Зарегистрировано  Управлением юстиции Жалалабатской области КР28.11.2003 г. Регистрационный номер 10.              Эл депутаттарынын Терексай поселкалык Кенешинин           XXI чакырылышынын сегизинчи кезексиз сессиясынын                                                        Терексай поселогу, 05.12.2003-ж.                 ЧЕЧИМИ № 46                     Терексай поселкалык    Кенешинин    жергиликтуу    жамаатынын                    Айыл Мыйзамын (Уставын) бекитуу жонундо                Терексай поселкалык Кенешинин жергиликтуу жамаатынын элдик  II   курултайында   каралган  жергиликтуу  жамаатынын  Айыл   Мыйзамынын   закондуулугу   боюнча  Жалалабат  областтык  юстиция  Башкармасынын   корутундусунун  негизинде  Эл  депутаттарынын  Терексай  поселкалык   Кенешинин сегизинчи кезексиз сессиясы,                                                  ЧЕЧИМ    КЫЛАТ:            1.   Терексай  поселкалык  Кенешинин  жергиликтуу  жамаатынын  II   курултайында  2001-жылдын  14-сентябрында  кабыл  алынган  жергиликтуу   жамаатынын Айыл Мыйзамы (Уставы) бекитилсин.                2.   Терексай  поселкалык  Кенешинин  жергиликтуу   жамаатынын   Уставын   каттоодон   откоруу  жагы  Жалалабат  областтык   юстиция   Башкармасынан суралсын.                3.   Терексай  поселкалык  Кенешинин  жергиликтуу   жамаатынын   Уставы  каттоодон откондон баштап юридикалык кучко  ээ  болуу  жагы   белгиленсин.                4.   Терексай  поселкалык  Кенешинин  жергиликтуу   жамаатынын   Уставы  областтык  массалык маалымат каражаттарга жарыялансын  жана   ошол кундон баштап ишке ашырылсын.         Эл депутаттарын Терексай        поселкалык Кенешинин        торогасы                                      Ш. Ж. Айдаров                      Кыргыз Республикасы,   Жалалабат   облусу,  Чаткал  районунун            Терексай шаарчалык Кенешинин жергиликтуу жамаатынын                           АЙЫЛ МЫЙЗАМЫ (УСТАВЫ)          Биз, Терексай шаарчалык Кенешинин аймагында жашаган атуулдар,  озара   бузулгус  биримдикти,  коомдук  тартипти,  ынтымакташтыкты  жанабейпилдикти   орнотуу,   айыл   жергесинде   тупмуш-тиричилик   шартынжакшыртуу,  ар бир уй-булонун жана тургундун бакубат, камкор  жашоосункамсыздоону коздоп, ушул оз алдынча башкаруу жамаатын тузуу менен анынкоомдук  жашоосунун  ыйык  эрежелери  аныкталган  ушул  Уставды   айылтурмушунун негизги мыйзамы катары кабыл алабыз.     Озгочо койгон ыйык милдеттерди турмушка ашыруу максатында биз  эноболу  жалпы адамзатка тиешелуу ыймандуулуктун талаптарын,  айылыбыздажашаган   бардык  улуттардын  каада-салттарын,  асыл-наркатрын   озунокамтыган  Манас бабабыздын томондогу жети осуятын ыйык  тутуп,  алардыбакубат турмушубуздан куралган негизги курал жана каражатыбыз. Руханийасыл-наркыбыз катары колдонобуз.     1. Эл журттун ажырагыс бутундугу жана бир жакадан баш, бир женденкол чыгарган биримдиги;     2. Улуттар аралык ынтымак, достук жана кызматташтак;     3. Улуттук ар-намыс жана атуулдук ариет;     4.  Арыбас  мээнет,  алдынкы  онор менен  билим  аркылуу  бакубат     доолот;     5. Гуманизм, айколдук, кечиримдуулук;     6. Табият менен таттуу мамиледе болуу;     7.  Кыргыз  мамлекетин  чындоо  жана  аны  колдонуп,  аны  коздун     карегиндей сактоо.     Устав  жергиликтуу  жамааттын укук актысы  катарында  жергиликтуужамааттын тигил лее бул актыларына карата жогорку юридикалык кучко ээ.     Устав  жергиликтуу жамааттын бардык коомдук турмушун  камтыйтжанажамааттын  турмушундагы коомдук, экономикалык жана  башка  мамиледердианыктайт жана жонго салат. Ал жамааттагы ар бир мучого жана оз алдынчабашкаруу  органдарына, ошондой эле бардык чарба жургузуучу  субъекттержана ишканалар учун бирдей.                                        1. Жалпы жоболор          1. Негизги тушунуктор жана терминдер.     Жергиликтуу  жамаат  -  айылдык  Кенештин  аймагындагы   туруктуужашаган, жергиликтуу маанидеги маселелерди оздорунун окулчулуктуу жанабашка органдары аркылуу чечуу учун жалпы таламдарга бириккен калк.     Жергиликтуу жамаатка айылдык Кенештин аймагында туруктуу  жашаганжана  аны менен оз ара миддеттенмелик байланышта болгон атуулдар  мучоболо ааат.     Жергиликтуу   маселелер   -   жергиликтуу   жамааттын    турмушункамсыздоого туздон-туз тиешелуу маселелер.     Оз  алдынча  башкаруу  органдары -  мамлекеттик  бийлик  органдарсистемасына кирбеген жана жергиликтуу маанидеги маселелерди чечуу учуныйгарым укуктуу шайланма жана башка органдар.     Оз алдынча башкаруунун оклчулуктуу органдары - элдин кызыкчылыгынкоргоого  ыйгарым  укуктуу  жана  анын  атынан  жергиликтуу  жамааттынаймагында  аракеттенуучу чечимдерди кабыл алган оз алдынча башкаруунуншайланма органы.     Оз  алдынча  башкаруунун аткаруучу-тескоочу органы - жергиликтуу жамааттын  жашоо-турмушун камсыздоочу  иштерди  башкаруу учун тузулгоноз алдынча башкаруунун аткаруучу орган.     Оз  алдынча  башкаруунун шайлануучу кызмат адамы - туздон-туз  элтарабынан  же  оз алдынча башкаруунун окулчулуктуу органынын  крамынаншайланган жергиликтуу маселелерди чечууго ыйгары укуктуу кызмат адамы.     Оз  алдынча  башкаруунун  кызат адамы -  оз  алдынча  башкаруунунорганына же анын структуральж болумуно жеткчиликке дайындалган  КыргызРеспублшчасынын атуулу.     Жергиликтуу референдум   атуулдардын   жергиликтуу   маселелер     боюнча добуш беруусу.     Жергиликтуу салыктар  жана жыйымдар  -  жергиликтуу  оз  алдынчабашкаруу органы тарабынан бекитилген салыктар жана жыйымдар.     Коммуналдык менчик - жергиликтуу жамаатын менчиги.     Оз  алдынча башкаруунун, жамааттын негизги Мыйзамы болгон  айылуставы томонкулорду аныкгайт жана камтыйт.   • мыйзамдын статусу;   • оз алдынча башкаруу озунун негизги максаттарын;   •оз алдынча башкаруунун принциптерин;   •жамааттын  мучолугуно кабыл алууну жана андан чыгууну  чыгаруунун   тартибин;   •жамааттын мучолорунун укуктарын жана милдеттерин;   • жамааттын оз алдынча ашкаруу органдарынын функцияларын;   «жергиликтуу  маанидеги маселелерди чечууго жамааттын мучолорунун   катышуу жолдорун;   •оз  алдынча башкаруунун, жамааттыин экономикалык жана финансалыкнегиздерин   ортолук  менчикке  ээлк  кылуу,  аны  пайдалануунун   жанабашкаруунун тартибин;   •жамааттын  мучолорунун  журуш-турушунун  жанаи  коомдук  тартиптинэрежелерин,   жалпыга  тиешелуу  ыймандуулуктун,  моралдык   этиканын,улуттук каадо-салттарын, асыл-адеп нормаларын;   •оз  алдынча  башкаруу  органдары  тарабынан  жамааттын  мучолоруно   колдонуллучу сыйлык чараларын;   •айыл Мыйзамын бузган жамааттын мучолоруно жана оз алдынча Башкарууоргандарынын курамына жаза коруу чараларын;   •айыл  Мыйзамын кабыл алуунун  жана ага озгортуу, тузотту  киргизунтартибин;   •жамааттын  турмушундагы  мамлекеттик  мыйзaмдapгa  карама-каршыкелбеген башка маселелерин.                                        2. Мыйзамдын статусу.          Жамааттын  Уставы  жергиликтуу оз алдынча башкаруу  органдарынын,анын кызмат адамдарынын утомдашуусун жана ишмердуулугун регламентгоочу.ошондой эле жамааттын экономикалык, мулктук, жер жана башкалар  боюнчамамилелерин  жонго  салуучу негизги нормативдик  укук  актысы  болупсаналат.     Уставдын   жоболору,  эгерде  ал  аракеттеги  мызамдарга   каршыкелбесе,   жамаатын  аймагындагы  жайгашкан  уюмдашуу-укук  формасынакарабастан  бардык  юридикалык  ошондой  эле  жеке  адамдар.  Алардынбирикмелер тарабынан созсуз турдо аткарылууга жатат.     Жамааттын  аймагындагы  оз  алдынча башкаруу  органдары,  алардынкызмат  адамдары  тарабынан кабыл алынуучу башка  нормативдик  актыларУставдын жоболоруна каршы келбестиги зарыл.                              3. Жамаат жана анын чек аралары.          Терексай  поселкалык  жамааты Кыргыз  Республикасынын  Жалалабатоблусу.  Чаткал  районунда  жайгашкан. Аймагы  10200  чарчы  чакырымдытузот.  Дениз  денгзэлинен  1800  метр  бийиктикте  жайгашкан.  Чаткалрайонунун  борборунан  120 чакырым, облустук  борбордон  230  чакырымалыстыкта жайгашкан.     Баары болуп 10200 гектар жер бар.          3.1 Жамааттын аймагы.     Кыргыз  Республикасынын административдк-аймактык болунушу боюнчажамааттын аймагында 9 айыл жайгашкан.     Жамааттын ички болунушуно озгорту киргзуго жол берлбейт жана анынтузулушу,  ошондой  эле  чектер жогорку мамлекеттик  органдар  аркылуубекитилет.                          4.  Жамааттын оз алдынча башкаруусуп уюштуруунуп  негизги             шарты жана  максаттары          Жергиликтуу  оз алдынча башкарууну уюштуруунун жана  жургузуунуннегизги  шарты –бул жамааттын жалпы мучолорунун жергиликтуу маанидегибардык  коомдук пайдаллу маселелерди оз жоопкерчилигине алып,  алардынмыйзам чегинде оз алдынча чечууго жана башкарууга жонодомдуулугу;.     Оз алдынча башкаруу томондогу максаттарды коздойт:     •мамлекеттин   жана   анын  органдарынын   кийилигишуусун   талапкылбаган жергиликтуу маанидиге бардык маселерди шартына жараша жанамамлекеттик башкаруу жамаатарга зыян келтирбегендей шартта чече билуугожана турмушка ашырып турууну;     •жергиликтуу  маанидеги  маселелерди коз карандысыз,  оз  алдынчажана  оз убагында чечип туруу максатында айылдык Кенештин айманындагыкаражаттарын  социалдык   объектилерди   жана   башка    материалдыкбайлыктарды мамлекеттик менчиктен ажыратып алууну, ошондой эле  башкамулк  ээлеринин ыктыярдуу турдо берген мулк-байлыктарын откоруп алуутннегизинде жамааттын ортолук менчик жана финасалык экономикалык базасынтузууну;     •айылдык  Кенештин бюджетин оз алдынча тузууго,  толуктоого  жанаанын калктын мудоосун аткаруута жумшоону;     •жамааттын  мучолорун оз алдынча башкаруу,  жаш  муундарды   калкарасында  болуп  келген мыкты каада-салттар аркылуу руханий  бийиктиккетарбиялоо  иштерине  тартуугта,  демократиялык  корунушторду  кенейтип,жалпынын  коомдук  ан-сезимин, маданиятын,  саясий-социалдык, коомдукактивдуулугун жогорлатууну;     •жамааттын   мучолорунун   ынтымакташтыгын,   оз   эл-жер    учунпатриотулугун, улуттук жана улуттар аралык достукту бекемдоону.                                  5. Жамааттын оз алдынча башкаруу принциптери.          Жамааттын оз алдынча башкаруусу томндогу принциптсрдс жургузот:     •жергиликтуу   маанидеги   маселсярди   чсчууго   жамааттын    озалдынчалагы,  озун-озу камсыз кылуу, озун-озу тарбиялоосу  жана  жонгосалуусу;     •оз алдынча башкаруу органдарынын ишмердигинин жамааттын мучолорутарабынан козомолдонушу жана аларды эл алдындагы жоопкерчилиги;     •жергиликтуу   жана  мамлекеттин  кызыкчылыктарын   айкалаштырып,шайкеш  келтирип  чечуу  максатында жергиликгуу  башкаруу  органдарынамамлекеттик айрым ыйгарым укуктарын беруу;     •жамааттын  оз  алдынча башкаруусунун окулчулуктуу органы  болгонайылдык  Кенештин депуттарын, анын аткаруучу-тескоочу  айыл  окмотунунбашчысын жалпы тен жана тике шайлоо укукгунун негизинде жашыруун добушберуу аркылуу шайлануусу;     •жергиликтуу оз алдынча башкаруунун окулдук, аткаруучу -тескоочужана   аймактык  коомдук  оз  алдынча  башкаруу  органдарынын  ыйгарымукукгары менен миддетгеринин так чектелиши;     •жамааттын жалпы кызыкчылыгы боюнча маселелерди чечуудогу   айрымжамаат   мучолорунун   мыйзамдуу  укуктары   менен   кызыкчылыктарынынбузулбастыгы, жамаат мучолорунун  мыйзамдык укуктары жана кызыкчылыкта-рынан,  жалпы  жамаат мучолорунун мыйзамдык укуктары жана кызыкчылыкта-рынан, жалпы  жамааттын кызыкчылыганан томон турбастыгы;   •социалдык акыйкатуулктун сакталышы;   •жергиликтуу оз алдынча башкаруу органдарынын ишиндеги  маалымдуулук,ачыктык,  коомдук бирикмелер, уюмдар жана калктын кенири  катмарыменен тыгыз байланышы;   •жамааттын  мучолоррунун  чогулуштарда.  элдик  жыйындарда  айылдыкКенеш   менен  айыл  Окмотунун  жыйналыштарындажергиликтуу   маанидегимаселелрди которуу жана ой-пикир эркиндиги;   •оз  алдынча башкаруу органдарынын жергиликтуу маанидеги маселелрдиоздоруно ыйгарылган укуктарынын чегинде оз алдынча чече алуусу,  кабылапган  чечимдерин  негиздуулугу жана мыйзамдуулугу  боюнча  жамааттынжана мамлкеттин алдындагы жоопкерчилиги;   •оз  алдынча  башкаруу органдарынын оз ишмердуулутундо  мамлекеттикмыйзамдарды. констигуцияны кыйшаюсуз жетекчиликке алуусу;   •оз  алдынча башкаруу органдарынын жфгиликтуу маанидеги маселелердиоздоруно ыйгарылган укуктарьшын чегинде оз алдынча чече алуусу,  кабылатган  чечимдерин  негиздуулугу жана мыйзамдуулугу  боюнча  жамааттынжана мамлекеттин алдындагы жоопкерчилиги. 6. Жамааттын сп алдынча башкаруу органдары        Жамааттын  оз алдынча башкаруусу анын томондогу органдары  аркылуу    жузого ашырылат:•жамааттын мучолору тарабынан шайланган окулдук органы Кенеш;•айыддык Кенешин аткаруучу-тескоочу орган - ойыл Окмоту;•аймактык коомдук оз алдынча башкаруу органдары;•жамаатын материалдык -финансылык байлыктарын пайдалануу боюнча элдик козомол тобу;•жамаат  туздон-туз  оз алдынча башкарууну томондогу  демократиялыкжолдор аркылуу турмушка ашырат;•жергиликтуу айылдык референдумдар;•жамааттын мучолорунун курултайлары;•айылдык жыйындар, чогулушчар жана башка.     Жамааттын   оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  жана  аткаруучу-тескоочу  органдарын уюштуруунун негизги тартиби  жана  иш  аакеттери,ошондой   эле   жергиликтуу   айылдык  референдумдар   жана   жамааттынкурултайларын откоруу эрежелери Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жанаушул Айыл Мыйзамы аркылуу жонго салынат.          Эскертуу:  Жамаатгын оз алдынча башкаруусунун окулдук аткархлчу-тескоочу  жана  башка  органдары Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарыныннегизинде.   оз   аймагында   ардагерлердин,   аяддардын,   жаштардын,оспурумдордун,  коомдук  уюмдарга  жана  коомдук  гузулмиторго   комоккорсотушот жана алар менен кызматгашат.                                7.Жамааттын мучолору          1.  16  жаш курагына жеткен, Кенештин аймагында туруктуу жашаган,арыз  менен  кайрылган ушул Айыл Мыйзамын ниети менен кабылдаган  жанаанын   талаптарын  сактаган,  анда  корсотулгон  оз  укуктарын   жанамилдеттерин  турмушка  ашырган ар бир тургун   жергиликтуу  жамааттынмучосу болуп эсептелет.     2.   Туруктуу   жашоо  учун  башка  жерден  кочуп  келген   КыргызРеспубликасынын граждандары жеке арыздарынын негизинде Айыл  Кенешининчечими менен жамааттын мучолугуно   кабыл  алынат.  Жамаатка  мучо  болуп   кируу   жонундограждандардын   арызы  айыл  Окмоту  тарабынанан   1   айлык   моонотгонкечикгирилбестен каралуута жатат.     3. Кенештин аймагында туруктуу жашабаган, бирок ошол аймакта озуножеке менчик катары тиешелуу кыймылсыз мулк же ондуруштук каражаты бap,жергиликтуу бюджетке дайымаa салыктарды жана жыйымдарды толоп турган,ушул   Айыл   Мыйзамын  кабылдаган  жана  анын  талаптарын   аткаруутамилдеттенген  Кыргыз  Республикасынын граждандары оз жамаатынын  мучосуболо алат.                              8. Жамааттын мучолорунун укуктары          Жамааттын  мучосу  рассасына, улутуна, динине, тилине,  жынысына,ата-тегине, уруусуна, дуйно- мулктук жана башка абалына  карабастантомондуголорго укуктуу;•айыл    Уставында    же    Кыргыз    Республикасынын    мыйзамдарындачагылдырлган  укуктар  оз алдынча башкаруу  органдары  же  алардынкызматкерлери тарабынан бузулса, аларды коргоо максатында аксакалдарсотуна же башка тиешелуу органдарга кайрылууга;•мыйзамдын  чегинде ондуруштук, сервистик (тейлоочулук),  соода  жанакалкка башка кызмат корсотуу багытындагы ишканаларды уюштурууга;  адалмээнет,  ак  эмгек  менен  оз  байлыгын  артгырууга  жана  аны   жалпыжамааттык,  ошондой эле оз алдынча башкаруу органдары  тарабынанишенимдуу корголушуна;•жамааттын мучолугунон оз ыктыяры менен чыгууга;•айрым тузулгон кырдаалдарга байланыштуу оз алдынча башкаруу органдарытарабынан моралдык жана материалдык колдоо алууга;•жалпы  жамааттын  мучолору тарабынан табылган  же  ортолук  мулктуматериалдык, финансылык байлыктардын иштелиши боюнча  оз  алдынчабашкаруу органдарынан сурап билууго;•Кыргыз Респлубликасынын мыйзамдарында жана айыл Уставында корсотулгонбашка да укуктардан пайдаланууга.    Аталган  укуктардан  жана  ушул  айыл  Уставында  корсотулгонартыкчылыктардан   жана   женилдиктерден   жамааттын   мучолору   ганапайдаланышат. Жамааттын мучолорунун укугун бузууга жол берилбейт. 9. Жамааттын мучолорунун милдеттери          Жамааттын   мучолору  оз  алдынча  башкаруунун  алдында   турганмилдеттерди   ишке   ашыруу  боюнча  томондоплорго   милдеттуу   болупэсептелет:•айыл Уставынын эрежелерин бекем сактоого;•жамааттын  оз алдынча башкаруу органдары тарабынан мыйзамдын  чегиндебелгиленген салыктардын жана жыйымдардын бардык турлорун кечиктирбейаз убагында толоого;•жамааттын  турмуш-тиричилик шартын жакшыртууга  багытгалган  бардыккоомдук   пайдалуу   жумуштарга  (социалдык  багыттагы   объектилерди,жолдорду, копуролорду, ондогон арыктарды, кочолорду, cанитария  боюнчатазалоого,    корктондурууго,   жашыддандырууга   ж.   б.   максаттарындауюштурултан  ашарларга)  катышууларга, аларды  ишке  ашыруу  боюнча  -(бекитилген шарттарды, чектерди) нормаларды, озгочо кырдаалдарда  жанабашка  шарттарда  коомдук тартипти, граждандык коргонуунун  талаптарынсактоо  жана  башка  коомдук  кызматтарды милдетгуу  турдо  аткарууга;•жамааттын, оз алдынча башкаруу органдарынын мыйзам чегинде жана  ушулУставдын негизинде кабыл атган бардык чечимдерин аткарууга;•жамааттын  ортолук  менчигин  тузууго  жана  онуктурууго  оз  салымынкошууга, аларды сарамжалдуу пайдаланууга;•оз  уйун,  короо-жайын таза кароого жана оз убагында  ондоп  турууга,корктондурууго  жана жашылдандырууга, улушуно тийген  жерди,  чарбасынмыкты пайдаланууга, жогорку тушум алууга;•мыйзамдуулукту  бузуунун бардык корунушторуно, жамааттын  материалдыкбайлыктарына    жана   депутаттыкка   кайдыгер   мамиле    кылгавдаргакелишпоочулук менен мамиле жасоого;•курчап   турган   табиятка  (айлана-чейреге)  зомбулуксуздук   менен,камкордук, сарамжалдуулук менен мамиле жасоого, токой, бак-дарак  жанабашка осумдукторго жана жан-жаныбарларга кыянат мамиле кылгандар мененаёосуз   курошууго,   тарыхый,  маданий  жана  табийгый   эстеликгердисактоого;•жамааттын  мучолорунун мулкун, мулктук жана мулкутук  змес  укуктарынурматтоого жана атардын эмгектерин баалоого;•турак-жай имараттаоын куруу эрежелерин так сактоого;•жамааттын мучолорунун биргелешкен пайдалануусундагы жерди, сууну жанабашка жаратылыш байлыктын ортолук менчикте саралокаддуу пайдалатуга.        Жамаат мучолорунун озгочо милдеттери жана парздары томонкучо:•балага камкордук аны тарбиялоо — ар бир ата-эненин милдети;•ата-энелернне камкордук кылуу — эмгеккес жарамдуу жашы жеткен  ар  бирбаланын милдети;•жамааттын ар бир мучосуно гуммандуулук жана боорукердик менен мамилежасоо,  жетимдерди  жана  ата-энесинин багуусунан  ажыраган  баддарды,ошондой  эле  багар-корорх жок кары-картандарды,  майыптарды,  эмгеккежараксыздарды камкордукка алуу жана багуу жалпы калктын ыйык парзы;•улууга  урмат,  кичууго  ызат, аялдарга  сый  корсотуу,  аракечтикке,уурулука, бантиликке, сойкулукка, бузукулукка, бекерпоздукка барбоо,жамааттын башка мучолорунун укуктарын жана эркиндигин ызаттоо, коомдуктартипти сактоого катышуу жамааттын ар бир мучосунун милдети;•оз  уй-булосундо ынтымактуу бейпил турмушту камсыз  кылуу,  кошуна-колондор  менен  тынчтыкта  жашоо, уй-було  мучолорунун  айрыкча  жашмуундардын    Ата   Мекенин,   оз   айылын   суйууго,    патриотукка,интернационализимге,  альтруизмге, достукка тарбиялоо  ар  бир  уй-булобашчысынын милдети;•ар  бир  улуттук  мыйзамды жана када-салтты урматтоо,  улуттар  аралыкынтымактыкты, биримдикти чындоо ар бир улуттун маданиятын оркондотуугокомок беруу айыпдык Кенештин аймагында жашаган ар бир улуттун окулунунмилдети;•жаназа,  той-ай  маарекелеринде ьюырапкерчиликке, ашыкча  чыгымдаргажол койбоо боюнча Курманбек айыл Жамаатынын жобосу:           1.Жаназа боюнча: 1. Маркумду акыркы сапарга узатууда кара ашына бир согош союлсун.2.  Жаназага  озунун  участкасынын  адамдары  катышсын  алыскы  жакынтуутандарына гана кат берип чакырыпсын.3.  Орозо  кундору откон адамдын кара ашына кундузу  союш  союлбасын,иптарлыкка уруксат берилсин;4.  Жаназа куну тамак пенсия жашындагы кары адамдарга, узактан келгенмеймандарга гана тартылсын;5.  Маркумдундун биринчи гана бейшембилиги откорулсун, кыркы  откорулуп,оз  айылынын  адамдары  гана  чакырылсын,  алыскы  адамдарга  каттаркатылбасын (жакын тугандарынан сырткары);6. Маркумдун айттыктары откорулсун, жылдыгы откорулбосун;7.  Маркумду жууганга озунун жакын туугандары гана кирилсин,  ашыкчасарпай беруу токтотулсун;8. Жаназага мектеп окуучулары, айылдын жаш келиндери катышпасын.9.  Жыртыш  жыртылбасын, маркум откондо сарпай каап, кийгизуу,  дооронокутуу,  олгон  апамдын  бала-чакасы сакал коюп  аза  кутуу  салттарытоктотулсун;10.  Маркумдун кыркы куну аялдардын себегти болуп кетуусу токтотулсун,ашыкча пакет, пияла материал таркатууга тыйуу салынсын;11. Ак кийдидеги ашыкча чыгымдар: костюм-шым, пальто, алтын буюмдардытагуу, ашыкча сарпайларды кийгизуу токтотулсун;12.  Жаназа куну, айт, кыркы кундору спирт ичимдиктерин ичууго тыйуусалынсын;13.  Маркумдун бейшембилигине, чакырылгандар оз убагында келип кетсин,жаназа намазы айтыпган саатта откорулсун;14. Маркумдун кыркында окула турган катмы бир кун мурда оз айып аксака-лдары менен гана откорулсун, туйун берилбесин.          2. Той-аш откорууну тартипке салуу жонундо 1 .Юбилейлик даталар пенсияга чыкканда гана откорулсун.2. Конок беруу 30-дан ашпасын.3.  ЗАГСка  чыгарууда 4-машинадан ашпасын, эгер  4-тен  ангык  машиначыккандарды ГАИ-ге тапшырылсын.4.  Уйлонуу  кечеси  айылда  откорулсо, тунку  саат  12-00-до     кечетоктотулсун.5.  Спирт  ичимдиктерин  ичип  тополон кылган  адамдарга  акт  тузулупучасткалык инспекторлорго иши откорулуп берилсин.6.  Той-аш  бир айылда 1 жылда 2-ден ашпасын, 2 тойдун  аралыгы  1  айболсун.7.  Той    ашты   откоруудо аны   откоруучу айыл   башчысынан,    айылокмотунун уруксат суралсын.8.Той-ашта  катмы  окуу масилети куну же согум  сойгон  куну  оз  айылаксакалдары, тууган- уруктары менен откорулсун.    Жаназа  жана  той-аш откоруудогу бул жобону турмушка  ашыруу  айылокмотунун    аппаратына,   айыл   башчыларына,   айыл   комитеттерининмучолоруно, молдолорго, айыл аксаклдарына милдеттендирилсин.     Жобонун   талаптарын  аткаруудан  баш  тарткан  айыл  окмотунунаймагында  жашаган  атулдарга айыл комитеттери тарабынан  эскертилет.Эгерде  озум билимдикке сапса айып мыйзамдарынын талаптарына ылайык  5мин сомдон 10 мин сомго чейин штраф салынсын.•Мекеме-уюм, ишканалардагы юбилейлик даталарды откоруу  50  жылдыгыначейин тыюу салынсын;•кыз беруу, келин алууда калын-акы жана калын, беруго тыюу салынат;•ар  бир кожолук оз менчигиндеги малдарды, ит-мышыктарды жыл  ичиндебир жолу ветеринардык кароодон откорот;•коомдук жайларда мае абалында журууто тыю салынат;•ичкиликке ото берилген атуулдар коомдук жаза чаралар таасир  кылбаса.оз жашаган айылдын тургундарынын жыйынынын, аксакалдар сотунун чечимименен   ичкиликтен   жабырлангандарды  дарылоо  мекемелерине   жонотуужонундо сунуш кылынат.•зоордуктап кыз ала качууга тыюу салынат;•айылдагы ар бир атуул Кыргыз элинин кайрымдчлук салтарын улап,  бей-бечараларга,  жардамга  муктаждарга жардам  корсотуу  максатында  айылокмотун  алдында фонд ачылсын, тушкон каражат  комиссия  аркылууболуштуруп турулсун;•  уруксатсыз анчылык кылуу, балык уулоого, жаратылыштын жаныбарларын,осумдукторун булгунго тушурууго жол коюлбасын;•айыл  окмотунун аймагындагы токойлордун сакталышы жана аны  кобойтупостуруу ар бир атуулдун милдети;•ар  бир  айыл  да бада же кезуу уюштурулуп, бош жургон мал  болбооготийиш.  Эгин жана чвп чабынды аянттарга тушкен мал учун ээси же бадачымыйзам чегинде жазана тартат;•уруксаты  жок  алкоголдук  ичиладиктерди сатуу  одоно  кылмыш  катарыбелгиленсин;•Орозо, Курбан айт, Ноорузду ичимдиксиз белгилоо мусуман дининдеги ар бир адамдын ыйык милдети деп эсептелет;•жамааттын  мучолору  оздоруно тиешелуу жерлери боюнча,  айыл  окмотуножылына бир жолу отчет берип туруу жаты милдеттендирилсин.                    10. Жамааттын азун-озу башкаруудагы функциялары      Жамааттагы оз алдынча башкаруунун кароосунда жергиликтуу  маанидегижана  айрым мамлекеттик ыйгарымдуу маселелер болушу мумкун. Жамааттагыоз алдынча башкаруу негизинен томонку маселеярди карайт:• Уставды кабыл алуу жана озгортуу, анын аткарылышын козомолдоо;• коммуналдык менчикке ээлик кылуу, пайдалануу жана тескоо:• жргиликтуу финансы маселелери;• аймактын социалдык-экономикалык онугушу;• жамаатгын аймагында курулуштарды пландоо жана жонго салуу;• энергия менен, ичууго жарактуу суу менен камсыздоо:• жергиликтуу ишканаларды отун менен камсыздсо;• жолдорду куруу жана пайдалануу;• таштандыларды жок кылуу жана аны кайра иштетуу;• калкты коммуникация менен тейлоо;• маданий мекемелерди коддоо, маданий, тарыхый эстеликтерди коргоо;• маалымат кызматын тузуу жана онуктуруу;• массалык маалымат каражаттарынын ишине шарт тузуу;• оюн-зоок иш-чараларын откорулто шарт туззу;• калкты иш менен камсыз кылуу;• ортко каршы иш-чараларды тузуу, муниципиалдык орт очуруу кызматын тузуу;• жамааттын жер жана табигый байлыктарды сарамжалдуу пайдалануусу;•  турак-жай коммуналдык чарба жана корктондуруу иштери, соода  жана турмуш тиричилик жактан тейлоону уюштуруу;• жергиликтуу калктын саламаттыгын сактоого комок корсотуу;•  мектепке  чейинки  мекемелерде, мектепте жана кесиптик  окуу  жайдабилим берууну оркундотуу;• калктын озгочо асыл-нарктуу табигый, маданий, рухий салттарын сактоожана онуктуруу;•  жамааттын  мучолорун мээнеткеч,  унемчул  жана жаратман  (тузуучу)багытында тарбиялоо;• дене тарбиясын, спортту, туризмди онуктуруу;•  коомдук тартипти сактоо, жамааттын мучолорунун коопсуздугун камсызкылуу;•    жамааттын   мучолорун   демократиялык  асылнарктарда   тарбиялоо,дуйно  таануу   жагынан   ан-сезимин, маданиятын которуу;• жеке ишмердуулук, чакан бизнес менен иштоого шарт тузуу;•  калкка  даректуу  социалдык  колдоону  жана  жардамга  муктаж уй-булолорду, атуулдарды социалдык жактан коргоонуу уюштуруу;•  Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарына жана ушул айыл Уставына  каршыкелбеген башка да маселелерди чечуу.                        11.Жамааттын финансалык-экономикалык негиздери    Жамааттын   экономикалык  негиздери  жамаатгын  аймагында   турганжаратылыш   ресурстары  (жер,  анын  байлыктары,   суулар,   токойлор,осумдук  жана  жаныбарлар дуйносу), коммуналдык  менчиктин  курамынакирген   кыймылдуу  жана  кыймылсыз  мулк,  жергиликтуу   бюджеттинкаражаттары,  мамлекеттин жергиликтуу керектоолорду канааттандыруу  учунжамаатка же жамааттагы бирикмелерге берген мамлекеттик менчик тузот.   Аларды башкаруу мыйзамдардын негизинде жургузулот.   Мыйзамга  ылайык жамааттын жана анын бирикмелеринин менчик укгундатурган  мулк  оз  алдынча башкаруунун (жамааттын)  коммуналдык  менчигиболуп саналат.   Оз алдынча башкарууну камсыз кылуу учун зарыл болгон бардык мулккоммуналдык   ишканаларга жана  мекемелерге   чарба   жургузуу укугу жеоперативдуу башкаруу укуue менен бекитилип берилиши мeмкун.   Коммуналдык  менчикте турган мулк граждандык мыйзамлардын  негизиндекоммуналдык ишканалрга жана мекемелерге чарба жургузуу укугу же  опера-тивдуу  башкаруу  укугу менен  бекитилип   берилиши мумкун.   Коммуналдык  мулкту тескоо  жана башкаруу оз алдынча башкаруу органы тарабынан жургузулот.Коммуналдык менчиктин курамына томонкулор кирет:• оз алдынча башкаруу органдарынын мулку;•  башка менчик формасьша откон жерлерден башка жамааттын аймагындагыжерлер;•  ишканалар,   мекемелер,  уюмдар,  турак-жай  эмес  имараттар   жанасоциалдык-маданий  объекттер, ошондой эле аракеттеги мыйзамдар  аркылуубашкарууга жана пайдаланууга алынган башка менчиктер;•жамаатка  откорулуп берилген жайыттар, ошондой эле  жергиликтуу маани-деги  токой, суу жол чарба объектилеринин чарбалык  ишмердуулугунонтушкон кирешелер;•жергиликтуу бюджетке тушкон салыктар, жыйымдар жана башка каражаттар;•кредит ресурстары, дотациялар, субвенциялар жана инвестициялар;•жаратылыш байлыктарын пайдалангандардан алынуучу акылар;•ар турдуу кызмат корсотуулордон тушкон акылар;•тышкы      экономикалык     ишкердуулуктон,     гранттардан    тушкончегуруулордун   эсебинен   жыйналган финансалык ресурстар.   Коммуналдык менчик томонку жолдор менен тузулот:• мамлекеттик менчик объектилерин коммуналдык менчикке берчу аркылуу;• жергиликтуу каражаттардын эсебинен тузуу жана сатып атуу аркылуу;• мыйзамда тыюу салынбаган башка да жолдор менен менчикти алуу аркылуу.   Жамааттын  финансылык-экономикалык  негиздерин  тузгон  байлыктардыайыл  окмоту  тарабынан  пайдалануу  жана  сарптоо  тартиби,  бюджеттиаткаруу айылдык Кенеш тарабынан аныктылат.   Жамааттын  материалдык финансылык байлыктарынан сарамжалдуу  жанатуура  пайдаланышын  коомдук  козомолдоо  айылдык  Кенештин  финансы,бюджет  боюнча  тармактык  комиссиясы  жана  айылдык  Кенеш  тарабынантузулуучу 9 адамдан турган элдик козомолдоо тобу тарабынан жургузулот.   Элдик  козомол  тобуна талапкерлер айылдык жыйындар  жана  коомдукуюмдар   тарабынан   сунуш   кылынат.  Бул   топтун   текшеруулорунунжыйынтыктары   айылдык  Кенештин  аксакалдар   сотунун   же   озгочоучурларында тиешелуу мамлекеттик органдарынын кароосуна берилет.                        12. Жамааттын  оз  алдынча башкирку органдары    тарабынан                         колдонулуучу сыйлык чаралары      1.  Ушул  Уставдын  талаптарын улгулуу аткарган  коомдук  пайдалууэмгекке активдуу катышкан, кайрымдуулукк акцияларына, домоорчулуккотакай  комоктошкон, жамаатташтыкка ото пайдалуу  ар  кандай  кызматынкорсоткон, озунун жана бутундой уй-булосун журуш-турушу боюнча энжогорку  улгу  корсоткон жалмааттын мучолоруно,  оз  алдынча  башкарууоргандарынын  кызматкерлерине  жана  башка  аттулдарга  моралдык  жанаматериалдык жактан сыйлык катары томондогулор колдонулушу мумкун.      Кыргыз   Республикасынын   мамлекеттик  сыйлыктарына   жана   ардак                       наамдарына корсотуу      2. Жамааттын мучолорун сыйлыкка корсотуу томондогу тартипте жургузу-лот :  а)   жамааттын  мучолорун  сыйлыкка  корсотуу  демилгеси   айылдын,кварталдын  (мааленин)  жашоочуларынын жалпы  жыйындарына,  коомдукуюмдарга,  айыл  башчыларына,  айыл  окмотунун  мучолоруно,   айылдыкКенештин   депутаттарына  таандык.  Жамааттын  мучолорун   сыйлыккакорсотуу  тууралуу  сунуштар айылдык Кенешке  протокол  же  кайрылууиретинде жазуу  турундо тапшырылат.  б)  Алкыш  жарыялоо,  баалуу белек, башка материалдык  жана  акчалайсыйлык  менен сыйлоо мактоо баракчаларын тапшыруу, «Упгулуу уй-було»,«Улгулуу  уй»,  «Улгулуу  кочо», «Улгулуу айыл»  деген  наам  ыйгаруутууралуу  чечим айыл окмоту тарабынан жазуу  турундо  кайрылуула боюн-ча кабыл алынат.  в)  Жамааттын  Ардак тактасына жана Ардак китебине  жазуу,  «Айылдынардактчу   атуулу»   деген   наам   ыйгаруу,   ошондой   эле    КыргызРеспубликасынын   мамлекеттик  сыйлыктарына  жана   ардак   наамдарынакорсотчу  жонундогу чечимдер айыл окмотунун сунунушу боюнча  айылдыкКенеш тарабынан кабыл алынат.   г)  Жамааттын  мучолорун  сыйлоо  боюнча  маселелер  айылдык  Кенештарабынан  кабыл  алынган  атайын жободо  корсогулгон  шарттарды  жанамеханизмдерди эске алып жургузулот.      13.   Жамааттын  мучолорунун  oз  алдынча  башкаруу   органдарынын         курамына корулуучу жаза чаралары.                     1.  Айыл жамааттынын мучосу Уставдын эрежелерин сактабагандыгы учунаксакалдар  сотунун  чечиминин  негизинде  айылдык  Кенештин  жыйынындакаралып,   жамааттын   мучелугунен  чыгарылат.   Жамаатгын   мучосунунчыгарылган   атуул   жамааттын   мучолоруно   ыйгарылган   укуктардан,камкордуктардан  ажыратыпат.  Эгерде  ошол  жамаатгын  мучосу  коомдуктартипти  бузуп,  ар  дайым ичкилик ичип алып  жамааттын  мучолорунунукуктарына  шек  келтирсе,  туура  эмес  журум-туруму  менен   тынчтыкбербесе,  коомдук  жаза чаралар таасир бербесе,  анда  мыйзам  чегиндебашка  турак-жай  бербей  чыгарып  жиберуу  жагын  чечип  берууну  соторгандарына айыл окмоту сунуш киргизууго укуктуу.   2.   Айыл  Уставынын  эрежелерин  сактабаган  жамааттын  мучолорунотомондогу жаза чарапарды колдонулат:   •оозеки же жазуутурундегу эскертуу;   •жашаган  жерлерде откорулген чогулуштарда жана айылдык  жыйындардакоомдук таасир корсотуу, уяткаруу;   •оз алдынча башкаруу органдары тарабынан белгиленген тартипге Ардак   наамдардан ажыратуу;   • белгиленген тартипте айып жазаналарын колдонуу;   • жамааттын мучолугунон чыгарьш салуу;   •  агын  сууларды булгагандарга жана мурабга баш ийбсгсн инсандаргамыйзам чегинде жазана толотуу;   • эгинге жана чеп жайытка зыян келтиргендерге;   • айыл окмотунун же айыл башчыларынын уруксаты берилбеген жерледи озалдынча  айдап  жер  кыртышын бузгандарга мыйзамдын  негизинде  жазанасалынат.   2.   Жогорудагы  корсотулгон  жоопкерчилик  чаралары  жамааттынмучолорунун,  айыл  башчыларынын,  оз  алдынча  башкаруу   органынынкызматкерлеринин   сунуштары  боюнча  айылдык   Кенеш,   айыл   окмоту,аксакалдар соту тарабынан колдонулат. Кайсы жазана колдонулары айылдыкКенеш тарабынан аныктылат.   3.  Айыл  Уставынын  эрежелерин одоно турдс бузган  же  милдеттеринаткара  албаган жамааттын оз алдынча башкаруу органдарынын курамдарынатомондогудой жаза чаралары колдонулат:   а)  Айыл  окмотунун башчысы тарабынан окмоттун  мучолоруно,  айылбашчыларына жана жооптуу кызматкерлерине:   • жазуу турундогу эскертуу;   • томонку кызматка которуу;          •   айыл  окмотунун  мучолугунон  чыгарып  салуу;   •    айыл  башчысына эскертуу беруу.   б) Айылдык Кенештин депутаттарынын учтен экисинин чечими менен:   • айыл окмотунун башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына же анынайрым мучолоруно ишеним корсотпоо;   •аксакалдар  сотунун жалпы курамына же анын айрым мучолоруну  ишеним   корсотпоо;   •  элдик козомолдоо тобунун жалпы кхрамына же анын айрым м\  чолорх    ишеним корсотпо.  4.  Айыл  башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына ишеним  корсотпоожонундо  чечимдер райондук Кенештин торагасы жана райондук  мамлекеттикадминистрациясынын  башчысы тарабынан жеринде  биргелешип  текшерилип,тууралыгы аныкталгандан кийин гана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынаылайык толугу менен чечилет.   5. Айыл окмотуно, анын айрым мучолоруно ишеним корсотпо жонундогучечимдер    жамааттын    мучолору   тарабынан   айылдык    жыйындарда,курултайларда кабыл алынып, чечим айылдык Кенешке тапшырылат.  АйылдыкКенеш   тарабынан  кабыл  алынган  Жобонун  негизинде   томондугулорготиешелуу олчомдо административдик комиссия тарабынан жазана салынат:   •маркумдун   кыркын,  жылдыгын  откорбоо  талабын   бузгандаргажобонун негизинде белгиленген, айылдык Кенеш тарабынан кабыл алынганжазана салынат;   •себилген  эгинди,  мал жайытты тебелеткендерге  жобонун  негизинде   белгиленген жазана салынат,   • себепсиз баласыз же кызын мектепке жонотпогон ата-энелерге;   • уруксатсыз турак-жай салгандарга жана эгин эккендерге;   • суу тугукторундогу сууларды туура пайдаланбаган, суу тутукторун   сындырган жарандарга.                                  14.Жамааттын озгочо укуктары   1. Жамаатташтыкта ото маанилу болгон айрым социалдык-экономикалык,чарбалык жана маданий маселелерди башка оз алдынча башкаруу жамааттары чечуу максатында Кыргыз Республикасынын  мыйзам  аюыларынын чегинде белгиленген  тартипте  ар кандай  денгээлде  тузулгон жергиликтуу озалдынча  башкаруу  боюнча бирикмелерге жана ассоциацияларга мучо болуп кирууго укуктуу.   2.  Кыргыз Республикасыньш мыйзамдары белгилеген тартипте жамаатчет  олколук  жана  эл аралык оз алдынча башкаруу жамааттары  мененалака тузууго акылуу.   3.   Жамааттын   жана   анын  органдарынын   ишмердулуугундогумаалымдуулукту,  ачыктыкты  камсыз кылуу  максатында  жамаат  озунунжергиликтуу бюджетинин мумкунчулугуно карап айылдык гезитти  мыйзамчегинде тузууго жана пайдаланууга укуктуу.                      15. Айыл  Мыйзамын (Уставын) кабыл алуу жана  озгортту                      тартиби      1.  Жамааттын  Айыл Мыйзамынын долбоорун айылдык Кенештин  чечимименен  тузулгон атайын комиссия Кыргыз Республикасынын Президентининбекиткен улгусунун негизинде иштеп чыгат.   Комиссия  тарабынан  даярдалган айыл Уставынын  долбоору  айылдыкКенештин  сессиясында  бекитилип, жамааттын  мучолорунун  талкуусунакоюлат.  Айылдык  жыйындарда, эмгек жамааттарындагы талкуулардан улам  жанажеке ату-улдар менен коомдук уюмдардан тушкон сунуштардын негизиндекомиссия  айыл Уставынын долбооруна тиешелуу кошумчаларды киргизип,айылдык Кенештин сессиясына коет.  Айылдык   Кенештин  сессиясында  бекитилген  долбоор   юридикалыкэкспертизадан  откорулгондон  облустук  мамлекеттик  администрациягаберилет.  Юридикалык экспертизадан откорулгондон кийин айыл Уставынындолбоору жамааттын жалпы мучолорунун куруллтайына коюлат.   2.  Айыл  курултайында  кабыл алынган  Айыл  Мыйзамы  облустукюстиция  башкармасында каттоодон откорулот жана  областтык  гезитте,айыл  окмотунун  атайын  чыгарылган бюллетенинде  жетиштуу   нускадажарыяланып, элге таркатылат.   3.  Айыл  Мыйзамы  жаряланган кундон баштап кучуно  кирет  жанаайылдык  Кенештин  аймагындагы жамааттын  бардык  мучолору  жана  озалдынча башкаруу органдары тарабынан кыйшаюусуз аткарылууга жатат.  4.   Жамаатын  Айыл  Мыйзамын  аткарылышына  козомолдоп   айылдыкКенештин   депутаттары, айыл  окмоту  аксакалдар  Соттору   жанажергиликтуу жамааттын мучолорунун оздору жузого ашырат.   5.  Айыл  Уставьша тузотуулорду, алымча-кошумчаларды  киргизууушул айыл Уставын кабыл алган тартипте жургузулот.                    16.Жыйынтык тилек               Урматту жамааттын мучолору! «Ырыс  алды  ынтымак» деп ушул озубуз кабыл алган Айыл Мыйзамынын  бирдобуштан колдоп жана кыйшюусуз аткаралы, «Сабырдын тубу сары алтын»  -деп   чекилик  иштерге  6ap6aй  нысап  кылып,  ыйманыбызды   калыбынакелтирууго талбай аракеттенел, жалкоолукту жана бироого жук  арткандыташтап, мамлекет берген укуктан толук пайдаланып, оз тагдырыбыз, озколубузга   алалы  деп  озубузго  тиешеллу  иштерди  жана  милдеттердибилгичтик жана жоопкерчилик менен ишке ашыралы !