КР 2002-жылдын 10-апрелиндеги № 52 Мыйзамы менен ратификацияланган Бишкек шаары,2000-жылдын 15-июну            Атайын багыттагы бөлүмдөрүн окутуу жөнүндө Кыргыз            Республикасынын Коргоо министрлиги менен Түркия            Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн ортосундагы                               ПРОТОКОЛ      Мындан ары Тараптар деп аталуучу Кыргыз Республикасынын Коргоо ми-нистрлиги менен Түркия Республикасынын Куралдуу Күчтөрү,     Аскердик билим берүү жагынан Кыргыз Республикасынын  Өкмөтү  мененТүркия  Республикасынын  Өкмөтүнүн ортосундагы 1993-жылдын 3-мартындагыКелишимдин чектеринде эки тараптуу кызматташтыкты өнүктүрүү жана КыргызРеспубликасынын Коргоо министрлиги аныктаган персонал үчүн КыргызстандаТүркиянын Куралдуу Күчтөрү окутууну жүргүзүшүнүн максатында,     төмөнкүлөр жөнүндө макулдашты:      1-статья. Максат      Бул Протоколдун максаты Тараптардын колдонулуп жаткан улуттук мый-замдарынын чектеринде атайын багыттагы бөлүмдөрдүн даярдоосун  жүргүзүүучурундагы  негиздерди жана жоопкерчиликти,  ошондой эле бул Протоколдуиш жүзүндө колдонуунун маселелерин аныктоо болуп саналат.      2-статья. Мазмуну      Бул Протокол Кыргызстандын атайым багыттагы бөлүмдөрү үчүн  колдо-нулат,  аларды  окутууну  жүргүзө  турган Түркиянын Куралдуу Күчтөрүнүнперсоналы окутат.     Атайын багыттагы бөлүмдөрдү окутуу 2000-жылы башталат, так датала-ры биргелешкен жолугушуулардын учурунда аныкталат.      3-статья. Аныктамалар      1. "Түркиялык аскердик перcонал" - Протоколго ылайык Кыргызстандынатайын  багыттагы бөлүмдөрүнө консультация берүү жана окутуу максатындаКыргызстанга жөнөтүлгөн Түркиянын Куралдуу Күчтөрүнүн аскердик персона-лы.     2. "Кыргыз аскердик персоналы" - Протоколго ылайык окутула  турганКыргызстандын Куралдуу Күчтөрүнүн аскердик персоналы.     3. "Жөнөткөн Тарап" - аскердик персонал таандык болгон мамлекет.     4. "Кабыл  алган Тарап" - бул Протоколду жүзөгө ашыруу үчүн аскер-дик персонал аймагында жүргөн мамлекет.     5. "Аскердик персоналдын Улугу" - тиешелүү түрдө жөнөткөн Тараптынжана Кабыл алган Тараптын тобундагы наамы боюнча эњ улук болуп саналганадам. Окутуучу жана окутулуучу персонал менен бүткүл иш аскердик персо-налдын Улугу аркасында жүргүзүлөт.     6. "Начальник" - бөлүктүн командири,*************************      7. Практикалык окутуу" - тажрыйбалуу инструкторлор көбүнчө практи-калык сабактарга таянуу менен мурдатан аныкталган программа жана белги-ленген  мөөнөт  боюнча кызмат өтөгөн жерде же ага окшош жерде өткөрүүчүокуу.      4-статья. Кызматташтыктын негиздери      Бул Протоколдун чектеринде Тараптар Кыргызстандагы атайын багытта-гы  бөлүмдөрдү  окутууну  жүргүзүү учурунда төмөнкүдөй негизде маалыматжана тажрыйба алмашат:     1. Кыргыз Тарап:     а) Түрк Тарап берген окутууну кабыл алат.     б) Түрк Тарапта төмөнкүдөй колдоо менен камсыз кылат:     1) Түркиялык аскердик персонал үчүн Түркиянын аскердик окуу жайла-рын бүтүргөн офицерлердин ичинен котормочулар жана гиддер менен.     2) Түркиялык аскердик персонал үчүн  дайыма  жетишүү  сандагы  жолжүрүү каражаттарын, зарыл учурларда айдоочусу менен.     3) Түркиялык аскердик персоналдын коопсуздугун камсыз кылат.  Кор-кунуч  келип  чыккан учурда окутуу ордун которот жана башка эарыл чара-ларды көрөт.     4) Түркиялык  аскердик  персоналды  уктоо  үчүн коопсуз орун мененкамсыз кылат.  Телефон аркылуу сүйлөшүүнү кошпогондо, жашоо боюнча бар-дык чыгымдарды кыргыз Тарап төлөйт. Түркиялык аскердик персонал Бишкек-те жүргөн учурда тамактануу боюнча бардык чыгымдар алардын өз  эсебиненжүргүзүлөт.  Мындан  тышкары,- ошол эле максат менен келген персоналдынжашоосу боюнча бардык маселелер алар келгенге чейин 2 (эки)  күн  мурдачечилет.     5) Кой-Ташта,  Баткенде же башка жерде окуткан учурда кыргыз тараптүркиялык  аскердик  персоналды  тамак-аш жана уктоочу жай менен камсызкылат.     6) Окутуу  жүргүзүлгөн  учурда күнү-түнү 24 саат бою тез жардамды,врачты жана зарыл медициналык кызматтарды берет.     7) Окутууну  жүргүзүү  учурунда  Кыргыз аскердик персоналдын УлугуТүркиялык аскердик персоналдын Улугу  менен  бирге  болот,  сабактардынжүрүшүн контролдойт Коопсуздук боюнча зарыл чараларды көрүп,  окуп жат-кан топтун буйруктарын команданын мүчөлөрүнө жеткирет.     8) Окутууну жүргүзүү ордун аныктайт, окутуу үчүн зарыл болгон бар-дык спорттук курулуштарды,  ошондой эле ок атуу үчүн курулуштарды  жанабашкаларды даярдыкка келтирет.     9) Төмөнкүлөрдү чечет:     - Түркиялык  аскердик  персонал  өзү  менен алып келген материалдыКыргызстанга ташып кирүү менен байланышкан бардык бажы  маселерин  Кыр-гызстанга  ташып кирүүгө тыюу салынган материалдардын аталышын түрк Та-рапка алдын ала билдирет;     - Административдик жана Түркиялык аскердик персоналдын Кыргызстан-да жүрүү менен байланышкан маселелерин.     2. Түрк Тарап:     а) Окутуу, ок атуу жана спорттук машыгуу үчүн зарыл болгон курулушмаселелери боюнча Кыргыз аскердик персоналга консультация берет;  алды-дагы окутуунун теориясын, принциптерин, негиздерин, жобосун аныктайт.     б) Кыргыз Тараптын муктаждыктарын эске алуу менен инструкторлордунбаштапкы санын жана өзгөчөлүгүн аныктап, Кыргызстанда окутууга киришет.     в) Кыргызстанга  жөнөтүлгөн персоналды өз алдынча белгиленген уба-кытта алмаштырууга кыскартууга же көбөйтүүгө,  ошондой эле толугу мененкайра чакыртууга укуктуу;     г) Атайын багыттагы бөлүмдөрдү окутууну жүргүзүү  учурунда  Кыргызаскердик персоналына эарыл колдоо көрсөтүүгө умтулат. Персоналды окуту-уга киришет,  алардын самы өз ара макулдашылган. Кыргыз Тараптын аскер-дик  персоналынын кийинки топторун окутуу мөөнөттөр кошумча макулдашыл-гандан кийин башталат.     д) Тараптардын өз ара макулдашуусу боюнча түрк Тарап алгачкы тест-тердин натыйжасы боюнча, ошондой эле окуу процессинде жараксыз аскердикперсоналды чыгарып салганга укуктуу.     е) Кыргыз Тараптын үрп-адаттарын жана салттарын урматтайт.     ж) Кыргызстанга  жиберилген Түркиялык аскердик персонал атайын ба-гыттагы кыргыз бөлүмдөрүнөн тышкары,  башка кыргыз инстанциялары  мененмамилелерди түрк Тараптын Ыйгарым укуктуу органы аркылуу түзөт.     з) Кыргыз аскердик персоналы үчүн атайын багытта окутуу менен  ка-тар ок атуу,  спорттук көнүгүү жана башкалар үчүн курулушка окутуу про-цессинде зарыл болгон өркүндөтүү маселелеринде консультация берет.     и) Кыргыз Тарапка берилген же берилүүчү жабдыктарды жана материал-дарды пайдалануу эрежелерин  жана  ыкмаларын  белгилөөгө,  ошондой  злеалардын ойдогудай пайдаланылышына контролдук кулууга ыйгарым укуктуу.     к) Кыргызстанда окутуу учурунда пайдалануу үчүн өзү ала келген ку-ралдар,  ок-дарылар  жабдыктар  жана материалдар жөнүндө кыргыз Тарапкаалдын ала билдирет.      5-статья. Ыйгарым укуктуу органдар      Тараптар бул Протоколду турмушка ашыруу үчүн Ыйгарым  укуктуу  ор-гандарын дайындайт.     кыргыз Тараптан - Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги;     түрк Тараптан - Түркиянын Кыргызстандагы аскердик атташеси.      6-статья. Жашыруун маалыматтын сакталышы      1. Жашыруун  маалымат  үчүнчү  мамлекеттин өкмөтүнө,  фирмасына жеадамына берилбейт.  Жашыруун маалымат экинчи Тараптын  жазуу  жүзүндөгүуруксаты менен гана үчүнчү өлкөгө берилиши мүмкүн.     2. Тараптар берген маалымат бул Протоколдун максатында гана пайда-ланылууга тийиш.     3. Тараптар өз ара алыш-бериштин жүрүшүндө алынган ар кандай  маа-лыматтын,  документтердин,  материалдын жашыруундугун жана коопсуздугункамсыз кылат.  Маалыматты алган Тарап жашыруун маалыматты берген  Тарапсыяктуу эле бул маалыматты ошол эле жашыруундук даражасы боюнча класси-фикациялайт.     4. Түркиялык  аскердик  персонал  Кабыл  алган  Тараптын  куралдуукүчтөрү жагынан алган жашыруун маалыматты эч кимге айтпоо жөнүндө сырдысактайт.     5. Түрк Тараптын Ыйгарым укуктуу органынын уруксаты болмоюнча жанабиринчи топту окутуу аяктагандыгына байланыштуу азем өткөрүлгөнгө чейинжалпыга маалымдоо каражаттарына эч кандай маалымат берилбейт.  Маалыматдайындалган адамдарга зарыл коломдо гана берилет.      7-статья. Башка эл аралык келишимдерден келип чыккан               милдеттенмелер      Бул Протоколдун жоболору Тараптардын башка эл аралык  келишимдери-нен келип чыккан милдеттенмелерине карама-каршы келбейт.      8-статья. Ссоттук ыйгарым укуктар      1. Түркиялык  аскердик персонал Кабыл алуучу мамлекеттин аймагындакирүүдө,  аймагында болууда, аймагынан чыгууда кабыл алуучу мамлекеттинколдонулуп жаткан мыйзамдарын сакташат.     2. Төмөнкүдөй учурларда гана жөнөткөн Тараптын  колдонулуп  жатканмыйэамдары боюнча жооп берет:     а) Жөнөткөн Тараптын гана мүлкүнө зыян келтирүүдө;     б) Түркиялык  аскердик  персоналы туура эмес иш-аракетинин же ара-кетсиздигинин натыйжасында кыњыр иш жасагында.      9-статья. Тартип жол-жобосу      1. Аскердик персонал өздөрү жүргөн  бөлүктүн,  штабдын  же  уюмдуннускоолоруна жана буйруктарына баш ийет.     2. Аскердик персоналды тартипке салып жазалоо өздөрүнүн милдеттен-дирүүчү каттарынын чектеринде жүзөгө ашырылат.     3. Топтун улугу өз өлкөсүнүн колдонулуп жаткан мыйзамдарынын  чек-теринде тартип жазасын жүргүзүүгө укуктуу,  мында төмөнкүлөрдү жетекчи-ликке алат.     а) аскердик персонал турган жердеги башчылар тарабынан ушундай та-лап болгон учурда: натыйжасы жөнүндө жазуу жүзүндө билдирет;     б) тартип  жазасы  менен байланышкан жана аскердик персонал кызматтоскоолдук кылган себептер жөнүндө начальник жазуу жүзүндө маалымдалат.      10-статья. Персоналдын статусу      1. Тараптардын өз ара макулдугу болмоюнча Түркиялык аскердик  пер-сонал бул Протоколдун чектеринде каралбаган ишти аткара албайт.     2. Укуктар жана милдеттенмелер:     а) Униформа:     1) Түркиялык аскердик персонал Түркиянын Куралдуу Күчтөрүнүн  фор-малык кийимин киет.     2) Иштеп жаткан учурда Түркиялык аскердик персонал  зарыл  форманыкие алат.     б) Айдоочулук укук:     Кыргыз Тарап  эл аралык үлгүдөгү айдоочулук күбөлүктү жарактуу дептабат.     в) Курал алып жүрүү:     Ок атуу даярдоосу болгон учурда кыргыз  Тарап  Түркиялык  аскердикперсоналга ок атуучу куралды алып жүрүүгө жана аны Кыргыз Республикасы-нын колдонулуп жаткан мыйзамдарына ылайык колдонууга укук берет.      11-статья. Өзгөчө кырдаалдар      1. Жиберген Тарап өз персоналын каалаган учурда  кайра  чакыртуугаукуктуу.  Кабыл алган Тарап мындай талапты алгандан кийин эњ кыска мөө-нөттө бул үчүн зарыл болгон бардык чараларды көрүүгө тийиш.     2. Түркиялык  аскердик  персонал  кайтыш болгон учурда Кабыл алганТарап Жиберген Тарапка кабарлайт,  сөөктү жакынкы эл аралык  аэропорткожеткирет  жана  зарыл  болгон  бардык  санитардык-гигиеналык  чаралардыкөрөт. Бул кызматтар үчүн акы алынбайт.      12-статья. Медициналык кызматтар      Түркиялык аскердик персонал Кабыл алган Тараптын аймагында наамда-рына  ылайык жергиликтүү аскерлер менен тењдеш медициналык кызматтарданпайдаланат.      13-статья. Финансылык маселелер      1. Түркиялык аскердик персоналды бул Протоколдун чектеринде Жибер-ген мамлекет финансылайт жана жењилдетип камсыз кылат.     2. Ар бир Тарап бул Протоколдун  чектеринде  Протоколду  иш-жүзүнөашыруу  учурунда  экинчи  Тараптын  мүлкүнө (куралдарына/ок-дарыларына,техникасына/жабдыктарына жана күйүүчү/машиналык майына) атайылап келти-рилген жоготуулардын ордун толтурат жана эыянды компенсациялайт.      14-статья. Карама-каршылыктарды чечүү, өзгөртүүлөрдү жана                толуктоолорду карап чыгуу      Бул Протоколду чечмелөө же жүзөгө ашырууда карама-каршылыктар  ке-лип  чыккан  учурда Тараптар биргелешкен комиссияны уюштуруп же башкачаыкма менен маселени эњ кыска мөөнөттө чечет.     Ар бир  Тарап  бул  Протоколго өзгөртүүлөрдү же толуктоолорду кир-гизүү  жөнүндө  демилгени  жазуу  жүзүндө  бере  алат.  Бул  Протоколгоөэгөртүүлөрдү  же толуктоолорду киргизүү боюнча сүйлөшүүлөр Тараптардынбиринин жазуу жүэүндөгү сунушу келип түшкөн учурдан  тартып  30  күндүничинде башталууга тийиш. Эгерде өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду талку-улоо процессинде Тараптар кийинки 15 күндүн ичинде бир пикирге келбесе,ар  бир  Тарап  бул Протоколдун колдонулушун токтото алат,  бул жөнүндөэкинчи Тарапка 10 күн мурда жазуу жүзүндө маалымдайт.      15-статья. Протоколдун колдонулушу, колдонулушун токтотуу      Бул Протокол 2 жыл бою колдонулат.  Эгерде Тараптардын бири да  алаяктаганга чейин ушул Протоколдун колдонулушун токтотуу жөнүндө демилгеменен чыкпаса, анда ал өзүнөн-өзү бир жылга узартылат.      16-статья. Күчүнө кириши      Бул Протокол Тараптар ага кол койгондон жана ал юридикалык  норма-ларга ылайык ратификациялангандыгын күбөлөген ноталарды алмашкандан ки-йин күчүнө кирет.     Бул Протоколго  2000-жылдын  15-июнунда  Бишкек  шаарында  кыргыз,түрк,  англис жана орус тилдеринде кол коюлду,  мында  бардык  тексттербирдей күчкө ээ.  Пикир келишпестиктер келип чыккан учурда англис вари-анты жарактуу.      Кыргыз Республикасынын           Түркия Республикасынын     Коргоо министрлиги үчүн             Башкы штабы үчүн               Мурат Бейшенов               Аслан Кылычарслан     Полковник, Жогорку окуу          Полковник, Кыргыз     жайлары жана аскердик тышкы      Республикасындагы Түркия     даярдоо башкармалыгынын          Республикасынын Элчилигинин     Начальниги                       алдындагы Аскер атташеси