(Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 30-июнундагы № 51, 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 2-февралындагы № 31, 2024-жылдын 23-июлундагы № 136, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 , 2025-жылдын 10-июлундагы № 137, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 ,  2025-жылдын 29-октябрындагы № 243,  2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

3-берене. Эл аралык келишимдердин жана башка макулдашуулардын колдонулушу

1. Эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимде Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралгандан башка принциптер жана ченемдер белгиленсе, анда ошол эл аралык келишимдин принциптери жана ченемдери колдонулат.

Эгерде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү же Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети (мындан ары - Министрлер Кабинети) тарабынан түзүлгөн макулдашуу Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши (мындан ары - Жогорку Кеңеш) тарабынан ратификацияланса же макулдашуу Жогорку Кеңеш ратификациялаган макулдашууну аткаруу үчүн Жогорку Кеңештин тапшырмасы боюнча түзүлсө, же болбосо Жогорку Кеңештин тапшырмасы боюнча түзүлгөн мындай макулдашуу кийин аны аткарууну улантуу максатында Министрлер Кабинети тарабынан өзгөртүлсө, Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралгандан башка ченемдерди белгилесе, анда мындай макулдашуу менен жөнгө салынган салык мамилелерине ушул Макулдашуунун ченемдери колдонулат.

3. (КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78 Мыйзамынын редакциясына ылайык,  2025-жылдын 29-октябрындагы № 243)

4-берене. Ушул Кодексте пайдаланылуучу терминдер жана аныктамалар

1. Жарандык, үй-бүлөлүк, бажы жана башка тармактар боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын ушул Кодексте колдонулуучу институттары, терминдери жана аныктамалары, эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, бул тармактардагы мыйзамдарда кандай колдонулса, ошондой мааниде колдонулат.

2. Ушул Кодексте төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар колдонулат:

1) агент - жарандык-укуктук келишимдердин, анын ичинде тапшырма, комиссия, транспорттук экспедиция келишимдеринин, агенттик келишимдин же болбосо ишенимдүү башкаруу келишиминин негизинде ишти жүзөгө ашыруучу субъект;

2) администрациялоо - ушул Кодекстин ченемдерин аткарууну камсыздоо боюнча салык жана бажы кызматтарынын органдарынын аракеттери;

3) банк - эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача каралбаса, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын (мындан ары - Улуттук банк) лицензиясы же күбөлүгү бар коммерциялык банк, адистештирилген финансылык-кредиттик же кредиттик мекеме же уюм;

4) жакын туугандар - Кыргыз Республикасынын үй-бүлөлүк мыйзамдарына ылайык никеде турган адамдар, асырап алуучулар жана асырап алынган балдар, камкорчулар жана/же көзөмөлчүлөр, ошондой эле ата-энелер, балдары, толук бир туугандар жана толук эмес бир туугандар, чоң аталар, чоң энелер, таяталар, таенелер, неберелер;

5) бюджет - Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бюджети;

6) товарларды убактылуу ташып кирүү/ташып чыгуу - ЕАЭБ мүчө-мамлекеттерден/мүчө мамлекеттерге төмөнкүлөрдү:

а) көргөзмө, жармаңкелерде көрсөтүү үчүн товарларды;

б) ижарага алынган негизги каражаттарды;

в) оңдоо үчүн товарларды, анын ичинде кепилденген оңдоону;

г) аскердик машыгууларды өткөрүү үчүн товарларды;

д) сыноо үчүн негизги каражаттарды, аларды андан ары өзгөрүлбөгөн абалында ташып кирүү/ташып чыгуу шартында жана ташып кирүүдө/ташып чыгууда аларды идентификациялоону камсыз кылуу мүмкүнчүлүгү менен ташып кирүү/ташып чыгуу;

ЕАЭБге мүчө мамлекеттерден товарларды убактылуу ташып кирүү/ташып чыгуу мөөнөтү 24 айдан ашпайт.

ЕАЭБге мүчө мамлекеттерге товарларды убактылуу ташып кирүү/ташып чыгуу максаттарына жараша айрым товарлардын категориялары үчүн Министрлер Кабинети 24 айдан кыйла узак мөөнөттү аныктоого укуктуу.

7) (КР 2023-жылдын 3-апрелиндеги N 78 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

8) түшкөн каражат - салык төлөөчү тарабынан сатылган товарлардан, жумуштардан, кызмат көрсөтүүлөрдөн (анын ичинде бартердик операциялар боюнча) алынган же алынууга тийиш болгон акча каражаттары.

Агент үчүн товарларды сатуудан, жумуштардан же кызмат көрсөтүүлөрдөн түшкөн каражат болуп агенттик сый акы саналат;

9) товарларды маркалоонун мамлекеттик автоматташтырылган маалымат тутуму (мындан ары - "Товарларды маркалоо" МАМТ) - маркалоо коддорун генерациялоону, идентификациялоо каражаттары менен милдеттүү түрдө маркаланууга тийиш болгон товарларды жүгүртүү тууралуу маалыматты чогултууну жана иштетүүнү, сактоону, берүүнү жана жайылтууну жүзөгө ашыруучу, ошондой эле Кыргыз Республикасынын башка салык мыйзамдары жана ЕАЭБ укуктары менен каралган башка максаттарда колдонулуучу ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутуму;

10) тутумдук негиздеги иш -төмөнкүдөй иштер:

а) окшош жана/же бир тектүү товарларды сатуу боюнча, эгерде календардык жылдын ичинде эки бирдиктен ашык товар сатылса;

Катталган жеке ишкерлерди жана юридикалык жактарды кошпогондо, ушул пунктча ТЭИ ТН 8703 товардык позициясында классификациялануучу транспорт каражаттарын жана майыптыгы бар адамдар үчүн жеке мобилдүүлүк каражаттарын жеке жактардын сатуусуна 2029-жылдын 1-январына чейин жайылтылбайт;

б) акы төлөнүүчү негизде иштерди аткаруу жана/же кызматтарды көрсөтүү боюнча, эгерде мындай иштер же кызмат көрсөтүүлөр календардык жылдын ичинде эки жолудан ашык аткарылса;

11) товарларды импорттоо - төмөнкүлөрдү ташып кирүү:

а) ЕАЭБ Кыргыз Республикасындагы бажы аймагына ички керектөө үчүн чыгаруунун бажы жол-жобосуна жайгаштырылган чет өлкөлүк товарларды;

б) кайра импорттоо бажы жол-жобосуна жайгаштырылган ЕАЭБ товарларын:

- ЕАЭБ Кыргыз Республикасындагы бажы аймагына;

- Кыргыз Республикасындагы эркин экономикалык зоналардын жана эркин кампалардын аймактарынан Кыргыз Республикасынын аймагына;

в) ЕАЭБ мүчө башка мамлекеттин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына ЕАЭБ төмөнкүдөй товарларын:

- менчикке сатып алынган;

- финансылык ижара келишими боюнча пайдаланууга алынган;

- иштетип алма чийки заттарды кайра иштетүүнүн продуктулары болуп саналган;

г) Кыргыз Республикасындагы эркин экономикалык зоналардын, эркин кампалардын жана бажы кампаларынын аймактарынан Кыргыз Республикасынын аймагына чет өлкөлүк товарларды;

д) эгерде чийки затты ташып кирүү күнүнөн тартып 24 айдан ашык өтсө жана кайра иштетүү продуктулары Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары ташылып чыкпаса, Кыргыз Республикасынын аймагында кайра иштетүү үчүн ЕАЭБ мүчө башка мамлекеттин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына иштетип алма чийки заттарды;

12) мүлк - Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык мүлккө кирүүчү объекттер;

13) салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери (мындан ары - ИСН) - анын негизинде Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүн каттоо жана салыктык эсепке алуу жүзөгө ашырылуучу уникалдуу санариптик код;

14) жеке эмгек иши - илимий, педагогикалык (окутуучулук), чыгармачылык чөйрөлөрдө, ошондой эле Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу башка чөйрөлөрдө өз алдынча жана жалданма эмгекти тартпастан жүзөгө ашырылуучу жеке жактын иши;

15) исламдык каржылоо - Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында жана Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген банк ишинин жана каржылоонун исламдык принциптерине ылайык банктын жана/же лизингдик компаниянын, баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун, исламдык атайын финансылык компаниянын иши;

16) салык төлөөчүнүн жеке эсеби - салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аткаруу менен байланышкан кошуп эсептɵɵлɵрдү жана түшүүлөрдү эсепке алуу максатында салыктык контролдоо инструменти;

17) товарды маркалоо - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана/же ЕАЭБдин мыйзамдарынын талаптарына ылайык Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу идентификациялоо каражаттарын жана/же акциздик жыйымдын маркасын жана/же эсептик-контролдук марканы товарга же анын таңгагына түшүрүү/бекитүү же товарга же анын курамына отун же молекулярдык маркерди жана/же башка каражаттарды кошуу.

Товарды маркалоо каражаты деп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын жана/же ЕАЭБдин мыйзамдарынын талаптарына ылайык маалыматтарды камтыган идентификациялоо каражаты, акциздик жыйымдын маркасы жана эсептик-контролдук марка таанылат.

Идентификациялоо каражаты деп штрих же башка код түрүндө берилген же радиожыштык белгисине жазылган же өзүнө маалыматты камтыган автоматтык идентификациялоонун башка каражаттарын же технологияларын колдонуу менен берилген машина окуй ала турган формадагы символдордун уникалдуу ырааттуулугу таанылат.

Салык салуу максатында маркаланууга тийиш болгон товарлардын тизмеги, киргизүү мөөнөтү, товарларды маркалоонун тартиби Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.

Идентификациялоо каражаттарында камтылууга тийиш болгон маалыматтын форматы жана курамы, айрым товарлардын товарларын маркалоонун эрежелери товарларды маркалоо тартибине ылайык ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилет;

18) (КР 2024-жылдын 2-февралындагы N 31 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

19) салык карызы - салык калдыгынын суммасы, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салык санкцияларынын төлөнбөгөн суммалары;

20) салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызы - төмөнкүлөрдүн негизинде кошуп эсептелген салык карызынын төлөнбөгөн суммасы:

а) салык төлөөчүнүн салык отчеттуулугунун;

б) салык кызматынын органынын салык төлөөчү таанышкан жана талашпаган жана талашуу мөөнөтү аяктаган чечиминин;

в) ага карата мыйзамдуу түрдө күчүнө кирген соттун чечими бар салык кызматынын органынын чечиминин;

г) ага карата салык милдеттемесин аткаруунун жеңилдетилген режими колдонулган салык кызматынын органынын чечиминин;

д) салык карызын таануу жөнүндө салык төлөөчүнүн ага карата арызы бар салык кызматынын органынын чечиминин;

е) салык кызматынын органынын салык органы тарабынан эсептелген мүлк салыгынын суммасын эсептөө жөнүндө билдирүүсүнүн;

21) салыктык жеңилдик - ушул Кодексте каралган салыкты же анын бөлүгүн төлөөдөн бошотуу;

22) кыйыр салыктар боюнча салык отчеттуулугу - ЕАЭБ мүчө-мамлекеттердин аймактарынан Кыргыз Республикасынын аймагына товарларды импорттоодо алынуучу КНС жана акциз салыгы боюнча салык отчеттуулугу;

23) салык органдары - ыйгарым укуктуу салык органынын аймактык жана/же функционалдык бөлүмдөрү;

24) жараксыз эсеп-фактура - Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген учурларда жана тартипте номери жараксыз деп таанылган эсеп-фактура;

25) өнбөгөн калдык - Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында жана/же мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө мыйзамдарында белгиленген мөөнөттө төлөнбөгөн салыктын жана/же камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммасы;

26) товарларды жүгүртүү - товарларды Кыргыз Республикасынын аймагына импорттоо/ташып келүү, товарларды Кыргыз Республикасынын аймагынан экспорттоо, товарларды Кыргыз Республикасынын аймагында өндүрүү, сактоо, ордун которуу жана/же сатуу;

27) маркалоонун жана маркаланган товарларды көзөмөлдөөнүн улуттук тутумунун оператору (мындан ары - Маркалоо оператору) - Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу мамлекеттик орган жана/же менчиктин мамлекеттик үлүшү бар уюм;

28) (КР 2025-жылдын 12-февралындагы N 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

29) негизги каражат - Кыргыз Республикасынын бухгалтердик эсеп жөнүндө мыйзамдарына ылайык негизги каражат болуп саналган мүлк;

30) принципал - ишин жарандык-укуктук келишимдердин, анын ичинде тапшырма келишимдеринин, комиссиянын, агенттик келишимдин, ишенимдүү башкаруу келишиминин негизинде жүзөгө ашыруучу субъект;

31) программалык-талдоо каражаты - салык төлөөчүнүн маалыматтарына ал аркылуу талдоо жана контролдоо жүргүзүлө турган программалык чечим;

32) пайыздык киреше - кандай болбосун түрдөгү карыздык талаптар боюнча киреше, анын ичинде насыялар, облигациялар, баалуу кагаздар, векселдер жана талаптардын башка түрлөрү боюнча киреше, анын ичинде финансылык ижара келишими жана исламдык каржылоо боюнча келишимдери боюнча алынган киреше;

33) пайыздык чыгаша - кандай болбосун түрдөгү карыздык милдеттенмелер боюнча чыгаша, анын ичинде облигациялар, исламдык баалуу кагаздар, векселдер жана милдеттенмелердин башка түрлөрү боюнча чыгаша, анын ичинде финансылык ижаранын келишими жана исламдык каржылоо келишимдер боюнча жүргүзүлгөн чыгаша;

34) калк менен эсептешүүлөр - жеке ишкер болуп эсептелбеген жеке жак менен анын жеке өзүнүн жана/же үй-бүлөлүк керектөөлөрү үчүн сатып алган товарлар, жумуштар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн эсептешүүлөр;

35) виртуалдык активди сатып өткөрүү - виртуалдык активди улуттук же чет өлкөлүк валютага алмашуу. Бир виртуалдуу активди башка виртуалдуу активге алмаштыруу аны сатып ɵткɵрүү деп таанылбайт;

36) салык кызматынын органынын чечими - эгерде ушул Кодексте башкасы каралбаса, ыйгарым укуктуу салык органында же сотто талашылышы мүмкүн болгон, ушул Кодекске ылайык салык кызматынын органы тарабынан кабыл алынуучу ченемдик эмес акт;

37) субъект - уюштуруу-укуктук формасына, ишинин түрүнө, баш ийүүсүнө жана менчигинин формасына карабастан экономикалык ишти жүзөгө ашыруучу жана/же салык салуу объекттери бар жеке жак, жеке ишкер, уюм, мамлекеттик мекеме, обочолонгон бөлүмчө;

38) эсеп - субъекттин акча каражаттары эсепке киргизилиши жана андан сарпталышы мүмкүн болгон банктагы же электрондук акча жана төлөм тутумдарынын операторундагы эсептешүү жана башка эсеби;

39) соода иши - кийин сатуу максатында сатып алынган товарларды сатуу боюнча, анын ичинде электрондук соода аркылуу жүзөгө ашырылуучу иш;

40) ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу, салык жана бажы саясатын жүргүзүү боюнча иш-милдеттерге жана ыйгарым укуктарга ээ болгон Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органы;

41) ыйгарым укуктуу салык органы - Кыргыз Республикасынын салык кызматынын борбордук мамлекеттик органы;

42) уюмдун катышуучусу - уюмдун уюмдаштыруучу документтери менен ушул уюмга карата милдеттендирүүчү жана/же буюмдук укуктар берилген субъект;

43) фискалдык программалык камсыздоо - салыктар жана салыктык эмес кирешелер боюнча салык төлөөчүнүн милдеттенмесин аныктоо үчүн колдонулуучу салык төлөөчүнүн активдери, чарбалык жана башка операциялары жөнүндө маалыматты чогултуу, иштеп чыгуу, сактоо жана өткөрүп берүү үчүн салык төлөөчү тарабынан пайдалануучу программалык камсыздоо же аппараттык-программалык каражат;

44) жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү экспорттоо - эгерде ушул Кодекске ылайык жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү берүү орду Кыргыз Республикасынын аймагынын чегинен тышкары болсо, салык төлөөчү тарабынан аткарылган жана көрсөтүлгөн жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү берүү;

45) товарларды экспорттоо - Кыргыз Республикасынын аймагынан ЕАЭБ мүчө-мамлекеттердин аймагына же ЕАЭБ бажы аймагынын чегинен тышкары сатылуучу товарларды ташып чыгуу.

46) оюн-зоок иши - казинодо, оюн автоматтарында, компьютердик симуляторлордо, интерактивдүү жайларда, электрондук (виртуалдук) казинодо, сервердин жайгашкан жерине карабастан букмекердик контораларда, тотализаторлордо кумар оюндарына жеткиликтүүлүктү уюштуруу, жүргүзүү жана берүү менен байланышкан иш;

47) ставкаларды кабыл алуу пункту (касса) - букмекердик конторанын же тотализатордун кызматкеринин электрондук-эсептөө техникасы жана керектүү байланыш каражаттары менен жабдылган жана ставкаларды кабыл алууга жана утуштарды берүүгө арналган, өзүнчө бөлүнгөн өзгөчө жумуш орду;

48) отунду маркалоо оператору - Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу мамлекеттик орган жана/же менчиктин мамлекеттик үлүшү бар уюм;

49) отун маркери - отундун молекулярдык курамына кирген, жуулууга туруктуу молекулярдык маркер, анын болушу атайын приборлор менен текшерилет;

50) жеке маалыматтары көрсөтүлбөгөн субъект - төмөнкү субъект:

а) аны идентификациялоого мүмкүндүк берүүчү реквизиттерди көрсөтпөстөн же болбосо Салык төлөөчүлөрдүн мамлекеттик реестринде жок болгон же башка салык төлөөчүгө таандык реквизиттерди көрсөтүп, электрондук документ түрүндөгү эсеп-фактурасын тариздөө менен анын дарегине товарды берүү жүзөгө ашырылган субъект;

б) Министрлер Кабинети бекиткен ККМди пайдалануунун типтүү эрежелерин бузуу менен ККМди колдонуу аркылуу анын дарегине товар сатып өткөрүлгөн субъект;

в) анын дарегине товар сатылган аракетсиз жактын белгилери бар;

г) ишкердик максатта товарларды сатып алган жана жеке ишкер катары Салык төлөөчүлөрдүн мамлекеттик реестринде жок жеке жак болуп саналган;

51) навигациялык пломбаларды пайдалануу менен товарларды ташууларга байкоо жүргүзүү тутумунун улуттук оператору (мындан ары - Навигациялык пломбанын улуттук оператору) - Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу навигациялык пломбаларды колдонуу менен ташууларга байкоо жүргүзүүнү камсыз кылуучу юридикалык жак;

52) навигациялык пломба - пломбалоо элементинен жана электрондук блоктон турган, навигациялык спутник тутумдарынын технологияларынын негизинде иштөөчү жана байкоо жүргүзүү объектисине тиешеси бар маалыматты берүүнү камсыз кылуучу техникалык түзүлүш;

53) Навигациялык пломбанын улуттук операторунун маалымат тутуму - навигациялык пломбаларды колдонуу менен товарларга байкоо жүргүзүүнүн маалымат тутуму;

54) байкоо жүргүзүү объектиси - товарлар жана транспорт каражаттары;

55) контролдук-кассалык чек - ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан аныкталуучу тартипте ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутуму менен интеграцияланып иштеген контролдук-кассалык машинада же фискалдык программалык камсыздоодо же маалымат тутумунда түзүлүүчү калк менен эсептешүү жүргүзүүдө берилүүчү алгачкы эсепке алуу документи;

56) товарларды эсепке алуу пункту - Министрлер Кабинети аныктаган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын кызмат адамдары тарабынан салык салуу, товарларга байкоо жүргүзүү жана башка функцияларды ишке ашыруу максатында товарларды жүгүртүүнү эсепке алуу үчүн зарыл техникалык каражаттар жана курулмалар менен жабдылган жер;

57) транзакция - Кыргыз Республикасынын мамлекеттик каттоо жөнүндө мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасында катталган уюм, жеке ишкер, чет өлкөлүк уюмдун филиалы/өкүлчүлүгү, ошондой эле Кыргыз Республикасында туруктуу мекемеси жок жана анын эсеби ачылган банктын дареги боюнча мамлекеттик каттоосуз салыктык каттоодон өткөн чет өлкөлүк уюм тарабынан чет өлкөлүк субъекттин тапшырмасы боюнча андан же башка чет өлкөлүк субъекттен башка чет өлкөлүк субъекттин дарегине же анын дарегине акча каражаттарын чет өлкөлүк банктардын эсебинен/эсебине кайра жөнөтүү боюнча операция.

Акча каражаттарын кайра жөнөтүү деп аларды накталай, ошондой эле накталай эмес формада алуу жана өткөрүп берүү, анын ичинде башка салык төлөөчү аркылуу алуу жана өткөрүп берүү учурлары, ошондой эле уюмдун, жеке ишкердин, чет өлкөлүк уюмдун филиалынын/өкүлчүлүгүнүн чет мамлекеттин банкында ачылган эсебин же болбосо анын эсеби ачылган Кыргыз Республикасындагы банктын дареги боюнча мамлекеттик каттоосуз салыктык каттоодон өткөн Кыргыз Республикасында туруктуу мекемеси жок чет өлкөлүк уюмдун Кыргыз Республикасындагы банкта эсебин пайдалануу таанылат.

58) дистрибьютор - белгилүү бир субъекттин жана/же товарларды өндүрүүчүлөр жана/же импорттоочулар болуп саналган өз ара көз каранды субъекттердин кызыкчылыгы үчүн товарларды сатууну жүзөгө ашыруучу, дистрибьютордук келишим түзгөн жана товарларды илгерилетүү боюнча кошумча милдеттенмелери бар уюм же жеке ишкер. Эгерде келишимде сатуучунун товарларын ички рынокто илгерилетүү боюнча сатып алуучунун кошумча милдеттенмелери камтылса, ал дистрибьютордук келишим деп таанылат. Импорттоочулар дистрибьютордук келишим болгон учурда дистрибьюторлор деп таанылат;

59) бизнести майдалоо - түшкөн каражаттын көлөмүн ушул Кодекстин 423-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунун "а" пунктчасында жана 8-бөлүгүндө каралган ставка боюнча салыкты, ошондой эле салык салынуучу базаны төмөндөтүү жана салыктарды төлөөдөн качуу максатында соода чөйрөсүндөгү патенттин негизинде өзгөчө режимдеги соода зонасынын ишине салыкты төлөөчү бир жана/же бир нече субъекттер тарабынан түзүлгөн өз ара көз каранды бир нече субъекттерге атайылап бөлүштүрүү.

Бизнести майдалоо критерийлерине туура келген субъекттер:

- өз ара көз каранды субъекттердин соода ишин жалпы уюштуруучунун, жетекчинин кызыкчылыгында, анын ичинде жакын туугандарынын жана кызматкерлеринин атынан жүзөгө ашыруучу;

- киреше алуу максатында бир даректе жайгашкан мүлк объекттерин жана/же жайларды биргелешип жана/же өзүнчө пайдаланган өз ара көз каранды ишкердик субъекттеринин ишин жүзөгө ашыруучу;

60) электрондук акчалардын жана төлөм тутумдарынын оператору - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте катталган жана/же лицензияланган, электрондук акчаларды чыгаруучу, ошондой эле акча каражаттарын, анын ичинде электрондук акчаларды которуу боюнча кызматтарды көрсөтүүчү юридикалык жак.

(Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 30-июнундагы № 51, 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 2-февралындагы № 31, 2024-жылдын 23-июлундагы № 136, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243, 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

Статья 12. Принцип презумпции правомерности

1. При возникновении налоговых правоотношений налогоплательщик или налоговый представитель признаются действующими или бездействующими правомерно во всех случаях, кроме случаев, когда такое действие или бездействие запрещено налоговым законодательством Кыргызской Республики, при одновременном соблюдении следующих условий:

1) действие или бездействие не противоречит принципам, установленным налоговым законодательством Кыргызской Республики; и

2) действие или бездействие не препятствует надлежащему исполнению налогового обязательства.

2. Уполномоченный государственный орган, органы налоговой службы, таможенные органы, органы местного самоуправления, а также администрации рынков и торговых центров признаются действующими правомерно при возникновении налоговых правоотношений, если их действия предусмотрены налоговым законодательством Кыргызской Республики.

Субъектам, указанным в абзаце первом настоящей части, запрещается осуществлять действия, не предусмотренные налоговым законодательством Кыргызской Республики.

(В редакции Закона КР от 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 )

1. Тиешелүү аймакта колдонулуучу жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актыларын кошпогондо, Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары Кыргыз Республикасынын бардык аймактарында колдонулат.

2. Ушул Кодекске өзгөртүүлөрдү киргизүү бир жылда бир жолудан ашыкча эмес жүргүзүлөт, ал жеткис күчтүн жагдайлары пайда болуу, карама-каршылыктарды жоюу же салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу үчүн зарыл болгон ченемдер жок болгон учурларды кошпогондо, ал кийинки календардык жылдын биринчи январынан баштап күчүнө кирет.

Ушул бөлүк менен каралган өзгөртүүлөрдү киргизүү Жогорку Кеңештин Регламенти менен белгиленген тартипте бирдиктүү ченемдик укуктук актыны түзүү жолу менен ишке ашырылат.

Ушул бөлүктүн жоболору Кыргыз Республикасынын Президентинин ченемдик укуктук актыларын ишке ашыруу максатында ушул Кодекске өзгөртүүлөр киргизилген учурларга жайылтылбайт.

3. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары артка карай колдонулушу мүмкүн, эгерде өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө ченемдик укуктук актыда түздөн-түз каралып ал:

1) салыкты жокко чыгарса;

2) салыктын ставкаларынын өлчөмүн төмөндөтсө;

3) салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун милдетинен бошотулса;

4) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын бузгандык үчүн жоопкерчиликтен бошотулса же жоопкерчилиги жеңилдетилсе;

5) салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун укуктарын коргоонун кошумча кепилдиктери белгиленсе;

6) салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун абалы башкача түрдө жакшыртылса.

4. Жаңы салыктарды белгилөөчү, салыктардын ставкаларынын өлчөмдөрүн жогорулатуучу, салыктык укуктарды бузгандык үчүн жоопкерчиликти белгилөөчү же күчөтүүчү, салыктык укук мамилелеринин катышуучуларынын жаңы салык милдеттенмелерин белгилөөчү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары артка карай колдонулбайт.

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78 Мыйзамынын, 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 редакциясына ылайык)

23-берене. Экономикалык иш

1. Экономикалык иш деп ишкердик жана башка иш саналат.

2. Эгерде ушул беренеде башкасы белгиленбесе, ушул Кодекстин максаттарында субъекттин экономикалык иши, ал тутумдуу негизде жүзөгө ашырылган учурда, ишкердик деп таанылат.

3. Иштин төмөнкүдөй түрлөрү ушул Кодекстин максаттарында башка иш деп таанылат:

1) Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарына ылайык ишти жүзөгө ашыруу;

2) банкка акчалай каражаттарды салуу;

3) баалуу кагаздарды, жеке же юридикалык жактын капиталдагы үлүшүн же башка катышуу үлүшүн сатып алуу, өткөрүп берүү же сатуу, буга мындай иш кесиптик негизде жүргүзүлгөн учурлар кирбейт;

4) жеке же юридикалык жактын уставдык капиталдагы үлүшүнө ылайык кандай болбосун төлөмдөрдү алуу;

5) үстөк айып, айыптарды, моралдык зыяндын ордун толтурууну алуу;

6) камсыздандыруу келишимдери боюнча камсыздандыруу суммасын (ордун толтурууну) алуу;

7) ишкердик иш болуп саналбаган башка иш.

2¹. Кыргыз Республикасынын аймагында иш жүзүндө болгон убакытка жеке жактын Кыргыз Республикасынын аймагында түздөн-түз болгон убактысы, ошондой эле анын Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары дарыланууга, иш сапарга же окууга чыккан жана ал жакта болгон убактысы кирет.

2². Кыргыз Республикасынын аймагында иш жүзүндө болгон убакытка жеке жактын Кыргыз Республикасында төмөнкүлөр катары болгон убактысы кирбейт:

1) дипломатиялык же консулдук статуска ээ адам катары, же анын үй-бүлө мүчөсү катары;

2) Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган, мамлекеттер аралык макулдашуу боюнча түзүлгөн эл аралык уюмдун кызматкери катары же анын мындай кызматкердин үй-бүлө мүчөсү катары.

Ушул Кодекстин максаттарында уюм деп төмөнкүлөр түшүнүлөт:

1) Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык түзүлгөн юридикалык жак (мындан ары - ата мекендик уюм);

2) уюштуруучу өлкөнүн мыйзамдарына ылайык түзүлгөн корпорация, компания, фирма, фонд, мекеме же башка түзүлүш же эл аралык уюм (мындан ары - чет өлкөлүк уюм). Эл аралык уюм болуп эл аралык келишимдин же макулдашуунун негизинде түзүлгөн эл аралык укук субъекти саналат;

3) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик каттоо жөнүндө мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасында катталган чет өлкөлүк уюмдун филиалы, өкүлчүлүгү.

4) товарларды сатып алуу максатында же болбосо маалыматты чогултуу, иштеп чыгуу жана/же жайылтуу, бухгалтердик эсеп жүргүзүү, маркетинг, жарнама же чет өлкөлүк уюм тарабынан сатылуучу товарлардын (жумуштардын, кызмат көрсөтүүлөрдүн) рыногун иликтөө үчүн гана иштин туруктуу ордун кармоо, эгерде мындай иш ошол уюмдун негизги (кадимки) иши болуп саналбаса;

4¹) эгерде контракттарга кол коюу резидент эместин жазуу жүзүндөгү деталдуу нускамаларына ылайык жүргүзүлсө, ошол уюмдун атынан контракттарга жөнөкөй кол коюу максатында гана иштин туруктуу ордун кармап туруу;

5) даярдоо же көмөкчү мүнөздөгү кандай болбосун башка ишти резидент эмес тарабынан жүргүзүү максатында гана иштин туруктуу ордун кармап туруу.

Ушул пункттун максаттарында:

- даярдоо мүнөзүндөгү иш деп негизги ишти жүргүзүү, анын ичинде рынокту иликтөө, уруксат берүүчү мүнөздөгү документтерди алуу үчүн мамлекеттик органдар менен өз ара аракеттенүү, продукцияны сертификациялоо үчүн шарттарды түзүүгө багытталган иш даярдоо мүнөзүндөгү иш деп түшүнүлөт;

- көмөкчү мүнөздөгү иш деп мындай филиалды/өкүлчүлүктү түзгөн чет өлкөлүк уюмдун тапшырмасы боюнча андан же башка чет өлкөлүк субъекттен башка чет өлкөлүк субъекттин дарегине же анын дарегине жүргүзүлүүчү транзакцияларды кошпогондо, мындай иштин натыйжасында чыгарылуучу продукция резидент эмес тарабынан дайыма орто аралыкта пайдалануу үчүн багытталгандыгы ал үчүн негизги критерий болуп саналган резидент эместин негизги ишин жүзөгө ашыруу үчүн шарттарды түзүү максатында резидент эместин филиалынын/өкүлчүлүгүнүн ишинин алкагындагы иш түшүнүлөт;

1. Маалыматтык-коммуникациялык түйүндөр, анын ичинде Интернет түйүнү (мындан ары - маалымат тармагы), техникалык, уюштуруучулук, маалыматтык, оюн-зоок жана башка мүмкүнчүлүктөр аркылуу жүзөгө ашырылуучу ишкердик иш, анын ичинде төмөнкүлөр электрондук түрдө кызмат көрсөтүү деп таанылат:

1) маалымат тармагы аркылуу электрондук түзүлүштөрдүн ар кандай түрлөрү (компьютердик оюндарды, анын ичинде онлайн-оюндарды кошкондо), маалымат базалары үчүн программалык камсыздоону пайдаланууга укуктарын, анын ичинде аларга аралыктан жеткиликтүүлүктү, аны менен бирге аларды жаңылоону жана кошумча функциялык мүмкүнчүлүктөрдү кошо ыйгаруу аркылуу берүү;

2) электрондук китептерди (басылмаларды) жана башка электрондук жарыялоолорду, маалыматтык, билим берүү материалдарын, графикалык сүрөттөрдү, тексти бар же тексти жок музыкалык чыгармаларды, аудиовизуалдык чыгармаларды маалымат тармагы аркылуу, анын ичинде маалымат тармагы аркылуу көрүү же угуу үчүн аларга аралыктан жеткиликтүүлүктү берүү жолу менен пайдалануу укугун маалымат тармагы аркылуу берүү;

3) маалымат тармагында, анын ичинде электрондук түзүлүштөрдүн жана маалымат тармагында иштеген маалымат базаларынын кандай болбосун түрлөрү үчүн программалык камсыздоону колдонуу менен жарнамалык кызматтарды көрсөтүү, ошондой эле маалымат тармагында жарнамалык аянт (мейкиндик) берүү;

4) товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү), мүлктүк укуктарды сатып алуу (сатуу) жөнүндө сунуштарды маалымат тармагында жайгаштыруу боюнча кызматтарды көрсөтүү;

5) сатуучулар менен сатып алуучулардын ортосунда байланыштарды орнотуу жана бүтүмдөрдү түзүү үчүн маалыматтык технологияларды жана тутумдарды пайдалануу менен техникалык, уюштуруучулук, маалыматтык жана башка мүмкүнчүлүктөрдү берүү боюнча кызматтарды маалымат тармагы аркылуу көрсөтүү (анын ичинде потенциалдуу сатып алуучулар автоматташтырылган жол-жобо аркылуу өз баасын сунуштаган жана тараптар жиберилүүчү автоматтык түрдө түзүлгөн билдирүүлөр аркылуу сатуу жөнүндө кабарлоо алган маалымат тармагында иштеген соода аянтчасын реалдуу убакыт режиминде берүү);

6) жеке максаттар үчүн же ишкердик (коммерциялык) ишти жүзөгө ашыруу максатында маалымат тармагында болушун камсыз кылуу жана/же колдоо, пайдалануучулардын электрондук ресурстарын (маалыматтык тармактардагы сайттарды жана/же сайттардын барактарын) колдоо, аларга маалымат тармагын башка пайдалануучуларынын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу, пайдалануучуларга аларды модификациялоо мүмкүнчүлүгүн берүү;

7) маалыматты сактоо жана иштеп чыгуу (бул маалыматты берген жак ага маалымат түйүндөрү аркылуу кире алган шартта);

8) маалымат тутумунда маалыматты жайгаштыруу үчүн эсептөө кубаттуулугун реалдуу убакыт режиминде берүү;

9) домендик аталыштарды берүү, хостинг кызматтарын көрсөтүү;

10) маалымат тутумдарын, маалымат тармагындагы сайттарды башкаруу боюнча кызматтарды көрсөтүү;

11) кызмат көрсөтүүнү сатып алуучу тарабынан маалыматтарды киргизүүдө, маалыматтарды издөө, аларды тандоо жана суроо-талаптар боюнча иргөө, аталган маалыматтарды маалымат тармагы аркылуу пайдалануучуларга берүү боюнча автоматташтырылган кызматтарды көрсөтүүдө маалымат тармагы аркылуу автоматтык ыкма менен ишке ашырылуучу кызматтарды көрсөтүү (анын ичинде реалдуу убакыт режиминде фондулук биржалардын жыйнагы, реалдуу убакыт режиминде автоматташтырылган которууну жүзөгө ашыруу);

12) потенциалдуу сатып алуучулар жөнүндө маалыматты издөө жана/же ага берүү боюнча заказчыга кызматтарды көрсөтүү;

13) маалымат тармагындагы издөө системаларына кирүү мүмкүнчүлүгүн берүү;

14) маалымат тармагындагы сайттарда статистиканы жүргүзүү боюнча кызматтарды көрсөтүү.

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

37-берене. Салыктардын түрлөрү

1. Кыргыз Республикасында жалпы мамлекеттик салыктар, жергиликтүү салыктар белгиленет.

2. Жалпы мамлекеттик салыктар деп ушул Кодексте белгиленген жана Кыргыз Республикасынын бардык аймагында төлөнүүгө милдеттүү салыктар эсептелет.

3. Жергиликтүү салыктар деп ушул Кодексте белгиленүүчү жана жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актылары менен колдонууга киргизилүүчү, тиешелүү административдик-аймактык бирдиктердин аймактарында төлөнүүгө милдеттүү болгон салыктар түшүнүлөт.

4. Салыктардын жалпы мамлекеттик түрлөрүнө төмөнкүлөр кирет:

1) киреше салыгы;

2) пайда салыгы;

3) КНС;

4) акциз салыгы;

5) жер казынасын пайдалануу салыгы;

6) сатуудан алынуучу салык.

5. Жергиликтүү салыктарга мүлк салыгы кирет.

(КР 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

45-берене. Салыктарды төлөө тартиби

1. Салык төмөнкүдөй төлөнөт:

1) салыктын бүктүл суммасы же бөлүк-бөлүк боюнча;

2) мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу же узартып бөлүп төлөө менен;

3) ар бир салык үчүн ушул Кодексте белгиленген салык төлөө мөөнөтү аяктаган күндөн кеч эмес;

4) салык төлөөчү тарабынан түздөн-түз же анын атынан;

5) салык төлөөчү же обочолонгон бөлүмчөнү салыктык эсепке алуу жана/же эсептик каттоо жери боюнча түздөн-түз;

6) накталай эмес акча түрүндө, анын ичинде санариптик сомдор менен.

2. Салык төлөө тартиби ар бир салыкка карата белгиленет.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

46-берене. Салык режимдери

1. Салык режими деп салыктардын жана алардын элементтеринин курамы, ошондой эле Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген учурларда жана тартипте колдонулуучу аларды эсептөөнүн жана төлөөнүн тартиби таанылат.

2. Кыргыз Республикасында жалпы салык режими жана атайын салык режимдери белгиленет.

3. Жалпы салык режими деп ушул Кодексте белгиленген жалпы мамлекеттик жана жеригилктүү салыктар боюнча салыктык милдеттенмелер салык төлөөчүдө пайда болгон салык салуу тутуму саналат.

Атайын салык режими болуп жалпы мамлекеттик салыктардын ордуна салыктардын курамын жана алардын элементтерин аныктоонун өзгөчө тартиби колдонулган жана/же ушул Кодекске ылайык айрым мамлекеттик жана жергиликтүү салыктарды төлөө милдеттенмесинен бошотулган салык тутуму саналат.

4. Атайын салык режими болуп төмөнкүлөр саналат:

1) патенттин негизиндеги салык;

2) бирдиктүү салыктын негизинде салык салуунун жөнөкөйлөтүлгɵн тутуму;

3) эркин экономикалык зоналардагы салык режими;

4) Жогорку технологиялар паркындагы салык режими;

5) майнингге салык;

6) электрондук соода чөйрөсүндөгү ишке салык;

7) оюн-зоок ишине салык;

8) өзгөчө режимдеги соода зонасындагы ишке салык;

9) өзгөчө укуктук режимдеги жана статустагы "Тамчы" атайын финансылык инвестициялык аймагындагы салык режими.

10) транзакцияга салык.

5. Ушул беренеде белгиленгендерден тышкары, экономикалык иштин айрым түрлөрү үчүн башка атайын салык режимдерин белгилөөгө тыюу салынат.

48-берене. Салык төлөөчүнүн кабинети

1. Салык төлөөчүнүн кабинети (мындан ары - кабинет) - ушул беренеде каралган өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен салыктарды эсептөө жана төлөө маселелери боюнча салык кызматынын органынын жана салык төлөөчүнүн ортосундагы аралыктан өз ара аракеттенүүлөрү үчүн арналган ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан берилүүчү онлайн-сервис.

2. Салык төлөөчү анын кабинетине кирүү мүмкүнчүлүгүн алуу тартибин ыйгарым укуктуу салык органы аныктайт.

3. Салык төлөөчү өз кабинети аркылуу:

1) салык кызматынын органынан Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары менен жөнгө салынуучу мамилелерде пайдаланылуучу электрондук документтерди алат:

2) салык кызматынын органдарына Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында аныкталган электрондук документтерди, анын ичинде кагаз жүзүндөгү документтердин сканерленген көчүрмөлөрүн берет;

3) Жалданма кызматкерлер боюнча салык агентинин реестрин туруктуу негизде жүргүзөт жана анда жалданма кызматкерлер болуп саналган жана аны менен эмгек мамилелеринде турган жеке жактар боюнча актуалдуу маалыматтарды камсыз кылат. Жалданма кызматкерлер боюнча салык агентинин реестри киреше салыгы боюнча отчетторду берүү учурунда салык төлөөчү тарабынан пайдаланылат. Ушул пункт мамлекеттик бюджеттен каржылануучу уюмдарга, ошондой эле ушул Кодекстин 47-беренесинин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн субъекттерге жайылтылбайт.

Электрондук документтер салык төлөөчү же салык кызматынын органынын жетекчиси өзү кол койгон кагаз жүзүндөгү документтерге теңдеш деп таанылат.

Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, эгерде электрондук документтер салык төлөөчүгө жөнөтүлсө же ага анын кабинети аркылуу берилсе, кагаз жүзүндөгү документтерди жөнөтүү талап кылынбайт.

4. Ыйгарым укуктуу салык органы майыптыгы бар адамдар үчүн санариптик жеткиликтүүлүктүн эл аралык жана улуттук стандарттарына ылайык анын интерфейсин жана функционалын адаптациялоо менен кабинеттин жеткиликтүүлүгүн камсыз кылууга милдеттүү.

(КР 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 , 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

49-берене. Салык төлөөчүнүн укуктары

1. Салык төлөөчү төмөнкүлөргө укуктуу:

1) салык кызматынын органдарынын кызмат адамынан Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоону талап кылууга;

2) салыктык укук мамилелеринде жеке өзү же өзүнүн салык өкүлү аркылуу иш алып барууга;

3) тиешелүү мамлекеттик органдардан Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары жөнүндө маалыматты, ошондой эле ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, ыйгарым укуктуу салык органы иштеп чыккан эрежелерди, жоболорду жана башка усулдук көрсөтмөлөрдү алууга;

4) салык отчеттуулугунун ыйгарым укуктуу салык органынын расмий сайтына жарыяланбаган формаларын колдонбоого;

5) суроо-талаптын негизинде салык кызматынын органдарындагы өзү тууралуу ар кандай маалыматты, ага кошо көчмө текшерүүнү дайындоо үчүн негиз болгон салыкты туура эмес эсептөө фактылары жөнүндө күбөлөндүрүүчү документтерди ырастоочу көчүрмөлөрдү акысыз алууга, ошондой эле салык төлөөчүнүн кабинети аркылуу берилген, салык кызматынын тиешелүү органынын кол тамгасы жана мөөрү менен күбөлөндүрүлгөн салык кызматынын органынын документтеринин көчүрмөлөрүн алууга;

6) ашыкча төлөнгөн, ашыкча өндүрүлүп алынган салык суммасын эсепке алууга же кайтарып берүүгө, ошондой эле КНС ашыкча суммасын кайтарып берүүгө жана/же ордун толтурууга;

7) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген негиздер болгондо жана тартипте салык жеңилдиктерин пайдаланууга;

8) салыктык сырды сактоону талап кылууга;

9) ушул Кодексте каралган учурларда салык контролу башталганга чейин жазма буйрук алууга, мындай контролду жүзөгө ашырган салык кызматынын органынын кызмат адамынын ырастамасы менен таанышууга;

10) салык контролун жүзөгө ашыруучу салык кызматынын органынын кызмат адамынан инспектордук текшерүү китепчесине каттоону талап кылууга;

11) салык контролунун натыйжалары боюнча салык кызматынын органдарына түшүндүрмө берүүгө;

12) салык милдеттенмесин аткарууга тиешеси жок маалыматтарды жана документтерди бербөөгө;

13) салык кызматынын органынын кызмат адамынын чечимине, аракетине же аракетсиздигине даттанууга;

14) салык кызматынын органынын мыйзамсыз чечиминен, анын кызмат адамынын укукка жат аракетинен же аракетсиздигинен улам келип чыккан чыгымдын жана зыяндын ордун Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык толтуртуп алууга;

15) төмөнкүлөрдү камтыган КНС төлөөчүлөр жөнүндө маалыматка эркин жетүүгө:

а) КНС төлөөчүнүн толук аталышы, ИСН;

б) анык эмес деп таанылган эсеп-фактуранын реквизиттери;

в) төмөнкү салык төлөөчүлөр жөнүндө маалыматтар:

- патенттин же өзгөчө режимдеги соода зоналарындагы ишке салыктын негизинде иш жүргүзүүчү, ошондой эле ушул Кодекстин 423-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунун "а" пунктчасында, 6, 8-бөлүктөрүндө көрсөтүлгөн;

- электрондук эсеп-фактура жана электрондук товардык-транспорттук коштомо кагаз боюнча маалыматтык системаларда катталган.

2. Салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген башка укуктарга да ээ.

(Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 2-февралындагы № 31, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185, 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243, 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

51-берене. Салык төлөөчүнүн милдеттери

1. Салык төлөөчү төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) белгиленген тартипте салык кызматынын органында катталууга;

2) салык милдеттенмесин аткарууга;

3) ушул Кодексте белгиленген талаптарга ылайык салыктык эсепке алууну жүргүзүүгө;

3¹) салык төлөөчүнүн өз кабинети аркылуу Жалданма кызматкерлер боюнча салык агентинин реестрин жүргүзүүгө жана анда жалданма кызматкерлер болуп саналган жана аны менен эмгек мамилелеринде турган жеке жактар боюнча актуалдуу маалыматтарды камсыз кылууга. Ушул пункт мамлекеттик бюджеттен каржылануучу уюмдарга, ошондой эле ушул Кодекстин 47-беренесинин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн субъекттерге жайылтылбайт.

4) ушул Кодексте белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө салык отчетун берүүгө;

5) ушул Кодексте белгиленген учурларда жана тартипте түшүндүрмөлөрдү, маалыматтарды жана документтерди берүүгө, анын ичинде электрондук түрдө берүүгө;

6) салыктык укук бузуулардын кесепеттерин четтетүү же салыктык укук бузууларга алып келүүчү аракеттерди же аракетсиздикти токтотуу жөнүндө салык кызматынын органынын мыйзамдуу талабын аткарууга;

7) ушул Кодекстин негизинде салык кызматынын органынын кызмат адамынын кызматтык милдеттерин аткаруусуна тоскоолдук кылбоого;

8) жазма буйруктун негизинде салык аудити, көчмө салыктык текшерүү, рейддик салык контролу жана салык төлөөчү тааныган салык карызын накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүү, жалданма кызматкерлердин иш жүзүндөгү санын аныктоо үчүн салык постун орнотуу формасында, ошондой эле бар болушу же пайдаланылышы салык милдеттенмелеринин келип чыгышына алып келген аймакта же жайда хронометраждык иликтөөлөрдү жүргүзүүдө салык контролун жүргүзүүчү салык кызматынын органынын кызмат адамына кирүүгө мүмкүндүк берүүгө;

9) салык милдеттенмесин эсептɵɵнү эсепке алууну жана аткарууну ырастаган документтердин сакталышынын төмөнкүдөй мөөнөтүн камсыз кылууга:

а) кагаз жана электрондук алып жүрүүчүдөгү документтер - патенттин негизинде салыкты алууну жана төлөөнү тастыктаган документтерди кошпогондо, 6 жылдан кем эмес;

б) патенттин негизинде салыкты алууну жана төлөөнү тастыктаган документтер - 3 жылдын ичинде;

10) салык кызматынын органынын текшерүү жүргүзгөн кызмат адамына текшерүүнү же контролдоону каттоо үчүн инспектордук текшерүүлөр китебин көрсөтүүгө;

11) учурдагы салыктык эсепке алуу жери боюнча салык органына Кыргыз Республикасынын банктарында эсептердин ачылгандыгы же жабылгандыгы жөнүндө, анын ичинде Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жайгашкан эсептери жөнүндө маалыматты мындай эсептер ачылган же жабылган күндөн кийинки күндөн тартып 15 күндүн ичинде билдирүүгө;

12) акциздик товарларга, ЕАЭБге мүчө-мамлекеттерден Кыргыз Республикасына ташып киргизилген товарларга, ошондой эле Кыргыз Республикасынын аймагы боюнча орду которулган товарларга карата Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген талаптарды аткарууга;

13) учурдагы салыктык эсепке алуу жери боюнча салык органына билдирүү тапшырууга:

а) товарларды өткөрүп берүүгө байланыштуу ЕАЭБ мүчө-мамлекеттин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына ташып кирүү жөнүндө:

- ЕАЭБ мүчө-мамлекеттин салык төлөөчүсүнөн анын Кыргыз Республикасындагы филиалына же өкүлчүлүгүнө;

- ЕАЭБ мүчө-мамлекеттеги филиалдан же өкүлчүлүктөн филиал же өкүлчүлүк болуп саналган Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүсүнө;

б) өткөрүп берүүгө байланыштуу товарларды Кыргыз Республикасынын аймагынан ЕАЭБ башка мүчө мамлекеттин аймагына ташып чыгуу жөнүндө:

- Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүсүнөн ЕАЭБ мүчө-мамлекеттеги ɵзүнүн филиалына же өкүлчүлүгүнө;

- Кыргыз Республикасындагы филиалдан же өкүлчүлүктөн филиалы же өкүлчүлүгү болуп саналган ЕАЭБ мүчө-мамлекеттин салык төлөөчүсүнө;

в) ташылып кирген товарлардын өзгөчөлүктөрүн жана мүнөздөмөлөрүн өзгөртпөстөн кийин Кыргыз Республикасынын аймагынан ташылып чыга турган товарларды ЕАЭБ мүчө-мамлекеттердин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына убактылуу ташып кирүү жөнүндө;

г) ташылып чыккан товарлардын өзгөчөлүктөрүн жана мүнөздөмөлөрүн өзгөртпөстөн кийин Кыргыз Республикасынын аймагына ташылып кире турган товарларды Кыргыз Республикасынын аймагынан ЕАЭБ мүчө-мамлекеттердин аймагына убактылуу ташып чыгуу жөнүндө;

д) берилүүчү чийки затты аны андан ары кайра иштетүү үчүн ЕАЭБ мүчө-мамлекеттин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына ташып кирүү жөнүндө;

е) берилүүчү чийки затты андан ары кайра иштетүү үчүн аны Кыргыз Республикасынын аймагынан ЕАЭБ мүчө-мамлекеттин аймагына ташып чыгуу жөнүндө.

Билдирүүнүн формасы, толтуруу жана берүү мөөнөттөрү жана тартиби ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилет;

14) товарларды маркалоону жүзөгө ашырууга, маркалана турган товарлар жөнүндө толук жана анык маалымат берүүгө жана товарларды маркалоо жагынан Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана/же ЕАЭБ мыйзамдарында каралган милдеттенмелерди аткарууга;

15) Министрлер Кабинети бекиткен тартипке ылайык колдонууга уруксат берилген фискалдык программалык камсыз кылууну колдонууга;

16) жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү ташууларга буюртма берүү, такси кызматы жана курьердик кызмат көрсөтүү үчүн колдонулуучу субъекттерди маалымат тутумуна салыктык каттоосу бар болсо гана кошууну камсыз кылууга, ошондой эле Министрлер Кабинети аныктаган тартипте маалыматты ыйгарым укуктуу салык органына реалдуу убакыт режиминде берүүгө;

17) ЕАЭБге мүчө-мамлекеттерден Кыргыз Республикасына товарларды ташып кирүүдө салык органдарына ташып киргизилген товарларга документтерди жана коштомо документтерди Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган тартипте көрсөтүүгө;

18) Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган учурларда жана тартипте ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилүүчү товарлардын, жумуштардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн каталогдорун пайдаланууга;

19) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында жана ЕАЭБдин укуктарында аныкталган учурларда жана тартипте контролдук пломбаларды пайдаланууга;

20) ушул Кодекске ылайык эсеп-фактураны тариздөөгө милдеттүү болгон берүүчүдөн электрондук документ түрүндө эсеп-фактураны алуу менен товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сатып алууга.

1¹. Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары иш жүргүзгөн салык төлөөчү салыктарды бирдиктүү салыктын негизинде салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутумуна ылайык гана төлөөгө милдеттүү.

2. Салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген башка милдеттерди аткарат.

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78 , 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 , 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243, 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262  Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

53-берене. Салык агенти, укуктар, милдеттер жана жоопкерчилик

1. Эгерде ушул беренеде башкача каралбаса, ушул Кодекстин талаптарына ылайык салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аткарууга милдеттүү болгон уюм же жеке ишкер салык агенти болуп саналат.

Мыйзам чыгаруу, сот, Кыргыз Республикасынын атайын статусу бар мамлекеттик бийликтин аткаруу органдары, Кыргыз Республикасынын Конституциясында аныкталган башка мамлекеттик орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мамлекеттик социалдык камсыздандыруу органы жана Кыргыз Республикасынын Депозиттерди коргоо боюнча агенттиги иши Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу мекеменин пайда болушуна алып келбеген, берүү жери болуп Кыргыз Республикасынын аймагы таанылган чет өлкөлүк уюм тарабынан алардын дарегине аткарылган жумуштар же кызмат көрсөтүүлөр боюнча КНС боюнча салык агенттери болуп саналбайт.

2. Салык агенти өзүнүн милдеттерин ушул Кодексте каралган жеңилдиктерди жана бошотууларды эске алуу менен төмөнкүлөргө карата аткарат:

1) кызматкерге эмгек келишими боюнча төлөнгөн суммалар, ошондой эле жеке жакка төлөнгөн жана ушул Кодекске ылайык салык салынууга тийиш болгон башка киреше боюнча киреше булагы катары киреше салыгына;

2) Кыргыз Республикасында туруктуу мекеме түзбөстөн иш жүргүзгөн чет өлкөлүк уюмдун кирешесинен алынуучу салыкка, киреше булагы катары;

3) чет өлкөлүк субъекттин киреше булагы деп таанылуучу капиталдагы үлүшүн же ата мекендик уюмдагы башка катышуу үлүшүн сатуудан алган кирешесинен алынуучу салыкка;

4) транзакцияга салыкка, мында эсеп ачылган банк салык агенти болуп таанылат, ага чет өлкөлүк субъекттен акча каражаттары эсепке киргизилет жана төмөнкүлөрдүн чет өлкөлүк банктарынын эсеби аркылуу башка чет өлкөлүк субъекттин дарегине эсептен чыгарылат:

а) жеке ишкердин, уюмдун, мамлекеттик каттоо жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасында катталган чет өлкөлүк уюмдун филиалынын/өкүлчүлүгүнүн;

б) Кыргыз Республикасында туруктуу мекемеси жок жана анын эсеби ачылган банктын дареги боюнча мамлекеттик каттоосуз салыктык каттоодон өткөн чет өлкөлүк уюмдун;

5) ушул Кодекстин 111-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык Кыргыз Республикасында катталган, 28-берененин 4-бөлүгүндө көрсөтүлгөн чет өлкөлүк уюмду кошпогондо, Кыргыз Республикасынын аймагы берүү орду болуп таанылган алардын дарегине иши Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу мекеменин пайда болушуна алып келбеген чет өлкөлүк уюм тарабынан аткарылган жумуштар же көрсөтүлгөн кызматтар боюнча КНСке.

Ушул пункт ушул Кодекс күчүнө кирген датага чейин түзүлгөн, ушул Кодекстин 3-беренесинде көрсөтүлгөн эл аралык келишимдерди же макулдашууларды ишке ашыруунун алкагында жумуштарды аткарууга жана/же кызматтарды көрсөтүүгө жайылтылбайт;

6) акциздик товар натыйжасы болуп саналган иштетип алма чийки затты кайра иштетүүчү субъект катары акциздик салыкка.

2-1. Салык агенти жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү ташууга, такси кызматына жана курьердик кызматка тапшырык берүү үчүн колдонулуучу салык агентинин маалымат тутумун пайдалануу менен иш жүргүзүүдөн алынган жана ушул Кодекске ылайык салык салынууга тийиш болгон жеке жактын кирешесинен киреше салыгына карата өз милдеттерин аткарат.

Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 12-февралындагы N 37 Мыйзамы менен берилген берененин 2-1-бөлүгүнө киргизилген өзгөртүүлөр, 2025-жылдын 1-сентябрынан тартып күчүнө кирет.

3. Салык агенти салык агентинин өзү же салык агентинин тапшырмасы боюнча башка адам же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка адам тарабынан кирешенин суммасын тɵлɵɵ, товар, жумуштар жана кызмат кɵрсɵтүүлɵр үчүн акылар төлөнгөнүнө карабастан, салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аткарууга милдеттүү.

4. Эгерде ушул Кодексте башкача белгиленбесе, салык төлөөчү үчүн ушул Кодекс менен белгиленген укуктар жана милдеттер салык агентине жайылтылат.

5. Эгерде салык агенти ушул Кодекс менен каралган салык милдеттенмесин кармап калбаса же толук эмес кармап калса, анда бул аткарылбаган салык милдеттенмеси салык агенти тарабынан аткарылат.

6. Банк ушул берененин 2-бөлүгүнүн 5-пунктунда каралган милдеттерге карата салык агенти болуп саналбайт.

7. Салык агентинин отчету салык милдеттенмеси пайда болгон ай үчүн берилет. Салык агентинин отчетун берүү жана салык милдеттенмесин төлөө ушул Кодекстин талаптарына ылайык ар бир салыкка карата өзүнчө колдонулган тартипте жана мөөнөттөрдө жүзөгө ашырылат.

8. Кыргыз Республикасынын аймагы берүү жери деп таанылган жумуштарды жана/же кызмат көрсөтүүлөрдү чет өлкөлүк уюмдан же чет өлкөлүк жеке ишкерден сатып алууда Жогорку технологиялар паркынын резиденти, ошондой эле аба жана темир жол транспорту менен жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү жана жол жүгүн эл аралык ташууну жүзөгө ашыруучу салык төлөөчү ушул берененин 2-бөлүгүнүн 3-пунктунда каралган КНСке карата салык агентинин милдеттерин аткаруудан бошотулат.

56-берене. Салык кызматынын органынын кызмат адамы. Кызмат өтөө жана атайын наамдарды ыйгаруу тартиби

1. Салык кызматынын органынын кызмат адамы болуп ушул Кодексте белгиленген ыйгарым укуктарга ээ салык кызматынын органынын жетекчиси, кызматкери, ошондой эле салык кызматынын органдарынын административдик иш-милдеттерин аткарган кызматкери саналат.

2. Мыйзамдарда белгиленген тартипте алып салынбаган же жоюлбаган соттуулугу бар адам же соттуулугу жоюлганына же алып салынганына карабастан мамлекеттик жана муниципалдык кызматтын кызыкчылыктарына каршы коррупциялык жана/же башка кылмыш жасагандыгы үчүн соттуулугу бар адам салык кызмат органынын кызмат адамы боло албайт.

Сотко чейинки өндүрүштү жүзөгө ашыруучу салык кызматы органдарынын кызмат адамдарына укук коргоо органдарында кызмат өтөө жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген талаптар коюлат.

Мамлекеттик жарандык кызматчылардын салык кызматынын органдарында кызмат өтөөсү, мамлекеттик жарандык кызмат жана муниципалдык кызмат жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен ушул Кодекске карама-каршы келбеген бөлүгүндө жөнгө салынат.

2-1. (КР 2024-жылдын 23-июлундагы N 136 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3. Эгерде ушул беренеде башкасы каралбаса, салык кызматынын органынын кызмат адамына кызмат өтөө учурунда кызмат орундарынын топторунун жана категорияларынын чегинде ээлеген кызмат ордуна ылайык, ыйгаруу ырааттуулугун сактоо менен, ошондой эле мурдагы атайын наамдагы жана ээлеген мамлекеттик кызмат ордундагы мамлекеттик кызматта иштеген жылдарын эске алуу менен атайын наамдар ыйгарылат.

4. Биринчи атайын наам болуп "салык кызматынын кенже инспектору" деген наам саналат, ал салык кызматынын органдарынын тутумунда бир жылдан кем эмес иш стажы бар кызмат адамдарына ыйгарылат.

(Абзац КР 2025-жылдын 29-октябрындагы N 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

4-1. Салык органдарынын кызмат адамдарына чектүү атайын наамдар төмөнкүдөй тартипте ыйгарылат:

1) кенже кызмат орундарына - жогорулашы боюнча салык кызматынын 3 жана 2-рангдагы инспектору атайын наамдары;

2) улук кызмат орундарына:

а) түзүмдүк бөлүмдөрдүн жетекчилерине - салык кызматынын 3-рангдагы кеңешчиси атайын наамы;

б) башка кызмат орундарына- салык кызматынын 1-рангдагы инспектору атайын наамы;

3) башкы кызмат орундарына:

а) салык органынын жетекчисине - салык кызматынын 1-рангдагы кеңешчиси атайын наамдары;

б) салык органынын жетекчисинин орун басарына - салык кызматынын 2-рангдагы кеңешчиси атайын наамдары.

4-2. Ыйгарым укуктуу салык органынын кызмат адамдарына чектүү атайын наамдар төмөнкүдөй тартипте ыйгарылат:

1) кенже кызмат орундарына - жогорулашы боюнча салык кызматынын 2 жана 1-рангдагы инспектору атайын наамдары;

2) улук кызмат орундарына - салык кызматынын 3-рангдагы кеңешчиси атайын наамы;

3) башкы кызмат орундарына - жогорулашы боюнча салык кызматынын 2 жана 1-рангдагы кеңешчиси атайын наамдары;

4) ыйгарым укуктуу салык органынын жетекчисинин орун басарларына - салык кызматынын 3-рангдагы мамлекеттик кеңешчиси атайын наамдары;

5) ыйгарым укуктуу салык органынын жетекчисине - салык кызматынын 2-рангдагы мамлекеттик кеңешчиси атайын наамы.

5. Салык кызматынын 1, 2 жана 3-рангдагы мамлекеттик кеңешчиси атайын наамдарын ыйгаруу, ажыратуу, төмөндөтүү Министрлер Кабинетинин Төрагасынын сунушу боюнча - Кыргыз Республикасынын Президенти (мындан ары - Президент), калган атайын наамдар боюнча кызмат адамынын түздөн-түз жетекчисинин сунушу боюнча ыйгарым укуктуу салык органынын жетекчиси тарабынан жүзөгө ашырылат.

6. Кезектеги атайын наамды ыйгаруу үчүн ар бир атайын наамда болуу мөөнөтү тиешелүү буйрукка кол коюлган учурдан тартып төмөнкүлөрдү түзүүгө тийиш:

1) салык кызматынын кенже инспектору - 1 жыл;

2) салык кызматынын 3, 2 жана 1-рангдагы инспектору - тиешелүү түрдө 2, 3 жана 4 жыл;

3) салык кызматынын 3 жана 2-рангдагы кеңешчиси - тиешелүү түрдө 5 жана 6 жыл.

Салык кызматынын 2 жана 1-рангдагы кеңешчиси атайын наамдары ыйгарым укуктуу салык органынын жетекчисинин чечими боюнча мурдагы атайын наамында жүргөн узактыгын эске албастан, ошондой эле салык кызматынын 1-рангындагы инспекторунан төмөн эмес атайын наамы болгон учурда ырааттуулукту сактабастан ыйгарылышы мүмкүн.

Салык кызматынын 1-рангдагы кеңешчиси, салык кызматынын 1, 2 жана 3-рангдагы мамлекеттик кеңешчиси атайын наамдарында болуу мөөнөтү белгиленбейт.

7. Белгилүү бир мөөнөткө кабыл алынган, ошондой эле тартиптик жазасы бар же аларга карата кызматтык териштирүү жүргүзүлүп жаткан же кылмыш иши козголгон салык органдарынын кызмат адамдарына атайын наамдар ыйгарылбайт.

Салык кызматынын органынын кызмат адамы төмөнкүдөй учурларда атайын наамынан ажыратылышы мүмкүн:

- ага карата соттун мыйзамдуу күчүнө кирген айыптоочу өкүмү болгондо;

- мамлекеттик кызматчы наамына шек келтиргендигине байланыштуу кызматтан бошотулганда;

- Кыргыз Республикасынын жарандыгынан ажыраганда.

Салык кызматынын органынын кызмат адамы кызматтык милдеттерин одоно бузгандыгы, кадыр-баркына шек келтирген жосун жасагандыгы, ага жүктөлгөн милдеттерди аткарбагандыгы же талаптагыдай аткарбагандыгы үчүн атайын наамынан, бирок андан төмөн бир атайын наамдан ашпаган наамга төмөндөтүлүшү мүмкүн, ошондой эле атайын наамдан ажыратылышы мүмкүн.

8. Салык кызматынын органынын жетекчиси атайын наамдагы кызмат өтөө мөөнөтү аяктагандан кийин кызмат адамдарына кезектеги атайын наамды ɵз учурунда берүү үчүн чараларды көрүүгө милдеттүү, анын бузулушу жеке тартип жоопкерчилигине алып келет.

9. Салык кызматынын органынын кызмат адамына өзгөчө учурларда анын кесипкөй сапаттарын, мамлекеттик бийлик органдарындагы иш стажын эске алуу менен кызматтык милдеттерин аткаруудагы өзгөчө жетишкендиктери үчүн дем берүү катары кезектеги атайын наам бир жолу ыйгарылышы мүмкүн:

1) мөөнөтүнөн мурда, мурдагы наамдагы кызматынын мөөнөтү аяктаганга чейин бир жыл мурда, бирок ээлеген кызматына ылайык келген атайын наамдан жогору эмес;

2) атайын наамдагы кызматынын мөөнөтү аяктагандан кийин ээлеген кызматына ылайык келген атайын наамдан бир тепкичке жогору.

10. Салык кызматынын органынын илимий даражасы же илимий наамы бар кызмат адамына кезектеги атайын наам ээлеген кызматына ылайык келген атайын наамдан бир тепкич жогору берилет.

11. Аскердик же атайын наамдары, атайын класстык чендери, дипломатиялык рангдары, класстык чендери бар адамдарга салык кызматынын органдарына дайындалган учурда ушул аскердик же атайын наамга, атайын класстык ченге, дипломатиялык рангга, класстык ченге шайкеш келүүчү атайын наам ыйгарылат. Ыйгарылган атайын наам салык кызматынын органынын кызмат адамы башка мамлекеттик органга же башка мамлекеттик кызматка которулганда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген катыш боюнча ушул Кодекске ылайык сакталып калат.

12. Атайын наамдын ыйгарылышы, төмөндөтүлүшү жана ажыратылышы жөнүндө маалыматтар салык кызматынын органынын кызмат адамынын өздүк ишине киргизилет жана кызматтык ырастамада көрсөтүлөт.

59-берене. Салык кызматынын органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын укуктары

1. Салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары төмөнкүлөргө укуктуу:

1) ушул Кодексте белгиленген тартипте Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгууга жана салык отчеттуулугунун жана документтердин формаларын жана аларды толтуруу тартибин бекитүүгө;

2) ушул Кодексте белгиленген тартипте салык контролун жүзөгө ашырууга;

3) эгерде ушул Кодексте башкасы белгиленбесе, салык контролун жүзөгө ашырууда салык төлөөчүдөн бюджетке салыктарды эсептөө, кармоо жана төлөө боюнча документтерди берүүнү талап кылууга;

4) эгерде ушул Кодексте башкасы белгиленбесе, салык контролун жүзөгө ашырууда салык төлөөчүдөн салыктарды эсептөө, кармоо жана төлөө боюнча документтерди, ошондой эле салыктарды эсептөөнүн тууралыгын, өз учурунда кармоону жана төлөөнү ырастоочу документтерди толтуруу боюнча түшүндүрмөлөрдү талап кылууга;

5) эгерде ушул Кодексте башкасы белгиленбесе, салык контролун жүзөгө ашыруунун жүрүшүндө ушул Кодексте аныкталган тартипте салык төлөөчүдөн документтердин көчүрмөлөрүн алууга;

6) салык контролун толук жүргүзүү үчүн мааниге ээ болгон ар кандай аймактарды, жайларды, документтерди жана буюмдарды ушул Кодекске ылайык текшерүүнү жүргүзүүгө;

7) текшерилүүчү салык төлөөчүгө салык салууга байланыштуу маселелер боюнча ушул Кодексте белгиленген тартипте банктардан салык төлөөчүнүн банктык эсептеринин болушу жана номерлери жөнүндө, коммерциялык, банктык жана башка корголуучу жашыруун сырды түзүүчү маалыматтарды жарыялоого карата Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген талаптарын сактоо менен бул эсептердеги акчалардын калдыктары жана кыймылы жөнүндө маалыматтарды алууга;

8) электрондук түрдө кызмат көрсөткөн салык төлөөчүнү салыктык текшерүүнү жүргүзүүдө салык кызматынын органы мындай бүтүмдүн катышуучуларынан электрондук бүтүм жагынан маалыматты талап кылууга укуктуу;

9) ушул Кодексте каралган учурларда жана тартипте баалоонун кыйыр усулдарынын негизинде салык төлөөчүнүн салык милдеттемесин аныктоого;

10) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган негиздер боюнча салык төлөөчүнү жоюу, анын ичинде мажбурлоо менен жоюу жөнүндө сотко доо арызын берүүгө;

11) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын аныкталган бузууларды четтетүүнү талап кылууга жана көрсөтүлгөн талаптардын аткарылышын контролдоого;

12) мамлекеттик органдардан жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан, базарлардын жана соода борборлорунун администрацияларынан салык салуу объекттерине байланышкан маалыматты талап кылууга жана алууга;

13) салыктарды чогултуу боюнча контролду жүзөгө ашырууга;

14) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, ошондой эле базарлардын жана соода борборлорунун администрациясынын ушул Кодекске ылайык берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды аткаруу боюнча ишин контролдоого;

15) фискалдык программалык камсыз кылуунун ыйгарым укуктуу салык органы аныктоочу талаптарга ылайык келишине карата текшерүүгө жана салык контролун жүргүзүүдө анда сакталган маалыматтарды пайдаланууга;

16) Министрлер Кабинети аныктаган учурларда жана тартипте товардык-материалдык баалуулуктардын калдыктарын алып салууга;

17) салык контролун жүргүзүүдө ишти салык каттоосуз жана/же патенттин же өзгөчө режимдеги соода зоналарындагы ишке салыктын негизинде салыкты төлөбөстөн жүзөгө ашырган жана/же Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган товардык-материалдык баалуулуктарга баштапкы эсепке алуу документтери жок болгон учурда, салык төлөөчүнүн ишкердик иши менен байланышкан мүлк объекттерин мөөр басып бекитүүгө/пломбалоого;

18) салык кызматынын маалымат тутумунда салыктарды төлөбөөнүн тобокелдик факторлору жок болгон жана салык төлөөчү нөлдүк көрсөткүчтөр менен салык отчеттуулугун берген учурда уюмдун жоюлушуна же жеке ишкердин ишинин токтотулушуна байланыштуу салыктык каттоону жокко чыгарууда ушул Кодекске ылайык салык төлөөчүнү текшерүүнү жүргүзүүгө;

19) ушул Кодекстин 107-беренесинин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жактын жана анын жакын туугандарынын кирешелери, чыгымдары, мүлкү жана милдеттенмелери жөнүндө маалымат берүү тууралуу суроо-талапты мамлекеттик органдарга, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына, коммерциялык жана коммерциялык эмес уюмдарга, чет мамлекетке, жарандарга жөнөтүүгө;

20) Кыргыз Республикасынын лотереялар жөнүндө мыйзамдарында белгиленген тартипте шыктандыруучу лотереяларды өткөрүү боюнча иш-чараларды уюштуруу;

21) шыктандыруучу лотереянын байге фондун түзүү үчүн товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сатып алуу жана аларды лотереянын жеңүүчүлөрүнө кайтарымсыз негизде өткөрүп берүү;

22) банктык төлөм карталарын жана/же электрондук акчаларды жана/же улуттук стандарттагы штрих-коддун (QR-коддун) эки өлчөмдүү символдорун жана/же башка накталай эмес төлөм инструменттерин пайдалануу менен төлөмдөрдү жүргүзүүгө арналган жабдуунун (программалык-техникалык түзүлүштүн) болушун жана колдонулушун, анын ичинде мындай жабдуунун катталуу фактысын контролдоо:

а) башка жакка; жана/же

б) ишкердик ишке байланышпаган жеке мүнөздөгү төлөмдөрдү жүргүзүүгө арналган субъекттин өзүнө;

23) Министрлер Кабинети аныктаган тартипте товарларды эсепке алуу пункттарында товарлардын жүгүртүлүшүн эсепке алууга жана байкоо жүргүзүүгө.

24) салык постун орнотуу жана товардык-материалдык баалуулуктардын калдыктарын алуу мезгилинде ишкердик объектине видео байкоо тутумун орнотууга.

2. Ушул Кодексте белгиленген ыйгарым укуктарды жүзөгө ашыруу үчүн салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка укуктарга да ээ.

Укук коргоо иши бөлүгүндө салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза-процессуалдык кодексинде жана Кыргыз Республикасынын укук коргоо органдарында кызмат өтөө жөнүндө мыйзамдарында каралган укуктарга ээ.

60-берене. Салык кызматынын органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын милдеттери

1. Салык кызматынын органдары жана анын кызмат адамдары төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) салык төлөөчүнүн укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын сактоого;

2) жеке жактардын активдерин ыктыярдуу декларациялоо жана мунапыс берүү чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык берилген декларацияны изилдөө процессинде алынган маалыматты декларация субъектине каршы колдонбоого жана ачыкка чыгарбоого;

Көңүл буруңуздар! Берилген беренеге КР 2023-жылдын 3-апрелиндеги N 78 Мыйзамы менен киргизилген өзгөртүүлөр, "Жеке жактардын активдерин ыктыярдуу легалдаштыруу жана мунапыс берүү жөнүндө" КР Мыйзамы күчүнө кирген күндөн тартып күчүнө кирет.

3) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоого жана салык төлөөчүлөрдөн аны аткарууну талап кылууга;

4) салык төлөөчүгө ыйгарым укуктуу салык органынын расмий сайты аркылуу белгиленген салык отчеттуулугунун формаларын, аларды толтуруу тартибин, салык кызматынын органына аларды берүүнүн ыкмасын жана мөөнөттөрүн жеткирүүгө;

5) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган учурларда салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү суроо-талабына жооп берүүгө;

6) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын аткарылышына салыктык контролду жүзөгө ашырууга;

7) салык төлөөчүлөрдүн, салык салуу объекттеринин, эсептелген жана төлөнгөн салыктардын эсебин жүргүзүүгө;

8) эгерде ушул Кодексте башкасы каралбаса, салык кызматынын органдары тарабынан берилген учурда бюджеттик каражаттардын эсебинен салык отчеттуулугунун белгиленген формаларынын бланктарын берүүгө;

9) белгиленген салык отчеттуулугунун формаларын толтуруу тартибин түшүндүрүп берүүгө;

10) салыктык текшерүүнү жазма буйрук боюнча гана жүргүзүүгө;

11) салыктык текшерүүлөрдү жана салыктык контролдун башка формаларын инспектордук текшерүүлөр китебине каттоого;

12) пландан тышкары көчмө, утурлама текшерүү же кайра текшерүү жүргүзүүдө салык төлөөчүнү контролду дайындоо үчүн негиз болгон салыкты туура эмес эсептөө фактылары жөнүндө күбөлөндүрүүчү тастыктоочу документтер менен тааныштырууга;

13) Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен корголуучу кызматтык, коммерциялык, салыктык, банктык жана башка жашыруун сырды сактоого;

14) ушул Кодексте каралган мөөнөттөрдө жана учурларда салыктык милдеттерди аткаруу жөнүндө чечимди салык төлөөчүгө тапшырууга;

15) салык төлөөчүнүн суроо-талабы боюнча аны алган күндөн кийинки күндөн тартып 2 жумушчу күндөн кечиктирбестен төмөнкүлөрдү берүүгө:

а) салык төлөөчүнүн жеке эсебинин абалы жөнүндө документти;

б) ушул Кодексте белгиленген учурларда салык төлөөчүгө жана/же анын салык милдеттенмесине карата кабыл алынган салык кызматынын органынын чечимин жана башка документтерин;

в) пландан тышкары көчмө, утурлама текшерүү же кайра текшерүүнү дайындоо үчүн негиз болгон салыктарды туура эмес эсептөө фактылары тууралуу күбөлөндүргөн ырастоочу документтердин көчүрмөлөрүн;

г) салык кызматынын тиешелүү органынын жетекчисинин же ал тарабынан ыйгарым укук берилген адамдын кол тамгасы жана мөөрү менен күбөлөндүрүлгөн салык төлөөчүнүн кабинети аркылуу берилген салык кызматынын органдарынын документтеринин көчүрмөлөрүн;

16) салык милдеттенмелерин аткаруу фактысын тастыктоочу документтердин 6 жыл бою сакталышын камсыз кылууга;

17) салык милдеттенмелерин аткарууну камсыз кылуунун ыкмаларын ушул Кодексте белгиленген тартипте колдонууга;

18) салык төлөөчүгө ушул Кодексте белгиленген талаптарга ылайык салык санкцияларын салууга, ошондой эле укук бузуулар жөнүндө мыйзамдарга ылайык санкцияларды колдонууга;

19) ушул Кодексте белгиленген тартипте салык төлөөчүлөрдүн даттанууларын кароого;

20) ушул Кодекстин 107-беренесинин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жактарды жана алар берген декларацияларды эсепке алууну жүргүзүүгө;

21) ушул Кодекстин 107-беренесинин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жактардын кирешелери, чыгашалары, мүлкү жана милдеттенмелери тууралуу маалыматтын ишенимдүү жана толук чагылдырылышы жагынан декларацияда көрсөтүлгөн маалыматтарды изилдөөгө жана талдоого;

22) ушул Кодекстин 107-беренесинин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жактар декларацияларды беришинин жыйынтыктары тууралуу Президентке, Жогорку Кеңешке жана Министрлер Кабинетине маалыматты жыл сайын, 1-октябрга чейин берүүгө;

23) ыйгарым укуктуу салык органынын расмий сайтына иши жашыруун мүнөзгө жана улуттук коопсуздукту камсыз кылууга байланышкан аскер кызматчыларын жана укук коргоо органдарынын кызматкерлерин кошпогондо, саясий, атайын, жогорку административдик мамлекеттик кызмат орундарын, саясий жана жогорку административдик муниципалдык кызмат орундарын ээлеген же ээлеп турган жактардын, мамлекеттик үлүшү бар юридикалык жактардын жетекчилеринин жана орун басарларынын, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын башкармасынын, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жана Кыргыз Республикасынын Сот адилеттиги иштери боюнча кеңешинин мүчөлөрүнүн, ошондой эле алардын жакын туугандарынын кирешелери, чыгымдары жана мүлкү жөнүндө жыйынды маалыматтарды жарыялоого;

24) ыйгарым укуктуу салык органынын расмий сайтында КНС төлөөчүлөр тууралуу маалыматты жайгаштыруу аркылуу бул маалыматка эркин жетүүнү камсыз кылууга, ал төмөнкүлөрдү камтыйт:

а) КНС төлөөчүнүн толук аталышын, ИСН;

б) жараксыз деп таанылган эсеп-фактуранын реквизиттерин;

в) төмөнкү салык төлөөчүлөр жөнүндө маалыматтар:

- патенттин же өзгөчө режимдеги соода зоналарындагы ишке салыктын негизинде иш жүргүзүүчү, ошондой эле ушул Кодекстин 423-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунун "а" пунктчасында, 6, 8-бөлүктөрүндө көрсөтүлгөн;

- электрондук эсеп-фактура жана электрондук товардык-транспорттук коштомо кагаз боюнча маалыматтык системаларда катталган;

25) салык төлөөчүлөр менен өз ара аракеттенүү жол-жоболорун жөнөкөйлөтүүнүн жана жакшыртуунун эсебинен, анын ичинде аралык форматына өтүү жолу менен салык төлөөчүлөр үчүн жагымдуу шарттарды түзүүгɵ;

26) салык төлөөчүгө Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары чыгууга чектөө тууралуу сот актысынын көчүрмөсүн, ошол эле учурда ушул актыны мамлекеттик чек араны коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга жөнөтүүгө.

2. Салык кызматынын органдары ыйгарым укуктуу салыктык органдын ачык маалыматтык веб-сайтына салык кызматынын органдарынын иштери тууралуу отчетту отчеттук календардык жылдан кийинки жылдын биринчи августуна чейин жарыялоого милдеттүү. Бул отчет отчеттук календардык жыл үчүн төмөнкүдөй маалыматтарды камтууга тийиш:

1) салык кызматынын органдары чогулткан салыктардын аталышын жана суммаларын;

2) салык карыздарынын суммаларын;

3) салыктарды чогултуу процессинде салык органдары тарткан чыгымдарды;

4) салык карызын төлөө боюнча берилген салык жеңилдиктери, кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөөлөр боюнча статистикалык маалыматтарды;

5) салык кызматынын органдарынын ишиндеги жетишкендиктерди жана кемчиликтерди сыпаттоону;

6) салык карызынын өлчөмүн көрсөтүү менен 5000 эсептик көрсөткүчтөн ашкан өлчөмдөгү салык карызы бар деп таанылган жеке жактардын фамилияларынын жана ысымдарынын, уюмдардын аталыштарынын тизмесин.

3. (КР 2025-жылдын 29-октябрындагы N 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3-1. Салык кызматынын органдары салык төлөөчүлөрдү ыйгарым укуктуу салык органынын автоматташтырылган маалымат тутуму аркылуу категориялаштырууну (аларды статистикалык/математикалык моделдерди пайдалануу менен сегменттөөнү) караган салык төлөөчүлөрдүн рейтингин түзөт.

Салык төлөөчүлөрдүн рейтингин түзүү тартиби, ошондой эле салык төлөөчүлөрдү рейтингге ылайык администрациялоо тартиби Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.

4. Эгерде көчмө текшерүү жүргүзүүнүн жыйынтыктары боюнча түзүлгөн, салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын өлчөмү кылмыш-жаза жоопкерчилиги баштала турган чектен ашып кетсе, салык кызматынын органдары Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза-процессуалдык мыйзамдарында аныкталган тартипте сотко чейинки өндүрүштү баштайт.

5. Салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары ошондой эле Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган башка милдеттерди да аткарат.

Укук коргоо иши бөлүгүндө салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза-процессуалдык кодексинде жана Кыргыз Республикасынын укук коргоо органдарында кызмат өтөө жөнүндө мыйзамдарында каралган милдеттерди аткарат.

2. Бажы органдары салыктарды, анын ичинде ушул Кодекстин 324-беренесинде белгиленген режимди колдонуучу субъект жана ушул Кодекстин 430-беренесинин 5¹-бөлүгүндө көрсөтүлгөн ишке карата ЭЭЗ субъектиси тарабынан төлөнүүчү Бирдиктүү салыкты администрациялоону жүзөгө ашырат:

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган тартипте Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын сактоого рейддик салык контролун жүргүзөт.

62-1-берене. Базарлардын жана соода борборлорунун администрацияларынын салыктык укук мамилелери чөйрөсүндөгү укуктары жана милдеттери

1. Базарлардын жана соода борборлорунун администрациялары базарлардын жана соода борборлорунун аймагында иш жүргүзгөн субъекттер тарабынан Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарынын сакталышын контролдойт.

2. Базарлардын жана соода борборлорунун администрациялары тарабынан ушул Кодекстин XIV бөлүмүндө, 56, 57 жана 63-главаларында каралган салыктардын төлөнүшүн контролдоо тартиби Министрлер Кабинетинин токтому менен бекитилет.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1) салык төлөөчүнүн реквизиттери (аталышы же фамилиясы, аты, ИСН, ОКПО коду, камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүнүн каттоо номери) жөнүндө, салыктык каттоо фактысы жана статусу, салык режиминде колдонулуучу иштин түрлөрү жана салыктын ставкасы жөнүндө;

13) салык төлөөчү тарабынан таанылган салыктар, салыктык эмес кирешелер жана камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча карыздарды аткарууну камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнү аткаруу максатында соттук аткаруучуларга;

Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамы менен берилген берененин 2-бөлүгүнүн 13-пунктуна киргизилген өзгөртүүлөр, 2025-жылдын 1-июлунан тартып күчүнө кирет.

14) бюджетти болжолдоодо жана аткарууда пайдаланылуучу маалыматтар бөлүгүндө бюджетти болжолдоо жана аткаруу боюнча ыйгарым укуктуу органга.

15) утилдештирүү жыйымын чогултуу жана башкаруу үчүн пайдаланылуучу маалыматтар бөлүгүндө өндүрүүчүлөрдүн кеңейтилген жоопкерчилик операторуна;

16) чет өлкөлүк жарандарга тийиштүү маалыматтар бөлүгүндө тышкы миграция чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга.

3. Маркалоо оператору, навигациялык пломбанын улуттук оператору салыктык сырды камтыган маалыматтарды салык кызматынын органдарына гана берет.

5. Ушул Кодексте каралган учурларды кошпогондо, салыктык сырды ачыкка чыгаруу деп мамлекеттик органдардын кызмат адамдарына, Маркалоо операторуна жана навигациялык пломбанын улуттук операторуна өз милдеттерин аткаруу учурунда белгилүү болгон салык төлөөчү жөнүндө маалыматты пайдалануу же башка субъектке берүү саналат.

6. Салык кызматынын органына, Маркалоо операторуна жана навигациялык пломбанын улуттук операторуна келип түшкөн, салыктык сырды түзгөн маалыматтар сактоонун жана жеткиликтүүлүктүн атайын режиминде болууга тийиш, ал салык кызматынын органынын жетекчисинин жазуу жүзүндөгү чечими менен аныкталат.

7. Салыктык сырды түзүүчү маалыматтарга салык кызматынын органынын, Маркалоо операторунун жана навигациялык пломбанын улуттук операторунун жетекчилеринин жазуу жүзүндөгү чечими менен аныкталуучу кызмат адамы жеткиликтүү болууга тийиш. Бул кызмат адамдарынын жеткиликтүүлүккө укугу салыктык текшерүү жүргүзүүгɵ жазма буйрукта да көрсөтүлөт.

8. Салык кызматынын органдары, Маркалоо оператору, навигациялык пломбанын улуттук оператору жана алардын кызмат адамдары, ошондой эле мурда салык кызмат органдарынын кызмат адамдары болуп саналган адамдар өздөрүнүн кызматтык милдеттерин аткарууда салык төлөөчү жагынан алган ар кандай маалыматтарды жашыруун сактоого милдеттүү.

2-1. Ушул Кодекске ылайык эсептелген туумдар жана салык санкциясы боюнча доонун эскирүү мөөнөтү төлөбөгөндүгү үчүн бул туумдар эсептелген жана салык санкциясы колдонулган өнбөгөн калдык боюнча доонун эскирүү мөөнөтүнө теңдештирилет.

69-берене. Салык милдеттенмесин аткаруу

1. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарына ылайык талаптагыдай түрдɵ аткарылышы керек.

2. Салык милдеттенмесин аткаруу салык төлөөчү тарабынан өз алдынча же Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган учурларда башка үчүнчү жак тарабынан жүзөгө ашырылат.

3. Салыктын бардык эсептелген суммасын төлөө эсебине накталай эмес формада, анын ичинде санариптик сом менен төлөө салык милдеттенмесин аткаруу болуп саналат.

4. Салык төлөөчү салыктын бүткүл суммасын дароо же бөлүп төлөө менен салык милдеттенмесин аткарууга укуктуу.

5. Салык төлөөчү салык милдеттенмесин мөөнөтүнөн мурда аткарууга укуктуу.

6. Эгерде ушул Кодексте башкасы каралбаса, салык милдеттенмесин аткаруудан баш тартууга же аны аткаруу тартибин өзгөртүүгө жол берилбейт.

7. Салык милдеттенмесин аткаруу салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчиликке тартууга карабастан жүзөгө ашырылат.

8. Салык төлөөчү салык милдеттенмесин Бирдиктүү салык эсеби аркылуу аткарууну тандап алууга укуктуу.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

70-берене. Салык милдеттенмесин аткаруу датасы

1. Салык милдеттенмесин аткаруу датасы болуп төмөнкүлөр саналат:

1) эгерде акча каражаты бюджетке түшсɵ, ушул төлөм тапшырмасын толук көлөмдө аткаруу үчүн салык төлөөчүнүн эсебинде жетиштүү каражаттар болгондо салыктын эсептелген суммасын которууга банкка төлөм тапшырмасы берилген күн;

2) эгерде акча каражаты бюджетке түшсɵ, ушул төлөм тапшырмасын толук көлөмүндө аткаруу үчүн салык төлөөчүнүн эсебинде жетиштүү каражатынын жоктугунун себеби боюнча мурда аткарылбаган салыктын эсептелген суммасын которууга төлөм тапшырмасын банк аткарган күн;

3) банкка салыктын эсептелген суммасын которуу үчүн накталай акча каражаттарын төлөгөн күн;

4) төлөм терминалы, POS-терминалы, электрондук акча, аралыктан же алыстан банктык тейлөө тутуму жана башка түзүлүштөр аркылуу төлөм жүргүзүүнү жүзөгө ашырган күн;

5) салык кызматынын органы тарабынан салыктардын ашыкча төлөнгөн же ашыкча өндүрүлгөн суммаларын салык кызматынын органы салык карызын жабуу жана/же алдыдагы салык милдеттенмесин аткаруу эсебине чегерүү жөнүндө, ошондой эле салыктын туура эмес төлөнгөн суммасын чегерүү же кайтарып берүү тууралуу чечим кабыл алынган күн;

6) салык кызматынын органы тарабынан КНС ашыкча төлөнгөн суммасынын ордун толтуруу жана/же кайтарып берүү жөнүндө чечим кабыл алынган күн;

7) салык кызматынын органы тарабынан салык органынын депозиттик эсебинен салык төлөөчүнүн салык милдеттенмелерин аткаруу эсебине акча каражаттарын которуу жөнүндө чечим кабыл алынган күн;

8) салыктык укук бузуу фактысы боюнча кылмыш иши үчүн салык карызынын суммасы укук коргоо органдарынын депозиттик эсебине төлөнгөн күн;

9) салыктар бирдиктүү салык төлөмү менен Бирдиктүү салык эсеби аркылуу төлөнгөн күн;

2. Салык милдеттенмеси төмөнкүдөй учурда мөөнөтүндө аткарылган деп таанылбайт:

1) ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган учурларды кошпогондо, эгерде акча каражаттары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөттө бюджетке түшпөсө;

2) салык төлөөчү салыктын суммасын которууга төлөм тапшырмасын кайра чакыртып алса;

3) салыктын суммасын которууга төлөм тапшырмасын банк салык төлөөчүгө кайтарып берсе;

4) эгерде салык төлөөчү банкка салыктын суммасын которууга төлөм каражатын көрсөткөн күнү бул салык төлөөчүгө коюлган жана аткарылбаган, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кезексиз, же болбосо биринчи кезектеги тартипте аткарылуучу башка акчалай талаптар болсо жана салык төлөөчүнүн эсебинде мындай бардык акчалай талаптарды канааттандыруу үчүн жетиштүү акча каражаттары болбосо.

72-берене. Салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режими

1. Салык төлөөчү ушул беренеде каралган учурларда жана тартипте салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин колдонууга укуктуу.

2. Салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режими төмөнкү учурларда колдонулат, эгерде салык төлөөчү:

1) салыктык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча чечим тапшырылган датадан тартып 30 календардык күндөн кечиктирбестен салык калдыгынын толук суммасын жана мындай текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча эсептелген салык санкциясынан төлөнгөн күнгө эсептелген 50 пайыз өлчөмүндөгү сумманы, ошондой эле төлөнгөн күнгө эсептелген туумдардын 50 пайызын төлөсө;

2) такталган салык отчету берилген датадан тартып 30 календардык күндөн кечиктирбестен ушул отчеттуулукка ылайык төлөнүүгө тийиш болгон салык калдыгынын толук суммасын, ошондой эле төлөө күнүнө эсептелген, төлөнүүгө тийиш болгон туумдун 30 пайыз өлчөмүндө сумманы төлөсө;

3) салыктык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча чечимге салык төлөөчүнүн даттануусу боюнча ыйгарым укуктуу салык органынын чечими тапшырылган датадан тартып 15 календардык күндөн кечиктирбестен салык калдыгынын толук суммасын жана мындай текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча эсептелген салык санкциясынан төлөнгөн күнгө эсептелген 70 пайыз өлчөмүндө сумманы, ошондой эле төлөнгөн күнгө эсептелген туумдардын 70 пайызын төлөсө.

Салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режими салык төлөөчүнү төмөнкүлөрдөн бошотот:

- ушул бөлүктүн 1 жана 3-пункттарында каралган учурларда, туумдардын жана салык санкциясынын калган бөлүгүнөн;

- ушул бөлүктүн 2-пунктунда каралган учурларда, туумдардын калган бөлүгүнөн жана салык санкциясынын 100 пайызынан.

3. Салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин колдонуу салык төлөөчүнүн аны колдонуу тууралуу арызынын негизинде жүзөгө ашырылат. Жеңилдетилген режимди колдонуу жөнүндө арыз ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн мөөнөттөрдөн кечиктирилбестен берилет.

4. Ушул берененин максаттары үчүн ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн төлөмдөрдү төлөө деп төмөнкүлөр таанылат:

1) салык төлөөчү тарабынан накталай эмес акча формасында төлөө;

2) салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын, пайыздарын, туумдарын жана салыктар боюнча салык санкцияларын ушул төлөмдөрдү төлөөнүн эсебине чегерүү.

5. Ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган бардык талаптар сакталган учурда салык органы ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн документтер берилген учурдан тартып 5 жумуш күндүн ичинде салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин колдонуу жөнүндө чечим чыгарат жана туумдардын пайыздарынын жана салык санкциясынын калган бөлүктөрүн эсептен чыгарат.

6. Текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча чечимде көрсөтүлгөн салыктын бир же бир нече түрлөрү боюнча салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин жарым-жартылай колдонууга жол берилет.

Салыктын бир түрүнүн мезгили боюнча салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин жарым-жартылай колдонууга жол берилбейт.

7. Салык төлөөчү салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин колдонгондо салыктык текшерүүнүн натыйжалары боюнча эсептелген салык милдеттенмеси салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызы деп автоматтык түрдө таанылат, салыктык текшерүүнүн жыйынтыктары боюнча чечим андан ары даттанылбайт.

8. Салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин колдонуу жөнүндө арыздын формасы ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилет.

(КР 2025-жылдын 31-июлундагы N 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243  Мыйзамынын редакциясына ылайык)

8. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37   Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1. Ушул Кодекстин 79-беренесинин 2-5 жана 7-пункттарында көрсөтүлгөн учурларда салык төлөөчүнүн салык карызы үмүтсүз карыз деп таанылат жана Министрлер Кабинети белгилеген тартипте өздүк эсептен салык органы тарабынан эсептен чыгарылат.

2. Доонун эскиришинин ичинде салык карызын өндүрүү боюнча чараларды көрүү мүмкүн болбогон учурларда салык органы доонун эскирүү мөөнөтүн калыбына келтирүү жөнүндө арыз менен сотко кайрылууга укуктуу.

Мындай учурларда салык карызы доонун эскирүү мөөнөтүн калыбына келтирүүдөн баш тартуу жөнүндө сот актысы күчүнө кирген учурдан тартып үмүтсүз карыз деп таанылат жана ушул беренеге ылайык эсептен чыгарылууга тийиш.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37   Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салыктар, салыктык эмес кирешелер жана камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча карыздар (мындан ары - салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызы) төлөнбөгөн же толук эмес төлөнгөн учурда салык органы ушул главага ылайык салык карызын талашсыз тартипте өндүрүүгө жана өндүрүлгөн каражаттарды мындай карыздын суммасын төлөө эсебине жөнөтүүгө укуктуу.

Салык карызын өндүрүү тартиби Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.

2. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызы болгон учурда салык төлөөчү тарабынан таанылган салыктар, салыктык эмес кирешелер жана камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча карыздын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнү (мындан ары - салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүү) жөнөтүү жолу менен салык төлөөчүгө 30 календардык күндүн ичинде салык милдеттенмесин ыктыярдуу тартипте аткаруу сунушталат.

(Абзац КР 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3. Ушул Кодексте каралган учурларда салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүү аткаруу документи болуп саналат жана Кыргыз Республикасынын аткаруу өндүрүшү жөнүндө мыйзамдарына ылайык аткарылат.

4. Салык милдеттенмеси ыктыярдуу тартипте аткарылбаган учурда салык органы салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызын мажбурлоо тартибинде өндүрөт.

5. Салык карызын өндүрүү чараларына төмөнкүлөр кирет:

1) банкка салык төлөмүнүн талаптарын (мындан ары - СТТ) коюу;

2) салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызын салык төлөөчүгө карата салык постун орнотуу жолу менен накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүү;

3) Кыргыз Республикасынын аткаруу өндүрүшү жөнүндө мыйзамдарына ылайык аткаруу документи катары салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнү аткаруу;

4) салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен өндүрүү.

Ушул бөлүктүн 1 жана 2-пункттарында каралган чаралар аларды колдонууга негиздер болгон учурда колдонулат. Мындай негиздер жок болгон учурда салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүгө белги коюлат.

6. Эгерде ушул беренеде башкасы каралбаса, салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу төмөнкүдөй ыкмалар менен камсыз кылынышы мүмкүн:

1) туумдарды эсептөө;

2) банк кепилдигин берүү;

3) салык төлөөчүнүн салык кызматынын органынын депозиттик эсебине акча каражаттарын салуусу - салык төлөөчүнүн депозити.

7. ЕАЭБдин бажы чек арасы аркылуу товарларды алып өтүүдө пайда болгон салык милдеттенмесин аткарууну жана салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызын жоюуну камсыз кылуу ыкмалары Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдары менен аныкталат.

8. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызын өндүрүү чаралары жана/же салык карызын камсыз кылуу ыкмалары, мындай кезектүүлүк ушул главада түздөн-түз каралган учурларды кошпогондо, кезектүүлүктү сактабастан колдонулат.

9. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүү кагаз жүзүндө же электрондук түрдө таризделиши мүмкүн.

Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнүн формасы ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилет.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37  , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243, 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262  Мыйзамынын редакциясына ылайык)

Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамы менен берилген Кодекстин 81-беренесине киргизилген өзгөртүүлөр, 2025-жылдын 1-июлунан тартып күчүнө кирет.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1. Ушул Кодексте белгиленген учурларда, ошондой эле товарларды ташып келүүдө Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган учурларда келечекте салык төлөөчүдө келип чыгышы мүмкүн болгон салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аткаруу салык милдеттенмесинин өлчөмүндөгү акча каражаттарын салык кызматынын органынын депозиттик эсебине салык төлөөчү тарабынан салык төлөөчүнүн депозити аркылуу төлөө менен камсыз кылынышы мүмкүн.

2. Товарларды импорттоодо депозит төлөгөн учурларды кошпогондо, депозитти кабыл алган салык органы депозитти төлөгөндүгүн ырастоочу маалымкатты салык төлөөчүгө берет.

8. Товарларды ЕАЭБге мүчө мамлекеттерден импорттоодо акча каражаттарын депозиттик эсепке төлөө, аларды пайдалануу жана кайтарып берүү тартиби Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет.

(КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

85-берене. Салыктык төлөм талабы

1. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызын салык төлөөчү ыктыярдуу тартипте төлөбөгөн учурда салык органы салык төлөөчүнүн банктардагы эсептеринде турган акча каражаттарынын эсебинен мындай карыздын суммасын, ошондой эле электрондук акча жана төлөм тутумдарынын операторлорунда жайгаштырылган анын электрондук акча каражаттарын ыйгарым укуктуу салык органы бекиткен форма боюнча СТТ коюу жолу менен өндүрүп алууга укуктуу.

2. СТТ салык органдары тарабынан салык төлөөчүнүн эсептеринин бар же жок экендигин сурабастан Кыргыз Республикасынын аймагында иштеп жаткан бардык банктарга жана электрондук акча жана төлөм тутумунун операторлоруна жиберилет.

3. Салык төлөөчүнүн банктарда же электрондук акча жана төлөм тутумдарынын операторунда эсептери болгон учурда СТТ биринчи кезектеги тартипте банктарга жана электрондук акча жана төлөм тутумдарынын операторлоруна СТТ келип түшкөн күндөн кийинки бир жумуш күндөн кечиктирбестен акча каражаттарын, анын ичинде валюталык каражаттарды салык карызын төлөө эсебине эсептен чыгаруу жолу менен аткарылат.

4. СТТ ал аткарылганга чейин же банктар, электрондук акча операторлору салык кызматынын органынан ушул Кодекстин 79-беренесине ылайык салык милдеттенмеси токтотулгандыгы жөнүндө маалыматты алганга чейин кайсынысы мурда пайда болгонуна жараша жарактуу болот.

5. Жаңы эсептер ачылганда мурда жиберилген СТТ алар ачылган учурдан тартып колдонулат.

6. Банктар жана электрондук акча жана төлөм тутумдарынын операторлору СТТ койгон салык кызматынын органдарына анын аткарылгандыгы же эсептин же акча каражаттарынын жоктугуна байланыштуу аткарылбагандыгы, ошондой эле мындай эсептерде болгон сумманын чегинде жарым-жартылай аткарылгандыгы жөнүндө маалыматты 5 жумуш күндүн ичинде жөнөтөт.

7. Банк, электрондук акча жана төлөм тутумдарынын оператору СТТны алган күнү салык төлөөчүнүн эсептеринде акча каражаттары жетишсиз же жок болгон учурда мындай талап биринчи кезектеги тартипте салык төлөөчүнүн эсептерине акча каражаттарынын түшүүсүнө жараша ар бир мындай келип түшкөн күндөн кийинки бир жумуш күндөн кеч эмес аткарылат.

8. Калкты электр, жылуулук энергиясы жана/же отун ресурстары менен камсыз кылууга тартылган уюмдардын эсептешүү эсебине СТТ коюлууга тийиш эмес.

Ушул бөлүктө көрсөтүлгөн уюмдардын тизмеги, ошондой эле мындай уюмдардын эсептешүү эсептерине СТТ коюуга жол берилбеген мезгил Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамы менен берилген Кодекстин 85-беренесине киргизилген өзгөртүүлөр, 2025-жылдын 1-июлунан тартып күчүнө кирет.

85¹-берене. Накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүп алуу

Салык төлөөчүнүн банктагы эсептеринде акча каражаттары жетишсиз же жок болгон учурда салык органы жазма буйруктун негизинде салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызын ыйгарым укуктуу салык органы бекиткен форма боюнча накталай акча каражаттарын өндүрүү жөнүндө акт боюнча накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүп алууга укуктуу.

Ушул бөлүккө ылайык өндүрүлгөн акча каражаттары өндүрүп алуу күнүнөн кийинки эки жумуш күндөн кечиктирилбестен андан ары бюджетке которуу менен салык төлөөчүнүн эсебине чегерүү үчүн, ал эми салык төлөөчүнүн эсеби жок болсо - бюджетке которуу үчүн банкка берилет.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37   Мыйзамынын редакциясына ылайык)

Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамы менен берилген Кодекстин 85¹-беренесине киргизилген өзгөртүүлөр, 2025-жылдын 1-июлунан тартып күчүнө кирет.

86-берене. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызын мажбурлап өндүрүп алуу

1. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнү ыктыярдуу аткаруу мөөнөтү аяктаган учурдан тартып 30 календардык күн өткөндөн кийин салык кызматынын органы салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнү соттук аткаруучуга жөнөтөт.

Мындай учурда салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүү аткаруу документи болуп саналат, ал салык карызын мажбурлап өндүрүү жөнүндө акт боюнча берилген аткаруу барагына теңдештирилет жана Кыргыз Республикасынын аткаруу өндүрүшү жөнүндө мыйзамдарына ылайык аткарылат.

2. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнү, анын ичинде электрондук документ түрүндө алгандан кийин соттук аткаруучу Кыргыз Республикасынын аткаруу өндүрүшү жөнүндө мыйзамдарына ылайык бардык аракеттерди жасайт.

3. Салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнү аткарууну өзгөртүү тартиби жана ыкмасы Кыргыз Республикасынын жарандык процесстик мыйзамдары менен аныкталат.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37   Мыйзамынын редакциясына ылайык)

Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамы менен берилген Кодекстин 86-беренесине киргизилген өзгөртүүлөр, 2025-жылдын 1-июлунан тартып күчүнө кирет.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготот)

Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамы менен берилген Кодекстин 87-беренесине киргизилген өзгөртүүлөр, 2025-жылдын 1-июлунан тартып күчүнө кирет.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

91-берене. Салык карызынын суммасын төлөө боюнча кийинкиге жылдыруунун же бөлүп төлөөнүн тартиби жана шарттары

1. Эгерде ушул беренеде башкасы каралбаса, салык карызынын суммасын төлөө боюнча кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө ушул беренеде каралган негиздер болгон учурда аны төлөө мөөнөтүн салык төлөөчү салык карызынын суммасын бир жолку төлөө менен (мындан ары - кийинкиге жылдыруу) жана/же салык төлөөчү салык карызынын суммасын этап-этабы менен төлөө (мындан ары - бөлүп төлөө) аркылуу бир айдан 3 жылга чейинки мөөнөткө өзгөртүүнү билдирет.

ЕАЭБ мүчө-мамлекеттерден товарлардын импортуна КНС боюнча мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө салык төлөөчү импорттолуучу товарлардын эсебине кабыл алган күндөн тартып 6 айдан ашпаган мөөнөттө берилиши мүмкүн.

2. Кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү пайда болгон жана салык төлөөчү тарабынан төмөнкүдөй себептердин биринен улам төгүлбөгөн салык карызынын суммасына карата анын арызы боюнча берилиши мүмкүн:

1) ал жеткис күчтүн жагдайларынын натыйжасында салык төлөөчүгө келтирилген зыяндын;

2) берилген товарлар, аткарылган жумуштар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн бул салык төлөөчүгө бюджеттен каржылоо же алар үчүн акы төлөө кечиктирилген, ошондой эле мамлекеттик-жеке өнөктөштүк жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык иштин алкактарында;

3) кийинкиге жылдыруу жана/же бөлүп төлөө салык милдеттенмесин аткарууга өбөлгө түзгөн учурда салык төлөөчүнүн финансылык же мүлктүк абалы салык карызынын суммасын бир жолку төлөөгө мүмкүндүгүн болтурбаса.

3. Кийинкиге жылдыруу жана/же бөлүп төлөө бир же бир нече салыктар боюнча берилиши мүмкүн.

4. Эгерде кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө ушул берененин 2-бөлүгүнүн 3-пунктунда көрсөтүлгөн негиздери боюнча берилсе, салык карызынын суммасына анын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнгөн суммасынан Улуттук банктын эки эселенген эсептик ставкасына жараша пайыздар эсептелет. Пайыздар кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө берилген мезгилдеги ар бир күн үчүн эсептелет.

Эгерде кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө ушул берененин 2-бөлүгүнүн 1 жана 2-пункттарында, 13¹-бөлүгүндө көрсөтүлгөн негиздер боюнча берилсе, бул салык карызынын суммасына пайыздар эсептелбейт.

5. Салык карызынын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасына туумдар жана салыктык санкциялар эсептелбейт.

6. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө арыз негиздерин көрсөтүү менен салык төлөөчүнүн эсептик каттоосу же учурдагы салыктык каттосунун жери боюнча салык органына берилет. Эгерде ушул Кодексте башкача белгиленбесе, бул арызга ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн негиздердин жана салык карызынын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасын төлөөнүн банктык кепилдиктери жөнүндө документтердин бар экендигин ырастоочу документтер тиркелет.

7. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгүн берүү же аларды берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим салык төлөөчүнүн арызын алган күндөн кийинки күндөн тартып 10 календардык күндүн ичинде салык органы тарабынан кабыл алынат.

Салык төлөөчүнүн арызын кароо мезгилинде салык органдары тарабынан салык карызын мажбурлап өндүрүү чаралары, субъектке карата мындай чаралар көрүлгөн учурларды кошпогондо, токтотулуп турат.

8. Ушул главада белгиленген талаптарды аткарууда салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүүнү жокко чыгарган жагдайлар болбосо, салык органы ушул берененин 2-бөлүгүнүн 1 жана 2-пункттарында көрсөтүлгөн негиздер боюнча салык төлөөчүгө келтирилген зыяндын тийиштүү суммасынын же болбосо ушул салык төлөөчү тарабынан берилген товарлар, аткарылган жумуштар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн бюджеттен кем каржыланган же төлөнбөгөн сумманын чегинде салык төлөөчүгө кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгүн берүүдөн баш тартууга укугу жок.

9. Кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгүн берүү жөнүндө чечимде кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгү берилген салык, салык карызынын суммасын жана эсептелүүчү пайыздарды төлөө мөөнөтү жана тартиби, ошондой эле ушул Кодексте белгиленген учурларда салык карызынын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасын төлөөнүн банк кепилдиги жөнүндө документтер көрсөтүлүүгө тийиш.

Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгүн берүү жөнүндө чечим ушул чечимде аныкталган күндөн тартып күчүнө кирет. Мында салык карызын төлөө үчүн белгиленген күндөн тартып бул чечим күчүнө кирген күнгө чейинки бүткүл мезгил үчүн эсептелген туум жана салыктык санкциялар карыз суммасына кошулат.

10. Кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгүн берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим негизделүүгө тийиш.

11. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү же аны берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим мындай чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып 3 жумушчу күндүн ичинде салык органы тарабынан салык төлөөчүнүн учурдагы салыктык эсепке алынган жери боюнча жиберилет.

12. ЕАЭБ бажы чек арасы аркылуу товарларды алып өтүүгө байланыштуу салыктык карызды төлөө боюнча кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгүн берүүнүн тартиби жана шарттары Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдары менен аныкталат.

13. Эгерде мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө тууралуу арыз берилген салык карызына карата соттун өндүрүп алуу жөнүндө чечими жок болсо, төмөнкүлөргө мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө банк кепилдигисиз берилиши мүмкүн:

- стратегиялык объекттерди жөнгө салуу чөйрөсүндөгү мыйзамдарга ылайык стратегиялык объекттердин тизмегине киргизилген ата мекендик уюмдарга, 18 айдан ашпаган мөөнөткө;

- мамлекеттик жана муниципалдык мекемелерге, ошондой эле 25 пайыздан кем эмес мамлекеттик үлүшү бар уюмдарга, 18 айдан ашпаган мөөнөткө.

Банк кепилдиги болгон учурда мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө жалпы тартипте берилет.

13-1. Салык төлөөчүнүн жалпы салык режиминен атайын салык режимине өткөндө келип чыккан КНС боюнча салык милдеттенмесине карата бөлүп төлөө банктын кепилдигисиз эки жылдан ашпаган мөөнөткө арыз боюнча берилиши мүмкүн.

14. Берилген кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө колдонулган мезгилде кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө берилген суммага карата салык карызын мажбурлап өндүрүү чараларын аткаруу токтотулуп турат.

(КР 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

93-берене. Салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын эсепке алуу жана кайтарып берүү

1. Ушул Кодекстин 326-329-беренелеринде аныкталган кошумча нарк салыгы (мындан ары - КНС) боюнча ашкан сумманы кошпогондо, салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын ашык төлөнгөн суммасы деп салык төлөөчү бюджетке төлөгөн салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын суммасы менен бюджетке төлөнүүгө тийиш болгон салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын суммасынын ортосундагы оң айырма эсептелет.

2. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын ашык төлөнгөн суммасы салык төлөөчүнүн салык боюнча карызын төлөөнүн эсебине төмөнкүдөй тартипте кириштелет:

1) салыктын бул түрү боюнча пайыздарды, туумду жана салыктык санкцияларды жоюунун эсебине;

2) салыктардын башка түрлөрү боюнча салык калдыгын жоюунун эсебине;

3) салыктардын башка түрлөрү боюнча пайыздарды, туумдарды жана салыктык санкцияларды жоюунун эсебине.

3. Салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын ушул салык боюнча келерки мезгилдердеги салык милдеттенмелерин аткаруу эсебине, ошондой эле салыктын ушул түрү боюнча пайыздардын, туумдардын жана салык санкцияларынын эсебине чегерүү салык кызматынын органы тарабынан өз алдынча жүргүзүлөт.

4. Салык төлөөчүдө ашыкча төлөнгөн салыктык сумма бар болгон жана башка салыктар боюнча аткарылбаган салыктык милдеттенмеси пайда болгон учурда аткарыла элек салык милдеттенмесинин эсебине салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын чегерүү салык органы тарабынан аткарылбаган салык милдеттенмеси келип чыккан датага карата чегерүү жүргүзүлгөн күндөн кийинки 10 календардык күндүн ичинде салык төлөөчүгө кабарлоо менен өз алдынча жүргүзүлөт.

5. Ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган шарттар аткарылган учурда салык төлөөчүнүн арызы боюнча салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салык санкцияларынын ашыкча төлөнгөн суммасы башка салыктар боюнча келечектеги мезгилдердеги салык милдеттенмелерин аткаруунун эсебине чегерилүүгө тийиш же болбосо Бирдиктүү салык эсебине чегерилүүгө тийиш же салык төлөөчүгө кайтарып берилет.

6. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасын кайтарып берүү салык органы тарабынан салык төлөөчүнүн учурдагы салыктык эсепке алынган же төлөгөн жери боюнча кайтарып берүү жөнүндө арыз түшкөн күндөн кийинки күндөн тартып 30 календардык күндүн ичинде жүргүзүлөт.

6-1. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасын чегерүү салык органы тарабынан чегерүү жөнүндө арыз келип түшкөн күндөн кийинки 10 жумуш күндүн ичинде жүргүзүлөт.

7. Салык төлөөчүнүн салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын ашык төлөгөн суммасы башка салык төлөөчүнүн салык карызын жоюу эсебине эсепке алынууга тийиш эмес.

8. Арызды кароонун натыйжасында салык органы төмөнкүдөй чечим кабыл алат:

1) ашыкча төлөнгөн салыктын, пайыздардын, туумдардын жана салык санкцияларынын суммасын эсепке алуу же кайтарып берүү жөнүндө;

2) ашыкча төлөнгөн салыктын, пайыздардын, туумдардын жана салык санкцияларынын суммасын эсепке алуудан же кайтарып берүүдөн баш тартуу жөнүндө.

9. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасын эсепке алуу же кайтарып берүү жөнүндө арызды салык төлөөчү ашык төлөнгөн сумма пайда болгон күндөн кийинки күндөн тартып доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде бериши мүмкүн.

10. (КР 2025-жылдын 29-октябрындагы N 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

11. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасы Бирдиктүү салык эсебине чегерилүүгө жана/же салык төлөөчүнүн аткарыла элек салык милдеттенмеси жок болгон учурда салык төлөөчүгө анын жазуу жүзүндөгү арызы боюнча кайтарып берилүүгө тийиш.

12. Доонун эскирүү мөөнөтү аяктагандан кийин салык төлөөчүнүн салыктын, ошондой эле пайыздарын, туумдарын жана салык санкцияларынын ашыкча төлөнгөн суммасы салык төлөөчүнүн жеке эсебинен бюджеттин пайдасына алынат.

13. Ушул берененин 6-бөлүгүндө белгиленген мөөнөт бузулган учурда кайтарып берүү мөөнөтү бузулган ар бир күн үчүн салык төлөөчүгө бюджеттин каражаттарынын эсебинен 0,09 пайыз өлчөмүндө туумдар төлөнөт.

94-берене. Бюджетке туура эмес төлөнгөн салыктын суммасын эсепке алуу жана кайтарып берүү

1. Бюджетке туура эмес төлөнгөн салыктын суммасы - бул төлөөдө төмөнкүдөй каталардын бирине жол берилген сумма:

1) төлөм документинде:

а) салыктын суммасы бюджетке төлөнө турган жашаган жери боюнча салык органынын топтоо эсебинин ордуна башка салык органынын коду көрсөтүлсө;

б) төлөмдүн тексттик багыты төлөмдүн багытынын кодуна жан/же кирешенин бюджеттик классификациясынын кодуна дал келбесе;

2) банк салык төлөөчүнүн төлөм документин туура эмес аткарса;

3) салык төлөөчү салыктык каттоодо жана/же каттоо эсебинде турбаган салык органында төлөм жүргүзүлсө;

4) салык төлөөчү салыктын бул түрү боюнча бюджетке салык төлөөчү болуп саналбаса.

2. Бюджетке туура эмес төлөнгөн салыктын суммасын эсепке алуу жана кайтаруу салык төлөөчүнүн жана/же банктын арызы боюнча жүргүзүлөт.

3. Салык органы арыздын негизинде бюджетке салыктын туура эмес төлөнгөн суммасынын себептери жөнүндө маалымкатты жол-жоболоштурат.

4. Бюджетке салыктын туура эмес төлөнгөн суммасын эсепке алуу жана кайтарып берүү салык төлөөчүнүн же банктын бюджетке салыктын туура эмес төлөнгөн суммасы, салыктын суммасынын туура эмес түшүүсү жөнүндө арызын алган күндөн тартып 5 жумушчу күндүн ичинде жүргүзүлөт.

5. Эгерде салык органы ушул берененин 1-пунктунда көрсөтүлгөн каталардын бири бар экенин ырастаса, чечимдин негизинде салык органы:

1) жаңылыш төлөнгөн сумманы бюджеттик классификациянын тиешелүү төлөм кодуна жана/же салык органынын тиешелүү топтоочу эсебине жана/же Бирдиктүү салык эсебине чегерет;

2) ашыкча төлөнгөн сумманы салык төлөөчүнүн эсебине кайтарып берет.

6. Салык төлөөчүнүн төлөм документи банк тарабынан туура эмес аткарылган учурда, ал ошол эле төлөм документи боюнча бюджетке салык суммасын кайра которууга алып келсе, салык органы чечимдин негизинде банктын арызы боюнча катачылык фактысы ырасталган учурда туура эмес төлөнгөн сумманы кайтарып берет.

7. Бирдиктүү салык эсебине чегерүү жана/же салык төлөөчүнүн эсебине кайтарып берүү салык төлөөчүнүн салыктык карызы жок болгон учурда жүргүзүлөт.

8. Салык органы ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн каталардын бар экендигин ырастабаган учурда туура эмес төлөнгөн сумманы эсепке алуудан же кайтарып берүүдөн баш тартуу жөнүндө негизделген чечимди арыз келип түшкөн күндөн тартып беш жумуш күндүн ичинде кабыл алат.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

95-берене. Сатып алынган товарларга, жумуштарга, кызмат көрсөтүүлөргө контролдук-кассалык чектерде көрсөтүлгөн сумманын бир бөлүгүн кайтарып берүү

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

97-берене. Салык кызматынын органынын чечимин жана башка документтерин салык төлөөчүгө тапшыруу

1. Ушул беренеде каралган чечимдер жана башка документтер:

1) салык төлөөчүнүн экономикалык иштерди жүзөгө ашырган акыркы дареги боюнча же Кыргыз Республикасындагы анын акыркы катталган дареги боюнча же салык отчетторунда көрсөтүлгөн дарек боюнча же салык төлөөчүнүн салык өкүлүнө жекече кол койдуруу же анын алынган фактысын жана датасын ырастаган башка ыкма менен жеткирилет;

2) салык төлөөчүгө же анын салык өкүлүнө салык органында жекече кол койдуруу менен берилет;

3) эгерде ушул бөлүктө башкасы каралбаса, салык төлөөчүнүн электрондук документ түрүндө корреспонденцияны алууга макулдугу болгондо ыйгарым укуктуу салык органынын маалыматтык тутуму же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык электрондук башкаруу чөйрөсүндөгү башка маалыматтык тутумдары аркылуу электрондук документ түрүндө жеткирилет.

(Абзац КР 2025-жылдын 29-октябрындагы N 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

1-1. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, ушул беренеде каралган чечимдердин жана башка документтердин формалары ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилет.

1-2. Электрондук документ түрүндөгү кат-кабарларды алууга салык төлөөчүнүн макулдугусуз ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутуму же башка маалымат тутумдары аркылуу төмөнкүлөр жиберилиши мүмкүн:

1) салык төлөөчү тааныган салык карызынын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүү;

2) камералдык текшерүүнүн жыйынтыгы жөнүндө чечим;

3) көчмө текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча чечим;

4) мүлк салыгынын суммасын эсептөө жөнүндө салык кызматынын органынын билдирүүсү;

5) салыктар, салыктык эмес кирешелер жана камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча карыздын суммасын төлөө боюнча мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгүн берүү же берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим;

6) салык карызынын суммасын төлөө боюнча мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө шарттарын бузууну четтетүү жөнүндө;

7) салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин колдонуу жөнүндө.

2. Чечим же документ төмөнкүдөй учурларда тапшырылган болуп эсептелет:

1) эгерде почта аркылуу буюртма кат менен тапшыруу жөнүндө квитанцияда көрсөтүлгөн буюртма катты алган же алуудан баш тарткан датага карата жөнөтүлсө;

2) эгерде электрондук документ түрүндө электрондук документ жөнөтүлгөн учурдан тартып 5 календардык күндөн кийин жөнөтүлсө.

2-1. Салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн шайкеш эместиги аныкталгандыгы жөнүндө билдирүү жана камералдык текшерүүнүн маалымкаты же камералдык текшерүүнүн жыйынтыгы жөнүндө чечим салык отчеттуулугунда салык төлөөчү тарабынан көрсөтүлгөн акыркы расмий дарек боюнча тапшырылгандыгы жөнүндө кабарлоо менен салык төлөөчүгө почта аркылуу буюртма кат менен жиберилген жана бул салык төлөөчү табылбаган учурда жиберилген жогоруда белгиленген билдирүү жана чечим кайтаруу жөнүндө документте көрсөтүлгөн кайтарылган буюртма катты салык органы алган датага карата тапшырылды деп эсептелет.

3. Чечимдер же документтер ушул Кодекске каршы келбеген, ушул Кодекстин талаптарына жооп берген жана ушул Кодексте белгиленген тартипте салык төлөөчүгө тапшырылган учурда гана өз күчүндө болот.

4. Чечим же билдирүү ушул Кодексте көрсөтүлгөн талаптар сакталбаганда, ал тургай салык төлөөчүгө чечим же билдирүү жөнүндө белгилүү болсо да жарактуу же күчкө ээ деп эсептелбейт. Салык төлөөчүгө чечимди талаптагыдай тапшыруу фактысынын далили салык кызматынын органынын милдети болуп саналат.

5. Бузуу аныкталган учурда ыйгарым укуктуу салык органынын бул чечимдин негиздүүлүгү жөнүндө чечими болбосо, салык кызматынын органы өзүнүн чечимин жокко чыгарууга укуктуу.

Бузуу аныкталган учурда ыйгарым укуктуу салык органы, эгерде бул чечимдин негиздүүлүгү жөнүндө соттун чечими жок болсо, даттанууну кароонун жыйынтыгы боюнча өзүнүн чечимин жокко чыгара алат.

6. Салык төлөөчүгө же анын салык өкүлүнө төмөнкүдөй чечимдер берилет:

1) каттоодон баш тартуу жөнүндө;

2) салыктык каттоону жокко чыгаруу жөнүндө;

3) көчмө текшерүүнүн жыйынтыгы жөнүндө;

4) камералдык текшерүүнүн жыйынтыгы жөнүндө;

5) салык милдеттенмесин аткаруунун жеңилдетилген режимин колдонуу жөнүндө;

6) салык төлөөчүнүн даттануусу боюнча;

7) көчмө текшерүүнү дайындоо жана/же узартуу жана/же токтотуп туруу, жана/же жандандыруу жөнүндө;

8) салык төлөөчү тарабынан текшерилүүчү документтерди берүү жөнүндө;

9) салык төлөөчүнүн депозити жөнүндө;

10) салык карызынын суммасын төлөө боюнча мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу/бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгүн берүү же берүүдөн баш тартуу жөнүндө;

11) салык карызынын суммасын төлөө боюнча мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө шарттарын бузууну четтетүү жөнүндө;

12) салык отчетторун берүү мөөнөтүн узартуу жөнүндө;

13) салыктардын ашыкча төлөнгөн же ашыкча өндүрүлүп алынган суммаларын салык төлөөчүнүн арызы боюнча салык карызынын эсебине жана/же алдыдагы салык милдеттенмесин аткаруу эсебине чегерүү жөнүндө;

14) салык кызматынын органы өз алдынча өндүргөн салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын чегерүү жөнүндө;

15) КНСтин ашыкча төлөнгөн суммасынын ордун толтуруу/кайтарып берүү тууралуу же ордун толтуруудан/кайтарып берүүдөн баш тартуу жөнүндө;

16) эсеп-фактураны жараксыз деп таануу жөнүндө;

17) салык кызматынын органынын мурда кабыл алынган чечимин жокко чыгаруу жөнүндө;

18) КНСтин ашыкча төлөнгөн суммасынын өлчөмүнүн негиздүүлүгүн жана түзүлгөнүн камералдык текшерүүнүн жыйынтыктары жөнүндө;

19) уюмду жоюуда же жеке ишкердин ишин токтотууда изилдөө материалдарын карап чыгуунун жыйынтыктары жөнүндө;

20) салык милдеттенмесинин эсептелген же азайтылган суммасы жөнүндө;

21) товарларды баштапкы документтери жок сатып алгандыгы үчүн салык санкциясын колдонуу жөнүндө;

22) өзгөчө режимдеги соода зонасындагы ишке салыкты колдонуу жөнүндө же колдонуудан баш тартуу жөнүндө;

23) өзгөчө режимдеги соода зонасындагы ишке салыкты колдонуу жөнүндө же колдонуудан баш тартуу жөнүндө чечимди жокко чыгаруу тууралуу;

24) салык органынын депозиттик эсебинен салыктар боюнча милдеттенмелерди аткаруу эсебине акча каражаттарын которуу же баш таруу жөнүндө;

25) Министрлер Кабинети же ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан аныкталуучу башка чечимдер.

7. Салык төөлөөчүгө же анын салык өкүлүнө төмөнкү документтер тапшырылат:

1) көчмө текшерүүнүн материалдарын кароо убактысы жана орду жөнүндө кабарлоо;

2) жер участогунун, мүлк объекттин физикалык өлчөөсүнүн датасы жана убактысы жөнүндө кабарлоо;

3) камералдык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүндө дал келбестиктер аныкталгандыгы жөнүндө кабарлоо;

4) салык төлөөчү тарабынан таанылган салык карызын аткарууну камсыздоо жөнүндө кабарлоо;

5) мүлккө салыкты эсептөө жөнүндө кабарлоо.

8. Салык кызматынын органдары өз милдеттерин аткаруу максатында төмөнкү чечимдерди чыгарып жана тийиштүү субъекттерге бере алат:

1) мүлктү ишенимдүү башкарууну ишке ашырган камкорчуга, көзөмөлчүгө же башкаруучуга, ошондой эле үй-бүлөлөрдү жана балдарды колдоо боюнча органга - дайынсыз жок болгон же аракетке жөндөмсүз деп таанылган жеке жактын салык милдеттенмеси аткарылгандыгы жөнүндө;

2) банкка - текшерилүүчү салык төлөөчүнүн эсептери менен жүргүзүлгөн операциялар жөнүндө маалымат берүү, ошондой эле анын эсебинен учурдагы абалы жөнүндө маалымат берүү жөнүндө;

3) үчүнчү жактарга - салык төлөөчүнүн дарегине же анын тапшырмасы боюнча акчалай төлөмдөрдү токтотуу талабын коюу жөнүндө;

4) экспертке жана салык төлөөчүгө - экспертиза жүргүзүү жөнүндө.

Ушул Кодексте каралган учурларда, каза болгон жеке жактын салык карызынын бар экендиги жөнүндө кабарлоо мурас ачылган жердеги нотариуска жана мураскорго жөнөтүлүшү мүмкүн.

9. Ушул Кодекстин 4-беренесинин 2-бөлүгүнүн 20-пунктунун "д" пунктчасында, ошондой эле 72-беренесинде каралган учурларды кошпогондо, ушул Кодексте каралган чечимдер салык төлөөчү тарабынан ушул Кодекстин 20-главасында каралган тартипте даттанылышы мүмкүн.

Ушул Кодексте каралган башка документтер, анын ичинде кабарлоо, жазма буйруктар, актылар даттанылбайт.

10. Бул берененин жоболору кылмыш-жаза, кылмыш-жаза-процессуалдык мыйзамдарынын ченемдерине жана Кыргыз Республикасынын аталган чөйрөдөгү башка ченемдик актыларына ылайык кабыл алынган чечимдерге кирбейт.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн маалыматтар жана маалымдоолор жок болгон учурда, бирдиктүү салык декларациясын кошпогондо, салык отчетторун түзүү жана берүү талап кылынбайт.

2¹. Ушул Кодекске ылайык бирдиктүү салык декларациясын берүүдөн бошотулган жеке ишкерлер ишин токтотууда бирдиктүү салык декларациясын бербейт.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

2. Салык отчеттуулугу мамлекеттик же расмий тилде электрондук документ түрүндө түзүлөт.

3. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

4. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

7. Салык төлөөчү, салык өкүлү салык отчеттуулугун Кыргыз Республикасынын электрондук башкаруу жана электрондук кол тамга жөнүндө мыйзамдарына ылайык ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутуму же башка маалымат тутумдары аркылуу электрондук документ түрүндө берет.

104-берене. Салык отчеттуулугуна өзгөртүүлөрдү жана/же толуктоолорду киргизүү

1. Салык отчеттулугуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүүгө ушул Кодексте белгиленген салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде жол берилет.

2. Салык отчеттуулугуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү салык төлөөчү тарабынан такталган салык отчетун түзүү, ошондой эле салык милдеттенмесинин өлчөмүнүн өзгөрүшүнүн себептери жөнүндө тиешелүү маалыматтарды берүү жолу менен жүргүзүлөт.

3. Такталган салык отчету бул өзгөртүүлөр жана толуктоолор кирген салык мезгили үчүн төмөнкүдөй учурда берилет:

1) эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, ушул Кодекске ылайык төлөнүүгө тийиш болгон салыктын суммасын эсептөө, кармап калуу үчүн салыктык база түзөтүлгөн учурда;

2) берилген салык отчеттуулугунда операцияларды чагылдырбоо же толук эмес чагылдыруу фактысы, ошондой эле салыктын суммасынын өзгөрүшүнө алып келүүчү каталар табылган учурда.

4. Төмөнкүдөй салык отчеттуулугуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүүгө жол берилбейт:

1) текшерилүүчү салык мезгилинде - көчмө салыктык текшерүүнү жүргүзүү мезгилинде, анын ичинде мындай текшерүүнү ушул Кодекстин талаптарына ылайык токтото туруу учурларында;

2) салыктык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салык кызматынын органынын чечими болгон жана бул чечим жокко чыгарылбаган салык мезгили үчүн;

3) карызды өндүрүү жөнүндө соттун чечими же салык кызматынын органдарынын аткаруу документтери боюнча аткаруу өндүрүшү болгондо.

5. Салык төлөөчү салык отчеттуулугуна өзгөртүүлөрдү жана/же толуктоолорду киргизүүсү мындай салык төлөөчүгө кылмыш-жаза жоопкерчилиги жана Кыргыз Республикасынын укук бузуулар жөнүндө мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик боюнча чараларды колдонууга негиз болуп саналбайт.

1. Бирдиктүү салык декларациясы салык отчеттуулугу болуп саналат, анын максаты - субъекттин экономикалык иши тууралуу маалыматты, салыктык милдеттенмелерин эсептөө үчүн зарыл болгон кирешелер, чыгымдар жана мүлк жөнүндө, салыктардын эсептелген жана/же төлөнгөн суммасы жана колдонулуучу салык жеңилдиктери тууралуу маалыматтарды берүү.

2. Бирдиктүү салык декларациясын төмөнкүлөр түзүүгө жана берүүгө милдеттүү:

1) бюджеттен каржылануучу жана отчеттук салык мезгили үчүн мүлк салыгы боюнча салыктык милдеттенмелери болбогон уюмдарды кошпогондо, ата мекендик уюм;

2) туруктуу мекеме түзүү менен Кыргыз Республикасынын аймагында иш жүргүзүп жаткан чет өлкөлүк уюм;

3) жеке ишкер, төмөнкү жеке ишкерди кошпогондо:

- өзгөчө режимдеги соода зоналарында салыктын негизинде иш жүргүзгөн;

- бирдиктүү салыктын 0 пайыз, 0,1 пайыз, 0,5 пайыз жана 1 пайыз ставкалары боюнча салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутумунун негизинде иш жүргүзгөн;

- патенттин негизинде иш жүргүзгөн;

- юридикалык жакты түзбөстөн, дыйкан/фермердик чарба катары катталган жана иш жүргүзгөн;

4) (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

5) Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналган, өз ишин Кыргыз Республикасында жүзөгө ашырган чет мамлекеттердин дипломатиялык өкүлчүлүктөрүндө жана консулдук мекемелеринде, эл аралык уюмдарда же алардын өкүлчүлүктөрүндө, ошондой эле Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерге ылайык артыкчылыктар жана иммунитеттер берилген башка уюмдарда иштеринен киреше алган жеке жак;

6) салык агенти болуп саналбаган же салык агенти катары милдеттенмеси пайда болбогон субъекттен салык салынуучу киреше алган жеке жак;

7) ушул Кодекстин 107-беренесинин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жактар.

3. Ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлбөгөн жеке жактар бирдиктүү салык декларациясын ыктыярдуу негизде, анын ичинде ушул Кодекстин 195 жана 196-беренелеринде каралган чыгарып салууларды колдонуу үчүн берүүгө укуктуу.

4. Бирдиктүү салык декларациясында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) салык салуу объекттери жөнүндө маалымат;

2) субъекттин, анын филиалдарынын, өкүлчүлүктөрүнүн жана башка обочолонгон бөлүмдөрүнүн мүлктүк жана финансылык абалы.

5. Субъекттин финансылык абалы жөнүндө маалымат ушул Кодекске жана бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык түзүлөт.

6. Бирдиктүү салык декларациясы календардык жыл үчүн түзүлөт жана:

1) уюм тарабынан - отчеттук жылдан кийинки жылдын 1-апрелине чейин берилет;

2) ушул Кодекстин 107-беренесинин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жактар тарабынан - отчеттук жылдан кийинки жылдын 1-апрелине чейин берилет;

3) ушул бөлүктүн 2-пунктунда көрсөтүлбөгөн жеке жак, ошондой эле жеке ишкер тарабынан - отчеттук жылдан кийинки жылдын 1-майына чейин берилет.

7. Бирдиктүү салык декларациясынын формасы, аны толтуруу жана берүү тартиби ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилет.

8. Кыргыз Республикасынын жарандарынын - жеке жактардын жана мамлекеттик кызматчылардын бирдиктүү салык декларациясын салыктык контролдоо, сактоо жана жок кылуу "Кыргыз Республикасынын жарандарынын бирдиктүү салык декларациясын берүүсүнө даярдык көрүү жөнүндө", "Жеке адамдардын мүлкүн жана кирешелерин ыктыярдуу декларациялоосу жөнүндө", "Жеке жактардын активдерин ыктыярдуу легалдаштыруу жана мунапыс берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жоболорун эске алуу менен жүзөгө ашырылат.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

107-берене. Мамлекеттик жана муниципалдык кызматчылар жана айрым жеке жактар тарабынан Бирдиктүү салык декларациясын берүү өзгөчөлүктөрү

1. Ушул берененин колдонулушу төмөнкүдөй жеке жактарга карата жайылтылат:

1) саясий, атайын мамлекеттик кызмат ордун ээлеген же убактылуу ээлеп турган адамга;

2) административдик мамлекеттик кызмат ордун ээлеген же убактылуу ээлеп турган адамга;

3) мөөнөттүү аскер кызматын өтөп жаткан аскер кызматчыларын, жогорку аскердик окуу жайларынын курсанттарын, угуучуларын жана иши жашыруун мүнөзгө байланышкан укук коргоо органдарынын аскер кызматчыларын, кызматкерлерин кошпогондо, укук коргоо органдарынын, дипломатиялык кызматтардын кызматкерлерине жана аскер кызматчыларына;

4) саясий жана административдик муниципалдык кызмат орундарын убактылуу ээлеп турган жана ээлеген адамга;

5) Улуттук банктын төрагасына, төрагасынын орун басарына, башкармасынын мүчөлөрүнө;

6) Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын мүчөсүнө;

7) Кыргыз Республикасынын Сот адилеттиги иштери боюнча кеңешинин мүчөсүнө;

8) мамлекеттик катышуу үлүшү бар мекемелердин, ишканалардын же уюмдардын жетекчисине, жетекчисинин орун басарына.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жак отчеттук жыл үчүн Кыргыз Республикасында жана анын аймагынан тышкары ага, ошондой эле анын жакын туугандарына таандык болгон кирешелер, чыгымдар, милдеттенмелер жана мүлк, ошондой эле кирешелерди алуунун жана кетирген чыгымдардын негиздемеси жөнүндө маалыматтарды камтыган бирдиктүү салык декларациясын жашаган жери боюнча (паспорттук маалыматтарга ылайык) салык органына электрондук түрдө берүүгө милдеттүү.

Ушул берененин максаттары үчүн жакын туугандары деп жубайы (жолдошу), жашы жете элек балдары, декларанттын багуусунда же толук камкордугунда турган, же декларант тарабынан багууга укугу бар адамдар, аларга карата декларанттар жашоого, билим алууга, саламаттык сактоого жана башка зарыл чыгымдарды жабуу бөлүгүндө финансылык чыгымдарды тарткан жашы жеткен балдары, ата-энелери, ага-инилери жана эже-карындаштары таанылат.

3. Отчеттук жыл болуп төмөнкүлөр саналат:

1) 1-январдан тартып 31-декабрга чейинки мезгил;

2) эгерде ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жак кызмат ордун отчеттук жылдын 1-январынан кийин убактылуу ээлеп турууну же ээлөөнү баштаса, анда бул адам кызмат ордун ээлеп баштаган айдын биринен ошол жылдын 31-декабрына чейинки мезгил;

3) эгерде ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жак отчеттук жылдын 31-декабрына чейин кызмат ордун убактылуу ээлеп турууну же ээлөөнү токтотсо, анда 1-январдан тартып бул адам кызмат убактылуу ордун ээлеп турууну же ээлөөнү токтоткон айдын акыркы күнүнө чейинки мезгил.

4. Доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде салыктын суммасын өзгөртүүгө алып келген каталар аныкталган учурларда өзгөртүүлөрдү жана/же толуктоолорду киргизүүнү кошпогондо, ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жеке жак отчеттук жыл үчүн мурда берилген бирдиктүү салык декларациясына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду отчеттук жылдан кийинки жылдын 30-июнунан кечиктирбестен киргизе алат.

5. Мамлекеттик, муниципалдык кызматчынын жана айрым жеке жактын бирдиктүү салык декларациясына талдоо жана изилдөө жүргүзүү тартиби жөнүндө жобо жана Мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын мамлекеттик жана муниципалдык кызмат орундарын убактылуу ээлеп турган же ээлеген жеке жактар жөнүндө маалымат берүү тартиби Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.

6. Бирдиктүү салык декларациясы өз убагында берилбеген же берилбеген учурларда, ошондой эле берилген декларацияда толук эмес жана/же анык эмес маалыматтар аныкталган учурларда салык кызматынын органдары тийиштүү материалдарды Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган чараларды көрүү үчүн прокуратура органдарына жөнөтүүгө милдеттүү.

б) программалык камсыздоо болуп саналган контролдук-кассалык машина (мындан ары - программалык ККМ) деп ККМ реестрине киргизилген жана маалымат тутуму менен интеграциялоодо иштеген программалык камсыздоо таанылат;

109-берене. Салыктык контролдоо түшүнүгү жана формалары

1. Салыктык контролдоо болуп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын аткарылышына салык органынын контролу саналат.

2. Салыктык контролдоо төмөнкүдөй формаларда жүзөгө ашырылат:

1) салык төлөөчүнү салыктык каттоо жана эсептик каттоо;

2) бюджетке салыктын түшүүсүн эсепке алуу;

2-1) салык аудити;

3) салыктык текшерүү;

4) рейддик салыктык контролдоо;

5) салык постун коюу;

6) салык төлөөчү тарабынан ККМ колдонуу тартибинин сакталышын контролдоо;

7) салык кызматынын маалыматтык тутумунда салык төлөбөө боюнча тобокелдик факторлору жана салык төлөөчү тарабынан салык отчетторун нөлдүк көрсөткүчтөр менен тапшыруу учурда ишти патенттин же өзгөчө режимдеги соода зоналарындагы ишке салыктын негизинде жүзөгө ашырган салык төлөөчүнү кошпогондо, уюмду жоюу же жеке ишкердин ишин токтотууга байланыштуу салыктык жана/же эсепке алуу каттоосун жокко чыгарууда салык төлөөчүнү текшерүү.

3. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан камсыздандыруу төгүмдөрүн жыйноо жана мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча мыйзамдарды бузгандыгы үчүн жоопкерчиликке тартуу боюнча иш-милдеттерди жүзөгө ашырууда камсыздандыруу төгүмдөрүнүн эсептелишин жана төлөнүшүн контролдоо салыктык контролдоого теңдештирилет жана ушул беренеде белгиленген формаларда жүзөгө ашырылат.

4. (КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

5. Салык төлөөчүнүн патенттин негизинде жүргүзгөн иши утурлама текшерүүдөн тышкары, патенттин колдонуу мезгилинде көчмө салыктык текшерүүгө тийиш эмес. Салыктык контролдоонун башка формалары ушул Кодекске ылайык жүзөгө ашырылат.

(КР 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 ,  2025-жылдын 29-октябрындагы № 243  Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

110-берене. Салык төлөөчүнү салыктык каттоо

1. Кыргыз Республикасында салыктык каттоого Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына жана Кыргыз Республикасынын мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө мыйзамдарына ылайык салык төлөөчү болуп саналган субъекттер турууга тийиш.

2. Салык төлөөчүлөрдүн, анын ичинде иши токтоп турган салык төлөөчүлөрдүн мамлекеттик реестри ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан жүргүзүлөт.

3. Салыктык каттоонун жана Салык төлөөчүлөрдүн мамлекеттик реестрин жүргүзүүнүн тартибин Министрлер Кабинети белгилейт.

Караңыз:

Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүнүн мамлекеттик реестрин түзүү жана жүргүзүү тартиби жөнүндө жобо (КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 4-мартындагы N 106 токтомуна)

Кыргыз Республикасында салык төлөөчүлөрдү салыктык каттоо тартиби жөнүндө жобо (КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 4-мартындагы N 106 токтомуна)

4. Эгерде юридикалык жактарды, филиалдарды, өкүлчүлүктөрдү мамлекеттик каттоо жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача каралбаса, салык төлөөчүнү салыктык каттоо ушул Кодекске ылайык жүргүзүлөт.

5. Ушул Кодекстин максаттары үчүн патенттин негизинде жеке ишкердик иш жүргүзгөн же өзгөчө режимдеги соода зонасындагы ишке салык төлөгөн жеке жакты салыктык каттоо жеке ишкер катары мамлекеттик каттоо деп таанылат жана жеке ишкер катары каттоого арыз бербестен автоматтык түрдө жүзөгө ашырылат.

6. Салык органы төмөнкүдөй учурларда салык төлөөчүнү салыктык каттоо процесси менен байланышкан салыктык иш-аракеттерди жүзөгө ашыруудан баш тартууга укуктуу:

1) эгерде арыз ээсинин берилген документтеринин маалыматтарында айырмачылыктар болсо, арыз ээсинин инсандыгын идентификациялоо ырасталбаса, берилген документтерде документти идентификациялоого мүмкүндүк бербеген оңдоолор, механикалык бузуулар болсо;

2) тобокелдиктерди башкаруу тутумунда каралган белгилер болсо.

111-берене. Салык төлөөчүнү салыктык каттоонун негиздери, мөөнөттөрү жана тартиби

1. Эгерде ушул берененин 2-бөлүгүндө башкача каралбаса, салык төлөөчүнү салыктык каттоо төмөнкүлөрдүн негизинде жүргүзүлөт:

1) патенттин негизинде иш жүргүзгөн же өзгөчө режимдеги соода зонасындагы ишке салык төлөгөн жеке жакты кошпогондо, электрондук документ түрүндөгү салык төлөөчүнүн салыктык каттоо жөнүндө арызынын же жеке жактын жеке ишкер катары мамлекеттик каттоо жөнүндө арызынын;

2) ушул Кодекстин 17-главасында көрсөтүлгөн органдар тарабынан берилген маалыматтын;

3) салык органы тарабынан аныкталган, жакты салык төлөөгө милдеттендирүүчү ушул Кодексте каралган жагдайлардын;

4) Кыргыз Республикасында туруктуу мекемеси жок жана Кыргыз Республикасынын банкында эсеп ачып жаткан чет өлкөлүк уюмду салыктык каттоо зарылдыгы жөнүндө банктын жайгашкан жери боюнча салык органына жиберилүүчү банктын кабарлоосунун.

Ушул бөлүктүн 2 жана 3-пункттарында каралган учурларда салык милдеттенмесин аткаруу максатында салык төлөөчү анда салык милдеттенмеси пайда болгон салык мезгилинен тартып катталган болуп эсептелет.

Ушул бөлүктүн 3-пунктунда каралган учурда салыктык каттоо салык органы тарабынан бирдиктүү салыктын негизинде салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутумуна мажбурлоо тартибинде жүргүзүлөт. Бирдиктүү салыктын негизиндеги режимди колдонуу мүмкүн болбогон учурда каттоо жалпы салык режимине жүргүзүлөт.

Жеке ишкерлерди салыктык каттоо жеке ишкерлер катары мамлекеттик каттоо деп таанылат.

Ушул бөлүктүн 4-пунктуна ылайык салыктык каттоодон өткөн чет өлкөлүк уюм Кыргыз Республикасынын аймагында транзакцияларды жүзөгө ашыруу боюнча гана ишти жүргүзүүгө укуктуу. Башка ишти жүзөгө ашырган учурда мындай уюмду каттоо Кыргыз Республикасынын юридикалык жактарын, филиалдарын (өкүлчүлүктөрүн) мамлекеттик каттоо жөнүндө мыйзамдарда белгиленген тартипте жүргүзүлөт.";

2. Ыйгарым укуктуу салык органынын ачык расмий веб-сайтында жайгаштырылган маалыматтык ресурс аркылуу ушул Кодекстин 28-беренесинин 4-бөлүгүндө көрсөтүлгөн чет өлкөлүк уюмду салыктык каттоо жүргүзүлөт, ал бир эле убакта анын КНС салык төлөөчү катары каттоосу деп таанылат.

Ушул бөлүктүн биринчи абзацында, ошондой эле ушул берененин 1-бөлүгүнүн 4-пунктунда көрсөтүлгөн уюм мамлекеттик каттоодон өтпөстөн салыктык каттоого тийиш.

Ыйгарым укуктуу салык органынын ачык расмий веб-сайтында жайгаштырылган маалыматтык ресурс аркылуу салыктык каттоонун, ошондой эле ушул берененин 1-бөлүгүнүн 4-пунктунда көрсөтүлгөн уюмду салыктык каттоонун тартиби Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.

3. Ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн субъект ыйгарым укуктуу салык органынын расмий ачык веб-сайтында жайгаштырылган маалыматтык ресурс аркылуу салыктык каттоо жөнүндө арызды ишти жүзөгө ашыруу башталганга чейин берүүгө тийиш.

Ушул Кодекстин 28-беренесинин 4-бөлүгүндө көрсөтүлгөн чет элдик уюмдун салыктык милдеттерди башкаруусу ыйгарым укуктуу салык органы аныктаган салык кызматынын органы тарабынан жүзөгө ашырылат.

4. Салыктык каттоо жөнүндө арызды төмөнкүлөр берүүгө милдеттүү:

1) ата мекендик уюм - Кыргыз Республикасынын юридикалык жактарды (филиалдарды жана өкүлчүлүктөрдү) мамлекетти каттоо жөнүндө мыйзамдары менен белгиленген мөөнөттө жана тартипте мамлекеттик каттоо боюнча ыйгарым укуктуу органга;

2) патенттин негизинде иш жүргүзгөн же өзгөчө режимдеги соода зонасындагы ишке салык төлөгөн жеке жакты кошпогондо, жеке эмгек ишин, ишкердик ишти жүргүзүү тууралуу чечим кабыл алган жеке жак - мындай ишти жүзөгө ашырганга чейин салык органына;

3) Кыргыз Республикасында салык салынуучу объектке ээ чет өлкөлүк уюм же резидент эмес-жеке жак - салык төлөөнүчү объектке менчик укугун каттоо күнүнөн 5 жумушчу күндүн ичинде салык кызматынын органына;

4) дипломатиялык жана аларга теңештирилген өкүлчүлүк - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык аккредитациялоо күнүнөн тартып 5 жумушчу күндүн ичинде жайгашкан жери боюнча салык кызматынын органына;

5) (КР 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

5. Салыктык каттоо төмөнкүлөр боюнча жүргүзүлөт:

1) салык төлөөчүнүн арызы боюнча салыктык каттоо жөнүндө арыз берилген күндөн кийинки бир жумуш күндүн ичинде;

2) ушул берененин 1-бөлүгүнүн 2-пунктунда каралган маалымат боюнча ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн негиздердин бири болгон күндөн кийинки 3 жумуш күндөн кечиктирбеген мөөнөттө.

3) Кыргыз Республикасында туруктуу мекемеси жок жана Кыргыз Республикасынын банкында эсеп ачып жаткан чет өлкөлүк уюмду салыктык каттоо зарылдыгы жөнүндө банктын кабарлоосун алган күндөн кийинки бир жумуш күндүн ичинде.

5-1. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы N 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

6. Салыктык каттоо төмөнкүдөй жүзөгө ашырылат:

1) ата мекендик уюм үчүн - юридикалык жак катары мамлекеттик каттоо жүргүзүлгөн салык органында;

2) жеке ишкердин статусуна ээ болбогон жеке жак үчүн - Кыргыз Республикасында паспортунун маалыматтарына ылайык каттоо орду же жашаган жери боюнча салык органында;

3) жеке ишкер үчүн - каттоо орду жеке ишкердин паспортунун маалыматтарына ылайык жашаган жери же ишкердик ишти жүзөгө ашырган жери боюнча салык кызматынын органында;

4) чет өлкөлүк уюмдун өкүлчүлүгүнүн филиалы үчүн - юридикалык жактарды каттаган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда филиалдын же өкүлчүлүктүн мамлекеттик каттоодон өткөн жериндеги салык кызматынын органында;

5) Кыргыз Республикасында туруктуу мекемеси жок, Кыргыз Республикасынын банкында эсеп ачып жаткан чет өлкөлүк уюм үчүн - банктын катталган жери боюнча салык органында.

7. Кыргыз Республикасынын аймагында ишин жүзөгө ашырган, филиалын, өкүлчүлүгүн белгиленген тартипте каттабаган, бирок туруктуу мекеменин белгилери бар чет өлкөлүк уюмдун турган жери боюнча салык органы тарабынан жана ушул берене менен белгиленген мөөнөттө катталууга тийиш.

8. Кыргыз Республикасында салык салуу объекти бар чет өлкөлүк уюмдар же резидент эмес-жеке жактар жайгашкан жери боюнча эсепке алуу каттоосу же салык салуу объектин каттоо менен бир учурда салыктык катталууга тийиш.

9. Эгерде ушул беренеде салык төлөөчү үчүн бирден ашуун каттоо жери каралса, салык төлөөчү ушул беренеде каралган каттоочу жерлердин тизмесинен каттоо ордун өз алдынча тандап алууга укуктуу.

10. Дипломатиялык жана аларга теңештирилген өкүлчүлүктөрдү салыктык каттоо Министрлер Кабинети белгилеген тартипте ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары берген маалыматка ылайык алардын жайгашкан жери боюнча салык кызматынын органы тарабынан жүзөгө ашырылат.

11. Ушул беренеге ылайык салык органдарында салыктык каттоо салык төлөөчүнү алгачкы салыктык эсепке алган жер болуп саналат.

12. Салыктык каттоодо субъектиге салык кызматынын органы менен аралыктан өз ара аракеттенүү үчүн анын салык төлөөчүнүн кабинетине кирүү мүмкүнчүлүгү берилет.

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 23-июлундагы № 136, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185, 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243, 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

4. Учурдагы салыктык эсепке алуу жери боюнча салык органы салык төлөөчүнүн ишин жүргүзгөн жери, жайгашкан же жашаган жери өзгөрүп кетүүсүнө байланыштуу салыктык эсептен алуу жөнүндө арызын алгандан кийин арызды кабыл алган күндөн кийинки 3 жумуш күндөн кеч эмес мөөнөттө тиешелүү өзгөртүүлөрдү Салык төлөөчүлөрдүн мамлекеттик реестрине киргизүүгө милдеттүү.

5. Учурдагы салыктык эсепке алуу жери боюнча салык төлөөчүнү салыктык башкарууну жүзөгө ашыруу Салык төлөөчүлөрдүн мамлекеттик реестринде кайра каттоо жөнүндө маалыматтарды киргизген күнү аяктайт.

113-берене. Салык төлөөчүнүн ИСН

1. ИСН салык төлөөчүгө салык органы тарабынан салыктык каттоо учурунда ыйгарылат.

2. Салык төлөөчүнү кайра каттоо ИСН өзгөртүүгө алып келбейт.

3. ИСН жаңылыштык боюнча жана кайталап ыйгаруу учурларын кошпогондо, жеке жактарда калкты каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан ыйгарылган жеке идентификациялык номери болгон учурда ушул номер салык төлөөчүнүн ИСН катары колдонулат.

4. Ыйгарылган ИСН, салык төлөөчүнүн ишинин башка параметрлери тууралуу маалыматтар Салык төлөөчүлөрдүн мамлекеттик реестрине салык органы тарабынан киргизилет жана салык төлөөчүнүн каттоо картасында чагылдырылат.

5. Каттоо картасы салык төлөөчүнүн кабинети аркылуу электрондук түрдө жөнөтүлөт. Салык төлөөчүнүн каттоо картасынын формасы ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленет.

6. Салык төлөөчү, өзүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде иш жүргүзгөн мамлекеттик жана сот органдары, ошондой эле жергиликтүү өз алдынча башкаруу жана мыйзам чыгаруу органдары жол-жоболоштуруу салык милдеттенмелеринин пайда болуусуна же салык төлөөчү тарабынан аларды аткаруусуна, ошондой эле салык укук бузуулары боюнча чара көрүүнү дайындоого же колдонууга алып келген же алып келиши мүмкүн болгон документтерде ИСН көрсөтүүгө милдеттүү, анын ичинде:

1) салык төлөөчүнүн келишимдери, актылары, коштомо кагаздары, төлөмдөрү, товар-транспорттук документтери, эсеп-фактуралары;

2) салык төлөөчүнүн кайрылуулары, арыздары, кабарламалары, даттануулары, декларациялары, отчеттору, эсептөөлөрү, суроо-талаптары;

3) чечимдер, кабарламалар, билдирүүлөр, талаптар, жазма буйруктар;

4) салык төлөөчүнүн экономикалык ишин жүргүзүүгө жана салык салуу объекттерине тиешеси бар маалыматты ведомстволор аралык алмашуу, ошондой эле мамлекеттик органдар тарабынан маалымат базаларын түзүүдө колдонулуучу салык төлөөчү жөнүндө маалымат.

7. Салык төлөөчү бланктарды, мөөрлөрдү, штамптарды, так отчеттуулуктун бланктарын өзүнүн ИСН көрсөтүү менен колдонууга милдеттүү.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

114-берене. Салык төлөөчүнү эсептик каттоо

1. Салык төлөөчүнү эсептик каттоо субъект салыктык каттоо жол-жоболорунан өткөндөн кийин төмөнкүдөй учурларда жүзөгө ашырылат:

1) уюм жана жеке ишкер үчүн:

а) обочолонгон бөлүм жайгашкан жер боюнча салык органында - обочолонгон бөлүмчө пайда болгондо;

б) салык салуу объекти жайгашкан жер боюнча салык органында - салык төлөөчүдө салык салуу объекти келген учурда;

в) (КР 2024-жылдын 2-февралындагы N 31 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

2) ушул бөлүктүн 1-пунктунда каралган учурларга кошумча ишин патенттин негизинде жүргүзүүчү жеке ишкерлер үчүн - эгерде ал учурдагы салыктык каттоочу жерден тышкары турса, ишин жүзөгө ашырган жер боюнча;

3) жеке жактар үчүн - салык салуу объекттери турган жана/же катталган жер боюнча салык кызматынын органында;

4) патенттин негизинде жеке эмгек ишин жүзөгө ашырып жаткан жеке жактар үчүн - эгерде ал учурдагы салыктык эсепке алган жерден тышкары болсо, ишин жүзөгө ашырып жаткан жери боюнча салык кызматынын органында.

2. Кыймылсыз мүлк, анын ичинде жерлер үчүн ушул берененин максаттарында салык салуу объектисинин жайгашкан жери болуп алардын иш жүзүндө жайгашкан жери саналат.

3. Салык төлөөчүнү эсептик каттоо төмөнкүлөрдүн негизинде жүргүзүлөт:

1) салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү арызынын;

2) ушул Кодекстин 17-главасында көрсөтүлгөн, салык салуу объекттерин эсепке алууну жана/же каттоону жүзөгө ашырган органдар тарабынан берилген маалыматтын.

3) жеке жактын патент алуу фактысынын.

4. Уюм же жеке ишкер обочолонгон бөлүмдүн жайгашкан жери боюнча салык органына анын иши башталганга чейин эсептик каттоо жөнүндө арыз берүүгө милдеттүү.

Патенттин негизинде иш жүргүзгөн жеке ишкерди же жеке жакты эсептик каттоо тиешелүү аймакта патент алууда эсептик каттоого арыз бербестен автоматтык түрдө жүргүзүлөт.

5. Эсептик каттоо салык төлөчүнүн мурда ыйгарылган ИСН өзгөртпөстөн жүргүзүлөт.

Обочолонгон бөлүмдү, салык салуу объектин эсептик каттоодо салык төлөөчү арызында салыктык каттоодо ага ыйгарылган ИСН көрсөтөт.

6. Салык төлөөчүнү эсептик каттоо салык органы тарабынан төмөнкүдөй жүргүзүлөт:

1) салык төлөөчү арыз берген күндөн кийинки бир жумуш күндүн ичинде;

2) салык салуу объекттерин эсепке алууну жана/же каттоону жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу органдар берген маалыматтар келип түшкөн күндөн кийинки 3 жумуш күндүн ичинде.

7. Салык төлөөчүнүн эсептик каттоосу боюнча маалыматтары салык төлөөчүнүн каттоо картасында чагылдырылат.

8. Эсептик каттоонун тартиби Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет.

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 2-февралындагы № 31, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243  Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

115-берене. Салык төлөөчүнүн каттоосун жокко чыгаруу

1. Салык төлөөчүнүн салыктык каттоосун жокко чыгаруу төмөнкүлөргө байланыштуу жүргүзүлөт:

1) уюмдун жоюлушун каттоого же жеке ишкердин ишин токтотууга;

2) жеке менчикке, жер пайдаланууга, чарба жүргүзүүгө жана ыкчам башкарууга укук сыяктуу жеке жакка таандык болгон бардык салык салуу объекттерине карата ушул Кодексте каралаган укуктардын токтошунан улам жеке жактын салык милдеттенмесинин токтотулушуна;

3) жеке ишкер ушул Кодексте каралган тартипте аракетсиз салык төлөөчү деп таанылгандыгына;

4) жасалма документтердин негизинде жеке ишкердик катталганына;

5) ушул Кодекстин 111-беренесинин 1-бөлүгүнүн 4-пунктунда көрсөтүлгөн чет өлкөлүк уюмдун Кыргыз Республикасынын банкындагы эсебинин жабылгандыгына.

2. Салык төлөөчүнүн салык каттоосун жокко чыгаруу төмөнкүнүн негизинде жүргүзүлөт:

1) салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү арызынын;

2) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын салык төлөөчүнүн ишин токтотууну каттоо, ушул Кодексте белгиленген башка негиздер боюнча анын салык милдеттенмелерин токтотуу жөнүндө маалыматтын;

3) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган тартипте кабыл алынган салык кызматынын органынын чечиминин;

4) жеке ишкерди каттоону мыйзамсыз жана жасалма документтердин негизинде жүргүзүлгөн деп таануу жөнүндө соттун чечиминин.

5) ушул Кодекстин 111-беренесинин 1-бөлүгүнүн 4-пунктунда көрсөтүлгөн чет өлкөлүк уюмдун Кыргыз Республикасынын банкындагы эсебинин жабылышы жөнүндө банктын кабарлоосунун;

3. Салык төлөөчүнүн эсептик каттоосун жоюу төмөнкү учурларда жүргүзүлөт:

1) салык төлөөчүнүн обочолонгон бөлүмдүн иши токтотулган;

2) жеке менчикке, жер пайдаланууга, чарба жүргүзүүгө жана ыкчам башкарууга укук сыяктуу салык салуу обектине карата салык төлөөчүнүн укуктары токтотулган;

3) (КР 2024-жылдын 2-февралындагы N 31 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

4) жеке жак тарабынан тиешелүү райондун/шаардын аймагында акыркы патенттин колдонуу мөөнөтү аяктаган датадан тартып 30 күндөн ашык патент алынбаган.

4. Салык төлөөчүнүн эсептик каттоосун жокко чыгару төмөнкүлөрдүн негизинде жүргүзүлөт:

1) салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү арызынын;

2) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан салык салуу объектине карата салык төлөөчүнүн укугун токтотууну каттоо жөнүндө маалыматтын.

3) жеке жак тарабынан тиешелүү райондун/шаардын аймагында акыркы патенттин колдонуу мөөнөтү аяктаган датадан тартып 30 күндөн ашык патент алынбагандыгынын.

5. Салык төлөөчүнүн салыктык жана/же эсептик каттоосун жокко чыгаруу анын салыктык карызы жок болгон учурда жүзөгө ашырылат.

6. Салык органы салык төлөөчүнүн салыктык каттоосун жокко чыгаруу жөнүндө чечим кабыл алат, каттоону жокко чыгаруу жөнүндө маалыматты Салык төлөөчүлөрдүн мамлекеттик реестрине киргизет жана ушул Кодексте каралган тартипте салыктык каттоону жокко чыгаруу жөнүндө чечимди салык төлөөчүгө жиберет.

7. Салык төлөөчүнүн каттоосун жокко чыгаруу тартибин Министрлер Кабинети белгилейт.

116-берене. Салык төлөөчүнүн жеке эсеби

1. Салык төлөөчүнүн салык милдеттенмелеринин, туумдарынын, пайыздарынын жана салык санкцияларынын (мындан ары - салык милдеттенмеси) суммасын эсепке алуу, аларды бюджетке төлөө салык төлөөчүнүн жеке эсебин жүргүзүү аркылуу салык органы тарабынан жүзөгө ашырылат.

2. Салык төлөөчүнүн жеке эсеби улуттук валютада жүргүзүлөт.

3. Салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесинин суммасы салык төлөөчүнүн жеке эсебинде төмөнкүнүн негизинде чагылдырылат:

1) салык төлөөчү тарабынан талашылбаган же негиздүүлүгү сот тарабынан ырасталган, салыктык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салык кызматынын органынын чечиминин негизинде берилген салык отчеттуулугунан тышкары, салык төлөөчү тарабынан берилген салык отчеттуулугунун;

2) салык контролунун жыйынтыгы боюнча чечимдердин, анын ичинде:

а) салык милдеттенмесин азайтуу же көбөйтүү, салык контролунун жыйынтыгы боюнча КНС жогорулатуунун суммасы;

б) сотко чейинки/соттук тартипте салык төлөөчү тарабынан талашып жаткан салык милдеттенмеси;

в) салык төлөөчү тааныган салык милдеттенмеси.

3) ушул Кодекстин XIII бөлүмүндө каралган учурда салык кызматынын органы салык суммасын эсептөөдө.

4. Салыктын өз алдынча же бардык түрлөрү боюнча салык милдеттенмеси менен эсептердин абалы тууралуу салык төлөөчүнүн жеке эсебинен көчүрмө салык төлөөчүнүн салыктык эсепке алуу жана/же эсептик каттоо жери боюнча арызынын негизинде мындай арыз катталган күндөн тартып бир жумушчу күндүн ичинде берилет.

5. Салык төлөөчүнүн отчеттук жылга салыктык милдеттенмеси боюнча эсептерди салыштырып текшерүү жыл сайын отчеттук жылдан кийинки жылдын 1-январынан тартып өз ара эсептешүүнү салыштырып текшерүү актысын түзүү менен отчеттук жылга бирдиктүү салык декларациясын берген датага чейинки мезгилдин ичинде жүзөгө ашырылат.

6. Календардык жылдын ичинде өз ара эсептешүүнү салыштырып текшерүү актысын түзүү менен эсептерди текшерүү салык төлөөчүнүн салыктык эсепке алуу жана/же эсептик каттоо жери боюнча арызынын негизинде мындай арыз катталган күндөн тартып салык органдары тарабынан бир жумушчу күндүн ичинде жүргүзүлөт.

7. Салык төлөөчүнүн салыктык милдеттенмелеринин суммасын эсепке алуунун, өз ара эсептешүүнү салыштырып текшерүүнүн, ошондой эле бюджет менен эсептешүүнүн абалы тууралуу маалыматты салык төлөөчүгө берүү тартиби ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилет.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

116¹-берене. Салык аудити

1. Салык аудитинин максаты болуп ушул Кодекстин 34¹-беренесинин 3-пунктунда белгиленген учурларда салыктардын бардык түрлөрү, салыктык эмес кирешелер жана камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын салык төлөөчүнүн өз убагында жана толук аткаруусуна көмөк көрсөтүү саналат.

2. Салык аудитин жүргүзүү тартиби Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет.

3. Салык аудити салык төлөөчүнүн арызын алган учурда ушул аудитти жүргүзүү жөнүндө салык органынын жетекчиси кол койгон чечимдин жана жазма буйруктун негизинде салык органы тарабынан жүргүзүлөт.

4. Салык аудити аяктагандан кийин эки нускадан кем эмес санда корутунду түзүлөт, ага аудит жүргүзгөн кызмат адамынын колу коюлат жана салык органынын жетекчиси тарабынан бекитилет.

5. Салык аудитинин жыйынтыгы боюнча төмөнкүдөй чечим чыгарылбайт:

1) салыкты, туумдарды эсептөө жана/же азайтуу жөнүндө;

2) салык төлөөчүнү салыктык укукту бузгандыгы үчүн жоопкерчиликке тартуу жөнүндө.

6. Салык аудитинин корутундусун аткаруу салык төлөөчү үчүн ыктыярдуу болуп саналат.

7. Салык аудитин жүргүзүү жөнүндө чечимдин жана жазма буйруктун, ошондой эле корутундунун формасы ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленет.

(КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

116-2-берене. Бирдиктүү салык эсеби. Бирдиктүү салык төлөмү

1. Бирдиктүү салык эсеби - бул салык милдеттенмесин аткаруу ыкмасы, анын жардамы менен салык төлөөчү Бирдиктүү салык эсебине бирдиктүү салык төлөмү менен салык милдеттенмесин төлөйт.

2. Бирдиктүү салык төлөмү деп салык төлөөчү Бирдиктүү салык эсебине салган жана/же которгон акча каражаттары таанылат.

Ушул Кодекстин максаттары үчүн бирдиктүү салык төлөмү деп салык органы тарабынан салык төлөөчүнүн салыгынын ашыкча же туура эмес төлөнгөн суммасын Бирдиктүү салык эсебине чегерүү жөнүндө чечим кабыл алынгандыгына байланыштуу тиешелүү чечим кабыл алынган күнү Бирдиктүү салык эсебинде эсепке алынууга тийиш болгон акча каражаттарынын суммасы да таанылат.

3. Салык төлөөчүнүн Бирдиктүү салык эсебиндеги бирдиктүү салык төлөмдөрү төмөнкүлөрдү төлөө үчүн колдонулат:

- Бирдиктүү салык эсебине акча каражаттарын чегерүү датасына карата салык карызын, мында эгерде Бирдиктүү салык эсебиндеги акча каражаттары карызды толук көлөмдө төлөө үчүн жетишсиз болсо, анда төлөө карыздын азыраак суммасынан баштап жүргүзүлөт;

- анын алдыдагы салык милдеттенмелерин аткаруу эсебине.

4. Алдыдагы салык милдеттенмесин жабуу салыкты төлөөнүн эң алгачкы мөөнөттөрүнөн баштап ырааттуу түрдө жүзөгө ашырылат.

Төлөө мөөнөттөрү дал келген учурда салык милдеттенмесин жабуу азыраак суммадан баштап жүзөгө ашырылат.

5. Салык төлөөчүнүн Бирдиктүү салык эсебиндеги акча каражаттарынын эсебинен салык милдеттенмесин жабуу салык органы тарабынан ыйгарым укуктуу салык органынын автоматташтырылган тутуму аркылуу автоматташтырылган режимде жүргүзүлөт.

Бирдиктүү салык төлөмүн Бирдиктүү салык эсебинен салык төлөөчүнүн эсебине кайтаруу салык төлөөчүнүн салык карызы жана алдыдагы салык милдеттенмелери жок болгон учурда, арыз келип түшкөн күндөн тартып 5 жумуш күндүн ичинде салык төлөөчүнүн арызы боюнча жүргүзүлөт.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

117-берене. Салыктык текшерүүлөр түшүнүгү жана анын түрлөрү

1. Салыктык текшерүү салык кызматынын органдары тарабынан гана жүзөгө ашырылат.

Салыктык текшерүүнүн катышуучулары болуп жазма буйрукта көрсөтүлгөн салык органынын кызмат адамдары жана салык төлөөчү, ошондой эле салык боюнча өкүл саналат.

2. Зарыл учурларда салык кызматынын органдары атайын билимдерди жана тажрыйбаларды талап кылуучу айрым маселелерди изилдөө жана консультацияларды алуу үчүн салыктык текшерүүнүн жыйынтыгына кызыкдар болбогон эксперттерди ишке тартышы мүмкүн.

3. Салыктык текшерүүнүн максаты салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын өз учурунда жана толук аткарышына контроль жүргүзүү жана көмөк көрсөтүү болуп саналат.

4. Салыктык текшерүүлөр төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт:

1) көчмө текшерүү;

2) камералдык текшерүү.

5. Көчмө текшерүү төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт:

1) пландуу текшерүү - салыктардын бардык түрлөрү боюнча салык милдеттенмесинин аткарылышын текшерүү;

2) пландан тышкары текшерүү - салыктын бардык түрлөрү боюнча салык милдеттенмесинин аткарылышына төмөнкү учурларда текшерүү жүргүзүлөт:

а) салык кызматынын маалыматтык тутумунда салык төлөбөө тобокелдиги жана салык төлөөчү тарабынан нөлдүк көрсөткүчү менен салык отчетторун көрсөтүү факторлору жок болгон учурларды кошпогондо, уюмду жоюуда;

б) салык кызматынын маалымат тутумунда салык төлөбөө тобокелдик жана салык төлөөчү тарабынан нөлдүк көрсөткүчү менен салык отчетторун көрсөтүү факторлору жок болгон учурларды кошпогондо, жеке ишкердин иши токтотулганда;

в) салык кызматынын органдары салык төлөөчүдө салыкты туура эмес эсептөө фактылары бар экенин далилдеген документалдык жактан ырасталган маалыматтарды алган учурда;

г) салык кызматынын органдары төмөнкүлөрдү алганда:

- уюмду жана жеке ишкерди банкрот деп таануу жөнүндө арызды кабыл алуу тууралуу соттун аныктамасын;

- уюмдун банкроттук процессинин жол-жобосун соттон тышкаркы тартипте козгоо жөнүндө билдирүүнү алганда.

Юридикалык жак жоюлуу процессинде тургандыгы жөнүндө юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын билдирүүсүн алган учурда, салык органы 20 жумуш күндүн ичинде көрсөтүлгөн ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесинин болуу тобокелдиги жөнүндө маалымат берүүгө милдеттүү. Салык милдеттенменсинин болуу тобокелдиги жөнүндө маалыматта салыктык текшерүүнү жүргүзүү мөөнөтүнө карата көрсөтмө камтылууга тийиш.

Юридикалык жак жоюлуу процессинде тургандыгы жөнүндө юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын билдирүүсүн алган күндөн тартып 20 жумуш күн өткөндөн кийин салык органы тарабынан салыктык милдеттенменин болуу тобокелдиги жөнүндө маалыматтын берилбеши, көрсөтүлгөн ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан салык төлөөчүдө салык карызынын жок экендигин таануу үчүн негиз болуп саналат;

3) утурлама текшерүү - салыктык текшерүүнү же КНС ашыкча төлөнгөн суммаларынын пайда болушунун негиздүүлүгүн текшерүүнү жүргүзүүдө салык кызматынын органында зарылдык келип чыкса, анын ичинде салык төлөөчүнүн даттануусун караган органдын же салык кызматынын органдарынын суроо-талаптары боюнча, көрсөтүлгөн адамдар менен салык төлөөчү ишке ашыруучу операцияларга түздөн-түз байланышкан айрым документтерди текшерүү зарылдыгы келип чыкса, үчүнчү жактарга карата салык кызматынын органдары жүргүзүүчү текшерүү;

4) кайра текшерүү - салык кызматынын органдары тарабынан жүзөгө ашырылуучу төмөнкүдөй текшерүү:

а) мурда текшерилген салык төлөөчү боюнча көчмө текшерүүдө аныкталбаган салыктарды туура эмес эсептөө фактылары бар экендигин көбөлөндүрүүчү документтин негизинде ырасталган маалыматтарды салык кызматынын органдары алган учурда жана документтер мурда текшерилбегендигинин себептери көрсөтүлгөн салык кызматынын органынын кызмат адамынын жүйөлүү арызын алганда;

б) салык төлөөчү тарабынан талашылбаган же негиздүүлүгү сот тарабынан ырасталган, салыктык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салык кызматынын органынын чечимине ылайык берилген такталган салык отчеттуулугунан тышкары, салык төлөөчүнүн мурда көчмө текшерүүдө камтылган салык мезгили үчүн салык органы тарабынан кабыл алынган такталган салык отчеттуулугу боюнча;

Кайра текшерүү көрсөтүлгөн мезгил үчүн көрсөтүлгөн документтик маалыматтар боюнча гана жүргүзүлөт. Мында кайра текшерүүнүн натыйжасы кайра текшерилип жаткан салыктык текшерүүгө катышпаган салык кызматынын органынын кызмат адамы жүргүзүүгө тийиш.

Суроо-талаптын, жүргүзүлгөн экспертизанын, утурлама текшерүүнүн көчмө текшерүү аяктаган мезгилден кийин алынган натыйжалары боюнча дайындалган кайра текшерүү ушул көчмө текшерүүнү жүргүзгөн салык кызматынын органынын кызмат адамы тарабынан жүзөгө ашырылат.

5) тематикалык текшерүү - конкреттүү фактты белгилөө максатында салык кызматынын органдарынын чечимине салык төлөөчүнүн даттануусун кароодо ыйгарым укуктуу салык органынын тапшырмасы боюнча салык кызматынын органдары тарабынан жүргүзүлөт.

Тематикалык текшерүү салык төлөөчү даттанган салык салуу объекттерине жана салыктык милдеттенмелерге тиешеси бар маселелер боюнча, анын ичинде мурда көчмө, ошондой эле камералык текшерүүдө камтылган мезгилдер үчүн да жүргүзүлүшү мүмкүн.

6. Салыкты туура эсептөө маселелери боюнча камералдык текшерүү салык төлөөчүнүн отчеттук документтери жана башка булактардан салык кызматынын органдарына түшкөн маалыматтар боюнча түздөн-түз салык кызматынын органдары турган жерде жүргүзүлөт.

7. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурлары кошпогондо, салыктык текшерүүлөрдү жүргүзүү салык төлөөчүнүн ишин токтотпошу керек.

8. Камералдык текшерүү мурда көчмө пландалган жана пландан тышкары текшерүүлөр менен текшерилген мезгилге жана салыктык милдеттенмеге карата жүргүзүлбөйт.

9 . Салык кызматынын органдары төмөнкүлөрдүн негизинде пландан тышкаркы көчмө текшерүүнү же кайра текшерүүнү дайындоо жөнүндө чечим кабыл алууга укуксуз:

1) салыкты туура эмес эсептөө фактыларын күбөлөндүрүүчү документтер менен ырасталган маалыматтары жок болгон салык төлөөчүгө карата укук коргоо органдарынын каттарынын жана/же тиешелүү кайрылууларынын, ошондой эле мамлекеттик органдардын кызматтык каттарынын негизинде;

2) даттанууну кароонун натыйжалары же соттун чечими боюнча ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан мурда чечим кабыл алынган жана бул чечимдер жокко чыгарылбаган жана/же жараксыз деп таанылган негиздер боюнча.

(КР 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

5) камералдык текшерүүлөрдүн натыйжасы боюнча салык төлөөчүлөрдүн ишинин көрсөткүчтөрү дал келбегендигинин аныкталгандыгы тууралу салык кызматынын органынын жазуу жүзүндө кабарлоосу боюнча негизделген түшүндүрмөлөрдү жана/же такталган салык отчетторун салык төлөөчүнүн бербегендиги;

(КР 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

Эгерде ушул Кодекстин 117-беренесинин 5-бөлүгүнүн 2-пунктунун "г" пунктчасында каралган учурлар пландан тышкаркы текшерүү жүргүзүү үчүн негиз болуп саналса, салык кызматынын органы мындай негизди алган күндөн кийинки күндөн тартып 5 календардык күндүн ичинде салык кызматынын органы пландан тышкаркы текшерүү жүргүзүү жөнүндө чечим кабыл алууга жана пландан тышкаркы текшерүү жүргүзүү жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн тартып 5 календардык күндөн кечиктирбестен пландан тышкаркы текшерүүгө киришүүгө милдеттүү.

7. Салык кызматынын органынын кызмат адамы тарабынан ушул берененин талаптарынын сакталбашы салык кызматынын органынын чечимин жокко чыгаруу жана анын кызмат адамын мамлекеттик жарандык кызмат жөнүндө мыйзамдарда каралган жоопкерчиликке тартуу үчүн негиз болушу мүмкүн.

124-берене. Уюмду жоюуда же жеке ишкердин ишин токтотууда салык төлөөчүгө текшерүү жүргүзүүнүн негизи жана тартиби

1. Уюмду жоюуда же жеке ишкердин ишин токтотууда салык төлөөчүнү иликтөө ушул Кодекстин 118-беренесинде белгиленген салыктарды төлөбөөнүн тобокелдик факторлору жок болгон жана салык төлөөчү каттоонун бардык мезгилинде нөлдүк көрсөткүчтөр менен салык отчетун берген учурда жүргүзүлөт.

Юридикалык жак жоюлуу процессинде тургандыгы жөнүндө юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын билдирүүсүн алган учурда салык органы 20 календардык күндүн ичинде юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга салык төлөөчүнүн салыктык милдеттенмесинин болуу тобокелдиги жөнүндө маалымат берүүгө милдеттүү. Салыктык милдеттенменин болуу тобокелдиги жөнүндө маалыматта иликтөөнү жүргүзүү мөөнөтүнө карата көрсөтмө камтылууга тийиш.

Юридикалык жак жоюлуу процессинде тургандыгы жөнүндө юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын билдирүүсүн алган күндөн тартып 20 календардык күн өткөндөн кийин салык органы тарабынан салыктык милдеттенмесинин болуу тобокелдиги жөнүндө маалыматтын берилбеши, юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан салык төлөөчүдө салык карызы жок экендигин таануу үчүн негиз болуп саналат.

2. Салык төлөөчүдө салыктарды төлөбөө тобокелдигинин факторлорунун жоктугун ырастоо болуп салык кызматынын маалымат тутумунун тобокелдикти талдоо протоколунда алардын жоктугу саналат.

Ушул берененин максатында салык кызматынын маалымат тутумунун салыктарды төлөбөө тобокелдигин талдоо протоколу болуп салыктарды төлөбөө тобокелдигинин факторлорун эсептөөнүн жыйынтыгы боюнча автоматтык түрдө түзүлгөн документ саналат.

3. Салык төлөөчүгө, анын ичинен обочолонгон бөлүмчөсү бар салык төлөөчүгө текшерүү жүргүзүүнүн мөөнөтү 15 жумушчу күндөн ашпоого тийиш.

4. Салык төлөөчүнү текшерүү төмөнкүдөй жүргүзүлөт:

1) салык органынын кызмат адамы тарабынан анын кызматтык милдеттерине ылайык бул органдын түздөн-түз жайгашкан жери боюнча салык төлөөчүнү тартпастан;

2) салык кызматынын маалымат тутуму тобокелдиктерди талдоо протоколун түзгөн күндөн тартып 15 жумушчу күндүн ичинде.

5. Текшерүү жүргүзүүнүн башталышы болуп салык кызматынын маалымат тутуму тобокелдиктерди талдоо протоколун түзгөн күн саналат.

6. Текшерүү жүргүзүүнү аяктоо болуп текшерүү актысы жол-жоболоштурулган дата саналат.

7. Текшерүү актысы 2ден кем эмес сандагы нускада түзүлөт жана текшерүү жүргүзгөн салык органынын кызмат адамы тарабынан кол коюлат.

8. Текшерүү актысынын бир нускасы мындай текшерүү боюнча материалдарды кароонун жыйынтыгы боюнча чечими менен салык төлөөчүгө текшерүү бүткөн күндөн тартып 15 жумушчу күндөн кечиктирбестен тапшырылууга тийиш.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

4. Эгерде салык органы камералдык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салыктык милдеттенмелерин туура эсептөө бөлүгүндө салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн шайкеш эместигин, ошондой эле салык төлөөчү салык отчетторун толтурууда жол берген башка каталарды аныктаса, салык органынын кызмат адамы ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленген форма боюнча камералдык текшерүүнүн маалымкатын түзөт.

Камералдык текшерүүнүн маалымкатында төмөнкүлөр чагылдырылууга тийиш:

- салык төлөөчү тарабынан бузулган Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талабына көрсөтмө;

- алардын негизинде салыктык милдеттенмелерин туура эсептөө боюнча салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн шайкеш эместиги жана/же катанын болушу жөнүндө тыянак чыгарылган документтер, отчеттор жана маалымат булактары;

- эгерде ал жүргүзүлсө, салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн шайкеш эместиги белгиленген учурда салык милдеттенмесин эсептөөнүн эсеби;

- Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын бузууларды четтетүү жөнүндө талап.

Камералдык текшерүүнүн маалымкаты эки нускада .түзүлөт жана ага бул текшерүүнү жүргүзгөн адам кол коёт.

5. Салык органы салык төлөөчүгө камералдык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча маалымкатты тапшыруу жана салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн шайкеш эместиги аныкталгандыгы жөнүндө кабарлоо жолу менен салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн аныкталган шайкеш эместиги, ошондой эле башка каталары жөнүндө аларды четтетүү талабы менен камералдык текшерүүнүн маалымкаты түзүлгөн күндөн кийинки 3 жумуш күндөн кечиктирбестен кабарлайт.

6. Шайкеш келбестиктер аныкталгандыгы жөнүндө билдирүүнү жана камералдык текшерүүнүн жыйынтыгы жөнүндө маалымкатты алгандан кийин, салык төлөөчү билдирүү алган күндөн кийинки күндөн тартып 15 календардык күндүн ичинде салык жана башка отчетторуна тийиштүү өзгөртүүлөрдү киргизүүгө же камералдык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча маалымкатта баяндалган салык органынын жүйөлөрү, ошондой эле салык органынын кызмат адамынын тыянактары жана сунуштары менен макул болбогон учурда жүйөлөр, түшүндүрмөлөр менен жазуу жүзүндөгү каршы пикирин жана/же өзүнүн каршы пикиринин негиздүүлүгүн ырастаган документтерди берүүгө милдеттүү.

Салык төлөөчү каршы пикирин жазуу жүзүндө колмо-кол же почта аркылуу буюртма кат менен же салык төлөөчүнүн кабинети аркылуу электрондук документ түрүндө же электрондук кайрылуу түрүндө ыйгарым укуктуу салык органынын электрондук кайрылууларды кабыл алууга арналган электрондук почтасынын расмий дарегине электрондук почта аркылуу берет.

8. Эгерде салык органы тарабынан каршы пикирлерди кароонун жыйынтыгы боюнча салык төлөөчүнүн салык отчетунда салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн шайкеш эместигинин же башка каталардын жоктугу жөнүндө жүйөлөр кабыл алынса, анда мындай учурда салык органы салык төлөөчүгө каршы пикирин берүү үчүн берилген мөөнөт аяктагандан кийин 5 жумушчу күндөн кечиктирбестен салык төлөөчү тарабынан берилген жүйөлөрдү таануу жөнүндө жазуу жүзүндөгү кабарлоону ага тапшырат.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37   2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

127-берене. Рейддик салык контролу

1. Салык органдары контроль жүргүзүү жана салык төлөөчүгө Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын өз убагында жана толук аткаруусуна көмөк көрсөтүү максатында рейддик салык контролун жүзөгө ашырат.

2. (КР 2025-жылдын 29-октябрындагы N 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3. Контролдук сатып алууну кошпогондо, рейддик салык контролу айрым салык төлөөчүгө же анын обочолонгон бөлүмчөсүнө карата жылына 12ден ашык эмес жолу жүзөгө ашырылат.

Рейддик салык контролун жүргүзүүдө товардык-материалдык баалуулуктардын калдыктарын алуу Министрлер Кабинети тарабынан аныктаган учурларда жана тартипте жүргүзүлөт.

4. Айрым салык төлөөчүгө карата рейддик салык контролу Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын сактабоо тобокелдигинин факторлорун талдоонун жыйынтыгынын негизинде ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилүүчү рейддик контроль жүргүзүлүүгө тийиш болгон салык төлөөчүлөрдү аныктоо усулуна ылайык жүзөгө ашырылат.

5. Рейддик салык контролун жүргүзүү үчүн ыйгарым укуктуу салык органы белгилеген форма боюнча жазма буйрук таризделет. Рейддик салык контролун жүргүзүү тартиби жана максаты Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет.

6. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын төмөнкүдөй талаптарынын сакталышына рейддик салык контролун жүргүзүшөт:

1) салык төлөөчүнүн салык органында салыктык жана эсептик катталуу фактысын;

2) салык төлөөчүнүн патенттин негизинде салык төлөөсүн жана физикалык көрсөткүчтөрүн текшерүү.

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78,  2024-жылдын 23-июлундагы № 136, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37  2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

128-берене. Контролдук-кассалык машиналарды колдонуу

1. Кыргыз Республикасынын аймагында соода операцияларында же жумуштарды аткарууда жана кызматтарды көрсөтүүдө калк менен жүзөгө ашырылуучу эсептешүү ККМ милдеттүү түрдө колдонуу жана кагаз жүзүндө жана/же автоматтык эсептөө үчүн жарактуу электрондук түрдө контролдук-кассалык чекти берүү/жөнөтүү менен жүргүзүлөт. Ушул бөлүктүн жоболору өз ишинин спецификасынан, же болбосо жайгашкан жеринин өзгөчөлүктөрүнөн улам Министрлер Кабинети бекиткен тизмеге ылайык ККМ колдонбостон, эсептешүүлөрдү жүргүзө ала турган субъекттерге жайылтылбайт.

2. Субъекттер калк менен эсептешүүдө ККМ реестрине киргизилген аппараттык ККМ же программалык ККМ пайдаланууга милдеттүү.

3. Министрлер Кабинети төмөнкүлөрдү бекитет:

1) ККМ карата техникалык корутундуну берүү жана ККМ реестрин түзүү тартибин;

2) ККМ техникалык тейлөө борборлоруна карата талаптарды;

3) ККМ каттоо, колдонуу тартибин, пайдалануунун типтүү эрежелерин жана киргизүүнүн мөөнөттөрүн.

4. ККМ карата техникалык талаптар ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана байланыш, маалыматташтыруу жана электрондук башкаруу жаатындагы жана электрондук кол тамгаларды пайдалануу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча бекитилет.

5. Эгерде ушул беренеде башкасы белгиленбесе, ККМ байланыш, маалыматташтыруу жана электрондук башкаруу жаатындагы жана электрондук кол тамганы пайдалануу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан берилүүчү техникалык корутундунун негизинде ККМ реестрине киргизилет жана андан чыгарылат.

Техникалык корутунду ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан бекитилген техникалык талаптарга ККМ шайкештигин/шайкеш эместигин ырастоочу документ болуп саналат.

5-1. Калк менен эсептешүүдө салык төлөөчү тарабынан колдонулуучу, ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан аныкталуучу тартипте ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутуму менен интеграциялоодо иштеген мамлекеттик органдын же мамлекеттик мекеменин маалымат тутуму ККМге теңештирилет жана ушул берененин 5-бөлүгүндө көрсөтүлгөн техникалык корутундусуз ККМ реестрине киргизилет.

5-2. Калк менен эсептешүүдө салык төлөөчү тарабынан колдонулуучу, ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан аныкталуучу тартипте ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутуму менен интеграциялоодо иштеген фискалдык программалык камсыздоо ККМге теңештирилет.

6. Экономикалык ишти жүргүзүү үчүн аянтты, анын ичинде базарларда (кичи базарларда) жана соода борборлорунда жана үйлөрдө соода орундарын ижарага берген субъект ижара келишиминде контролдук-кассалык машинаны пайдаланууга милдеттүү ижарачыда ККМ бар болгондугу тууралуу талапты белгилөөгө милдеттүү, аны аткарбоо мындай келишимди бир тараптуу бузууга алып келет.

129-берене. ККМ колдонууга карата талаптар

1. Ушул Кодекске ылайык ККМ колдонуу менен иш жүргүзүүгө милдеттүү болгон салык төлөөчүгө карата төмөнкүдөй талаптар коюлат:

1) ишин жүзөгө ашырып баштаганга чейин ККМ тейлөөгө коюу жана каттоо;

2) ККМ ички механизмдерине жана программалык башкаруусуна санкцияланбаган кирүүнү болтурбоо;

3) ККМ колдонуунун типтүү эрежелерине ылайык ККМ колдонуу;

4) салык органдарынын кызмат адамдарынын ККМ колдонуунун тартибинин сакталышын контролдоодо ККМ жана кассалык орунга тоскоолдуксуз кирүүсүн камсыз кылуу;

5) ККМ оң абалда кармоо жана ыйгарым укуктуу салык органына реалдуу убакыт режиминде маалыматтардын берилишин, ошондой эле ККМ операцияларды белгилөө менен эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө акча каражаттарынын талаптагыдай эсепке алынышын камсыз кылуу;

6) сатып алуучу же кардар менен эсептешүүлөрдү жүргүзүп жаткан жеринде жана учурунда ККМ колдонуу;

7) сатылуучу товарлардын баасын же көрсөтүлүүчү кызматтардын, аткарылуучу жумуштардын прейскуранттарын сатып алуучу же кардар үчүн жеткиликтүү жерге жайгаштыруу, алар жарыяланган бааларды жана/же тарифтерди ырастаган документтерге ылайык келүүгө тийиш;

8) ККМди каттоо, кайра каттоо, эсептен чыгаруу жана оңдоо учурларында салык органдарынын кызмат адамдарынын жана техникалык тейлөө борборлорунун кызматкерлерине ККМге жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу;

9) ыйгарым укуктуу салык органы бекиткен форма боюнча контролдук-кассалык чекти талап кылуу зарылдыгы жөнүндө маалыматты сатып алуучуга же кардарга көрүнүктүү жерге жайгаштыруу.

2. ККМ колдонуу боюнча Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын ченемдеринин талаптарын бузгандыгы үчүн салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын укук бузуулар жөнүндө мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

132-берене. Салык кызматынын органдарынын кызмат адамынын көчмө текшерүү, рейддик салык контролун жүргүзүү, салык постун орнотуу үчүн аймакка жана жайга жеткиликтүүлүгү

1. Салык төлөөчү көчмө текшерүүнү, рейддик салык контролун түздөн-түз жүргүзүүчү же салык постун орнотуучу (мындан ары ушул главада - текшерүүлөр) салык кызматынын органдарынын кызмат адамын ал кызматтык күбөлүгүн жана ушул салык төлөөчүгө текшерүү жүргүзүү жөнүндө салык органынын жазма буйругун көрсөткөндө аймакка жана/же мүлк объектине жана/же жайга киргизүүгө милдеттүү.

Салык постун орнотууда, товардык-материалдык баалуулуктардын калдыктарын алууда жана рейддик салык контролун жүргүзүүдө. салык төлөөчү ишкердик иште колдонулуучу видеобайкоо тутумдарына кирүү мүмкүнчүлүгүн берүүгө милдеттүү.

2. Түздөн-түз текшерүү жүргүзүүчү салык кызматынын органдарынын кызмат адамы салык төлөөчүнүн ишкердик ишти жүзөгө ашыруу үчүн колдонулуучу аймактарын же жайларын же болбосо көрсөтүлгөн объекттер жөнүндө иш жүзүндөгү маалыматтардын салык төлөөчү тарабынан берилген документтик маалыматтарга ылайык келишин аныктоо үчүн салык салуу объекттерин текшерүүгө укуктуу.

3. Текшерүү жүргүзүүчү салык кызматынын органдарынын кызмат адамынын салык төлөөчүнүн аймагына же жайларына киришине мыйзамсыз тоскоолдук кылган учурда, ал адам тарабынан өзү жана салык төлөөчү кол коюучу протокол түзүлөт, анын негизинде салык кызматынын органы салык милдеттенмесинин суммасын баалоонун кыйыр усулдарынын негизинде өз алдынча аныктоого укуктуу.

Салык төлөөчү көрсөтүлгөн протоколго кол коюудан баш тартса, анда тийиштүү жазуу жазылат.

4. Текшерүү жүргүзүүчү салык кызматынын органдарынын кызмат адамынын салык төлөөчүнүн ишкердик иште колдонулуучу аймагына жана/же мүлк объектине жана/же жайларына жана видеобайкоо тутумуна киришине мыйзамсыз тоскоолдук кылуусу салык укуктарын бузуу деп таанылат жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке алып келет.

5. Эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мындай уруксат зарыл болсо, салык кызматынын органынын кызмат адамы салык төлөөчүнүн аймагына же жайларына кирүү үчүн уруксатты өзү менен ала жүрүүгө милдеттүү.

6. Салык төлөөчү салык кызматынын органынын кызмат адамын текшерүү жүргүзүү үчүн аймагына же жайына төмөнкүдөй учурларда киргизбей коюуга укуктуу, эгерде:

1) жазма буйрук көрсөтүлбөсө же тапшырылбаса же болбосо белгиленген тартипте жол-жоболоштурулбаса;

2) жазма буйрукта көрсөтүлгөн текшерүү мөөнөтү келе элек болсо же бүтүп калса;

3) бул адам жазма буйрукта көрсөтүлбөсө;

4) текшерилүүчү салыктык мезгилге тиешеси жок документтер суралса.

7. Текшерүү жүргүзүүчү салык кызматынын органдарынын кызмат адамынын турак жайларга аларда жашоочу жеке адамдардын эркине каршы кирүүсүнө, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача белгиленбесе, жол берилбейт.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

138-берене. Баалоонун кыйыр усулдарын пайдалануу

1. Салык милдеттенмеси салык кызматынын органы тарабынан төмөнкү учурларда кыйыр усулдардын негизинде аныкталат:

1) калк менен накталай эсептешүү үчүн операцияларды эсепке алуу тартиби бузулганда;

2) баштапкы эсепке алуу документтери болбогондо;

3) көрсөткүчү салык төлөөчүнүн кабинетинде көрсөтүлгөн жалданма кызматкерлердин санынан ашкан жалданма кызматкерлердин иш жүзүндөгү санын жашыруу фактысы аныкталганда.

2. Салык милдеттенмесин эсептөөнүн кыйыр усулдарын колдонуу активдерди, милдеттенмелерди, жүгүртүүнү, сарптоолорду, чыгашаларды баалоонун жана/же Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган тартипте орнотулган салык постунун натыйжалары боюнча алынган маалыматтардын негизинде жүзөгө ашырылат.

Жалданма кызматкерлер боюнча салык милдеттенмелерин эсептөөнүн кыйыр усулунда ушул Кодекстин 187-беренесине ылайык белгиленген орточо айлык эмгек акынын өлчөмү колдонулат.

(КР 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1) өз ара көз каранды субъекттердин ортосундагы зайым келишимдерин кошпогондо, өз ара көз каранды жактардын ортосундагы бүтүмдөрдө;

3¹. Ушул берененин 2-бөлүгүнүн 5 жана 6-пункттарында көр-сөтүлгөн субъекттердин дарегине сатуу баалары жалпы салык режиминде иш жүргүзгөн субъекттердин дарегине сатуу баасынан төмөн болгон салык төлөөчүгө карата товардын рыноктук баасы аныкталган учурда рыноктук баа катары жалпы салык режиминде иш жүргүзгөн субъекттердин дарегине сатылган бир түрдүү товарлардын орточо өлчөнгөн баасы колдонулат.

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 2-февралындагы № 31, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

144¹-берене. Салык кызматынын органдарынын Навигациялык пломбанын улуттук оператору менен өз ара аракеттенүүсү

1. Салык кызматынын органдарынын Навигациялык пломбанын улуттук оператору менен өз ара аракеттенүүсү Министрлер Кабинети аныктаган тартипте жүзөгө ашырылат.

2. Салык кызматынын органдары Навигациялык пломбанын улуттук оператору менен өз ара аракеттенүүнү Навигациялык пломбанын улуттук операторунун маалымат тутуму аркылуу жүзөгө ашырат.

3. Навигациялык пломбанын улуттук оператору Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана ЕАЭБ укугуна ылайык төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

1) мүчө мамлекеттердин аймактары боюнча ташууларды көзөмөлдөө үчүн колдонулуучу маалымат тутумунун ишин суткасына 24 саат бою, жумасына 7 күн туруктуу негизде;

2) маалымат тутуму аркылуу навигациялык пломбаларды колдонуу менен мүчө мамлекеттердин аймактары боюнча ташууларды көзөмөлдөөнү;

3) программалык камсыздоону пайдалануу менен маалыматты чогултууну, кайра иштетүүнү, берүүнү жана сактоону;

4) ташууларды көзөмөлдөө менен байланышкан маалымат тутумдарынын иштөөсүнө карата ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу салык органына көмөктөшүүнү;

5) маалымат тутумдарын даярдоо жана аларды техникалык коштоо боюнча техникалык тапшырмаларды/талаптарды өз убагында иштеп чыгууну, ыйгарым укуктуу салык органы менен макулдашуу боюнча толуктап иштеп чыгууну жана өркүндөтүүнү;

6) контролдоочу органга өзүнүн маалымат тутумуна кирүү мүмкүнчүлүгүн берүүнү.

4. Навигациялык пломбанын улуттук оператору Навигациялык пломбанын улуттук операторунун милдеттерин аткарбагандыгы же талаптагыдай эмес аткаргандыгы үчүн Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексине ылайык жоопкерчилик тартат.

5. Эгерде Навигациялык пломбанын улуттук операторуна карата укук бузуулардын эки факты боюнча жаза чарасы колдонулган жыл ичинде Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексине ылайык кайталап укук бузуу белгиленсе, анда ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан Навигациялык пломбанын улуттук операторун алмаштыруу жөнүндө маселе демилгеленет.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1. Салык кызматынын органдары жана кыймылсыз мүлккө укуктарды мамлекеттик каттоону жана транспорт каражаттарын каттоону жүзөгө ашырууга ыйгарым укуктуу органдар төмөнкүдөй маалымат алмашуу максатында маалымат тутумдары аркылуу өз ара аракеттенишет:

1) мүлк жөнүндө - катталган же каттоодон чыгарылган салык салуу объекттери, алардын параметрлери жөнүндө;

2) мүлктүн менчик ээси болуп саналган субъекттер жөнүндө;

3) мүлк салыгы боюнча салык карызынын бар же жок экендиги жөнүндө;

4) катталган же каттоодон чыгарылган транспорт каражаттары, алардын параметрлери жана менчик ээлери жөнүндө.

Көрсөтүлгөн органдардын өз ара аракеттенүүсүнүн, маалымат алмашуусунун, маалыматка жол берүүнүн жана маалымат тутумдарын интеграциялоонун тартиби Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн органдар маалымат тутумдары интеграцияланбаган учурда менчик укугун же салык салуу объектисин мамлекеттик каттоо жөнүндө маалыматты өзү жайгашкан жердеги салык органына ай сайын, отчеттук айдан кийинки айдын 20сынан кечиктирбеген мөөнөттө берүүгө милдеттүү.

3. Кыймылсыз мүлккө укуктарды каттоодо ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн орган төмөнкүлөргө милдеттүү:

- мүлк салыгы боюнча салык карызынын бар же жок экендиги жөнүндө маалыматты маалымат тутумунда текшерүүгө;

- мүлк салыгы боюнча 5 же андан көп эсептик көрсөткүчтөн ашкан салык карызы болсо, салык карызы жоюлганга чейин кыймылсыз мүлккө укуктарды мамлекеттик каттоодон баш тартууга.

Мамлекеттик же муниципалдык менчикке өткөрүлүп берилген кыймылсыз мүлктү, ошондой эле банкрот деп таанылган (жарыяланган) субъекттердин кыймылсыз мүлкүнө укуктарын каттоодо жогоруда көрсөтүлгөн маалыматтарды алуу талап кылынбайт.

4. Салык кызматынын органдары укуктардын салык салынуучу объекттерге өтүшүнө байланышкан бүтүмдөрдү, анын ичинде нотариалдык бүтүмдөрдү жана Кыргыз Республикасынын фонддук биржасындагы бүтүмдөрдү каттоону жүзөгө ашыруучу башка органдар менен өз ара аракеттенет. Ушул бөлүктө көрсөтүлгөн органдар өздөрүнүн маалыматтык тутумдарын ыйгарым укуктуу салык органынын маалыматтык тутуму менен интеграциялоого жана/же өзү жайгашкан жердеги салык органына бүтүмдөрдү каттоо жөнүндө маалыматты квартал сайын, отчеттук кварталдын акыркы айынан кийинки айдын 20сынан кечиктирбестен берип турууга милдеттүү. Маалыматтык тутумдарды интеграциялоонун тартиби Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.

(Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 2-февралындагы № 31, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

146-берене. Салык кызматынын органдарынын банк жана төлөм уюму/төлөм тутумунун оператору менен өз ара аракеттенүүсү

1. Салык кызматынын органдары менен өз ара аракеттенүү максатында банктар төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) салык кызматынын органдарынын суроо-талабынын негизинде 5 жумуш күндүн ичинде төмөнкүлөр жөнүндө маалымат берүүгө:

а) салык төлөөчүлөрдүн эсептеринин болуусу жөнүндө, алардын номерлерин көрсөтүү менен;

б) уюмдардын жана жеке ишкерлердин эсептеринде жүргүзүлүүчү операциялар жөнүндө, ошондой эле алардын эсебинин учурдагы абалы жөнүндө маалыматты:

- көчмө текшерүүнү жүргүзүүдө;

- салык органынын чечими бар болгон учурда, камералдык текшерүүнү жүргүзүүдө;

- уюмдар жоюлганда же жеке ишкердин иши токтотулганда;

Караңыз:

КР Конституциялык сотунун 2024-жылдын 2-октябрындагы чечими

в) жеке ишкерлерди кошпогондо, текшерилүүчү жеке жактардын эсептеринде жүргүзүлгөн операциялар жөнүндө, ошондой эле мыйзамдуу күчүнө кирген соттук актынын негизинде алардын эсебинин учурдагы абалы жөнүндө маалыматты;

г) электрондук соода чөйрөсүндөгү ишке салык төлөгөн салык төлөөчүнүн эсептеринде жүргүзүлүүчү операциялар жөнүндө, ошондой эле анын эсебинин учурдагы абалы жөнүндө маалыматты;

д) мүлктүк чыгарып салууларды алууга арыз берген жеке жактын тиешелүү жыл үчүн турак жай фондуна тиешелүү кыймылсыз мүлктү сатып алууга жана/же курууга алынган, кайтарылган кредиттин жана алар боюнча төлөнгөн пайыздардын суммалары жөнүндө;

е) операциялардын суммасына жана которууда пайдаланылуучу тутумдарга, төлөм тутумдарына же төмөнкүдөй которууларды жүзөгө ашырууда башка механизмдерге карабастан, акча каражаттарын эл аралык которуулар менен байланышкан операциялар жөнүндө:

- чет өлкөлүк уюмдардан Кыргыз Республикасынын аймагында ишкердик жүргүзгөн субъекттердин дарегине;

- Кыргыз Республикасынын аймагында ишкердик жүргүзгөн субъекттерден чет өлкөлүк уюмдардын дарегине;

- Кыргыз Республикасынын субъекттеринен Кыргыз Республикасынын булактарынан киреше алган жана ушул Кодекске ылайык салыктарды төлөөгө милдеттүү болгон чет өлкөлүк уюмдардын дарегине.

2) салык төлөөчү тарабынан салык органына берилген банктык кепилдиктин шарттарын жокко чыгаруу же өзгөртүү жөнүндө маалыматты банк чечим кабыл алган бир жумуш күндүн ичинде берүүгө;

3) салык төлөөчүнүн Кыргыз Республикасында салыктык каттоосу болгон учурда уюмдарга жана жеке ишкерлерге эсеп ачууга;

4) салык төлөөчүнүн ал тарабынан салык милдеттенмелеринин аткарылышынын эсебине бюджетке акча каражаттарын которуу жөнүндө тапшырмасын биринчи кезекте аткарууга;

5) салык төлөөчүнүн эсебинен акча каражаттарын алуу боюнча операция жүргүзүлгөн күнү салыктын суммасын бюджетке жөнөтүүгө;

6) тиешелүү суроо-талап алынган күндөн кийинки 30 календардык күндүн ичинде банктын зайым алуучусунан жоюлбаган карызды эсептен чыгаруу жана банктын карызды талап кылуу укугун токтотуу жөнүндө маалыматты берүүгө;

7) салык төлөөчү мойнуна алган салыктык карызды төлөө үчүн салык кызматынын органдары койгон салыктык төлөм талаптарын сөзсүз жана биринчи кезектеги тартипте аткарууга;

8) QR-төлөмдөрдү, POS-терминалдарды, идентификацияланган электрондук капчыкты жана Кыргыз Республикасынын банктык мыйзамдарына ылайык башка аралыктан төлөө формаларын пайдалануу менен электрондук акча аркылуу жүргүзүлгөн эсептешүүлөр жөнүндө маалыматты реалдуу убакыт режиминде берүүгө.

9) ушул Кодекстин 315-беренесине ылайык КНСти эсепке алуу максатында накталай эмес формада сатып алынган материалдык ресурстар үчүн төлөм боюнча салык төлөөчүнүн эсебинен маалымат берүүгө.

10) (КР 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

2. Салык кызматынын органдары менен өз ара аракеттенүү максатында банктар жана төлөм уюмдары/төлөм тутумунун операторлору жүргүзүлгөн төлөмдөр жөнүндө маалыматты реалдуу убакыт режиминде берүүгө милдеттүү.

2¹. Ушул Кодекстин 53-беренесинин 2-бөлүгүнүн 4-пунктунда каралган милдеттенмелерди аткаруу максатында ыйгарым укуктуу салык органы банктар менен транзакцияга салык төлөөчүлөр жөнүндө маалымат алмашат.

3. Ушул беренеге ылайык берилүүчү жана/же алмашылуучу маалыматка карата тартип жана талаптар Министрлер Кабинети тарабынан Улуттук банк менен макулдашуу боюнча белгиленет.

11. Салык кызматынын органдары менен өз ара аракеттенүү максатында банктар салык төлөөчүлөрдүн эсептерин ачуу жана/же жабуу жөнүндө маалыматты эсеп ачылган жана/же жабылган учурдан тартып үч жумуш күндүн ичинде алардын номерлерин көрсөтүү менен берүүгө милдеттүү.

151-берене. Салык кызматынын органдарынын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен өз ара аракеттенүүсү

1. Салык кызматынын органдары жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен өз ара аракеттенүүнү төмөнкүлөр аркылуу жүзөгө ашырат:

1) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан төмөнкүлөрдү алуу:

а) жергиликтүү салыктарды киргизүү боюнча чечимдерди;

б) экономикалык ишти жүргүзүүгө жана жеке турак үйлөрдү курууга уюмдарга жана жеке жактарга бөлүнгөн жер участоктору боюнча чечимдерди (токтомдорду);

в) мамлекеттик жана муниципалдык менчиктеги жерлерди пайдаланууга түзүлгөн ижара келишимдери жөнүндө маалыматты;

г) (КР 2025-жылдын 29-октябрындагы N 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

д) мүлк салыгы боюнча бошотуулар жөнүндө чечимдерди;

е) салык постун орнотуу боюнча кайрылууларды;

ж) аларга тийиштүү мамлекеттик ыйгарым укуктар берилген учурда ушул Кодекстин XIII бөлүмүндө жана 56-главасында каралган ченемдерди салык төлөөчү бузганда түзүлгөн протоколдорду;

з) экономикалык ишти жүзөгө ашырууга тиешелүү уруксаттарды берүү, мамлекеттик жана муниципалдык менчикте турган жерлерди пайдаланууга түзүлгөн ижара келишимдерин каттоо жана ишкердик иштин объекттерин каттоо боюнча колдонулуучу маалыматтык тутумга кирүү мүмкүндүгүн берүү;

2) ушул Кодексте каралган комиссиялардын ишине биргелешип катышуу;

3) салык салуу максатында биргелешкен иш-чараларды өткөрүү;

4) жергиликтүү бюджеттердин киреше бөлүгүн биргелешип болжолдоо.

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары өз компетенциясынын чегинде салык төлөөчүлөрдү эсепке алууда жана салыктарды чогултууда салык кызматынын органдарына көмөк көрсөтүшөт.

152¹-берене. Салык кызматынын органдарынын уюмдар жана жеке жактар жөнүндө маалыматтары бар башка субъекттер менен өз ара аракеттенүүсү

1. Салык кызматынын органдары салыктык башкаруу максатында уюмдар жана жеке жактар жөнүндө маалыматтарды алуу үчүн ушул главада каралбаган башка субъекттер менен өз ара аракеттенүүнү жүзөгө ашырат.

2. Салык кызматынын органдары менен өз ара аракеттенүүнү камсыз кылуу максатында субъекттер өздөрүнүн маалымат тутумдарын ыйгарым укуктуу салык органы аныктаган тартипте ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутуму менен интеграциялоого милдеттүү.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37  Мыйзамынын редакциясына ылайык)

153¹-берене. Мобилдик уюлдук байланыш операторлору менен өз ара аракеттенүү

Мобилдүү уюлдук байланыш операторлору салык карызынын абалы, салыктык башкаруунун жүрүшүндө көрүлүп жаткан чаралар жөнүндө салык төлөөчүлөргө кабарлоо максатында салык кызматынын органдары менен өз ара аракеттенишет.

Ушул беренени ишке ашыруу максатында:

1) мобилдик уюлдук байланыш операторлору акысыз негизде:

а) салык кызматынын органдарына абоненттин фамилиясы, аты, атасынын аты, абонент-юридикалык жактын толук аталышын, абоненттик номерлерин берет;

б) салык төлөөчүлөрдүн абоненттик номерлерине билдирүүлөрдү жөнөтүү үчүн салык кызматынын органдары менен техникалык өз ара аракеттенүүнү жүзөгө ашырат;

2) салык кызматынын органдары:

а) алынган маалыматтарды жана техникалык мүмкүнчүлүктөрдү ушул берененин алкагында гана колдонот;

б) алынган маалыматтардын купуялуулугун камсыз кылышат.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37  Мыйзамынын редакциясына ылайык)

160-берене. Салыктык укук бузуу жасагандыгы үчүн салык санкциясы

1. Салык санкциясы салыктык укук бузуу жасагандыгы, салыктык эмес кирешелер жөнүндө мыйзамдарды жана камсыздандыруу төгүмдөрү жөнүндө мыйзамдарды бузуу үчүн жоопкерчилик чарасы болуп саналат.

2. Салык санкциясы ушул Кодексте каралган өлчөмдөгү акчалай жаза түрүндө белгиленет жана колдонулат.

3. Бир эле субъект эки же андан ашык салыктык укук бузуу жасаса, ушул Кодексте каралган салык санкциялары ар бир укук бузуу үчүн өз-өзүнчө, анча катуу эмес санкцияны кыйла катуу санкцияга алмаштырбастан өндүрүлөт.

4. Товарларды баштапкы документтери жок сатып алуу үчүн салык санкциясын колдонуу жөнүндө чечим салык кызматынын органы тарабынан кагаз жүзүндө кабыл алынат.

Башка учурларда салыктык санкция ыйгарым укуктуу салык органынын автоматташтырылган тутуму аркылуу эсептелет.

5. Ал жеткис күчтүн жагдайлары келип чыккан учурда, салыктык укук бузуу жасагандыгы үчүн салык санкциясы Министрлер Кабинетинин чечими боюнча колдонулбайт.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 ,2025-жылдын 29-октябрындагы № 243  Мыйзамынын редакциясына ылайык)

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

163-берене. Салыктын суммаларын азайтуу, салык отчетторун бербөө жана КНС мыйзамсыз чегерүү

1. Эгерде ушул беренеде башкача белгиленбесе жана көчмө текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салык отчетунда көрсөтүлгөн салыктын суммасы салык отчетунда көрсөтүлүүгө тийиш болгон салыктын суммасына салыштырмалуу азайтылгандыгы салык кызматынын органы тарабынан аныкталса, салык төлөөчүгө:

1) салыктын суммасы тиешелүү салыктык мезгилдеги салык отчетунда көрсөтүлүүгө тийиш болгон салыктын суммасына карата 10 пайызга чейинки өлчөмдө азайтылса - салык төлөөчүгө салык санкциясы колдонулбайт;

2) салыктын суммасы тиешелүү салыктык мезгилдеги салык отчетунда көрсөтүлүүгө тийиш болгон салыктын суммасына карата 10дон 50 пайызга чейинки өлчөмдө азайтылса - салык төлөөчүгө салыктын азайтылган суммасынан 50 пайыз өлчөмүндө салык санкциясы колдонулат;

3) салыктын суммасы тиешелүү салыктык мезгилдеги салык отчетунда көрсөтүлүүгө тийиш болгон салыктын суммасына карата 50 пайыздан жогорку өлчөмдө азайтылса - салык төлөөчүгө салыктын азайтылган суммасынан 100 пайыз өлчөмүндө салык санкциясы колдонулат.

1-1. Ушул Кодексте, мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө мыйзамдарда жана салыктык эмес кирешелер жөнүндө мыйзамдарда каралган отчетторду жана/же эсептешүүлөрдү белгиленген мөөнөттө бербегендиги үчүн салык төлөөчүгө төмөнкүдөй салык санкциясы колдонулат:

1) жеке жактар үчүн 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө;

2) жеке ишкерлер үчүн 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө;

3) уюмдар үчүн 70 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө.

1-2. Ушул Кодекстин 107-беренесинде каралган декларацияны кошпогондо, белгиленген мөөнөттө бирдиктүү салык декларациясын тапшырбагандыгы үчүн салык төлөөчүгө 70 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө салык санкциясы колдонулат.

Ушул берененин 1-1 жана 1-2-бөлүктөрүндө каралган учурларда салык отчету өз убагында берилбеген ар бир факт үчүн санкция колдонулат.

2. Эгерде көчмө текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салык кызматынын органы тарабынан салык төлөөчүнүн белгилүү бир салыктык мезгили үчүн салык отчетун бербегендиги аныкталса, ушул салык отчетунда чагылдырылууга тийиш болгон салык милдеттенмесинин бардык суммасы бюджетке өндүрүлөт жана ошол салык төлөөчүгө карата аныкталган салык милдеттенмесинин суммасынан 100 пайыз өлчөмүндө салык санкциясы колдонулат.

2-1. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы N 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3. Эгерде көчмө текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салык кызматынын органы тарабынан салык төлөөчү жараксыз эсеп-фактуралары боюнча сатып алынган материалдык ресурстар үчүн төлөнгөн же төлөнүүгө тийиш болгон КНС суммасын чегерүүгө болгон укугун пайдаланганы аныкталса, ошол салык төлөөчүгө чегерүүгө кабыл алынган КНС суммасынан 100 пайыз өлчөмүндө салык санкциясы колдонулат.

4. Эгерде рейддик салык контролунун жүрүшүндө салык кызматынын органы тарабынан жалпы салык режиминин негизинде же ушул Кодекстин 423-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунун "б" пунктчасына, 2-пунктуна жана 3-бөлүгүнүн 2-пунктуна ылайык салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутумунун негизинде иш жүргүзгөн салык төлөөчүдө баштапкы эсепке алуу документтери жок сатып алынган жана ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутумуна киргизилбеген товарлардын болушу белгиленсе, ал салык төлөөчүгө мындай товардын рыноктук наркынан 5 пайыз өлчөмүндө киреше салыгы боюнча салыктык санкция колдонулат.

(КР 2024-жылдын 23-июлундагы № 136, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243,  2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

164-берене. Салык агентинин салыктарды төлөө боюнча милдетти аткарбоосу

1. Кармалган же төлөнүүгө тийиш болгон салыктын суммасы төлөнбөгөн же толук эмес төлөнгөн учурда салык агентине карата аны төлөө үчүн белгиленген күндөн тартып ар бир толук же толук эмес ай үчүн төлөнүүгө жана/же кошумча төлөнүүгө тийиш болгон салыктын төлөнбөгөн суммасынан 10 пайыз, бирок көрсөтүлгөн сумманын 50 пайызынан ашпаган өлчөмдө салык санкциясы колдонулат.

1¹. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

1². (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

Эгерде рейддик салык контролунун жүрүшүндө салык кызматынын органы жумуш берүүчү тарабынан төлөнүүчү эмгек акынын иш жүзүндөгү өлчөмүн аныктабаса, анда ушул бөлүктүн максатында ушул Кодекстин 187-беренесине ылайык белгиленген орточо айлык эмгек акынын өлчөмү колдонулат.

2. Тапшырылган такталган отчеттор боюнча салык санкциясы ушул отчеттор боюнча түзүлгөн, төлөнбөгөн салык милдеттенмесинин суммасына гана колдонулат.

(КР 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 ,  2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

5¹. Ушул берененин 6-бөлүгүндө каралган учурларды кошпогондо, эгерде салык төлөөчү салык кызматынын органдарынын чечимине даттанууну ушул берененин 1, 2 жана 5-бөлүктөрүндө белгиленген мөөнөт аяктагандан кийин берсе, анда бул даттануу каралууга тийиш эмес, бул жөнүндө салык төлөөчүгө жазуу жүзүндө кабарланат.

6. Ушул берененин 1, 2 жана 5-бөлүктөрүндө белгиленген мөөнөттү жүйөлүү себептер боюнча өткөрүп жиберген учурда даттануу мөөнөтү салык кызматынын органынын чечимине даттануу менен бир убакта берилген салык төлөөчүнүн тиешелүү арызы боюнча ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан калыбына келтирилиши мүмкүн. Даттануунун өткөрүлүп жиберилген мөөнөтүн калыбына келтирүү жөнүндө арыз жүйөлүү себептердин негиздери жоюлган күндөн тартып 10 жумушчу күндүн ичинде берилиши мүмкүн. Даттануу мөөнөтүн калыбына келтирүү жөнүндө арыз канааттандырылганда даттануу кароого кабыл алынды деп эсептелет, бул салык кызматынын органынын даттанылып жаткан чечимин аткарууну токтотот.

Даттануу мөөнөтүн өткөрүп жиберүүнүн жүйөлүү себептери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) салык төлөөчүнүн-жеке жактын же салык төлөөчүнүн-юридикалык жактын кызмат адамынын ооруп калуусу;

2) чечимди жеткирүү учурунда салык төлөөчүнүн-жеке жактын же салык төлөөчүнүн-юридикалык жактын кызмат адамынын Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары болушу;

3) салык төлөөчүнүн-жеке жактын же салык төлөөчүнүн-юридикалык жактын кызмат адамынын жакын тууганы каза болгондо.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1. Салык төлөөчүнүн даттануусу жазуу жүзүндө кол менен же заказды кат менен почта аркылуу же электрондук документ түрүндө салык төлөөчүнүн кабинети аркылуу же электрондук кайрылуу түрүндө электрондук кайрылууларды кабыл алуу үчүн арналган ыйгарым укуктуу салык органынын электрондук почтасынын расмий дарегине электрондук почта аркылуу берилет.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37   Мыйзамынын редакциясына ылайык)

2. Эгерде даттанууну кароо мезгилинде салык төлөөчүдөн өз ара байланышкан салыктар жана төлөмдөр боюнча баштапкы даттанууга толуктоолор келип түшсө, негизги жана кошумча даттануулар боюнча кароо мөөнөтү толуктоо келип түшкөн күндөн кийинки күндөн башталат.

Даттанууну кароо мөөнөтү көчмө текшерүү дайындалган, тиешелүү органдарга, анын ичинде эл аралык келишимдерге ылайык башка мамлекеттердин ыйгарым укуктуу органдарына суроо-талаптар жөнөтүлгөн учурларда токтотулат.

Ыйгарым укуктуу салык органы салык төлөөчүгө даттануу боюнча акыркы чечим ушул бөлүктө каралган жол-жоболор аткарылгандан кийин кабыл алына тургандыгы тууралуу кабарлайт.

Ушул бөлүктө каралган мөөнөттөрдү узартуу жана токтотуу күндөрүн кошкондо, даттанууну кароо мөөнөтү даттануу берилген күндөн кийинки күндөн тартып 90 календардык күндөн ашпоого тийиш.

5. Эгерде салык төлөөчүнүн даттануусу боюнча чечим кабыл алынгандан кийин ыйгарым укуктуу салык органынын чечимин чыгарууда эске алынбаган жана салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин өзгөртүүгө алып келген документтик маалыматтар алынса, анда ыйгарым укуктуу салык органы бул чечимди салык төлөөчүнүн даттануусу боюнча ыйгарым укуктуу салык органынын чечимин салык төлөөчүгө тапшырган күндөн кийинки күндөн тартып бир жылдын ичинде өзгөртүүгө укуктуу.

174-берене. Ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө пайдаланылуучу терминдер жана аныктамалар

Ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар пайдаланылат:

1) аффинаждалган өлчөнгөн куйма - салмагы 1000 грамм жана андан аз болгон, алтын үчүн куйманын лигатурдук салмагынын 99,90 пайызынан кем эмес, күмүш үчүн куйманын лигатурдук салмагынын 99,90 пайызынан кем эмес жана платина үчүн куйманын лигатурдук салмагынын 99,95 пайызынан кем эмес болгон химиялык таза негизги металл камтылган баалуу металлдан (алтындан, күмүштөн же платинадан) жасалган жана маркировкаланган куйма;

2) аффинаждалган стандарттуу куйма - баалуу металлдар рыногунун Лондон ассоциациясы тарабынан кабыл алынган Сапаттын эл аралык стандарттарына ылайык келген алтындан жана күмүштөн жасалган жана маркировкаланган куйма;

3) өнбөй турган карыз - салык төлөөчүгө тийиштүү болгон, аны салык төлөөчү соттун чечими боюнча милдеттенмени токтотуунун, банкроттуктун, карызкордун жоюлушунун же өлүмүнүн, же Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында каралган доонун эскирүү мөөнөтүнүн аякташынын натыйжасында толук ала албаган сумма;

4) кайрымдуулук иш - жарандарга жана юридикалык жактарга пайда көздөбөстөн (акысыз негизде же жеңилдетилген шарттарда) же болбосо аларды сатууда кеткен чыгымдардан ашпаган акыга активдерди берүү, кызматтарды көрсөтүү жана жумуштарды аткаруу боюнча кайрымдуулук иши жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган кайрымдуулук максаттарын ишке ашырууга багытталган жеке жактын жана/же уюмдун ыктыярдуу иши;

5) кайрымдуулук уюму - төмөнкүдөй коммерциялык эмес уюм:

а) коммерциялык эмес уюмдар жана кайрымдуулук иши жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык түзүлгөн жана кайрымдуулук ишин жүзөгө ашырган;

б) акциздик товарларды өндүрүү жана/же сатуу боюнча иш жүргүзүү менен алектенбеген;

в) саясий партияларды же шайлоо кампанияларын колдоого катышпаган;

6) кайтарылуучу камсыздандыруу сыйлыгы - келишим мөөнөтүнөн мурда бузулган учурда камсыздандырылуучунун дарегине камсыздандыруучу тарабынан камсыздандырылуучу төлөгөн камсыздандыруу сыйлыгын толук көлөмдө же жарым-жартылай төлөө менен кайтарып берилиши;

7) кирүү төгүмдөрү - мүчөлүккө негизделген коммерциялык эмес уюмга кирүүдө жакка бул уюмдун уюштуруу документтеринде каралган өлчөмдө жана тартипте берилүүчү активдер, мындай берүү бул уюмдун мүчөсүнө акысыз, же болбосо өздүк наркынан төмөн баада утурлама кызматтарды көрсөтүү менен шартталбаган шарттарда берилет;

8) өмүрдү узак мөөнөткө камсыздандыруудагы сатып алуу суммасы - келишим мөөнөтүнөн мурда бузулган күнү камсыздандырылуучуга төлөнүүгө тийиш болгон төгүмдөрдүн резервдик бөлүгү. Сатып алуу суммасынын өлчөмү камсыздандыруучу тарабынан түзүлгөн атайын таблицалар боюнча аныкталат жана камсыздандыруунун бүтүүчү мезгилинин узактыгына жана келишим түзүлгөн мөөнөткө жараша болот;

9) грант - Министрлер Кабинетине, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына, мамлекеттик, ошондой эле саясий партияларды же шайлоо кампанияларынын талапкерлерин колдоого катышпаган коммерциялык эмес уюмдарга мамлекеттер, эл аралык, чет өлкөлүк жана ата мекендик уюмдар тарабынан акысыз берилүүчү активдер;

10) гуманитардык жардам - калктын жашоо жана тиричилик шарттарын жакшыртуу, ошондой эле аскердик, экологиялык жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана жоюу үчүн аларды андан ары керектөө жана/же акысыз бөлүштүрүү шарттарында азык-түлүк, техника, шайман, жабдуу, медициналык каражаттар жана медикаменттер, башка мүлк түрүндө Министрлер Кабинетине, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына, мамлекеттик, коммерциялык эмес уюмга, ошондой эле муктаж адамдарга мамлекеттер, уюмдар тарабынан акысыз берилүүчү активдер;

10-1) товарларга жана/же кызмат көрсөтүүлөргө максаттуу микрокредиттерди берүү боюнча иш - төмөнкүдөй шарттар сакталган учурда маалыматтык-телекоммуникациялык технологияларды колдонуунун негизинде максаттуу микрокредиттерди берүү жана алардын пайдаланылышына мониторинг жүргүзүү боюнча тутумдун алкагындагы иш:

а) төмөнкүлөргө карата Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын лицензиясы же күбөлүгүнүн болушу:

- жеке жактарды жана ишкердик субъекттерин микрокаржылоо боюнча ишти жүргүзүүгө;

- маалыматтык технологияларга жана электрондук каражаттарга, төлөмдөрдү жүргүзүү ыкмаларына негизделген төлөм тутумдары аркылуу үчүнчү жактардын пайдасына өз ишинин натыйжасы болуп саналбаган товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн төлөмдөрдү кабыл алуу жана жүргүзүү жана эсептешүүлөрдү жүргүзүү боюнча кызматтарды көрсөтүүгө;

- үчүнчү жактардын төлөмдөрү жана эсептешүүлөрү боюнча финансылык маалыматтарды (процессинг, клиринг) кабыл алуу, иштеп чыгуу жана ошол процессинг, клиринг борборунун төлөм тутумунун катышуучуларына берүү боюнча кызматтарды көрсөтүүгө;

б) товарларды жана/же кызмат көрсөтүүлөрдү сатуучу тарабынан ачык офертада сунуш кылынуучу баалардын прейскурантынан жогору эмес баалар боюнча сатууга;

в) товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн төлөмдөрдү жана эсептешүүлөрдү кабыл алууну жана жүргүзүүнү камсыз кылуучу микрокредиттерди берүүнүн маалымат тутумдарын жана төлөм системаларын ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат тутуму менен интеграциялоого.

11) дивиденд - төмөнкүлөрдү кошкондо, салык төлөөчүнүн пайдасынын бөлүгү:

а) уюмду жоюу учурунда жак өзүнө таандык акциялардан киреше түрүндө алган нарктын өсүшү;

б) жеке ишкердин пайда салыгын же башка салыктардын ордуна белгиленген атайын салык режими боюнча төлөнүүчү салыкты төлөгөндөн кийин анын карамагында калган пайдасы;

в) уюштуруу документтери менен белгиленген өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен капиталдагы жактын үлүшүнө ылайык ар кандай төлөмдөр;

г) айыл чарба кооперативдеринин мүчөлөрүнө кооперативдик төлөмдөр;

д) инвестициялык фонддогу пайга ылайык төлөмдөр.

Жалпы чогулуштун чечими боюнча уюмдун катышуучуларынын ортосунда бөлүштүрүлгөн, уюмдун катышуучусу кошумча алган акциялардын (үлүштөрдүн) наркы, же болбосо баштапкынын ордуна алынган жаңы акциялардын номиналдык наркы менен ошол уюмдун уставдык капиталынын көбөйүшүнө байланыштуу, анын ичинен уюмдун мүлкүнүн эсебинен акцияларды (үлүштөрдү) уюмдун катышуучуларынын ортосунда бөлүштүрүүдө акционердин баштапкы акцияларынын номиналдык наркынын ортосундагы айырма дивиденд болуп саналбайт.

12) карыздык баалуу кагаздар боюнча дисконт - карыздык баалуу кагаздардын номиналдык наркы баштапкы жайгаштырылган наркынан (купонду эсепке албастан) же сатып алынган наркынан ( купонду эске албастан) жогору болушу;

13) карыздык баалуу кагаз - баалуу кагаз, эмитенттин - карыздык баалуу кагазды чыгарган уюмдун жана инвестордун - бул баалуу кагазды сатып алган жана зайымдын суммасын жана бул зайым боюнча төлөнүүчү пайызды кайтарууга укуктуу субъекттин мамилесин белгилөөчү зайым келишимин билдирет;

14) катышуу үлүшү - акционердик коомдордон жана пайдык инвестициялык фонддон тышкары, биргелешип түзүлгөн уюмда жеке жана юридикалык жактын мүлкү менен үлүштүк катышуусу;

15) киреше - активдердин (акчалай каражаттардын, башка мүлктүн) агымы, өсүшү же катышуучулардын салымдарын кошпогондо, салык төлөөчүнүн өздүк капиталынын көбөйүшүнө алып келген милдеттенмелердин азайышы;

16) карыздык баалуу кагаздар боюнча киреше - дисконт же купон (дисконтту же баштапкы жайгаштыруу наркынан жана/же сатып алуу наркынан сыйакыны эске алуу менен); вексель боюнча төлөмдөр;

17) Кыргыз Республикасындагы булактан алынган деп таанылган киреше - бул:

а) жумушчу алган эмгек кирешеси:

- киреше кайдан төлөнгөндүгүнө карабастан, Кыргыз Республикасында жүргүзүлгөн эмгек ишине байланыштуу;

- ишти аткарган жерине карабастан мамлекеттен же мамлекеттин атынан;

б) ата мекендик уюм же жеке ишкер тарабынан алынган ишкердик иштен киреше, буга Кыргызстандан тышкары жайгашкан туруктуу мекеме аркылуу ата мекендик уюм жүргүзгөн ишкердик иштен киреше алынган учурлар кирбейт;

в) Кыргыз Республикасында жайгашкан туруктуу мекеме аркылуу чет өлкөлүк уюм тарабынан жүргүзүлгөн ишкердик иштен алынган кирешелер;

г) ата мекендик уюм тарабынан төлөнгөн дивиденддер;

д) Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан кыймылсыз мүлктү ижарага берүүдөн алынган ижара акысы;

е) ата мекендик уюмдун мүлктү сатуудан алган кирешеси, төмөнкүлөрдү кошпогондо:

- Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жайгашкан кыймылсыз мүлктү же Кыргыз Республикасынын чегинен тышкаркы жер казынасын пайдалануу укугун;

- чет өлкөлүк уюмдун катышуудагы капиталдык үлүшү же башка үлүшү;

ж) төмөнкүлөрдү сатуудан чет өлкөлүк уюмдун алган кирешеси:

- Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан кыймылсыз мүлктү, же Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан жер казынасын пайдалануу укугун;

- (абзац КР 2025-жылдын 29-октябрындагы N 243 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

з) Кыргыз Республикасында тобокелдикти камсыздандырууга же кайра камсыздандырууга тиешелүү камсыздандыруу сыйлыгы;

и) артист, спортчу, же артисттердин же спортчулардын тобунун Кыргыз Республикасында чыгуулардан же спорттук иш-чараны жүргүзүүдөн түшкөн киреше;

к) Кыргыз Республикасынын аймагындагы жерден казып алынган же суудан алынган пайдалуу кендерди, мунайды, жаныбарлар же өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объекттерин сатуудан түшкөн сумма;

л) пайыздар, роялти, пенсия жана техникалык, консультациялык, башкаруучулук кызмат көрсөтүүлөр үчүн төлөнүүчү акы же төмөнкүлөр тарабынан төлөнүүчү ар кандай башка киреше:

- ата мекендик уюм же жеке ишкер тарабынан, Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жайгашкан туруктуу мекеме аркылуу ата мекендик уюм тарабынан жүргүзүлүүчү ишкердик иш менен байланышкан чыгашалардан тышкары;

- чет өлкөлүк уюм тарабынан өзүнүн туруктуу мекемеси же иши Кыргыз Республикасынын мамлекеттик каттоо жөнүндө мыйзамдарына ылайык катталган туруктуу мекеме түзүүгө алып келбеген өкүлчүлүгү аркылуу аталган уюм жүргүзүүчү ишкердик ишке байланыштуу чыгымдар катары төлөнгөн;

м) чет өлкөлүк уюм же чет өлкөлүк жеке жак тарабынан ата мекендик уюмдагы капиталдагы үлүштү же катышуунун башка үлүшүн сатуудан алынган киреше, мындай сатып жөнүндө чечим кабыл алынган датага карата түзүлгөн уюмдун балансындагы активдердин жана милдеттенмелердин оң айырмасы катары аныкталган, сатылган үлүшкө пропорциялуу өлчөмдө;

н) (КР 2025-жылдын 31-июлундагы N 185 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

о) (КР 2025-жылдын 31-июлундагы N 185 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

18) алтындан жана/же күмүштөн инвестициялык монеталар - Улуттук банк тарабынан эмиссияланган (чыгарылган) жана калктын салымдарын инвестициялоо жана жеке фондун түзүү үчүн арналган алтын жана/же күмүш монеталар;

19) исламдык баалуу кагаздар - белгиленген менчикте же ишкердик иште эмитенттин бөлүнбөгөн үлүшүнө менчик укугун күбөлөндүрүүчү, исламдык каржылоого ылайык чыгарылган баалуу кагаздар;

20) карыздык баалуу кагаздар боюнча купон (мындан ары - купон) - чыгаруу шарттарына ылайык эмитент тарабынан карыздык баалуу кагаздардын номиналдык наркынан ашык төлөнүүчү (төлөнүүгө тийиш) сумма;

21) лизинг компаниясы - ата мекендик уюм, чет өлкөлүк уюмдун филиалы жана/же өкүлчүлүгү, алардын түшкөн каражатынын кеминде 90 пайызын финансылык ижара (лизинг) келишимдери боюнча негизги каражаттарды сатуудан алынган каражаттар түзөт;

22) лотереялык иш - субъекттин топтук же массалык оюндарды уюштуруу боюнча иши, анын жүрүшүндө лотереянын уюштуруучусу лотереянын катышуучуларынын - лотереялык билеттердин менчик ээлеринин ортосунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылуучу лотереянын байге фондунун утушун өткөрөт. Мында утуш лотереялык иштин субъектинин эркине жана иш-аракетине жараша болбойт;

23) маркировкаланган куймалар - алардын касиеттерин, мүнөздөмөлөрүн жана идентификациялык маалыматтарын көрсөтүү менен аларды андан ары идентификациялоо максатында шарттуу белгилер, тамгалар, сандар, графикалык белгилер же жазуулар түшүрүлгөн куймалар;

24) машина-трактордук станция - айыл чарба техникасын колдонуу менен айыл чарба өндүрүүчүсү же айыл чарба кооперативи үчүн агротехникалык ишти аткарган, айыл чарба техникасын техникалык тейлөө жана оңдоо боюнча кызматтарды көрсөткөн, ошондой эле алардын тетиктерин берүүнү жүзөгө ашыруучу уюм;

24-1) эл аралык ташуу - Кыргыз Республикасынын аймагынан башка мамлекеттин аймагына же башка мамлекеттин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына жүргүзүлүүчү ташуу;

25) коммерциялык эмес уюм - төмөнкүдөй талаптарга жооп берүүчү уюм:

а) бул уюм Кыргыз Республикасынын коммерциялык эмес уюмдар жөнүндө мыйзамдарында, ошондой эле Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарында каралган уюштуруу-укуктук формада катталган;

б) бул уюм өз ишинин негизги максаты катары пайда табууну көздөбөйт жана алган пайданы анын мүчөлөрүнүн, уюштуруучулардын жана кызмат адамдарынын ортосунда бөлүштүрбөйт;

26) нумизматикалык (коллекциялык) монеталар - Улуттук банк тарабынан чектелген санда чыгарылуучу, маданий-агартуу максаттары үчүн арналган жана белгилүү бир тематикага ээ болгон монеталар;

27) акы төлөө - натуралдык жана акчалай түрдө толук көлөмдө же жарым-жартылай төлөнгөн же төлөнүүгө тийиш болгон берүүчүлөр үчүн керектөөчү же башка адам тарабынан берүүчүгө түз же кыйыр түрдө жүзөгө ашырылган төлөмдөрдүн бардык түрлөрүн камтыйт;

28) накталай эмес формада төлөө - накталай акча каражаттарын колдонбостон төлөө:

а) калк менен эсептешүүлөрдө - аларды алуучунун эсебине чегерүү жолу менен, анын ичинде Кыргыз Республикасынын банктык мыйзамдарына ылайык QR-төлөмдөрдү, POS-терминалды, идентификацияланган электрондук капчыкты жана башка аралыктан төлөө формаларын пайдалануу менен электрондук акча аркылуу төлөө, ошондой эле товар алмашуу (бартердик) операцияларын жүргүзүү жолу менен төлөө;

б) жеке ишкерлердин, уюмдардын ортосундагы эсептешүүлөрдө - төлөөчүнүн эсебинен акча каражаттарын эсептен чыгаруу жана аларды алуучунун эсебине чегерүү жолу менен, же болбосо аларда расмий катталган идентификацияланган электрондук капчыктарды жана Кыргыз Республикасынын банктык мыйзамдарында төлөөчүнү идентификациялоого мүмкүндүк берүүчү башка төлөм каражаттарын пайдалануу менен, ошондой эле товар алмашуу (бартердик) операцияларын жүргүзүү жолу менен төлөө.

29) накталай формада төлөө - салык төлөөчүнүн кассасына накталай акча каражаттарын төлөө жана/же салык төлөөчүнүн банктагы эсебине же төлөм терминалы жана башка төлөм инструменттери аркылуу накталай акча каражаттарын салуу;";

30) маданият жана спорт уюмдары - менчигинин түрүнө карабастан коммерциялык жана коммерциялык эмес уюмдар, алардын ишинин негизги түрү маданий баалуулуктарды сактоо, түзүү, өнүктүрүү, жайылтуу жана өздөштүрүү жана маданий жыргалчылыктарды көрсөтүү, ошондой эле дене тарбия жана спорт жаатында кызматтарды көрсөтүү болуп саналат;

31) отчеттук мезгил - салык төлөөчү ушул Кодекстин талаптарына ылайык салык отчетторун берүүгө милдеттүү болгон календардык жылдан, кварталдан жана айдан турган мезгил;

32) пайдалуу кендер - жер казынасында камтылган табигый минералдык түзүлмөлөр, көмүрсуутек жана жер алдындагы суулар, алардын химиялык курамы жана физикалык касиети аларды материалдык өндүрүш жана керектөө чөйрөсүндө колдонууга мүмкүндүк берет;

33) товардын бузулушу - товардын бардык же айрым касиеттеринин начарлашы, анын натыйжасында мындай товар салык салынуучу берүүнүн максаты үчүн колдонулбайт;

34) карыздык баалуу кагаздар боюнча сыйакы - карыздык баалуу кагаздардын номиналдык наркынан баштапкы жайгаштыруунун наркынын (купонду эсепке албастан) же сатып алуу наркынын (купонду эсепке албастан) ашышы, аларды чыгаруу шарттары купонго акы төлөөнү карайт;

35) преференциялык калктуу конуштар - Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу калктуу конуштар жана/же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык өзгөчө статуска ээ болгон административдик-аймактык бирдиктер;

36) преференциялык чек ара аймактарындагы калктуу конуштар - Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу жана өзгөчө жеңилдетилген салык режимине ээ болгон чек ара аймактарындагы калктуу конуштар;

36-1) баштапкы кайра иштетүүнүн продукциясы - анын сапатын сактоо жана узак сактоону камсыз кылуу үчүн кайра иштетүүнүн технологиялык операцияларынан өткөн, продукцияны кийинки (өнөр жайлык) кайра иштетүүдө чийки зат түрүндө пайдаланылуучу же керектөөчүлөргө өнөр жайлык кайра кийин иштетүүсүз сатылуучу ата мекендик өндүрүштүн айыл чарба продукциясы;

37) туунду баалуу кагаздар - туунду баалуу кагаздардын маалыматтарынын базалык активине карата укуктарды күбөлөндүрүүчү баалуу кагаздар. Туунду баалуу кагаздарга төмөнкүлөр кирет: опциондор, своптор, форварддар, фьючерстер, депозитардык тил каттар, варранттар жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык туунду баалуу кагаздар деп таанылган башка баалуу кагаздар. Товарлардын стандартташтырылган партиялары, баалуу кагаздар, валюта жана финансылык инструменттер базалык активдер боло алышат;

38) пайдалуу кен чыккан жерлерди иштетүү - жер казынасынан пайдалуу кендерди ачуу, даярдоо жана алуу боюнча тоо-кен иштеринин комплекси;

39) роялти - төмөнкүлөр үчүн сыйакы катарында алынган ар кандай түрдөгү төлөмдөр:

а) компьютердик программаларды, кино, теле, видеофильмдерди же радио жана телекөрсөтүү үчүн жазууларды кошкондо, ар кандай адабият, искусство же илимдин чыгармаларына автордук укукту пайдалануу же пайдалануу укугун берүү үчүн;

б) өнөр жай менчик объектине, соода маркасына, дизайнга же моделге, планга, жашыруун формулага же процесске, же болбосо өнөр жайлык, коммерциялык же илимий тажрыйбаларга тиешелүү маалыматка (ноу-хау) укукту ырастоочу ар кандай патент үчүн.

Финансылык ижара (лизинг) келишими боюнча алынган сыйакылар роялтиге кирбейт.

Ушул Кодекстин XI бөлүмүнүн максатында "роялти" деп кендерди пайдалануу үчүн роялти салыгын төлөөчү тарабынан төлөнүүчү төлөм түшүнүлөт;

40) айыл чарба кооперативи - мүчөлөрү айыл чарба өндүрүүчүлөрү болуп саналган жана иши кооперативдин мүчөлөрүнө товарларды сатууга, кызматтарды көрсөтүүгө, жумуштарды аткарууга, ошондой эле алар өндүргөн айыл чарба продукцияларын жана өзүнүн айыл чарба продукциясын кайра иштетүү продуктуларын сатууга багытталган кооператив.

Кооперативдин мүчөлөрү менен байланышпаган ишти жүзөгө ашыруучу айыл чарба кооперативи ушул Кодексте белгиленген тартипте өзүнчө эсеп жүргүзүүгө, отчет берүүгө жана иштин ушул түрү боюнча салыктарды төлөөгө милдеттүү;

41) айыл чарба өндүрүүчүсү - айыл чарба продукциясын, ошондой эле акциздик товарлардан тышкары өз өндүрүшүндөгү айыл чарба продукциясын кайра иштетүү продукттарын, мында бул уюмга же жеке адамга таандык негизги каражаттарды сатуудан түшкөн акчаны эске албастан, айыл чарба продукциясын жана анын кайра иштетилген продукттарын сатуудан түшкөн каражат календардык жылдын ичинде товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү сатуунун жалпы көлөмүнүн 75 пайызынан кем эмести түзгөн шартта өндүрүүчү уюм же жеке ишкер;

41-1) айыл чарба даярдоочусу -төмөнкүлөрдү жүзөгө ашыруучу субъект:

а) аны баштапкы кайра иштетүүнү жүзөгө ашыруучу субъекттин дарегине сатуу үчүн ата мекендик айыл чарба продукциясын чогултууну;

б) кайра иштетүүчү ишкананын жана/же соода-логистикалык борбордун дарегине сатуу/берүү үчүн ата мекендик айыл чарба продукциясын чогултууну жана/же баштапкы кайра иштетүүнү, анын ичинде иштетип алма схемасы боюнча жүзөгө ашыруучу;

42) инженердик-техникалык камсыз кылуу тармактары - электр, жылуулук, газ, суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу процессинде түздөн-түз колдонулуучу коммуникациялардын жана курулмалардын жыйындысы;

43-1) социалдык инфратүзүм - билим берүү, медициналык, маданий, спорттук, социалдык багыттагы объекттер, транспорттук камсыздоо объекттери, ошондой эле мамлекеттик жана муниципалдык органдардын объекттери;

43) шектүү милдеттенмелер - салык төлөөчү соттун чечими боюнча милдеттенмени токтотуунун, банкроттуктун, насыя берүүчүнүн жоюлушунун же өлүмүнүн же Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында каралган доонун эскирүү мөөнөтүнүн аякташынын натыйжасында төлөбөгөн, ал төлөөгө тийиш болгон сумма;

44) камсыздандырылуучу - өзүнүн же үчүнчү жактын (пайда табуучунун) кызыкчылыгын камсыз кылуу максатында камсыздандыруучу менен келишим түзгөн жана камсыздандыруу келишиминде (камсыздандыруу полиси) аныкталган камсыздандыруу учуру келгенде зыяндын ордун толтуруу милдеттенмеси үчүн камсыздандыруучуга камсыздандыруу сыйлыгын (төгүмүн) төлөгөн, камсыздандыруу объектине кызыкчылыгы бар жеке адам же уюм;

45) камсыздандыруу сыйлыгы (төгүмү) - келишимде шартталган камсыздандыруу учуру келгенде камсыздандыруу суммасын төлөө (ордун толтуруу) милдеттенмелерин өзүнө алгандыгы үчүн камсыздандыруучуга камсыздандырылуучу тарабынан төлөнүүчү сумма, ал камсыздандырылуучу тарабынан бир жолку төлөм (камсыздандыруу сыйлыгы) же ай сайын, квартал сайын ж.б.у.с. камсыздандыруу келишиминин колдонулуу мөөнөтүнүн ичинде бөлүп төлөө (камсыздандыруу төгүмдөрү) менен төлөнөт;

46) камсыздандыруу суммасы (ордун толтуруу) - камсыздандыруу уюму тарабынан төлөнүүчү, камсыздандырылуучу, үчүнчү жактар же алардын мүлкү менен камсыздандыруу учуру келгенде камсыздандыруу суммасынын чегинде чыгашанын ордун жарым-жартылай же толугу менен толтуруу;

47) камсыздандыруу учуру - ал келип чыккан учурда мыйзамдын же келишимдин күчүнө ылайык камсыздандыруучу камсыздандыруу суммасын төлөөгө (ордун толтурууга) милдеттүү болгон окуя;

48) камсыздандыруучу - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык камсыздандырууну жүзөгө ашырууга лицензиясы бар жана камсыздандыруу сыйлыгы (төгүмү) үчүн камсыздандырылуучу менен түзүлгөн камсыздандыруу келишимине (камсыздандыруу полиси) ылайык камсыздандыруу келишиминде аныкталган камсыздандыруу учуру келгенде камсыздандырылуучу же үчүнчү жак тарткан зыяндын ордун толтуруу милдетин өзүнө алган ата мекендик уюм;

49) субсидия - Министрлер Кабинети, Жогорку Кеңеш жана жергиликтүү кеңештер тарабынан салык төлөөчүгө анын экономикалык ишине байланышкан белгилүү бир шарттарды мурда же келечекте аткаруунун ордуна активдерди берүү түрүндө көрсөтүлүүчү жардам;

50) ири ишкердик субъекти - катары менен келген акыркы 12 айдагы түшкөн акчанын көлөмү 50000000 сомдон ашкан уюм же жеке ишкер.

Салык отчетторун тапшыруу жана салык төлөө максатында ушул пунктта белгиленген өлчөмдү азайтуу учурунда, субъект календардык жылдын аягына чейин ири ишкердиктин субъекти катары каралат.

Салыктарды администрациялоо максатында ыйгарым укуктуу салык органынын функциялык бөлүмү тарабынан субъект, эгерде ал Министрлер Кабинети белгилеген критерийлерге ылайык келсе, ири салык төлөөчү деп таанылат;

Караңыз:

Ири салык төлөөчүлөрдү аныктоонун критерийлери жана тартиби жөнүндө жобо (КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 30-апрелиндеги N 236 токтомуна)

51) курорттук-ден соолукту чыңдоо чөйрөсүнүн субъекти - тигил же бул тиричилик, транспорттук, оюн-зоок, ден соолукту чыңдоо жана дарылоо кызматтарын көрсөтүү менен эс алуучуларды кабыл алуу жана убактылуу жашоо үчүн жайгаштыруу боюнча кызматтарды көрсөтүүчү уюм же жеке ишкер. Санаториялык, санаториялык-курорттук мекемелер, оюн-зоок, спорт жана эс алуу үйлөрү жана базалары, профилакторийлер, мейман үйлөрү, пансионаттар, кемпингдер жана ушундай багыттагы башка мекемелер, ошондой эле ушундай максатта пайдаланылуучу жеке үйлөр жана алардын бөлүктөрү салык максатында ушундай субъекттер деп таанылат;

52) чакан ишкердик субъекти - катары менен келген акыркы 12 айдагы түшкөн акчанын жыйынды көлөмү 8000000 сомдон ашпаган уюм же жеке ишкер.

Салык отчетторун тапшыруу жана салык төлөө максатында ушул пунктта белгиленген өлчөмдү жогорулаткан учурда, субъект календардык жылдын аягына чейин чакан ишкердик субъекти катары каралат;

53) коомдук тамактануу субъекти - коомдук тамактануу кызматтарын көрсөткөн уюм же жеке ишкер (ресторан, кафе, ашкана, тез татым, бар жана башка коомдук тамактануу пункттары);

54) орто ишкердик субъекти - катары менен келген акыркы 12 айдагы түшкөн акчанын жыйынды көлөмү 8000000 сомдон ашкан, бирок 50000000 сомдон ашпаган сумманы түзгөн уюм же жеке ишкер.

Салык отчетторун тапшыруу жана салык төлөө максатында ушул пунктта белгиленген өлчөмдү жогорулаткан же азайткан учурда, субъект календардык жылдын аягына чейин орто ишкердиктин субъекти катары каралат;

55) инженердик-техникалык камсыз кылуу тармактарына технологиялык туташуу - инженердик-техникалык жана уюштуруу иш-чараларынын комплекси, анын ичинде:

а) инженердик-техникалык камсыз кылуу тармактарын реконструкциялоого жана өнүктүрүүгө техникалык шарттарды иштеп чыгуу;

б) курулуш-монтаждоо иштери;

в) жабдууларды орнотуу;

г) объекттерди мындай тармакка туташтыруунун технологиялык мүмкүнчүлүгүн түзүү максатында инженердик-техникалык камсыз кылуу тармагын өнүктүрүү жана техникалык жактан оң абалда кармоо үчүн адистештирилген уюмдар көрсөткөн/аткарган башка кызматтар жана жумуштар;

56) айыл чарба багытындагы соода-логистикалык борбор - жыйындысында төмөнкү белгилерге ылайык келүүчү уюм:

а) ички рынокту айыл чарба продукциясы менен камсыз кылуу, ата мекендик айыл чарба продукциясын жана өзү өндүргөн жана башка субъекттер тарабынан өндүрүлгөн ата мекендик айыл чарба продукциясын кайра иштетүү продуктуларын экспорттоо жана сатуу боюнча иштерди жүзөгө ашырууга тийиш;

б) айыл чарба продукциясын, айыл чарба продукциясын кайра иштетүү продуктуларын сорттоо, калибрлөө, маркалоо, таңгактоо, ташуу, сактоо, анын ичинде шок тоңдуруу/кургатуу үчүн арналган өндүрүштүк, административдик, кампа жана башка имараттары, жайлары жана курулмалары бар жер участогунан (жер участокторунан) турган, пайдалануу же менчик укугунда таандык болгон мүлктүк комплекс;

57) жыштыкты (кубаттуулукту) жөнгө салуу боюнча кызмат көрсөтүүлөр - иш жүзүндөгү электр кубаттуулугунун кубаттуулуктун өтүүсүнүн суткалык графигинде билдирилген анын чоңдугунан четтөөлөрүн баланстоо боюнча уюштуруучулук жана технологиялык жактан байланышкан чаралардын комплексин камтыган, параллелдүү иштөө жөнүндө эл аралык келишимдерге катышуучу мамлекеттердин энергетикалык тутумдарынын бирикмесинде бирдиктүү жыштык менен энергетикалык тутумдардын ишенимдүү параллелдүү иштөөсүн камсыз кылуу максатында тутумдук оператор - "Кыргызстандын улуттук электр тармагы" ачык акционердик коому тарабынан көрсөтүлүүчү кызматтар;

58) товарды жоготуу - товардын жок кылынышына жана/же жоготулушуна негиз болгон окуя. Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген табигый кемүү ченемдеринин чегинде салык төлөөчү тарабынан товарларды жоготуп алышы жоготуу деп эсептелбейт;

58-1) товарларга жана/же кызмат көрсөтүүлөргө максаттуу микрокредиттерди берүү жана маалыматтык-телекоммуникациялык технологияларды колдонуунун негизинде алардын пайдаланылышына мониторинг жүргүзүү боюнча тутумдагы төлөмдөрдүн жана эсептешүүлөрдүн катышуучулары - төмөнкүлөр болуп саналган салык төлөөчүлөр:

а) финансы-кредиттик уюмдар, адистештирилген финансы-кредиттик мекемелер;

б) төлөм тутумунун оператору жана/же төлөм уюму;

в) микрокредит же жөлөкпул алуучу субъект;

г) ушул пункттун 1 жана 2-пунктчаларында көрсөтүлгөн катышуучулар менен түзүлгөн келишимдин негизинде товарды жана/же кызмат көрсөтүүнү сатуучу уюм же жеке ишкер.

Товарларга жана/же кызмат көрсөтүүлөргө максаттуу микрокредиттерди берүү жана маалыматтык-телекоммуникациялык технологияларды колдонуунун негизинде алардын пайдаланылышына мониторинг жүргүзүү боюнча тутумда төлөмдөрдүн жана эсептешүүлөрдүн катышуучусу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жөлөкпулдарды, ошондой эле Министрлер Кабинетинин чечими боюнча гранттарды жана/же кредиттерди төлөө жүзөгө ашырылуучу мамлекеттик мекеме болушу мүмкүн;

59) финансылык ижара - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте түзүлгөн, финансылык чөйрө келишиминин же лизинг алуучу лизингдик төлөмдөрдү төлөөсүн караган исламдык каржылоого ылайык иджара мунтахийя биттамллик жана кемүүчү мушарака келишиминин негизинде жүргүзүлүүчү негизги каражат катары пайдалануу үчүн лизинг берүүчү товарды лизинг алуучуга өткөрүп бериши боюнча ижара мамилелеринин өзгөчө түрү;

60) финансылык кызмат көрсөтүүлөр - бул Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрү тарабынан жүзөгө ашырылуучу же сатып алынуучу операциялар, анын ичинде:

а) насыялар, зайымдар, исламдык каржылоо келишимдери боюнча операциялар, карыздык милдеттенмелерди берүү жана өндүрүү, кепилчиликтерди жана/же кепилдиктерди берүү, банктык кепилдиктерди берүү, карыздык милдеттенмелерди башкаруу;

б) депозиттер, исламдык каржылоо келишимдери боюнча операциялар, уюмдун жана жеке жактын банктык эсебин, анын ичинде корреспонденттик банк эсептерин ачуу жана жүргүзүү;

в) төлөмдөр, которуулар, карыздык милдеттенмелер, чектер жана коммерциялык жүгүртүлүп жаткан төлөм каражаттары менен жүргүзүлгөн операциялар, инкассо боюнча операциялар;

г) ушул жакка таандык болгон аффинаждалган баалуу металлдардын жеке саны көрсөтүлүүчү жеке жактардын жана уюмдардын металлдан жасалган эсептерин ачуу жана киргизүү;

д) мыйзамдуу төлөм каражаттары болуп саналган валюта, банкноттор жана накталай акча менен операциялар, ошондой эле аффинаждалган стандарттык жана өлчөнгөн куймалар, инвестициялык монеталар менен нумизматикалык монеталарды эске албаганда, операциялар;

е) акциялар, облигациялар жана башка баалуу кагаздар менен төлөм карточкалар, ошондой эле акциз маркалары менен жүргүзүлгөн операциялар, буга баалуу кагаздардын сакталышын камсыз кылуу боюнча кызмат көрсөтүүлөрдү кошпогондо, чарба жүргүзүүчү шериктиктердин жана коомдордун капиталына катышуунун үлүштөрү менен жүргүзүлгөн операциялар;

ж) инвестициялык фонддорду башкаруу;

з) клирингдик операциялар, анын ичинде төлөмдөрдү жыйноо, салыштырып текшерүү, сорттоо жана ырастоо, ошондой эле алар менен өз ара чегерүүнү жүргүзүү жана клирингге катышуучулардын - банктык операциялардын айрым түрлөрүн жүзөгө ашырган банктар менен уюмдардын так позицияларын аныктоо;

и) аккредитивдерди ачуу жана тейлөө;

к) банктын ислам каржылоосуна ылайык келишим боюнча акча каражаттарын тартуу жана жайгаштыруу боюнча операциялары;

л) Улуттук банктын лицензиясында көрсөтүлгөн банктын башка операциялары;

м) баалуу кагаздар рыногундагы кесиптик иштин тиешелүү түрү үчүн - баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган операциялар;

н) соодалашууну уюштуруу боюнча кызматтарды көрсөтүү - товардык жана валюталык биржалар үчүн;

о) ушул берененин 10-1-пунктунун "а" пунктчасында көрсөтүлгөн кызматтарды көрсөтүү;

61) баалуу кагаздар - акциялар, карыздык баалуу кагаздар, туунду баалуу кагаздар, исламдык баалуу кагаздар жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык баалуу кагаздар деп таанылган мүлктүк укуктун башка объекттери;

62) мүчөлүк акылар - коммерциялык эмес уюмдун уюштуруу документтеринде каралган өлчөмдө жана тартипте алардын мүчөсү тарабынан берилүүчү активдер, мындай берүү товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү ошол уюмдун мүчөсүнө акысыз же болбосо өздүк наркынан төмөнкү баада утурлама берүү менен шартталбаса;

63) экономикалык (баланстык) запастар - Кыргыз Республикасынын пайдалуу кендеринин запастарынын мамлекеттик балансында иштетүү үчүн экономикалык жактан максатка ылайыктуу катары эсепке алынган пайдалуу кендердин запастары;

64) уюлдук байланыш чөйрөсүндөгү иш - байланыш боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан ушул кызматтарды көрсөтүүчү лицензиатка берилген лицензияда көрсөтүлгөн көчмө радиотелефон байланыш же спутниктик байланыш кызматтарын көрсөтүү боюнча иш.

65) курулуш объекти - архитектуралык-курулуш ишинин натыйжасы болуп саналган, турак жана/же турак эмес жайлардан жана/же жалпы пайдалануудагы жерлерден жана/же инженердик-техникалык курулмалардан турган, мыйзамда белгиленген тартипте пайдаланууга киргизилүүгө тийиш болгон имарат, курулма, алардын бөлүгү же жыйындысы;

66) бүткөн курулуш объекти - мыйзамдарда белгиленген тартипте пайдаланууга берилген (кабыл алынган) курулуш объекти;

67) бүтпөгөн курулуш объекти - мыйзамдарда белгиленген тартипте пайдаланууга берилбеген (кабыл алынбаган) курулуш объекти;

68) футбол чөйрөсүндө иш жүргүзүүчү уюмдар:

а) "Кыргыз футбол бирлиги" юридикалык жактардын бирикмеси (мындан ары - КФБ), ошондой эле анын мүчөлөрү болуп саналган юридикалык жактар;

б) КФБ тарабынан бекитилген тизмекке ылайык кесиптик футбол клубдары жана/же футбол академиялары (менчигинин түрүнө карабастан);

в) КФБнын лицензиясы (сертификаты) бар футбол стадиондорунун менчик ээлери же мыйзамдуу ээлери болуп саналган уюмдар, көрсөтүлгөн стадиондорду пайдаланууга жана күтүүгө түздөн-түз байланышкан иш бөлүгүндө.";

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

5. Бирдиктүү салыктын негизинде салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутумун колдонгон субъект, анын катары менен келген акыркы 12 ай үчүн түшкөн акчасынын суммасы:

1) 50000000 сомдон ашпаса, кирешелердин жана чыгашалардын эсебин кассалык методго ылайык жүргүзүүгө укуктуу;

2) 50000000 сомдон ашып кетсе, ушул ашып кетүүгө жол берилген календардык жылдан кийинки жылдын биринчи күнүнөн тартып эсепке алуунун кассалык методун колдонуу укугун жоготот.

6. Ушул берененин 5-бөлүгүнүн 2-пунктунда көрсөтүлгөн субъект, катары менен келген акыркы 12 айда түшкөн акчасынын суммасы 50000000 сомдон ашпаса, ал кийинки календардык жылдын биринчи күнүнөн тартып эсепке алуунун кассалык методуна кайрадан өтүүгө укуктуу.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

(КР 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262  Мыйзамынын редакциясына ылайык)

183-берене. Жеңилдетилген салык салынууга тийиш болгон иштин түрлөрү

1. Министрлер Кабинети Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык өзгөчө статуска ээ болгон административдик-аймактык бирдиктин аймагынын чегинде жүзөгө ашырылуучу, жеңилдетилген салык салынууга тийиш болгон иштин түрлөрүнүн тизмегин бекитет.

Ушул бөлүктө каралган иштин түрлөрүнүн тизмегин кайрадан бекитүү берилген жеңилдиктердин натыйжалуулугун талдоонун негизинде жүзөгө ашырылат.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган аймактын чегиндеги салыктар боюнча жеңилдиктер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык өзгөчө статуска ээ болгон административдик-аймактык бирдиктин салык органдарында салыктык каттоосу бар жана ошол административдик-аймактык бирдиктин аймагында ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ишти жүзөгө ашыруучу салык төлөөчүлөргө берилет.

3. Салыктар боюнча берилүүчү жеңилдиктер салык төлөөчүлөргө жайылтылат жана ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган аймактын чегинен тышкары жайгашкан алардын обочолонгон бөлүмдөрүнө жайылтылбайт.

4. Министрлер Кабинети жеңилдетилген салык салынууга тийиш болгон, алар боюнча бошотууларды берүү жана/же ушул Кодексте белгиленген ставкалардын чегинде салыктардын ставкаларын өзгөртүү менен улуттук инвестициялык долбоор же мамлекеттик маанидеги долбоор статусуна ээ болгон долбоорлорду ишке ашыруучу уюмдардын тизмегин, ошондой эле салык жеңилдиктерин берүү тартибин бекитет.

5. Салыктар боюнча жеңилдиктер ушул берененин 4-бөлүгүндө каралган уюмдарга 5 жылдык мөөнөткө берилет.

Министрлер Кабинети берилген жеңилдиктердин натыйжалуулугун талдоонун негизинде ушул бөлүктө көрсөтүлгөн салыктар боюнча жеңилдиктерди берүү мөөнөтүн кийинки 5 жылга чейин узартууга укуктуу.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

183¹-берене. Жөнөкөй шериктик келишиминин катышуучулары

1. Жөнөкөй шериктик деп биргелешкен иш-аракет жөнүндө келишим, ошондой эле исламдык каржылоого ылайык түзүлгөн өнөктөштүк жөнүндө келишим түшүнүлөт.

2. Жөнөкөй шериктик келишиминин катышуучулары салык төлөөчүлөр боло алышат, эгерде:

1) бардык катышуучулар салыкты жалпы салык режиминде төлөшсө;

2) бардык катышуучулар салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутумунун негизинде салык төлөшсө;

3) катышуучулардын бир бөлүгү салыкты жалпы салыктык режимде төлөшсө, экинчи бөлүгү салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутумунун негизинде төлөшсө.

3. Ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлбөгөн башка салыктык режимде салык төлөгөн, ошондой эле ушул Кодекстин 423-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунун "а" пунктчасына, 2, 3, 5, 6, 8-бөлүктөрүнө ылайык салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутумунун негизинде салыктарды төлөгөн салык төлөөчү жөнөкөй шериктик келишиминин катышуучусу болууга укугу жок.

4. Жөнөкөй шериктештикти эсепке алууну жүргүзүү милдети жүктөлгөн субъект ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн учурларда катышуучулар дайындаган катышуучулардын бири болушу мүмкүн.

5. Келишимге ылайык жөнөкөй шериктиктин эсебин жүргүзүү милдети жүктөлгөн субъект негизги иш жана жөнөкөй шериктиктин иши боюнча өз-өзүнчө эсеп жүргүзүүгө милдеттүү.

6. Катышуучулардын мүлкүн жөнөкөй шериктикке салым катары өткөрүп берүү сатуу болуп саналбайт.

7. Жөнөкөй шериктик келишиминин шарттары аткарылгандан кийин салымдар катышуучуларга акчалай же натуралай түрдө кайтарылат. Кошулган салымдын өлчөмүндөгү кайтарым катышуучунун кирешеси болуп таанылбайт.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

3. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37   Мыйзамынын редакциясына ылайык)

187-берене. Салыктык база

1. Киреше салыгы боюнча салыктык база, эгер бул бөлүмдө башкача каралбаса, салык төлөөчү тарабынан салыктык мезгил үчүн алынган, салык салынбаган кирешенин суммасына кыскартылган жылдык жыйынды кирешенин жана ушул бөлүмдө каралган чегеримдердин ортосундагы айырма катары эсептелген киреше болуп саналат.

2. Эгерде жумуш берүүчү тарабынан иштелген календардык ай үчүн төлөнүүчү эмгек акынын өлчөмү ушул беренеге ылайык белгиленген орточо айлык эмгек акынын өлчөмүнөн ашпаса, салыктык база орточо айлык эмгек акыга барабар кабыл алынат.

3. Кыргыз Республикасынын райондору жана шаарлары боюнча кийинки календардык жылга карата бир айдагы орточо айлык эмгек акы Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген тартипте Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети тарабынан аныкталат.

Орточо айлык эмгек акынын өлчөмү учурдагы жылдын 1-ноябрынан кеч эмес мөөнөттө расмий жарыяланууга тийиш.

4. Ушул берененин 2-бөлүгүнүн талаптары төмөнкү кызматкерлерге төлөнгөн эмгек акы үчүн колдонулбайт:

1) бюджеттик каражаттардын эсебинен;

2) кызматтарды айкалыштыруу боюнча;

3) кенже тейлөөчү персоналга;

4) турак жай менчик ээлеринин шериктештигинин, кондоминиумдардын, турак жай-курулуш, гараждык, айыл чарба жана багбанчылык-чарбак кооперативдеринин кызматкерлерине;

5) I, II жана III топтогу майыптарга;

6) эркиндигинен ажыратуу жайларында же поселениелерде жаза өтөө мөөнөтүндө иштеген адамдарга.

5. Салык салуу максатында кенже тейлөөчү персоналга кирген кызматкерлердин тизмегин Министрлер Кабинети бекитет.

6. Толук эмес жумуш убактысы колдонулган учурда кызматкерлер үчүн орточо айлык эмгек акы жумуш берүүчү тарабынан төмөнкүлөрдүн иш жүзүндө иштеген мезгилине карата пропорциялуу колдонулат:

1) жумушка жараксыздыгы жана төрөгөндүгү боюнча жөлөк пул алгандардын;

2) толук эмес иш күнүндө иштегендердин;

3) өргүүдө, анын ичинде акы төлөнбөгөн өргүүдө жүргөндөрдүн;

4) кайрадан кабыл алынгандардын же бошотулгандардын, бир ай толук эмес иштегендердин.

7. Кластердин катышуучуларынын кызматкерлери үчүн салык базасы ушул беренеге ылайык белгиленген орточо айлык эмгек акынын өлчөмүнө барабар кабыл алынат.

Ушул бөлүктө каралган кластердин катышуучуларынын тизмеги Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет.

8. Жеке жактар үчүн киреше салыгы боюнча салыктык база болуп жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү ташууну, такси кызматынын жана курьердик кызматтын кызмат көрсөтүүлөрүн заказ кылуу үчүн колдонулуучу салык агентинин маалымат тутумун пайдалануу менен иш жүргүзүүдөн алынган түшкөн акча эсептелет.

Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамы менен берилген берененин 8-бөлүгүнө киргизилген өзгөртүүлөр, 2025-жылдын 1-сентябрынан тартып күчүнө кирет.

(КР 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 , 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

189-берене. Жылдык жыйынды кирешенин курамы

1. Салыктык мезгилдин жылдык жыйынды кирешесине ушул салыктык мезгилде салык төлөөчү акчалай, ошондой эле натуралай формада, жумуштар, кызмат көрсөтүүлөр формасында алган бардык түрлөр кирет, анын ичинде:

1) кызматкердин кирешеси, анын ичинен:

а) Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарында каралган эмгек акы, анын ичинде сыйакы, кепилдик, компенсациялык жана башка төлөмдөр;

б) кызматкер тарабынан эмгек компенсациясы катары алынган:

- товарлар;

- кызматкердин кызыкчылыгында аткарылган иштер;

- кызматкерге көрсөтүлгөн кызматтар;

в) кызматкер тарабынан үчүнчү жактардан алынган товарлардын, иштердин, кызмат көрсөтүүлөрдүн наркын жумуш берүүчүнүн төлөп бериши;

г) өзүнүн кызматкерлерин камсыздандыруу келишимдери боюнча жумуш берүүчү тарабынан төлөнүүчү камсыздандыруу сыйлыктарынын суммасы;

2) материалдык пайда түрүндө алынган кирешелер;

3) акысыз алынган активдердин наркы, виртуалдуу активдерди кошкондо;

4) эл аралык облигациялар боюнча пайыздык кирешени кошпогондо, Кыргыз Республикасындагы киреше булагынан салык салынбай турган кирешелерден жана мурда салынган салыктардан тышкары пайыздык киреше, камсыздандыруу, анын ичинде ислам принциптери боюнча камсыздандыруу келишимдери боюнча киреше;

5) дивиденддер;

6) ушул Кодекстин 225-беренесинин 2-бөлүгүндө каралган мүлктү кошо алганда, кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктү сатып алуунун же куруунун наркын кемитүү менен, ошондой эле оңдоого жана/же жасалгалоого кеткен чыгымдарды кемитүү менен жана/же салык төлөөчү "Жеке жактардын активдерин ыктыярдуу легалдаштыруу жана мунапыс берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык ыктыярдуу декларациялоо жол-жобосунан өткөндө атайын декларацияда чагылдырылган наркты кемитүү менен аны сатуудан түшкөн каражат;

Мүлктүн бүтүндөй объектинин бир бөлүгүн сатууда аны сатып алуунун наркы мүлктүн бүтүндөй объектинин аянтына салыштырмалуу ошол бөлүктүн аянтына пропорциялуу аныкталат;

7) эл аралык облигацияларды сатуудан түшкөн каражаттарды кошпогондо, баалуу кагаздарды, уюмдагы үлүштөрдү, исламдык каржылоого ылайык шарик/кемүүчү мушарак келишими боюнча өнөктөштүк үлүшүн сатуудан түшкөн акча, аларды сатып алуу наркын кемитүүдөн кийин;

8) субсидия;

9) моралдык зыянды компенсациялоо түрүндө алынган киреше;

10) пенсия;

11) стипендия;

12) жөлөкпул;

13) утуштар түрүндө алынган киреше;

14) салык төлөөчүнүн милдеттенмелеринин токтотулушунан түшкөн кирешелер, алар төмөнкүлөрдүн натыйжасында келип чыгат:

а) насыя берүүчүлөрдүн аласасын кечирүүдөн;

б) Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексинде белгиленген доонун эскирүү мөөнөтү аяктагандыгына байланыштуу милдеттенмелерди эсептен чыгаруудан;

в) салык төлөөчүнүн милдеттенмесин, анын ичинде салыктык милдеттенмени үчүнчү жактын аткаруусунан;

15) камсыздандыруу келишимдери боюнча камсыздандыруу суммаларынан (ордун толтуруулар);

16) роялти;

17) камсыздандыруунун топтоочу түрлөрүнөн төлөнүүчү кирешеден (камсыздандыруу же кайра камсыздандыруу келишимдери боюнча пайыздык киреше);

18) виртуалдык активдерди сатуудан түшкөн акчанын аларды сатып алуу наркынан ашкан суммасынан;

19) уюмду башкарууга катышкандыгы үчүн алынган сыйакылар менен компенсациялар формасындагы кирешелерден;

19-1) мамлекеттик жана коомдук муктаждыктар үчүн жер участогун кошуп алганда, мүлктүк комплексти алып коюу (сатып алуу) үчүн алынган компенсациянын суммасынын аны сатып алуунун жана/же куруунун наркынан ашып кетиши;

20) салык салынуучу жана салык салынбаган кирешелердин башка түрлөрүнөн.

2. Киреше алынуусу күтүлүп, бирок иш жүзүндө алынбаса, киреше болуп эсептелбейт жана жылдык жыйынды кирешенин курамына кошулбайт.

3. Дивиденддерди төлөбөстөн, уставдык капиталды көбөйтүүгө багытталган банктын бөлүштүрүлбөгөн пайдасы кирешени төлөө болуп саналбайт жана салыктык милдеттенменин келип чыгышына алып келбейт.

(КР 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 23-июлундагы № 136 , 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

191-берене. Киреше салыгы боюнча жеңилдиктер

1. Салык төлөөчүлөрдүн төмөнкү категориялары киреше салыгын төлөөдөн бошотулат:

1) Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары;

2) мамлекеттер аралык макулдашуу боюнча Афганистан жана башка өлкөлөрдөгү согушка катышкан аскер кызматкерлери;

3) Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында ооруктагы кайратман эмгеги жана кынтыксыз аскердик кызматы үчүн СССРдин ордендери жана медалдары менен сыйланган адамдар;

4) Баткен окуяларынын катышуучулары;

5) Чернобыль АЭСиндеги кырсыкты жоюуга катышкан адамдар;

6) Улуу Ата Мекендик согушта курман болгондордун жесирлери жана жесилдери;

7) "Кыргыз Республикасынын Баатыры" деген Кыргыз Республикасынын эң жогорку артыкчылык даражасы ыйгарылган адамдар;

Ушул бөлүктө каралган киреше салыгын төлөөдөн бошотуу ушул берененин 6-бөлүгүндө каралган кыймылдуу жана/же кыймылсыз мүлктү сатуудан алынган кирешеге карата колдонулбайт.

2. Социалдык жактан корголбогон салык төлөөчүлөрдүн төмөнкү категорияларынын кирешелерине киреше салыгы салынбайт:

1) майыптардын төмөнкүдөй түрдө алган кирешелери:

а) майыптар үчүн техникалык каражаттарга төлөм;

б) майыптуулуктун алын алуу жана реабилитациялоо үчүн төлөм;

в) майыптар үчүн коштоочу иттерди багууга төлөм;

г) кесиптик бирлик органдарынан алынган сумма же мүлк;

2) кесиптик бирлик органдарынан, коммерциялык эмес уюмдардан акча каражаты жана мүлк түрүндө алган эмгекке жарамсыз жарандардын, аз камсыз болгон жана жакыр үй-бүлө мүчөлөрүнүн кирешелери;

3) социалдык реабилитациялоого же адаптациялоого муктаж болгон төмөнкү жактар мамлекеттен, коммерциялык эмес уюмдардан акысыз алган активдердин, анын ичинде дары-дармектердин, медициналык жана социалдык кызмат көрсөтүүлөрдүн, тамак-аш продуктуларынын, түштөндүрүүлөрдүн, биринчи керектелүүчү жеке гигиена предметтердин наркы:

а) качкындар;

б) катуу оорулуулар;

в) жумушсуздар;

г) жетим балдар;

д) абактан кайтып келген адамдар;

е) кирешеси жашоо деңгээлинен төмөн болгон башка адамдар.

4) 16 жашка чейинки курактагы жеке адамдын эмгек мамилелеринин алкагында алган кирешелери;

5) дайыма багууга жана көзөмөлгө муктаж болгон баланын жана/же ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдын жеке ассистентинин кызмат көрсөтүүлөрүнө акы төлөө.

Көңүл буруңуздар! Берилген беренеге КР 2023-жылдын 3-апрелиндеги N 78 Мыйзамы менен киргизилген өзгөртүүлөр, 2024-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет.

3. Салык төлөөчү төмөнкүлөр түрүндө алган кирешелерине киреше салыгы салынбайт:

1) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгиленген жөлөкпулдар;

1-1) товарларга жана/же кызмат көрсөтүүлөргө максаттуу микрокредиттерди берүү боюнча тутумда кредит алуудан материалдык пайда - 2030-жылдын 1-январына чейин;

2) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген стипендиялар жана пенсиялар, ошондой эле коммерциялык эмес уюмдар тарабынан төлөнүүчү стипендиялар жана Кыргыз Республикасында жана чет өлкөлөрдө окуу үчүн төлөмдөр;

3) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана/же соттук чечимдерде каралган зыяндын ордун толтуруу боюнча төлөмдөр;

4) Президенттин резервдик фондунан, Жогорку Кеңештин Төрагасынын резервдик фондунан, Жогорку Кеңештин депутатынын фондунан жана Министрлер Кабинетинин Төрагасынын резервдик фондунан төлөмдөр жана алардан төлөнүп кайтарымсыз негизде берилген мүлк;

5) Министрлер Кабинетинин, жергиликтүү кеңештердин, коммерциялык эмес уюмдардын чечими боюнча жеңилгис күч жагдайлары менен байланышкан кайтарымсыз алынган суммалар;

6) бюджеттин эсебинен олимпиада, паралимпиада жана азия оюндарына, дүйнөлүк, Азия чемпионаттарына катышуунун жыйынтыгы боюнча чемпиондорго жана байге ээлерине, ошондой эле башка орундарды ээлегендерге, алардын машыктыруучуларына жана врачтарына төлөнүүчү стипендиялар жана бир жолку акчалай сыйакылар;

7) гуманитардык жардамдар, мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды колдоо максатында чет өлкөдөн сатылып алынган атайын товарлар жана тетиктер;

8) наркы 50 эсептик көрсөткүчтөн ашпаган утуштар, ошондой эле кумар оюндарына, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан өткөрүлүүчү жарандардын акчалай эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө контролдук-кассалык чектерди талап кылуусуна дем берүүгө багытталган кызыктыруучу лотереяга/акцияга катышуудан утуштар;

9) эл аралык конкурстарга, фестивалдарга катышуудан алган байгелери;

10) эл аралык уюмдар (фонддор) берген сыйакы;

11) кайтарылуучу камсыздандыруу сыйлыктары жана төлөп берүүчү суммалар, ошондой эле ишкердик ишти жүзөгө ашырууга байланышпаган жеке жак менен түзүлгөн камсыздандыруу келишими боюнча камсыздандыруу учуру келгенде камсыздандыруу суммалары жана ордун толтуруу;

12) кан тапшыруудан, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган донор болуунун башка түрлөрүнөн алынган сумма;

13) профсоюздук органдардан алынган же Кыргыз Республикасынын мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө мыйзамына ылайык жалданма жумушчулардын ден соолугун чыңдоого бөлүнгөн каражаттардын эсебинен санатордук-курорттук мекемелерге, эс алуу үйлөрүнө, пансионаттарга, санаторий - профилакторийлерге, балдардын ден соолугун чыңдоочу борборлорго жолдомолор;

14) аскер кызматчыларынын, улуттук коопсуздук органдарынын, укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин, мамлекеттик кызматчылардын өзүнүн кызматтык милдеттерин аткаруудагы өлүмү жана/же денесине залал келтирүүгө байланыштуу мамлекеттик бюджеттин каражаттарынан төлөнгөн компенсациялык төлөмдөрдүн жана жөлөкпулдардын суммалары;

15) (КР 2025-жылдын 29-октябрындагы N 243 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

16) анын катышуучулары үчүн кайтарымсыз негизде өткөрүлүүчү семинарды, тренингди, тегерек столду, конференцияны уюштуруу жана өткөрүү боюнча кызмат көрсөтүүлөрдүн, анын ичинде окутуу кызмат көрсөтүүлөрүнүн наркы, таратып берме материалдардын, тамак-аштын, жашоосунун жана транспорттук кызмат көрсөтүүлөрдүн наркы;

17) Министрлер Кабинетинин чечимине ылайык мамлекеттик муктаждыктар үчүн жер участогун жана/же мүлктү сатып алууда алынуучу компенсациялык төлөмдөрдүн суммалары;

18) спорттун олимпиада түрлөрү боюнча улуттук курама командаларынын мүчөлөрүнө төлөнүүчү сый акылар;

19) башка салыктардын ордуна белгиленген атайын салык режими боюнча төлөнүүчү салыкты же пайда салыгын төлөгөндөн кийин анын карамагында калган жеке ишкердин пайдасы.

4. Салык төлөөчүнүн эмгек ишинин алкагында алынган төмөнкү кирешелерине киреше салыгы салынбайт:

1) пенсиялар, жөлөкпулдар, мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча төгүмдөр, зыяндын ордун толтуруу төлөмдөрү, бийик тоолуу шарттарда жана жетүүгө кыйын алыскы зоналарда иштегендиги үчүн белгиленген үстөктөр жана райондук коэффициенттер, эгерде бул төлөмдөрдү жүзөгө ашыруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жумуш берүүчүнүн милдети болуп эсептелсе;

2) аткаруу органынын кызматкерине, мүчөсүнө, директорлор кеңешинин же байкоочу кеңешинин мүчөсүнө иш сапарына кеткен чыгымдарды, ошондой эле уюмдун башкаруу органынын мүчөлөрү тарабынан өз милдеттерин аткарууда тарткан чыгымдарын компенсациялоо суммалары: