ПриказДействует

Приказ Государственное Агентство гражданской Авиации при Кабинете Министров Кыргызской Республики от 24 ноября 2022 года № 787/п «Об утверждении Авиационных правил Кыргызской Республики «АПКР 17. Авиационная безопасность»»

Редакция
Скачать .docx
Этот документ есть на русском языкеРусский
Герб Кыргызской Республики

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНЕ КАРАШТУУ ЖАРАНДЫК АВИАЦИЯ МАМЛЕКЕТТИК АГЕНТТИГИНИН БУЙРУГУ

2022-жылдын 24-ноябрындагы № 787/б

«Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин бекитүү жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 15-сентябрындагы № 530 “Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарын мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдарына өткөрүп берүү жөнүндө” токтомуна ылайык, ошондой эле Жарандык авиация эл аралык уюмунун (ИКАО) стандарттары жана сунушталган практикасы менен максималдуу ыратуулугун камсыз кылуу максатында, буйрук кылам:

 

1. «Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин мамлекеттик жана расмий тилдеринде тиркемеге ылайык бекитилсин.

2. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигине:

- күчүнө кирген күндөн тартып үч жумушчу күндүн ичинде Кыргыз Республикасынын ченемдик-укуктук актыларынын мамлекеттик реестрине киргизүү үчүн ушул буйрукту мамлекеттик жана расмий тилдерде электрондук документ жүгүртүү тутуму аркылуу Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясына маалымат үчүн жөнөтсүн;

- катталган күндөн тартып үч жумушчу күндүн ичинде бул буйрук мамлекеттик жана расмий тилдерде «Эркин Тоо» газетасына жарыяласын;

- ушул буйрукту аткарууга кабыл алсын.

3. Жарандык авиация уюмдар жана окуу борборлору «Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин аткарууга кабыл алынсын, ошондой эле сапатты контролдоо боюнча программаларга жана даярдоо программаларына, авиациялык коопсуздук даярдоо программаларына зарыл болгон толуктоолорду киргизишсин.

4. 2016-жылдын 27-январындагы №1 «Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин бекитүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлигинин «Авиациялык коопсуздук КРАЭ-17» буйругунун 1-пунктунун 17-абзацы, жана 2021-жылдын 14-сентябрындагы №256 «Авиациялык коопсуздук КРАЭ-17» «Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын транспорт жана коммуникациялар министрлигинин буйругу күчүн жоготту деп табылсын.

5. Бул буйруктун аткарылышын контролдоо директордун орун басары Т.А. Аскаровго жүктөлсүн.

6. Бул буйрук расмий жарыяланган күндөн тартып жети күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

 

Директор

 

А.И. Настаев

 

 

 

 

 

 

 

 

КР МК караштуу ЖАМА буйругуна тиркеме

№___ «___»_____________2022-ж.

 

 

 

Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери

"КРАЭ-17. Авиациялык коопсуздук"

 

1-    бөлүм. Уюштуруу бөлүгү

 

1-өлүмчө. Аныктамалар

 

1.            Ушул эрежелерде терминдер төмөнкүдөй мааниге ээ:

1)           Авиациялык коопсуздук - жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо. Чаралардын комплексин ишке ашыруу, адамдык жана материалдык ресурстарды тартуу жолу менен бул максат ишке ашат.

2)        Мыйзамсыз кийлигишүү актылары - жарандык авиациянын жана аба транспортунун коопсуздугуна коркунуч келтирген аракеттер же аракеттерди жасоого аракет, анын ичинде төмөнкүлөр:

-         аба кемелерин мыйзамсыз басып алуу;

-         колдонуудагы аба кемесин жок кылуу;

-         аба кемесинин бортунда же аэродромдордо адамдарды барымтага алуу;

-         аба кемесинин бортунда же аэропортто куралды, коркунучтуу түзүзүлүштү же кылмыштуу максатка арналган материалды жайгаштыруу;

-         колдонуудагы аба кемесин өлүмгө, оор дене жаракаттарына алып келүү же мүлккө  жана айлана-чөйрөгө зыян келтирүү үчүн пайдалануу; жана

-         аба кемесинин учуу учурундагы жана жердеги, аэропортто же жарандык авиациянын объекти же кызматы жайгашкан жерде жүргүнчүлөрдүн, экипаж мүчөлөрүнүн, жердеги персоналдын же коомчулуктун коопсуздугуна коркунуч туудурган жалган маалыматтарды берүү.

3)           Авиациялык атайын жумуштар – аба кемесинин учуусу, анын жүрүшүндө аба кемеси айыл чарба, курулуш, сүрөткө тартуу, топографиялык тартуу, байкоо жана патрулдук, издөө-куткаруу, авиажарнак сыяктуу тармактарда адистештирилген кызматтарды көрсөтүү үчүн колдонулат.

4)           Жалпы авиация - коммерциялык аба ташууларынан же авиациялык атайын иштерди аткарууга байланышкан учуудан тышкары аба кемесинин учуусу.

Адамдык факторлор аспекттери - авиацияда долбоорлоо, сертификациялоо, кадрларды даярдоо, техникалык тейлөө жана эксплуатациялоо процесстеринде колдонулуучу жана адамдын мүмкүнчүлүктөрүн тийиштүү түрдө эске алуу аркылуу адамдын жана системанын башка компоненттеринин ортосундагы оптималдуу өз ара аракеттенүүнү камсыз кылууга багытталган принциптер.

5)           Аэробекет - жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү коммерциялык ташуу жана аба кемелерине отургузуу үчүн кайра иштетүүчү негизги имарат же имараттар тобу.

6)         Багаж - эксплуатант менен макулдашуу боюнча аба кемесинин салонунда же жүк бөлүгүндө ташылган жүргүнчүлөрдүн же экипаждын жеке буюмдары.

7)         Багаждык контейнер – аба кемесинин бортунда ташуу үчүн багаж жүктөлгөн идиш.

8)         Бир нече ташуучулар ташыган багаж - жүргүнчүлөрдүн бир эксплуатанттын аба кемесинен башка эксплуатанттын аба кемесине сапар учурунда берилүүгө тийиш болгон багажы.

9)           Жүргүнчүлөрдү тейлөө үчүн борт каражаттары - учуудагы жүргүнчүлөрдү тейлөөгө тиешелүү болгон учуунун тамак-ашынан жана тиешелүү жабдуулардан башка бардык буюмдар, мисалы, гезиттер, журналдар, кулакчындар, аудио жана видео пленкалар, жаздыктар жана жууркандар, жол баштыктары ж.б.у.с.

10)        Борттук тамактануу жана тиешелүү каражаттар – азык-түлүктөр, суусундуктар, кургак тамак-аштардын башка запастары жана алар менен байланыштуу аба кемесинин бортунда колдонулган жабдуулар.

11)        Бортжабдыктар (куралдар):

-                        Сарпталуучулар. Аба кемесинин бортунда жүргүнчүлөрдүн жана экипаждын керектөөсү үчүн сатылган же сатылбаган товарлар жана аба кемесин эксплуатациялоо жана тейлөө үчүн зарыл болгон товарлар, анын ичинде күйүүчү жана майлоочу майлар.

-                        Алынуучу. Жүргүнчүлөргө жана экипаж мүчөлөрүнө аларды аба кемесинен алып чыгуу максатында сатууга арналган товарлар.

12)        Жарылуучу зат - катуу же суюк зат (же заттардын аралашмасы), ал айлана-чөйрөгө зыян келтире турган температурада жана басымда жана ылдамдыкта газды бөлүп чыгаруу менен химиялык реакцияга өзү жөндөмдүү. Анын ичинде газ чыгарбаса да пиротехникалык заттар. Өз алдынча жарылуучу эмес, бирок газдан, буудан же чаңдан жарылуучу атмосфераны түзө турган зат жарылуучу затка кирбейт.

13)        Учуудагы аба кемеси - жүргүнчүлөр отургузулгандан кийин анын бардык тышкы эшиктери жабылган учурдан тартып жүргүнчүлөрдү түшүрүү үчүн бул эшиктер ачылган учурга чейинки аба кемеси. 

14)        Колдонуудагы аба кемеси - уруксатсыз кирүүнү аныктоо мүмкүн болгон байкоо астында турган токтоочу жайда жайгаштырылган аба кемеси.

15)        Колдонуудагы эмес аба кемеси – токтоочу жайга 12 сааттан ашык жайгаштырылган же уруксатсыз кирүүнү аныктоо мүмкүн болгон байкоо астында турбаган аба кемеси.

17) жүрүм - турум мүнөздөмөлөрүн аныктоо-авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун алкагында жарандык авиация үчүн коркунуч келтириши мүмкүн болгон адамдарды идентификациялоо үчүн жүрүм-турум мүнөздөмөлөрүн, анын ичинде анормалдуу жүрүм-турумду көрсөткөн физиологиялык белгилерди же жаңсоолорду таануу ыкмаларын колдонуу;

18)    Жүк - почтаны, жүктөрдү жана коштолгон же туура эмес жайгаштырылган багажды кошпогондо, аба кемесинин бортунда ташылган ар кандай мүлк.

19)    Кооптуулугу жогору жүк же почта - атайын оперативдүү маалыматтын негизинде жарандык авиацияга коркунуч туудурат деп эсептелген же күмөн жаратуучу нормадан четтелген белгилерин же ачуу белгилерин көрсөткөн жүк же почта.

20)    Жүк аймагы - жүктөрдү ташуу үчүн каралган бүт жер тилкеси, ошондой эле курулуштар жана жабдуулар. Буга перрондор, жүк кампалары жана сактоочу жайлар, жердеги унаа токтотуучу жайлар жана кирүүчү жолдор кирет.

21)    Жүк кампасы - абадагы жана жердеги ташуунун ортосунда жүк өтө турган жана жүктөрдү ташуу каражаттары жайгашкан, же жүктү  абада же жерде ташууга чейин сакталган имарат.

22)    Депортациялануучу адам - ыйгарым укуктуу органдар тарабынан мамлекеттин аймагына мыйзамдуу түрдө киргизилген же мамлекетке мыйзамсыз кирген жана бир нече убакыт өткөндөн кийин компетенттүү органдар бул мамлекеттен чыгууга расмий түрдө буйрук берген адам.

23)    Диверсия - мүлктү кара ниеттик менен же маанисиз жок кылуу, жарандык авиациянын жана анын кызматтарынын иштешине коркунуч келтирүүчү же бул иштерге мыйзамсыз кийлигишүүгө алып келүү максатында жасалган аракет же атайылап кетирген каталык.

24)    Дипломатиялык почта (вализа) - тиешелүү расмий документтери менен коштолгондо текшерүүдөн же конфискациялоодон дипломатиялык иммунитетке ээ болгон жүк ташуучу контейнер.

25)   Текшерүү - мыйзамсыз кийлигишүү актысын ишке ашыруу үчүн колдонулушу мүмкүн болгон куралды, жардыргыч заттарды же башка коркунучтуу түзмөктөрдү идентификациялоо жана/же табуу үчүн арналган техникалык же башка каражаттарды колдонуу.

Эскертүү.      Кээ бир коркунучтуу буюмдар же заттар “Кооптуу жүктөрдү абада коопсуз ташуу” 18-тиркемесине ылайык - Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенцияга жана кооптуу жүктөрдү абада коопсуз ташуу боюнча тийиштүү Техникалык нускамаларга (Doc ИКАО 9284) кооптуу жүк катары классификацияланат жана бул нускамаларга ылайык ташылышы керек. Мындан тышкары, “Авиация коопсуздугу боюнча колдонмодо” (Doc 8973, кызматтык колдонуу үчүн) аба кемесинин салонунда тыюу салынган, эч кандай шартта алып жүрүүгө болбогон буюмдардын тизмеси камтылган.

26)      Катталган агент - эксплуатант менен коммерциялык иш жүргүзгөн жана жүккө  же почтага карата тиешелүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан таанылган же талап кылынган коопсуздук максатында көзөмөлдөөнү камсыз кылган агент, жүктөрдүн экспедитору же башка юридикалык жак.

27)      Туура эмес жиберилген багаж - байкабай же этиятсыздык менен жүргүнчүлөрдөн же экипаждан бөлүнүп калган багаж.

28)      Уруксатсыз ачуудан корголгон баштыктар (мындан ары УАКБ) – стерилдүү аймакта же аба кемесинин бортунда жайгашкан, аэропорттогу соода чекиттеринде гана суюктуктарды, аэрозолдорду жана гелдерди сатуу үчүн гана колдонуу керек болгон атайы баштыктар.

29)      Чектөөсүз аймак - аэропорттун калк кире алган же башка унаа каражаттары менен кирүүсү чектелбеген аймагы.

30)          Түздөн-түз транзиттик аймак - тиешелүү мамлекеттик органдардын уруксаты менен эл аралык аэропортто бөлүнгөн, алардын түздөн-түз күзөтүүсүндө же көзөмөлүндө болгон атайын аймак, ал жерде жүргүнчүлөргө транзиттик же алып өтүү учурунда чек арадагы көзөмөл чаралары көрүлбөй  тура алышат.

31)          Аба кемелерин техникалык тейлөө аймагы - аба кемелерин техникалык тейлөөгө арналган бүткүл жер тилкеси, ошондой эле каражаттар жана жабдуулар. Буга перрондор, ангарлар, имараттар жана устаканалар, жердеги унаалар үчүн токтоочу жайлар жана кире турган жолдор кирет. Эреже катары, мындай аймак корголгон чектелген кирүү аймагы болуп саналат.

32)          Белгилүү жүк жөнөтүүчү - жүктү же почтаны өз эсебинен ташууну демилгелеген жана ар бир аба кемесинин бортунда жүктү же почтаны ташууга уруксат берүү үчүн коопсуздуктун жалпы таанылган эрежелерине жана стандарттарына анын жол-жоболору жетиштүү түрдө жооп берген жүк жөнөтүүчү.

33)          Коопсуздуктун абалын инспекциялык текшерүү - аба кемесинин эксплуатантынын, аэропорттун же коопсуздук чөйрөсүндө иш алып барган башка органдын жарандык авиациянын улуттук коопсуздук программасынын тиешелүү талаптарын сактоосун текшерүү.

34)          Коопсуздуктун системасын сыноо - авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча чаралардын бирин жашыруун же ачык текшерүү, мында мыйзамсыз жосун жасоо аракети имитациялалат.

35)     Коммерциялык аба ташуусу – аба кемесинин жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, же почтаны акы төлөтүп же жалданып ташуу үчүн учуусу.

36)          Көзөмөлдөгү аймак - аларга кирүү көзөмөлгө алынган аэропорттун жумушчу аймагы, ага чектеш аймак жана алардын жанында жайгашкан имараттар же алардын бир бөлүгү. Бул аныктама ошондой эле аба кемелерин эксплуатанттары, май куюучу уюмдары, жүк терминалдары, борттук тамактануу жайлары, жерде тейлөө кызматтарын көрсөтүүчүлөр, аэронавигациялык кызматтарды көрсөтүүчүлөр сыяктуу жарандык авиациясынын уюмдарына да тиешелүү.

37)          Коопсуздук максатындагы көзөмөл - мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон куралдарды, жардыргыч заттарды же башка коркунучтуу түзмөктөрдү, буюмдарды же заттарды киргизүүгө бөгөт коюуга боло турган чаралар.

38)          Корпоративдик       авиация – чарбалык ишти камсыз кылуу максатында, аба кемесин башкаруу үчүн кесипкөй учкучту жалдап, анын башкаруусу астында жүргүнчүлөрдү же жүктөрдү ташуу үчүн фирма тарабынан аба кемелерин коммерциялык эмес эксплуатациялоосу же пайдалануусу. (Корпоративдик авиация жалпы авиациянын курамдык элементтеринин бири экенин эстен чыгарбоо керек).

39) авиациялык коопсуздук маданияты-уюмдун күнүмдүк ишине мүнөздүү болгон жана уюмдун бардык бөлүмдөрүнүн жана бардык кызматкерлеринин иш-аракеттеринде жана жүрүм-турумунда чагылдырылган авиациялык коопсуздук менен байланышкан ченемдердин, баалуулуктардын, орнотмолордун жана божомолдордун жыйындысы;

40)    Кирүүгө укугу жок адам – тиешелүү ыйгарым укуктуу органдар тарабынан мамлекетке кирүүгө тыюу салынган же тыюу салына турган адам.

41)    Катталуучу жери – каражаттардын жана жабдуулардын катталуу үчүн жайгашкан жери.

42)    Багажды иргелээчү жер - жөнөтүлүүчү багаждын каттамдар арасында бөлүштүрүү үчүн иргеле турган жер.

43)    Аба кемесинин токтоочу жери- аба кемесинин токтоосу үчүн арналып бөлүнгөн перрондогу тилке.

44)     Багаж сакталчу жер - учакка жөнөтүлгөнгө чейин жүк сактоочу жайда текшерилген/ташылган багаж сакталган жер, ал эми туура эмес жайгаштырылган багаж бара турган жерине жөнөтүлгөнгө, талап кылынганга же камакка алынганга чейин сакталышы мүмкүн болгон жер.

45)     Иретти бузуучу жүргүнчүлөр - аба кемесинин эшиги учуп чыгаардын алдында жабылган учурдан тартып жана конгондон кийин ачылган учурга чейин жарандык аба кемесинин бортунда төмөнкүдөй аракеттерди жасаган адамдар:

-              иретти бузган же мүлктүн коопсуздугуна же адамдардын коопсуздугуна коркунуч келтирген кол салуу, коркутуу, опуза же атайылап этиятсыздык;

-              кол салуу, коркутуу, опуза же экипаждын мүчөсүнө өз милдеттерин аткарууга тоскоол болгон же бул милдеттерди аткаруу мүмкүнчүлүгүн төмөндөтүүчү аракеттер;

-              тийиштүү иретти бузган жана аба кемесинин жана анын бортундагы адамдардын коопсуздугуна коркунуч келтире турган, аба кемесине, анын жабдууларына же көмөкчү конструкцияларына атайылап этиятсыздык кылуу же бузуу;

-              атайылап жалган маалыматтарды таратуу, муну менен учуп жаткан аба кемесинин коопсуздугуна коркунуч келтирүү; жана

-              иштин коопсуз, тартиптүү же натыйжалуу болушун камсыз кылууга багытталган мыйзамдуу буйруктарды же көрсөтмөлөрдү аткарбоо.

46)     Талап кылынбаган багаж – аэропортко келген жана жүргүнчү тарабынан алынбаган же талап кылынбаган багаж.

47)    Тартипсиз жүргүнчү - аэропортто же аба кемесинин бортунда жүрүм-турум эрежелерин сактабаган же аэропорттун персоналынын же учуу экипажынын мүчөлөрүнүн көрсөтмөлөрүн аткарбаган, ошону менен аэропортто же аба кемесинин бортунда тийиштүү тартипти бузган жүргүнчү.

48)    Көзөмөлдөнбөгөн аймак - жүргүнчүлөр жана жүргүнчү эмес адамдар чектөөсүз кире алган аэропорттун аймагы жана имараттар (ошондой эле “чектөөсүз аймак” деген терминдин аныктамасын караңыз.)

49)    Таанылбаган багаж - аэропортко багаж биркасы менен же багаж биркасы жок келип түшкөн жана жүргүнчү албаган же тааныбаган багаж.

50)    Коштоосуз багаж –башка же жүктүн ээси отурган аба кемесинде жүк катары ташылуучу багаж.

51)    Коопсуздуктун абалын карап чыгуу - коопсуздуктун муктаждыктарына баа берүү, анын ичинде мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон аярлуу жерлерди аныктоо жана оңдоочу иш-аракеттер боюнча сунуштарды иштеп чыгуу.

52)       Коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жабдуу - жарандык авиациянын жана анын кызмат көрсөтүүлөрүнүн ишине мыйзамсыз кийлигишүүнү болтурбоо же аныктоо максатында өз алдынча же кандайдыр бир системанын бөлүгү катары колдонууга арналган атайын түзүлүштөр.

53)       Жардыргыч заттардын изин табуу үчүн жабдуу - өтө аз өлчөмдөгү жардыргыч заттарды табууга жөндөмдүү жана багажда же талдануучу башка буюмдарда ушундай заттардын бар экендиги жөнүндө сигнал берүүчү техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын жыйындысы.

54)       Коопсуздук максатында аба кемесин тинтүү - шектүү буюмдарды, курал-жарактарды же башка коркунучтуу түзмөктөрдү, буюмдарды же заттарды табуу максатында аба кемесин тыкыр ички жана тышкы кароо.

55)        Кирүү чектелген, кайтарылган аймак - аэропорттун кайтарылган аймагындагы эң жогорку тобокелдик аймагы катары аныкталган жана кирүүнү көзөмөлдөөдөн тышкары коопсуздукту көзөмөлдөөнүн башка чаралары да колдонулган аймактар.

56) Жүргүнчү аймагы – жүргүнчү агымдарын иштетүүгө арналган каражаттар жана жабдуу, анын ичинде перрондор, аэробекеттин имараттары, жер үсундөгү унаа каражаттарынын токтоочу жайлары жана жолдор кирген бүт жер тилкеси.

57)      Перрон - жүргүнчүлөрдү отургузуу же түшүрүү, почтаны же жүктү жүктөө же түшүрүү, май куюу, токтотуу же техникалык тейлөө максатында аба кемелерин жайгаштырууга арналган кургактыктагы аэродромдун белгилүү бир аянты.

58)      Күтүлбөгөн кырдаалдарга карата план - коркунучтун ар кандай даражаларын, тобокелдиктерди баалоону жана көрүлүүгө тийиш болгон коопсуздук чараларын эске алуу менен иш-чараларды жана жол-жоболорду камтыган жана окуялардын алдын алууга жана алардын даражасын төмөндөтүүгө жана иш жүзүндө мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда  милдеттерди аткара турган жана жооптуу чөйрөлөрү бар бардык тиешелүү тараптарды даярдоого арналган план. Күтүлбөгөн кырдаалдардын планы коркунучтун деңгээли жогорулаган сайын масштабы жогору кошумча чараларды көрүү мүмкүнчүлүгүн карайт. Бул өзүнчө план же кризистик кырдаалды башкаруу планынын бир бөлүгү болушу мүмкүн.

59)      Ташууга чектөө коюлган буюмдар - авиациялык коопсуздуктун конкреттүү контекстинде жарандык авиацияга мыйзамсыз кийлигишүү актыларын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон же аба кемесинин жана аба кемесинин бортундагы адамдардын же түзүмдөрдүн же калктын коопсуздугуна коркунуч туудурган буюмдар, түзүлүштөр же заттар катары аныкталган буюмдар.

60)      Анкеталык маалыматтарды текшерүү - адамдын инсандыгын жана кызмат жолун, анын ичинде кылмыш-жаза жоопкерчилигине тартуу учурларын жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык адамдын жарамдуулугун баалоо үчүн маанилүү болгон коопсуздукка байланышкан ар кандай башка маалыматтарды текшерүү.

61)      Аба кемесин коопсуздук максатында текшерүү - жүргүнчүлөр кире алган аба кемесинин ички бөлүгүн текшерүү жана шектүү буюмдарды, курал-жарактарды, жардыргыч заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды табуу үчүн багажды текшерүү.

62)      САГ жана УАКБ тардын коопсуздугунун максатында текшерүү - коопсуздук кызматкерлери тарабынан тоскоолдуктардын белгилерин, атап айтканда пломбаларды ачуу, уурдоо жана потенциалдуу кооптуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды ташуу боюнча визуалдык текшерүү же коопсуздук максатында көзөмөлдөө. Мындай текшерүүнү көзөмөлдөнүүчү аймакка кире бериште САГ нын жана УАКБ тын бардык запастарына карата, алардын корголгондугуна, эч кандай бурмалоо белгилери жок же күмөндүү эмес экендигине, ошондой эле зарыл болгон документтер иретке келтирилгендигине ынануу үчүн жүргүзүлүшү керек.

63)      Коопсуздуктун абалын текшерүү - авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү талаптарды аткаруунун бардык аспектилерин сактоону терең карап чыгуу.

64)      Жол жүрүү документи - мамлекет же уюм тарабынан берилген, мыйзамдуу ээси эл аралык ташууларда колдоно ала турган паспорт же башка расмий документ.

65)      Коркунучтуу жүктөрдүн сүрөтүн проекциялоо - белгилүү бир рентгендик жабдууларга орнотулушу мүмкүн болгон ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген жана рентген нурларынын ичинде коркунучтуу объекттердин (мисалы, ок атуучу куралдардын, бычактардын, колго жасалган жардыргыч түзүлүштөрдүн) виртуалдык сүрөтүн проектирлөөчү, текшерилип жаткан чыныгы жүктүн сүрөтү же кооптуу буюмдарды камтыган жүктүн толук виртуалдык сүрөтүн жана рентген аппаратынын операторлоруна мындай сүрөттү аныктоого мүмкүндүк берген маалыматты дароо берген компьютердик программа.

66)      Жумушчу аянт – аэродромдун аба кемелеринин учуусу, конуусу жана айдоосу үчүн арналган, маневр жасоочу аянттан жана перрондон(дордон) турган бөлүгү.

67)      Коопсуздук тармагындагы иликтөө - жарандык авиацияга мыйзамсыз кийлигишүүнүн же кийлигишүүгө аракет кылуунун ар кандай актысын жана/же мамлекеттин жарандык авиация коопсуздугунун улуттук программасына же жарандык авиациянын коопсуздугуна тиешелүү башка ченемдик укуктук жана/же регламенттөөчү талаптарды сактабаган учурларды иликтөө.

68)      Каттоо – эксплуатантта белгилүү каттамга кабыл алынуу үчүн катталуу процесси.

69)      Жардыргыч түзүлүштөрдү табуу системасы - жардыргыч түзмөктөрдү аныктай ала турган, ошону менен багажда же башка буюмдарда, буюм кайсы материалдан жасалганына карабастан жайгашкан мындай түзүлүштүн бир же бир нече бөлүктөрүн аныктоо жолу менен сигнализация бере турган техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын жыйындысы.

70)      Жардыргыч заттарды табуу системасы - багажда же башка буюмдарда жардыргыч заттарды таба ала турган, ошону менен багаждын же буюмдун кайсы материалдан жасалгандыгына карабастан, сигнализацияны козгой турган техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын жыйындысы.

71)      Өтмөк системасы - аэропорттордо иштеген же башка себептер боюнча аэропортко, аэродромго же кайтарылуучу чектелген аймакка уруксат берилген кирүүнү талап кылган адамдарга берилүүчү карталардан же документтердин башка түрлөрүнөн турган системасы. Анын максаты өздүктү аныктоо жана кирүүнү жеңилдетүү болуп саналат. Автоунаа каражаттарына уруксат кагаздары ушул сыяктуу максаттарда берилет жана колдонулат. өтмөктөрдү кээде аэропорттук өздүк күбөлүктөрү деп аташат.

72)      Курьердик жөнөтүүлөр кызматы - бир же бир нече жүк жөнөтүүчүлөрдөн алынган жүктөрдү жүк сактоочу жайда ташылуучу кадимки документине ылайык үзгүлтүксүз аба ташууну жүзөгө ашырган аба кемесинин бортунда курьер-жүргүнчүнүн жүгү катары ташылган операция.

73)      Жүк сактоочу жайда ташылган коштолгон багаж – аба кемесинин жүк бөлүгүндө ташууга кабыл алынган жана борттогу жүргүнчү тарабынан катталган багаж.

74)      Борттогу коопсуздук кызматкери - эксплуатанттын мамлекетинин өкмөтү жана реестрленген мамлекеттин өкмөтү тарабынан бул аба кемесин жана анын ичиндегилерди мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо үчүн аба кемесинин бортунда жайгашканга ыйгарым укук берилген адам. Бир же андан көп адамдын жеке коргонуусун камсыз кылуу үчүн жалданган адамдар, мисалы, жеке жан сакчылар аларга кирбейт.

75)      Аэропорттун сыртында көзөмөлдөн өтүү үчүн каражаттар жана жабдуулар - көзөмөлдөн өткөрүү үчүн каражаттар жана жабдуулар менен жабдылган шаардык аэробекет же жүк ташуучу агенттик.

76)      Стерилдүү аймак – ар кандай жүргүнчүлөрдү текшерүү/атайын көзөмөлдөө пункту менен кирүү катуу көзөмөлдөнгөн аба кемесинин ортосундагы аймак. (Ошондой эле “кирүү чектелген, кайтарылган аймак” деген терминди караңыз).

77)      Ок атуучу куралдар - кол ок атуучу куралдардын бардык түрлөрүнүн жалпы аталышы.

78)      Транзиттик жүргүнчүлөр – аэропорттон өздөрү келген каттамы менен учуучу жүргүнчүлөр.

79)      Трансфердик жүргүнчүлөр жана багаж – түз которулуучу жүргүнчүлөр жана бир каттамдан экинчи каттамга жүктөлгөн багаж.

80)      Жарылуу коркунучуна байланыштуу тревога - жашыруун булактан же башка каналдар аркылуу коркунучту алуу менен байланышкан, аба кемесинин бортундагы башка шектүү объектилер же кемеде, аэропортто же жарандык авиациянын кандайдыр бир объекти же кызматы жайгашкан жерде шектүү түзүлүштүн табылгандыгына байланыштуу мүмкүн болуучу кесепеттерди зыянсыздандыруу боюнча иш-чаралардын планын ишке ашыруу максатында компетенттүү органдар тарабынан жарыяланган тревога абалы.

81)      Жарылуу коркунучу - учуп бараткан же жердеги аба кемесинин жана кандайдыр бир аэропорттун же жарандык авиациянын объектисинин же кандайдыр бир адамдын коопсуздугуна жарылуучу зат жана башка буюм же түзүлүш коркунуч келтириши мүмкүндүгү жөнүндө туура же туура эмес маалыматта билдирилген же кыйыр түрдө айтылган, анонимдүү булактан жана башка каналдар аркылуу алынган коркунуч. 

82)      Кризистик кырдаалды башкаруу - коркунучтун жогорулашына каршы жооп катары көрүлүүчү өзгөчө кырдаалга карата кабыл алынган чаралар, ошондой эле өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерине жооп катары, анын ичинде мыйзамсыз кийлигишүү актыларын жоюу боюнча иш-чараларды жана жол-жоболорду ишке ашыруу.

83)      Формалдуулуктарды жеңилдетүү - адамдардын же товарлардын өтүшүн тездетүү жана негизсиз эксплуатациялык кечигүүлөрдү болтурбоо үчүн зарыл болгон көзөмөлдөө процессин натыйжалуу уюштуруу.

83)      Коопсуздук боюнча машыгуулар - коопсуздукту камсыз кылуу боюнча толук масштабдуу машыгуу - күтүлбөгөн кырдаалдардын планынын алкагында авариялык кырдаалдардын ар кандай түрлөрүнө ылайыктуу адекваттуу чараларды көрүүнү камсыз кылуу максатында мыйзамсыз кийлигишүүнүн окшоштурулган актысы. Коопсуздук боюнча чектелген машыгуу - бул күтүлбөгөн кырдаалдардын планын ишке ашырууну же байланыш системасы сыяктуу анын айрым компоненттеринин иштешин текшерүүнү ишке ашырууга катышкан агенттиктер тарабынан адекваттуу чараларды көрүү үчүн мыйзамсыз кийлигишүүнүн окшоштурулган актысы. .

84)      Аярлуу жер - аэропортто жайгашкан же аны менен байланышкан, бузулушу же талкаланышы аэропорттун ишинин олуттуу бузулушуна алып келе турган ар кандай каражат же жабдуу.

85)      Экипаж мүчөсү - учуу милдетин аткаруу мезгилинде аба кемесинин бортундагы белгилүү милдеттерди аткаруу үчүн эксплуатант тарабынан дайындалган адам.

86)      Кибер-чабуул - компьютердик системалардын, маалыматтык-коммуникациялык технологиялардын системаларынын, анын ичинде алардын программалык камсыздоосунун жана аппараттык каражаттарынын маалыматтык коопсуздугуна кол салуу аракети. 

2-бөлүмчө. Жалпы жоболор

§ 1. Максаттар

 

2.          Жүргүнчүлөрдүн, экипаждын, жердеги персоналдын жана жалпы калктын мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коопсуздугун камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жарандык авиация уюмдарынын негизги максаты болуп саналат.

 

§ 2. Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү саясаты

 

3. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык граждандык авиация жаатындагы мамлекеттик саясатты белгилөөчү жана ишке ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жарандык авиация органы болуп саналат, ал учуулардын коопсуздугунун, үзгүлтүксүздүгүнүн жана натыйжалуулугунун аспектилерин эске алуу менен жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо үчүн эрежелерди, практиканы жана жол-жоболорду иштеп чыгууну камсыз кылат жана киргизет.

Мындай эрежелер, практика жана жол-жоболор:

- жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоого байланыштуу бардык учурларда жүргүнчүлөрдүн, экипаждын, жердеги персоналдын жана жалпы эле коомчулуктун коопсуздугун камсыз кылат;

- коопсуздук коркунучун күчөтүүгө ыкчам жооп берүүнү камсыз кылат.

4. Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү саясаты ушул эрежелердин бардык главаларында камтылган жана топтоштурулган жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу системасын түзүүнүн негизи болуп саналат, ал жарандык авиация объекттеринде өз ишин жүзөгө ашыруучу мамлекеттик органдарды жана жеке уюмдарды кошкондо бардык адамдар тарабынан милдеттүү түрдө аткарылат.

§ 3. Коопсуздук жана формалдуулукту жеңилдетүү

 

5.       Эгерде мындай чаралардын жана ушул Эрежелердин натыйжалуулугун төмөндөтпөсө, Ушул Эрежелерде каралган көзөмөлдөө чаралары жарандык авиациянын ишине кийлигишүүнү минималдаштыра же кечеңдете тургандай кылып колдонулат.

 

§ 4. Эл аралык кызматташуу

 

6.      Кыргыз Республикасы башка мамлекеттер жана эл аралык уюмдар менен авиациялык коопсуздуктун улуттук программалары, персоналды даярдоо программалары жана авиациялык коопсуздуктун сапатын көзөмөлдөө программалары боюнча маалымат даярдоо жана алмашуу жаатында кызматташат;

7.      Кызматташуу алкагында Кыргыз Республикасы башка мамлекеттин суроо-талабы боюнча ушул Эрежелерде белгиленген талаптарга тиешелүү маалыматтарды берет;

8.      Бул мамлекеттердин эксплуатантары тарабынан Кыргыз Республикасына/нан аткарылуучу учууларга карата башка мамлекеттердин авиациялык коопсуздуктун атайын чараларын көрүү жөнүндө сунуштары жарандык авиация органынын кароосуна жиберилет жана бул маселе боюнча оң чечим кабыл алынган учурда буюртмачы-мамлекеттин эсебинен ишке ашырылат;

9.      Башка мамлекеттин кризистик кырдаалдан чыгууга жана анын кесепеттерин жоюуга көмөк көрсөтүү жөнүндө өтүнүчүн канааттандыруу жөнүндө чечимди Кыргыз Республикасынын Өкмөтү кабыл алат;

10.   Эгерде Кыргыз Республикасына мыйзамсыз кийлигишүү актысынын кесепеттерин жоюуда башка мамлекеттин жардамы керек болсо, жарандык авиация органы же тышкы саясат маселелери боюнча ыйгарым укуктуу органдын мурдагы суроо-талаптары канааттандырылган жок болсо Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тиешелүү мамлекеттин өкмөтүнө суроо-талап жиберет.

11.   Башка мамлекеттин авиациялык коопсуздугуна коркунуч бар экендиги жөнүндө маалымат келип түшкөн учурда жарандык авиация органы бул жөнүндө ушул мамлекеттин тиешелүү органына эскертет;

12.   Кыргыз Республикасы менен башка мамлекеттин ортосундагы аба катнашынын ар кандай келишими авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча талаптарды камтыйт;

13.   Кыргыз Республикасы тийиштүү коргоону белгилейт жана киргизет жана башка мамлекеттер тарабынан берилген жашыруун коопсуздук маалыматы менен же башка мамлекеттердин коопсуздук чөйрөсүндөгү кызыкчылыктарын козгогон жашыруун коопсуздук маалыматы менен туура эмес пайдаланууга жол бербөө үчүн же мындай маалыматты ачыкка чыгарбоо үчүн иш жүргүзүүнүн тартибин аныктайт;

14.   Кыргыз Республикасы практикалык мүмкүнчүлүктөрдүн чегинде башка мамлекеттердин мындай башка мамлекеттердин эксплуатанттардын конкреттүү учуусуна(ларына) карата авиациялык коопсуздуктун кошумча чараларын көрүү жөнүндө суроо-талаптарын канааттандырууну камсыз кылат.

15.   Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 17-тиркемесинде камтылган стандарттарга жана сунуш кылынган практикага максималдуу бирдейликти камсыз кылуу максатында, бул Эрежелер дайыма кайра каралып турат. Ушул Эрежелердин Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 17-к тиркемесинде системалаштырылган стандарттар жана сунушталган практикалар менен бирдейлигин камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда, жарандык авиация органы мындай айырмачылыктар жөнүндө Эл аралык жарандык авиация уюмуна кабарлайт.

 

3-бөлүмчө. Уюштуруу

§ 1. Жарандык авиациянын авиациялык коопсуздугунун программасы

 

16.    Кыргыз Республикасы учуулардын коопсуздугунун, үзгүлтүксүздүгүнүн жана натыйжалуулугунун аспектилерин эске алган эрежелерди, тажрыйбаларды жана жол-жоболорду колдонуу аркылуу жарандык авиациянын ишин мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо үчүн ушул Эрежелер түрүндөгү жарандык авиациянын коопсуздугун камсыздоо программасын кабыл алат.

17.    Бардык мамлекеттик органдар, аэропортторду жана аба кемелерин эксплуатанттар, ошондой эле Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын коопсуздугун камсыз кылуу программасын ишке ашырууга байланышкан же аны ишке ашырууга жооптуу ар кандай башка органдар же уюмдар жарандык авиация органына ушул Эрежелердин талаптарын сактоо менен байланышкан ар кандай иш-чараларды жүзөгө ашырууда ар кандай жардамды жана колдоону көрсөтөт.

18.    Кыргыз Республикасында Мамлекеттик ведомстволор аралык коопсуздук органы туруктуу негизде иштейт, ал мамлекеттик органдардын, аэропорттордун жана аба кемелерин эксплуатанттарынын, ошондой эле авиациялык коопсуздуктун талаптарын ишке ашырууга байланышкан ар кандай башка органдардын же уюмдардын ишин координациялайт.

 

§ 2. Авиациялык коопсуздук боюнча орган

 

19. Кыргыз Республикасында жарандык авиациянын ишин авиациялык коопсуздук жагынан мамлекеттик жөнгө салууну Кыргыз Республикасынын жарандык авиация ишин мамлекеттик жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу органы (мындан ары - жарандык авиация органы) ишке ашырат.

20. Жарандык авиация органынын компетенциясына төмөнкүлөр кирет:

1)    өзгөртүүлөрдү жана кошумчаларды иштеп чыгуу, ушул Эрежелердин талаптарын аткарууну ишке ашыруу жана камсыз кылуу;

2)   Кыргыз Республикасынын тийиштүү укук коргоо органдары жана улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация уюмдары менен бирдикте Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын аярлуу жерлерине, коркунучтун жана тобокелдиктин даражасына туруктуу баа берүү жана авиациялык коопсуздук системасын өркүндөтүү үчүн ушул Эрежелерге жана Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын авиациялык коопсуздук программасынын башка ченемдик документтерине толуктоолорду жана жана зарыл болгон өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча тиешелүү сунуштарды киргизүү.

3)   Кыргыз Республикасынын тийиштүү укук коргоо органдары жана улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация уюмдары менен бирдикте Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын аярлуу жерлерине, коркунучтун жана тобокелдиктин даражасына туруктуу баа берүү жана авиациялык коопсуздук системасын өркүндөтүү үчүн ушул Эрежелерге жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик документтерине толуктоолорду жана жана зарыл болгон толуктоолорду киргизүү.

Эскертүү. Коркунучтун даражасын баалоо методологиясы, тобокелдиктерди башкаруу жана коопсуздуктун тийиштүү чаралары жөнүндө материал жарандык авиация органы тарабынан бекитилген тиешелүү нускамада камтылган.

4)     ушул Эрежелердин ар кандай аспектилерин аткаруу боюнча милдеттерди аныктоо жана бөлүштүрүү;

5)     ушул Эрежелердин ар кандай аспектилери менен алектенген же жооп берген органдар ортосундагы ишмердүүлүктү координациялоонун ыкмаларын аныктоо;

6)     ушул Эрежелердин натыйжалуулугун карап чыгуу жана колдоо, анын ичинде мыйзамсыз кийлигишүү актысынан кийинки коопсуздук чараларын жана жол-жоболорун кайра баалоо жана алардын кайталанбашы үчүн кемчиликтерди оңдоо үчүн зарыл болгон чараларды көрүү;

7)     аэропорттор, аэродромдор, вертодромдор, аба кемелеринин эксплуатанттары, авиациялык күйүүчү май менен камсыз кылуучу уюмдар, жүк терминалдары, борттук тамактануу бөлүктөрү, аэронавигациялык кызмат көрсөтүүчүлөр жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдар үчүн Авиациялык коопсуздук программаларын макулдашуу;

8)     жаңы объекттерди жана кызматтарды долбоорлоодо жана түзүүдө жана Кыргыз Республикасынын аэропортторунун учурдагы объектилерине жана кызматтарына өзгөртүүлөрдү киргизүүдө эл аралык авиациялык коопсуздук чараларын оптималдуу ишке ашыруу максатында зарыл архитектуралык жана инфраструктуралык талаптардын эске алынышын камсыз кылуу;

9)     Кыргыз Республикасында жарандык авиациянын авиациялык коопсуздугун камсыз кылууга катышкан же ага жооптуу бардык органдардын же уюмдардын персоналын даярдоо программаларын иштеп чыгууну жана ишке ашырууну камсыз кылуу. Мындай окутуу программасы авиациялык коопсуздуктун көрсөтүлгөн программасынын натыйжалуулугун камсыз кылууга багытталган;

10) минималдуу колдонуу критерийлерин белгилөө жана аларды коопсуздук чараларын ишке ашыруу үчүн жооптуу тараптардын назарына жеткирүү;

11) Кыргыз Республикасынын аймагында учууларды жүзөгө ашырган аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттарына жана башка кызыкдар органдарга же уюмдарга авиациялык коопсуздуктун тиешелүү талаптарын жана/же аларга ушул Эрежелердин талаптарын аткаруу үчүн зарыл болгон тиешелүү маалыматтарды же көрсөтмөлөрдү берүү;

12) авиациялык коопсуздук жаатында сертификаттарды берүү;

13) мамлекеттердин ортосунда, өзгөчө коңшу мамлекеттер жана Кыргыз Республикасы жигердүү аба транспорттук байланыштары бар мамлекеттер менен жакшы жумушчу мамилелерди, кызматташууну жана тийиштүү маалымат алмашууну чыңдоо жана өнүктүрүү;

14) мыкты жана демилгелүү административдик жана эксплуатациялык тажрыйбаларды иштеп чыгуу жана жайылтуу жана аларды коопсуздук кызматтары, аэропорттордун башкаруучулары жана эксплуатанттары тарабынан колдонууга дем берүү аркылуу авиациялык коопсуздукту жогорулатуу;

15) авиациялык коопсуздук жаатында белгиленген талаптарга шайкештигин ырастаган сертификаттын колдонулушун токтото туруу жана/же жокко чыгаруу;

16) авиациялык коопсуздук жаатында берилген сертификаттарынын (бланкаларынын) үлгүлөрүн иштеп чыгуу жана бекитүү.

17) Жарандык авиация органы окутуучулук курамга жана окутуу программаларына карата алардын эл аралык жана улуттук стандарттарга шайкештигине баа берет.

18) Ушул Эрежелердин натыйжалуулугу жана персоналды натыйжалуу даярдоону камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү сапатты көзөмөлдөө программасынын жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилген кадрларды даярдоо программаларынын негизинде бааланат.

21. Жарандык авиация органы ушул Эрежелерге, ошондой эле жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү авиациялык коопсуздук боюнча персоналды даярдоо программасына ылайык авиациялык коопсуздук боюнча жарандык авиация уюмдарынын инструкторлорунун, инспекторлорунун, жетектөөчү персоналынын, ошондой эле авиациялык коопсуздуктун жол-жоболорун тиешелүү адистештирилген багыттарга ишке ашыруучу персоналдын квалификациясына кепилдик берүүчү окутуу программаларын жана аларды сертификаттоо тутумун иштеп чыгууну жана ишке ашырууну камсыз кылат.

22. Бул эрежелердин натыйжалуулугу жана персоналды натыйжалуу окутууну камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын Граждандык авиациясынын авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо программасынын жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилген даярдоо программасынын негизинде бааланат.

23. Граждандык авиация органы персоналды сертификациялоо системасын иштеп чыгууну жана киргизүүнү камсыз кылат, ал нускоочуларда, инспекторлордо, авиациялык коопсуздук боюнча жарандык авиация уюмдарынын жетектөөчү курамында, ошондой эле ушул Эрежелерге ылайык тиешелүү профилдик тармактарда авиациялык коопсуздук жол-жоболорун жүзөгө ашыруучу персоналда, ошондой эле граждандык авиация органы тарабынан бекитилген авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасында квалификациянын болушун кепилдейт.

Авиациялык коопсуздук боюнча персоналды даярдоо программасы баштапкы жана мезгилдүү окутуу үчүн сатып алуу жана сактоо керек болгон компетенттүүлүктү баалоону камтыйт.

 

§ 3. Аэропортторду эксплуатациялоо

 

24.         Аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) жетекчиси Кыргыз Республикасынын аэропортторундагы мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоо боюнча иш-чараларды иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча жарандык авиациянын органынын алдында  жоопкер жана отчет берет.

25. Аэропорттордун (аэродромдордун, вертодромдордун) жетекчилеринин авиациялык коопсуздук жаатындагы милдеттерине төмөнкүлөр кирет:

1)аэропортто (аэродромдо, вертодромдо) авиациялык коопсуздук чараларын жүзөгө ашыруу боюнча иштерди координациялоо;

2)    жарандык авиация органы менен макулдашуу боюнча жарандык авиация органы тарабынан белгиленген квалификациялык талаптарга жооп берген, авиациялык коопсуздук үчүн жооптуу штаттык жетекчини дайындоо. Бул кызматка авиациялык коопсуздук боюнча окуунун тийиштүү программасын аяктаган жана ИКАО нун окуу борбору же инструктору же жарандык авиация органы тарабынан сертификатталган (бекитилген) окуу борбору тарабынан берилген тийиштүү сертификаты бар адам дайындалат. Штаттык жетекчинин талапкерлигин бекитүү жарандык авиация органы тарабынан иштелип чыккан нускамаларга ылайык жүргүзүлөт;

3)    авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу кызмат адамын дайындоо;

4)     авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн зарыл болгон ресурстарын жана каражаттарын камсыз кылуу.

5)     аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) авиациялык коопсуздук программасын иштеп чыгуу, жарандык авиация органы менен макулдашуу жана ишке ашыруу;

6)          ушул Эрежелердин талаптарына ылайык авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттук комитетти түзүү;

7)     аэродромдо авиациялык коопсуздуктун аярлуу жактарына, коркунучунун даражасына жана тобокелдигине үзгүлтүксүз баа берүү жана анын авиациялык коопсуздук программасына зарыл өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү, ошондой эле жарандык авиация органына зарыл болгон ушул Эрежелерге жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук актыларга өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү үчүн сунуштарды киргизүү;

8)          бардык кызыкдар тараптардын назарына көзөмөлдөнүүчү зонанын, стерилдүү аймактын жана кайтарылуучу, чектелген аймактын жайгашкан схемасын жана арналышын, ошондой эле тиешелүү нускамаларды жеткирүү;

9)          бардык кызыкдар тараптардын назарына аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) авиациялык коопсуздук программасында каралган талаптарды, ушул талаптарды аткаруу жана көзөмөлдөө жагын жеткирүү;

10)       жарандык авиация органына жана ушул Эрежелердин талаптарын аткарууга жооптуу башка тиешелүү органдарга жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүү аракеттери жөнүндө токтоосуз билдирүү;

11)       жарандык авиация органына авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу, аныкталган бузуулар, көрүлгөн чаралар жана сапатты көзөмөлдөөнүн натыйжалары жөнүндө жалпыланган маалыматтарды жыл сайын берүү;

12)       авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн практикасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турум мүнөздөмөлөрүн аныктоо принциптерин киргизүү;

13)       Аэропорттордо жаңы курулуштарды долбоорлоодо жана курууда жана иштеп жаткан курулуштарды реконструкциялоодо жарандык авиациянын коопсуздук чараларын оптималдуу колдонуу үчүн зарыл болгон талаптардын эске алынышын камсыз кылуу.

14) коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жаңы жабдууларды сатып алууда адам факторунун аспекттерин эсепке алууну камсыз кылуу.

Эскертүү: жаңы жабдууларга инвестиция салууда алдыңкы коопсуздук жабдууларын колдонуу мүмкүнчүлүгү каралат;

15) коопсуздук максатында текшерип кароо жана контролдоо каражаттарын эксплуатациялык бөлүүнү камсыз кылуу үчүн инновациялык процесстерди жана эксплуатациялык жол-жоболорду киргизүү;

16) мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн болгон жана ташуу же алып жүрүү санкцияланбаган контролдонуучу зонага, курал-жарактын, жарылуучу заттардын же башка коркунучтуу түзүлүштөрдүн, буюмдардын же заттардын жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зонага кандайдыр бир жол менен проностун алдын алуу үчүн чараларды жана жол-жоболорду киргизүү;

17) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын жайылтуу, өнүктүрүү жана колдоо.

26. Аэропорттук комплекс менен перрондун ортосундагы чек аранын бир бөлүгү болуп саналган аймагынын же перронго кирүүгө мүмкүн болгон ар кандай жайларынын, өзүнчө имаратынын же аэропорттун тилкесинин ар бир ижарага алуучусу алардын жайлары аркылуу көзөмөлдөнгөн аймакка кирүүнү көзөмөлдөө үчүн жоопкерчилик тартат. Бул талаптар аэропорттун авиациялык коопсуздук программасынын тиешелүү бөлүмдөрүндө камтылган.

27.               Жарандык авиацияны тейлеген ар бир аэропорт, аэродром, тик учак аянтчасы жарандык авиация органы менен макулдашылган авиациялык коопсуздук программасын жазуу жүзүндө кабыл алат, ишке ашырат жана жылына бир жолудан кем эмес жаңыртууга тийиш.

28.               Аэропорттун, аэродромдун же вертодромдун авиациялык коопсуздугунун программасы (мындан ары - АКП) коопсуздук талаптарын жана аэропорттордо колдонулуучу коопсуздук чараларын жана жол-жоболорун сүрөттөйт. АКП кирүүгө тыюу салынган аймактын периметрин коргоо чараларын, анын ичинде кайгуулду (мындай кайгуулдун формалары, кайгуул кылуучу адамдардын саны, кайгуулдардын жыштыгы ж.б.у.с.) сүрөттөйт.

29.               АКПнын негизги максаты жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоого байланышкан бардык аспектилерде жүргүнчүлөрдүн, экипаж мүчөлөрүнүн, жердеги персоналдын жана коомчулуктун коопсуздугун камсыз кылуу болуп саналат. АКП на төмөнкүлөр кирет:

1)                         17-«Коопсуздук» тиркемесинде системаланган талаптар;

2)                         ушул Эрежеде баяндалган коопсуздук чараларын ишке ашырууга катышкан же жооптуу адамдардын жана уюмдардын милдеттерин бөлүштүрүү жана аныктоо;

3)                         өндүрүштүк стандарттарды белгилөө, анын ичинде негизги даярдоого жана квалификациясын жогорулатууга талаптарды белгилөө жана даярдоонун эсебин жүргүзүү;

4)                         коопсуздук чараларын стандарттоо; жана

5)                         аэропорттун жаңы объекттерин долбоорлоодо жана курууда жана иштеп жаткан объекттерди реконструкциялоодо ИКАОнун талаптарында көрсөтүлгөн коопсуздук чараларын ишке ашыруу үчүн зарыл болгон архитектура жана инфраструктурага тиешелүү болгон аэропортторду долбоорлоо талаптарын эске алууну камсыз кылуу.

30.               АКПнын жоболору аэропорттун коопсуздук чараларын ишке ашырууга катышкан же жооптуу бардык уюмдарга жайылтылууга тийиш.

31.               Өзгөчө коргоону талап кылган объекттер аярлуу катары көрсөтүлүп, аларды коргоонун мүнөзү жана көлөмү аныкталат. Бул коргоо эки категорияга бөлүнөт:

а) физикалык коргоо чаралары жана жүргүзүлүп жаткан алдын алуу жол-жоболору;

б) жогорулатылган коркунуч же авариялык кырдаал учурундагы өзгөчө чаралар.

32. АКП ИКАОнун DOC 8973 Авиация коопсуздугу боюнча колдонмосун эске алуу менен жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилген нускамаларга ылайык иштелип чыгат жана кеминде төмөнкү түзүмдү жана мазмунду камтыйт:

1)                         уюштуруу (АКП максаты, жөнгө салуучу укуктук-ченемдик актылар, милдеттер, авиациялык коопсуздук боюнча Аэропорттук комитетти сүрөттөө жана ролу);

2)                         аэропортту сүрөттөө;

3)                         аэропорттогу коопсуздук чаралары;

4)                         кадрларды даярдоо;

5)                         сапат көзөмөлү: күзөт жана мониторинг;

6)                         мыйзамсыз кийлигишүүнүн актыларына байланыштуу жооп кайтаруу чаралары;

7)                         аэропорттун ар кандай жаңы объекттерин долбоорлоодо коопсуздук аспектилерин, өзгөчө эксплуатацияга киргизилгенден кийин кадимкидей иштешин камсыз кылууда маанилүү роль ойной турган аспектилерин эске алуу;

8)                         стандарттык эксплуатациялоо жол-жоболорунда кошумчаланган калибрлөө жана сыноо жол-жоболоруна шилтеме кылуу менен коопсуздук техникасы жана аны колдонуу жөнүндө маалыматты; жана

9)                         аэропортто учуу коопсуздугуна же авиациялык коопсуздукка коркунуч келтирген ар кандай кырдаалды чечүү үчүн иштелип чыккан күтүлбөгөн жана өзгөчө кырдаалдардын пландарына шилтемени;

10)                     тыюу салынган заттардын тизмеси.

33. Аэропорттун жетекчиси (аэродром, вертодрома) аэропортто (аэродромдо, вертодромдо) өз функцияларын аткарган бардык уюмдар жана адамдар аэропорттун авиациялык коопсуздук программасында (аэродром, вертодрома) белгиленген ченемдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду сакташын камсыз кылат. Бардык уюмдар жана адамдар тарабынан авиациялык коопсуздук ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун аткаруусу аэропорттун авиациялык коопсуздук программасына (аэродром, вертодрома) ылайык контролдонот.

§ 4. Аба кемелерин эксплуатациялоо

 

34.   Аба кемесинин эксплуатанты жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоого багытталган талаптарды ишке ашырат.

35.   Аба кемелеринин эксплуатанттары коопсуздукка тиешелүү эң аз дегенде төмөнкү аспектилерди чечишет:

1)               аба кемесинин эксплуатантынын ишин уюштуруу жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жооптуу кызматкерди (штаттык жетекчини) дайындоо;

2)               аба кемесинин ичиндеги жана сыртындагы конкреттүү аймактарды жана жеткиликтүү бөлүктөрдү текшерүүгө жана кароого талаптар;

3)               аба кемесине мыйзамсыз кирүүнү болтурбоо;

4)               багаждын жүргүнчүлөргө таандыктыгын аныктоо;

5)               жүк сактоочу жайда, жүктө, почтада жана аба кемесинин мүлкүндө ташылган багажды коргоо;

6)               борттук тамактануунун жана бортжабдуунун, аба кемесин жыйноонун жана тазалоонун жана аны жерде тейлөөнүн коопсуздугу;

7)               коркунуч келип чыккан учурда жана инциденттердин коопсуздугу менен байланышкан учурда экипаждын мүчөлөрүнүн жана башка персоналдын аракеттеринин тартиби;

8)               бортто куралдуу коштоп жүрүүчүлөр жана коопсуздук кызматкерлери болсо, экипаждын мүчөлөрүнө инструктаж берүү;

9)               өзгөчө кырдаалдарда же күчөгөн коркунуч туудурган кырдаалдарда кошумча коопсуздук чаралары;

10)          коопсуздукту камсыз кылуу боюнча кызматкерлерин жана/же жүргүнчүлөрдү жана багажды кайра иштетүү боюнча агенттерди жалдоо жана окутуу; жана

11)          инциденттер тууралуу кабар берүү.

12) мыйзамсыз кийлигишүү актысынын кесепеттерин минималдаштырууга багытталган иш-аракеттерге экипаждын мүчөлөрүн даярдоо программасын киргизүүнү жана аткарууну камсыз кылуу;

13) аба кемесинин командири тарабынан мыйзамсыз кийлигишүү актылары жөнүндө токтоосуз кабарлоо;

14) аба кемесинин бортунда аба кемесин текшерүү жана тинтүү жол-жоболорунун контролдук тизмесин, анын ичинде жашырылган куралды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү издөөнү, ошондой эле бомба же шектүү буюм табылганда көрүлүүчү тиешелүү аракеттерди камсыз кылуу;

15) жүргүнчү аба кемелеринде учуу экипажынын кабинасынын эшигин кабинанын ичинен бекитип коюуну камсыз кылуу;

16)жыл сайын граждандык авиация органына авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу, аныкталган бузуулар, кабыл алынган чаралар, сапатты контролдоо боюнча иш-чаралар (пландаштырылган жана жүргүзүлгөн) жөнүндө маалымат берүү;

17) авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн практикасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турум мүнөздөмөлөрүн аныктоо принциптерин киргизүү;

18) жарандык авиацияда иштеген аба кемесинин бортуна мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн болгон курал-жаракты, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды алып жүрүү же алып жүрүү санкцияланбаган кандайдыр бир жол менен проностун алдын алуу үчүн чараларды жана жол-жоболорду киргизүү;

19) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын жайылтуу, өнүктүрүү жана колдоо.

36. Кыргыз Республикасында катталган ар бир эксплуатант ушул Эрежелердин талаптарына жооп берген авиациялык коопсуздук программасын жазуу жүзүндө кабыл алууну, ишке ашырууну жана жаңыртууну камсыз кылат. Бул талап ошондой эле жалпы багыттагы авиациянын учууларын, анын ичинде максималдуу учуу массасы 5700 кг ашык аба кемелерин пайдалануу менен корпоративдик авиациянын учууларын, ошондой эле авиациялык атайын жумуштарды жүзөгө ашыруучу уюмдарга тиешелүү. Мындай уюмдардын (адамдардын) авиациялык коопсуздук программасы эксплуатациялоонун аткарылуучу учуулардын тибине мүнөздүү аспектилерин белгилейт.

37. Кыргыз Республикасында ташууларды аткарган Коммерциялык аба кемелеринин чет өлкөлүк эксплуатанттары ушул Эрежелердин талаптарына жооп берген кошумча жол-жоболордун жазуу жүзүндөгү программасын белгилейт, ишке ашырат жана жаңыртат жана аны Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органына мамлекеттик же расмий тилинде берет.

38. Кыргыз Республикасында катталган аба кемесин эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасы жарандык авиация органы менен макулдашылат.

39.     Эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасы жүргүнчүлөрдү, экипажды, жердеги персоналды, аба кемелерин жана кызматтарды мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо жол-жоболорун камтыйт. Эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасы жарандык авиация органы тарабынан бекитилген нускамаларга ылайык иштелип чыгат жана эң аз дегенде төмөнкүлөрдү камтыйт:

1)    авиациялык коопсуздукка тиешелүү аныктамалар, аббревиатуралар жана терминдер;

2)    авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү эл аралык жана улуттук талаптарды сактоо зарылчылыгын баса белгилеген программанын максаты;

3)    анын укуктук негиздерине, атап айтканда, тиешелүү улуттук мыйзамдарга, авиациялык эрежелерге жана башка ченемдик укуктук актыларга шилтеме;

4)    авиациялык коопсуздуктун ар кандай органдарынын, анын ичинде оператордун өзүнүн, укук коргоо органдарынын, улуттук коопсуздуктун, чек ара көзөмөлүнүн жана башка мамлекеттик органдардын, ошондой эле коомдук тамактануу жана жабдууну берүүчүлөрдүн ролун жана жоопкерчилигин так аныктаган уюштуруу түзүмү;

5)    коопсуздук маалыматын алмашуу үчүн, эреже катары, тиешелүү ыйгарым укуктуу авиациялык коопсуздук органы менен аба кемесинин эксплуатантынын ортосунда байланыш каналдарынын сыпаттамасы;

6)    аба кемелерин жана алардын жүргүнчүлөрүн коргоо боюнча көзөмөлгө алынууга тийиш болгон жүргүнчүлөргө, багажга, жүккө, почтага, коомдук тамактанууга, тиешелүү жабдууларга жана буюмдарга, ок атуучу куралдарга жана куралдын башка түрлөрүнө, ошондой эле бардык башка адамдарга же объекттерге карата колдонулуучу коопсуздук чараларынын сыпаттамасы;

7)    тийиштүү коопсуздук кызматкерлерин даярдоого коюлган талаптардын кыскача мазмуну жана аларды аттестациялоонун тиешелүү критерийлери; жана

8)    уюмдун бөлүмдөрүнүн түзүмдөрүн, мыйзамсыз кийлигишүү актыларына байланыштуу жооп катары аракеттерди, күтүлбөгөн жагдайлар учурундагы иш-чаралардын планын, ошондой эле башка маанилүү маалыматтарды камтыган тиркемелер.

9)    программага өзгөртүүлөрдү киргизүү жана бекитүүнү алуу тартибин баяндоо;

10)   бекитилген өзгөртүүлөрдүн хронологиялык тизмеси;

11)   купуялуулук жөнүндө билдирүү; жана

12)          маалыматтык циркулярларда камтылган шашылыш оңдоолорду киргизүү жана коопсуздук боюнча директивалык көрсөтмөлөрдү колдонуу тартиби.

40.        Иштеп чыгуу аяктагандан кийин аба кемелерин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасы эксплуатанттын жетекчиси тарабынан бекитилет жана жарандык авиация органына макулдашууга берилет.

41.        Авиациялык коопсуздук боюнча дайындалган кызматкер жылына бир жолудан кем эмес эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасын карайт жана жаңыртат.

42.        Аба кемесинин эксплуатанты жарандык авиация органы менен макулдашуу боюнча белгиленген квалификациялык талаптарга жооп берген жана авиациялык коопсуздук үчүн жооптуу болгон штаттык жетекчини дайындайт. Бул кызматка ишкананын авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу бөлүгүндө жетекчилик үчүн тийиштүү окуу программасын аяктаган, жарандык авиация органы тарабынан берилген же бекитилген сертификаты бар адам дайындалат. Штаттык жетекчинин талапкерлигин бекитүү жарандык авиация чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук документтердин талаптарына ылайык жүзөгө ашырылат.

43.        Аба кемесинин эксплуатанты өзү иштеп жаткан аэропорттордо авиациялык коопсуздуктун аярлуу жактарына, коркунучтун жана тобокелдиктин даражасына баа берет жана өзүнүн авиациялык коопсуздук программасына зарыл болгон өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизет, ал эми зарыл болгон учурда жарандык авиация органына ушул Эрежелерге бардык зарыл болгон өзгөртүүлөр жана толуктоолор боюнча сунуштарды киргизет.

 

§ 5. Аба кемесинин командиринин ыйгарым укуктары

 

44. 1963-жылы 14 -сентябрда Токиодо кол коюлган аба кемелеринин бортунда жасалган кылмыштар жана башка айрым актылар жөнүндө Конвенция аба кемесинин командиринин учуудагы ыйгарым укуктарын аныктайт жана мыйзамсыз иш-аракет болгон учурда көрүлүп жаткан конкреттүү иш-аракеттерди сүрөттөйт. Анын жоболоруна ылайык Кыргыз Республикасы аба кемесинин командири аба кемесинин:

1) аба кемесинин жана анда турган адамдардын же мүлктүн коопсуздугун камсыз кылууга;

2) бортто тийиштүү тартипти жана тартипти сактоо;

3) борттогу учуулардын коопсуздугуна жана авиациялык коопсуздукка коркунуч келтириши мүмкүн болгон адамдарга карата чектөө чараларын көрүүгө;

4) учуунун коопсуздугуна жана авиациялык коопсуздукка коркунуч келтириши мүмкүн болгон адамдарды кондурууга же Компетенттүү ыйгарым укуктуу органдарга өткөрүп берүүгө;;

5) мүмкүн болушунча кыска мөөнөттө жана мамлекеттин аймагына конгонго чейин мындай мамлекеттин ыйгарым укуктуу органдарына чектөө чаралары колдонулган адам бортто тургандыгы жөнүндө кабарлоо максатка ылайыктуу;

6) мамлекеттин ыйгарым укуктуу органдарына жүргүнчүнү түшүрүү жана/же өткөрүп берүү зарылдыгын шарттаган инцидент жөнүндө далилдерди жана маалыматтарды берүүгө.

 

§ 6. Авиациялык коопсуздук боюнча ведомство аралык комитет

 

45.             Коопсуздук боюнча ведомстволук орган (мындан ары – ведомстволук комитет) авиациялык коопсуздукту камсыз  кылуу боюнча ишмердүүлүктү координациялоону ишке ашырган туруктуу орган болуп саналат.

46.             Комитеттин мүчөлөрү коопсуздук талаптарын аткарууга тартылган же жооптуу болгон министрликтердин, ведомстволордун жана башка уюмдардын жооптуу кызматкерлеринен тандалат.

47.             Ведомство аралык комитеттин ыйгарым укуктарына төмөнкүлөр кирет:

1)                    жарандык авиацияга жана анын кызматтарына болгон коркунучка жооп кылуу үчүн зарыл болгон авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларын камсыздоо жаатында кеңештик жардам көрсөтүү;

2)                    мындай иш-чаралардын аткарылышына үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү, коркунуч жөнүндө жаңы маалыматтарга, авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун технологиялары жана ыкмалары чөйрөсүндөгү өнүгүүлөргө жана башка фактыларды эске алуу менен аларды өзгөртүү боюнча сунуштамаларды даярдоо;

3)                    башкармалыктын, мекемелердин жана башка уюмдардын ортосунда авиациялык коопсуздук жаатындагы чараларды координациялоону камсыз кылуу;

4)                    жаңы аэропортторду долбоорлоо учурундагы коопсуздуктун аспекттерин эске алууга көмөк болуучу чараларды кабыл алуу;

5)                    Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү улуттук саясатка өзгөртүүлөрдү жайылтуу жана бул өзгөртүүлөрдү ишке ашырууда координациялоону ишке ашыруу боюнча сунуштарды киргизүү.

48.           Ведомство аралык комитеттин курамы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат. Тиешелүү техникалык эксперттердин пикирлерин жана талкууларда иш жүзүндөгү тажрыйбаны эске алуу үчүн атайын негизде отурумдарга катышууга комитеттин туруктуу мүчөлөрүнөн тышкары башка адамдар да чакырылат.

49.           Жыйындар төрага тарабынан зарылдыгына жараша, бирок жылына бир жолудан кем эмес чакырылат.

 

§ 7. Авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттук комитет

 

50.             Аэропорттун коопсуздугун камсыздоо программасына ылайык коопсуздукту көзөмөлдөөнү жана авиациялык коопсуздук эрежелерин иштеп чыгуу, координациялоо жана ишке ашыруу үчүн эл аралык жарандык авиацияны тейлеген ар бир аэропортто аэропорттун авиациялык коопсуздук комитети (мындан ары - аэропорттук комитет) түзүлөт.

51.             Аэропорттук комитет жөнүндөгү Жобо аэропорттун жетекчиси тарабынан бекитилет.

52.             Аэропорттук комитеттин курамына кирет:

1)      аэропорттун жетекчиси;

2)      жетекчинин авиациялык коопсуздук боюнча орун басары;

3)      жарандык авиациянын органынын өкүлү;

4)      жергиликтүү укук коргоо органдарынын өкүлдөрү;

5)      бажы органдарынын өкүлдөрү;

6)      мамлекеттик чек араны коргоо боюнча органдын өкүлдөрү;

7)      мамлекеттик коопсуздук органдын өкүлдөрү; 

8)      эксплуатанттардын өкүлдөрү;

9)      аэропорттун медициналык кызматынын же саламаттык сактоо органынын өкүлдөрү;

10)       аэропортто жайгашкан аскердик бөлүктүн, же аэродромду колдонууга катышкан же аэропорттун коопсуздугун камсыз кылууга жооптуу тиешелүү аскердик органдын өкүлдөрү;

11)       аэропортто ишмердүүлүгүн жүзөгө ашырып жаткан башка уюмдардын же кызматтардын өкүлдөрү.

53.      Аэропорттук комитетке жалпы жетекчиликти аэропорттун жетекчиси, ал эми ал жок болгон учурда - аэропорттун жетекчисинин орун басары ишке ашырат.

54.      Аба коопсуздугу боюнча аэропорттордун комиссияларынын жыйналыштары авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жана Аэропорттун авиациялык коопсуздук программасын ишке ашыруу менен байланышкан маселелерди биргелешип чечүү зарылдыгын эске алуу менен, бирок жылына 4 жолудан кем эмес өткөрүлөт.

55.      Аэропорттук комитеттин ыйгарым укуктары төмөнкүлөрдү камтыйт:

1)          аэропортто ушул Эрежелерди ишке ашыруу боюнча чараларды координациялоо;

2)          аэропорттун авиациялык коопсуздук программасын ишке ашырууну, анын ичинде авиациялык субъекттердин жетекчилиги тарабынан жүзөгө ашырылуучу иш-чаралардын аткарылышын көзөмөлдөөнү;

3)          аэропорттогу аярлуу жерлерди аныктоо жана системалуу текшерүү, аларды ишенимдүү коргоо боюнча чараларды иштеп чыгуу;

4)          авиациялык коопсуздук чараларынын коркунучтун деңгээлине шайкештигин камсыз кылуу;

5)          квартал сайын жарандык авиация органына аэропортто коопсуздукту камсыз кылуу боюнча көрүлүп жаткан чаралар, пландаштырылган өзгөрүүлөр, ошондой эле аэропортту жана анын кызматтарын коргоо боюнча жергиликтүү деңгээлде чечилбей турган көйгөйлөр жөнүндө маалымдап туруу;

6)          аэропорттун персоналын авиациялык коопсуздук маселелери боюнча окутууну уюштуруу;

7)          аэропорттордо жаңы объекттерди долбоорлоодо жана курууда жана иштеп жаткан объекттерди реконструкциялоодо авиациялык коопсуздук талаптарына ылайык болушун көзөмөлдөө.

8) аэропорттун контролсуз зоналарында коопсуздук чараларын камсыз кылуу.

56. Аэропорт комитети тарабынан кабыл алынган чечимдер аэропортто өз функцияларын жүзөгө ашырган бардык адамдар тарабынан милдеттүү түрдө аткарылат. Аэропорттун комитетинде маселелерди чечүү мүмкүн болбогон учурда, бул маселе авиациялык коопсуздук боюнча Ведомстволор аралык комитеттин кароосуна чыгарылат.

 

§ 8. Аткаруу бийлигинин ишки иштер боюнча органы

 

57.         Кыргыз Республикасынын ички иштер боюнча борбордук аткаруу бийлигинин органы (мындан ары - Ички иштер органы) ушул Эрежелердин талаптарын аткарууга багытталган чараларын ишке ашырат жана мыйзамдардын чегинде мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоо жана бөгөт коюу боюнча иштин абалы үчүн анын компетенттүүлүгүнүн чегинде жоопкерчилик тартат.

58.         Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ички иштер органынын конкреттүү милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат:

-                   жүргүнчүлөргө, жарандык авиациянын каражаттарына жана кызматтарына каршы багытталган кылмыштарды аныктоо жана болтурбоо;

-                   көзөмөлгө алынбаган аймакта жана аэропорттун сырткы периметри боюнча учурдагы байкоо жана кайгуулдук кылуу;

-                   жарандык авиацияга коркунуч келтириши мүмкүн болгон адамдарды аныктоо максатында учуп келүүчү/учуучу жүргүнчүлөргө байкоо жүргүзүү;

-                   өзгөчө кырдаалдарда өз компетенциясынын чегинде зарыл чараларды уюштуруу;

-               аба кемелеринин жүргүнчүлөрүнүн жана экипаж мүчөлөрүнүн өмүрүнө жана ден соолугуна кол салуулардын алдын алуу жана бөгөт коюу.

- авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу менен байланышкан чакырыктарга жана мыйзамсыз кийлигишүү актыларына токтоосуз жооп кайтаруу;

-                   ички иштер органдарынын функцияларын аткаруучу тиешелүү персоналды авиациялык коопсуздуктун тажрыйбасына жана аны ишке ашырууга байланышкан жол-жоболорго окутуу;

59. Ички иштер органдары аэропорттун контролсуз аймагында коопсуздукту камсыз кылууга багытталган иш-чараларды иштеп чыгууга жана аткарууга жооптуу.

 

§ 9. Улуттук коопсуздук маселелери боюнча аткаруу бийлик органы

 

60. Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук маселелери боюнча аткаруу бийлик органы (мындан ары-Улуттук коопсуздук органдары) Кыргыз Республикасынын:

-          коркунучту жана маалыматтын таралышын баалоо, жардыргыч түзүлүштөрдү аныктоо жана аларды жок кылуу боюнча атайын иш-чараларды жүргүзүү;

-          жарандык авиация объекттериндеги шектүү түзүлүштөрдү же башка потенциалдуу коркунуч булактарын текшерүү жана зарыл болгон учурда жок кылуу;

-          аба транспортундагы мыйзамсыз кийлигишүү актыларын аныктоо, алдын алуу жана бөгөт коюу боюнча иш-чараларды жана атайын операцияларды жүргүзүү;

61.      Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын объектилеринин ишине мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоо жана четтетүү үчүн атайын куралдуу түзүлүштөрдү колдонуу; 

62.      Улуттук коопсуздук органдары тарабынан жүргүзүлүүчү тобокелдикке баа берүүгө ылайык жер үстүндөгү коопсуздуктун тийиштүү чараларын же аба кемелерине аэропортто же ага жакын жерде аба кемелерине коркунучу бар кол салуудан коргонуунун адам менен жүрүүчү зениттик-ракеталык комплекстерин (ПЗРК) жана башка курал-жарактарды колдонуу менен кол салуу ыктымалдыгын төмөндөтүүчү оперативдүү жол-жоболорду ишке ашыруу.

 

§ 10. Катталган агенттер, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөр

 

63.         Катталган агент, жүк жөнөтүүчү же аба кемесинин эксплуататору менен ишкердик мамилелерди жүргүзгөн жана жарандык авиация органы тарабынан таанылган же талап кылынган жүккө жана почтага карата коопсуздукту көзөмөлдөөнү камсыз кылган ар кандай субъект, агент катары аныкталат. Катталган агент катары аба кемесинин эксплуатанты дагы чыга алат. Катталган агент статусу жарандык авиациянын органы тарабынан ыйгарылат. Катталган агенттерди, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдү бекитүү процесси ушул Эрежелерге жана жарандык авиация органы тарабынан иштелип чыккан нускамаларга ылайык жүргүзүлөт.

64.         Катталган агенттин, белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн концепциясынын максаты болуп, катталган агенттерге, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөргө коопсуздукту көзөмөлдөөнү ишке ашыруу үчүн негизги жоопкерчиликти жүктөө жана учуу аэропортунда бардык жүктөрдү экрандан өткөрүүнүн ордуна аба жүктөрү менен почтаны жеткирүү чынжырчасы аркылуу өткөндө коргоону камсыз кылуу болуп саналат.

65.         Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү квалификациясын алуу үчүн арыз берүүчү катталган агенттин жарандык авиация органы тарабынан таанылган жана макулдашылган коопсуздук программасынын талаптарын киргизгенин көрсөтөт.

66.         Жарандык авиация органы каттоодон өткөн агенттердин персоналын, тартибин, жол-жоболорун, жайларын жана жабдууларын текшерүүнү жана аудитти жүргүзөт жана авиациялык коопсуздуктун колдонулуучу эрежелерин, ченемдерин жана жол-жоболорун сактоону талап кылат. Талаптар аткарылбаган учурда жарандык авиация органы мыйзамдарды аткарбагандыгы үчүн жаза механизмин колдонот, ага катталган агенттин, белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн статусун өзгөртүү, убактылуу токтотуу же жокко чыгаруу кирет.

67.         Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү жарандык авиация органына аны дайындоо, бекитүү же мындай агенттерди тизмеге киргизүү үчүн бир жылдан ашпаган үзүлтүксүз мезгил аралыгы менен кайрылат.

68.         Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү катары бекитилгенге чейин арыз ээси жарандык авиация органы тарабынан төмөнкүлөр боюнча текшерүүдөн өткөрүлөт:

1)    физикалык жана жол-жоболук коопсуздук стандарттары Кыргыз Республикасында белгиленген ченемдик талаптарга ылайык келет;

2) жарандык авиация органы менен катталган агенттин коопсуздук программасы макулдашылат;

3) персоналды коопсуздук маселелери боюнча даярдоо ишке ашырылат, анын ичине жүктөрдү жана почтаны ташыгандар үчүн, жүктү жана почтаны кайра иштетүү менен алектенген же коопсуз аба жүктөрүнө жана аба почтасына коштоосуз кирүүгө мүмкүнчүлүгү бар адамдары үчүн белгиленген мөөнөттөрдө квалификацияны жогорулатуу курстары кирет;

4)      коопсуз аба жүктөрүнө жана/же тиешелүү документтерге жетүү мүмкүнчүлүгү бар персоналдын жеке маалыматтары текшерилет.

5)      авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу персонал тиешелүү түрдө окутулат жана сертификатталат.

6)           Катталган агенттер, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөр төмөнкүлөрдү камсыз кылышат:

1)     жүк жөнөтүүчүнүн идентификациялык маалыматтарын каттоо жана товарды жеткирүүчү адамда аны жүк жөнөтүүчүнүн агенти катары күбөлөндүргөн документтин бар экендигине ынанышат;

2)     жүк жөнөтүүчүлөр тарабынан жүктүн мазмунунун толук сыпаттамасын;

3)     жүктөрдү кабыл алуудан кийин аларды коргоо жана жүккө жетүүнү көзөмөлдөө;

4)     жүктөрдү кабыл алууну, каттоону жана кайра иштетүүнү туура тандалган, жалданган жана окутулган персонал тарабынан гана ишке ашыруу;

5)     талап кылынган коопсуздукту көзөмөлдөөнү белгилөө жана колдонуу үчүн жооптуу бир же бир нече адамдарды дайындоо, ошондой эле аларды ишке ашырууга жетекчилик кылуу;

6)     аба кемесинин эксплуатантына же катталган агентине жөнөтүлгөн ар бир жүктү тиешелүү документтер менен же аба жүк баракчасында же төмөнкү маалыматтарды камтыган өзүнчө декларация түрүндө камсыз кылуу:

-          катталган агенттин аты, дареги жана байланыш маалыматы

-          жүк жөнөтүүчүнүн аталышы жана дареги;

-          жүктүн мазмуну; жана

-          жүктүн коопсуздугу жөнүндө декларация.

7) авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн практикасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турум мүнөздөмөлөрүн аныктоо принциптерин киргизүү.

8) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын жайылтуу, өнүктүрүү жана колдоо.

 

2-бөлүм. Авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу

4-бөлүмчө.  Профилактикалык коопсуздук чаралары

 

§ 1. Жалпы талаптар

 

69. Кыргыз Республикасы кандайдыр бир жол менен жарандык авиацияда иштеген аба кемесинин бортуна мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн болгон жана ташууга же алып жүрүүгө санкцияланбаган нерселердин же заттардын проносун болтурбоо үчүн авиациялык коопсуздук чараларын киргизет. Мында авиациялык коопсуздуктун тиешелүү деңгээли мамлекеттик органдар жана уюмдар тарабынан төмөнкү талаптарды сактоо менен камсыз кылынат:

1)   жарандык авиация чөйрөсүндө коммерциялык ишти жүргүзүүгө укук берүүчү документтери жок болгон учурда Кыргыз Республикасынын аймагында бир дагы аба кемеси учпайт;

2)   бир дагы адам же транспорт каражаты көзөмөлгө алынуучу, стерилдүү аймакка жана кайтарылган аймакка өтмөксүз жана коопсуздук боюнча күзөт көзөмөлүнөн өтпөстөн кирбейт;

3)        бир дагы адам аба кемесинин бортуна тиешелүү уруксатсыз киргизилбейт;

4)        буюмдарды жана жабдууларды, ошондой эле кол жүгүн, багажды, жүктөрдү, курьердик жана почталык жөнөтмөлөрдү, борттук жүктөрдү аба кемесинин бортуна коопсуздук боюнча күзөт көзөмөлүнөн өткөрбөстөн алууга болбойт;

5)        убактылуу аэродромдордо авиациялык иштерди аткарууда авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу аба кемесинин командирине же эксплуатанттын жетекчиси тарабынан дайындалган адамга жүктөлөт;

6)        авиациялык коопсуздукту камсыз кылган кызмат авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү талаптарга ылайыктуулугу боюнча текшерүүдөн (аудиттен, текшерүүдөн) өтөт;

7)        авиациялык персоналга жана иши авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу менен байланышкан башка адистерге (адамдарга) мындай иштерди аткарууга алардын аны аткаруу укугун ырастоочу документтин (сертификаттын) негизинде гана уруксат берилиши мүмкүн;

8) жүргүнчүлөрдү, багажды, кол жүгүн, жүктү, почтаны текшерип кароо менен байланышкан иштерди аткарулуусу жарандык авиация органы тарабынан берилген уруксаттын (сертификаттын) негизинде гана жүзөгө ашырылат;

9) аэропорттор, аба кемелеринин эксплуатанттары, авиациялык күйүүчү май менен камсыз кылуучу уюмдар, жүк терминалдары, борттук тамактануу бөлүктөрү жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдар белгиленген талаптарды сактоо максатында авиациялык коопсуздук программасын иштеп чыгышат жана талаптагыдай ишке ашырышат жана ушул программаны жарандык авиация органы менен макулдашат;

10) аэропорттордун, аба кемелеринин эксплуатанттарынын, авиациялык күйүүчү май менен камсыз кылуучу уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу жайларынын жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын авиациялык коопсуздук программалары мезгил-мезгили менен, бирок жылына бир жолудан кем эмес каралат. Киргизилген толуктоолор жана өзгөртүүлөр авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү талаптарга жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга таасир этүүчү башка өзгөртүүлөргө көз каранды. Бул түзөтүүлөр жарандык авиация органы менен макулдашылат;

11)   авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашырууда тандалмалык жана күтүүсүздүк принциптерин колдонууну камсыз кылуу;

12) аэропорттордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу цехтеринин, аба кыймылын тейлөө жана аэронавигациялык кызмат көрсөтүү органдарынын жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын жетекчилери авиациялык коопсуздуктун абалы жана өз уюмдарында мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоо боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруу үчүн жоопкерчилик тартышат;

13) аэропорттордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу цехтеринин, аба кемелерин тазалоо жана тазалоо боюнча, аба кыймылын тейлөө органдарынын жана аэронавигациялык кызмат көрсөтүүчүлөрдүн, жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын жетекчилери авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү тобокелдикке баа берүүнү камсыз кылышат.

 

§ 2. Купуялуу маалымат

 

70.    Жашыруун маалыматтар менен иштөө тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1996-жылдын 23-декабрындагы № 619/35-токтому менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын министрликтеринде, административдик ведомстволорунда, ишканаларында, мекемелеринде сырды камсыз кылуу боюнча нускаманын» талаптарына,  Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-жылдын 7-майындагы № 255 токтому менен бекитилген «Кызматтык пайдалануу үчүн маалыматтарды камтыган документтер менен иштөө тартиби жөнүндө» жобосуна ылайык аныкталат;

71.    Авиациялык коопсуздук программаларына (АКП) жетүү өз милдеттерин аткаруу үчүн мындай маалыматты талап кылган адамдар менен чектелиши керек. Бул ыкма "кызмат зарылчылыгы боюнча кирүү мүмкүнчүлүгү принциби" деп аталат. Эгерде маалыматты коргоо үчүн атайын көзөмөл талап кылынса, анда берилүүчү коргоонун деңгээли маалыматтын түзүүчүсү тарабынан аныкталат;

72.    Башка мамлекеттер тарабынан берилген коопсуздук маалыматын, ошондой эле башка мамлекеттердин коопсуздугуна таасир этүүчү маалыматтарды коргоо боюнча чаралар көрүлөт, муну менен аны кыянаттык менен пайдаланууга жана ачыкка чыгарууга жол бербөө камсыз кылынат.

 

5-бөлүм. Кирүүнү көзөмөлдөө

 

73.         Аэропорттордун, аба кыймылынын кызматтарынын, аба кемелеринин эксплуатанттарынын, авиациялык күйүүчү май менен камсыз кылуучу уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттогу коомдук тамактануу жайларынын жетекчилери башка кызыкдар тараптар менен бирдикте коопсуздук тобокелдигине баа берүүнүн негизинде көзөмөлдөнүүчү, стерилденген аймактарды жана башка кайтарылуучу чектелген Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын коопсуздугун үзгүлтүксүз камсыз кылуу үчүн зарыл болгон аймактарды аныкташат.

74.         Бул аймактардын жайгашкан жери ишкананын авиациялык коопсуздук программасынын бөлүгү болгон план-схемада көрсөтүлөт.

75.         Белгиленген көзөмөлдөнүүчү, стерилдүү аймактарга жана башка кайтарылуучу чектелген аймактарына киргизүү ушул Эрежелерде жана ишкананын авиациялык коопсуздук программасында белгиленген тартипте, ошондой эле граждандык авиациянын авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген тартипте көзөмөлдөнөт.

76.         Адамдарды жана транспорт каражаттарын таануу тутумдарын түзүү жана ишке ашыруу көзөмөлгө алынган аймактарга жана кайтарылуучу чектелген аймактарга уруксатсыз кирүүнү болтурбоо үчүн камсыздалууда. Мындай аймактарга кирүү үчүн бизнес муктаждыгы же башка себептери бар адамдарга гана уруксат берилет. Көзөмөлгө алынган аймактарга жана кайтарылуучу чектелген аймактарга кирүү мүмкүнчүлүгүн алуу үчүн өздүк жана уруксат берүүчү документтер көзөмөл-өткөрүү пункттарында текшерилүүгө тийиш.

77.         Аэропорттун аймагынан тышкаркы жана көзөмөлдөнүүчү аймактар катары аныкталган аймактар ​​жөнүндө маалымат аэропорттун авиациялык коопсуздугунун программасында белгиленет. Бул аймактарга төмөнкүлөр кириши мүмкүн:

1) радиолокациялык каражаттардын жайгашкан жерлери;

2) навигациялык каражаттардын жайгашкан жерлери;

3) антенналык талаалар;

4) күйүүчү-майлоочу материалдардын кампалары ж.б.у.с.

78.     Көзөмөлдүк аймактар, стерилденген аймактар ​​жана кайтарылуучу чектелген аймактар ​​деп аныкталган аймактар ​​техникалык каражаттарды да, авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жооптуу персоналды да колдонуу менен санкцияланбаган кирүүдөн корголууга тийиш.

79.     Ар бир белгиленген көзөмөлгө алынган аймак, стерилдүү аймак же кайтарылуучу чектелген аймак коомдук жайлардан же чектөөсүз кирүү аймактарынан тиешелүү коопсуздук тосмосу менен бөлүнөт, анын абалы мезгил-мезгили менен текшерилип турат.

80.     Адамдардын көзөмөлдөнүүчү, стерилденген аймактарга жана кирүүнүн кайтарылган чектелген аймактарына кирүүсү үчүн жоопкерчилик авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жооптуу кызматка жүктөлөт.

81.     Аэропорттордун жалпы пайдалануу мүмкүнчүлүгү бар аймактары, объектилери жана аймактары зарыл болгон учурда аэропорттун башкаруу органдары тарабынан көзөмөлдүк аймактар катары кабыл алынышы мүмкүн. Мындай көзөмөлдөнүүчү аймактарга киргизүү аэропорттордун авиациялык коопсуздук программасында белгиленген жол-жоболорго ылайык жүзөгө ашырылат.

82.     Аба кемесинин эксплуатанты аба кемесине уруксатсыз кирүүнү болтурбоо үчүн адамдардын жана транспорт каражаттарынын аба кемесине кайтарылуучу чектелген аймакта кыймылына жана андан кайтуусуна байкоо жүргүзүүнү камсыз кылат.

83. Коопсуздук/текшерип кароо максатында жеткиликтүүлүктү контролдоо жана контролдоо жарандык авиация уюмунда авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу кызмат тарабынан жүзөгө ашырылат. Жарандык авиация объектисинин контролдонуучу зонага жана корголгон чектелген зонага кирүүсү өткөрмө системанын жардамы менен контролдонот. Өткөрмө тутуму контролдонуучу зонага же мүмкүнчүлүгү чектелген корголуучу зоналарга кирүү укугуна ээ болушу керек болгон жарандык авиация объекттеринде иштеген адамдарга берилүүчү карточкаларды же башка документтерди пайдаланууну карайт. Транспорт каражаттары үчүн билеттер берилет жана ушул сыяктуу максаттарда колдонулат.

84. Жарандык авиациянын ар бир объектинде бардык өткөрмөлөр авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жооптуу бөлүм (жак) тарабынан берилет, ал өткөрмөлөрдү берүүнү контролдоонун жана эсепке алуунун катуу чараларын иштеп чыгат, киргизет жана жүзөгө ашырат, ал өткөрмөлөрдү контролдоо системасын натыйжалуу башкаруу жана өткөрүп жиберүүлөрдү жоготкондо, уурдаганда же жокко чыгарганда ыкчам чараларды көрүүнү камсыз кылуу үчүн автоматташтырылган маалыматтар базасын пайдаланууну карайт.

85. Жарандык авиация уюмдары чектелген жеткиликтүүлүк корголуучу зоналарды ушул зоналарда аткарылуучу функцияларды эске алуу менен жана өткөрмөлөргө тиешелүү белгилерди киргизүү менен өзүнчө зоналарга бөлүшөт. Өткөрмөлөрдө санариптик же тамгалык же түстүү кодировкалоонун жардамы менен ошол адамга кирүүгө уруксат берилген зоналар көрсөтүлөт.

86. Жүргүнчүлөргө контролдоо үчүн зарыл болгон документтери бар жана көрсөтүүгө милдеттүү болгон шартта аба кемесине конууда пайдаланууга арналган тийиштүү чектелген корголуучу зоналарга кирүүгө уруксат берилет.

87. Кызматкерлерге белгиленген өткөрүү тутумуна ылайык белгиленген чектелген корголуучу аймактарга кирүүгө уруксат берилет. Аба кемесин жерде тейлөөдө персоналга аба кемесинин бортуна экипаж мүчөлөрүнүн уруксаты менен гана уруксат берилет.

88. Аба кемелеринин экипаж мүчөлөрү аба транспортун эксплуатанттын учуу тапшырмасына/учуу планына киргизилген шартта, контролдонуучу зоналарга, чектелген кирүү корголгон зоналарга жана аба кемесинин бортуна киргизилет.

89. Инспектордун тиешелүү күбөлүгү бар жарандык авиация органынын инспекторлору өз ыйгарым укуктарын жүзөгө ашыруу үчүн каалаган зонага (анын ичинде чектелген кирүү корголуучу зонасына, контролдонуучу зонага, стерилдүү зонага, аба кемесинин бортуна, анын ичинде чет өлкөлүк эксплуатантка, чек ара зонасына, бажы зонасына ж.б.) чектөөсүз кирүүгө укуктуу. Граждандык авиация органынын инспекторлору учуу учурунда авиациялык эрежелерди текшерүүгө байланышкан өз милдеттерин аткарууда аба транспортун пайдалануучунун учуу тапшырмасына/учуунун эксплуатациялык планына да киргизилет.

90. Өткөрмө алууга арыз юридикалык же жеке жактар тарабынан аэропорттун жетекчисинин (аэродромдун, вертодромдун) же аймагында өткөрмө алуу талап кылынган жарандык авиация уюмунун дарегине жазуу жүзүндө анкеталык маалыматтарды жана кызматтык милдеттерди, ошондой эле ар бир кызматкердин бул зонага кирүүсү зарыл болгон негиздүү себептерди көрсөтүү менен берилет. Аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун), жарандык авиация уюмунун жетекчиси сейрек учурларда корголуучу чектелген аймактарга кирүү талап кылынбаган же талап кылынбаган кызматкерлерге уруксат бербөө үчүн катуу чараларды көрөт. Ээлеген кызмат орду же кызматтык абалы өткөрүп берүү зарылдыгынын критерийи болуп саналбайт.

91. Өткөрмөлөрдү берүү боюнча Орган контролдонуучу зонага, корголгон чектелген зоналарга адамдардын жана транспорт каражаттарынын санкцияланган кирүүсү үчүн өткөрмөлөрдү даярдоо, жетектөө, берүү, чыгаруу жана пайдаланууну контролдоо боюнча чараларды иштеп чыгат.

92. Аба кемелеринин маневр зоналарында унаалардын санын көбөйтпөө үчүн, иш жүзүндө мүмкүн болушунча транспорт каражаттарына өткөрүүлөрдүн саны минималдаштырылат.

93. Транспорт каражатына өткөрмө транспорт каражатынын көрүнүктүү жерине бекитилет жана кеминде төмөнкү маалыматтарды камтыйт:

1) алдыңкы бетинде:

- транспорт каражатынын тибинин же моделинин аталышы же белгилениши жана каттоо номери;

- өткөрүү номери жана жарактуулук мөөнөтү;

- бул транспорт каражатына кирүүгө уруксат берилген зоналардын тизмеси же белгилениши;

2) эгерде маалыматты алдыңкы бетине жайгаштыруу мүмкүн болбосо же максатка ылайыксыз болсо, арткы бетинде:

- өткөрмө берилген жер жана датасы;

- өткөрүп берген адамдын колу.

94. Бардык кызматкерлер жана келүүчүлөр контролдонуучу зонада жана корголгон өткөрүү мүмкүнчүлүгү чектелген зоналарда кийишет, ошондой эле аларды жарандык авиация объектисинде авиациялык коопсуздукту камсыз кылган кызматкерлердин талабы боюнча көрсөтүшөт. Ашуулар сырткы кийимдерге белден жогору, көкүрөк деңгээлинде көрүнүп тургандай кийилет. Коопсуздук максатында зарыл деп эсептелген жерлерде сырткы кийимдерде тунук чөнтөк каралган, анда өткөрмө тагылат. Жеке ашуу төмөнкү маалыматтарды камтыйт:

1) алдыңкы бетинде:

- фамилиясы, аты, иштеген жери, кызматы, фотографиялык сүрөтү жана мүмкүн болсо жынысы, туулган күнү;

- өткөрүү номерлери жана жарактуулук мөөнөтү;

- өткөрмө ээсине кирүүгө уруксат берилген зоналардын тизмеси же белгилениши;

- объекттин аталышы;

2) эгерде маалыматты алдыңкы бетине жайгаштыруу мүмкүн болбосо же максатка ылайыксыз болсо, арткы бетинде:

- өткөрмө берилген жер жана датасы;

- өткөрүп берген адамдын колу.

95. Граждандык авиация уюму жүргүнчүлөрдөн тышкары, чектелген жеткиликтүүлүк зоналарына коштоосуз уруксат берилген адамдардын анкеталык маалыматтарын аларга тийиштүү уруксат берилгенге чейин текшерүүнү камсыз кылат.

96. Өткөрүп жиберүүнү талап кылган адамдар жеке сүрөтүн, кол тамгасын жана идентификациялык номерлер сыяктуу башка жеке мүнөздөмөлөрүн салыштыруу үчүн алышат. Алуучу авиациялык коопсуздук ченемдеринин, эрежелеринин жана жол-жоболорунун талаптары боюнча инструктаждан өтөт жана ырастоо үчүн тиешелүү журналга кол коет. Уюмдун жооптуу адамдарына өткөрмө берилгенге чейин инструктаждан өткөндүгүн тастыктаган ведомосттор берилгенде өткөрмө берүүгө жол берилет.

97. Аэропорттун (аэродромдун/вертодромдун), жарандык авиация уюмунун жетекчиси ээсине уруксат берилген кирүү талап кылынгандан кийин, анын ичинде кызматкердин контрактынын мөөнөтү аяктаганда же ал башка ишке которулганда же авиациялык коопсуздуктун ченемдеринде, эрежелеринде жана жол-жоболорунда каралган башка учурларда өткөрмөнү токтоосуз алып коюуну карайт. Жарандык авиация объектисинде өз ишин жүргүзгөн уюмдардын кызматкерлерин, анын ичинде мамлекеттик органдардын кызматкерлерин жана элчиликтердин уруксаты бар аккредиттелген кызматкерлерин бошотууда (которууда) бул кызматкерлер өткөрмөлөрдү эсепке алуу, сактоо жана берүү үчүн жооптуу ыйгарым укуктуу органга же авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу бөлүмгө (жакка) токтоосуз өткөрүп беришет. Өткөрүп жиберүүлөрдү өз убагында тапшыруу үчүн жоопкерчилик кызматтан кеткен (которулган) кызматкер иштеген кызматтардын, уюмдардын жетекчилерине, мамлекеттик органдардын жетекчилерине жүктөлөт.

98. Өткөрмө бар адамдар өткөрүп жиберүү жоголгон же уурдалган учурда дароо жогору турган жетекчиге билдирет. Өткөрүп жиберүүнү жоготкон адамдын жетекчиси өткөрүп берүүнү берген жана берилген өткөрмөлөрдү пайдалануу боюнча эсепке алууну жана контролду жүргүзгөн ыйгарым укуктуу органга дароо телефон аркылуу жана жазуу жүзүндө билдирет. Берилген өткөрмөлөрдү берүү, эсепке алуу/пайдалануу боюнча контролдоо үчүн жооптуу Орган авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу тийиштүү бөлүмдөргө аталган өткөрүү жараксыз экендиги жөнүндө кабарлоо системасын киргизет. Мындай билдирүү токтоосуз же өткөрмө жоголгондугу же уурдалгандыгы жөнүндө билдирүүнү алгандан кийин мүмкүн болушунча кыска мөөнөттө авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу бөлүмгө жиберилет. Өткөрмө берген Орган "стоп-баракчаны" жокко чыгарылган өткөрмөлөрдүн тизмеси боюнча тиешелүү тартипте түзөт, б.а. алып коюлган, мөөнөтү өтүп кеткен, жоголгон өткөрмөлөрдүн ичинен. "Стоп-барактарды" түзүү тартиби боюнча түзүлгөн жокко чыгарылган өткөрүүлөрдү талдоо жолу менен жүргүзүлөт:

- аэропорттун бөлүмүнүн, уюмдун, ведомствонун жетекчисине жазуу жүзүндө билдирүү;

- кызматкердин өзүнүн арызы;

- өткөрүп жиберүүлөрдү мөөнөтү бүткөндө жокко чыгаруунун автоматташтырылган системасынын маалыматтары.

Өткөрүп жиберүүнү жоготкон адам өзү да өткөрүп берген органга жазуу жүзүндө кайрыла алат.

99. Өткөрмөлөрдү тариздөө аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) жетекчисинин, жарандык авиация уюмунун оң (жактырылган) резолюциясы менен фирмалык бланкта юридикалык же жеке жактардан жазуу жүзүндөгү арыз алынгандан кийин гана жүргүзүлөт. Ар бир арыз жана жол-жоболоштурулган жолдомо документтелген эсепке алынууга тийиш.

100. Өткөрүүлөрдү жасоодо колдонулган бардык материалдар, мисалы, басып чыгаруу, штамптар, камералар, пленкалар, маалымат карталары, өткөрүп жиберүү журналы аэропорттун башчысы, уюм тарабынан жөнгө салынуучу жабык жерде сакталат. Баштапкы материалдардын запастарын инвентаризациялоонун жана текшерүүнүн тиешелүү тартиби белгиленет.

101. Ар бир өткөрмө бланкына тиешелүү кат же арыз келип түшкөнгө чейин фамилиясы, аты-жөнү, өткөрүү номери, датасы ж.б. сыяктуу маалыматтарды жазууга тыюу салынат. Тариздөөдө бузулган ар кандай өткөрмө жок кылынат.

102. Өткөрмө алуу үчүн арыз ээси тарабынан берилген документтер же документтердин көчүрмөлөрү уруксат чектелген өткөрмө берген органдын жайларында сакталат.

103. Келишимдин жоголгондугу, уурдалгандыгы, мөөнөтүнөн мурда токтотулгандыгы жөнүндө маалымат келип түшкөн учурда жана башка учурларда мындай өткөрмөнү алып коюу боюнча ыкчам чаралар, ошондой эле жеткиликтүүлүктү контролдоонун автоматташтырылган системасын колдонууда өткөрүүдөгү чипти бөгөт коюу боюнча ыкчам чаралар киргизилет.

104. Жокко чыгарылган өткөрүүлөрдүн жаңыланган системасын жүргүзүү максатында мамлекеттик органдардын жана аэропорттун бөлүмдөрүнүн жетекчилери өткөрүп берүү боюнча органга жок дегенде ай сайын өткөрүп берүү боюнча органга алып коюлган, мөөнөтү бүткөн, жоголгон, бузулган өткөрмөлөр, анын ичинде өргүүдө жүргөн же башка себептер боюнча ишке катышпаган кызматкерлердин өткөрмөлөрү жөнүндө маалымкат берет.

105. Өткөрмө берүү үчүн жооптуу Орган берилген жана алынган өткөрүүлөрдүн катуу документтелген эсебин жүргүзөт. Алынган талондор контролдонот жана кирүүгө тыюу салынган жерде сакталат.

106. Жарандык авиация уюмдары контролдонуучу аймакты же корголуучу зонанын келүүчүлөрүнө жарандык авиация объектисинин чектелген кирүү мүмкүнчүлүгүн жана бул зоналарга өндүрүштүк зарылчылык боюнча бир жолку өткөрмө берүүнү жана туруктуу коштоону камсыз кылат. Коштоп жүргөн адам жок болгон учурда бир жолку өткөрмө берүүгө, ошондой эле адам контролдонуучу зонада, жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зонада болгондо аны коштоосуз калтырууга тыюу салынат. Бир жолку өткөрмө жазуу жүзүндөгү арыздар боюнча жана ким экендигин тастыктаган документ көрсөтүлгөндө жазылат. Бир жолку өткөрүү мөөнөтү бир жолку баруу менен чектелет.

107. Контролдонбогон жана башкарылуучу зоналардын ортосундагы тосмо жалпы коомчулукка ачык көрүнүп турган жана уруксатсыз кирүүгө жол бербеген физикалык тоскоолдук болуп саналат. Тосмо бийик болгондуктан, ал аркылуу чыгуу кыйынга турат. Минималдуу бийиктиги 2,44 метр, тикендүү катмар же бурчтуу кесилген зым Кошулган. Тосмо астына көмүү же лазер жасоо өтө кыйын болуп тургандай кылып орнотулган. Тосмолордун периметри боюнча орнотулган авариялык дарбазалар тосмолордун бүтүндүгүн жана иштешин камсыз кылуу үчүн иштелип чыгат, ошондой эле кулпуланып турат жана/же туруктуу күзөттө же көзөмөлдө болот. Инженердик коммуникациялар үчүн каналдар тармагы, канализация коллекторлору жана туннелдер контролдонуучу зонанын же корголгон чектелген аймактын периметрин кесип өткөндө, контролдонуучу зоналарга кире турган бардык каналдардын жана люктардын кире бериштери коопсуз кулпуланып, мезгил-мезгили менен текшерилип турат же коргоочу сигнализация шаймандары менен камсыз кылынат.

108. Перифериялык тосмонун эки тарабында тең коргоочу тилкеде (тосмодон 3 м тилкенин минималдуу туурасы) эксклюзивдүү аймак түзүлөт жана анда ар кандай укук бузуучуга капкак болуп кызмат кыла турган же ага тосмо аркылуу өтүүгө жардам бере турган бардык тоскоолдуктар (жарык мамылары, көрсөтмө калкандар, жабдуулар, транспорт каражаттары, дарактар) жок кылынат.

Аймактары аэропорттун аймагы менен чектешкен министрликтер, ведомстволор, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, башка уюмдар жана жеке жактар аэропорттун контролдонуучу зонасынын (вертодрома, аэродром) перифериялык тосмосунун боюндагы өз участокторунда эксклюзивдүү зонаны түзүүнү камсыз кылышат.

109. Коргоочу тосмону бойлото транспорт каражаттарын пайдалануу менен патрулдоо үчүн жол каралат.

 

6-бөлүм. Аба кемелеринин коргоо чаралары

 

110. Коммерциялык аба ташууну жүргүзгөн ар бир учуп чыгуучу аба кемесин авиациялык коопсуздук максатында текшерүүнү аткаруу камсыз кылынат. Коопсуздук максатында аба кемесин текшерүүнүн же тинтүүнүн максатка ылайыктуулугун аныктоо тиешелүү ыйгарым укуктуу органдар тарабынан жүргүзүлгөн коопсуздук тобокелдигин баалоого негизделет.

111. Коммерциялык рейстерди аткарган аба кемесинин эксплуатанты учуп кеткен транзиттик рейстердин жүргүнчүлөрү калтырган же аба кемеси учканга чейин аларга тиешелүү түрдө башка буюмдарды аба кемесинин бортунан алып салууну камсыз кылат.

112. Коммерциялык аба ташууларды аткарган аба кемелеринин эксплуатанттары учуу учурунда бөтөн адамдардын борттун экипажынын кабинасына киришине жол бербөө үчүн тийиштүү чараларды көрүүгө тийиш.

113. Кайтарылган аймактарда жайгашпаган аба кемелерине мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоо үчүн коопсуздук максатында көзөмөлдөө чараларынын киргизилиши камсыз кылынат.

114. Аба кемесинин эксплуатанты, ушул Эрежелердин 110-пунктунун талаптарын сактоо шартында, аба кемесин тинтүүнү же текшерүүнү баштаган учурдан тартып аба кемесин жөнөтүүгө чейин санкцияланбаган кийлигишүүдөн аба кемесин коргоону камсыз кылат.

115.         Бардык жүргүнчүлөр үчүн аба кемелеринде төмөнкүлөрдү кылыш керек:

1)             мүмкүн болгон учурда, ок атуучу куралдын окторунун жана гранаталардын сыныктарынын өтүшүнө, ошондой эле уруксаты жок адамдардын күч колдонуу менен киришине туруштук берүү үчүн иштелип чыккан учуу экипажынын бөлүгүнүн бекитилген эшигин орнотуу;

2)             бул эшикти ар бир учкучтун жумуш ордунан бекитүү жана ачуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу.

 Эскертүү: Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу бөлүгүндө учуу экипажынын кабинасынын коопсуздугуна карата талаптар, ошондой эле аба кемелеринин эксплуатанттарына карата авиациялык коопсуздуктун башка талаптары  Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелеринде «КРАЭ-6 Аба кемелерин эксплуатациялоо» бөлүмүндө каралган.

116.         Аба кемесинин эксплуатанты өзүнүн аба кемелеринин коопсуздугун камсыз кылуу үчүн жоопкерчилик тартат.

117.         Аба кемелери колдонулбаганда жана тейленбеген учурда алардын эшиктери жабык абалда болот жана конуу жабдуулары алынат. Эгерде аба кемеси аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматынын коргоосуна коюлбаса, аба кемесинин эксплуатанты ага уруксаты жок адамдардын кирбөөсүнө жооптуу адамды дайындайт.

118.         Аба кемесин учууга даярдоону баштоонун алдында куралды, жарылуучу же башка коркунучтуу объектилерди жана түзүлүштөрдү аныктоо максатында анын учуу алдындагы текшерүүсү жүргүзүлөт.

119.         Мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо коркунучу жөнүндө маалымат келип түшкөн учурда, мындай маалыматты алган адам мындай иштер боюнча көрсөтмөлөргө ылайык аракеттенүүгө милдеттүү.

120.         Жарандык авиация органы тиешелүү маалыматтар болгон учурда авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу максатында коркунуч деңгээли жогорулаган аймактарда же коопсуздукту көзөмөлдөө талаптагыдай аткарылбаган жерлерде жайгашкан аэропорттордон келип түшкөн жүргүнчүлөрдү, кол жүктөрдү, багажды, жүктөрдү, курьердик жана почта жөнөтмөлөрүн текшерүүнү аэропорттун жетекчисине тапшырууга укуктуу.

 

§ 2. Коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү

 

121. Коопсуздук максатында аба кемелерин текшерүү аба кемесинин ички бөлмөлөрүн жана отсектерин визуалдык текшерүүнү камтыйт, алар жүргүнчүлөр үчүн жеткиликтүү болушу мүмкүн, аба кемесинин жүк отсектери жана тейлөө панелдери жерден атайын жабдууларды колдонууну талап кылбайт. Мындай текшерүүлөрдүн максаты-аба кемесинин бортунда шектүү буюмдар, курал-жарактар, жарылуучу заттар же башка кооптуу Шаймандар, буюмдар же материалдар жок экендигин текшерүү.

122. Коопсуздук максатында аба кемелерин текшерүү аба кемесинин экипаж мүчөлөрү тарабынан анын ар бир учуусунун алдында учуу алдындагы операциялардын жүрүшүндө жүргүзүлөт.

123. Коопсуздук максатында аба кемелерин текшерүү аба кемесинин төмөнкү жеткиликтүү аймактарын визуалдык текшерүүнү камтыйт:

- жогорку текчелер;

- шкафтар, шкафтар жана борткухналар;

- таштанды жыйноочулар жана сактоочу контейнерлер;

- арткы орундуктагы чөнтөктөр жана журнал текчелери;

- отургучтардын астындагы мейкиндик;

- жүргүнчүлөр салонундагы жана учуу экипажынын кабинасындагы башка жеткиликтүү аймактар;

- катталган багажды жана жүктү жүктөөнүн алдында аба кемесинин жүк бөлүмү.

Куткаруучу жилеттерди сактоочу жайлар жүргүнчүлөр отургучтарынын алдында тандап алуу негизинде каралат.

124. Текшерүү учурунда жерден жеткиликтүү болгон аба кемесинин тейлөө панелдери көзгө көрүнүп турат. Зарыл болгон учурда тейлөө панелдерин ачуу жана кайра пломбалоо аба кемесинин ушул түрүн техникалык тейлөө боюнча тиешелүү күбөлүктөрү бар инженерлер тарабынан гана ишке ашырылат.

§ 3. Коопсуздук максатында аба кемесин издөө

 

125. Коопсуздук максатында аба кемесин тинтүү коопсуздук максатында текшерүүлөр жайылтылган жогоруда айтылган Бардык зоналарды кылдат карап чыгууну карайт жана мындан тышкары төмөнкү Тышкы зоналарды жана аба кемесинин мүлкүн кароону камтыйт:

- тейлөө панелдери;

- техникалык бөлүмдөр;

- дөңгөлөктөрдүн оюктары;

- жүк бөлүмү жана коңшу зоналар;

- жүк отсектериндеги мүлк жана буюмдар (мисалы, запастык пневматиктер, кошумча бортприпалар, компаниянын мүлкү ж.б.).

 

7- бөлүм. Навигациялык каражаттарды жана башка объектилерди коргоо боюнча чаралар

 

126.         Кыргыз Республикасынын аба кыймылын тейлөөчү органы жарандык авиация органы менен макулдашылган ишкананын авиациялык коопсуздугунун программасын иштеп чыгат жана ишке ашырат. Аба кыймылын тейлөө органынын авиациялык коопсуздук программасы жарандык авиация органы бекиткен Нускамага ылайык иштелип чыгат.

127.         Инфраструктураны коргоо бөлүгүндө аба кыймылын тейлөө органынын авиациялык коопсуздук программасы төмөнкү бөлүмдөрдү камтыйт:

-               физикалык коопсуздукту камсыз кылуу;

-               кадрдык коопсуздукту камсыз кылуу;

-               маалыматтык жана байланыш технологияларынын коопсуздугун камсыз кылуу;

-               тобокелдикке баа берүү негизинде коопсуздукту башкаруу

-    табигый кырсыктардын кесепеттерин жоюу жана кызмат көрсөтүүлөрдүн үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу менен байланышкан күтүүсүз кырдаалдарда коопсуздукту камсыздоо жаатындагы иш-чараларды пландаштыруу.

 

128.         Кыргыз Республикасынын аба кыймылын тейлөө органынын жетекчиси өзүнүн компетенциясынын чегинде:

1)             кайтарууга алынуучу объекттердин тизмесин аныктайт;

2)             радионавигациялык камсыздоонун негизги объекттери иштен чыккан учурда алардын ордуна көюлчу объекттерин аныктайт;

3)             алыскы радионавигациялык объектилерге баруучу жолдордун абалы үчүн, бул объекттерге бөтөн адамдардын кирүү аракети жөнүндө маалымат келип түшкөн учурда чара көрүү тобунун тез арада келишин камсыз кылуу үчүн жоопкерчилик тартат.

4) авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн практикасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турум мүнөздөмөлөрүн аныктоо принциптерин киргизүүнү камсыз кылат;

5) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын жайылтууну, өнүктүрүүнү жана колдоону камсыз кылат.

129.         Радионавигациялык камсыздоо объекттерин, аэронавигациялык каражаттарды жана кызматтарды коргоо  төмөнкү жолдор менен ишке ашырылат:

1)             радионавигациялык каражаттардын периметри боюнча тосмо орнотуу;

2)             радионавигациялык объекттерде өтмөк режимин киргизүү;

3) коопсуздук/текшерип кароо максатында жеткиликтүүлүктү контролдоону жана контролдоону камсыз кылуу үчүн техникалык каражаттарды жана ресурстарды пайдалануу;

4) патрулдоону, байкоону жана кайтарууну жүзөгө ашыруу.

130. Аба кыймылын тейлөө органынын жетекчиси граждандык авиация органына аэронавигация объекттеринде авиациялык коопсуздукту жүзөгө ашыруу жөнүндө маалыматты жыл сайын берүүнү, ошондой эле авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө пландаштырылган иш-чараларды камсыз кылат. Аба кыймылын тейлөө органынын жетекчиси аэронавигация объекттериндеги авиациялык коопсуздуктун абалы үчүн жоопкерчилик тартат.

 

8-бөлүм. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүгүн текшерүү

 

131.      Жүргүнчүлөрдү жана алардын кол жүгүн текшерүүнүн максаты аба кемесинин ичине мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон курал-жарактын, жарылуучу заттардын же башка коркунучтуу түзүлүштөрдүн киришине жол бербөө болуп саналат. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүктөрүн текшерүү пункттары, ошондой эле персоналды текшерүү үчүн текшерүү-өткөрүү пункттары адамдар стерилденген зонага же аэропорттун чектелген корголгон аймагына кирээрдин алдында текшерүү жол-жоболорунан кача албагандай кылып орнотулган.

132.  Бардык жүргүнчүлөр жана алардын кол жүктөрү аба кемесине отурууга же стерилдүү аймакка кирүүгө уруксат берүү алдында текшерүүдөн өткөрүлөт.

133.      Аэропорттун жетекчилери персонал, жүргүнчүлөр, экипаж мүчөлөрү тарабынан контролдонуучу зоналарга, корголгон чектелген кирүү зоналарына кирердин алдында, ошондой эле катталган багажда, Жүктө, почтада ташылуучу жарылуучу заттардын жана жарылуучу түзүлүштөрдүн бар экендигин аныктоого жөндөмдүү текшерүү ыкмаларын колдонууну камсыз кылышат. Мындай ыкмалар туруктуу негизде колдонулбаган учурларда, алар алдын-ала божомолдоо принциби боюнча колдонулат.

134.         Текшерүүнүн башкы принциптери болуп төмөнкүлөр саналат:

1)     аэропорттордо бардык жүргүнчүлөрдү, аба кемесинин экипаж мүчөлөрүн, аэропорттун кызматкерлерин жана башка бардык адамдарды текшерүүнү ишке ашыруу;

2)     жүргүнчүлөрдөн жана башка категориядагы адамдардан абада ташууга тыюу салынган зыяндуу заттарды жана буюмдарды милдеттүү түрдө (акы төлөп же акысыз) алып коюу;

3)     текшерүүдө мыйзамды так сактоо, бузуучуларды администрациялык же жазык жоопкерчилигине тартуунун сөзсүз болушу.

135.      Стерилдүү аймактардын бүтүндүгү жабуучу түзүлүштөрдү же аймакка бардык потенциалдуу кирүү пункттарын көзөмөлдөөнүн башка каражаттарын колдонуу менен камсыз кылынат. Стерилдүү аймакты колдонуунун алдында аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматы аны кылдат текшерүүдөн өткөрөт.

136.      Учууга даярданып жаткан бардык жүргүнчүлөр жана алардын кол жүгү атайын жабдууларды колдонуу менен аэропорттордо текшерилет. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүгүн милдеттүү түрдө 10% ын тандап кол менен текшерүү жүргүзүлөт.

Жарандык авиацияда коркунуч же тобокелдик аныкталганда, бул мезгилде коркунучтун деңгээлине жараша тандап контролдоолордун саны көбөйөт:

1) биринчи даража төмөн. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүктөрүн тандап кол менен текшерүү 20%га чейин көбөйөт;

2) экинчи даража - орточо. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүктөрүн тандап кол менен текшерүү 50%га чейин көбөйөт;

3) үчүнчү даража - жогорку. Жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү тандап кол менен текшерүү 100% га чейин көбөйөт.

137.         Жүргүнчүлөрдү жеке текшерүү бул үчүн сөзсүз түрдө атайын жабдылган бөлмөлөрдө төмөнкү учурларда жүргүзүлөт:

1)         жүргүнчүдө ок атуучу курал же муздак курал, жардыргыч түзүлүштөр, жарылуучу жана башка коркунучтуу заттар жана ташууга тыюу салынган буюмдар бар экендиги жөнүндө маалыматтарды келген учурда;

2)         авиациялык коопсуздук кызматынын кызматкерлери тарабынан жеке байкоо жүргүзүү жолу менен жүргүнчүнүн мүмкүн болгон анын кылмыштуу ниетин көрсөткөн же анда ташууга тыюу салынган буюмдар болушу мүмкүн деген шектенүүлөрдү пайда кылган шектүү жүрүм-турумунун жана аракеттеринин белгилерин аныктоо;

3)         жүргүнчүнүн жүрөгүнүн ишин стимулдаштыруучу аппараты бар болсо;

4)         оорусуна байланыштуу жүргүнчү жалпы тартипте текшерүүдөн өтө албайт.

Эскертүү: аба кемесинин эксплуатанты инфекциялык оорусу бар жүргүнчүнү каттоого жана кабыл алууга жол бербейт (адамдардын ден соолугун коргоо максатында).

138.       Жүргүнчүлөрдү жана алардын кол жүгүн текшерүүнүн тийиштүү жол-жоболору аэропорттун жана эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасында камтылган.

139.       Кол менен текшерүү жүргүзүлөт:

1)           коопсуздук үчүн колдонулган жабдуулар жок болгондо же бузулган учурда;

2)           жүргүнчүлөрдүн колунда сигнализацияга алып келген таанылбаган буюмдар, ошондой эле атайын жабдууларды колдонуу менен кол жүгүн текшерүүдө кандайдыр бир шектүү мүнөздөгү буюмдарды кыйла кылдаттык менен карап чыгууда табылган учурларда;

3)           жарандык авиациянын ишине коркунуч күчөгөн мезгилде. Коркунучтун деңгээлине жараша жарандык авиация субъекти тарабынан (аэропорт, аэродром, вертодром, аба кемесинин эксплуатанты, авиациялык күйүүчү май менен камсыздоочу уюм, жүк терминалы, борттук тамактануу бөлүгү, аэронавигациялык кызмат көрсөтүүчү жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдар) кол менен текшерүүнүн тандап алуу даражасы белгиленет. Текшерүүнүн тандоо даражасын белгилөө тартиби жарандык авиациянын ушул субъектинин авиациялык коопсуздук программасында баяндалат.

Текшерүү тандап алуу даражасын белгилөө жол-жобосу аэропорттун авиациялык коопсуздук программасында баяндалган.

Кол жүгүн, анын ичинде физикалык (кол) ыкмасы менен кароодо жүргүнчүгө өзүнүн кол жүгүнө жол берилбейт.

140.       Текшерүүнүн жүрүшүндө даярдоо, алып жүрүү же сактоо үчүн жазык же административдик жоопкерчилик каралган заттар жана буюмдар (жардыргыч заттар, жардыргыч түзүлүштөр, ок атуучу куралдар, баңги заттары, уулуу, уулуу заттар ж.б.) бар экендиги аныкталган жүргүнчү учуудан чыгарылат жана материалдар (протокол жана алынган заттар жана буюмдар) менен бирге укук коргоо органдарына, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын мамлекеттик коопсуздук органдарына же Ички иштер министрлигине аны жоопкерчиликке тартуу маселесин чечүү үчүн өткөрүлүп берилет.

141.       Жүргүнчүлөрдөн текшерүүдө алынган жардыргыч заттар, алар менен толтурулган ар кандай буюмдар, жардыргыч заттар, ок атуучу куралдар, ок-дарылар, жардыргыч пакеттер, сигналдык жана жарык берүүчү ракеталар, уулуу, уулантуучу, радиоактивдүү жана баңги заттары ж.б., Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук органына өткөрүлүп берилет. Жардыргыч, уулуу, уулантуучу жана радиоактивдүү заттар менен иштөөдө өзгөчө этияттык керек: бул заттар менен толтурулган объекттерди өз алдынча ажыратууга же зыянсыздандырууга катуу тыюу салынат.

142.       Жүргүнчүлөрдү текшерүүдө табылган, экипажга жана жүргүнчүлөргө карата күч колдонуунун жана коркутуунун каражаты катары колдонулушу мүмкүн болгон, бирок ташууга уруксат берилген заттар жана буюмдар аба кемесинин жүргүнчүлөрдөн жана экипаж мүчөлөрүнөн обочолонгон бөлүктөрүндө, ээлери көздөгөн аэропортуна келгенден кийин тапшыруу үчүн ташылат. Мындай адамды рейстен чыгаруу жөнүндө чечим аба кемесинин командири же аба кемесин эксплуатанттын өкүлү тарабынан кабыл алынат.

143. Учуп бараткан жүргүнчүлөр, анын ичинде транзиттик жана трансфердик жүргүнчүлөр, ошондой эле аэропортту запастык аэродром катары пайдаланган рейстердин жүргүнчүлөрү аба кемесине отурардын алдында текшерүүдөн өтүп, келген жүргүнчүлөр жана башка адамдар менен аралашуудан корголот.

144.       Текшерүүдөн өткөн жана өтпөй калган жүргүнчүлөр аралашкан учурда төмөнкүдөй иш-чаралар жүргүзүлөт:

1)           стерилдүү аймак толугу менен бошотулат жана авиациялык коопсуздук кызматы аны толук текшерүүнү жүргүзөт;

2)           учуп кетүүгө даярданган жүргүнчүлөр жана алардын кол жүгү аба кемесине отурганга уруксат берилгенге чейин экинчи текшерүүдөн өтүшөт;

3)           жүргүнчүлөр кокустан аралашып кеткенден кийин учуп кетүүгө даярданган жүргүнчүлөр аба кемесине кире алган учурда, тиешелүү аба кемеси дагы кабинада толук текшерүүдөн өткөрүлөт.

145.       Учуп жаткан аба кемесинде текшерүү зарыл болгон учурда жүргүнчүнүн макулдугуна карабастан аба кемесинин командиринин чечими боюнча жүргүзүлөт. Мында текшерүү стюардессалар тарабынан оператордун авиациялык коопсуздук программасында белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

146.       Отурууга келбеген жүргүнчүлөрдүн багажын жана кол жүгүн аба кемеси менен ташууга тыюу салынат. Аба кемесинин эксплуатанттары, эгерде бул багаж коштоосуз деп аныкталбаса жана тиешелүү текшерүүдөн өтпөсө, аба кемесинин бортунда жок адамдардын жүгүн ташыбайт. Мындай багаж жана кол жүгү аба кемесинен чыгарылып, текшерүүдөн өткөрүлөт жана аба кемесинин эксплуатантынын шкафтарында/талап кылынбаган багажды сактоочу жайларда талап кылынганга чейин сакталат.

147.       Бардык «текшерүү штамптары» эң катуу атайын эсепке алынат жана номерленет, аларды берүү кол коюу менен, өткөрүп берүү укугусуз жүргүзүлөт. Нөөмөтчү нөөмөттүн жумушунда жок жекече «текшерүү штамптары» аларды көзөмөлсүз колдонууга жол бербеген жерлерде пломбалуу түрдө сакталат.

148.       Жүргүнчүлөрдү, кол жүктү, багажды, почтаны, жүктү, борттук тамактанууну жана аларга тиешелүү жабдууларды, борттогу буюмдарды жана аба кемесинин экипажынын мүчөлөрүн авиациялык коопсуздук максатында текшерүүнү жүзөгө ашыруучу персонал бул ишти жарандык авиация органы тарабынан берилген «Сертификаттын/Уруксаттын» негизинде жүргүзөт.

 

§ 2. Транзиттик жана трансфердик жүргүнчүлөрдү көзөмөлдөө

 

149.         Эгерде Кыргыз Республикасы башка мамлекет менен биргеликте жөнөө аэропорттундагы текшерүү пунктунан уча турган аба кемесине отурууга чейин мындай жүргүнчүлөрдү жана алардын кол жүгүн мыйзамсыз кийлигишүүдөн коргоону камсыз кылуучу текшерүү процессин жана аны ишке ашыруунун жол-жоболорун белгилебесе, трансфердик жүргүнчүлөр кол жүгү менен кошо аба кемесине отурар алдында текшерилет.

150.         Аэропорттун авиациялык коопсуздук программасы аба кемесинин бортунда уруксат берилбеген нерселердин ташылып өтүшүнө жол бербөө үчүн транзиттик жана трансфердик жүргүнчүлөрдү жана алардын кол жүгүн көзөмөлдөө боюнча иш-чараларды камтыйт. Бул чаралар транзиттик же трансфердик жүргүнчүлөрүнүн белгиленген багажына кирүүсүн же текшерүүдөн өтпөгөн башка адамдар менен байланышты жокко чыгарат. Бардык учурларда толук текшерүүгө жетишүү мүмкүн болбогондо же текшерүүнү камсыз кылуу такыр мүмкүн болбогондо, аба кемесине кайра отургузулганда жүргүнчүлөр кайрадан текшерүүдөн өткөрүлөт.

151.         Аэропорттун администрациясы аэропорттун жайларын транзиттик жана трансфердик жүргүнчүлөрдү тинтүүнү жеңилдеткендей долбоорлойт жана тейлейт.

 

§ 3. Атайын текшерүү процедуралары

 

152. "VIP" жана расмий делегацияларда тейленген залдарында жүргүнчүлөр бул залдардын текшерүү пункттарында коопсуздукка жалпы негизде контролдон өтүшөт.

153. Учуу алдындагы текшерүүдөн жана контролдон өтүүдөн бошотулат:

- Кыргыз Республикасынын Президенти жана Кыргыз Республикасынын Президенти менен;

- Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы;

- Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Спикери;

- Кыргыз Республикасынын Президентинин, Кыргыз Республикасынын Министрлер кабинетинин төрагасынын, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин спикеринин (Т-Тревраг) чакыруусу боюнча алыскы жана жакынкы чет өлкөлөрдөн Кыргыз Республикасына келген падышалык үй-бүлө мүчөлөрү, мамлекет башчылары жана ардактуу коноктор. Тиешелүү ыйгарым укуктуу органдар менен дипломатиялык жана/же протоколдук органдардын ортосунда атайын расмий макулдашууга жетишилгенден башка учурларда, мындай адамдар жеке адам катары саякаттап жүргөндө, мындай бошотуу сөзсүз түрдө берилбейт.

154.       Дипломатиялык мамилелерге тиешелүү Вена конвенциясынын шарттарына ылайык, дипломаттар жана башка артыкчылыктуу адамдар, ошондой эле алардын жеке жүгү, "дипломатиялык сумкаларды" кошпогондо, коопсуздук текшерүүсүнөн өтүшөт. Дипломатиялык пакеттерди алууга жооптуу авиакомпаниянын персоналы бул адамдар чындап эле кандайдыр бир расмий миссия менен учуп жүргөндүгүн текшерет. Дипломатиялык курьерлер, ошондой эле алардын жеке жүктөрү текшерүү жол-жоболорунан өтүүдөн бошотулбайт. 

155. Фельдъегердик кызматтын кызматкерлери өз милдеттерин, ошондой эле "фельдъегердик почтаны" кошпогондо, алардын буюмдарын, жүктөрүн аткарууда текшерип кароодон өтүшөт.

156.       Жүргүнчү дипломатиялык курьер болсо, анын жүгү: бул курьер менен бара жаткан ар кандай дипломатиялык почта (вализалар), кол жүгү катары же жүк бөлүгүндо ташылган багаж катары "ачууга да, кармоого да жатпайт" (Вена конвенциясынын 27(3)-беренеси). Жүк бөлүгүндө ташылган кол жүгүнүн жана багажынын бардык башка буюмдары кадимки тартипте катталууга тийиш.

157.       Мамлекеттин көрүнгөн тышкы идентификациялык белгилери бар дипломатиялык вализалар (дипломатиялык почта) мөөр басылган жана колунда дипломатиялык почта турган адам тиешелүү өздүгүн тастыктаган документти жана дипломатиялык пакетти ташууга уруксат (расмий кат) көрсөткөн шартта, көзөмөлгө, анын ичинде техникалык каражаттардын жардамы менен алынбайт. Бул адамдын кол жүгүнүн бардык башка буюмдары текшерүүдөн бошотулбайт жана башка жүргүнчүлөргө карата колдонулуучу кадимки тартипте текшерилет.

158.       Дипломатиялык почта болуп саналган дипломатиялык багаж, анын ичинде кол жүгү жана жүк бөлүгүндө ташылган багаж тиешелүү түрдө белгиленет. «Дипломатиялык почтаны түзгөн бардык жерлерде алардын мүнөзүн көрсөтүүчү көрүнүүчү тышкы белгилер болушу керек» (Вена конвенциясынын 27(4)-беренеси).

159.       Дипломатиялык почтаны коштоп жүрүүчү курьерге "анын статусун жана дипломатиялык почтаны түзгөн санын көрсөтүүчү расмий документ" берилет (Вена конвенциясынын 27 (5)-беренеси).

 

9-бөлүм. Уруксат берилген курал ташуу

 

160. Ок атуучу курал сыяктуу курал-жарактарга аба кемесинин салонуна жол берилбейт жана учуу учурунда аба кемесинин жүргүнчүлөрүнөн жана экипаж мүчөлөрүнөн бөлүнгөн бөлүктөрүндө штаттык корпустарда же контейнерлерде ташылат.

161. Курал-жаракты аба кемесинин салонунда ташууга фельдъегердик кызматтын кызматкерлерине, алар өз милдеттерин аткарууда, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Президентин, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Спикерин (Төрага), Кыргыз Республикасынын Министрлер кабинетинин төрагасын, Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун Төрагасын, чет мамлекеттердин, өкмөттөрдүн башчыларын жана делегацияларды кайтарууну жүзөгө ашыруучу Улуттук коопсуздук органдарынын кызматкерлерине алар Кыргыз Республикасында болгон мезгилде ушул конкреттүү рейсте жол-жоболорго ылайык уруксат берилет, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат. Бул кызматкерлер аба кемесин эксплуатациялоочу экипаждын мүчөлөрүнө жана аэропорттун коопсуздук кызматтарына, ошондой эле аэропорттун тиешелүү укук коргоо органдарына тааныштырылып, тиешелүү документтерди көрсөтүшү керек.

162.           Ташуу үчүн куралды кабыл алуу, тиешелүү документтерди тариздөө, учуу аэропортунда жарандык авиациянын аба кемесинин бортуна жеткирүү жана куралды бара турган аэропортто берүү авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу кызматтын ыйгарым укуктуу кызматкерлери тарабынан жүзөгө ашырылат.

163.           Жүргүнчүлөрдү конуу аянтчаларында жана аэропорттордо (аэродромдордо) авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жооптуу кызматтар жок кезде отургузуу (түшүрүү), курал-жарактарды ташуу үчүн кабыл алуу, тиешелүү документтерди тариздөө, аба кемесинин бортуна жеткирүү жана курал-жарактарды берүү курал-жарактын сакталышы жана ташылышы үчүн жооптуу, аба кемесинин командири тарабынан дайындалган аба кемесинин экипажынын мүчөсү тарабынан жүзөгө ашырылат.

164.           Куралды ташуунун деталдуу жол-жоболору бардык кызыкдар тараптар, атап айтканда аэропорттордун эксплуатанттары, аба кемелеринин эксплуатанттары жана ички иштер органы тарабынан иштелип чыгат жана ишке ашырылат.

165.           Куралдуу коштоп жүрүүчүлөрдү ташууга өзгөчө тыюу салган мамлекеттерди кошпогондо, Кыргыз Республикасы башка мамлекеттин анын операторлоруна борттогу коопсуздук кызматкерлеринен тышкары, коммерциялык жүргүнчүлөрдү ташууга уруксат берүү жөнүндө өтүнүчүн эске алат.

166.           Аба кемелеринин эксплуатанттары куралдуу кызматкерлердин аба кемесине отургузуунун алдында толук инструктаждан өтүшүн жана аба кемесинин бортунда куралды ташуу, анын болушунун жана колдонуу коркунучу боюнча эрежелерди жана ченемдик жоболорду билишин камсыз кылган жол-жоболорун киргизишет.

167.           Аба кемесинин эксплуатанттары аба кемесинин командирине жана экипаждын бардык мүчөлөрүнө аба кемесинин бортундагы ар бир куралдуу офицердин отурган жери жөнүндө кабардар болушун камсыз кылышы керек. Эгерде аба кемесинин бортунда бирден ашык куралдуу кызматкер болсо, ар бир куралдуу кызматкер экинчи кызматкердин отурган жерин билиши керек.

168.           Эгерде ыйгарым укуктуу куралдуу кызматкердин учуу маршруту башка аэропорттордо которууну же башка аэропорттор аркылуу транзиттик өтүүнү камтыса, тиешелүү органдардын аракеттери катышуучу мамлекеттердин мыйзамдарынын сакталышын камсыз кылуу үчүн алдын ала макулдашылат.

169.           Эгерде Кыргыз Республикасынын тиешелүү мыйзамында башкача каралбаса, аба кемесинин бортунда коопсуздук кызматкеринин болушуна уруксат Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук органы тарабынан берилет.

170.           Аба кемелеринин эксплуатанттары сакталган курал-жарактарды жана ок-дарыларды бара турган аэропорттун тиешелүү жеринде ыйгарым укуктуу кызматкерлерге коопсуз өткөрүп берүүнү камсыз кылууга милдеттүү.

171.           Ок атуучу куралды кармоого лицензиясы же уруксаты бар адамдардын курал-жарактары, мисалы, мергенчилер жана жеке күзөтчүлөр аба кемесинин салонунда ташууга киргизилбеши керек, бирок төмөнкү шарттарды сактоо менен аба кемесинин багаж бөлүмүндө ташуу үчүн кабыл алынышы керек:

-  авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу жана тийиштүү квалификацияга ээ болгон кызматтын ыйгарым укуктуу кызматкери ок атуучу куралдын дүрмөтү жок экенин жана зарыл болгон учурда ажыратылганын аныктаса;

-  ок атуучу курал кулпуланган контейнердин ичинде болот жана жерде же учуу учурунда мыйзамсыз ачуудан корголгон жүк сактоочу жайда жайгашат жана бөтөн адамдардын кирүүсү мүмкүн эмес болуп саналат;

-  ок-дарылар ок атуучу куралдардан бөлөк атайын идиште ташылат,

-  аба кемесинин багаж бөлүгүнө жайгаштырылат жана жерде жана учуу учурунда уруксаты жок адамдар үчүн кирүү мүмкүн эмес болуп саналат; жана

-  жеке ок атуучу куралдардын ок-дарылары Doc ИКАО 9284 ылайык катталган багаж катары ташылат.

172.           Ок атуучу куралдарды жана ок-дарыларды камтыган катталган багаж аба кемесинин эксплуатанты тарабынан ташууга кабыл алынган учурдан тартып ал аба кемесине жүктөлгөнгө чейин уруксатсыз кирүүдөн корголот.

173.           Жеке ок атуучу курал жана ок-дары менен сапарга чыгууга ниеттенген жүргүнчүлөр жогоруда көрсөтүлгөн чараларга кошумча сөссүз түрдө төмөнкүлөрдү аткарышы керек:

1)               катталуу учурунда өзүн тааныштыруу;

2)               лицензияны же ок атуучу куралга менчик укугуна уруксатты, алып чыгууга же алып кирүүгө уруксатты жана тиешелүү органдардын башка уруксаттарын камтыган бардык тиешелүү документтерди көрсөтүүгө; жана

а) кызматтык курал үчүн:

-  куралды сактоого жана алып жүрүүгө уруксатты;

-  өздүктү тастыктоочу документтерди;

-  ташылып жаткан куралдын түрү жана анын номери, ошондой эле алар үчүн ок-дарылардын саны жөнүндө жазуусу бар жол жүрүү күбөлүгүн (буйрук);

б) ички каттамдарда ташууда аңчылык жана спорттук куралдар үчүн:

-  өздүктү тастыктоочу документтерди;

-  куралды сактоого жана алып жүрүүгө ички иштер органдарынын уруксаттарын;

в) эл аралык каттамдарда ташууда аңчылык жана спорттук куралдар үчүн:

-  өздүктү тастыктоочу документтерди;

-  куралды сактоого жана алып жүрүүгө ички иштер органдарынын уруксаттарын;

-  куралды Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары алып чыгууга ушул мамлекеттин укук коргоо органдарынын уруксатын.

174.           Курал-жарактарды жана ок-дарыларды учуу учурунда жеткиликтүү болгон багаждык жүк бөлүктөрүндө ташууга, бул бөлүктөрдүн эшиктери учуу учурунда жабык жана көзөмөлгө алынган жана курал ар кандай ок-дарылардан өзүнчө таңгакталган шартта жол берилет. Мындан тышкары, кийинки багаж ага кирүүгө жол бербеши үчүн, мындай жүк алгач жүктөлүшү керек.

175.           Аба кемелеринин эксплуатанттары ар кандай аскердик техниканы, анын ичинде анын айрым бөлүктөрүн эл аралык жана улуттук ченемдик жоболорго ылайык ташууну камсыздайт.

 

10-бөлүм. Камактагы жана административдик көзөмөлдө турган адамдар

 

176.      Жүргүнчүлөр соттук же административдик жол-жоболорго дуушар болгондугуна байланыштуу учуп кетүүгө аргасыз болгон учурлар жөнүндө тиешелүү министрликтер жана ведомстволор белгиленген тартипте аэропорттун эксплуатантына жана аба кемелеринин эксплуатантына кабарлашат. Бул жүргүнчүлөргө укук коргоо органдарынын коргоосунда турган адамдар, психикалык жактан жабыркаган адамдар, депортациялангандар жана өлкөгө кирүүгө укугу жок адамдар кирет.

177.      Эгерде адам өлкөгө кирүү укугунан ажыратылгандыгына байланыштуу учуп кетүүгө аргасыз болгон же адам депортациялоо жол-жобосуна дуушар болгон учурда, мындай адамды ташуу себебин жана мындай адамды ташуу менен байланышкан ар кандай тобокелдикти баалоо үчүн ташуучу бул адам жөнүндө транзиттик жана бара турган мамлекеттердин бийлик органдарына билдирет. 

178.      Эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасы жүргүнчүлөрдү соттук же административдик жол-жоболор менен ташуу учурунда аба кемесинин бортундагы коопсуздукту камсыз кылуу боюнча тийиштүү чараларды жана жол-жоболорду камтыйт.

 

11-бөлүм. Текшерилген багаж

 

179. Аба кемелеринин эксплуатанты жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, багажды кароо жол-жобосу башталганга чейин ташуу документтерин жана алардын көрсөтүүчүнүн инсандыгына ылайык келишин аныктоо максатында жүргүнчүнүн инсандыгын каттоону жана текшерүүнү камсыз кылат.

180.           Аба кемелеринин эксплуатанттары катталган багаж жарактуу жол жүрүү документинин негизинде гана жана алар тарабынан дайындалган адам же агент тарабынан кабыл алынышын камсыз кылат. Каттоо процесси аба кемесинин эксплуатантынын жооптуу агенти же ыйгарым укуктуу өкүлү тарабынан гана жүргүзүлөт. Багаж катталгандан кийин, бул багаж жүргүнчүдөн бөлүнөт.

181. Жүк бөлүгүндө ташылган жүктөр аба кемесинин бортуна жарылуучу заттардын жана жарылуучу түзүлүштөрдүн бар же жок экендигин аныктоочу текшерүү процедураларынан жана ыкмаларынан өткөндөн кийин гана жүктөлөт.

182. Аэропорттун жана аба кемесинин эксплуатанты коммерциялык аба кемесинин жүк бөлүгүндө ташылууга тийиш болгон бардык жүктөргө аны текшерип кароо пунктунан санкцияланбаган кийлигишүүдөн же ал ташылып жаткан аба кемесин эксплуатанттын жоопкерчилиги астында өткөрүп берүүдөн коргоону камсыз кылат. Жүк бөлүгүндө ташылган багаждын бүтүндүгү бузулган учурда, ал аба кемесинин бортуна жүктөлгөнгө чейин кайра каралып чыгат.

183. Багажды жүргүнчүлөрдөн кабыл алгандан кийин, багаж көздөгөн жерине жүргүнчүгө кайтарылып берилгенге же башка эксплуатантка берилгенге чейин, аны уруксатсыз кирүүдөн коргоо камсыз кылынат. Аэропорттун каттоо такталарынан башка жерлерде таризделген Ббагаж ал катталган учурдан тартып аба кемесинин бортуна жайгаштырылганга чейин кайтарылууга тийиш.

184. Багажды, жүктү жана почтаны иштетүүнү (тариздөө, каттоо, түшүрүү, жүктөө, скирдөөнү) жүзөгө ашыруучу Персонал багажды, жүктү жана почтаны иштетүүдө авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча тиешелүү даярдыктан өтөт.

185. Аба кемесинин эксплуатанты аба кемесин тартуу (буксирге алуу) башталганга чейин жүктүн таандыктыгын текшерүү жана аныктоо үчүн жооптуу адамды дайындайт. Жүк бөлүгүндө ташылган багажды текшерүү жол-жобосу белгиленет, ал аба кемесинин жүк бөлүгүнө салынган багаж чындыгында учуп бара жаткан жүргүнчүлөргө таандык экендигин жана текшерүү жол-жоболорунан өткөндөн кийин ташууга уруксат берилгендигин аныктайт.

186. Кандайдыр бир себептер менен аба кемесине отургузуудан баш тарткан жүргүнчүлөрдүн жүк бөлүгүндө ташылган жүктөрү аба кемеси учканга чейин түшүрүлөт.

187. Туура эмес жөнөтүлгөндүктөн же уюштуруу учурунда  кечигип калгандыктан, жүргүнчү менен коштолбогон жүк бөлүгүндө ташылган жүктү текшерүү жол-жоболорун жүргүзбөстөн ташууга болбойт.

188. Коммерциялык аба ташууларын аткарган аба кемесинин эксплуатанты жүк бөлүгүндө жеке тартипте коштоп жүрүүчү же коштоосуз деп аныкталган, каралып чыккан жана ушул рейсте авиаташуучу тарабынан ташууга кабыл алынган жүктү гана ташыйт. Мындай багаждын ар бир жери көрсөтүлгөн критерийлерге жооп катары катталат жана ушул рейсте ташууга уруксат берилет.

189. Аэропорттун чегинен тышкары жол-жоболоштурулган жана коммерциялык авиатранспорт операцияларын жүзөгө ашыруучу аба кемесинде ташылууга тийиш болгон жүк бөлүмүндө ташылуучу жүктөр аэропорттун каттоо пункттарында жүргүзүлгөн чараларга окшош коопсуздук чараларына же жогорку коопсуздук чараларына дуушар болот.

190. Аба кемесинин жүк бөлүгүнө жүктөлгөн бардык буюмдар, анын ичинде авиакомпаниянын почтасы же учуу документтери сыяктуу буюмдар аба кемесине жүктөлгөнгө чейин текшерилет.

191. Аба кемелерине жүктөрдү ташыган Персонал уруксатсыз багажды же баштыктарды транспортерлордун, арабалардын же транспорт каражаттарынын кассеталарына жайгаштырууну алдын алуу максатында контролду камсыз кылат.

192. Жүргүнчү жок болгон учурда багажды кароо, аны ачуу зарылдыгы менен байланышкан текшерип кароо оператору тарабынан текшерип кароо протоколун түзүү жана ушул ачуу жөнүндө видеоматериалдарды жүргүзүү менен жүргүзүлөт. Бул протоколдун бир нускасы ушул текшерилген багажга салынат.

193. Транспорттук жүргүнчүлөргө таандык жүк бөлүгүндө ташылган багаж, учуу пунктунан кийинки жүргүнчүлөрдүн жүк бөлүгүндө ташылган жүктөрү сыяктуу эле текшерилет. Аба кемелерин иштетүүчүлөр жүргүнчүнүн аба кемесинен орун алгандыгын тастыктамайынча, мындай жүктөрдү ташышпайт.

194. Трансфердик жүргүнчүлөргө таандык жүк бөлүгүндө ташылган багаж жүк бөлүгүндө ташылган жөнөө пунктунан бара жаткан жүргүнчүлөрдүн багажы сыяктуу эле каралат. Аба кемесинин операторлору жүргүнчү аба кемесинин бортунда орун алганы тастыкталганга чейин мындай багажды ташыбайт.

195. Эгерде Кыргыз Республикасы башка мамлекет менен бирдикте валидация механизмин (таануу жол-жобосун) түзсө, ошол эле учурда ар бир мамлекет жүргүнчүлөрдүн текшерилген багажы жөнөп кетүү пунктунда талаптагыдай текшерүүдөн өткөндүгүнө жана андан кийин трансфер аэропортунда учуп кеткенге чейин мыйзамсыз кийлигишүудөн корголгондугуна ынанса текшерүүдөн бошотулат. Мындай макулдашуулар эки тараптуу макулдашууларга, өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга (Меморандум) же бир аралык отургузуу менен учуу үчүн коопсуздук келишимдерине негизделиши керек.

196. Аэропорттун жана аба кемесинин эксплуатанттары, ошондой эле жер үстүндө тейлөө боюнча жарандык авиация уюмдары Улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация органы жана жарандык авиация уюмдары тарабынан жүргүзүлгөн коопсуздук тобокелдигин баалоого ылайык белгисиз багаж жана шектүү буюмдар менен иштөө жол-жоболорун белгилөөнү камсыз кылышат.

197. Белгисиз багажда жардыргыч заттар жана башка коркунучтуу түзүлүштөр жок экендиги аныкталганга чейин кайтарылган жана обочолонгон аймакка коюлат.

 

12-бөлүм. Иретти бузган же тартипсиз жүргүнчүлөр

 

198. "Иретти бузган же тартипсиз жүргүнчү" деген термин аба кемесинин бортунда жүрүм-турум эрежелерин сактабаган же экипаж мүчөлөрүнүн көрсөтмөлөрүн аткаруудан баш тарткан, ошону менен керектүу иретти жана тартипти бузган жүргүнчүлөргө карата айтылат. Жоопсуз жүрүм-турумга экипажга же жүргүнчүлөргө кол салуу, аба кемесинин командиринин мыйзамдуу көрсөтмөлөрүнө баш ийбөө, мыйзамсыз баңгизат колдонуу, тамеки чегүүнү же спирт ичимдиктерин ичүүнү токтотуудан баш тартуу, тартип бузуу, электрондук каражаттарды уруксатсыз пайдалануу же жүргүнчүлөрдүн, экипаждын же аба кемесинин коопсуздугуна коркунуч келтирген башка аракеттер кирет.

199. Иретти бузган же тартипсиз жүргүнчүлөр аба кемесине киргизилбейт.

200. Каттоо кызматынын кызматкерлери мас абалында көрүнгөн же өзүн кызыктай алып жүргөн адамдар менен мамиле жасоого үйрөтүшөт. Каттоо процедурасы аяктаганга чейин кандайдыр бир кабыл алынгыс жагдай билдирилсе, жүргүнчү анын абалы кадимки абалга келгенге чейин катталбайт.

201. Учуу учурунда иретти бузган же тартипсиздик болгон учурда экипаждын жооп кайтаруу аракеттери коркунучтун деңгээлине ылайык келет. Бардык төрт коркунуч деңгээлине оператордун авиациялык коопсуздук программасына ылайык жооп берилет. 

202. Жүргүнчүлөрдүн укук бузуулары болуп саналган, соттук жоопкерчиликке тартыла турган экипаж мүчөлөрүнө карата кол салууларына төмөнкүлөр кирет:

1) оозеки коркутуу, сөгүнүү же кемсинтүү;

2) коркутуп-үркүтүүчү, уятсыз же кемсинткен жүрүм-турум; жана

3) экипаж мүчөлөрүнүн милдеттерине атайылап кийлигишүү, анын ичинде учуу коопсуздугунун жана авиациялык коопсуздуктун талаптарын аткаруудан баш тартуу.

203. Учуулардын коопсуздугунун эрежелерин сактабоо, мисалы, уруксат берилбеген учурда электрондук жабдууларды колдонуу эрежеге жат жүрүм-турум катары таанылат жана келип чыккан коркунучтун деңгээлине ылайыктуу аракеттерди талап кылат.

204. Жүргүнчүгө алкоголдук ичимдиктерди сактоого уруксат берүү учуунун коопсуздугуна коркунуч келтирген учурда кабинанын экипажынын мүчөлөрү борттун командиринин кароосу боюнча жүргүнчүгө таандык алкоголдук ичимдиктерди, анын ичинде алымсыз сатып алууларды коопсуз сактоо үчүн алып коюшат.

205. Кабинанын экипажы командирдин кароосу боюнча чыр чыгарган жүргүнчүнү багындырууга келишет, эгерде:

1) жүргүнчүнү тынчтандыруу боюнча бардык мүмкүн болгон чаралар көрүлгөн; же

2) кырдаалдын олуттуулугу аны токтоосуз тынчтандырууну талап кылат;

3) жүргүнчүнү тынчтандыруу боюнча аракеттер, кыязы, учуунун коопсуздугуна кошумча коркунуч жаратпайт;

206. Кабинанын экипажы ийкемдүү пластикалык кишен сыяктуу чектөөлөрдү колдонууга үйрөтүлөт. Чектөөчү каражаттар эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасына ылайык колдонулушу керек.

 

13-бөлүм. Критикалык авиация тутумдарын коргоо маалыматтык жана байланыш технологиялары

 

207. Жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук программаларында Маанилүү маалыматтык авиациялык тутумдарды жана байланыш технологияларын (МАМТБТ) аныктайт. МАМТБТ кирүүнү контролдоо системаларын, учууларды контролдоо системаларын, жүргүнчүлөрдү жана багажды идентификациялоо системаларын, коопсуздукту контролдоо системаларын, металл детекторлору, рентген жабдуулары жана жарылуучу заттарды табуу системалары сыяктуу текшерүү жабдууларын (алар тармакта же автономдуу иштеп жаткандыгына карабастан), ошондой эле жүргүнчүлөрдү каттоо жөнүндө маалымат базаларын, катталган агенттердин, белгилүү жеткирүүчүлөрдүн маалымат базаларын, аба кыймылын тейлөө тутумдарын, авиабилеттерди резервдөө системаларын ж.б. камтыйт.

208. МАМТБТнын мүнөзү жана андагы маалыматтар авиациялык коопсуздук программасынын бир бөлүгү болгон жарандык авиация уюму тарабынан киргизилген коопсуздук чараларына дал келет. Бул чаралардын максаттары, жок дегенде, МАМТБТга уруксатсыз кирүүгө жана колдонууга жол бербейт. Бул чаралар бөтөн адамдардын уруксатсыз кирүүсүн же тыюу салынган нерселерди корголгон чектелген кирүү зоналарына же аба кемесинин бортуна киргизүүнү жеңилдетүү үчүн колдонулбашын камсыз кылат. Жарандык авиация уюмдары МАМТБТга кол салууну аныктоо үчүн кошумча чараларды колдонушат.

209. Граждандык авиация уюмдары, анын ичинде аэронавигациялык кызмат көрсөтүүлөрдүн провайдерлери, аэропорттор, аба кемелерин эксплуатанттар жана жарандык авиацияны тейлөөчү башка уюмдар МАМТБТны коргоо үчүн адекваттуу чараларды ишке ашырышат, жок дегенде төмөнкү чаралардын бирин же айкалышын колдонушат:

- системага уруксат берилген адамдардын чектелген саны;

- системага ыйгарым укуктуу адамдар гана кире тургандыгын текшерүүчү таануу тутумун киргизүү (МАМТБТга кирүүнү контролдоо үчүн каттоо);

- жабдууларды, атап айтканда серверлерди чектелген зоналарда орнотуунун милдеттүүлүгү;

- тутумдарды уруксатсыз кирүүдөн коргоо үчүн программаны орнотуу (брандмауэрлер);

- системаларды коргоо үчүн антивирустук программаларды орнотуу жана колдоо.

210. Улуттук коопсуздук жана жарандык авиация органдары жарандык авиация уюмдары тарабынан тиешелүү чараларды, анын ичинде кибер коопсуздук маселелерин сапатты контролдоо боюнча иш-чаралар аркылуу камсыз кылууну контролдойт.

211. Улуттук коопсуздук органдары кол салуунун мүмкүн болгон ыкмаларын баалоо процессине МАМТБТны киргизүү менен  (анын ичинде жабдыктарды, программалык камсыздоону жана маалымат базаларын) коргоону камсыз кылуу үчүн коркунучтарды баалоо процессине МАМТБТны камтыйт.

212. Аралыктан башкаруу үчүн кирүүнү контролдоо тутумун колдонууга уруксат берилген кызматкерлер же подрядчиктер улуттук коопсуздук органдары тарабынан фондук маалыматтар текшерилүүгө тийиш.

213. Жарандык авиация уюмдары МАМТБТнын чабалдыгына ички баа беришет жана кесепеттерин азайтуу боюнча иш-чараларды киргизүүнү камсыз кылышат. Катталган колдонуучу аттары, сырсөздөр же катталган биометрикалык маалыматтар МАМТБТга кирүү үчүн колдонулат.

214. Граждандык авиация уюмдары МАМТБТ үчүн колдонулган тармактарды бөтөн адамдар кире турган тармактардан бөлүүнү камсыз кылышат, ал эми аба кемесинин бортунда колдонулган МАМТБТлар бөтөн адамдар кире турган тармактардан дайыма бөлүнүп турушу керек. Эгерде МАМТБТ башка иштөө тутумуна туташууну талап кылса, анда бул байланыштар минималдаштырылат. Эгерде бөлүү мүмкүн болбосо, байланыштар жана жеткиликтүүлүк туруктуу мониторинг жана көзөмөлдө болот. МАМТБТ тармактары аларга көзөмөлсүз же ачык жетүү үчүн МАМЬБТнын ачылышына жол бербөө максатында текшерилет. Бөтөн адамдар кире турган МАМБТлар колдонгон тармактардан бөлүнүү физикалык же виртуалдык бөлүнүү жолу менен ишке ашат.

215. Жарандык авиация уюмдары байланыштардын саны азайгандан кийин, бул байланышты көзөмөлдөөнү камсыз кылышат, башкача айтканда, тутум менен тармактын ортосунда интерфейстин мүнөзү (маалыматтын түрү, жыштыгы, маалымат алмашуу ыкмасы) белгилүү болушу керек. Бул тармак интерфейстеринин натыйжалуу башкаруу тутуму тутумдун бардык туташуулары документтештирилгендигин, текшерилгендигин, ар дайым жаңыланып турушун жана вирустун корголушун камсыз кылат. Ар кандай МАМТБТ администратордун укуктары чектелген персоналды камсыз кылат. Системага кирүү негиздүү зарылдык принцибине негизделет (айрым адамдар документтерди окууга гана укуктуу, башкалары алардын конкреттүү милдеттерин аткаруу менен байланышкан тутумдун бөлүктөрүнө гана жете алышат).

216. Жарандык авиация уюмдары МАМТБТ коопсуздугу үчүн жоопкерчилик чөйрөсүн тандалган, жалданган жана даярдалган персоналдын ортосунда бөлүштүрүүнү камсыз кылат. Бул коопсуздук чаралары координацияны камсыз кылат жана учурдагы авиациялык коопсуздук чараларына дал келет.

217. Жарандык авиация уюмдары жаңы МАМТБТларды долбоорлоодо, курууда, эксплуатациялоодо жана башкарууда коопсуздук талаптарын эсепке алууну камсыз кылышат. Учурдагы МАМТБТларды өзгөртүү коопсуздук чараларын эсепке алууну камсыз кылат.

218. МАМТБТлар коопсуздук маселелери аэропортту долбоорлоодо жана курууда, каттоо жана отургузуу тутумдары, билет кассалары, техникалык ангарлар, жүк/почта борборлору, аба кыймылын тейлөө боюнча командалык/диспетчердик борборлор менен жабдууда, ошондой эле МАМТБТга  кирүүнү болтурбоо үчүн кабелдерди тартууну пландаштырууда эске алынат.

219. Жаңы МАМТБТлар сатып алууда жана/же модификациялоодо жарандык авиация уюмдары жабдуучулардан маалыматтын коопсуздугу жана тутумдун иштеши кандайча камсыздалгандыгы жөнүндө толук маалымат берүүнү талап кылышат. Жарандык авиация уюмдарынын авиациялык коопсуздук программаларында Учурдагы колдоо жана техникалык тейлөө процесстери, анын ичинде тутумдарга аралыктан кирүү процесстери документтештирилет (эгер мүмкүн болсо) жана жеринде же аралыктан колдоо жана тейлөө боюнча жол-жоболор, профилактикалык тейлөөнү пландуу/пландан тышкары жүргүзүү кирет. Эгерде колдоо жана тейлөө башка компания тарабынан жүргүзүлсө, анда МАМТБТ жабдыктарына жана программалык камсыздоосуна кирүүгө укугу бар адамдардын саны чектелет.

220. Жарандык авиация уюмдары МАМТБТ жабдууларынын кирүүнү контролдоо жүргүзүлүп жаткан жайда болушун камсыз кылышат.

221. Жарандык авиация уюмдары МАМТБТ жабдууларын сатып алууда потенциалдуу жеткирүүчүлөрдөн коопсуздук чаралары жөнүндө, анын ичинде эксплуатациялык талаптардын (модификациялоонун) өзгөрүшүнө байланыштуу жаңыланууда же версияларын өзгөртүүдө (программалык камсыздоону жаңыртууда), ошондой эле жабдууларды толуктоодо же алмаштырууда деталдуу маалыматты талап кылат. Жарандык авиация уюмдары, баарынан мурда, МАМТБТ жабдууларын жана программаларын чыгарган сатуучулардын кадыр-баркын жана мыйзамдуулугун камсыз кылган чараларды камсыз кылышат. Жарандык авиация уюмдарынын авиациялык коопсуздук программаларында орнотуу баскычында гана эмес, системанын иштөө мезгилинде да кабыл алынган коопсуздук чаралары жөнүндө толук маалымат камтылган, анын ичинде мындай тейлөө боюнча жөнөтүүчүлөрдүн милдеттенмелери (эгер мүмкүн болсо).

222. Жарандык авиация уюмдары алдын ала макулдашуу жана коопсуздук чараларын аткаруу шартында гана МАМТБТга аралыктан жетүүнү камсыз кылышат, мында жөнөтүүчүлөрдүн бул системаларга аларды сатып алгандан кийин өз алдынча жетүүсү жокко чыгарылат. Жарандык авиация уюмдары, алардын авиациялык коопсуздук программаларында МАМТБТга кирүүнү алдын-ала кабарлоо жол-жоболору камтылган. Аралыктан жеткиликтүүлүк, айрыкча пландуу техникалык тейлөө үчүн жарандык авиация уюму менен алдын-ала макулдашылат. Мындай чаралар тиешелүү текшерүү системасы жана стандарттуу эмес кырдаалдар жөнүндө отчет менен толукталат (автоматтык отчет стандарттуу эмес кырдаал болгон учурда система тарабынан демилгеленет, мисалы, системага жумуш убактысынан тышкары кирүү же пайдалануу). Жумуш убактысынан тышкары тутумга киргенде стандарттык эмес кырдаал жөнүндө отчет эмне үчүн алдын ала макулдашуусуз киргенин аныктоо үчүн жабдуучунун нускамаларын аткарган системага жооптуу жарандык авиация уюмунун жетекчисине же адамына жөнөтүлөт. МАМТБТ текшерүү журналдары уруксатсыз кирүүнү аныктоо жана зарыл болгон учурда тиешелүү чараларды көрүү үчүн үзгүлтүксүз текшерилип турат.

223. Жарандык авиация уюмдары МАМТБТга кирүүнү чектешет жана МАМТБТ аралыктан тейлөө кызматын көрсөтүүчүлөргө алардын анкеталарын текшерүү үчүн адамдардын тизмесин берүү чараларын көрүшөт.

224. Граждандык авиация уюмдары өздөрүнүн авиациялык коопсуздук программаларында программалык камсыздоодогу коддордун расмий эмес бөлүктөрүн пайдалануудан коргоо жол-жоболорун караштырышат, алар менен тааныш болгондор системага уруксатсыз кирүү жана пайдалануу үчүн колдонулушу мүмкүн. Системаны сатып алууда жарандык авиация уюмдары жабдуучудан мындай жеткиликтүүлүк жок экендигин, системанын бүтүндүгүн натыйжалуу кепилдөө менен материалдарды (документтерди) талап кылат.

225. Улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация органы жана жарандык авиация уюмдары милдеттүү жана ыктыярдуу билдирүүлөр тутумун киргизүү жана мындай инциденттер жөнүндө отчетторду талдоо аркылуу кибер-чабуулдарды эсепке алууну жүргүзүшөт жана баалоону жүзөгө ашырышат. Ар бир иштин мүнөзү талданат. Аныкталган тармактык тенденциялар жарандык авиациянын башка уюмдарына МАМТБТ коргоого багытталган чараларды көрүү үчүн өткөрүлүп берилет. Кибер чабуулдар жөнүндө отчеттор Улуттук коопсуздук органдарына тиешелүү чараларды көрүү же кибер коркунучтарды чечүү боюнча саясатты иштеп чыгуу үчүн берилет.

 

14-бөлүм. Көзөмөлдөнбөгөн аймактарга тиешелүү чаралар

 

226.      Аэропорттун жетекчилери ички иштер органдары менен бирдикте көзөмөлгө алынбаган аймактарды аныктоону камсыз кылышат. 

227.      Ички иштер органдары аэропорттордун жетекчилери менен бирдикте улуттук коопсуздук органдары жана жарандык авиация органдары тарабынан жүргүзүлгөн коркунучтарды жана тобокелдиктерди баалоого ылайык, тобокелдиктерди азайтуу жана мыйзамсыз кийлигишүүнүн мүмкүн болгон актыларын болтурбоо боюнча көзөмөлгө алынбаган аймактарда коопсуздук чараларын көрүүнү камсыз кылат.

228.      Ушул Эрежелердин 5, 29, 31, 34, 39-пункттарынын талаптарына ылайык ички иштер органдары, улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация органы, аэропорттун жетекчилери тиешелүү мамлекеттик органдардын жана уюмдардын ортосундагы көзөмөлсүз режимдеги аймактардын коопсуздук чараларын колдонуу боюнча иш-аракеттерди координациялоону камсыз кылат жана жөнгө салат жана Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында жана башка документтеринде, анын ичинде ушул Эрежелерде, аэропорттун авиациялык коопсуздук программасында көзөмөлгө алынбаган аймактарда коопсуздукту камсыз кылуу боюнча тийиштүү милдеттерди аныктайт.

 

15-бөлүм. Жүк жана почта

§ 1. Жалпы жоболор

 

229. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же граждандык авиация органы тарабынан сертификацияланган жерде тейлөө боюнча уюм, андан ары авиаташуулар үчүн жүктү, почтаны кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашырат, анын ичинде коммерциялык авиаташууларда иштеген аба кемесинин бортуна жүктөгөнгө чейин жүктү жана почтаны текшерип кароону кошо алганда, коопсуздук максатында тиешелүү контролдоо чараларын колдонууну камсыз кылат.

230. Эгерде мындай уюмдар жүктүн жана почтанын коопсуздугун камсыз кылуу максатында текшерип кароону же башка контролдоо чараларын колдонууга тартылса, катталган агенттерди, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдү бекитүүнү камтыган жүктү, почтаны жеткирүү чынжырынын коопсуздугун камсыз кылуу процессин граждандык авиация органы аныктайт. Катталган агенттерди, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдү бекитүүгө, ошондой эле жүктөрдү жана почтаны Кыргыз Республикасында аба аркылуу ташуу үчүн коопсуз жеткирүү чынжырын камсыз кылууга карата толук талаптар жарандык авиация органы бекиткен нускамада камтылууга тийиш.

231. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же граждандык авиация органы тарабынан сертификацияланган жерде тейлөө боюнча уюм, аны андан ары авиа ташуу үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашырат, текшерип кароо же коопсуздук максатында контролдун башка чараларын колдонуу учурунан тартып аба кемеси учуп кеткенге чейин коммерциялык аба кемеси тарабынан санкцияланбаган кийлигишүүдөн жүктү жана почтаны кайтарууну камсыз кылат.

232. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же граждандык авиация органы тарабынан сертификацияланган жерде тейлөө боюнча уюм, андан ары авиа ташуу үчүн жүктү кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашырат, алар менен байланышкан коркунучтардын деңгээлин тийиштүү түрдө азайтуу максатында жогорку тобокелдик даражасындагы жүктөргө жана почталарга жогорку коопсуздук чараларын колдонууну камсыз кылат.

233. Эгерде текшерүү же коопсуздук максатында контролдоонун башка чараларын колдонуу катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү же жарандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн жерде тейлөө боюнча уюм тарабынан каралбаса жана тастыкталбаса, аба кемелерин эксплуатанттар Коммерциялык авиаташууларда иштеген аба кемесинде ташуу үчүн жүктү же почтаны кабыл алышпайт. Коопсуздук максатында контролдоо чараларын колдонуу катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү же жерде тейлөө боюнча уюм тарабынан каралышы жана тастыкталышы мүмкүн болбогон жүк жана почта.

 

§ 2. Жүктү, почтаны текшерүү ыкмалары

 

234. Жүктө жана почтада кооптуу нерселерди аныктоонун бекитилген ыкмалары жана технологиялык каражаттары жардыргыч түзүлүштүн детонатору, электр булагы, зымдар же жарылуучу заттардын өзү сыяктуу бир же бир нече компоненттерин табууга арналган. Мындай текшерүү ыкмалары төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) Визуалдык текшерүү (VCK) жөнөтүүлөрдү визуалдык текшерүүнү камтыйт,  жана аны  башка ыкмалар менен айкалышта гана колдонсо болот, же жөнөтүүлөрдүн бардык бөлүктөрү кандайдыр бир каражаттын жардамы менен же тирүү жаныбарлар менен камсыз болот;

2) физикалык көзөмөл/кол менен текшерүү (PHS). Физикалык көзөмөл анын бардык мазмунун кошо алганда, жөнөтүүлөрдүн колу менен кылдат текшерүүнү камтыйт;

3)кадимки орнотулган рентген аппарат (XRY):

а) статикалык нерселерди көрсөтүү менен;

б) Көп өлчөмдүү нерселерди көрсөтүү менен;

в) нейтрон сканери;

4) алгоритмдерди колдонууга негизделген рентгендик орнотуу; (EDS):

а) статикалык нерселерди көрсөтүү менен;

б) Көп өлчөмдүү нерселерди көрсөтүү менен;

в) компьютердик томография функциясы менен;

г) дифракция функциясы менен;

5) жүк металл аныктоо (CMD);

6) жарылуучу заттардын изин табуу(ETD):

а) бөлүкчөлөр;

б) буу.

Жардыргыч заттардын изин табуу үчүн тутумдун жардамы менен текшерүү жөнөтүүлөрдүн ички жана тышкы тарабынан алынган үлгүлөрдү, ошондой эле камтылгандарын талдоодон турат;

7) кызматтык иттерди колдонуу (EDD):

а)автономдуу иштөө (FREDD);

б) жарылуучу заттардын жытын алыстан издөө (REST).

Эскертүү: эл аралык стандарттарга ылайык текшерип кароо методдоруна үч орундуу тамга коддору ыйгарылат.

235. Эгерде жүктү жана почтаны жөнөтүүнү коргоо үчүн жарандык авиация органы менен макулдашылган башка техникалык каражаттар жана текшерүү ыкмалары колдонулса, алар "АОМ" коду менен белгиленет. Бул код кийин колдонулган текшерүү ыкмасы(лери) так сыпаттамасы ылайык келүүгө тийиш.

236. Кийинки жөнөтүү текшерүүдөн бошотулушу мүмкүн:

1)биомедициналык үлгүлөр, вакциналар жана башка тез бузулуучу медициналык дары-дармектер(BIOM);

2)кан, кан препараттары, сөөк чучугу жана адам органдары сыяктуу жашоону колдоочу нерселер(LFSM);

3)өкчөмө doc. 9284 ИКАО документине ылайык таңгакталган жана тиешелүү түрдө маркаланган радиоактивдүү материалдар же текшерип кароо жүргүзгөн персоналдын өмүрүнө же ден соолугуна коркунуч келтирүүчү предметтер (NUCL);

4) калыңдыгы 6 ммден аз жана жалпы салмагы 250 граммдан аз жүк жөнөтүүлөр же таңгактар, ошондой эле мындай жүк жөнөтүүлөрдөн же таңгактардан гана турган консолидацияланган жөнөтүүлөр. Мындай жөнөтүү SMUS коду менен белгиленет;

5) Кыргыз Республикасы тарабынан чаралары таанылган, коопсуздук максатында контролдоо жол-жоболоруна дуушар болгон өлкөдөн келген жүк.

237. Вена конвенциясынын 27-беренесинин 3-пунктуна ылайык "дипломатиялык почта" деп аныкталган дипломатиялык жүк коопсуздук/текшерүү максатында көзөмөлгө алынбайт, ошондой эле ачылбайт жана кармалбайт (DIPL).

238. Ушул категориядагы Эрежелердин 236, 237-пункттарында көрсөтүлгөн жүктөр аба аркылуу ташуу үчүн коопсуз экендигине кепилдикти камсыз кылуу үчүн мындай жүк кабыл алуунун алдында камсыз кылынат:

1)жүк документтеринде декларациялоого жана жүктүн анын сыпаттамасына документтерде (мисалы, жүк накладнойунда) ылайыктуулугу текшерилет;

2) ачуунун ар кандай белгилерин алгандан кийин физикалык текшерүү. "Дипломатиялык почта" деп аныкталган дипломатиялык жүктөргө карата, ал мындай жүктү коштогон дипломатиялык өкүлчүлүк же чабарман менен макулдашылгандан кийин гана каралышы мүмкүн;

3) документтик текшерүүдөн жана маалыматтардын аныктыгын түздөн-түз текшерүүдөн өтүү, мисалы жүк жөнөтүүчү менен анын ишенимдүүлүгүн аныктоо үчүн телефон байланышы боюнча;

4) санкцияланбаган кийлигишүүдөн туруктуу коргоо.

239. Ушул Эрежелердин 1 жана 2-пункттарынын 238-пункттарынын жоболорун колдонуу үчүн аба кемелерин эксплуатант, аэропортту эксплуатант жана/же жарандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн, декларацияны түзүү үчүн жүктү андан ары авиаташуулар үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндө тейлөө боюнча уюм медициналык жана кайрымдуулук уюмдарынан төмөнкүдөй маалыматтарды алат::

- дареги;

- иштин мүнөзү;

- жөнөтүү үчүн жооптуу адамдын байланыш маалыматтары;;

- КНС номери же компаниянын каттоо номери.

Документтерде жөнөтүүнүн булагы, алуучу жөнүндө толук маалымат жана анын мазмунун сүрөттөө көрсөтүлөт.

240. Жүк ташууда төмөнкү буюмдар ташууга тыюу салынган деп эсептелет:белгиленген коопсуздук эрежелерин сактабастан ташылуучу жарылуучу жана күйгүзүүчү түзүлүштөр.

241. Почта жөнөтүүлөрүндө төмөнкү нерселер ташууга тыюу салынган деп эсептелет: жарылуучу жана от алдыруучу түзүлүштөр, чогултулган же демонтаждалган түрдө же алардын компоненттери.

242. Аба аркылуу ташуу үчүн жүктү жана почтаны иштетүү төмөнкү максаттарга жооп берген эксплуатациялык шарттарда жүргүзүлөт:

1)жүк жана почта коопсуз жеткирүү чынжырынан келип чыгат же текшерүүдөн өтөт (коопсуздук максатында көзөмөл);

2) жогорку тобокелдик деп эсептелген жүктөргө жана почталарга карата базалык жол-жоболордон тышкары кошумча коопсуздук чаралары колдонулат;

3) коопсуздук максатында контролдон өткөн жүктү жана почтаны коргоо транспорттун бардык мезгилинде, анын ичинде трансфер жана транзит пункттарын камсыз кылат;

4) жүк жана почта операцияларына карата сапатты көзөмөлдөө жана контролдоо боюнча иш-чаралар жүзөгө ашырылат;

5) катталган агент же граждандык авиация органы тарабынан бекитилген, жүктү аба кемесинин бортуна жүктөөнүн алдында аны андан ары авиаташуулар үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу уюм аба кемесинин эксплуатантына жүктүн коопсуздугу жөнүндө декларация берет.

 

§ 3. Трансфердик / транзиттик жүктөрдү жана почтаны коопсуздук максатында контролдоо

 

243. Кыргыз Республикасына аба, автомобиль, темир жол же деңиз транспортору менен, андан ары аба аркылуу ташуу үчүн келген жана аларды жөнөткөндөн кийин же маршрут боюнча жүрүү процессинде коопсуздук максатында үзгүлтүксүз контролго алынбаган трансфер жүктөрү жана почталары корголбогон катары каралат жана коопсуздук/текшерүү максатында тиешелүү контролго алынат.

244. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же граждандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн, андан ары авиа ташуу үчүн жүктү кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндө тейлөө уюму трансфер жүктөрүнө/почталарына карата аны иштетүүдө төмөнкү принциптерди карманат:

1) жүк жана почта жөнөтүү пунктунда коопсуздукка текшерүү максатында көзөмөлдөн өтөт жана санкцияланбаган кийлигишүүдөн корголот;

2) жүктүн жана почтанын коопсуздук статусу аба кемелерин эксплуатациялоочу, аэропортту эксплуатациялоочу жана/же жарандык авиация органы тарабынан бекитилген жүктү андан ары авиа ташуу үчүн кабыл алууну, иштетүүнү, карап чыгууну жүзөгө ашыруучу уюм тарабынан жөнөтүү пунктунда берилет жана жүк жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө декларацияда так көрсөтүлөт;

3) коопсуздук статусу (кагаз жана электрондук түрдө) кийинчерээк белгилүү бир жүктүн жана почтанын коопсуздук абалын текшерүү үчүн ар бир жүктү коштоп жүрөт;

4) коопсуздук максатында жүккө же почтага карата мурда кабыл алынган контролдоо чаралары белгиленген талаптарга жооп берээрине ынанат.

245. Эгерде аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же граждандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн, андан ары авиа ташуу үчүн жүктү кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндө тейлөө уюму трансфер жүктөрү же почталары коопсуздук максатында текшерүүдөн өткөндүгүнө ишенбесе, анда текшерип кароону камтыган коопсуздук максатында тийиштүү контролдоо чаралары колдонулат.

246. Коопсуздук максатында контролдоо чараларын кайталабаш үчүн трансфердик жүк жана почта Аба кемесинин бортуна жүктөөнүн алдында кошумча текшерүүдөн өтпөйт, эгерде Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органы авиациялык коопсуздуктун колдонулуп жаткан стандарттарын таануу жөнүндө макулдашуу түзсө:

1) алар чыккан мамлекетте коопсуздук максатында контролдоонун тиешелүү чаралары көрүлдү:

2) коопсуздук максатында мындай контролдоо чараларын жүзөгө ашыруу коштоочу кагаз документтеринде же электрондук жазууларда коопсуздук статусун көрсөтүү менен тиешелүү түрдө катталган;

3) жүк жөнөтүү трансфер пункттарын кошо алганда, коопсуздук/текшерип кароо максатында контролду жүзөгө ашыруу пунктунан санкцияланбаган кийлигишүүдөн корголгон.

247. Транзиттик жүк жана почта жөнөтүүлөрү аба кемесинин бортунда калган шартта коопсуздук/текшерүү максатында контролдоо чараларынан бошотулушу мүмкүн, ал эми мындай жүк камтылган аба кемелерине кирүүнү контролдоо, бардык адамдарды жана буюмдарды текшерүү, аба кемесин кайтаруу жана кайтаруу боюнча чаралар колдонулат.

 

§ 4. Абадагы жүк жеткирүүнүн корголгон чынжырчасы

 

248.      Абадагы жүк жеткирүүнүн корголгон чынжырчасы – бул жүктөрдү текшерүүдөн же башка коопсуздук максатындагы көзөмөлүнөн өткөн учурдан тартып аба кемеси жөнөтүлгөнгө чейин алардын бүтүндүгүн сактоо үчүн аларга карата колдонулуучу өз ара байланышкан коопсуздук жол-жоболорунун жыйындысы.

249.      Бүткүл жеткирүү чынжырында макулдашылган коопсуздук көзөмөлү, жүк жеткирүү чынжырынын ар бир этабында тиешелүү коопсуздук көзөмөлүнөн өтүшүн камсыз кылат. Бирок коопсуздук чаралары жүктүн өтүүсүнө тоскоолдук кылбашы жана аба каттамдарынын ылдамдыгын азайтпашы керек. Жүктөрдү жеткирүү чынжырынын коопсуздугу төмөнкүлөрдөн турат:

1)                    милдеттерди жана көзөмөлдөө чараларын бөлүү менен Жарандык авиация органы менен макулдашылган авиациялык коопсуздук программасын колдонуу;

2)                    жүктү бир субъекттен экинчи субъектке үзгүлтүксүз жана тезирээк өткөрүү, анткени жүктү өткөрүп берүүнүн ар бир пунктунда текшерүү зарылчылыгы жок кылынат;

3)                    тиешелүү көзөмөл орнотулган жана жөнөтүлгөн жүк мыйзамсыз кийлигишүүдөн корголушуна кепилдик.

250.          Корголгон жүк жеткирүү чынжырын киргизүүдө бул программада кеминде төмөнкүлөрдү камтышы каралат:

1)                       объекттердин коопсуздугу;

2)                       кадрдык коопсуздук;

3)                       персоналды даярдоо;

4)                       текшерүү;

5)                       коопсуздукту камсыз кылуу чынжырчасы;

6)                       кузөт жана сактоо.

 

§ 5. Тирүү жаныбарлар

 

251.        Тирүү жаныбарлардын жүк катары сакталышын камсыз кылуу үчүн тийиштүү коопсуздук көзөмөл чаралары жүргүзүлөт. 

252.        Тоют каптары, капастар жана контейнерлер сыяктуу бардык коштоочу буюмдар коопсуздук максатында көзөмөлдөн жана тийиштүү натыйжалуу текшерүүдөн өтөт.

253.        Аба кемелеринин эксплуатанттары тирүү жаныбарлардын жөнөтүүсүн кабыл алуудан мурун жүктүн авиажүктүк баракчасында көрсөтүлгөнгө шайкеш экендигин текшеришет.

 

§ 5. Авиажүк катары ташылган коштолбогон багаж

 

254.        Авиажүк катары ташылган коштолбогон багаж тийиштүү текшерүүгө жана коопсуздук максатында көзөмөлдөөго дуушар болот.

 

§ 6. Коркунучтуу жүк

 

255.         Тиешелүү түрдө даярдалган жана таңгакталган кооптуу жүктөрдү камтыган жүк жөнөтүүлөр “Аба боюнча коркунучтуу жүктөрдү коопсуз ташуу” 18-тиркемесине ылайык ташууга кабыл алынганга чейин ушундай экендигине тийиштүү түрдө идентификацияланууга жана декларацияланууга тийиш. 

256.         Мындай жүк жөнөтүүлөр ар кандай башка жүк жөнөтүүлөр сыяктуу эле коопсуздук максатындагы көзөмөлдөө чараларына төмөнкүлөрдү эске алуу менен дуушар болот:

1)              рентген аппараты же башка техникалык каражаттар менен текшерүү айрым учурларда кооптуу жүктөрдүн айрым түрлөрүн туруксуздаштырууга алып келет, ошондуктан аны жүргүзүүгө мүмкүн эмес; жана 

2)              кооптуу жүктөрдү камтыган айрым жүк жөнөтүүлөрдү, эреже катары, төмөнкүлөр мүмкүн болгондуктан, ачууга тыюу салынат:

-              персоналды зыяндуу же кооптуу материалдардын таасирине дуушар кылуу; жана

-             таңгактын бүтүндүгү ИКАО (Doc 9284) Техникалык нускамада камтылган таңгакка болгон талаптарга жооп бербегендиктен мындай жүктү

ташууга жол бербөө.

257.Кооптуу жүктөрдүн партиялары коопсуздук талаптарын сактоону камсыз кылуу үчүн зарыл болгон кайра иштетүү жана каттоо жол-жоболорун сактоо максатында катталган агенттерден ташууга кабыл алынат. Кооптуу жүк салынган бардык таңгактарды кабыл алууда алардын мыйзамсыз ачылышынын издеринин бардыгы текшерилет.

 

§ 7. Почта

 

258.         Почтанын аныктамасы почта байланышынын операторлору тарабынан жөнөтүлгөн жана Бүткүл дүйнөлүк почта союзунун актыларына ылайык почта байланышы кызматын көрсөтүү үчүн дайындалган почта операторлоруна жеткирүү үчүн арналган бардык почта буюмдарын камтыйт. 

259.         Почтага карата жүк жөнөтүүлөрдөгүдөй эле коопсуздук максатындагы көзөмөл чаралары колдонулат.

260.         Абада ташуу үчүн жүктөрдү же почтаны кайра иштетүүдө авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашыруучу жарандык авиация уюму жүктөрдү жана почтаны жүктүн мүнөзүн эске алуу менен тиешелүү ыкмаларды колдонуу менен текшерүүнү камсыз кылат.

 

§ 9. Контролдон өткөн жүктөрдү жана почталарды сактоо коопсуздук максатында текшерип кароо

 

261. Корголгон жеткирүү чынжырынан келген же текшерүүдөн өткөн жүк жана почта уруксатсыз кирүүдөн корголгон же санкциясыз ачылышы пломбаларды же кулпуларды колдонуу жолу менен контролдонгон же жөнөтүү кароосуз калган мезгилде сигнализация системасы менен корголгон капастарда, отсектерде, жайларда же имараттарда сакталат. Кирүү Пункттары өткөрүп жиберүүлөрдү же биометрикалык Кирүүнү башкаруу тутумдарын колдонуу менен корголот.

262. Эгерде жүк жана почта жайларынын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн же жүк жөнөтүүнүн өзү пломбаларды колдонсо, мындай пломбалардын ар кандай уруксатсыз пайдаланылышына жол бербөө үчүн алардын запастарын тийиштүү контролдоо жана текшерүү жол-жоболору киргизилет.

263. Коопсуздук максатында көзөмөл/текшерүү процедурасынан өткөн учуп жаткан жүктү же почтаны келген жүк же почта менен кошо бир бөлмөдө сактоого катуу тыюу салынат.

 

§ 10. Жер үстүндөгү жүк жана почта транспорту

 

264. Коопсуз жеткирүү чынжырынын бүтүндүгүн камсыз кылуу үчүн, коопсуздук максатында тийиштүү контролдон өткөн жүктөрдү жана почталарды ташуу гана жүргүзүлөт:

1) аэропортту эксплуатациялоочу, катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү тарабынан эксплуатацияланган транспорт каражаттары менен;

2) жерде тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган уюм.

265. Жүктөөнүн алдында эле транспорт каражатынын жүк бөлүмү текшерилет, ал эми жүктү же почтаны жүктөө аяктаганга чейин, бул унаага жүк жөнөтүүлөргө уруксатсыз кирүүгө жол бербөө үчүн чаралар көрүлөт.

266. Жүктү, почтаны транспорт каражатына жүктөгөндөн кийин жүк бөлүгүн коргоо камсыз кылынат же пломбалар же кулпулар орнотулат. Брезент үстүндөгү транспорт каражаттарын тийиштүү коргоо камсыз кылынат. Мындай пломбалардын, кулпулардын жана ачкычтардын ар кандай уруксатсыз пайдаланылышын болтурбоо максатында транспорт каражаттарынын жүк отсектерин коргоо үчүн колдонулуучу пломбаларды, кулпуларды жана/же ачкычтарды инвентаризацияны контролдоонун жана текшерүүнүн тиешелүү жол-жоболору каралат.

267. Айдоочуларга транспорт каражаттарын кароосуз калтырууга тыюу салынат. Мындай зарылчылык келип чыккан учурда транспорт каражаты жана жүк ташуучу бөлүктөр кулпуланат. Айдоочу унаага кайтып келгенден кийин жана кыймылын улантаардан мурун жүк отсектериндеги пломбалардын жана/же кулпулардын бүтүндүгүнө ынанат.

268. Жүк ташууда аба кемесине же сактоонун кийинки пунктуна пломбалардын бүтүндүгү жана анда ачуу белгилеринин жоктугу текшерилет.

269. Жүк терминалына (кампага/жайга) кирген жүктү/почтаны жеткирүү үчүн колдонулган транспорт каражаттары конкреттүү жүк жөнөтүүчүнүн же катталган агенттин атынан жүк ташууга уруксат берилгендигин аныктоо үчүн текшерилет.

270. Аэропорттун же жүк кампасынын контролдонуучу аймагына келгенде жүктү жана почтаны ташыган транспорт каражаттары аэропортто же жүк терминалында (кампада/жайда) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн жооптуу кызмат (адам) тарабынан физикалык, визуалдык же техникалык каражаттардын жардамы менен текшерилет.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

§ 11. Аба транспорту менен кабыл алынган жүк жана почта

271 жүк жана почта төмөнкү эки категорияга кирсе, аба аркылуу ташууга кабыл алынат:

1) катталган агенттен же белгилүү жүк жөнөтүүчүдөн алынган;

2) аэропортту эксплуатациялоочу же болбосо граждандык авиация органы тарабынан сертификацияланган жерде тейлөө боюнча уюм, андан ары авиаташуулар үчүн жүктү кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашырат.

272. Катталган агенттен, белгилүү жүк жөнөтүүчүдөн келген жүк жана текшерүүдөн өткөн жүк жүргүнчүлөрдү же жүк ташуучу аба кемелеринде ташууга кабыл алынат.

273. Эгерде буга чейин таза жүк ташуучу аба кемесинде ташылган жүк же почта жүргүнчү аба кемесине жүктөлсө, ал жүктү же почтаны кабыл алган аба кемесинин эксплуатанты ал катталган агенттен же белгилүү жүк жөнөтүүчүдөн келип түшкөндүгүнө же аэропорт тарабынан же болбосо жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган жер үстүндө тейлөө уюму тарабынан текшерилгенине ынанса, ал тийиштүү текшерүү ыкмаларын колдонуу менен аны андан ары аба аркылуу ташуу үчүн жүктү кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашырат.

 

§ 12. Жүктү, почтаны кабыл алуу

 

274. Катталган аба кемелеринин агентине же эксплуатантына корголгон жүк же почта катары жүк жөнөтүүнү өткөрүп берген белгилүү жүк жөнөтүүчүлөр же жарандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн, андан ары аба транспорту үчүн жүктү кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндө тейлөө уюму:

1) корголгон жайларда жүк жөнөтүүлөрдү даярдоо талаптагыдай тандалып алынган, жалданган жана окутулган персонал тарабынан жүргүзүлүшүн камсыз кылат;

2) жүк жөнөтүүлөр аларды даярдоо, сактоо жана ташуу процессинде санкцияланбаган ачуудан корголушун камсыз кылат, ал үчүн алар жооп берет;

3) коопсуздукту камсыз кылуу максатында ар кандай жүк жөнөтүүнүн таңгагы жана мазмуну текшерилиши мүмкүн экендигине өз макулдугун билдирет;

4) коопсуздуктун зарыл чараларын иштеп чыгуу, ишке киргизүү жана алардын сакталышын контролдоо үчүн жооптуу адамдарды дайындайт;

5) жүк жөнөтүүлөрдө бул жөнүндө ташуу документтеринде (декларация/авианаклад ж.б.) жазуу жүзүндө кабарлоо менен жарылуучу түзүлүштөр камтылбашы үчүн тиешелүү чараларды камсыз кылат.

275. Белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдөн келген жүк ташуулар аба аркылуу ташууга кабыл алынышы мүмкүн, эгерде:

1) катталган агент, аба кемесинин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты же жүктү же почтаны кабыл алган жерде тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган уюм белгилүү жүк жөнөтүүчү тарап болуп саналаарына ынанган;

2) жүктү же почтаны санкцияланбаган ачуунун белгилери жок;

3) жүк жөнөтүү анын документтердеги сүрөттөлүшүнө ылайык келет;

4) белгилүү жүк жөнөтүүчү бул жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө декларация толтурду;

5) жүктү кабыл алган кызматкер белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн идентификациялык кодун расмий маалыматтар базасы же жүктүн реестри боюнча салыштырат.

 

§ 13. Жүктү жана почтаны иштетүү жана жүктөө

 

276. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган жерде тейлөө боюнча уюм жүк/почта комплексинин (терминал/кампанын) имараттарын жана инфраструктурасын периметр боюнча да, контролдонуучу зонада да коопсуздукту камсыз кылуу чараларын, ошондой эле аэропорттогу коопсуздук чараларын колдонуу жолу менен коргоону жүзөгө ашырат, бул аба кемелерин коргоону, кызматкерлердин инсандыгын аныктоону жана кирүүгө тийиштүү контролду, ошондой эле аба кемелерин учуу алдындагы текшерүүнү карайт. Мындан тышкары, жүк ташуу комплексте/терминалда кабыл алынган учурдан тартып аба кемесине жүктөө учуруна чейин жүктөрдү/почтаны иштетүү жана жүктөө процессине катышкан адамдарды текшерүү чаралары колдонулат.

277. Жердеги аба кемелерин коргоонун кадимки жол-жоболорунан тышкары, Жарандык авиация уюмдары, анын ичинде аба кемелерин иштетүүчүлөр, жүктөрдү иштетүү же жүктөө учурунда төмөнкүлөрдү камсыз кылышат:

1) аэропортту көрүнүктүү өткөрмө жерде бардык адамдардын кийиши;

2) жүктөөнүн алдында аба кемесин жана аба кемесинин жүк бөлүгүн шектүү адамдардын же буюмдардын жоктугу максатында кароо;

3) жүктү, почтаны идентификациялоо жана жүктү, почтаны жүк жөнөтүүлөрдө ачуу белгилери жок экендигин текшерүү;

4) бөтөн адамдар аба кемесинин перронунда же жүк отсегинин ичинде жүк жөнөтүүлөргө жетпеши үчүн чараларды көрүү;

5) аэропорттун анык өткөрмөсү болбогон жана өзүн шектүү алып жүргөн аба кемелеринин же жүк жөнөтүүлөрүнүн жанында турган адамдарды текшерүү.

 

§ 14. Шектүү жүк жана почта менен иштөө

 

278. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же жер үстүндө тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн уюм шектүү жүк же почта жөнөтүүлөрүнө карата төмөнкүлөрдү камсыз кылат::

1) коопсуздук максатында контролдун тийиштүү чараларын жүргүзүү, анын ичинде текшерип кароо, алар корголбогон жүк же почта же тобокелдиги жогору болгон жүк же почта катары каралгандыгына байланыштуу;

2) эгерде бул жөнөтүү текшерип кароо учурунан тартып аба кемесинин бортуна жүктөөгө чейин корголгон болсо жана кандайдыр бир тыюу салынган буюмсуз болсо гана аба кемелерин эксплуатант тарабынан ташылат.

279. Эгерде коопсуздук/текшерип кароо максатында контролдоо чараларын жүзөгө ашыруу процессинде жүк жөнөтүүдө шектүү буюм табылса, анда:

- кызматкерлер бул шектүү предметке тийбеши жана алардын түздөн-түз жетекчиси менен токтоосуз байланышуусу үчүн;

- үйдө жасалган жардыруучу түзүлүш табылган учурда, мындай учурлар үчүн уюмда белгиленген өзгөчө кырдаалдардагы аракеттердин тартиби.

 

§ 15. Жүк жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө Декларация

 

280. Жүк жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө Декларация жүктү жана почтаны жеткирүү чынжыры боюнча жүрүү процессинде коргоо үчүн колдонулган жана жарандык авиация уюмдарынын, биринчи кезекте катталган агенттердин, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдүн же жер үстүндө тейлөө уюмунун жарандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн жоопкерчилигин аныктоочу куралдардын бири болуп саналат. Мындай декларацияны толтуруу боюнча үлгү жана нускама жарандык авиация органы бекиткен нускамада берилет. Басылып чыккан же электрондук түрдө болушу мүмкүн болгон бул декларацияны жер үстүндөгү тейлөө уюму, катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү түзөт, ал жүктүн коопсуздугун камсыз кылат жана жеткирүү чынжырындагы бардык тараптар үчүн жеткиликтүү.

281.         Жүктүн коопсуздугу жөнүндөгү декларация, кеминде, төмөнкүлөрдү камтыйт:

1)          катталган агенттин, жүк жөнөтүүчүнүн, белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн же бул жүктү жөнөтүүчү башка жактын идентификациялык маалыматтары;

2)          авиабаракчанын номери, ички жол баракчасынын номери же байкоо тутумундагы номери сыяктуу жеке маалымдама маалыматтары;

3)          жөнөтүлгөн жүктүн мазмуну жана/же консолидация жөнүндө маалыматтар, эгерде бар болсо;

4)          жөнөтүлгөн жүктү жөнөткөн пункт;

5)          жөнөтүлгөн жүктүн көздөлгөн жери;

6) Бул жүк жөнөтүүнүн коопсуздук статусу электрондук же жазуу жүзүндө, ал жүктүн жана почтанын бардык корголгон жеткирүү чынжыры боюнча жүрүүсүн коштоого тийиш жана аны ташуунун мүмкүн экендигин көрсөтүү менен үч орундуу тамга коду менен белгиленүүгө тийиш:

а) жүргүнчү, жүк, почта аба кемесине (пост);

б) жүк же почта аба кемесинде гана (кеме);

в) жүргүнчү, жүк жана почта аба кемесине, тобокелдик деңгээли жогору болгон жүккө же почтага карата колдонулуучу талаптарга ылайык.

Эскертүү: "мыкты" коду, адатта, тармакта жүктүн корголбогонун, текшерилбегендигин жана коопсуздук статусу берилбегендигин көрсөтүү үчүн колдонулат, жүк жөнөтүү коопсуздугу жөнүндө декларацияда колдонулбашы керек. "Сур" коду Коопсуздук абалына барабар эмес;

7)          коопсуздук статусун ыйгаруу себеби бул жөнөтүлгөн жүк жөнүндө төмөнкүнү көрсөтүп:

-               текшерүүнүн тийиштүү ыкмаларын (көрсөтүү зарыл) колдонуу менен текшерүүдөн өткөн; же

-               текшерүүдөн бошотулган (бошотуунун негиздемесин көрсөтүү зарыл);

8)          бул субъекттин билген маалыматы боюнча, жүктүн мазмуну жүргүнчү же таза жүк ташуучу аба кемесинде ташуу үчүн коркунуч туудурбайт деген билдирүү;

9)          бул субъекттин юрисдикциясында турганда бул жөнөтүлгөн жүк корголгондугу жана мыйзамсыз ачууга дуушар болбогондугу жөнүндө билдирүү;

10)      тийиштүү даярдыктан өткөн жана декларацияны түзүүгө ыйгарым укук берилген кызматкердин колу же башка жол менен электрондук берүү колдонулса аутентификация; жана

11)      эгерде мыйзам тарабынан жол берилсе, жалган билдирүү жазык жоопкерчилигине тартыла тургандыгы жөнүндө эскертүү.

282. Жарактуу декларациялар менен коштолбогон же мындай декларациялар менен байланышпаган жүк же почта жөнөтүүсү корголбогон катары каралат жана аба кемесинин эксплуатанты тарабынан бул жүк же почта текшерүү жол-жобосунан өтмөйүнчө ташууга кабыл алынбайт. Жүк жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө декларация жок болгон учурда, жүк жөнөтүүнүн коопсуздук статусу, аны карап чыгуу ыкмасы жөнүндө маалыматтар авиа жүктөө баракчасында да көрсөтүлүшү мүмкүн.

283. Белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдөн жана/же катталган агенттерден же жер үстүндө тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн аба кемесинин эксплуатанты документтерди, анын ичинде жүк жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө декларацияны талап кылат. Катталган аба кемелеринин агенттери жана эксплуатанттары декларацияга мындай жүк ташууларды Коммерциялык аба кемелеринде башка катталган агентке же аба кемелеринин эксплуатантына өткөрүп бергенге чейин же алардан жүктү кабыл алганга чейин ташууга болобу, бардык керектүү маалыматтарды (айрыкча жүк жөнөтүүнүн коопсуздук статусу жөнүндө маалыматтарды) камтыйт.

284. Жүк жөнөтүүлөрдүн коопсуздугу жөнүндө Декларация коопсуздук максатында контролдун тиешелүү чаралары ишке ашырылгандан кийин гана түзүлөт, ал зарыл учурда текшерип кароону камтышы мүмкүн.

285. Жүк жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө декларацияны жүктү же почтаны кабыл алуучу жарандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн жер үстүндөгү тейлөө уюму ушул жүктүн коопсуздугу үчүн жоопкерчиликти өзүнө алгандыгын көрсөтүү үчүн тиешелүү түрдө толтурат. Жүк жөнөтүүнүн коопсуздук статусу, аны карап чыгуу ыкмасы жөнүндө маалыматтар авиагрузкалык накладнойдо да көрсөтүлүшү мүмкүн.

 

§ 16. Кооптуу жүк же почта

 

286. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же жер үстүндө тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан күбөлөндүрүлгөн уюм, алар менен байланышкан коркунучтардын деңгээлин тийиштүү түрдө азайтуу максатында, тобокелдиги жогору жүктөргө жана почталарга жогорку коопсуздук чараларын колдонууну камсыз кылат.

287. Эгерде белгисиз уюм тарабынан көрсөтүлсө же сөөктү ачуу белгилери бар болсо жана андан тышкары, ал төмөнкү критерийлердин бирине жооп берсе, жүк же почта аркылуу жөнөтүү тобокелдиктин жогорку деңгээли деп эсептелет:

1) атайын ыкчам маалымат жүк же почта жарандык авиацияга коркунуч туудурарын көрсөтөт;

2) Жүктө же почтада шектенүүнү пайда кылган нормадан четтөө белгилери бар;

3) жүктүн жана почтанын мүнөзү коопсуздукту камсыз кылуунун базалык чаралары гана аба кемесине коркунуч келтириши мүмкүн болгон тыюу салынган буюмдарды табууга мүмкүндүк бербейт (мисалы, жарылуучу түзүлүштөр).

288. Белгилүү же белгисиз уюмдан жүк же почта келип түшкөнүнө карабастан, жөнөтүү коркунучу жогору экендиги белгилүү бир ыкчам маалымат менен далилдениши мүмкүн.

289. Кооптуу деңгээли жогору болгон жүктү же почтаны текшерүү бир эле ыкманы эмес, ушул Эрежелердин 234-пунктунда көрсөтүлгөн, жарылуучу заттарды же жарылуучу түзүлүштөрдү табууга мүмкүндүк берген бир нече ыкмаларды колдонуу менен жүргүзүлөт.

290. Кыргыз Республикасы кандайдыр бир жүк жөнөтүү менен байланышкан мүмкүн болгон коркунуч жөнүндө ыкчам маалымат алган учурда, мындай маалымат кооптуу кырдаалда колдонулуучу коопсуздук чараларын колдонбостон, мындай жүк ташууну Коммерциялык аба кемесине жүктөөнүн алдын алуу үчүн кызыкдар мамлекеттерге жиберилет.

 

16-бөлүм. Борт-тамактануунун коопсуздугу, аны коштогон каражаттар, учуу жана аэропорттун жабдыктары

 

§ 1. Жалпы жоболор

 

291. Борттук тамак-аш, борттук жана аэропорттук азык-түлүктөрдү, анын ичинде аба кемесинин бортуна авиа отун берүүчүлөрдү берүүчү, ошондой эле аба кемесин тазалоочу жана тазалоочу уюмдар граждандык авиация органы, аэропортту эксплуатациялоочу жана зарыл учурда аба кемесин пайдалануучу менен авиациялык коопсуздук программаларын иштеп чыгышат жана макулдашышат. Борттук тамак-аш, борттук же аэропорттук азык-түлүктөрдү берүүчү же аба кемесин тазалоону жана тазалоону ишке ашыруучу уюмдун авиациялык коопсуздук программасын иштеп чыгуу жарандык авиация органы бекиткен Нускамага ылайык ишке ашырылат.

Эскертүү: аэропорттун корголгон чектелген аймактын ичинде колдонууга, сатууга же башка колдонууга арналган жана башкалар төмөнкүлөрдү камтышы мүмкүн:

1)мүмкүнчүлүгү чектелген корголуучу аймакта пайдаланылуучу же сатылуучу керектөө товарлары (мисалы, ресторандарда, белек дүкөндөрүндө, алымсыз соода дүкөндөрүндө, авиакомпаниялардын кеңселеринде жана күтүү залдарында колдонулган же сатылган буюмдар);

2) аэропорттун кирүү мүмкүнчүлүгү чектелген корголуучу аймакта жайгашкан имараттарды жана кызматтарды куруу иштери же техникалык тейлөө үчүн шаймандар жана жабдуулар.

292. Процесстин өзүнүн жана борттук тамактанууну жана тиешелүү каражаттардын жана борт жабдыктарын даярдоо жана сактоо үчүн пайдаланылуучу  имараттардын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн авиациялык коопсуздук программасында деталдуу түрдө белгиленген тиешелүү көзөмөлдүк чаралар көрүлөт.

293. Борттук тамак-аш, борттук, аэропорттук буюмдар менен камсыз кылган, ошондой эле аба кемелерин тазалоо жана тазалоо менен алектенген уюмдар өздөрүнүн авиациялык коопсуздук программаларына киргизишет жана коопсуздук максатында тийиштүү жол-жоболорду жана контролдоо чараларын жүргүзүшөт, алар өз кызматтарына уруксатсыз кирүүнү болтурбоо үчүн, ошондой эле курал-жарак, жарылуучу жана башка кооптуу түзүлүштөрдүн жайларын борттук тамак-аш же борттук, аэропорттун жабдыктары же аба кемесин тазалоо жана тазалоо каражаттары менен кошо текшерип кароону камтышы мүмкүн. Аэропорттун сыртында жайгашкан борттук тамак-аш, борттук, аэропорттук азык-түлүктөрдү берүүчү, ошондой эле аба кемелерин тазалоочу жана тазалоочу уюмдар борттук тамак-ашты даярдоо пунктунан же борттук, аэропорттун жабдыктарын же аэропортко тазалоочу жана тазалоочу каражаттарды жөнөтүү пунктунан сайтка уруксатсыз кирүүдөн тиешелүү коргоону жана коргоону камсыз кылышат.

294. Борттук тамак-аш жана ага байланыштуу каражаттарды, борттук, аэропорттук азык-түлүктөрдү, ошондой эле аба кемесин тазалоону жана тазалоону камсыз кылган уюмдарда авиациялык коопсуздукту камсыз кылган адамдар граждандык авиация органы бекиткен даярдоо/окутуу программасына ылайык авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү даярдыктан өтүшөт.

295. Борттук тамактануу жана ага байланыштуу каражаттар, борттогу, аэропорттун жабдыктары, ошондой эле аба кемесин тазалоо жана тазалоо менен алектенген адамды уюштуруу боюнча коопсуздук чараларынын максаты-аба кемесине же алардын арасында катылган, мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн колдонула турган буюмдардын чектелген жеткиликтүүлүгү корголгон аймакка кирип кетишинин алдын алуу. Бул максатты ишке ашыруу үчүн төмөнкү жалпы принциптер колдонулат:

- бул жүктүн партиясы менен бирге бортко эч кандай түзүлүш же курал түшпөшү үчүн, бортпитациясын жана аны коштогон каражаттарды жана борттук, аэропорттун жабдыктарын, аба кемесинин тазалоочу жана жыйноочу каражаттарын даярдоо, сактоо жана жөнөтүү ишке ашырылган имараттарда коопсуздук чаралары колдонулат;

- бул жүктүн коопсуздугун камсыз кылуу максатында, тиешелүү аба кемесине же аэропорттун чектелген кирүү зонасына борттук жана коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттун жабдыктарын ташуу жана жеткирүү учурунда контролдоо чаралары колдонулат;

- мындай жүктүн партиясын алгандан кийин аба кемесинин эксплуатанты аба кемесинин бортуна киргизилген бортпитациянын жана ага байланыштуу каражаттардын же бортприпалардын багыты боюнча жеткирилишин жана ачылбашын камсыз кылуу үчүн тиешелүү коопсуздук чараларын көрөт.

 

§ 2. Аэропорттун буюмдары, борттогу тамак-аш, тазалоо жана тазалоочу каражаттарды  коопсуздук максатында контролдоо чаралары

 

296. Учуу, аэропорттун жабдуулары, борттогу тамак-аш, аба кемесин аба кемесине жүктөөдөн же аэропорттун корголгон чектелген аймагына кирүүдөн мурун тазалоо жана тазалоо каражаттары коопсуздук максатында көзөмөлгө алынат жана эгерде текшерүү колдонулса, башка учурларда, жер үстүндө тейлөө боюнча сертификацияланган жарандык авиация органы тарабынан коопсуздук максатында тийиштүү контролдоо чаралары көрүлгөндө жана аларды коопсуздук максатында контролдоо чаралары колдонулган учурдан тартып аба кемесине же аэропорттун жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зонага жеткиргенге чейин санкцияланбаган кийлигишүүдөн коргоо камсыз кылынганда.

297. Борттук тамак-аш, борттук, аэропорттук азык-түлүк берүүчү, ошондой эле аба кемелерин тазалоо жана жыйноо менен алектенген уюмдар коопсуздук/текшерип кароо максатында контролдон өтпөгөн корголгон азык-түлүктөрдү, азык-түлүктү жана тамак-ашты физикалык жактан бөлүп алууну (кирүүнү контролдоо тутумун колдонууну кошо алганда) камсыз кылышат.

298. Борттук, аэропорттун жабдыктарын, борттук тамак-ашты, тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды коопсуздук максатында текшерип кароо/контролдоо методикасы жарандык авиация уюму тарабынан жабдуулардын, тамак-аштын, тазалоочу жана жыйноочу каражаттардын тибин жана өлчөмүн эске алуу менен аныкталат.

299. Борттук, аэропорттун азык-түлүктөрүн, борттук тамак-аш азыктарын, коштоочу каражаттарды, тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды ташуу үчүн пайдаланылуучу контейнерлерде, кутучаларда, мүшөктөрдө жана/же лотоктордо аларды комплектөө жүргүзүлүп жаткан объекттерден алган учурдан тартып аба кемесине ташып жеткирүү жана аба кемесинин бортуна жүктөө же чектелген кирүү зонасына түшүү учуруна чейин алардын ичиндегилердин бардыгы аларда тыюу салынган буюмдардын жоктугун тастыктоо максатында текшерүүгө алынат.

300. Борттогу, аэропорттун жабдыктарына, борттогу тамак-ашка, коштоочу каражаттарга, тазалоочу каражаттарга жана тазалоочу каражаттарга карата текшерүү ыкмалары бир же айкалышта колдонулат:

- визуалдык текшерүү;

- кол менен текшерүү;

- кадимки рентген орнотуу;

- алгоритмдерге негизделген рентген орнотуу;

- жарылуучу заттардын изин табуу үчүн аппаратура;

- кызматтык иттерди жарылуучу заттарды табуу үчүн колдонуу.

301. Карап чыгуу ыкмаларын жерде тейлөө боюнча жарандык авиация уюмунун Пайдалануусу авиациялык коопсуздук программасында кеңири сүрөттөлөт жана жарандык авиация органы менен макулдашылат.

302. Борт-тамактануунун техникалык каражаттарын, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттун жабдыктарын, аба кемесинин бортуна жана чектелген кирүү корголуучу зонасына жеткирилүүчү тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды колдонуу менен текшерип кароо граждандык авиация органынын уруксаты бар авиациялык коопсуздук боюнча окутулган жана даярдалган адистер тарабынан ишке ашырылат.

303. Түзүлгөн тамак-ашты аба кемесинин бортуна жеткирүү үчүн контейнерлерге салуу авиациялык коопсуздук боюнча адистин катышуусунда ишке ашырылат жана жеке пломбалоочу түзүлүш менен мөөрлөнөт. Контейнерлер авиациялык коопсуздук боюнча адистин катышуусунда борт стюардессаларга кабыл алуу-өткөрүп берүүнү документтик жол-жоболоштуруу менен берилет, андан кийин документтерге авиациялык коопсуздук стандартынын аткарылышын кепилдеген жеке "текшерип кароо штампы" коюлат.

304. Бышырылган тамак-ашты камтыган муздаткычтар жана муздаткычтар, троллейбустар же идиштер кулпуланып, пломбаланат жана аларга жетүү ар дайым көзөмөлдөнөт. Ушундай эле коопсуздук чаралары аба кемесин тазалоо үчүн зарыл болгон тазалоочу жана тазалоочу каражаттарга да колдонулат.

 

§ 3. Жайлардын жана жабдуулардын коопсуздугу

 

305. Аба кемесинин бортунда ташуу же чектелген корголуучу аймакка жайгаштыруу үчүн арналган жана Идентификацияланган борттогу, аэропорттун жабдыктарын даярдоо жана сактоо үчүн пайдаланылуучу жайлар же алардын бөлүктөрү уруксатсыз кирүүдөн туруктуу негизде корголот. Текшерип кароодон өткөн борттук буюмдар уруксатсыз кирүүдөн корголгон же санкциясыз ачылышы пломбаларды же кулпуларды колдонуу жолу менен контролдонгон же жөнөтүү кароосуз калган мезгилде сигнализация системасы менен корголгон капастарда, отсектерде, жайларда же имараттарда сакталат. Мындай коргоо жеткиликтүүлүктү контролдоонун жана текшерип кароонун тиешелүү чараларын жана жол-жоболорун колдонуу менен камсыз кылынат. Мындан тышкары, терезелер, люктар, жүктөө жана түшүрүү доку ж.б. сыяктуу тешиктер тиешелүү жабуучу түзүлүштөр менен жабылат.

306. Коопсуздук максатында контролдон өткөн жана текшерип кароо керек болсо борттук азык-түлүктөр, борттук тамак-аш, аба кемесин тазалоо жана тазалоо каражаттары аба кемесине кулпуланган жана/же пломбаланган транспорт каражаттары менен ташылат жана аларга санкциясыз кирүүдөн корголот. Аэропорттун корголгон чектелген кирүү аймактарына киргенде, бардык кулпулар жана / же пломбалар аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматы тарабынан текшерилет. Жабуучу түзүлүштөрдүн жана/же пломбалардын бүтүндүгү, же транспорт каражатынын жүк бөлүгүнүн бүтүндүгү бузулган учурда, мындай борттук тамак-ашка, жабдууларга жана тазалоочу жана жыйноочу каражаттарга аэропорттун чектелген кирүү зонасына жол берилбейт.

307. Организации, предоставляющие бортовое питание, бортовые, аэропортовые припасы, а также занимающиеся чисткой и уборкой воздушных судов обеспечивают, чтобы припасы, бортовое питание, сопутствующие средства, средства для уборки и чистки воздушных судов, которые были подвергнуты надлежащим мерам контроля в целях безопасности были защищены от несанкционированного доступа, хранились в защищенных охраняемых зонах ограниченного доступа или в отдельных участках КЗА и были физически изолированы от незащищенных припасов, бортового питания, сопутствующих средств, средств для уборки и чистки воздушных судов, которые не досматривались или не хранились в защищенном месте. Это обеспечивается путем применения защитных мер в отношении объектов с бортовыми, аэропортовыми припасами, бортовым питанием, сопутствующими средствами, и средствами для уборки и чистки воздушных судов, которые включают следующее:

-                            все двери, расположенные вне охраняемых зон ограниченного доступа закрыты и заперты или охраняются, когда они не используются. Если необходимо обеспечить вентиляцию, то устанавливаются запираемые на замок двери;

-                            все двери, которые ведут в охраняемые зоны ограниченного доступа, оборудованы устройствами защитной сигнализации или другими средствами защиты от проникновения посторонних лиц;

доступ к объектам и зонам размещения припасов, бортового питания, сопутствующих средств, и средств для уборки и чистки воздушных судов предоставляется только по установленной в организации гражданской авиации пропускной системе после обязательного проведения досмотра.

308. Прежде чем закрыть тележку или контейнер с бортпитанием, сопутствующими средствами, бортовыми, аэропортовыми припасами для отправки к воздушному судну или в охраняемую зону ограниченного доступа, имеющий соответствующую подготовку по авиационной безопасности сотрудник проверяет тележку или контейнер и их содержимое на предмет отсутствия в них каких-либо запрещенных предметов и признаков вскрытия. Сразу же после завершения проверки тележки и контейнеры обеспечиваются защитой или их несанкционированное вскрытие контролируется путем использования пломб или установления замков сразу же после завершения погрузки.

309. Коопсуздук үчүн текшерүү жүргүзгөн кызматкер текшерүү фактысын жеткирүү документинде жазып, ага кол коет. Пломбалардын номерлери, эгерде алар пайдаланылса, транспорт каражатын жөнөтүү үчүн накладнойдо же бортпитацияны, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттун жабдыктарын коштогон башка документте көрсөтүлөт.

310. Түздөн-түз бортпитацияны, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттун жабдыктарын жүктөөнүн алдында транспорт каражатынын жүк бөлүмдөрү бөтөн адамдардын же тыюу салынган буюмдардын жоктугуна текшерилет. Жүктөө аяктагандан кийин транспорт каражатынын жүк бөлүмдөрүн талаптагыдай коргоо камсыз кылынат.

311. Пломбаларды колдонгон жарандык авиация уюмдары пломбалардын запасын контролдоо жана текшерүү жол-жоболорун камсыз кылат, аларга ар кандай санкциясыз жетүүнү же аларды санкциясыз пайдаланууну болтурбоо үчүн.

312. Транспорт каражаттарын, арабаларды жана контейнерлерди коргоо үчүн колдонулган пломбалардын ачылышын контролдоону камсыз кылган адамдар авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү даярдыгы бар жарандык авиация уюмунун жетекчиси тарабынан дайындалат.

313. Транспорт каражаттарына, арабаларга, контейнерлерге орнотулган пломбаларды ачууну контролдоону камсыз кылуучу аба кемесинин бортуна жана/же аэропорттун чектелген корголгон аймагына жеткирүүдө аэропорттун эксплуатанты, аба кемесинин эксплуатанты алар көрсөтүлгөн документ менен салыштырат. Уруксат берилбеген коштоочу документтер менен айырмачылыктар болгон же пломбалардын бузулушунун ар кандай белгилери болгон учурда, бул партия ишенимсиз катары каралат жана аэропорттун кирүү мүмкүнчүлүгү чектелген корголуучу зонага жол берилбейт же аба кемесинин бортуна батырылбайт.

314. Санкцияланбаган кирүүгө же пломбаларды туура эмес пайдаланууга же пломбалардын запастарынын бүтүндүгүн бузууга байланыштуу кандайдыр бир шектенүүлөр пайда болгон учурда бортпитацияны, кошумча каражаттарды, борттук, аэропорттун жабдыктарын жеткирип берүүчү уюм арабаларга, транспорт каражаттарына, контейнерлерге орнотулган бардык пломбаларды алып салат жана пломбалар алынып салынган арабаларды жана транспорт каражаттарын кылдаттык менен карап чыгат. Мындан тышкары, запастык пломбалардын шектүү партиясынан бардык пломбалар алынып салынат жана жок кылынат, аларды коопсуздук тутумунда колдонууга жол бербейт. Шектүү запастык пломбалардын партиясын алып коюу, жок кылуу боюнча жол-жоболор жарандык авиация уюмунун авиациялык коопсуздук программасында баяндалат.

315. Борттук тамак-ашты, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук берүүлөрдү, аба кемесин тазалоону, тазалоону жүзөгө ашыруучу уюмдар борттогу тамак-ашты, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук берүүлөрдү, тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды ташуунун бардык жолдорунда аэропорттун жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зонаны кошо алганда коргоону камсыз кылышат.

316. Аба кемелеринин эксплуатанттары, аэропорттун эксплуатанттары транспорт каражатынын бригадасынын мүчөлөрүнүн өздүгүн аларда болгон жеке өткөрмө боюнча текшерүүнү камсыз кылышат. Бул учурда, адамдар жана транспорт каражаттары, аэропорттун чектелген мүмкүнчүлүгү корголгон аймакка кирердин алдында коопсуздук максатында текшерүүгө/контролдоого алынат. Аба кемесинин эксплуатанты жеткирилген товарлардын кандайдыр бир тыюу салынган буюмдардын жоктугун жана кандайдыр бир мыйзамсыз кийлигишүүнүн же ачуунун белгилери жоктугун текшерүүнү камсыз кылат.

317. Борттогу тамак-аш менен камсыз кылган уюмдар, бортприпас компаниянын авиация коопсуздугун камсыз кылуу чараларын аткарууга жана көзөмөлдөөгө жооптуу, тиешелүү окутуудан жана сертификациядан өткөн коопсуздук жетекчисин дайындайт.

318. Аба кемелерин эксплуатанттын коопсуздук программасында бортпитацияга, коштоочу каражаттарга жана бортприпаска карата коопсуздук чараларын колдонууга карата талаптар, ошондой эле мындай талаптардын сакталышын камсыз кылууга жооптуу уюм чагылдырылат.

319. Эң аз дегенде, бортпитацияны камсыз кылган жерди тейлөө Уюмунун коопсуздук программасы, бортприпас, сүрөттөйт:

1) коопсуздук кызматкерин дайындоо жана даярдоо;

2) уюмдун өндүрүштүк жайларына кирүүнү физикалык коопсуздук жана контролдоо;

3) кызматкерлердин анкеталык маалыматтарын текшерүү;

4) бардык кызматкерлерди авиациялык коопсуздук маселелери боюнча даярдоо;

5) товарларды кабыл алуу жана иштетүү;

6) тамак-аш азыктарын жана материалдарды даярдоо жана сактоо;

7) бортпитация, бортприпас менен байланышкан авиациялык коопсуздук боюнча документтерди тариздөө, эсепке алуу жана пайдаланууну контролдоо;

8) аба кемелерин ташуу жана жеткирүү;

9) транспорт каражаттарын текшерүү жана пломбалоо;

10) контролдонуучу зонадагы өндүрүштүк жайлар;

11) аэропортту эксплуатациялоочу, аба кемелерин эксплуатациялоочу тарабынан товарларды алуу;

12) санкциясыз ачылган бортприпастарды же материалдарды колдонуу тартиби;

13) авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн практикасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турум мүнөздөмөлөрүн аныктоо принциптерин киргизүү.

320. Жарандык авиация уюмдары товарларга жана ар кандай запастарга, анын ичинде чектелген жеткиликтүүлүк зоналарына жеткирилген аба кемесинин эксплуатантына карата коопсуздук максатында тийиштүү контролду камсыз кылат, ал жеткирүү чынжырынын коопсуздугун камсыз кылуу же текшерип кароо процессин камтыйт.

 

17-бөлүм.  Кайтарылуучу чектелген аймактарга алып кирүүгө жана аба кемесинин бортунда ташууга тыюу салынган жана чектелген буюмдар

 

§ 1. Тыюу салынган буюмдардын тизмеси

 

321.         Төмөндө коопсуздук максатында аба кемесинин жүргүнчүлөр салонунда ташууга тыюу салынган жана кайтарылган чектелген аймакка алып кирүүгө тыюу салынган буюмдар саналган:

1)          тапанчалар, ок атуучу куралдар жана ок чыгаруучу, ок менен денеге оор залал келтирүү үчүн арналган башка түзмөктөр, же мындай түзмөктөр катары кабыл алынышы мүмкүн болгон, анын ичинде:

-               ок атуучу куралдардын бардык түрлөрү, анын ичинде тапанчалар, револьверлер, винтовкалар жана мылтыктар;

-               аларды чыныгы курал менен адаштырууга боло турган оюнчук мылтыктар, муляждар жана ок атуучу куралдардын имитациялары;

-               телескопиялык мээлеткичтерди кошпогондо аткыч куралдардын тетиктери;

-               кысылган аба жана көмүр кычкыл газы бар баллондуу пневматикалык мылтыктар, анын ичинде тапанчалар, ок атуучу мылтыктар, винтовкалар жана топторду атуу үчүн тапанчалар;

-               сигналдык мылтыктар жана старттык тапанчалар;

-               жаалар, арбалеттер жана жебелер;

-               гарпундук мылтыктар жана суу алдындагы аңчылык үчүн мылтыктар; жана

-               салмоорлор;

2)          шок же шал кылуу үчүн атайын жасалган шок аракетиндеги шаймандар, анын ичинде:

-               тапанча же шок кылуучу таяктар сыяктуу шок кылып жеңүүчү каражаттар;

-               жаныбарларга шок таасирин тийгизген жана өлтүрө турган түзмөктөр;

-               аракетке жөндөмсүз кылуучу жана шал кылуучу химиялык заттар, газдар жана спрейлер, мисалы, союл газы, калемпир спрейи, кислота спрейлери, жаныбарларды үркүтүүчү спрейлер жана көздөн жаш агызуучу газ.

3)          денеге оор залал келтирүү үчүн колдонулушу мүмкүн болгон учу учтуу же чети учтуу буюмдар, анын ичинде:

-               балта, кескич жана жонгуч сыяктуу кесүүгө арналган буюмдар;

-               муз балталары жана муз кескичтери;

-               устара бычактары жана картон кесүүчү бычактар;

-               мизинин узундугу 6 см ден ашык бычактар;

-               шарнирдин ортосунан ченелген, узундугу 6 смден ашкан мизи бар кайчы;

-               учтуу учтары же учтуу четтери бар кол күрөш үчүн куралдар; жана

-               кылычтар жана найзалар;

-               треккинг таяктары;

4)          денеге оор залал келтирүү же аба кемесинин учуусунун коопсуздугуна коркунуч келтирүү үчүн колдонулушу мүмкүн болгон эмгек куралдары, анын ичинде:

-               монтировкалар;

-               бургулар жана бурагычтар, анын ичинде аккумулятордук көчмө электр бургулар;

-               курал катары колдонула турган 6 см ден ашык узундуктагы мизи же таякчалары бар шаймандар, мисалы, бурагычтар жана кескичтер;

-               араалар, анын ичинде аккумулятордук көчмө электр араалар;

-               ширетүүчу лампалар; жана

-               мыктарды бекитүүчү жана кагуучу "тапанчалар";

5)          сокконго жана денеге оор залал келтире турган учу жалпакталган буюмдар, анын ичинде:

-               бейсбол таякчасы жана софтбол ойной турган таякчалар;

-               полициянын таякчаларынын ар кандай түрлөрү, мисалы, кол чырагы бар катуу, ийкемдүү жана оор таякчалар жана 

-                             кол күрөш каражаттары;

6)          денеге олуттуу зыян келтирүү же аба кемесинин учуу коопсуздугуна коркунуч келтирүү үчүн колдонулушу мүмкүн болгон жарылуучу жана күйгүзүүчү заттар жана түзүлүштөр, анын ичинде:

-                             ок-дарылар;

-                             детонатор капкактары;

-                             детонаторлор жана сактагычтар;

-                             муляж же жарылуучу заттардын имитациясы;

-                             миналар, гранаталар жана башка аскердик жарылуучу түзмөктөр;

-                             пиротехника, анын ичинде фейерверктер үчүн пиротехникалык буюмдар;

-                             түтүн шашкалар же патрондор; жана

-                             динамит, порох жана пластикалык жардыргыч заттар;

7)          Ушул Эрежелердин 5.7-пунктунда жана “Авиациялык коопсуздук боюнча нускамада” (Doc ИКАО 8973. Кызматтык колдонуу үчүн) САГ га карата коопсуздук максатындагы көзөмөл чаралары саналган суюктуктар, аэрозолдор жана гелдер (мындан ары САГ);

-               Денеге олуттуу зыян келтирүү же аба кемесинин коопсуздугуна коркунуч келтирүү үчүн колдонулушу мүмкүн болгон жарылуучу же күйгүзүүчү заттарды же түзүлүштөрдү учуу коопсуздугунун себептери боюнча аба кемесинин жүк бөлүгүндө ташууга тыюу салынат, анын ичинде (белгилүү бир шарттарда ЖАО башка кызыкдар органдар жана ведомстволор менен биргеликте бошотуусу мүмкүн):

-               эксплуатанттын уруксаты менен патрондордун айрым түрлөрү “Кооптуу жүктөрдү аба транспорту менен коопсуз ташуу боюнча “ Техникалык нускамада (Doc 9284) көрсөтүлгөн шарттарда белгиленген багажда ташууга уруксат берилиши мүмкүн;

-                             детонатор капкактары;

-                             детонаторлор жана сактагычтар;

-                             миналар, гранаталар жана башка аскердик жарылуучу түзмөктөр;

-                             пиротехника, анын ичинде фейерверктер үчүн пиротехникалык буюмдар;

-                             түтүн шашкалар же патрондор; жана

-                             динамит, порох жана пластикалык жардыргыч заттар.

Тыюу салынган буюмдардын бул тизмеси минималдуу болуп саналат жана ишканалардын авиациялык коопсуздук программаларына киргизилген. Коркунучтарды баалоого жана тобокелдиктерди башкарууга ылайык, ишканалар тарабынан жогорудагы Тыюу салынган объекттердин тизмеси толукталат.

 

§ 2. Суюктуктар, аэрозолдор жана гелдерге (САГ) карата коопсуздук максатындагы көзөмөл

 

322.         САГ га (бирок бул тизме толук деп саналбайт): суу, жана башка суюктуктар: сорполор, сироптор, джемдер, бышырылган эт, соус жана пасталар, башка соустагы азык-түлүк өнүмдөр же көп сандагы суюктугу бар, кремдер, лосьондор, косметикалык каражаттар, майлар, атырлар, спрейлер, гелдер, анын ичинде басымдагы идиштердин ичинде болгон чач жана душ гелдери, анын ичинде кыруу көбүгү, башка көбүктөр жана дезодоранттар, пасталар, анын ичинде тиш пастасы, суюктуктардын катуу заттар менен аралашмасы, кирпик үчүн тушь, эрин жылтыраткычы же гигиеналык помада жана бөлмө температурасында окшош консистенциядагы ар кандай башка өнүмдөр кирет.

323.         Жеке колдонууга арналган САГ ташуу төмөнкү талаптарды аткаруу менен жүзөгө ашырылат:

1)    Бардык САГ ар биринин сыйымдуулугу 100 млден ашпаган контейнерлерде же башка көлөм бирдиктеринде көрсөтүлгөн эквиваленттүү идиште ташылышы керек;

2)    сыйымдуулугу 100 млден ашкан контейнерлерде камтылган бардык LAG контейнер жарым-жартылай толтурулган болсо да, ташуу үчүн кабыл алынбайт, бирок сыйымдуулугу 100 млден ашык бош контейнерлерди ташууга жол берилет;

3)    САГды камтыган идиштерди көлөмү 1 литрден ашпаган тунук кайра жабылуучу желим баштыкка салынуусу керек. 1 литрлик баштыктын болжолдуу өлчөмү: 20,5 см 20,5 см же 20,5 см же 25 см же эквиваленттик өлчөм. Контейнерлер таңгактын ичине эркин коюлушу керек, ал толугу менен жабылышы керек;

4)    ар бир жүргүнчүгө өзүнчө текшерүүго сунушталган САГдын ушундай бир баштыгын ташууга уруксат берилет;

5)    коопсуздук максатындагы бардык кадимки көзөмөл чаралары жана текшерүүлөр, анын ичинде жүргүнчүлөрдү жана кол жүгүн тандап кол менен текшерүү колдонулат;

6)    форма кийген жана кызматтык милдетин аткарып турган учуу экипажынын мүчөлөрү бул чектөөлөрдөн бошотулат; жана

7)    дары-дармек каражаттарына, балдардын тамак-ашына, анын ичинде сүткө жана өзгөчө диеталык керектөөлөрдү канааттандырууга же башка медициналык максаттарга арналган азыктарга жогоруда көрсөтүлгөн чаралардан бошотууларга жол берилет;

8)    Аэропорттун чекене дүкөндөрүнөн же аба кемесинин бортунда сатылып алынган ар кандай сандагы САГдерге, эгерде алар мыйзамсыз кийлигишүүгө туруктуу пакетке (УАКБ) салынбаса, атайын көзөмөлдөө жана кароо пункттары аркылуу өткөрүлбөйт.

324.      САГ дер үчүн адекваттуу коопсуздук чаралары көзөмөлдөнүүчү аймакка кирүүнүн биринчи пунктунан жүргүнчүлөргө жеткирилгенге чейин жеткирүү чынжырында колдонулушу керек жана мындай чаралар төмөнкүлөрдү камтыйт:

1)         Жайлардын коопсуздугу. Алар аркылуу САГ көзөмөлдөнгөн аймактагы соода түйүндөрүнө жана аба кемесинин бортуна жеткирилген көзөмөлдөнгөн аймактагы кирүү пункттарында, кирүү мүмкүнчүлүгүн көзөмөлдөө чаралары көрүлөт. Көзөмөлдөнгөн аймактагы соода түйүндөрүндө жана аба кемесинин  бортунда САГ дердин уруксатсыз ачылышына жана УАКБ туура эмес колдонулушуна жол бербөө үчүн чаралар көрүлөт.

2)    Персоналга карата коопсуздук чаралары Иш-чараларга бардык потенциалдуу кызматкерлердин анкеталык маалыматтарынын текшерүүлөрү жана учурдагы кызматкерлердин мезгил-мезгили менен текшерүүлөрү кирет.

3)     Коопсуздук максатындагы текшерүүлөр. Көзөмөлдөнгөн аймакка кирүүнүн биринчи жеринде коопсуздук кызматкерлери визуалдык же коопсуздук максатындагы текшерүүсүн жүргүзүшөт. Эгерде белгилүү жеткирүүчүлөр коопсуздукту көзөмөлдөө үчүн жоопкерчиликти өзүнө алган жана алар тиешелүү документтер менен коштолгондугун ырастаган учурлардан тышкары, САГ дин бардык партиялары алардын мыйзамсыз ачуудан корголгондугуна ынаныш үчүн тийиштүү түрдө текшерүүдөн өтүшөт.

4)    Ишкер өнөктөштөр ишке ашырып жаткан коопсуздук чаралары: Аба кемелеринин эксплуатанттары жана аэропорттордун чекене соода ишканалары аба кемелеринин эксплуатанттарына жана чекене сатуучуларына жеткирилген САГ дерди жөнөтүүдө тиешелүү коопсуздук максатындагы көзөмөлүн орнотуу үчүн САГ жеткирүүчүлөрү менен макулдашууларды түзүшөт. Жабдуучулар САГ партиялары тийиштүү түрдө корголгондугуна жазуу жүзүндө кепилдик беришет.

5)     Маалыматтын корголушу. Аба кемелеринин эксплуатанттары жана аэропорттун чекене соода ишканалары жеткирүү чынжырында колдонулган маалыматтардын жана маалыматтардын купуялуулугун жана бүтүндүгүн, анын ичинде туура эмес жана уруксатсыз кирүүдөн жана маалыматты өзгөртүүдөн коргоону камсыз кылуу үчүн коопсуздук саясатын жана туура жол-жоболорун белгилешет.

18-бөлүм. Техникалык жабдуулар

 

325.      Жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, жүктү, ошондой эле тейлөөчү персоналды текшерүү үчүн ар бир аэропортто, жарандык авиация уюмунда ок-дарылардын, жардыргыч заттардын жана мыйзамсыз кийлигишүү аракеттерди жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон, ошондой эле жүргүнчүлөрдүн жана экипаждын мүчөлөрүнүн ден соолугуна жана аба кемесинин учуу коопсуздугуна зыян келтире турган башка буюмдардын табылышын камсыз кылуучу атайын техникалык каражаттар болот.

326.      Атайын техникалык каражаттар аэропорттордун типтүү жабдууларынын тизмесине киргизилет.

327.      Аэропорттун авиациялык коопсуздук программасында жабдууларды калибрлөө боюнча талаптар деталдуу түрдө баяндалат. Сигналдын иштөөсүнүн баштапкы босогосун белгилөө жергиликтүү сыноолорунун негизинде аныкталуучу объекттерди имитациялоочу сыноо үлгүлөрүн пайдалануу менен жүргүзүлөт. Коркунучтун күчөшүнүн даражасы менен ашыкча сезгичтик аныкталат.

328.      Атайын техникалык кароо каражаттары мейкиндик-пландаштыруу чечими боюнча да, температура жана нымдуулук боюнча да ушул типтеги жабдуулардын иштөө шарттарына жооп берген жайларда (текшерүү пункттарында) жайгаштырылат.

329.      Атайын техникалык жабдуулардын туруктуу иштөөсүн камсыз кылуу үчүн аны эксплуатациялоо жана тейлөө жабдуулар менен иштөө боюнча окуудан өткөн жана ыйгарым укуктуу адистер тарабынан, ушул техникалык жабдууларды даярдоочу тарабынан берилген тиешелүү сертификаттын негизинде же даярдоочулардын же башка ыйгарым укуктуу органдардын тиешелүү окууга уруксатын алган окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт.

330.      Эксплуатациялоо максатында колдонулган бардык жабдуулар даярдоочу тарабынан белгиленген долбоордук параметрлерге ылайык иштеши камсыздалат жана бул үчүн жабдуулардын эксплуатациялык даярдыгын аныктоо үчүн бардык коопсуздук жабдууларын үзгүлтүксүз текшерүү системасы түзүлөт.

331.      Авиациялык коопсуздуктун бардык жабдуулары ар бир жолу күйгүзүлгөндөн кийин, жумуш алдында текшерилет. Жабдуулардын түрүнө жараша, ал жабдуулардын оператору жабдуулардын дизайн спецификацияларына ылайык келерин жана нормалдуу колдонууга жарактуу экендигин аныктоо үчүн колдонулган тиешелүү сыноо үлгүлөрүн камсыз кылуусу зарыл. Техникалык тейлөөнүн эки түрү бар:

-             профилактикалык техникалык тейлөө (белгиленген параметрлерге шайкештигин аныктоо үчүн жабдууларды үзгүлтүксүз жана системалуу текшерүүнү жана байкоо жүргүзүүнү камсыз кылат);

-             пландан тышкаркы же оңдоп-түзөөчү техникалык тейлөө (жабдуу бузулган учурда, иштен чыгарылганда оңдоо жана бузулуунун себебин аныктоо үчүн жүргүзүлөт).

332.Аэропорттогу жабдууларды тейлөөнүн комплекстүү жол-жоболору техникалык тейлөө боюнча операцияларды кылдат эсепке алууну жана документтештирүүнү талап кылат жана төмөнкүлөрдү камтыйт:

1)      алардын жайгашкан жерин көрсөтүү менен аэропортто орнотулган жабдуунун бардык бирдиктеринин тизмеси;

2)      жабдуулардын ар бир түрүнө, атап айтканда, жабдуулардын техникалык мүнөздөмөлөрүн, анын ичинде түрүн, тибин, сериялык номерин жана даярдоочунун аталышын камтыган техникалык паспорт; жана

3)      жабдууну орнотууга тиешелүү маалыматтар, анын ичинде күнү жана орноткон адамдын аты-жөнү, орнотуу үчүн жооптуу адамдын аты-жөнү, ошондой эле ишке киргизүүгө чейин кабыл алуу сыноолору жөнүндө маалыматтар.

4)    жабдуунун колдонуу мөөнөтү;

5)      техниканын ар бир бөлүгү боюнча техникалык топтун жетекчисинин реквизиттери жана жооп берүү процедуралары, анын ичинде аткаруу мөөнөтү

мезгил-мезгили менен профилактикалык текшерүүлөр жана аткарылган оңдоочу техникалык тейлөөнүн иш жүзүндөгү күндөрү;

мезгил-мезгили менен текшерүү программасынын формалары, анын ичинде өткөрүлгөн күндөрү, өлчөө жөнүндө отчеттор, аткарылган жана пландаштырылган иш-чаралардын мүнөзү, бөлүктөрдү жана тетиктерди алмаштыруу графиги, иштердин датасы жана аларды аткарган техниктердин фамилиялары; жана

6)       бузулган, оңдолгон же алмаштырылган тетиктерди көрсөтүү менен оңдоо иш-аракеттеринин датасын, мүнөзүн жана сыпаттамасын камтыган пландан тышкаркы техникалык тейлөө жазуулары.

333.      Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн пайдаланылуучу бардык жабдуулар жарандык авиация органы тарабынан иштелип чыккан талаптарга жана иштеп чыгуучулардын жана/же өндүрүүчүлөрдүн нускамаларына ылайык эксплуатацияланат.

 

19-бөлүм. Кызматкерлер

 

§ 1. Жалпы маалымат

 

334. Авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын саясаты бул ишти жүргүзүү үчүн ар кандай функционалдык багыттарды аныктоо жолу менен жарандык авиация объекттеринде авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу менен алектенген персоналды тандоо, жалдоо жана даярдоо үчүн алкактарды белгилөөдөн турат. Персоналды даярдоонун мындай саясаты ушул Эрежелердин натыйжалуулугун камсыз кылууга багытталган.

335. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү мамлекеттик органдардын жана жарандык авиация уюмдарынын кызматкерлерин жалдоону, тандоону, кесиптик даярдоону жана квалификациясын жогорулатууну уюштуруу жана өткөрүү боюнча Регламент ушул Эрежелер, жарандык авиация органы тарабынан бекитилген персоналды даярдоо программасы, ошондой эле жарандык авиация уюмунун локалдуу документтери менен аныкталат.

336. Жарандык авиация органы авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасын иштеп чыгууну камсыз кылат, авиациялык коопсуздук программасын, даярдоо программасын, сапатты контролдоо программасын аткарууга жооптуу, ошондой эле жарандык авиация объектисинде коопсуздук максатында текшерип кароо, контролдоо жол-жоболорун аткаруучу персоналга квалификациялык талаптарды иштеп чыгат, жарандык авиация уюмдары жана окуу жайлары (борборлору) тарабынан иштелип чыккан персоналды даярдоо программаларын жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү окуу комплекстерин бекитет, аэропорттордун ыйгарым укуктуу органдарына, аба кемелерин эксплуатанттарга жана граждандык авиация объекттеринде иштеген башка уюмдарга авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун камсыз кылуу, анын ичинде персоналды даярдоо жана билимин баалоо маселелери боюнча кеңеш берет.

337. Жарандык авиация уюмдары, окуу жайлар (борборлор) авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналды даярдоо боюнча ички программаларды, пландарды иштеп чыгууну, киргизүүнү жана аткарууну камсыз кылат.

 

§ 2. Кадрларды тандоо жана жалдоо

 

338. Жарандык авиация уюмдары граждандык авиация объектисинде авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу менен байланышкан иштерди аткаруу үчүн ишке кабыл алынган адамга, ошондой эле контролдонуучу зоналарга, корголгон чектелген зоналарга коштоосуз кирүүгө уруксат берилген жана/же авиациялык коопсуздук боюнча купуя маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгү берилген адамга карата анкеталык маалыматтарды алгачкы жана мезгил-мезгили менен текшерүүлөрдү жүргүзүүнү камсыз кылышат. Адамдын анкеталык маалыматтарын текшерүү ага контролдонуучу зоналарга, корголгон чектелген зоналарга коштоосуз уруксат берилгенге чейин жана/же авиациялык коопсуздук боюнча купуя маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгү берилгенге чейин бүтүшү керек. Адамдын анкеталык маалыматтарын мезгил-мезгили менен текшерүү үч жылда бир жолудан кем эмес жүргүзүлөт.

339. Жарандык авиация уюмдары анкеталык маалыматтарды текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча же ден соолугунун абалы боюнча авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу боюнча функцияларды жана милдеттерди аткарууга жараксыз деп табылган же жазык кылмышын жасагандыгы үчүн соттуулугу жоюлбаган же алынбаган адамга карата коопсуздук/текшерип кароо максатында контролдукту жүзөгө ашыруу, контролдонуучу зоналарга, корголуучу зоналарга авиациялык коопсуздук боюнча купуя маалыматка жетүү жана жетүү мүмкүнчүлүгү чектелген аймактарга коштоосуз киргизүү мүмкүнчүлүгүнөн токтоосуз ажыратылышын камсыз кылат.

340. Жарандык авиация уюмунун жетекчиси авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашыруу үчүн адамды жумушка алуу процессин камсыз кылат, ал компетенциянын жана жөндөмдүүлүктүн деңгээлине алгачкы баа берүү үчүн жазуу жүзүндөгү арызды жана аңгемелешүүнү камтыйт.

341. Талапкерди ишке кабыл алуу мүмкүнчүлүгү жөнүндө чечим уюмдун башкаруу деңгээлинде кабыл алынат, текшерүү этабында алынган маалыматты, анын ичинде кайсы мезгил болбосун, мүмкүн болбогон тастыктоону алуу. Аэропорттордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу цехтеринин жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын жетекчилери белгиленген квалификациялык талаптарга ылайык келген адамдарды дайындоого жеке жоопкерчилик тартышат.

342. Авиациялык коопсуздук боюнча төмөнкү жана орто звенодогу жетекчилердин кызмат ордуна тандалып алынган адамдар (кызматтардын, бөлүмдөрдүн, нөөмөттөрдүн жетекчилери) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу персоналдын ишин натыйжалуу башкаруу жана контролдоо мүмкүнчүлүгүнө ээ.

343. Баалоо тесттеринин натыйжаларын камтыган ишке кабыл алуу жөнүндө маалыматтар, ошондой эле мамлекеттик органга же жарандык авиация уюмуна ишке кабыл алынган бардык адамдарга карата иштин бардык мезгилинде даярдоо боюнча маалыматтар иш берүүчү менен контракт/келишимдин бүткүл мезгилинде сакталат жана зарыл болгон учурда жарандык авиация органына берилет.

344. Коопсуздук, күзөт, байкоо жүргүзүү, патрулдоо максатында текшерип кароону, контролдоону камсыз кылууга жооптуу кызматтын персоналы жыл сайын медициналык текшерүүдөн жана кесиптик талаптарга ылайык жылына бир жолу милдеттүү текшерүүдөн өтөт.

345. Медициналык күбөлөндүрүү тиешелүү тармакта тажрыйбасы бар, ошондой эле персоналдын бул категориясы үчүн белгиленген талаптарга ылайык мындай күбөлөндүрүүнү жүргүзүүгө уруксаты бар адам тарабынан жүргүзүлөт.

346. Баңги каражаттарды колдонуу жана спирт ичимдиктерин кыянаттык менен пайдалануу жумушка орношуудан баш тартууга негиз болуп саналат.

 

§ 3. Персоналды даярдоо боюнча иш-чараларды уюштуруу авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө

 

347. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналды даярдоо ушул Эрежелерге, даярдоо программасына жана жарандык авиация органы бекиткен авиациялык коопсуздук боюнча окуу комплекстерине ылайык ишке ашырылат.

348. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларына окутуу жана андан ары сертификациялоо:

- ишканада авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу жетекчи курам;

- авиациялык коопсуздук жаатындагы билимдерге баа берүү, нормаларды, эрежелерди жана жол-жоболорду даярдоо, кайра даярдоо, практикалык иштеп чыгуу үчүн жооптуу инструктордук курам;

- сапатты контролдоо боюнча иш-чараларды өткөрүүгө жооптуу инспектордук курам;

- учуу, кабина экипаждары;

- коопсуздук максатында текшерип кароо жана контролдоо жүргүзүүчү персонал;

- авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу персонал (патрулдоону, кайтарууну, көзөмөлдөөнү, анын ичинде видеоконтролдун каражаттарын пайдалануу менен, өткөрмөлөрдү тариздөө жана берүүнү ишке ашыруучу авиациялык коопсуздук кызматтарынын жана коопсуздук кызматтарынын кызматкерлери);

- текшерип кароо жабдууларын эксплуатациялоону жана техникалык тейлөөнү камсыз кылуучу персонал.

349. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларына жана граждандык авиация органында билимин андан ары баалоого аба кыймылын башкарган персонал окутулат.

350. Ушул Эрежелердин 348-пунктунда көрсөтүлгөн кызматкерлердин категориялары үчүн тиешелүү сертификат берүү менен персоналды билимдердин авиациялык коопсуздук боюнча учурдагы талаптарга ылайык келишин камсыз кылуу максатында мезгил-мезгили менен даярдоо алар акыркы даярдыктан өткөндөн кийин 24 (жыйырма төрт) айда бир жолудан кем эмес жүргүзүлөт.

351. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун негиздерин окутуу персоналды даярдоо менен алектенген ар бир окуу жайдын даярдоо программаларына киргизилет.

352. Адамдарды жана предметтерди карап чыгуучу персоналды даярдоо Жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган же таанылган адистештирилген окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт. Адамдарды жана предметтерди карап чыгуучу персоналды алгачкы даярдоодо кошумча жумуш ордунда стажировкадан өтүү талап кылынат (40 сааттан кем эмес), анын натыйжалары персоналды даярдоону эсепке алуу барагында таризделет. Контролдоонун (текшерип кароонун) техникалык каражаттарын текшерип кароонун операторлору үчүн өз алдынча иштөөгө уруксат жарандык авиация органы тарабынан берилет. Текшерип кароонун оператору үчүн өз алдынча иштөөгө уруксат берүү мөөнөтү "контролдоонун (текшерип кароонун) атайын техникалык каражаттарынын оператору"курсу боюнча колдонуудагы сертификаттын негизинде жарандык авиация органы тарабынан аныкталат. Адамдарды жана предметтерди карап чыгуучу персоналды даярдоо, сертификациялоо жана уруксат алуу тартиби жарандык авиация органы тарабынан бекитилген персоналды даярдоо программасына ылайык жүзөгө ашырылат.

353. Авиациялык коопсуздук бөлүгүндө учуу экипажын жана кабинеттик экипажды даярдоо жана сертификациялоо жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган же таанылган окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт. Авиациялык коопсуздук бөлүгүндө учуу экипажын жана кабинеттик экипажды даярдоонун, сертификациялоонун тартиби жарандык авиация органы тарабынан бекитилген персоналды даярдоо программасына ылайык жүзөгө ашырылат.

354. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө сапатты контролдоо боюнча инспекторлорду даярдоо жана сертификациялоо жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган же таанылган окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт.

355. Жеткиликтүүлүктү контролдоо, патрулдоо, байкоо жүргүзүү жана кайтаруу боюнча адамдарды даярдоо жана сертификациялоо жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган же таанылган окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт.

356. Бардык уюмдар окутуу процессин пландаштырууну жүзөгө ашырышат жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналды даярдоо боюнча эсепке алуу документтерин жүргүзүшөт. Жарандык авиация уюмдарынын, окуу борборлорунун жетекчилери персоналдын даярдоодон, сертификациялоодон өз убагында өтүшүн жана зарыл болгон учурда жарандык авиация органы тарабынан берилүүчү тийиштүү уруксаттарды алышын камсыз кылышат.

357. Жарандык авиация органы зарыл болгон учурда авиациялык коопсуздук жаатында персоналды даярдоо маселелеринде эл аралык жарандык авиациянын уюму (ИКАО) же башка мамлекеттер менен маалымат алмашуу боюнча ишти координациялайт.

 

§ 3. Квалификациялык талаптар

 

358. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө жарандык авиация уюмдарынын кызматкерлерин даярдоону авиациялык коопсуздук боюнча инструкторлор граждандык авиация органы тарабынан берилген уруксаттын негизинде жүзөгө ашырат.

Эскертүү: граждандык авиация уюмдарынын персоналын жумуш ордунда авиациялык коопсуздук маселелери боюнча практикалык даярдоону (инструктаж) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу жетекчилер жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө иш тажрыйбасы бар адамдар "авиациялык коопсуздук боюнча Инструктор"курсу боюнча сертификаттын негизинде жүзөгө ашыра алышат. Мында жумуш ордунда практикалык даярдыкты жүзөгө ашыруу үчүн жарандык авиация органына уруксат берүү талап кылынбайт.

359. Авиациялык коопсуздук боюнча инструктордук жумушка орношууга арыз берген адам терең билимге, тажрыйбага жана керектүү сертификаттарга ээ. Жок дегенде төмөнкүлөрдү камтышы керек:

1) авиациялык коопсуздук чараларын иш жүзүндө камсыз кылуу жаатында 5 жылдан кем эмес кеңири билим жана тажрыйба;

2) авиациялык коопсуздукту иш жүзүндө камсыз кылуу маселелерин кошо алганда, даярдоо ыкмалары жаатындагы компетенттүүлүк;

3) төмөнкүлөрдү камтыган, изилдене турган коопсуздук элементтери боюнча билим:

- авиациялык коопсуздуктун эл аралык, региондук жана улуттук эрежелери;

- өткөрүү жана объект ичиндеги режим маселелерин кошо алганда, кирүүнү контролдоо жол-жоболору;

- авиациялык коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү же тинтүү маселелерин кошо алганда, жерде да, учууда да аба кемесинин коопсуздук чаралары;

- персоналдын, экипаж мүчөлөрүнүн, жүргүнчүлөрдүн, кол жүктөрдүн, багаждардын, жүктөрдүн, почталардын, борттук тамак-аштын, борттук, аэропорттук камдардын, транспорт каражаттарынын жана контролдонуучу зоналарга, чектелген жеткиликтүүлүк зоналарына жеткирилүүчү башка буюмдардын коопсуздугу максатында текшерип кароо / контролдоо жол-жоболору;

- жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо коркунучу менен байланышкан өзгөчө кырдаал учурундагы жол-жоболор;

- терроризм жөнүндө жалпы маалымат;

- авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө терең маалымдуулукка багытталган башка билим чөйрөлөрү жана чаралар.

360. Инструкторлорду баштапкы даярдоо процесси устаттын инструкторунун көзөмөлү астында өндүрүштүк сабактарды камтыйт. Талапкер инструктордун жардамчысынын функцияларын аткарууга тартылат.

361. Авиациялык коопсуздук боюнча инструкторго уруксат алууга талапкер адам жарандык авиация органына берет:

- авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө 5 жылдан кем эмес иш стажы көрсөтүлгөн сүрөтү бар резюме (авиациялык коопсуздук жаатында тиешелүү иш стажынын далили берилет);

- билими жөнүндө дипломдун көчүрмөсү;

- авиациялык коопсуздук боюнча инструктор үчүн даярдыктан өткөндүгүн тастыктаган сертификат жана;

- даярдыктын белгилүү бир түрү боюнча уруксат берүү Карала турган даярдоо курсунун(лорунун) колдонуудагы сертификаты(лери) ;

- жарандык авиация органы тарабынан бекитүү үчүн даярдоо программасы (окуу комплекси) (эгерде мындай программа бекитилбесе).

362. Авиациялык коопсуздук боюнча инструкторго уруксат алуу үчүн талапкер билимди баалоонун 3 этабынан өтөт:

Биринчи этап-жазуу же компьютердик тестирлөө (бир нече тандоо суроосу);

Экинчи этап – авиация коопсуздугу боюнча билимин жана көндүмдөрүн текшерген маектешүү;

Үчүнчү этап-даярдоо программасынын (окуу комплексинин) оозеки презентациясы.

363. Эгерде авиациялык коопсуздук боюнча инструкторду кабыл алууга талапкер болсо, билимди ийгиликтүү баалоо деп эсептелет:

1) жазуу жүзүндө же компьютердик тестирлөөдө каралган суроолордун 80% (жана андан көп) туура жооп берди;

2) маектешүүдөн өттү;

3) жарандык авиация органы бекиткен окуу программасын (комплексин) тааныштырды.

364. Инструкторго уруксат алууга талапкер болгон талапкердин билимин баалоонун жыйынтыгы боюнча жарандык авиация органы тарабынан протокол түзүлөт, анда Аты-жөнү, аңгемелешүүнүн натыйжалары, даярдоонун түрүн көрсөтүү менен уруксат берүү жөнүндө чечим, уруксат берүүнүн колдонуу мөөнөтү көрсөтүлөт, ал эми талапкер тарабынан толтурулган жазуу жүзүндөгү же компьютердик тесттер протоколго тиркелет. Протоколдо көрсөтүлгөн чечимдин негизинде жарандык авиация органы тарабынан аны белгилүү бир профиль (даярдыктын түрү) боюнча инструктордук ишке киргизүү жөнүндө буйрук чыгарылат. Ар бир инструктордун маалыматтары авиациялык коопсуздук боюнча инструкторлордун тизмесине киргизилет (буйрукка тиркеме). Эгерде инструктордун окутуу деңгээли граждандык авиация органы тарабынан бекитилген авиациялык коопсуздук маселелери боюнча ушул Эрежелердин жана даярдоо программасынын талаптарына ылайык келбегендиги аныкталса же инструктор уруксат берүүнүн мөөнөтү өтүп кеткен персоналдын билимин даярдоону жана баалоону жүзөгө ашырса, анда жарандык авиация органы бул инструктордун авиациялык коопсуздук боюнча инструкторлордун тизмесинен алынып салынышын камсыз кылат, ал эми ага берилген уруксат жокко чыгарылат. Адамды инструктордук/окутуучулук ишке киргизүү мөөнөтү граждандык авиация органы тарабынан "авиациялык коопсуздук инструктору"курсу боюнча колдонуудагы сертификаттын негизинде аныкталат.

365. Авиациялык коопсуздук боюнча инструкторду (Окутуучуну) андан ары даярдоо жана анын билимин баалоо жарандык авиация органында 24 айда бир жолудан кем эмес жүргүзүлөт.

Авиациялык коопсуздук жаатындагы билимдерди даярдоону жана баалоону жүзөгө ашыруучу инструкторго уруксат берүү жөнүндө чечимди жарандык авиация органы кабыл алат.

366. Жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук программасын, даярдоо программасын, сапатты контролдоо программасын аткаруу жана адамдарды жана транспорт каражаттарын текшерүү функцияларын аткаруу үчүн жооптуу персоналдын компетенцияларына баа берүүнү, ошондой эле баштапкы жана мезгил-мезгили менен даярдоо үчүн сатып алуу жана сактоо зарыл болгон кайтарууну, көзөмөлдөөнү жана патрулдоону камсыз кылат.

367. Жарандык авиация уюмдары ушул Эрежелердин ар кандай аспектилери менен алектенген персоналдын, ошондой эле контролдонуучу зонага жана/же купуя маалыматка коштоосуз кирүү, баштапкы жана мезгилдүү даярдыкты талап кылган адамдардын коопсуздук чаралары жөнүндө маалымдуулукту жогорулатуу максатында алардын билимине баа берүүнү камсыз кылат.

368. Авиациялык коопсуздуктун ченемдеринин, эрежелеринин жана жол-жоболорунун ар кандай аспектилерин ишке ашырууга катышкан же бул үчүн жооптуу болгон мамлекеттик органдар, жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук маданиятын кубаттайт, өнүктүрөт жана ишке ашырат.

369. Адамдарды жана предметтерди текшерип кароо үчүн дайындалган адам (текшерип кароо оператору) төмөнкү талаптарга жооп берет ::

1) жашы-21ден кем эмес;

2) Кыргыз Республикасынын жарандыгына ээ;

3) ага карата жок:

-кылмыш иши менен байланышкан ар кандай актыларды жасагандыгы үчүн айыптоо менен кандайдыр бир соттук чечим жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча иш менен алектенүүгө сот тарабынан кандайдыр бир тыюу салуу же чектөө;

- авиациялык коопсуздук кызматынын персоналынын тиешелүү функцияларын аткарууга мүмкүндүк бербеген ден-соолуктун физикалык же психикалык абалы жөнүндө ыйгарым укуктуу медициналык органдын кандайдыр бир чечими;

4) даярдоо процессинде бул адам төмөнкүдөй билимге жана жөндөмгө ээ болот:

- ок атуучу куралды, ташууга тыюу салынган буюмдарды жана заттарды, жарылуучу заттарды, кооптуу жүктөрдү жана түзүлүштөрдү таануу;

- жүргүнчүлөрдү, багажды, жүктү, аба кемелерин карап чыгуу, ошондой эле колдонулган жабдууларды жана текшерип кароо каражаттарын пайдалануу;

- буюм далилдерин сактоо принциптери;

- ташууга тыюу салынган кооптуу буюмдар, заттар, түзүлүштөр же буюмдар табылган учурда;

- авиациялык коопсуздук эрежелерин жана жол-жоболорун колдонуу;

- ыйгарым укуктардын чектери;

- текшерип кароону жүзөгө ашырууда жүргүнчүлөр менен баарлашуунун принциптери;

жүрүм-турум өзгөчөлүктөрү жана мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоого ниеттенген адамдардын иш-аракеттери.

370. Текшерүү операторун даярдоо, сертификациялоо жана өз алдынча иштөөгө уруксат алуу системасы жарандык авиация органы тарабынан бекитилген авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасында сүрөттөлөт.

 

20-бөлүм. Сапатты контролдоо, сертификаттоо жана авиациялык коопсуздук иш-аракеттерин көзөмөлдөө

 

§ 1. Жалпы жоболор

 

371. Жарандык авиация органы талаптардын сакталышын аныктоо жана ушул Эрежелердин натыйжалуулугун баалоо үчүн жарандык авиациянын коопсуздугу чөйрөсүндө сапатты контролдоо программасын иштеп чыгат, киргизет жана жаңыртат. Ар кандай кемчиликтерди тез жана натыйжалуу жоюуну камсыз кылуу максатында авиациялык коопсуздуктун абалын текшерүүнү, инспекциялоону жана сыноону камтыган көзөмөлдөө иш-чараларынын артыкчылыктары жана мезгилдүүлүгү улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация органы, ошондой эле жарандык авиация уюмдары тарабынан жүргүзүлүүчү тобокелдик факторлоруна баа берүүнүн негизинде аныкталат жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилген тобокелдиктерди баалоонун сапатын контролдоо программасында жана методикасында белгиленет. Мында жарандык авиация органы жана жарандык авиация уюмдары:

1) Ушул Эрежелерге ылайык киргизилүүчү авиациялык коопсуздук чараларын жүзөгө ашыруучу жактардан көзөмөлдөө иш-чараларын жүргүзүүчү адамдардын көз карандысыздыгы;

2) ушул Эрежелердин талаптарына, даярдоо программасына, сапатты контролдоо программасына жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү башка документтерге ылайык көзөмөлдөө иш-чараларын жүзөгө ашыруучу персоналды даярдоо;

3) көзөмөлдөө иш-чараларын жүзөгө ашыруучу персоналга бул милдеттерди аткаруу үчүн бардык тиешелүү маалыматтарды алуу жана түзөтүүчү иш-аракеттердин аткарылышын камсыз кылуу үчүн зарыл ыйгарым укуктарды берүү;

4) жүргүнчүлөр, экипаж мүчөлөрү жана жердеги кызматтардын кызматкерлери сыяктуу булактардан алынган авиациялык коопсуздук маалыматын талдоо үчүн отчеттуулуктун жашыруун тутуму;

5) ушул Эрежелердин талаптарын натыйжалуу өнүктүрүүгө жана аткарууга көмөктөшүү үчүн жарандык авиациянын коопсуздук чөйрөсүндө сапатты контролдоо программасын аткаруунун натыйжаларын жазуу жана талдоо процесси, анын ичинде талаптарды сактабоонун себептерин жана тенденцияларын аныктоо жана түзөтүүчү чаралардын кабыл алынышын жана аткарылышын контролдоо.

372. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылууну контролдоонун натыйжалуу мамлекеттик тутумунун компоненттери болуп төмөнкүлөр саналат::

1) мамлекеттик органдар жана жарандык авиация уюмдары үчүн мыйзамдарды, талаптарды, жол-жоболорду жана нускамаларды иштеп чыгууга, жеткиликтүү формада өз убагында жарыялоого жана ишке ашырууга макулдашылган мамиле. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга контролдукту жүзөгө ашыруу тартиби төмөнкүлөрдү камтыйт::

а) авиациялык коопсуздук системасынын бардык аспекттерин, ошондой эле анын айрым элементтерин, иштин түрлөрүн жана дисциплиналарын камтууну камсыз кылуу үчүн аудиттерге, инспекциялык текшерүүлөргө жана сыноолорго системалуу мамиле жасоо;

б) ресурстарды натыйжалуу пайдаланууга көмөктөшүү үчүн тобокелдик факторлорун башкаруу жана баалоо ыкмаларын колдонуу;

в) авиациялык коопсуздук жана учуулардын коопсуздугу же авиациялык коопсуздук сыяктуу чектеш же кайчылаш милдеттер болгон учурда мамлекеттик органдар жана уюмдар тарабынан иш-аракеттерди координациялоо жана формалдуулуктарды жөнөкөйлөтүү;

2) жарандык авиациянын авиациялык коопсуздук маселелерин тескеген мамлекеттик органдардын ортосунда милдеттерди тең салмактуу бөлүштүрүү;

3) авиациялык коопсуздукту камсыз кылууну натыйжалуу контролдоо үчүн жетиштүү финансылык, техникалык жана кадрдык ресурстар;

4) мамлекеттик органдар жана жарандык авиация уюмдары тарабынан авиациялык коопсуздуктун ченемдеринин, эрежелеринин жана жол-жоболорунун ишине туруктуу жана үзгүлтүксүз мамлекеттик мониторинг жүргүзүү жана контролдоо;

5) авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга кызыкдар болгон бардык тараптардын, анын ичинде авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуучу мамлекеттик органдар жана жарандык авиация уюмдары менен граждандык авиация органдарынын ортосундагы байланыштарды жана консультацияларды, алардын артында натыйжалуу жана так аныкталган жеке функционалдык милдеттерди сактоо менен өстүрүү жана сактоо. Байланыш деп Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын сертификаттарды, башка уруксаттарды жана тиешелүү инструкциялык материалдарды берүүдө сакталууга тийиш болгон талаптарын авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун катышуучуларына жеткирүү түшүнүлөт.

4. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү саясатты жана ага байланыштуу жол-жоболорду натыйжалуу ишке ашыруу үчүн Кыргыз Республикасында авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга контролдун критикалык элементтерин (КЭ) эске алган көзөмөл системасын түзүү жана киргизүү камсыз кылынат. КЭНЫ натыйжалуу киргизүү граждандык авиация органынын авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга контролду (көзөмөлдү) жүзөгө ашырууга жөндөмдүүлүгүнүн далили болуп саналат.

373. Граждандык авиация органдарынын жана уюмдарынын авиациялык коопсуздук ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун аткарышын контролдоо боюнча Кыргыз Республикасынын стратегиясынын негизги элементи болуп аэропорттордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, анын ичинде Кыргыз Республикасында учууну жүзөгө ашырган чет өлкөлүк авиакомпаниялардын, контролдонуучу зонада, чектелген жеткиликтүүлүк зонасында жерде, аэронавигациялык тейлөөнү жана башка кызматтарды көрсөтүүчү уюмдардын авиациялык коопсуздук системасын үзгүлтүксүз, милдеттүү текшерүүлөрдү жүргүзүү эсептелет, бул, текшерүү тартибин жана методикасын так сактоо менен.

374. Граждандык авиациянын мамлекеттик органдары жана уюмдары авиациялык коопсуздукту камсыз кылууну контролдоонун критикалык элементтерин эске алуу менен Кыргыз Республикасында коопсуздук системасынын өзгөрүүлөргө, коркунучтардын деңгээлине тез көнүп кетүү жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө жаңы ченемдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду өз убагында киргизүү мүмкүнчүлүгүн кошо алганда Жарандык авиация чөйрөсүндөгү иштин деңгээлине жана масштабына ылайык келишин ишке ашырат.

 

§ 2. Сапатты контролдоо боюнча иш-чараларды уюштуруу

 

375. Кыргыз Республикасында сапатты контролдоо боюнча иш-чаралар төмөнкүдөй түрлөргө айырмаланат::

- аудит (коопсуздук абалын текшерүү). Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарын аткаруунун бардык аспекттерин сактоону терең кароо;

- коопсуздук абалын текшерүү. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун конкреттүү чараларын ишке ашыруунун натыйжалуулугун жарыяланган же жарыяланбаган текшерүү;

- коопсуздук системасын сыноо. Мыйзамсыз иш-аракеттерди жасоо аракетин туураган авиациялык коопсуздук чараларынын бирин жашыруун же үндүү текшерүү;

- коопсуздукту иликтөө. Граждандык авиацияга каршы мыйзамсыз кийлигишүүнүн ар кандай Актысын же акт жасоого болгон аракетти жана/же авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарын сактабоонун мүмкүн болгон же болжолдонгон ар кандай учурун иликтөө.

376. Жарандык авиация органы Кыргыз Республикасында авиациялык коопсуздук системасын мамлекеттик жөнгө салууну жана көзөмөлдөөнү жүзөгө ашырат. Бекитүүнүн, сертификациялоонун жана туруктуу көзөмөлдүн бардык жол-жоболору мамлекеттик органдар, ошондой эле жарандык авиация уюмдары тарабынан менчигинин түрүнө карабастан сакталат.

377. Ушул Эрежелердин тиешелүү элементтерин аткарууга жооптуу жарандык авиация уюмдарынын жетекчилери сапатты контролдоонун ички системасын киргизүүнү камсыз кылышат, ал тышкы подрядчыларга жүктөлгөн авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашырууну мезгил-мезгили менен текшерүүнү, ушул уюмдун авиациялык коопсуздук программасына ылайык кызмат көрсөтүүчү үчүнчү жактын органдарын же уюмдарын камтыйт. Жарандык авиация объекттериндеги аялуу жерлерди мезгил-мезгили менен баалоо контролдонбогон зоналарды, контролдонуучу зоналарды, жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарды камтыйт. Мындай аялуу жерлерди баалоонун натыйжалары жарандык авиация органына жеткирилет жана тобокелдиктерге баа берүү жана авиациялык коопсуздук системасын өркүндөтүү үчүн колдонулат.

378. Жарандык авиация органынын инспектору сапатты контролдоо боюнча иш-чараларды өткөрүүдө төмөнкүдөй ыйгарым укуктарга ээ болот::

- жарандык авиация объектилеринин бардык зоналарына жана жайларына тоскоолдуксуз кирүү;

- таанышуу, тутумдаштырылган эсепке алуу жана иште пайдалануу үчүн мамлекеттик органдардан, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан жана жарандык авиация уюмдарынан зарыл материалдарды жана документтерди жана башка маалыматтык материалдарды, анын ичинде өзүнүн ишинин профили боюнча фото/видео жазууларды суроого жана алууга;;

- өз компетенциясынын чегинде байкоо жүргүзүү, сурамжылоо/маектешүү, изилдөө, жазуу, сүрөт/видео тартуу сыяктуу контролдук операцияларды каалаган убакта жүргүзүү;

- мамлекеттик, жетектөөчү жана жумушчу документтерди, ошондой эле эл аралык уюмдардын документтерин, алардын стандарттарын жана сунуш кылынган практикасын талдоо, Жарандык авиация субъекттеринин ишин өркүндөтүү максатында иштин жаңы жол-жоболорун, процесстерин, формаларын жана методдорун киргизүү жана өзгөртүү боюнча сунуштарды киргизүү үчүн алдыңкы тажрыйбаларды үйрөнүү;

- авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналдын кесиптик даярдыгынын деңгээлин контролдоо боюнча иш-чараларды жүргүзүү;

- авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун камсыз кылуу, авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналды даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу маселелери боюнча мамлекеттик органдарга жана жарандык авиация уюмдарына сунуштарды киргизүүгө;;

- авиациялык коопсуздук ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун бузууга жол бербөөгө жана/же бөгөт коюуга багытталган чектөөчү, алдын алуучу жана алдын алуучу мүнөздөгү чараларды Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык колдонууга;;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык протокол түзүүгө жана администрациялык укук бузуу жөнүндө токтом чыгарууга, инспектордук жазма буйрук берүүгө; ;

- авиациялык коопсуздукка, учуулардын коопсуздугуна таасир этүүчү ченемдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду бузганда аба кемесине же аба кемесинин учуусуна тыюу салынган предметтерди жана заттарды камтыган багажды, жүктү жана почтаны кармоого;;

- авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жана көрүлгөн чараларды контролдоо (көзөмөлдөө) менен байланышкан маселелерди талкуулоо үчүн мамлекеттик органдар, жарандык авиация уюмдары, жеке адамдар менен кеңешмелерди уюштурууга же аларга катышууга.

379. Жарандык авиация объектисинин авиациялык коопсуздук тутумун сыноодо үлгү катары колдонулган буюмдар, мисалы, курал-жарак, жарылуучу заттар же башка түзүлүштөр, сатып алуу, сатуу үчүн кылмыш жоопкерчилиги каралган буюмдар улуттук коопсуздук органдары менен макулдашылат.

380. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө сапатты контролдоо боюнча пландуу иш-чаралар бекитилген графиктерге ылайык жүргүзүлөт. Жарандык авиация уюмдарынын ишин контролдоо (көзөмөлдөө) боюнча иш-чаралардын ар жылдык планы түзүлөт:

- акыркы пландуу текшерүү аяктагандан кийин;

- мамлекеттик органга же жарандык авиация уюмуна сертификат же башка уруксат берүүчү документ берилгенден кийин;

- юридикалык же жеке жактардан контролдонуучу зонада, жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарда өз ишин жүзөгө ашыруунун башталышы жөнүндө билдирүү алуу.

381. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө контролдоо (көзөмөлдөө) боюнча пландан тышкары иш-чаралар жүргүзүлөт:

- граждандык авиация объекттеринде авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын жана башка документтеринин талаптары менен дал келбестиктер табылганда;

- мамлекеттик органдар, жарандык авиация уюмдары, окуу борборлору тарабынан авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун, анын ичинде персоналды даярдоо боюнча маселелерди бузгандыгы жөнүндө маалымат алынган учурда;

- жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо коркунучу жөнүндө маалымат алынган учурда.

382. Жарандык авиация органы, мыйзамсыз кийлигишүү актысы пайда болгондо же коркунуч туудурганда, кемчиликтерди жоюу боюнча зарыл аракеттерди өз убагында кабыл алуу, анын ичинде авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген коопсуздук чараларынын тиешелүү элементтерин оңдоо үчүн аларды кайталап көрсөтпөө үчүн контролдоо чараларын жана коопсуздук эрежелерин сын көз менен баалайт.

383. Жарандык авиация органынын жана/же улуттук коопсуздук органдарынын текшерүүлөрүнүн материалдары, корутундулар, түзөтүүчү иш-чаралар, инспектордук көрсөтмөлөр мамлекеттик органдар же жарандык авиация уюмдары тарабынан аларда көрсөтүлгөн мөөнөттө аткарууга милдеттүү. Сапатты контролдоонун пландан тышкаркы иш-чараларынын жыйынтыгы боюнча сын-пикирлер табылган учурда оңдоо чараларынын планы түзүлөт жана бир айдан кечиктирбестен жарандык авиация органына макулдашууга берилет.

384. Эпидемияга каршы чаралар менен байланышкан өзгөчө кырдаалды/өзгөчө абалды киргизүү шарттарында сапатты контролдоо боюнча иш-чаралардын масштабы жана жыштыгы төмөнкү факторлорго жараша жүзөгө ашырылат::

- колдо болгон ресурстарга өзгөчө кырдаалдын/өзгөчө абалдын таасирин баалоо;

- физикалык алыстоо талаптарына байланыштуу коркунучтардын эволюциясын эске алуу менен тобокелдик факторлорун баалоо методологиясын кайра карап чыгуу (авиациялык коопсуздук жагынан жаңы аялуу жерлерди түзүү), ресурстардын болушу, учуулардын деңгээли жана түрлөрү;

- зарыл болгон учурда тобокелдик факторлорун кайра каралган баалоонун негизинде сапатты контролдоонун убактылуу графигин иштеп чыгуу;

- өзгөчө кырдаалдын/өзгөчө абалдын штаттык шарттарда ишке тийгизген таасирин эсепке алуу үчүн өзгөртүлгөн коопсуздук чараларын киргизүүнү колдоого мамлекеттик талаптардын аткарылышын көзөмөлдөө боюнча иште негизги көңүлдү жылдыруу;

- өзгөрүлүп жаткан чектөөлөрдөн же штаттык шарттарда ишти акырындык менен кайра баштоодон келип чыккан көзөмөл боюнча иштеги ар кандай өзгөрүүлөрдү аныктоо үчүн мезгил-мезгили менен кайра баалоо жүргүзүү;

- артыкчылыктарды коррекциялоо үчүн сапатты контролдоо боюнча иш-чараларды камсыз кылуучу мамлекеттик органдар менен ишти тыгыз координациялоону камсыз кылуу.

Мындай мезгилде сапатты контролдоо боюнча иш-чараларды онлайн режиминде өткөрүүгө жол берилет.

385. Жарандык авиация органы Жарандык авиация уюмдары тарабынан алардын объектилерин өзгөчө кырдаал/өзгөчө абал менен байланышкан убактылуу талаптарга ылайыкташтыруу үчүн киргизилген убактылуу же туруктуу өзгөрүүлөргө көзөмөлдү камсыз кылат.

386. Физикалык алыстоону, кыймылга байланыштуу башка чектөөлөрдү камсыз кылуу шарттарында сапатты контролдоо иш-чараларын жүргүзүүдө далилдүү документтерди талдоого басым жасалат, жол-жоболорго байкоо жүргүзүү үчүн видеобайкоо каражаттарын пайдалануу көбөйөт. Ошо сыяктуу эле, практикалык мүмкүнчүлүккө жараша маектешүү жүргүзүлөт (телефон аркылуу, видеоконференциялар аркылуу).

 

§3. Жарандык авиация уюмдарын сертификациялоо

 

387. Жарандык авиация уюмдарын сертификациялоо (жер үстүндө тейлөө, авиа отун менен камсыз кылуу, аэродромдун, вертодромдун, аэронавигациялык тейлөөнүн, окуу борборунун, аба кемесин эксплуатанттын ж.б. боюнча) Кыргыз Республикасынын Аба кодексине, авиациялык эрежелерге жана уюм берген арыздын негизинде жарандык авиация органынын башка ченемдик документтерине ылайык жүргүзүлөт.

388. Жарандык авиация уюмун сертификаттоо процесси жарандык авиация уюмуна сертификациялык документтерди берүү, аны берүүдөн баш тартуу, аны берүү же кайтарып берүү тартибин аныктайт.

389. Уюмду сертификаттоо процесси төмөнкү кадамдардан турат:

1) сертификаттоо документин алууга кызыкдар юридикалык/жеке жак тарабынан арыз берүү;

2) комиссияны түзүү жана юридикалык/жеке жакты сертификациялоону жүргүзүү жөнүндө жарандык авиация органынын буйругун даярдоо;

3) авиациялык коопсуздук программасын жана башка локалдуу документтерди, авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу системасын талдоону, объектти, анын ичинде кызматтарды жана уюмдун каражаттарын карап чыгууну кошкондо, расмий түрдө берилген өтүнмөнү жарандык авиация органы тарабынан баалоо;

4) жарандык авиация органынын комиссиясынын корутундусун, корутунду актысын даярдоо;

5) сертификат берүү же берүүдөн баш тартуу.

390. Жарандык авиация уюмдары граждандык авиация органына арыз беришет, алардын үлгүлөрү Кыргыз Республикасынын тийиштүү авиациялык эрежелеринде жана башка документтеринде берилет. Уюмда бир нече объект болгон учурда сертификациялоого өтүнмө ар бир объектке өзүнчө берилет.

391. Алгачкы сертификациялоо жүргүзүлгөн учурда өтүнмөгө авиациялык коопсуздук программасы жана башка зарыл документтер тиркелет. Жарандык авиация органынын инспекторлору тарабынан авиациялык коопсуздук программасын жана башка документтерди Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук документтеринин талаптарына ылайыктуулугун иликтөө жана талдоо жүргүзүлөт.

392. Объектиде инспектирлөө учурунда инспектор (инспектор) документтеги маалыматтар объекттеги иш жүзүндөгү маалыматтарга жана жол-жоболорго туура келгендигин текшерүү үчүн авиациялык коопсуздук программасына же башка документке киргизилген иш жүзүндөгү маалыматтарды текшерүүнү жүзөгө ашырат.

393. Эгерде жарандык авиация органы уюмду белгиленген мөөнөттө сертификациялай албаса (өзгөчө абалды/өзгөчө кырдаалды киргизүү ж.б.), анда жарандык авиация органы тарабынан объектти сертификациялоонун кошумча мөөнөттөрү белгиленет, алар жарандык авиация органынын өзүнчө буйругу менен аныкталат.

394. Алынган арызга ылайык жарандык авиация органы объектти сертификациялоо боюнча буйрук чыгарат, анда Комиссиянын курамы жана иштөө мөөнөтү бекитилет. Комиссиянын курамына жарандык авиация органынын тиешелүү адистери кирет, зарыл болгон учурда Комиссиянын курамына консультант жана эксперт катары мамлекеттик органдардын же жарандык авиация уюмдарынын зарыл адистери тартылат.

395. Арызды алгандан кийин 30 календардык күндүн ичинде жарандык авиация органы уюмду комиссиянын курамы жана объектти сертификациялоо мөөнөтү же сертификациялоодон баш тартуу жөнүндө билдирет.

396. Жарандык авиация органы тарабынан расмий түрдө берилген өтүнмөнү баалоо төмөнкү этаптарды карайт:

1) бул документ авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук документтеринин талаптарына шайкеш келерин аныктоо максатында авиациялык коопсуздук программасын (авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасын) баалоо. Ошондой эле авиациялык коопсуздуктун бардык жол-жоболорун документтештирүү текшерилет;

2) авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо системасын баалоо, анын ичинде персоналды тандоо, жалдоо жана сертификаттоо маселелери;

3) сапатты контролдоонун ички иш-чаралар системасын баалоо;

4) тобокелдикти баалоо маселелерин кошо алганда, авиациялык коопсуздукту башкаруу системасын баалоо;

5) объектти жеринде текшерүү жана карап чыгуу.

Эскертүү: Кыргыз Республикасында же айрым облустарда, райондордо ж.б. өзгөчө абал/өзгөчө кырдаал киргизилген шартта же башка учурларда объектке аудит/кароо жүргүзүү мүмкүн болбогон учурда жарандык авиация уюму бардык зарыл болгон далилдүү документтерди (мисалы, фото, видео материалдар, буйруктардын көчүрмөлөрү ж. б.) берет.

397. Объектти жарандык авиация органынын инспекторлору тарабынан кароо Жарандык авиация объектисинин, анын каражаттарынын, жабдууларынын, кызматтарынын абалын ушул Эрежелерде, текшерилүүчү объекттин авиациялык коопсуздук программасында жана башка документтерде баяндалган белгиленген ченемдерге, эрежелерге жана жол-жоболорго ылайык келишин баалоо максатында жүргүзүлөт.

398. Объектти жеринде карап чыгуу жол-жобосу авиациялык коопсуздук программасында камтылган объекттин маалыматтарын текшерүүнү камтыйт, анын ичинде эгерде жарандык авиация уюмунун төмөндөгү иш-аракеттеринин түрүнө карата колдонулса:

- баалануучу объекттин жалпы уюштурулушу (түзүмү жана штаттык саны, авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу жана авиациялык коопсуздук программасын аткаруу үчүн жооптуу адамды дайындоо, кызматтык нускамалар, авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттун комитети, мыйзамсыз кийлигишүү актысында объектте өзгөчө кырдаалдарды пландаштыруу ж. б.);

- өткөрүү жана объект ичиндеги режим;

- объекттердин бөлүнгөн зоналары;

- аба кемелеринин коопсуздугу;

- жүргүнчүлөр жана жүк;

- багажды кароо жана сактоо;

- жүккө, почтага карата авиациялык коопсуздук чаралары;

- аэронавигациялык каражаттардын жана системалардын авиациялык коопсуздук чаралары;

- почта жана аба ташуучунун материалдары;

- борттук буюмдар;

- аэропорттук, борттук материалдарды, борттук тамак-ашты жана ага байланыштуу каражаттарды берүү;

- учуудагы коопсуздук чаралары;

- кадрларды тандоо, жалдоо жана даярдоо;

- текшерип кароо жабдуулары, кайтаруунун инженердик-техникалык каражаттары, жеткиликтүүлүктү контролдоонун автоматташтырылган системалары;

- кризистик коопсуздук жол-жоболору жана мыйзамсыз кийлигишүү аракеттерине жооп берүүнү башкаруу;

- Маанилүү маалыматтык авиация тутумдары жана байланышкан технологиялар боюнча кибер коркунучтар;

- мыйзамсыз кийлигишүү ж. б. актыларына байланыштуу өч алуу чаралары.

399. Текшерүү жүргүзүлүп жаткан объектте, жердеги кызматтарда, каражаттарда, ресурстарда авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу системасын текшерүү методикасы Кыргыз Республикасынын Граждандык авиациясынын авиациялык коопсуздугу чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо программасына жана жарандык авиация органы бекиткен нускамаларга ылайык ишке ашырылат.

400. Комиссиянын ишинин жыйынтыгы боюнча жарандык авиация органы тарабынан корутунду акт даярдалат, ал жарандык авиация органынын жетекчиси тарабынан бекитилет. Акт жарандык авиация органынын инспекторлору тарабынан түзүлөт, мында ар бир жооптуу инспектор өзүнүн ишинин профили боюнча актыга өзүнүн маалыматын киргизет, аны ал жеринде сертификациялоонун жана баалоонун жүрүшүндө баалаган же аныктаган. Акт сын-пикирлерди жана тыянактарды камтыйт. Актынын жашыруун маалыматты камтыган авиациялык коопсуздук боюнча сын-пикирлери бар бөлүгү мамлекеттик органга же жарандык авиация уюмуна тиешелүү каналдар боюнча жиберилет.

401. Жарандык авиация уюму аныкталган сын-пикирлер менен актыны алгандан кийин бир айдан кечиктирбестен аларды жоюу мөөнөттөрүн жана жооптуу адамдарды көрсөтүү менен түзөтүүчү аракеттердин планын иштеп чыгат жана жарандык авиация органына макулдашуу үчүн жиберет.

402. Жарандык авиация органы арызды тастыктайт, алгачкы сертификациялоодо авиациялык коопсуздук программасын жана башка документтерди макулдашат, эгерде сертификациялык талаптар сакталса, табыштаманы берүүчүгө объектинин сертификациялык документин берет.

403. Сертификатка жарандык авиация органынын жетекчиси же анын орун басары кол коет. Объекттин сертификациялык документин берүүнүн негизи жарандык авиация органы тарабынан төмөнкү документтерди белгилөө болуп саналат::

1) табыштама берүүчү жана анын персоналы объектти талаптагыдай пайдаланууну жүзөгө ашыруу үчүн зарыл квалификацияга жана тажрыйбага ээ;

2) авиациялык коопсуздук программасында жана/же арыз берүүчү тарабынан бекитилген жана арыз менен кошо берилген башка документте бардык зарыл маалыматтар камтылат;

3) объект, анын каражаттары, кызматтары жана жабдуулары ченемдик талаптарга ылайык келет;

4) объектти пайдалануу жол-жоболору авиациялык коопсуздукту камсыз кылат;

5) объектте авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун алгылыктуу системасы иштейт.

404. Сертификациялык документте жарандык авиация объектисинин ишинин бул түрү үчүн шарттар ырасталат.

405. Жарандык авиация чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук документтердин талаптары сакталбаган учурда жарандык авиация органы арыз берүүчүгө сертификациялык документти берүүдөн баш тартат. Мындай чечим үчүн негиз болуп документтерди талдоонун жана объектти изилдөөнүн натыйжалары саналат. Мындай негиз объектти текшерүү актысына комиссия тарабынан киргизилет.

406. Сертификациялык документти берүүдөн баш тартылган учурда жарандык авиация органы арыз берүүчүгө баш тартуунун себептери жөнүндө мындай чечим кабыл алынгандан кийин 14 жумушчу күндөн кечиктирбестен кат жүзүндө билдирет.

407. Сертификациялык документтин колдонулуу мөөнөтү объекттин тобокелдигин, абалын, авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн зарыл ресурстардын жана каражаттардын болушун, объекттин авиациялык коопсуздук жана учуу коопсуздугу боюнча белгиленген талаптарга шайкештигин баалоону эске алуу менен жарандык авиация органы тарабынан белгиленет, бирок эки жылдан ашпайт жана анда айтылган мөөнөттөр бүткөнгө чейин колдонулат.

408. Объекттин сертификациялык документи ыктыярдуу түрдө кайтарылып берилген учурда сертификаттын ээси объектти пайдаланууну токтотуунун пландаштырылган мөөнөтүнө чейин 10 календардык күндөн кечиктирбестен сертификаттын кайтып келген күнү жөнүндө жазуу жүзүндө билдирүү берет. Жарандык авиация органынын буйругу менен сертификациялык документ жокко чыгарылат.

 

§ 5. Санкцияларды колдонуу

 

410. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын ченемдик документтеринин талаптары сакталбаган учурда уюмга же жеке адамга карата жарандык авиация органы тарабынан санкциялар колдонулат.

411. Санкциялар ченемдердин, эрежелердин, жол-жоболордун бузулушунун оордугуна жана алардын объектте же аба кемесинин бортунда авиациялык коопсуздукту жана учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу шарттарына же авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоого тийгизген таасирине жараша болот.

Санкциялар төмөнкү түрлөрдө көрсөтүлөт:

1) мамлекеттик органга, Жарандык авиация уюмуна, окуу борборуна карата укук бузуу фактысы жана көрсөтүлгөн кемчиликтерди жоюу боюнча чараларды көрүү жөнүндө көрсөтмө;

2) аба кемесин же конкреттүү адамды уюмдун, окуу борборунун, объектинин же эксплуатациялоонун сертификациялык документинин колдонулушун чектөө, токтото туруу же жокко чыгаруу;

3) объекттин же адамдын сертификациялык документинин колдонулушун жокко чыгаруу;

4) сертификациялык документте камтылган шарттарды өзгөртүү,мисалы аэродромдун категориясын / минимумун төмөндөтүү;

5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык айып пул сыяктуу жаза чарасын колдонуу.

412. Сертификаттоо документинин колдонулушун токтото туруу же жокко чыгаруу төмөнкү учурларда каралат::

1) мамлекеттик инспекторлор тарабынан граждандык авиация уюмунда, Окуу борборунда, жарандык авиация объектисинде, аба кемесинде авиациялык коопсуздукту, учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу системасы белгиленген ченемдерге, эрежелерге жана жол-жоболорго ылайык келбегендиги жана авиациялык коопсуздукка, учуулардын коопсуздугуна коркунуч келтирери белгиленген;

2) бул объектинин эксплуатациялык коопсуздугунун шарттарына жооп бербейт;

3) авиациялык коопсуздукка жана учуулардын коопсуздугуна таасир этүүчү кооптуу шарттарды четтетүү үчүн пайдаланылган каражаттар талап кылынган натыйжаларга алып келген жок;

4) мамлекеттик инспекторлор тарабынан жарандык авиация уюмунун, окуу борборунун кызматкерлеринин, объектти же аба кемесин эксплуатантынын жарандык авиация органы тарабынан белгиленген эрежелерге жана жарандык авиация уюмунун, окуу борборунун ички жол-жоболоруна ылайык өз милдеттерин аткаруу үчүн зарыл болгон тажрыйбасы же квалификациясы жетишсиз экендиги белгиленген;

5) жарандык авиация уюму, Окуу борбору, объектти же аба кемесин эксплуатант кемчиликтерди четтетүү боюнча буга чейин макулдашылган чараларды атайлап аткарбайт жана сертификаттын колдонулушун токтото туруу объектте же аба кемесинде кооптуу операцияларды аткаруудан качуу үчүн же авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоодо колдонулуучу акыркы каражат болуп саналат.

413. Жарандык авиация уюмунун, окуу борборунун же конкреттүү жеке жактын сертификациялык документин жокко чыгаруу жөнүндө маселе, эгерде жеке жак, объектти же аба кемесин эксплуатациялоочу, жарандык авиация уюму, Окуу борбору болсо каралат:

1) белгиленген мөөнөттө кемчиликтерди четтетүү боюнча чараларды көрбөйт;

2) авиациялык коопсуздук жана учуу коопсуздугунун ченемдеринин, эрежелеринин жана жол-жоболорунун талаптарын сактабайт/бузбайт.

414. Граждандык авиация органынын мамлекеттик инспектору авиациялык коопсуздукка, учуулардын коопсуздугуна коркунуч келтирүүчү негиздер болгон учурда кандай гана болбосун жарандык аба кемесинин, анын ичинде чет өлкөлүк аба кемесинин учуусун кармоого укуктуу::

1) ушул Эрежелердин, аба кемесин пайдалануучунун авиациялык коопсуздук программасынын талаптарын аткарбоо;:

- аба кемесинин учуп кетиши:

- авиациялык коопсуздук максатында аба кемесин кароодон (текшерүүдөн же тинтүүдөн) өткөрбөстөн;

- конууга келбеген жүргүнчүнүн текшерилген багажын алып салбастан;

- экипаж мүчөлөрүн жана алардын буюмдарын, жүргүнчүлөрдү, кол жүктөрүн, багажды, жүктү, почтаны текшерүү жол-жоболорун жүргүзбөстөн, ошондой эле борттук тамак-ашка, борттук камдарга жана буюмдарга карата коопсуздук максатында контролдоо жол-жоболорун жүргүзбөстөн;

- аба кемесинин бортунда жүктүн/почтанын коопсуздук статусун тастыктаган документтер, ошондой эле жүктү, почтаны текшерүү ыкмалары жөнүндө документтерде белгилер жок болсо;

- болжолдуу диверсия болгон учурда жардыруучу түзүлүштү издөөдө жана учактардын жашыруун курал-жаракты, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү табуу предметин текшерүүдө жетекчиликке алынуучу Эрежелердин контролдук тизмеси жок болсо, анда учак мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болушу мүмкүн деген негиздүү шектенүү болсо, ошондой эле жардыруучу түзүлүш же шектүү буюм табылган учурда көрүлө турган иш-аракеттерге карата инструкциялык материал бар;

2) авиациялык персоналдын уруксаттарынын, сертификаттарынын, күбөлүктөрүнүн, өткөрмөлөрүнүн, күбөлүктөрүнүн жоктугу, же болбосо авиациялык персоналдын күбөлүктөрүн өткөрүп жиберүүлөрдүн, сертификаттардын, күбөлүктөрдүн мөөнөтү өтүп кеткен жол-жоболорду аткаруу;

3) жүк ташуучу аба кемесинин бортунда жүктөрдү, почтаны ташуу, алар жүк ташуучу аба кемесинин бортунда гана болот;

4) аба кемесинин бортуна бөтөн адамдардын уруксатсыз кирүүсү;

5) аба кемесинин бортунда таанылбаган буюмдарды табуу, анын ичинде транзиттик токтотууларда;

6) аба кемесин пайдалануу жана техникалык тейлөө бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелеринин талаптарын аткарбоо.

 

§ 6. Авиациялык коопсуздуктун ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна ылайык келбөөнүн үч деңгээлдүү системасын колдонуу

 

415. Ушул Эрежелерде белгиленген тартип бузуулардын классификациясы Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация чөйрөсүндөгү мыйзамдардын колдонулушу жайылтылган жарандык авиациянын бардык уюмдары, окуу борборлору жана жеке жактар (укуктук мамилелердин субъекттери) үчүн милдеттүү болуп саналат.

416. Кыргыз Республикасынын Граждандык авиациясын аба кемелерин, аэропортторду (аэродромдорду, вертодромдорду), окуу борборлорун, жерде, аэронавигациялык тейлөө боюнча уюмдарды эксплуатанттардын авиациялык коопсуздук ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна ылайык келбегендиктерин баалоо ушул Эрежелердин жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук документтеринин талаптарынын негизинде жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлөт.

417. Авиациялык коопсуздуктун ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна ылайык келбөөнүн үч деңгээлдүү системасы жарандык авиация органынын инспекторлору тарабынан:

- чет өлкөлүк аба кемесинин рампалык текшерүүлөрү;

- Кыргыз Республикасында катталган аба кемелерин рампалык жана маршруттук текшерүүлөр;

- жарандык авиация уюмдарын, окуу борборун сертификаттоо;

- жарандык авиация уюмдарынын, окуу борборлорунун көзөмөлдөө иш-чараларын.

418. "А" деңгээли – авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун бузуу, анын натыйжасында жарандык авиацияны уюштуруу үчүн жарандык авиация органы тарабынан берилүүчү күбөлүк/сертификат же башка документ сын-пикирлер четтетилгенге чейин токтотулат.

419. "А" деңгээлине төмөнкү бузуулар кирет:

1) ушул Эрежелердин, авиациялык коопсуздук жана учуулардын коопсуздугу чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынын, буйруктардын, көрсөтмөлөрдүн жана авиациялык коопсуздукка коркунуч келтирген контролдоо/текшерип кароо үчүн техникалык каражаттарды өндүрүүчүлөрдүн талаптарын аткарбоо;

2) жол-жоболордун/сертификаттардын/күбөлүктөрдүн/өткөрүүлөрдүн жоктугу, же жол-жоболордун мөөнөтү өтүп кеткен жол-жоболорду аткаруу:

- адамдардын, кол жүктөрдүн, багаждардын, жүктөрдүн жана башка буюмдардын коопсуздугу максатында текшерүү/контролдоо;

- авиациялык персоналдын билимин даярдоо жана баалоо;

- аба кемесин учуу жана кабинеттик экипаж мүчөлөрүнүн жана техникалык курамдын адистеринин башкаруусуна;;

- текшерип кароо жабдууларын эксплуатациялоо жана техникалык тейлөө;

- аба кыймылын башкаруу;

- контролдонуучу зоналарга, корголгон чектелген зоналарга кирүүгө;;

3) аба кемесинин учуусу жок:

- авиациялык коопсуздук максатында аба кемесине текшерүү же тинтүү жүргүзүү;

- конууга келбеген жүргүнчүнүн текшерилген багажын алып салуу;

- экипаж мүчөлөрүн жана алардын буюмдарын, жүргүнчүлөрдү, кол жүктөрүн, багажды, жүктү, почтаны текшерүү жол-жоболорун жүргүзүү, ошондой эле борттук тамак-ашка, борттук камдарга жана буюмдарга карата коопсуздук максатында контролдоо жол-жоболорун жүргүзбөстөн;

- аба кемесинин бортунда жүктүн / почтанын коопсуздук статусун тастыктаган документтердин болушу, ошондой эле жүктү, почтаны текшерүү ыкмалары жөнүндө документтерде белгилердин болушу;

- бортто авиациялык коопсуздукка тиешелүү тиешелүү документтердин болушу;

4) жүк ташуучу аба кемесинин бортунда жүктөрдү, почтаны ташуу, алар жүк ташуучу аба кемесинин бортунда гана болот;

5) кызматкерлер тарабынан ишти жөнгө салуучу документтерди одоно бузуу, анын натыйжасында авиациялык коопсуздукка түздөн-түз коркунуч туудурган кырдаал өнүгүшү мүмкүн;

6) граждандык авиация органы менен макулдашылган авиациялык коопсуздук программасынын жоктугу;

7) тосмонун жоктугу же контролдонуучу зонанын, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонанын тосмолорун күтүү боюнча чараларды көрбөө;

8) уюмдарда белгиленген чаралардын жана жол-жоболордун жоктугу же аткарылбагандыгы:

- экипаждын кабинасына бөтөн адамдардын уруксатсыз кирүүсү;

- контролдонуучу зонага, адамдардын, транспорт каражаттарынын жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарга санкцияланбаган кирүүсү;

- тыюу салынган предметтердин контролдонуучу зонага, корголуучу зоналарга жеткиликтүүлүгү чектелген пронос/ташып келүү;

- курал-жаракты, жарылуучу заттарды жана башка кооптуу түзүлүштөрдү транзиттик аялдамаларда анын бортунда аба кемесинен чыккан жүргүнчүлөр калтырбашы үчүн;

9) авиациялык коопсуздук максатында аба кемесин текшерүүнүн же тинтүүнүн нормаларынын жана жол-жоболорунун жоктугу же аткарылбагандыгы;

10) авиациялык коопсуздук маселелери боюнча даярдоо программасынын жоктугу же аткарылбагандыгы.

420. "В" деңгээли – авиациялык коопсуздуктун ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна ылайык келбөө, алар токтоосуз чара көрүүнү талап кылат, бирок алар табылган учурдан тартып 1 (бир) айдан ашык эмес.

421. "В" деңгээлине төмөнкү бузуулар кирет:

1) авиациялык коопсуздук бөлүгүндө документтерди жүргүзүүнү бузган экипаждын мүчөлөрү тарабынан аба кемесин пайдалануу;

2) граждандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик документтеринин төмөнкү талаптарын аткарбаса;:

- берилген, пайдаланылган өткөрмөлөрдү тариздөө, сактоо, берүү жана контролдоо менен байланышкан эсепке алуу документтерин жүргүзүү боюнча;

- анкеталык маалыматтарды текшерүү, персоналды тандоо, тандоо жана билимин баалоо, анын ичинде билимди даярдоо жана баалоо боюнча эсепке алуу баракчаларын жүргүзүү менен байланышкан персоналдын өздүк иштерин жүргүзүү боюнча;

3) граждандык авиация уюмунун авиациялык коопсуздук программасынын Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук документтеринде белгиленген талаптарга ылайык келбегендиги, ошондой эле граждандык авиация уюму тарабынан авиациялык коопсуздук программасынын аткарылбагандыгы;

4) жарандык авиация уюмунун түзүмүндө авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу кызматтардын жана/же кызматкердин жоктугу;

5) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн жооптуу кызматкердин авиациялык коопсуздук боюнча квалификациянын деңгээлин тастыктаган уруксат берүүчү документинин жоктугу;

6) мыйзамсыз кийлигишүү актыларында авариялык абалдагы аракеттер боюнча документтештирилген жол-жоболордун/эрежелердин жоктугу;

7) учуу экипажында экипаж кабинасына түздөн-түз жанаша жайгашкан жүргүнчүлөр салонунун зонасын байкоо, кабинанын стюардессалары менен байланыш түзүү мүмкүнчүлүгүнүн жоктугу, ошондой эле "коркунуч"сигнализация системасынын жоктугу.

422. "С" деңгээли – авиациялык коопсуздук ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун сактабагандык, алар табылган учурдан тартып 3 (үч) айдан кечиктирбестен четтетүүнү талап кылат.

423. "С" деңгээлине төмөнкү бузуулар кирет:

1) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу жетекчилердин жана кызматкерлердин, ошондой эле персоналдын билимин даярдоону жана баалоону жүргүзгөн адамдардын, сапатты контролдоо боюнча иш-чаралардын квалификациялык талаптарга ылайык келбегендиги;

2) уюштуруу структурасынын жоктугу же структурада чагылдырылган позициялардын уюмдун иш жүзүндөгү абалына ылайык келбегендиги;:

- кызматтардын (позициялардын)структуралык схемасы;

- штаттык саны жана комплекттүүлүгү;

- кызматтык нускамалар;

- кызматкерлерди кызматка дайындоо жөнүндө буйруктар;

3) кызматкерлердин өндүрүштүк тартиби боюнча ишти уюштуруу жетишсиз;

4) граждандык авиация органына маалымат бербегенде же авиациялык коопсуздук маселелери боюнча коррекциялоочу иш-чаралар планын, отчеттуулукту берүүнүн мөөнөттөрүн бузганда;

5) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуучу кызматкерлердин форма кийимдеринин жоктугу;

6) "А" жана "В" деңгээлдерине кирбеген авиациялык коопсуздук ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун бузуу.

 

21-бөлүм. Каршы аракеттер мыйзамсыз кийлигишүү актылары

§ 1. Жалпы жоболор

 

424.     Мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемесинин жүргүнчүлөрүнүн жана экипажынын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча Кыргыз Республикасынын тиешелүү органдары алар учуусун улантуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болгонго чейин тиешелүү чараларды көрүшөт.

425.     Кыргыз Республикасынын аймагына барымтага алынган жана конгон башка мамлекеттин аба кемесине карата, эгерде анын учуп кетиши адамдардын өмүрүн коргоо зарылчылыгы менен шартталбаса, аба кемесин жерде кармоо боюнча чаралар көрүлөт. Мында кеңештер, эгерде бул мүмкүн болсо, Кыргыз Республикасынын бийлик органдары менен ушул аба кемесинин эксплуатантын каттоочу мамлекеттин ушундай эле органдарынын ортосунда жүргүзүлөт.

426.     Аба кемесинин бортунда мыйзамсыз аракет жасалган учурда аба кемесинин экипажы мындай учурлар үчүн учууларды жүргүзүу боюнча колдонмодо (УЖК) жана/же эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасында каралган жол-жоболорго ылайык аракеттенүүгө тийиш. Башка мамлекеттин чегинде аба кемесинин бортунда мыйзамсыз аракет жасалган учурда, аба кемесинин экипажы ошол мамлекеттин талаптарын эске алуу менен көрсөтүлгөн жол-жоболор боюнча аракеттенет.

427.     Мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу органдары биргелешип жооптук чара көрүү максатында башка мамлекеттер менен кызматташат. Мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемесинин жүргүнчүлөрүн жана экипаж мүчөлөрүн бошотуу боюнча анын аймагында иш-чараларды жүргүзүүдө, зарыл болгон учурда, эксплуатанттын катталган мамлекетинин, аба кемесин чыгаруучу ишкананын жана аба кемесинин катталган мамлекетинин тажрыйбасы жана мүмкүнчүлүктөрү колдонулат.

428.     Мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу органдары көзөмөлдөө чараларына жана коопсуздук эрежелерине сын көз менен баа беришет жана алардын кайталанбашы үчүн кемчиликтерди жоюу боюнча өз убагында зарыл чараларды көрүшөт. Мындай аракеттер жөнүндөгү маалымат ИКАОго билдирилет.

 

§ 2. Милдеттерди бөлүштүрүү

 

429.     Мыйзамсыз кийлигишүү актыларына натыйжалуу каршы туруу үчүн Ведомстволор аралык жана Аэропорттук авиациялык коопсуздук комитеттери мыйзамсыз кийлигишүү актысы учурунда чара көрүү аракеттерине катышкан органдар, уюмдар жана жооптуу адамдар үчүн деталдуу макулдашылган иш-чаралардын пландарын, анын ичинде бардык бул органдардын, уюмдардын жана адамдардын милдеттери иштеп чыгышат жана кабыл алышат.

430.     Авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга катышкан мамлекеттик органдар жана уюмдар Кыргыз Республикасында жасалган же анын кызыкчылыгын козгогон мыйзамсыз кийлигишүү актысынын жүрүшүндө жооп берүү чараларын көрүүгө персонал үчүн инструкцияларды чыгарышат, байланыш тутумдарын орнотушат жана персоналды окутууну өткөрүшөт.

431.     Аба кемесине же жарандык авиациянын өзгөчө маанилүү объектисине карата боло турган мыйзамсыз кийлигишүү актысы жөнүндө маалымат келип түшкөндө аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматы Кыргыз Республикасынын тиешелүү укук коргоо органдары жана мамлекеттик коопсуздук органдары менен бирдикте: мындай учурларда бекитилген иш-чаралардын планына ылайык тиешелүү чараларды көрүшөт.

432.     Аба кемелерин басып алуу жана уурдоо актыларына каршы аракеттенүү боюнча чараларды ишке ашырууда Кыргыз Республикасынын Министрлеринин Кабинети тарабынан министрликтердин жана ведомстволордун иш-аракеттерин координациялоо жана башкаруу үчүн ведомстволор аралык ыкчам штабдарды түзүлөт. ыкчам штабдардын ишин камсыз кылуу үчүн аэропорттор байланыш каражаттары менен жабдылган атайын жайларды - командалык пункттарды бөлүп беришет.  Ыкчам штабдын командалык пунктунун байланыш каражаттары мыйзамсыз кийлигишүүнүн объектисине айланган аба кемесинин экипажы менен байланышты, ал эми башкы командачылыктын командалык пунктунун байланыш каражаттары мындан тышкары тиешелүү аэропорттун ыкчам штабы менен түз байланышты камсыз кылат.

433.     Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда жооп кайтаруу иш-чараларына жетекчилик кылуу ведомстволор аралык ыкчам штабдын жетекчисине жүктөлөт.

 

§ 3. Баштапкы аракеттер

 

434.     Мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгону жөнүндө маалымат келип түшкөндө же күтүлүп жаткан мыйзамсыз кийлигишүү актысынын белгилери табылган учурда авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу кызмат бул тууралуу Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик органга токтоосуз билдирет жана атайын иш-чаралардын планына ылайык аракеттенет.

435.     Алгачкы иш-чаралар күтүлбөгөн кырдаалдарга карата иштелип чыккан планга ылайык бардык кызыкдар тараптарга билдирүүнү жөнөтүүнү, билдирүүгө баа берүүнү жана бардык кызыкдар тараптардан иш-аракеттердин планын ишке ашырууга макулдук алууну камтыйт.

436.     Мындай билдирүүнү алган уюмдар окуяга так баа берүү үчүн мүмкүн болушунча көбүрөөк маалыматты чогултуу жана отчетко киргизүү үчүн жоопкерчилик тартат.

 

§ 4. Экипаждын аракеттери

 

437.     Аба кемесинин командири учуу учурунда мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда, бул жоопкерчиликти ыйгарым укуктуу жердеги персоналга өткөрүп бергенге чейин жүргүнчүлөрдүн, экипаждын, аба кемесинин жана борттогу жабдуулардын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн бардык негиздүү чараларды көрөт.

438.     Учуу учурунда мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда аба кемесинин командири эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасын жана УЖК догу тиешелүү нускамаларды жетекчиликке алат.

439.     Зарыл болгон учурда аба кемесинин командири өз демилгеси боюнча жана өз жоопкерчилигинин чегинде иш-аракеттердин жана жол-жоболордун белгиленген тартибинен четтөөгө укуктуу.

440.     Мыйзамсыз кийлигишүү актысынын жүрүшүндө аба кемесинин командири жер-жерлердеги бийликтерден алынган көрсөтмөлөргө жана сунуштарга ылайык аракеттенүү менен жана анын пикири боюнча, бул коопсуздуктун таламдарына жооп берет деген укук бузуучулардын талаптарын эске алуу менен экипаждын жана жүргүнчүлөрдүн үстүнөн өзүнүн ыйгарым укуктарын сактоо жана аба кемесин башкаруу үчүн бардык чараларды көрүүгө милдеттүү.

 

§ 5. Аэронавигациялык кызмат көрсөтүү

 

441.     Мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемеси Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигине киргенде жана Кыргыз Республикасынын аэропортуна конууну каалаган учурда, тиешелүү аэропорттун аба кыймылын тейлөө органы авариялык түшүү мүмкүнчүлүгүн эске алуу менен учуунун коопсуздугун камсыз кылууда жана учуунун бардык фазаларын тездетүү боюнча, анын ичинде конууга уруксат берүүдө тиешелүү бардык мүмкүн болгон жардамды көрсөтөт.

442.     Мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемеси Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигин кесип өткөн учурда тиешелүү аэропорттун аба кыймылын тейлөө органы мындай аба кемесинин учушу жөнүндө бардык зарыл маалыматтарды чогултат жана Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигинде коопсуз учууну камсыз кылууга бардык жардамдарды көрсөтөт.

443.     Кыргыз Республикасынын тиешелүү аэропортунун аба кыймылын тейлөө органы аталган аба кемеси жөнүндө бардык болгон маалыматты белгилүү же болжолдонгон учуу маршруту боюнча аба кыймылынын тийиштүү органдары юрисдикциясында жайгашкан башка мамлекеттерге, ошондой эле зарыл болгон коргоо чаралары учуу маршрутунда да, көрсөтүлгөн аэропортто да өз убагында көрүлүшү үчүн белгилүү же болжолдонгон аэропорттун кызматтарына билдирет.

 

§ 6. Мыйзамсыз кийлигишүү актылары жөнүндө кабарлоо

 

444.     Кыргыз Республикасында мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда бардык зарыл маалыматтар ведомстволор аралык ыкчам штабга берилет. Ведомстволор аралык ыкчам штаб мыйзамсыз кийлигишүү актысын ыкчам түрдө билдирет:

1)         катталган мамлекети жана аба кемесинин эксплуатантынын мамлекети;

2)        жарандары өлгөн жана дене жаракаттарды алган мамлекет;

3)           жарандары барымтага алынган мамлекет;

4)       эгерде белгилүү болсо, жарандары аба кемесинин бортунда жайгашкан мамлекет.

445.     Өз убагында чечимдерди кабыл алуу жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча чараларды көрүү үчүн мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемеси жөнүндө болгон бардык маалыматтар мамлекеттердин дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнө (эгерде аба кемеси эл аралык каттамды аткарса) жана бара турган аэропорттун райондорунда жана учуу маршрутунун боюнда мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемелер жайгашкан аэропорттордун администрациясына билдирилет. Учуу жүрүп жатканда жана аба кемесинин бортундагы кырдаал өзгөргөндө, мындай маалыматтар мезгил-мезгили менен толукталып турат.

446. Мыйзамсыз кийлигишүү актысы жөнүндө маалыматтардын тизмеси жана аны өткөрүү тартиби ведомстволор аралык штабдын жетекчиси тарабынан белгиленет.

447. Мындай мыйзамсыз кийлигишүү актысы токтотулгандан кийин Жарандык авиация органы Улуттук коопсуздук органдары менен макулдашуу боюнча ИКАОго кыска мөөнөттө мыйзамсыз кийлигишүү актысынын аспектилеринин коопсуздугун камсыз кылууга байланышкан тиешелүү маалыматтарды жиберет.

 

Тиркеме 1

 

УРУКСАТСЫЗ АЧУУДАН КРГОЛГОН БАШТЫКТАРГА (УАКБ)

КАРАТА ТАЛАПТАР

 

1. УАКБ төмөнкү материалдан жасалышы керек:

- тунук, жогорку бышык, тыгыздыгы аз полиэтилен же эквиваленттүү материал;

- мүмкүн болушунча,  утилизациялоого жарактуу болгон жана экологиялык жактан таза материалдар;

- өлчөмү жана калыңдыгы максатына жараша аныкталат, минималдуу калыңдыгы 50 микрон.

2. УАКБнын алдыңкы бетинде:

1) баштыкты жабуу үчүн зарыл:

-  кызыл түстөгү, туурасы 30 ммден кем эмес, туурасы 40 мм чаңдан сактаган лента;

- баштыкка мөөр басылгандан кийин дароо ишенимдүүлүктү жана жыртылуудан сактоону камсыз кылуган, өзүн-өзү чаптоочу жогорку саппаттагы, оңой басымга ээ болгон жабышчаак сезгич лента болушу зарыл;

- уруксатсыз ачууну аныктоо үчүн камтылган коргоо элементи же жашыруун графикалык белгилер. Эгер тасманы алып салууга аракет жасалса, ага чейин жашырылган графикалык белги пайда болот, аны өчүрүүгө болбойт. Мындай графикалык белги тоңуу температурасында же пакеттин эрүү чекитине чейин ысытылганда да көрүнүп турушу керек;

- катталган фирмалык белги же графикалык белги менен бирге басып чыгарыла турган жана кошумча коргоо элементи болгон лентанын узундугу боюнча кайталануучу лентанын артындагы жашыруун коргоо жазуусу;

2) кыры төмөнкүдөй болушу керек:

-  15 мм кем эмес кеңдиктеги каптал жана төмөнкү эритилген кырлары (кош же кең тилкелүү тигиш менен), четтеринде басма жазуусу бар;

- четтери боюнча "ачпаңыз" деген басма сөз же дүкөндүн (уюмдун), аэропорттун же аба кемелеринин эксплуатантынын аталышы, же болбосо баштыктын  четинен чыгып кетишине мүмкүн болбогон жазылыгы 5 ммден кем эмес кайталанган ар кандай жазуу же графика;

- фону (негизги түсү) кызыл, бирок басып чыгаруунун түсү жана шрифти  ар кандай болушу мүмкүн;

-  четтерин эритүү ыкмалары (рельефтик үлгү) жана уруксатсыз ачуу коркунучун азайтуучу тигиштин ички беттерин коргоо. Бул элемент милдеттүү эмес, бирок сунушталат. Ошондой эле, камтылган коргоону же жашыруун графиканы колдонуу кошумча болуп саналат, бул четтердин ачылышын көрсөтөт;

3) жазуулар үчүн төмөнкү талаптар каралат::

- коргоочу тик бурчтуу алкактын ортосунда жашыл түстөгү коргоочу белги (Пантон 368 С). Мындай белгинин диаметри пакеттин туурасынын кеминде 33% камтышы керек;

- пакеттин ылдый жагында кызыл түстөгү тик бурчтуу алкак (Пантон 485 С) "акыркы көздөгөн жерге келгенге чейин ачпаңыз. Пакет ачылган учурда анын ичиндегилер конфискацияланышы мүмкүн";

4) тастыктоо жана идентификациялоо үчүн төмөнкү талаптарды  кароо зарыл:

а) квитанция үчүн орун же кароосу боюнча коргоочу тик бурчтуу алкактын жогорку сол бурчунда баштыктын ичиндеги чөнтөк; квитанцияда төмөнкү маалыматтар көрсөтүлүшү керек:

* КК/АА/ЖЖ же КК/АА/ЖЖЖЖ форматында сатып алуу датасы;

* сатып алуу жери-мамлекет, аэропорт жана/же эл аралык коддорду колдонуу менен аба кемелеринин эксплуатанты;

* рейстин/рейстердин номери(лери) жана мүмкүн болсо жүргүнчүнүн фамилиясы;

* сатып алынган жана УАКБга салынган товарлардын тизмеси;

б) төмөнкудө пакеттин келип чыгышы жана башка маалыматтар:

* баштыктын  келип чыгышын аныктоо максатында жүргүнчүгө же эл аралык авиакомпанияга (аба кемесинин бортунда сатууну камсыз кылуу үчүн) берилген мамлекетти аныктоо үчүн үч тамгадан турган код;

* ЭАЖАУнун толук каттоо номери менен өндүрүүчүнүн аты;

* инвентардык код жана коопсуздук коду же чекене ишканаларда жана дүкөндөрдө УАКБны коргоо элементтери. Коргоо коду же элемент үчүн, жеткирүү тизмеги боюнча УАКБга тиешелүү контролду камсыз кылуу, ошондой эле тергөө учурунда алардын байкалуучулугун камсыз кылуу үчүн, конкреттүү технология каралган эмес, бирок жеке номерлөө жана аныктык белгисин колдонуу зарыл.

УАКБнын арткы бетинде белгилүү аэропорттордун же чекене соода ишканаларынын эмблемалары же логотиптери көрсөтүлүшү мүмкүн.

Эгер аэропорттун аталышы керек болсо, анда бул УАКБнын четинде же кызыл тик бурчтуу алкакта өзүнчө алкактын ичинде жасалышы керек.

3. Эгерде жеткирүүчүнүн Аты-жөнү көрсөтүлүшү керек болсо, анда бул УАКБнын четинде же мамлекет же өндүрүүчү көрсөтүлгөн алкактын жанында жазылышы керек.

4. Белгилүү УАКБ  провайдерлери деп таанылган өндүрүүчүлөр жана жеткирүүчүлөр жарандык авиация органы тарабынан таанылган мыйзамдуу, белгилүү САГ  жеткирүүчүсү экендигин расмий тастыктоону талап кылышы керек.