КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ТРАНСПОРТ ЖАНА КОММУНИКАЦИЯЛАР МИНИСТРЛИГИ

БУЙРУК

2022-жылдын 25-марты № 1

Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери – 14. II бөлүк “Вертодромдор” жана Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери – 14. III бөлүк “Конуу аянтчалары” бекитүү жөнүндө

“Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарын мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдарына өткөрүп берүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 15-сентябрындагы токтомуна ылайык, ошондой эле Жарандык авиациянын эл аралык уюмунун стандарттары жана сунушталуучу тажрыйбасы менен максималдуу бир түрдүүлүктү камсыз кылуу максатында, буйрук кылам:

1. Төмөнкү тиркелгендер бекитилсин:

1) Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери – 14. II бөлүк “Вертодромдор”, ушул буйруктун 1-тиркемесине ылайык;

2) Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери – 14. III бөлүк “Конуу аянтчалары” ушул буйруктун 2-тиркемесине ылайык.

2. Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлигине караштуу Жарандык авиация департаменти:

1) ушул буйрукту аткарууга кабыл алсын жана Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери – 14. II бөлүк “Вертодромдор” жана III бөлүк “Конуу аянтчалары” талаптарын аткаруу боюнча вертодромдордун жана конуу аянтчалардын колдонуучуларына көзөмөлдү камсыз кылсын;

2) ушул буйрук “Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларын расмий жарыялоо булактары жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 26-февралындагы № 117 токтомуна ылайык “Эркин-Тоо” гезитине жарыялансын.

3. Жарандык авиация жана суу транспорт бөлүмүнө:

1) расмий жарыяланган күндөн тартып үч жумуш күндүн ичинде, ушул буйруктун көчүрмөсүн эки нускада мамлекеттик жана расмий тилдерде, кагаз жана электрондук маалымат каражаттарында, жарыялоо булагын көрсөтүү менен, Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине Кыргыз Республикасынын Ченемдик укуктук актыларынын мамлекеттик реестрине киргизүү үчүн жиберилсин;

2) ушул буйрук күчүнө кирген күндөн тартып үч жумуш күндүн ичинде, анын көчүрмөлөрүн Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясына маалымат үчүн жиберилсин.

4. Ушул буйрук расмий жарыяланган күндөн тартып он күндөн кийин күчүнө кирет.

5. Бул буйруктун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министринин жарандык авиация тармагын тейлөөчү орун басарына жүктөлсүн.

Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери – 14

 II – бөлүк «Вертодромдор»

1-глава. Вертодромдорго жалпы талаптар

§1. Аныктамалар

Бул Эрежелер ИКАО эл аралык жарандык авиация уюмунун стандарттарына жана сунушталган практикасына ылайык иштелип чыккан, 2020-жылдын 14-июлундагы 14-тиркеме.

Ушул Эрежелерде төмөнкү терминдер жана аныктамалар колдонулат:

Вертодром. Аэродром же бүтүндөй же жарым-жартылай тик учактардын ошол бетке келиши, учуусу жана кыймылы үчүн арналган конструкциядагы жер бетинин аныкталган аянты.

Жер бетиндеги вертодром. Жер бетинде же суунун бетиндеги курулушта жайгашкан вертодром.

Жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодром. Жогорулатылган конструкцияда жайгашкан вертодром.

Мейкиндиктеги чекитке (PinS) чейинки конууга кирүү үчүн визуалдык тилке. Тик учактын визуалдык учуу режиминде MAPtтен PinS процедурасын колдонуу менен чейин PinS схемасын колдонуу учурунда конуу аянтчасына кирүү схемасынын тилкеси. Көрүнгөн тилке PinSти конуу аянты менен байланыштырат.

D. Винттин (винттердин) айлануу учурундагы тик учактын эң чоң габариттик өлчөмү, негизги винттин айлануу тегиздигинин алдыңкы акыркы чекитинен винттин куйрук винтинин айлануу тегиздигинин арткы акыркы чекитине чейинки аралыкка же тик учактын конструкциясынын арткы чекитине барабар.

Мейкиндиктеги чекитке (PinS) чейин конууга кирүү. Мейкиндиктеги чекитке чейин конууга кирүү GNSSге негизделген жана тик учактар үчүн гана конууга кирүү процедурасы болуп эсептелет. Мейкиндиктеги чекитке чейин конууга кирүү абада кийинки маневрлерди жасоого же тоскоолдуктарды табууга жана болтурбоого мүмкүндүк берүүчү көрүнүү шарттарында визуалдык маневрлерди колдонуу менен кирүүгө жана конууга мүмкүндүк бере тургандай жайгашкан, көзөмөлдөө пунктуна байлануу менен жүзөгө ашырылат.

Коргоо аймагы. Эгерде тик учактар ​​токтоп турган жайдан байкабай чыгып кетсе, алардын бузулуу коркунучун азайтуу үчүн иштелип чыккан унаа токтоочу жайдын айланасындагы атайын аймак.

D мааниси. Вертодромго же анын чегиндеги аныкталган аймакка арналган, "D" көз карашынан чектеген габариттик өлчөм.

Коопсуздук аймагы. Аэронавигация максаттары үчүн зарыл болгондордон башка тоскоолдуктардан тазаланган жана FATO аймагынан байкабай чыгып кеткен учурда тик учактардын бузулуу коркунучун азайтуу үчүн арналган конууга кирүүнүн акыркы этабындагы жана учуп чыгуу (FATO) аймагынын айланасындагы аныкталган вертодромдун аянтчасы.

Конууга кирүүнүн акыркы этабынын жана учуунун аймагы (FATO). Анын үстүндө абада туруу режимине чейинки конууга кирүү маневринин акыркы этабы аткарылуучу же конуу жана андан учуп чыгуу маневри баштала турганы аныкталган аймак.

FATO учуучу-техникалык мүнөздөмөлөргө ылайык 1-класстагы учууларды аткарган тик учактар ​​тарабынан колдонулушу керек болгон учурда, бул бекитилген аймак жеткиликтүү үзгүлтүккө учураган учуу аймагын камтыйт.

Үзгүлтүккө учураган учуу аймагы. Учуучу-техникалык мүнөздөмөлөргө ылайык 1-класстагы учууларды аткарган тик учактар тарабынан үзгүлтүккө учураган учууну аткаруу үчүн жарактуу вертодромдун бетиндеги аныкталган аймак.

Конуу жана көтөрүлүү аймагы (TLOF). Тик учак конууну же көтөрүлүүнү ишке ашырган аянтча.

УКТ түрүндөгү FATO аймагы. Геометриялык жактан учуу-конуу тилкесине окшош FATO аймагы.

Вертодромдун көзөмөлдөө пункту (HRP). Вертодромдун көрсөтүлгөн жери.

Көрсөтүлгөн жерге/тийген жердин айланасы (TDPC). Тик учакты каалаган тараптан TLOF аймагына багыттоо үчүн колдонулуучу көрсөтүлгөн жерге/тийген жерди (TDPM) тегерекче катары маркирлөө.

Көрсөтүлгөн жерге/тийген аймакты маркирлөө. Белгиленген чекитке тик учактарды алып чыгуу үчүн визуалдык таяныч пункттары катары кызмат кылган TLOF аймагында жайгашкан белгилер же бир нече белгилер.

Тик учакты айдоо каттамы. Тик учактардын вертодромдун бир бөлүгүнөн экинчи бөлүгүнө кыймылы үчүн белгиленген, аныкталган траектория.

Айдоонун аба каттамы. Аба боюнча айдоо үчүн арналган, айдоонун белгиленген каттамы.

Айдоонун жердеги каттамы. РЖ нун октук сызыгы менен өтүүчү айдоонун каттамы.

Тик учактын токтоочу жайы. Жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү, почтаны же жүктү жүктөө же түшүрүү, май куюу, токтоп туруу же техникалык тейлөө максатында жана абада айдоону аткаруу болжолдонгон учурда TLOF катары колдонуу үчүн тик учакты жайгаштырууга арналган, аныкталган аймак.

Жарыяланган аралыктар – вертодромдор

Жеткиликтүү учуу аралыгы (ТОDАН). Тик учактардын учууну аяктоого жана жеткиликтүү жана жарактуу деп жарыяланган конууга кирүүнүн акыркы этабынын жана учуу аймагынын узундугу жана тик учактын тоскоолдуктары жок узундугу (эгерде каралса).

Үзгүлтүккө учураган учуунун жеткиликтүү аралыгы (RTODАН). Учуучу-техникалык мүнөздөмөлөргө ылайык 1-класстагы учууларды аткарган тик учактардын учууну аяктоого жана жеткиликтүү жана жарактуу деп жарыяланган конууга кирүүнүн акыркы этабынын жана учуунун аймагынын узундугу.

Жеткиликтүү конуу аралыгы (LDАН). Тик учактардын белгиленген бийиктиктен конуу маневрын аяктоого жеткиликтүү жана жарактуу деп жарыяланган конууга кирүүнүн акыркы этабынын жана учуунун аймагынын узундугу жана жана каалаган кошумча аймагы.

Палубалык вертодром. Кеменин үстүндө жайгашкан, атайын жабдылган же атайын жабдылбаган вертодром. Атайын жабдылган палубалык вертодром тик учактардын учууларды аткаруусу үчүн атайын жабдылган вертодром болуп эсептелет. Атайын жабдылбаган палубалык вертодром болуп, кеменин үстүндөгү тик учакты көтөрө алган, бирок атайын бул максат үчүн арналбаган аянтча эсептелет.

Динамикалык жүктөмдү көтөргөн жердин бети. Тик учактын кыймылы мезгилинде түзгөн жүктөмдү көтөрө алган жердин бети.

Статикалык жүктөмдү көтөрүүчү жердин бети. Үстүндө турган вертолеттун салмагын көтөрө алган жердин бети.

Тик учактар үчүн тоскоолдуктары жок тилке. Ылайыктуу аймак катары тандалган жана/же даярдалган жердеги же суу үстүндөгү белгиленген аймак, анын үстүндө учуучу-техникалык мүнөздөмөлөргө ылайык 1-класстагы учууларды аткарган тик учак ылдамдайт жана белгилүү бир бийиктикке жетет.

Вертодромдун ашуусу. FATO аймагынын эң бийик чекитинин ашуусу.

Тоскоолдук. Баардык кыймылсыз (убактылуу же туруктуу) жана кыймылдуу объекттер же алардын бөлүктөрү, алар:

жердин бети боюнча аба кемелеринин кыймылына арналган аймакта жайгашкан, же учуу мезгилинде аба кемелеринин коопсуздугун камсыз кылууга арналган белгилүү тегиздиктин үстүндө көтөрүлүп тургандар; же

ушул белгиленген жердин бетинен тышкары жайгашышат жана аэронавигация үчүн коркунуч туудура турган катары бааланышат. Эсептик D. D эсептик тик учак.

Тик учактар үчүн РЖ. Жер үстүндө да, абада да айдоого мүмкүн тик учактардын жер үстүндөгү кыймылы үчүн арналган аныкталган тик учактык траектория.

Узартылган. TLOF же FATO аймагында колдонулган "узартылган" деген сөз узундугу туурасынан эки эсе көп болгон аймакты билдирет.

1. Ушул Эрежелерде төмөнкү кыскартуулар колдонулат:

КРАЭ – Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелери

КР ЖАО–Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органы

ИКАО – Эл аралык жарандык авиация уюму (International Civil Aviation Organization)

УКБТ – учууларды коопсуздугун башкаруу тутуму

Гц – герц

кг – килограмм

кд – кандела

км/с – километр бир саатта

л – литр

л/мин – литр бир минутта

м – метр

с – секунда

см – сантиметр

т – тонна (1000 кг)

тү – түйүн

ТУУЭЖ – тик учактын учуу эксплуатациясы боюнча жетекчилик

КР АМК–Кыргыз Республикасынын Аэронавигациялык маалымат кызматы

APAPI – конууга так кирүү траекториясынын жеңилдетилген көрсөткүчү

ASPSL – жарыктын сегменттелген чекиттик булактарынын топтомдору

DIFFS – өрт өчүрүүнүн интеграцияланган палубалык тутуму

FATO – конууга кирүүнүн акыркы этабынын жана учуунун аймагы

FAS – берүүнүн стационардык тутуму

FFAS – көбүк берүүнүн стационардык тутуму

FMS –мониторингдин стационардык тутуму

ft – фут

GNSS – глобалдык навигациялык спутник тутуму

HAPI – тик учактын конууга кирүүсүнүн көрсөткүчү

lb – фунт

LDAH – (РПД) жеткиликтүү конуу аралыгы

LOA – тоскоолдуктарды чектөө аймагы

LOS – тоскоолдуктарды чектөө сектору

LP – люминесценттик панель

MAPt – экинчи айлампага өтүү чекити

MTOM – максималдуу учуу салмагы

NVIS – түнкү көрүү тутумдары (NVIS)

OFS – тоскоолдуктар жок сектор

OLS – тоскоолдуктарды чектөө бети

PAPI – конууга так кирүүнүн траекториясын көрсөткүчү

PFAS – көбүк берүү тутумунун портативдүү тутуму

PinS – мейкиндиктеги чекит

R/T – радиотелефония же радиобайланыш

RFF – өрттөн куткаруу жана аны менен күрөшүү

RFFS – авариялык-куткаруу жана өрткө каршы кызмат

RTOD – үзгүлтүккө учураган учуунун аралыгы

RTODAH (РДПВ) – үзгүлтүккө учураган учуунун жеткиликтүү аралыгы

TDPC – тийүү чекитинин/берилген жердин айланасы

TDPM – тийүү аймагын/берилген жерди маркирлөө

TLOF – конуу жана учуу аймагы

TODAH (РВД) – учуунун жеткиликтүү аралыгы

UCW – шассинин туурасы

UТС – дүйнөлүк макулдашылган убакыт

VASI – глиссададагы визуалдык индикациянын тутуму

VSS – визуалдык тилкенин бети

WGS-84 – Бүт дүйнөлүк геодезиядык тутум – 1984

§2. Вертодромдорду сертификаттоо

2. Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан жана жарандык тик учактардын колдонуусуна ачык ар бир вертодром, Кыргыз Республикасынын Жарандык авиациясынын органы тарабынан сертификатталат.

3. Жарандык аэродромдорду сертификаттоо тартиби вертодромдорду сертификаттоого да АПКР – 14 түн 11-главасында «Аэродромдор» деген 1- бөлүгүндө көрсөтүлгөндөй бирдей жайылат.

4. Вертодромдун колдонуучусунда вертодромду сертификаттоонун милдеттүү шарты катары вертодром боюнча иштелип чыккан колдонмосу болушу керек.

§3. Санактын жалпы тутумдары

5. Горизонталдык жер бетинде санактын жалпы тутуму катары (геодезиялык) WGS-84 колдонулат. Билдирилген аэронавигациялык географиялык координаттар (кеңдикти жана узундукту көрсөтүү менен) WGS-84 геодезиялык санак базасына карата көрсөтүлөт.

6. Вертикалдык жер бетиндеги санактын жалпы тутуму катары геоид деп аталган бетке тартылуу күчүнө көз каранды салыштырмалуу бийиктиктерди (ашууларды) байланыштырган, базалык катары кабыл алынган деңиздин орточо деңгээли (MSL) колдонулат.

Глобалдык планда геоид деңиздин орточо деңгээлине эң жакын туура келет. Ал жердин тартылуу талаасында бузулбаган MSL жана анын континенттер астындагы уландысы менен дал келген эквипотенциалдык бет катары аныкталат.

Гравитацияга көз каранды салыштырмалуу бийиктиктер (ашуулар) ортометриялык бийиктиктер деп да аталат, ал эми эллипсоиддин үстүндөгү чекитке чейинки аралыктар эллипсоидге салыштырмалуу бийиктиктер деп аталат.

7. Григориан календары жана Бүт дүйнөлүк Макулдашылган Убакыт (UTC) убакытты эсептөө тутуму катары колдонулат.

8. Убакытты эсептөөнүн башка тутуму колдонулган учурда, бул аэронавигациялык маалымат жыйнагында көрсөтүлөт.

2 - Глава. Вертодромдун маалыматтары.

§1. Аэронавигациялык маалыматтар

9. Вертодромго тиешелүү аэронавигациялык маалыматтар акыркы колдонуучунун аэронавигациялык маалыматтарга болгон керектөөлөрүн канааттандыруу үчүн зарыл болгон тактыктын жана бүтүндүктүн классификациясына ылайык аныкталат жана билдирилет.

10. Аэронавигациялык маалыматтардын бүтүндүгү сурамжылоо/даярдоо учурунан тартып кийинки максаттуу колдонуучуга жиберүүгө чейинки бүткүл маалымат процессинде сакталат. Аэронавигациялык маалыматтардын бүтүндүгүнө талаптар маалыматтардын бузулушунун потенциалдуу тобокелдигине жана конкреттүү бир маалымат элементин колдонууга негизделет.

11. Валидация жана верификация процедурасынын бүтүндүгүнүн колдонулуучу классификациясына жараша, камсыз кылынат:

1) жөнөкөй маалыматтарга карата: маалыматтарды иштеп чыгуу стадиясында бурмалоону болтурбоо;

2) маанилүү маалыматтарга карата: процесстин кайсы гана этабында болбосун бурмалоонун болбошуна, ал эми зарыл болгон учурда бул деңгээлдеги маалыматтардын бүтүндүгүнүн кошумча кепилдиктерин алуу үчүн тутумунун жалпы архитектурасында потенциалдуу тобокелдиктерди чечүү үчүн кошумча процесстер каралганына кепилдик берүү;

3) критикалык маалыматтарга карата: процесстин кайсы гана этабында болбосун бурмалоонун болбошуна, жана бүтүндүгүн камсыз кылуунун кошумча жол-жоболору маалыматтардын бүтүндүгүнүн потенциалдуу тобокелдиктери катары жалпы тутумдун архитектурасын кылдат карап чыгуунун натыйжасында аныкталган кемчиликтердин кесепеттерин толугу менен чечүү үчүн каралганына кепилдик берүү.

12. Электрондук алып жүрүүчүдөгү аэронавигациялык маалыматтарды сактоо же берүү учурунда аларды коргоо 10-11-пункттардын талаптарына ылайык жүзөгө ашырылат.

Таблица 1-1.

Кеңдик жана узундук

Таблица 1-2.

Төмөндөө жана магниттик төмөндөө

Таблица 1-3.

Ашуу/абсолюттук бийиктик/салыштырмалуу бийиктик

Таблица 1-4.

Пеленг

Таблица 1-5.

Узундук/аралык/өлчөм

13. Эл аралык учуулар үчүн ачык вертодромдун кеңдикти жана узундукту белгилеген географиялык координаттары, аныкталып WGS-84 геодезиялык координаттардын тутумунда, КР ЖАО ыйгарым укуктуу өкүлүнө билдирет.

14. Талаада тартуунун тактык даражасы тиешелүү эсептөө тутумуна карата колдонулган учуунун фазалары үчүн алынган оперативдүү навигациялык маалыматтардын четтөөлөрү белгиленген талаптардан ашпагандай болушу керек.

15. Эл аралык учуулар үчүн ачылган тик учактардагы конкреттүү тартуу жер үстүндөгү позицияларынын бийиктигинен (деңиздин орточо деңгээлине карата) ушул эле позициялар үчүн геоиддик толкун (WGS-84 эллипсоидинин бетине карата) аныкталат жана КР ЖАО га билдирилет.

16. Вертодромдо уюштурулушу керек:

1) аэронавигациялык маалымат документтерине киргизүү үчүн учууларды камсыздоо үчүн зарыл болгон маалыматтарды чогултуу;

2) авиациялык персонал үчүн учууларды камсыз кылуу жана пайдалануу менен байланышкан зарыл болгон аэронавигациялык маалыматты берүү.

17. Аэронавигациялык маалыматтык документтерде камтылган вертодромдун маалыматтары аэродромдун иш жүзүндөгү абалына дал келиши керек.

18. Аэронавигациялык маалыматтарды жана санариптик маалыматтардын топтомун берүүдө жана/же сактоодо санариптик маалыматтардагы каталарды аныктоо методдору колдонулат.

§2. Вертодромдун көзөмөлдөө пункту

19. Вертодромдун көзөмөлдөө пункту аэродром менен айкалыштырылбаган вертодром үчүн орнотулат.

Вертодром аэродром менен бирге жайгашкан учурда, көрсөтүлгөн аэродромдун таяныч пункту болуп аэродромдун да, тик учактын да пункту болуп эсептелет.

20. Вертодромдун көзөмөлдөө пункту вертодромдун же конуучу аянттын баштапкы же пландалган геометриялык борборуна жакын жайгашат жана эреже катары, анын баштапкы орду өзгөрүүсүз калат.

21. Вертодромдун көзөмөлдөө пунктунун жайгашкан жери өлчөнөт жана КР ЖАО га градус, мүнөт жана секунддар менен билдирилет.

§3. Вертодромдун ашуулары

22. Вертодромдун ашуусу жана геоиддин толкуну вертодромдун ашып кетүүсүнүн ордунда өлчөнөт жана КР ЖАО га жарым метрге же футка чейинки тактык менен билдирилет.

23. Ашуусу жана конуу жана көтөрүлүү аймагынын геоидинин толкуну жана/же конууга кирүүнүн аяккы этабындагы жана учуунун ар бир босогосунун (зарыл болгон учурда) өлчөнөт жана КР ЖАО га төмөнкүдөй тактык менен билдирилет:

1) жарым метрге же футка чейин так эмес конууга кирүү үчүн жана

2) төрттөн бир метрге же футка чейин конууга так кирүү үчүн.

Геоид толкунун аныктоо үчүн тиешелүү координаттар тутумун колдонулушу керек.

§4. Тик учактын өлчөмдөрү жана муну менен байланышкан маалымат

24. Вертодромдогу ар бир курулушу үчүн тийиштүү түрдө төмөнкү маалыматтар өлчөнөт же билдирилет:

1) вертодромдун тиби: жер бетинин деңгээлинде жайгашкан расположенный на уровне поверхности, жер бетинен жогору көтөрүлгөн;

2) конуу жана көтөрүлүү аймагы: чейин тактык менен өлчөмдөр, эңкейиши, бетинин түрү, көтөрүмдүүлүгү тоннага (1000 кг);

3) FАТО аймагы: FАТО тиби, жүздөн бир градуска чейин чыныгы й пеленг, номер белгилеген (эгер каралса), узундугу жана туурасы жакынкы метрге же футка, эңкейиши, жер бетинин тиби;

4) коопсуздук аймагы: узундугу, туурасы жана жер бетинин тиби;

5) тик учактар үчүн РЖ жана тик учактар үчүн айдоо маршруту: белгилөө, туурасы, жер бетинин тиби;

6) перрон: жер бетинин тиби, тик учактардын токтоочу жайы;

7) тоскоолдуктары жок тилке: узундук, жер бетинин профили;

25. конууга кирүү схемалары үчүн визуалдык каражаттар, маркирлөө жана тик учактар, тик учактарды айдоо маршруттары жана тик учактардын токтоочу жайлары үчүн FАТО, TLOF, РД жарыктары.

26. Жабдылган вертодромдогу ар бир курулуш үчүн төмөнкү кошумча маалыматтар тиешелүү түрдө өлчөнөт же сыпатталат: прибордук конуу системасын (ILS) түзгөн курстук жана глиссаддык радиомаяктардын ортосундагы аралык эң жакын метрге же футка чейин же азимуталдык жана конуунун микротолкундуу тутумунун бийиктик (MLS) антенналары жана TLOF же FATO тиешелүү четтери менен.

27. Конуу жана көтөрүлүү аймагынын геометриялык борборунун географиялык координаттары жана/же конууга кирүүнүн акыркы этабынын жана учуу аймагынын ар бир босогосу (зарыл болсо) өлчөнөт жана КР ЖАО га градус, мүнөт, секунд жана секунданын жүздөн бир бөлүгү менен берилет.

28. Тик учактар үчүн РЖ нун тиешелүү октук сызыгынын чекиттеринин географиялык координаттары жана тик учактар ​​үчүн айдоо каттамдары градус, мүнөт, секунд жана секунданын жүздөн бир бөлүгү менен өлчөнөт жана Кыргыз Республикасынын ЖАО га билдирилет.

29. Тик учактын ар бир токтоочу жайынын географиялык координаттары өлчөнөт жана Кыргыз Республикасынын ЖАО ынаа градус, мүнөт, секунд жана секунданын жүздөн бир бөлүгү менен берилет.

30. Түйүндүк диспетчердик райондо (2-район) жана вертодромдо (3-район) тоскоолдуктардын географиялык координаттары ченелет жана КР ЖАО ына градус, мүнөт, секунд жана секунданын ондон бир бөлүгү менен берилет. Мындан тышкары, КР ЖАО ына тоскоолдуктардын максималдуу ашуусунун мааниси, түрү, маркирлөөсү жана жарык коргоосу (эгерде бар болсо) кабарланат.

§5. Жарыяланган аралыктар

31. Вертодром үчүн тиешелүү учурларда эң жакынкы метрге же фут ка чейинки тактык менен төмөнкү аралыктар жарыяланат:

1) жеткиликтүү учуу аралыгы,

2) үзгүлтүккө учураган учуунун жеткиликтүү аралыгы ,

3) жеткиликтүү конуу аралыгы.

§6. КР ЖАО менен аэродромдун колдонуучусу ортосундагы координациялоо

32. Учуу алдындагы эң акыркы маалыматты берүүгө жана учуу маалыматка болгон муктаждыкты канааттандырууга мүмкүндүк берген маалыматтардын КР ЖАО тарабынан өз убагында алынышын камсыз кылуу үчүн вертодромдун колдонуучусу КР ЖАО нын жооптуу органына токтоосуз түрдө билдирет:

1) вертодромдогу шарттар тууралуу маалыматты;

2) алар жооптуу болгон жабдуулардын, кызматтардын жана навигациялык каражаттардын тиешелүү комплекстеринин эксплуатациялык абалы жөнүндө маалымат;

3) эксплуатациялык көз карашта маанилүү деп эсептелген ар кандай башка маалыматтарды.

33. Аэронавигациялык тутумга өзгөртүүлөрдү киргизүүнүн алдында вертодромдун колдонуучусу жарыялоо үчүн арналган тиешелүү материалды даярдоо, тариздөө жана чыгаруу үчүн КР ЖАО ына зарыл болгон убакытты эске алат. Өз ара аракеттенүү технологиясы бул маалыматты КР ЖАО ына өз убагында берүүнү камсыз кылуу үчүн кызыкдар кызматтардын ортосундагы аракеттердин тыгыз координациясын камсыз кылат.

34. Карталар жана/же автоматташтырылган навигация системалары үчүн аэронавигациялык маалыматтын өзгөртүүлөрү өзгөчө мааниге ээ жана АПКР-15 те көрсөтүлгөндөй, аэронавигациялык маалыматты жөнгө салуу жана көзөмөлдөө (AIRAC) тутуму аркылуу кабарланууга тийиш. Жооптуу вертодром кызматтары КР ЖАО ына баштапкы маалымат/маалыматтар менен камсыз кылууда почта жөнөтүү үчүн зарыл болгон 14 күндү гана эмес, ошондой эле эл аралык деңгээлде AIRAC тутуму боюнча алдын ала аныкталган жана макулдашылган күчүнө кирүү даталарын да эске алат.

35. КР ЖАО ына берүү үчүн жооптуу вертодромдук кызматтар аэронавигация маалыматтарынын тактыгына жана бүтүндүгүнө болгон талаптарды эске алат.

§7. Куткаруу жана өрт менен күрөшүү

36. Куткаруу жана өрт менен күрөшүү бөлүгүндө вертодромдогу тик учактар үчүн камсыз кылынган коргоонун деңгээли жөнүндө маалымат берилет.

37. Демейде вертодромдо камсыз кылынган коргоо деңгээли, адатта, вертодромдо болгон өрт өчүрүүчү каражаттардын түрлөрүнө жана санына шайкеш келген куткаруу жана авариялык-куткаруучу жана өрткө каршы кызматынын категориясы катары көрсөтүлүшү керек.

38. Куткаруу жана өрт менен күрөшүү үчүн вертодромдо адатта камсыз кылынган коргоо деңгээлинин өзгөрүшү КР ЖАО ына жана зарыл болгон учурда аба кыймылынын кызматтарына жеткирилет, алар учуп келүүчү жана учуп бара жаткан учактарды зарыл болгон маалымат менен камсыздай алат. Мындай өзгөртүү алынып салынганда, жогорудагы кызматтар тиешелүү түрдө кабарланат.

39. Өзгөртүү вертодромдогу авариялык-куткаруу жана өрткө каршы кызматтардын жаңы категориясы катары чагылдырылышы керек.

3 - глава. Вертодромдун физикалык мүнөздөмөлөрү

§1. Жер бетинин деңгээлиндеги вертодромдор

40. Вертодромдо жер бетинин деңгээлинде конууга кирүүнүн акыркы этабы жана учуп чыгуу (FATO) бир аймагы каралат.

41. FATO аймагы:

1) камсыз кылат:

а) функционалдык максатта керек болуп анын үстүндө жайгашкан маанилүү объекттерден башка тоскоолдуктары жок, жетиштүү өлчөмү жана конфигурациясы бар жана конууга кирүүнүн акыркы этабында жана учуп чыгуунун баштапкы этабында тик

 учактын ар бир бөлүгүн белгиленген процедураларга ылайык кармоону камсыз кылган аймакты.

Маанилүү объекттер болуп учуулардын коопсуздугун сактоо максатында керектүү визуалдык куралдар (мисалы, жарык берүүчү техникалык жабдуулар) же башка объекттер (мисалы, өрткө каршы тутумдар).

б) ал катуу болгондо винттен келген агымдын таасирине туруктуу болгон жер бети;

- TLOF менен айкалышкан учурда, ал TLOF менен чектеш, аны менен бир деңгээлде турат, күтүлгөн жүктөргө туруштук берүүгө мүмкүндүк берүүчү көтөрүү жөндөмдүүлүгүнө ээ жана эффективдүү дренажды камсыз кылат; же

- эгер ал TLOF аймагы менен айкалышпаса, анда аргасыз конуу учурунда, анда эч кандай коркунуч булактары жок болот.

Туруктуулук негизги винттен келген агымдын таасири жер бетинин начарлашына же катуу нерселердин бөлүнүшүнө алып келбегендиги менен мүнөздөлөт.

2) коопсуздук аймагына байланыштуу.

42. Вертодромдо бети сөссүз катуу болушунун кереги жок болгон бир FATO аймагы каралат.

FATO аймагы учуу үчүн же рулеждик тилкелерде же аларга жакын жайгашат.

43. FATO аймагынын минималдуу өлчөмдөрү:

1) ал 1 – класстагы учуучу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактардын колдонуусу үчүн арналган учурда:

a) тик учактарды учууда колдонуу боюнча колдонмосунда (РЛЭ) белгиленген FATO аймагы же кайсынысы чоңураак болгонуна жараша 1,5 эсептик D арналган тик учактарга учуп чыгуу процедурасын аткаруу үчүн үзгүлтүккө учураган учуу аралыгына (RTOD) барабар узундук;

b) туурасы тик учактын РЛЭ белгиленген FATO аймагы же кайсынысы чоңураак болгонуна жараша 1,5 эсептик D арналган тик учактарга учуп чыгуу процедурасын аткаруу үчүн зарыл болгон туурасына туура келет.

2) ал 1 – класстагы учуучу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактардын колдонуусу үчүн арналган учурда анда алар төмөнкү маанилердин кичинесине туура келет:

a) эсептелген D диаметринин 1,5ине барабар тегерек чийүү мүмкүн болгон аймактын өлчөмү; же

b) конууга кирүү жана конуу багыты боюнча чектөөлөр болгондо талапка ылайык келүү үчүн жетиштүү кеңдиктеги аймактын өлчөмү, бирок эсептик тик учактын жалпы туурасынан 1,5 эседен кем эмес.

44. FATO аймагында жайгашкан маанилүү объекттер FATO аймагынан 5 см ашык ашкан учурда горизонталдык тегиздиктен чыкпайт.

45. FATO аймагынын бети катуу болгон учурда эңкейиш төмөнкүдөй болбош керек:

1) төмөн жакта 2) же 3) пунктчаларда каралган учурларды кошпогондо, ар кандай багытта 2 % ашпаш керек;

2) FATO аймагы узартылганда жана 1 – класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактардын колдонуусу үчүн арналган учурда, анын эңкейиши жалпысынан 3%дан жана жергиликтүү 5%дан ашпоого тийиш;

3) FATO аймагы узартылганда жана 1 – класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган гана тик учактардын колдонуусу үчүн арналган учурда, анын эңкейиши жалпысынан 3%дан жана жергиликтүү 7%дан ашпоого тийиш;.

46. FATO аймагын тик учактардын учууларды аткарууга терс таасирин тийгизүүчү айлана-чөйрөнүн (анын ичинде турбуленттиктин) таасирин максималдуу түрдө азайткандай кылып жайгаштырыш керек.

Е Турбуленттүүлүктү жумшартуу чаралары зарыл болгон, бирок ишке ашыруу мүмкүн болбогон учурларда, шамалдын айрым шарттарында иштетүүнүн чектөөлөрүн киргизүү талап кылынат.

47. Бети сөссүз катуу болушунун зарылчылыгы жок FATO аймагы коопсуздук аймагы менен курчалат.

48. Коопсуздук аймагы камсыз кылат:

1) функционалдык максаты боюнча анда жайгашкан маанилүү объекттерди кошпогондо, маневр жасоодо четтөөлөрдү компенсациялоо үчүн тоскоолдуксуз зона;

2) катуу болгондо, FATO аймагы менен чектеш жана аны менен бир деңгээлде болгон, негизги винттин агымына туруктуу жана эффективдүү дренажды камсыз кылган жердин бети.

FATO аймагын курчап турган коопсуздук аймагы, кайсынысы чоңураак болгонуна жараша (3-2- сүрөттү кара) 3 м же 0,25 D аралыкка FATO аймагынын контурунун чегинен созулуп жатат.

49. Жабдылган FATO аймагын курчаган коопсуздук аймагы созулуп жатат:

1) туурасынан кеткен багытта октук сызыктын ар бир тарабынан 45 м;

2) узунунан багыт боюнча FATO аймагынын чегинен 60 м.

Коопсуздук аймагы

Тик учактар үчүн тоскоолдуктар Үзгүлтүккө учураган учуу

жок тилке аймагы

3-1-сүрөт. Жабдылган FATO үчүн коопсуздук аймагы

50. Тик учактын учууларынын убагында коопсуздук аймагында кыймылдуу объекттердин болушуна жол берилбейт.

51. Коопсуздук аймагында жайгашкан маанилүү объекттер FATO аймагынын чегинен FATO аймагынын бетинен 25 см бийиктикте башталып жана 5 % градиент менен FATO аймагынан алыстап чыгуучу жердин бетинен чыкпайт.

52. Коопсуздук аймагынын бетинин өйдө карай жантаюу, ал катуу болгондо, FATO аймагынын чек арасынан багыт боюнча 4%дан ашпоого тийиш.

Коопсуздук аймагы = 3 м же 0,25 эсептик D

3-2-сүрөт FATO аймагы жана аны менен байланышкан коопсуздук аймагы

1. Вертодромдун 10 м аралыкка коопсуздук аймагынын четинен 45º өйдө карай жантаюу менен корголгон бир каптал бетинин болушу каралат (3-3-сүрөттү караңыз).

2. Вертодромдо 10 м аралыкта коопсуздук аймагынын четинен 45º өйдө карай жантаюу менен эки корголгон каптал бети менен камсыз болушу каралышы керек.

3. Корголгон каптал бетинен тоскоолдуктар өтпөйт.

Каптал бет

Шарттуу белгилер

Стандарт сунуштар

3-3-сүрөт. Жөнөкөй/татаал FATO коопсуздук аймагы жана каптал беттерди коргоо

 Бул диаграммаларда “FATO аймагы/коопсуздук аймагы/каптал беттери” сыяктуу бир катар конфигурациялар көрсөтүлгөн. Диаметралдык карама-каршы болбогон эки жер бетинен турган; же FATO аймагына түздөн-түз чектешкен, тоскоолдуктар жок (OFS) экиден ашык жер бетинен турган учуп чыгуу/учуп келүүнүн татаалыраак схемасы үчүн FATO аймагы менен жана/же коопсуздук аймагынын жана учуп чыгуу/учуп келүү беттеринин ортосундагы тоскоолдуктардын жоктугуна кепилдик берген тиешелүү жобо керек.

4. Тик учактар үчүн тоскоолдуктары жок тилке камсыз кылат:

1) функционалдык максаты боюнча ушул зонада жайгашкан маанилүү объекттерди кошпогондо, жетишерлик өлчөмдөрү жана конфигурациясы бар жана тик учактын горизонталдык учууда ылдамдатуу учурунда конструктивдүү тик учактын кармалышын камсыз кылган жана коопсуз ылдамдыкта бийиктикке жетүү үчүн бетине жакын;

2) Катуу болгон учурда, FATO менен чектеш, негизги винттин агымына каршы туруктуу жана аргасыз конуу учурунда коркунучтардын булактарынан таза жер бети.

5. Тик учактар ​​үчүн тоскоолдуксуз тилкелер каралган учурда, алар FATO аймагынын учунан тышкары жайгаштырылат.

6. Тик учактар ​​үчүн тоскоолдуктары жок тилкенин туурасы FATO аймагынын жана тиешелүү коопсуздук аймактын туурасынан кем болбошу керек. (3-2-сүрөттү караңыз.)

7. Тоскоолдуктары жок тик учак тилкеси бети катуу болгондо, ал жалпы өйдө жантаюусу 3% га барабар же жергиликтүү өйдө жантаюусу 5%дан ашкан, ал эми төмөнкү чеги FATO аймагынын чек арасы аркылуу өткөн горизонталдуу сызык болгон тегиздиктин үстүнөн чыгып кетпеши керек.

8. Абадагы тик учактардын коопсуздугуна потенциалдуу коркунуч туудурган тоскоолдуктардан таза тик учак тилкесинин чегинде жайгашкан объект тоскоолдук катары каралууга жана алып салынууга тийиш.

9. Конуу жана учуу аймагы (TLOF):

1) камсыз кылат:

a) жетиштүү өлчөмдөрү жана конфигурациясы бар жана тоскоолдуктары жок болжолдонгон багытка ылайык тейлөө үчүн TLOF аймагы арналган эң чоң тик учактын шассисин кармоону камсыз кылган аймакты;

b) жердин бети:

- белгиленген TLOF аймагына тик учактын келишинин күтүлгөн түрү менен байланышкан динамикалык жүктөмдү кабыл алууга мүмкүндүк бере турган жетиштүү көтөрүмдүүлүккө ээ;

- тик учактардын конуусуна же учуусуна терс таасирин тийгизе турган дөңчөлөрү жок;

- тик учактардын же адамдардын жылып кетүү мүмкүнчүлүгүн жокко чыгаруу үчүн жетиштүү тартуу мүнөздөмөсүнө ээ;

- негизги винттин агымынын таасирине туруктуу болуп саналат;

- тик учактын конуу жана учуп кетүү же токтоп туруу учурунда башкаруусуна жана туруктуулугуна терс таасирин тийгизбестен натыйжалуу дренажды камсыз кылат;

2) FATO аймагы менен же токтоочу жай менен байланышта болушу керек.

10. Вертодромдо бир TLOF аймагы каралат.

11. TLOF аймагы тик учактын шассиси FATO аймагынын же токтоочу жайдын чегинде жерге тийет же учуу FATO аймагынан же токтоочу жайдан башталат деп болжолдонгон бардык учурларда каралат.

12. TLOF аймагынын минималдуу өлчөмдөрү:

1) FATO аймагы 1 – класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган гана тик учактардын колдонуусу үчүн арналганда, тик учакты тейлөө үчүн болгон TLOF аймагы, тик учактын РЛЭ каралган белгиленген процедураларды аткаруу үчүн зарыл болгон өлчөмдө болушу керек.

2) FATO аймагы 2 же 3 – класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган гана тик учактардын колдонуусу үчүн же токтоочу жайда тургандарга арналганда:

a) конуу багытына карата чектөөлөр жок болгондо – өлчөмү, жок эле дегенде, 0,83 D диаметри менен тегеректи жайгаштыруу үчүн жетиштүү болушу керек:

- FATO аймагында – эсептелген тик учактын; же

- токтоочу жайда – аны тейлөө үчүн токтоочу жай арналган эң чоң тик учактын;

b) конуу багытына карата чектөөлөр болгондо – 62-пункттун 1), а) пунктчасында каралган талаптарды канааттандыруу үчүн жетиштүү туурасы болушу керек, бирок шассинин (UCW) эки эсе туурасынан кем эмес:

- FATO аймагында – эсептелген тик учактын; же

- токтоочу жайда – аны тейлөө үчүн токтоочу жай арналган эң чоң тик учактын.

13. Жер бетинен жогору көтөрүлүп турган вертодром үчүн TLOF аймагынын минималдуу өлчөмү, ал FATO аймагында жайгашкан учурда, диаметри 1 эсептик D кем эмес тегеректи жайгаштыруу үчүн жетиштүү болушу керек.

14. TLOF аймагында эңкейиш болбошу керек:

1) төмөндөгү 2) же 3) пунктчаларда каралган учурларды кошпогондо, ар кандай багытта 2 % дан ашуусу;

2) TLOF аймагы узартылган жана 1 – класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактардын колдонуусу үчүн арналган учурда анын жалпы эңкейиши 3% дан, ал эми жергиликтүү эңкейиши 5% дан ашпашы керек;

3) TLOF аймагы узартылган жана 2 же 3 – класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактардын гана колдонуусу үчүн арналган учурда анын жалпы эңкейиши 3% дан, ал эми жергиликтүү эңкейиши 7% дан ашпашы керек

15. TLOF аймагы FATO аймагынын чегинде жайгашкан учурда ал төмөнкүдөй жайгашышы керек:

1) FATO аймагынын борборунда жайгашышы керек; же

2) узартылган FATO аймагы үчүн FATO аймагынын узунунан огунун борборунда жайгашышы керек.

16. TLOF аймагы тик учактын токтоочу жайынын чегинде турган учурда, ал токтоочу жайдын борборунда жайгашат.

17. TLOF аймагы: конуу аймагы жайгашкан жерди, ал эми анын конфигурациясы болсо, маневр кылууга ар кандай чектөөлөрдү так көрсөткөн маркирлөө менен камсыз болот.

FATO аймагынын чегинде жайгашкан TLOF аймагы минималдуу өлчөмдөрдөн ашып кеткен учурда белгиленген жайгашкан жерди (TDPM)/тийген аймакты маркирлөөнү ушул эле учурда шассини кармоону TLOF аймагынын чегинде жана тик учакты FATO аймагынын чегинде кармоону камсыз кылуу менен жылдырса болот.

18. Узартылган FATO/TLOF аймагында 1 – класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган учурларда бир нече TDPM камтылса, бир убакта бир гана TDPM колдонулушуна чараларды көрүү керек.

19. Альтернативдүү TDPM каралган жерлерде, аларды шассини (TLOF аймагынын чегинде) жана тик учакты (FATO аймагынын чегинде) кармоо камсыз болгондой кылып жайгаштыруу керек.

Үзгүлтүккө учураган учуу же конуу аралыгынын эффективдүүлүгү тик учактын учуу же конуу үчүн туура жерде жайгашышына жараша болот.

20. Тосмо торлор же тосмо текчелер сыяктуу коопсуздукту камсыз кылуучу түзүлүштөр жер бетинен өйдө көтөрүлгөн вертодромдун чеги боюнча жайгаштырылат, бирок TLOF аймагынын салыштырмалуу бийиктигинен ашпайт.

21. Тик учактар үчүн РЖ:

1) камсыз кылат:

a) тоскоолдуктары жок, тейлөө үчүн ушул РЖ арналган, туурасы дөңгөлөктүү шассиси менен эң чоң тик учактын шассисин кармоону камсыз кылуу үчүн жетиштүү болгон аймакты;

b) төмөнкүдөй жердин бети:

- бул тик учактарды айдоо учурундагы жүгүн көтөрүү үчүн жетиштүү көтөрүмдүүлүккө ээ болгон, аларды тейлөөгө арналган РЖ жер бети;

- тик учактардын жерде жүрүүсүнө терс таасирин тийгизе турган дөңчөлөр жок болсо;

- негизги винттин агымынын таасирине туруктуу болуп саналат;

- дөңгөлөктүү тик учактын өз күчү менен маневр жасаган же токтогон учурда башкаруусуна же туруктуулугуна терс таасирин тийгизбестен эффективдүү дренажды камсыз кылат;

2) айдоонун каттамы менен байланышы керек.

22. Тик учак үчүн РЖ нун минималдуу туурасы төмөндөгү өлчөмдөрүнүн эң кичинеси болуп саналат:

1) бул РЖ аны тейлөө үчүн арналган эң чоң тик учактын шассисинин (UCW) эки эсе туурасынын; же

2) 74 – пункттун 1) пунктчасында белгиленген талаптарга жооп берген туурасынын.

76. РЖ нун туурасынан эңкейиши 2%дан, ал эми узунунан кеткен эңкейиши 3%дан ашпоого тийиш.

РЖ

Жер үстүндөгү айдоо каттамы = 1,5 х эң чоң габариттик туурасы

Рис.3-4 – сүрөт. РЖ/тик учактар үчүн жер үстүндөгү айдоо каттамы

77. Тик учактар үчүн айдоо каттамы камсыз кылат:

1)    тик учактардын кыймылы үчүн арналган, тоскоолдуктар жок, алардын функционалдык максаттары боюнча анда жайгашкан, туурасы эң чоң тик учакты кармоону камсыз кылуу үчүн жетиштүү болгон маанилүү объекттерди кошпогондо. ушул айдоо каттамын тейлөөгө арналган аймакты;

2)    эгерде ал катуу болгон болсо, негизги винттин агымынын таасирине туруктуу болгон жердин бетин:

a)    ал РЖ менен айкалышканда:

-       ал РЖ суна чектеш жана аны менен бир деңгээлде жайгашат;

-       операцияларды аткаруу үчүн коркунуч туудурбайт;

-       эффективдүү дренаж камсыз кылат.

b)    ал РЖ менен айкалышпаган жана тоскоолдуктары учурда – аргасыз конуу аткарылган учурда.

78. Тик учактар ​​менен операцияларды аткарууда айдоо каттамында кандайдыр бир кыймылдуу объекттердин болушуна жол берилбейт.

79. Айдоо каттамынын үстүнкү бети катуу болгондо жана ал РЖ менен айкалышкан учурда жүрүүчү жолго тегиз болгондо, РЖ дун четинен башка тарапка карай кайчылаш эңкейиш 4%дан ашпоого тийиш.

1.    Тик учактар үчүн жер үстүндөгү айдоо каттамынын туурасы аны тейлөөгө арналган жана РЖ октук сызыгы менен өткөн эң аз дегенде эң чоң тик учактын габариттик туурасынан бир жарым эсе чоң (3-4 – сүрөттү кара).

81.Тик учактардын жер үстүндөгү каттамында жайгашкан маанилүү объекттер:

1)    тик учактар үчүн РЖ нун четинен башка тарапка 50 см ден аз аралыкта жайгашат;

2)    тик учактын РЖнун четинен 50 см аралыкта башталган, РЖ нун бетинен 25 см бийиктикте жайгашкан жана 5% градиенти менен РЖ нан башка тарапка өйдө көтөрүлүп жаткан жердин чегинен ашпайт;

82. Тик учактын аны тейлөөгө арналган аба айдоо каттамынын минималдуу туурасы эң чоң тик учактын эки эсе чоң габариттик туурасына барабар.

83. Эгер алар жер үстүндө да, абада да айдоо мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу максаты менен РЖ менен айкалышкан болсо (3-5 – сүрөттү кара):

1)    тик учактардын аба айдоо каттамы РЖ нун борбору менен өтөт;

2)    тик учак үчүн айдоо каттамында жайгашкан маанилүү объекттер:

a)    тик учактар үчүн РЖ нун четинен башка тарапка 50 см аралыкта жайгашпайт;

b)    тик учактын РЖнун четинен башка тарапты карай 50 см аралыкта башталган, РЖ нун бетинен 25 см бийиктикте жайгашкан жана 5% градиенти менен РЖ нан башка тарапка өйдө көтөрүлүп жаткан жердин чегинен ашпайт.

Айдоонун аба каттамы = 2 х эң чоң габариттик туурасы

 3-5 - сүрөт. Айдоонун аба каттамы жана айдоонун айкалышкан каттамы/тик учактар үчүн РЖ

84. Айдоонун аба каттамы РЖ менен айкалышпаган учурда, бул тик учактарды тейлөөгө арналган ушул каттам, анын беттери тик учактардын конуусу үчүн белгиленген эңкейиштерди чектөөлөрүнөн ашпоого тийиш. Кандай болгон күндө да, туурасынан кеткен эңкейиш 10% дан ашпашы керек жана узунунан эңкейиш 7% дан ашпоого тийиш.

85. Тик учактын токтоочу жайы:

1)    камсыз кылат:

a)    токтоочу жайдын чегинде турган учурда, бул токтоочу жай тейлей турган, өлчөмү жана конфигурациясы эң чоң тик учактын ар бир бөлүгүн кармоону камсыз кылуу үчүн жетиштүү болгон, тоскоолдуктары жок аймакты;

b)    жер бети, мындай:

-       негизги винттин агымынын таасирине туруктуу болуп саналат;

-       тик учактардын маневрлөөсүнө терс таасирин тийгизе турган дөңчөлөрү жок;

-       күтүлгөн жүктөмгө туруштук берүүгө жетиштүү көтөрүмдүүлүккө ээ;

-       тик учактардын же адамдардын тайып кетүүсүнө жол бербөө үчүн жетиштүү кармагыч мүнөздөмөлөргө ээ;

-       дөңгөлөк шассиси менен тик учактын башкаруусуна жана туруктуулугуна терс таасирин тийгизбестен, өз күчү менен маневр жасаганда же токтогондо эффективдүү дренажды камсыз кылат;

2)    коргоочу аймак менен байланышта болушу керек.

86. Тик учактын токтоочу жайынын минималдуу өлчөмдөрү туура келет:

1)    бул токтоочу жай тейлей турган диаметри 1,2 D болгон эң чоң тик учактын тегерегине; же

2)    бул токтоочу жай тейлей турган, маневр жасоодо жана тик учакты берилген пунктка алып келүүдө чектөөлөр болгондо - 85-пункттун 1) а) пунктчасынын талабын аткаруу үчүн жетиштүү туурасы, бирок ал эң чоң тик учактын жалпы туурасынан 1,2 эседен кем эмес.

Аркылуу айдоо максаттарына гана колдонууга арналган тик учактын токтоочу жайы үчүн 85-пункттун 1), а) пунктчасына ылайык колдонулат,1,2 D туурасынан кем, бирок кармоону жана бардык зарыл болгон функцияларын аткарууну камсыз кылат.

Жерде бурулуу максатында колдонууга арналган тик учактын токтоочу жайына, минималдуу өлчөмдөргө өндүрүүчүнүн бурулуш радиусунун маалыматтары таасир этиши мүмкүн жана алар 1,2 D ашуусу мүмкүн.

87. Тик учактын токтоочу жайынын каалаган багытта орточо эңкейиши 2%дан ашпоого тийиш.

88. Ар бир токтоочу жайга тик учактын абалын так көрсөтүү үчүн алдын ала белгиленген жайгашуу маркирлөө менен белгиленет, ал эми анын формасы маневр жасоодогу бардык чектөөлөрдү чагылдырат..

89. Токтоочу жайдын айланасында үстү катуу болууга тийиш эмес коргоочу аймагы жайгашат.

90. Коргоочу аймак камсыз кылат:

a)    функционалдык маанисине байланыштуу бул аймакта жайгашууга тийиш болгон маанилүү объекттерди кошпогондо, тоскоолдуктары жок аймак;

b)    ал катуу болгон учурда, негизги винттин агымынын таасирине туруктуу болгон, аны менен бир деңгээлде жайгашкан, токтоочу жайга чектеш жана эффективдүү дренаж камсыз кылуучу жердин бети.

91. Коргоо аймагы бурулуу үчүн арналган токтоочу жай менен байланышкан учурда, ал токтоочу жайдан тышкары 0,4 D аралыкка чейин созулат. (3-6-сүрөттү караңыз).

92. Коргоо аймагы аркылуу айдоо үчүн арналган токтоочу жай менен байланышкан учурда, токтоочу жай менен коргоо аймагынын минималдуу туурасы тиешелүү аркылуу айдоо каттамынын туурасынан кем эмес болууга тийиш (3-7 жана 3-8-сүрөттөрдү караңыз).

93. Коргоо аймагы бир убакта колдонууга арналбаган токтоочу жай менен байланышкан учурда (3-9 жана 3-10-сүрөттөрдү караңыз):

1)    чектеш токтоочу жайлардын коргоо аймактары бири-бирине дал келиши мүмкүн, бирок алардын өлчөмү чектеш унаа токтоочу жайлардын эң чоңу үчүн белгиленген коргоо аймагынан кем эмес;

2)    чектеш пайдаланылбаган токтоочу жайда кыймылсыз объект болушу мүмкүн, бирок ал толугу менен ушул токтоочу жайдын чегинде болот.

Бир убакта чектеш токтоочу жайдын бирөө гана колдонулуп жатканынын кепилдиктерин камсыз кылуу үчүн, учкучтар үчүн AIP көрсөтмөсүндө бул токтоочу жайларды колдонууга чектөө коюлганы жөнүндө так күбөлөндүрүлөт.

94. Тик учактардын учуулары убагында коргоо аймагында кыймылдуу объекттердин болушуна жол берилбейт.

95. Коргоо аймагында жайгашкан маанилүү объекттер:

1)    эгерде алар тик учактын токтоочу жайынын борборунан 0,75 D кем аралыкта жайгашса, борбордук аймактын бетинен 5 см жер бетинен чегинен чыгууга болбойт;

2)    тик учактын токтоочу жайынын борборунан 5% градиент менен башка тарапка өйдө көтөрүлүп, эгерде алар 0,75 D жана тик учактын токтоочу жайынын борборунан андан көбүрөөк аралыкта жайгашкан болсо, борбордук аймактын бетиинен 25 см бийиктиктеги бетинен ары чыкпайт.

96. Ал катуу болгондо, коргоо аймагынын бетинин өйдөгө карай жантаюусу токтоочу жайдын чегинен багытта 4% дан ашпайт.

97. FATO аймагы УКТне же РЖна жакын жайгаштырылганда жана ВМШ шарттарында бир убакта учуулар пландаштырылып жаткан учурларда, УКТ же РЖ чеги менен FATO аймагынын ортосундагы аралыгы 3-1 – таблицада көрсөтүлгөн тиешелүү өлчөмдөн кем эмес болуп саналат.

98. FATO аймагы жайгашпайт:

1)    кыймылдаткычтын реактивдүү агымы катуу турбуленттүүлүккө алып келиши мүмкүн болгон РЖ кесилиштеринин же күтүү жайлардын жанында; же

2)    аба кемесинин куюнунун пайда болуу ыктымалдыгы бар аймактарга жакын жерде.

Таблица 3-1.

Бир убактагы операциялар учурунда FATO үчүн минималдуу коопсуз аралыктар

Токтоочу жайдын баары иштетилет

Айдоонун аба каттамы

3-6 – сүрөт. Бурулууну аткарууга арналган токтоочу жайлар (айдоонун аба каттамдары): бир убакта колдонуу

3-7 - сүрөт. Жерде аркылуу айдоого арналган токтоочу жайлар (РЖ менен/жер үстүндөгү айдоо каттамы менен): бир убакта пайдалануу

3-8 – сүрөт. Аба аркылуу айдоого арналган токтоочу жайлар (айдоонун аба каттамы менен): бир убакта пайдалануу

Иштетилип жаткан токтоочу жайлар

кыймылсыз объект

Айдоонун аба каттамы

3-9 - сүрөт. Бурулууну аткарууга арналган (айдоонун аба каттамы менен): бир убакта эмес колдонуу – иштетилип жаткан сырткы токтоочу жайлар

Иштетилип жаткан токтоочу жайлар

кыймылсыз объект

Айдоонун аба каттамы

3-10 - сүрөт. Бурулууну аткарууга арналган (айдоонун аба каттамы менен): бир убакта эмес пайдалануу – иштетилип жаткан ички токтоочу жайлар

§2. Жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдор

99.    Жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдордун ар кандай элементтерин долборлоо аспектилери персоналдын, кардын, жүктүн, май куюучу жана өрт өчүрүүчү жабдуулардын ж.б. болушуна байланыштуу кошумча жүктөмдү эске алат.

100.FATO аймагын тик учактардын учууларды аткаруу иштерине терс таасирин тийгизиши мүмкүн боло турган FATO аймагынын үстүндө (анын ичинде турбуленттикте) турган чөйрөнүн таасирин азайта тургандай жайгаштырылышы керек.

101.TLOF аймагы динамикалык жүктөмдү көтөрө алат.

102.TLOF аймагы жердин таасирин камсыз кылат.

103.Функционалдык максаты боюнча ал жерге жайгаштырылууга тийиш болгон морт объекттерди кошпогондо, TLOF аймагынын чек арасынын айланасында эч кандай кыймылсыз объекттерге жол берилбейт.

104.Бардык 1D же андан чоңураак көлөмү бар TLOF аймагы же, 16,0 м ден көбүрөөк D маанисине ээ, тик учактар тарабынан колдонууга арналган, функционалдык максаттары TLOF аймагынын чегинде жайгаштырууну талап кылынган, тоскоолдуктары жок сектордо орнотулган объекттердин бийиктиги 25 см. ден ашпайт.

105.Бардык 1D же андан чоңураак көлөмү бар TLOF аймагы же, 16,0 м ден көбүрөөк D маанисине ээ, тик учактар тарабынан колдонууга арналган, функционалдык максаттары TLOF аймагынын чегинде жайгаштырууну талап кылынган, тоскоолдуктары жок сектордо орнотулган объекттердин салыштырмалуу бийиктиги мүмкүн болушунча аз болушу керек жана эч кандай шартта 15 см ашпоого тийиш.

106.Бардык 16,0 м же азыраак D маанисине ээ, тик учактар тарабынан колдонууга арналган, же 1D же андан азыраак көлөмү бар TLOF аймагы, функционалдык максаттары TLOF аймагынын чегинде жайгаштырууну талап кылынган, тоскоолдуктары жок сектордо орнотулган объекттердин бийиктиги 5 см. ден ашпайт.

25 смден аз бийиктикте орнотулган жарык берүүчү жабдуулар орнотулганга чейин жана орнотулгандан кийин визуалдык сигналдардын жетиштүүлүгүнө сертификатталат.

107.Функционалдык максаты боюнча аларды TLOF аймагынын ичинде жайгаштырууну талап кылган объекттердин (мисалы, жарык берүүчү жабдуулар же тармактар) салыштырмалуу бийиктиги 2,5 смден ашпайт. Мындай объекттер тик учактар үчүн коркунуч туудурбаса гана болот.

Потенциалдуу кооптуу объекттердин мисалдары болуп тайгалануучу шасси менен жабдылган тик учактардын динамикалык оодарылышына алып келиши мүмкүн болгон торлор же палубанын чыгып турган бекиткич элементтери саналат.

108.Тосмо торлор же тосмо текчелер сыяктуу коопсуздукту камсыз кылуучу түзүлүштөр, бирок TLOF аймагынын салыштырмалуу бийиктигинен ашпайт.

109.TLOF аймагынын бети тик учактардын жана персоналдын тайгаланышына каршылык көрсөтөт жана суу толушун болтурбоо максаты менен эңкейүүгө ээ.

§3. Кемелердин палубаларынын үстүндөгү вертопалубалар жана вертодромдор

110.Курулуштарда жайгашкан жана тоо-кен казып алуу, изилдөөлөрдү жүргүзүү, курулуштарды куруу сыяктуу максаттарда пайдаланылуучу вертопалубаларга, ошондой эле вертодромдордун палубаларына коюлган талаптар 14-тиркемеде келтирилген (II томе, Вертодромдорду долбоорлоо жана эксплуатациялоо, ИКАО).

4-глава. Вертодромдордун тоскоолдуктарын чектөө жана жок кылуу

 §1. Вертодромдордун тоскоолдуктарын чектөөнүн беттери жана секторлору

111.Коопсуздук аймагынын чегинен көтөрүлгөн, FATO аймагынын борбору аркылуу өтүүчү алардын октук сызыгына симметриялуу жайгашкан жантаюу тегиздиги же тегиздиктердин айкалышы. Беттердин сыпатталышы 4-1, 4-2, 4-3 жана 4-4 – сүрөттөрдө берилген. Беттердин өлчөмдөрү жана эңкейиштери 4-1-таблицада көрсөтүлгөн.

112.Конууга кирүү бетинин чектерине кирет:

1)    коопсуздук аймагынын сырткы чегинин жанында горизонталдуу жайгашкан, FATO аймагынын жана коопсуздук аймагынын белгиленген минималдуу туурасына мааниси боюнча барабар, конууга кирүү бетинин октук сызыгына перпендикуляр болгон ички чек ара;

2)    ички чек аранын учунан башталган эки каптал чек:

a)    FATO аймагынын октук сызыгын камтыган вертикалдык тегиздиктен белгиленген өлчөмдө бир калыпта четтөө менен конууга так эмес кирүү үчүн жабдылган FATO аймагы үчүн;

b)    FATO аймагынын октук сызыгын камтыган вертикалдык тегиздиктен белгиленген өлчөмдө бир калыпта четтөө менен конууга так эмес кирүү үчүн жабдылган FATO аймагы үчүн, FATO аймагынын үстүндө белгиленген бийиктикке чейин, андан кийин белгиленген өлчөмдө бир калыпта белгиленген акыркы туурасына чейин четтөө жана мындан кийин мындай туурасы менен конууга кирүү бетинин бетинин аягына чейин;

1)    FATO аймагынын ашуусунун үстүндөгү белгиленген бийиктикте горизонталдуу жайгашкан жана конууга кирүү бетинин октук сызыгына перпендикуляр болгон тышкы чеги.

113.Конууга кирүү бетинин чектерине кирет:

2)    коопсуздук аймагынын тышкы четинде горизонталдуу жайгашкан, FATO аймагынын жана коопсуздук аймагынын белгиленген минималдуу туурасына мааниси боюнча барабар, конууга кирүү бетинин октук сызыгына перпендикуляр болгон ички чек ара;

3)    ички чек аранын учтарынан башталып, FATO аймагынын октук сызыгы жаткан вертикалдык тегиздиктен белгиленген өлчөмдө бирдей четтеген эки каптал чектер;

4)    FATO аймагынын ашуусунун үстүндө 52 м (500 фут) белгиленген бийиктикте горизонталдуу жайгашкан жана конууга кирүү бетинин октук сызыгына перпендикуляр болгон тышкы чеги.

114.Ички чектин ашуусу конууга кирүү бетинин октук сызыгы өткөн ички чек аранын чекитиндеги FATO аймагынын ашуусуна барабар. 1 – класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактардын гана колдонуусу үчүн арналган вертодромдордо, жана тиешелүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан жактырылгандан кийин жантайыңкы тегиздиктин көтөрүлүшүнүн башталышы түздөн-түз FATOнун үстүндө болушу мүмкүн.

115.Конууга кирүү бетинин жантаюу(лары) бетинин октук сызыгын камтыган вертикалдуу тегиздикте өлчөнөт.

116.Конууга кирүү бетинде бурулууну аткаруу үчүн тилке камтылган учурда, ал бет горизонталдык тегиздикте жаткан жана анын октук сызыгына тартылган нормалдарды камтыган татаал бет болуп саналат, ал эми бул октук сызыгынын жантайышы түз конууга кирүү бетине окшош болот.

117.Эгерде конууга кирүү бетинде бурулууну аткаруу үчүн тилке камтылган болсо, анда ал бирден ашык ийри тилкени камтыбашы керек.

118.Эгерде конууга кирүү бетинин ийри сызык тилкеси каралса, конууга кирүү бетинин октук сызыгына туура келген арканын радиусунун жана ички чек арадан келип башталган түз сызык тилкесинин узундугунун суммасы 575 м кем эмес болот.

119.Конууга кирүү бетинин октук сызыгынын багытындагы ар кандай четтөөлөр радиусу 270 мден аз болгон бурулууну аткарууга муктаждыкты жаратпай тургандай кылып эсептелинет.

120.Эгерде конууга кирүү бетинде бурулууну аткаруу үчүн тилке камтылган болсо, анда ал бирден ашык ийри сызык тилкени камтыбайт.

121.Эгерде конууга кирүү бетинде ийри сызык тилке каралган болсо, конууга кирүү бетинин октук сызыгына туура келген арканын радиусу менен ички чек арадан башталган түз сызык тилкесинин узундугунун суммасы 575 м кем болбошу керек.

122.Конууга кирүү бетинин октук сызыгынын багытындагы ар кандай четтөөлөр радиусу 270 мден аз болгон бурулууну аткарууга муктаждыкты жаратпай тургандай кылып эсептелинет.

123.Өтмө бет. Коопсуздук аймагынын каптал чегинде жана конуу/учууга чыгуу бетинин каптал четинин бир бөлүгүн бойлото жайгашкан жана 45 м (150 фут) алдын ала белгиленген бийиктикке чейин өйдө жана сыртка созулган татаал бет.

124.Өтмө беттин чеги болуп саналат:

1)    конуу/төмөнкү чектен белгиленген бийиктикте, учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин бетинин каптал чегиндеги чекиттен башталып, конуу/учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин каптал чеги боюнча ички чегине чейин ылдыйга FATO аймагынын октук сызыгына параллелдүү коопсуздук зонасынын каптал чеги боюнча конуу/ учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетине чейин созулган төмөнкү чек;

2)    4-1-таблицада көрсөтүлгөндөй, төмөнкү чектен жогору белгиленген бийиктикте жайгашкан жогорку чек.

125.Төмөнкү чек арадагы чекиттен ашуу:

1)    каптал чек арасы боюнча конууга кирүү/учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети ошол чекиттеги конууга кирүү/учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин бийиктигине барабар;

2)    коопсуздук зонасы боюнча конууга кирүү/учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин ички четинин ашуусуна барабар.

126.Өтмө беттин эңкейиши FATO аймагынын октук сызыгына тик бурчта вертикалдуу тегиздикте өлчөнөт.

127.Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети. Эңкейиш бет, беттердин айкалышы же, эгерде бурулуу жасалса, коопсуздук аймагынын учунан көтөрүлүп, FATO аймагынын борбору аркылуу алардын борбордук сызыгына симметриялуу болгон татаал бет.

128.Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин чек аралары болуп саналат:

1)    узундугу боюнча FATO аймагынын жана коопсуздук зонанын минималдуу белгиленген туурасына/диаметрине барабар, учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин октук сызыгына перпендикуляр жана коопсуздук аймагынын тышкы чегинде горизонталдуу жайгашкан ички чеги;

2)    ички чек аранын учтарынан башталып, FATO аймагынын октук сызыгы өткөн вертикалдык тегиздиктен белгиленген өлчөмдө бирдей четтеген эки каптал чектер;

3)    учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу аймагынын октук сызыгына перпендикуляр болгон жана FATO аймагынын ашуусунан 152 м (500 фут) белгиленген бийиктикте горизонталдуу жайгашкан сырткы чети.

129.Ички чектин ашуусу учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин октук сызыгы өткөн FATO аймагынын ашуусунун ички чек арасындагы чекиттеги бийиктигине барабар. 1-класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактардын колдонуусу үчүн арналган вертодромдордо, жана тиешелүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан жактырылгандан кийин жантайыңкы тегиздиктин көтөрүлүшүнүн башталышы түздөн-түз FATO нун үстүндө болушу мүмкүн.

130.Эгерде тоскоолдуктары жок тилке каралса, учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин ички чегинин ашуусу тоскоолдуктары жок тилкенин октук сызыгында жайгашкан жердин эң бийик жеринде тоскоолдуктары жок тилкенин тышкы четинде жайгаштырылат.

131.Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин түз сызыктуу болгон учурда анын жантайышы ошол беттин октук сызыгын камтыган вертикалдуу тегиздикте өлчөнөт.

132.Эгерде учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети бурулуу аткаруу үчүн аянтын камтыса, анда бул бет горизонталдык тегиздикте жаткан жана анын октук сызыгына тартылган нормалдарды камтыган татаал бет болуп саналат, ал эми бул октук сызыктын жантаюусу учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин түз сызыктуу траекториясы боюнча эңкейишине окшош.

133.Эгерде учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети бурулуу тилкеси камтылса, анда ал бирден ашык ийри тилкени камтыбашы керек.

134.Эгерде учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин ийри тилкеси каралса, учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин октук сызыгына туура келген арканын радиусунун жана ички тараптан башталган түз сызыктуу тилкенин узундугунун суммасы 575 м ден кем эмес болушу керек.

135.Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бетинин октук сызыгынын багытындагы ар кандай четтөөлөр радиусу 270 м ден аз болгон бурулууга муктаждыкты жаратпай тургандай кылып эсептелинет.

§2. Тоскоолдуктарды чектөөлөргө талаптар

136.Төмөнкүдөй тоскоолдуктарды чектөө беттери вертодромдордо FATO аймагы үчүн визуалдык тилкенин бетин колдонуу менен PinS чейин конууга кирүү процедурасы колдонулган вертодромдордо орнотулат:

1)    учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети,

2)    конууга кирүү бети,

3)    өтмө беттер.

137.136-пунктта көрсөтүлгөндөн башка вертодромдордо, анын ичинде визуалдык тилкенин бети каралбаган PinS конууга кирүү схемасын колдонгон тик учактар ​​үчүн жабдылбаган FATO аймагы үчүн төмөнкү тоскоолдуктарды чектөө беттери орнотулат:

1)    учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети,

2)    конууга кирүү бети.

138.Тоскоолдуктарды чектөө беттеринин эңкейиштери белгиленет, 4-1, 4-2, жана 4-6-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден ашык эмес, ал эми алардын башка өлчөмдөрү кем эмес, жана 1-сүрөттө көрсөтүлгөндөй жайгашат.

139.Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети 4,5% градиенттүү жантаюу бар вертодромдор үчүн, эгерде тиешелүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген авиациялык изилдөөнүн натыйжасында тиешелүү тобокелдиктер жана алдын алуу чаралары талдоого алынган болсо, объекттерди тоскоолдуктарды чектөө бети аркылуу өткөрүүгө уруксат берилет.

140.Жаңы объекттерди курууга же 136 жана 137-пункттарда көрсөтүлгөн беттердин кайсынысынан болбосун жогору өлчөмүн көбөйтүүгө, алар учурдагы кыймылсыз объект менен жабылган же ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген аэронавигациялык изилдөөлөр объект коопсуздук денгээлин төмөндөтпөйт, тик учактын учууларынын үзгүлтүксүздүгүнө олуттуу таасирин тийгизбейт деп аныкталган учурларды кошпогондо, жол берилбейт.

141.136 жана 137-пункттарда көрсөтүлгөн беттердин кайсынысынын болбосун үстүндө турган объекттерди, эгерде алар учурдагы кыймылсыз объект менен жабылган же ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген аэронавигациялык изилдөөлөр объект коопсуздук денгээлин төмөндөтпөйт, тик учактын учууларынын үзгүлтүксүздүгүнө олуттуу таасирин тийгизбейт деп аныкталган учурларды кошпогондо, мүмкүн болушунча алып салуу керек.

142.Жер үстүндөгү вертодромдордо бир конууга кирүү жана учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети каралат. Тиешелүү ыйгарым укуктуу орган минимум катары төмөндөгү факторлорду эске алуу менен бир гана конууга кирүү жана учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети каралганда аэронавигациялык изилдөө жүргүзөт, ушул эле учурда, аз дегенде төмөнкү факторлор эске алынат:

1)    үстүндө учуу аткарылган облус/территория;

2)    тик учактын айланасындагы тоскоолдуктардын абалы жана кеминде бир корголуучу каптал бетинин бар болушу;

3)    учуу-техникалык мүнөздөмөлөр жана вертодромду колдонуучу тик учактардын колдонулушунун чектөөлөрү;

4)    жергиликтүү метеорологиялык шарттар, анын ичинде үстөмдүк кылган шамал.

143.Жер үстүндөгү вертодромдор үчүн шамал учурундагы учуу шарттарын болтурбоо, кайчылаш шамалдын таасирин азайтуу жана экинчи жолго өтүп кетүүнү камсыз кылуу үчүн эки конууга кирүү жана учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети и каралышы керек.

4-1-Таблица.

Бардык FATO аймактары үчүн тоскоолдуктарды чектөөлөрдүн беттеринин өлчөмдөрү жана эңкейиштери (визуалдык шарттар)

а) Тиешелүүлүгүнө жараша узундугу 3386 м, 1075 м жана 1220 м конууга кирүү жана учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу беттери эңкейишке жараша тик учакты FATO аймагынын чегинен 152 м (500 фут) бийиктикке алып келүү.

б) Күндүзгү учуулар үчүн негизги винттин 7 диаметрине же түнкү учуулар үчүн негизги винттин 10 диаметрине барабар жалпы туурасы.

4-1-таблицадагы эңкейиши градиент категориялары белгилүү бир учуу-техникалык мүнөздөмөлөр классы менен чектелбеши мүмкүн жана бир нече учуу-техникалык мүнөздөмөлөр класстарына колдонулушу мүмкүн. 4-1-таблицадагы эңкейиш градиентинин категориялары эксплуатациялык эңкейиш бурчтарына эмес, эң аз эсептик эңкейиш бурчтарына туура келет. Ал эми эңкейиш категориясы эреже катары 1-класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактар ​​үчүн; В эңкейиш категориясы – 3-класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактар ​​үчүн; C эңкейиш категориясы - 2-класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган тик учактар үчүн. Тик учактын колдонуучулары менен консультация вертодромдун айлана-чөйрөсүн жана ушул вертодром арналган тик учактын эң критикалык түрүн эске алуу менен колдонуу үчүн эң ылайыктуу эңкейиш категориясын аныктоого жардам берет.

Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу жана конууга кирүү беттери

Коопсуздук аймагы

1-эскертүү. Штрихтелген аймак коопсуздук аймактыкындай эле мүнөздөмөлөргө ээ

2-эскертүү Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу/конууга кирүү беттеринин борбордук окторунун ортосундагы бурч көрсөтмө катары гана көрсөтүлгөн

3-эскертүү Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу/конууга кирүү жылдырылган бети FATO аймагынын борбордук огунун айланасына бурулган

4-1- сүрөт. Тоскоолдуктарды чектөөлөрдүн беттери: Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу жана конууга кирүү бети

Түнкү шарттар үчүн 15% айырмачылык

Күндүзгү шарттар үчүн 10% айырмачылык

FATO аймагынын ашуусунун эңкейиш тегиздиги 152 м түзгөн аралык

Учуу/конууга кирүү учурундагы бийиктикти алуунун октук сызыгы

Коопсуздук аймагы

4-2- сүрөт. Учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу жана конууга кирүү бетинин туурасы

Өтмө беттери

 Учуу/конууга кирүү учурундагы бийиктикти алуунун бети

1-эскертүү Эгер жалгыз учуу/конууга кирүү учурундагы бийиктикти алуунун бети каралса өтмө бет коопсуздук аймагынын алыскы тарабына перпендикулярдуу жайгашат

2-эскертүү “Тик учактар”схемаларын түзүүнүн толук критерийлерин камтыйт

3-эскертүү Иллюстрация үчүн сүрөттө квадраттуу FATO аймагы көрсөтүлгөн. Тегерек FATO аймагынын жанында өтмө беттердин ылдыйкы жана үстүнкү четтери дагы тегерек болот.

4-3 - сүрөт. VSS колдонуу менен PinS чейин конууга кирүү процедурасын колдонуу учурунда FATO аймагынын өтмө беттери

Учуудагы чечим кабыл алуу чекити

Жогору көтөрүлгөн тегиздик

Тоскоолдуктун максималдуу жол берилген бийиктиги

Шарттуу белгилер: 1. РЛЭ ге ылайык резервдик учуп чыгуу схемасы

2. Учууга чечим кабыл алуу чекитинен кийинки учуп чыгуу

профили же бир кыймылдаткыч менен учуп чыгуу

3. Конууга кирүү же Учуудагы чечим кабыл алуу чекитинде кыймылдаткыч бузулганда үзгүлтүккө учураган учуп чыгуу

4-4-сүрөт. Тик учактар 1-класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык учууларды аткарган ​​учурдагы жогорулатылган эңкейиш тегиздиктин мисалы;

Схемада көрсөтүлгөн иллюстрация конкреттүү профилге, учуу техникасына же тик учактын түрүнө мүнөздүү эмес жана жалпы мисал катары эсептелет. Конууга кирүү профили жана резерв схемасы боюнча учуу профили көрсөтүлгөн. Конкреттүү бир тик учак үчүн учуу боюнча колдонмодо 1-класстагы учуу-техникалык мүнөздөмөлөрү бар тик учактарды өндүрүүчүлөрүнүн тик учактарынын учуулары башкача көрсөтүлүшү мүмкүн.

Конууга кирүү/конуу профили учуунун профилине тетири юолушуна жол берилбейт.

Резервдик схеманы ишке ашыруу аймагы кошумча тоскоолдуктарды баалоого муктаж болот. Мындай баалоо үчүн талап кылынган аймактын өлчөмү тик учактын учуу-техникалык мүнөздөмөлөрү жана тик учактын колдонуусу боюнча Колдонмодогу чектөөлөрү менен аныкталат.

Минималдуу узундук 1075

4-5-сүрөт. Бардык FATO аймактары үчүн конууга кирүүнүн жана учуу учурунда бийиктикти алуунун ийри сызыктуу бети

Ийри сызыктуу жана түз сызыктуу тилкелердин ар кандай айкалыштары төмөндөгүдөй формула менен аныкталат:

S+R ≥ 575 жана жана R ≥ 270 м, кайда S = 305 м, кайда S – түз тилкенин узундугу, а R – бурулуунун радиусу. Ар кандай айкалыш ≥575 м алгылыктуу.

Ийри сызыктуу жана түз сызыктуу тилкелердин октук сызыгынын минималдуу узундугу колдонулган эңкейиштин бурчуна жараша 1075 м. Чоңураак маанилүү узундуктарды 4-1-таблицада караңыз.

Ийри сызык боюнча учуп баратканда тик учактын учуу мүнөздөмөлөрү төмөндөйт, ошондуктан ийри сызык башталганга чейин тик учактын ылдамдашы үчүн түз тилкени камсыз кылуу зарыл.

15-1-таблицага ылайык бирдиктүү сектор

а) Конууга кирүүнүн жана учуу учурунда бийиктикти алуунун бети, “A” эңкейиш профили: 4,5 % градиент

15-1-таблицага ылайык экинчи сектор

15-1-таблицага ылайык биринчи сектор

б) Конууга кирүүнүн жана учуу учурунда бийиктикти алуунун бети, “В” эңкейиш профили: 8 % жана 16% градиенттери

15-1-таблицага ылайык бирдиктүү сектор

в) Конууга кирүүнүн жана учуу учурунда бийиктикти алуунун бети, “C” эңкейиш профили: 12,5 % градиент

4-6-сүрөт. Эңкейиштин градиенттеринин ар кандай категориялары менен конууга кирүүнүн жана учуу учурунда бийиктикти алуунун беттери

144.Жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдордун тоскоолдуктарын чектөө беттери 136-140-пункттардагы жер үстүндөгү деңгээлдеги вертодромдорго коюлган талаптарга жооп берет.

145.Жогоруга көтөрүлгөн вертодром үчүн бир конууга кирүүнүн жана учуу учурунда бийиктикти алуунун бети каралат. Ошол эле учурда КР ЖАО бир гана конууга кирүүнүн жана учуу учурунда бийиктикти алуунун бети каралган учурда авиациялык изилдөө жүргүзөт, мында эң аз дегенде төмөнкү факторлор эске алынат:

1)    үстүндө учуу аткарылган облус/аймак;

2)    вертодромдун айланасындагы тоскоолдук чөйрөсү жана кеминде бир корголуучу каптал бети;

3)    вертодромду пайдаланган тик учактардын учуу-техникалык жана эксплуатациялык чектөөлөрү;

4)    жергиликтүү метеорологиялык шарттар, анын ичинде үстөмдүк кылган шамал.

146.Жогоруга көтөрүлгөн вертодромдор ​​үчүн конууга кирүүнүн жана учуу учурунда бийиктикти алуунун беттери шамалда учуу шарттарды болтурбоо, каптал шамалдын таасирин азайтуу жана экинчи айлампага өтүп кете турган мүмкүндүктү камсыз кылуу үчүн каралышы керек.

147.Так эмес жана/же конууга кирүү үчүн жабдылган FATO аймагы үчүн тоскоолдуктарды чектөөнүн төмөнкү беттери орнотулат:

1)    учуп чыгуу учурунда бийиктикти алуу бети,

2)    конууга кирүү бети,

3)    өтмө бети.

148.Тоскоолдуктарды чектөө беттеринин эңкейиштери 4-2 - 4-4-таблицаларда көрсөтүлгөн маанилерден ашпаган, ал эми башка өлчөмдөрү кем эмес белгиленет.

Октук сызыктын уландысы

Рис. 4-7. Жабдылган FATO үчүн учуу учурунда бийиктикти алуу бети

6 бурчу алдында конууга кирүү учурундагы профиль

Рис. 4-8. Конууга так кирүү үчүн жабдылган FATO үчүн конууга кирүү бети

4-9-сүрөт. Конууга так эмес кирүү үчүн жабдылган FATO үчүн конууга кирүү бети

Өтмө беттери

 Учуу/конууга кирүү учурундагы бийиктикти алуунун бети

1-эскертүү Эгер жалгыз учуу/конууга кирүү учурундагы бийиктикти алуунун бети каралса өтмө бет коопсуздук аймагынын алыскы тарабына перпендикулярдуу жайгашат

2-эскертүү “Тик учактар” тоскоолдуктарды чектөөлөрүнүн бетине болгон кошумча талаптар толук жазылат

4-10-сүрөт. Конууга так жана/же так эмес кирүү үчүн жабдылган FATO үчүн өтмө беттери

4-2Таблица.

Тоскоолдуктарды чектөөлөрдүн беттеринин өлчөмдөрү жана эңкейиштери.

Таблица 4-3.

Тоскоолдуктарды чектөөлөрдүн беттеринин өлчөмдөрү жана эңкейиштери.

 Жабдылган FATO аймагы (конууга так кирүү)

Таблица 4-4.

Тоскоолдуктарды чектөөлөрдүн беттеринин өлчөмдөрү жана эңкейиштери

5-Глава. Вертодромдордун визуалдык каражаттары

 §1. Көрсөткүчтөрү

149.Вертодром шамал көрсөткүчү менен жабдылат.

150.Шамал көрсөткүчү конууга кирүүнү акыркы этабында жана учуп чыгуу аймагында шамалдын багытын жана ылдамдыгын көрсөтүп тургандай жана ага жакын жерде жайгашкан объекттер же винттердин агымдарынын аба агымынын бузулуштары ага таасирин тийгизбей тургандай жайгаштырылышы керек. Ал тик учактын учкучуна учуп баратканда, абада турганда же жумушчу аянтта көрүнүп турат.

151.Конуу жана көтөрүлүү аймагына бузулган аба агымы таасир этиши мүмкүн болгон жерлерде, жер үстүндөгү шамалды көрсөтүү үчүн аталган аймактын жанында кошумча шамал көрсөткүчтөрү орнотулушу керек.

152.Шамал көрсөткүчү шамалдын багытын так көрсөтүүнү жана анын ылдамдыгын жалпы көрсөтүүнү камсыз кылуу үчүн түзүлүшү керек.

153.Көрсөткүч жеңил кездемеден жасалган кесилген конус болушу керек жана төмөнкүдөй минималдуу өлчөмдөргө ээ болушу керек:

154.Шамал көрсөткүчүнүн түсү вертодромдонн 200 м (650 фут) бийиктиктен даана көрүнүп жана окула тургандай фон боюнча тандалышы керек. Мүмкүнчүлүккө жараша, бир түстү, артыкчылыкта ак же кызгылт сары колдонуу керек. Эки түстүн айкалышы өзгөрүп жаткан фондо жакшы көрүнүүнү камсыз кылуу үчүн зарыл болгон учурда кызгылт сары менен актын, кызыл менен актын же кара менен актын айкалыштарына артыкчылык берилиши керек, түстөр биринчиси жана акыркысы кочкулураак түс болуп тургандай беш алмашып турган тилкеде жайгаштырылышы керек.

155.Түнкү убакта колдонууга арналган вертодромдо шамалдын көрсөткүчү күйөт.

Рис. 5-1. Жер бетинин деңгээлиндеги вертодром үчүн шамал көрсөткүчү

§2. Маркирлөө жана маркерлер

156.Вертодромдо вертодромдук аныктоочу маркирлөө камсыз кылынат.

157.Вертодромдук аныктоочу маркирлөө FATO аймагынын борборунда же борборуна жакын жерде жайгаштырылат.

158.Оорукананын жанындагы вертодромду кошпогондо, TLOF аймагын камтыбаган жана анын үстүндө көздөлгөн чекиттин маркирлөөсү коюлган FATO аймагынын учурунда 5-5-сүрөттө көрсөтүлгөндөй, вертодромдук аныктоочу маркирлөө көздөлгөн чекиттин маркирлөөсүнүн борборуна коюлат.

159.TLOF аймагын камтыбаган FATO аймагынын учурунда вертодромдук аныктоочу маркирлөө FATO аймагында TLOF аймагынын борборуна дал келгидей кылып коюлат.

160.Вертодромдук аныктоочу маркирлөө FATO аймагында коюлат, ал эми ал FATO аймагын аныктаган маркирлөө менен айкалышта колдонулганда 5-4-сүрөттөрдө көрсөтүлгөндөй FATO аймагынын эки учунда коюлат.

161.Оорукананын жанындагы вертодромдун маркирлөөсүн кошпогондо, вертодромдук аныктоочу маркирлөө ак түстөгү Н тамгасынан турат. H тамгасы түрүндөгү маркирлөөнүн өлчөмдөрү 5-5-сүрөттө көрсөтүлгөн өлчөмдөн кем эмес, ал эми бул маркирлөө FATO аймагындагы учуу-конуу тилкеси үчүн колдонулганда, анын өлчөмдөрү 5-5-сүрөттө көрсөтүлгөндөй үч эсеге көбөйөт.

162.Оорукананын жанындагы вертодромдун аныктоочу маркирлөөсү 5-5-сүрөттө көрсөтүлгөндөй, H тамгасын өзүнө камтыган квадраттын ар бир тарабына чектеш квадраттардан түзүлгөн ак кресттин фонундагы кызыл Н тамгасынан турат.

163.Вертодром үчүн аныктоочу маркирлөөсү Н тамгасынын туурасынан кеткен сызыгы конууга кирүүнүн акыркы этабы үчүн артыкчылык берилген багытка тик бурчта боло тургандай жайгашат.

§3. Максималдуу жол берилген салмактын маркирлөөсү

164.Максималдуу жол берилген салмактын маркирлөөсү жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдо коюлат.

165.Максималдуу жол берилген салмактын маркирлөөсү TLOF аймагынын же FATO аймагынын чегинде конууга кирүүнун акыркы этабы үчүн тандалып алынган багыттан ыңгайлуу окуй тургандай болуп жайгаштырылышы керек.

Үзгүлтүктүү узундугу 1,5 м, туурасы 30 см болгон ак сызык

Эскертүү. Вертодромдун аныктоочу маркирлөөсү, вертодромдун аныктоочу маркирлөөсү, көздөгөн чекиттин маркирлөөсү учуунун артыкчылыктуу траекториясынын багытын көздөшөт.

 Көздөгөн чекиттин маркирлөөсү

Вертодромдун аныктоочу маркирлөөсү

FATO аймагынын периметринин маркирлөөсү

5-2-сүрөт. Биргелешкен вертодромдун аныктоочу маркирлөөсү, көздөгөн чекиттин маркирлөөсү жана FATO аймагынын периметринин маркирлөөсү

Көздөгөн конуу чекитинин маркирлөөсү, вертодромдун аныктоочу маркирлөөсү жана FATO аймагынын периметринин маркирлөөсү ак түскө ээ жана контрастты жакшыртуу үчүн туурасы 10 см кара контур менен чектелиши мүмкүн.

Рис. 5-3. Вертодром жана оорукананын жанындагы вертодром үчүн TLOF аймагы менен вертодромдук аныктоочу маркирлөөсү жана көздөгөн чекиттин маркирлөөсү

5-4-сүрөт. FATO аймагынын аныктоочу маркирлөөсү жана УКТ түрүндөгү FATO аймагы үчүн аныктоочу маркирлөө

Оорукананын жанындагы вертодром үчүн кызыл түстөгү аныктоочу маркирлөө

Оорукананын жанындагы вертодромдорду кошпогондо, бардык вертодромдор үчүн ак түстөгү маркирлөө

Рис. 5-5. Вертодром жана оорукананын жанындагы вертодром үчүн аныктоочу маркирлөө

166.Максималдуу жол берилген салмактын маркирлөөсү эки орундуу сандан турат.

167.Максималдуу жол берилген салмак тонна менен көрсөтүлөт (1000 кг) 1000 кг тактыкка чейин тегеректелет, андан кийин "t" тамгасы коюлат.

168.Эң жогорку жол берилген салмак 100 кг ​​тегеректелип көрсөтүлүшү керек. Маанилер бир ондук белгиге чейин тактыкта көрсөтүлөт жана 100 кг тактыкка чейин тегеректелет, андан кийин "t" тамгасы коюлат.

169.100 кг чейин тегеректелген максималдуу жол берилген салмакты көрсөтүүдө ондук белгиден мурун тараптары 30 см квадрат түрүндөгү ондук белгини белгилөө зарыл.

170.30 мден ашкан FATO аймагында маркирлөөнүн сандык жана тамгалык белгилеринин түсү фонго карама-каршы келиши керек, ал эми сандар менен тамгалардын өзүлөрү 5-6-сүрөттө көрсөтүлгөн формага жана өлчөмдөргө ээ болушу керек. Өлчөмү 15 метрден 30 метрге чейинки FATO аймагындагы белгилердеги сандардын жана тамгалардын бийиктиги 90 смден кем эмес, ал эми өлчөмү 15 мден кем FATO аймагында, сандардын жана тамгалардын бийиктиги, алардын туурасы жана жоондугу пропорционалдуу кыскартуу менен, 60 смден кем эмес болушу керек.

171.Белгилердин сандарынын жана тамгаларынын түсү фондун түсүнө карама-каршы турушу керек, ал эми алардын өзүлөрү 5-6-сүрөттө көрсөтүлгөн формага жана өлчөмдөргө ээ болушу керек.

§4. D маанисинин маркирлөөсү

172.D маанисинин маркирлөөсүн УКТ түрүндөгү FATO аймагы бар вертодромдордо коюу талап кылынбайт.

173.D маанисинин маркирлөөсү жер бетинде жайгашкан вертодромдордо жана жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдордо коюлат.

Рис. 5-6. Сандардын жана тамгалардын формасы жана өлчөмдөрү

174.D маанисинин маркирлөөсү TLOF аймагынын же FATO аймагынын чегинде жайгашат жана конууга кирүүнун акыркы этабы үчүн тандалып алынган багыттан ыңгайлуу окуй тургандай болуп коюлат.

175.Эгерде конууга кирүүнүн акыркы этабынын бир нече багыттары болсо, анда D маанисинин кошумча маркирлөөсүн алардын бири конууга кирүүнүн акыркы этабынын багытынан окула тургандай кылып коюлушу керек. Кеменин каптал тарабында жайгашкан атайын жабдылбаган вертодромдо, D маанисинин маркирлөөсүн D тегерегинин периметри боюнча кеменин борту тарабынан байкаган учурда октук сызык тарабына караган 2, 10 и 12 сааттарынын багыттарында коюлушу керек.

176.D маанисинин маркирлөөсү ак түстө коюлат. D маанисинин маркирлөөсу жакынкы толук метрге же футка чейин тегеректелет, ушул эле учурда 0,5 аз тарапка карай тегеректелет.

177.30 мден ашык D мааниси үчүн санариптик маркирлөөнүн түсү фонго карама-каршы келип, алардын формасы жана өлчөмү 5-6-сүрөттө көрсөтүлгөн параметрлерге ылайык келиши керек. 15тен 30 мге чейинки D мааниси үчүн санариптик маркирлөөнүн бийиктиги 90 смден кем эмес, ал эми 15 мден аз D мааниси үчүн алардын туурасы менен калыңдыгынын пропорционалдуу кыскаруусу менен 60 смден кем эмес болушу керек.

§4. Жер бетинин деңгээлиндеги вертодромдордогу конууга кирүүнүн акыркы этабынын жана учуунун аймагынын периметринин маркирлөөсү же маркерлери

178.FATO аймагынын периметринин маркирлөөсү же маркерлери катуу беттүү FATO аймагынын узундугу так белгиленбеген учурда жер бетинин деңгээлиндеги вертодромдордо коюлат.

179.FATO аймагынын периметринин маркирлөөсү же маркерлери FATO аймагынын чегинде жайгаштырылат.

180.FATO аймагынын периметри FATO узундугу 50 м ашпаган бирдей интервалдар менен бөлүнгөн маркирлөө белгилер жана маркерлер менен белгиленет. Мында аймактын периметринин ар бир тарабында үч маркирлөө белгиси же маркер, анын ичинде ар бир бурчта маркирлөө белгиси же маркер коюлат.

181.FATO аймагынын периметрин белгилөөдө колдонулуучу маркирлөө белгиси катары туурасы 1 м жана узундугу 9 м болгон тик бурчтуу тилке, же бул белги белгилеген FATO аймагынын периметринин тарабынын узундугунун бештен бирине барабар узундуктагы тик бурчтуу тилке болот.

182.FATO аймагынын периметри боюнча коюлган маркирлөөчү белгилер, ак түстө болот.

183.FATO аймагынын периметринин маркирлөөсү же маркерлери катуу беттүү FATO аймагынын узундугу так белгиленбеген учурда жер бетинин деңгээлиндеги вертодромдордо коюлат.

184.FATO аймагынын периметринин маркирлөөсү же маркерлери FATO аймагынын чегинде жайгаштырылат.

185.FATO аймагынын периметри узундугу 50 м ден ашпаган бирдей интервалдар менен бөлүнгөн маркирлөө белгилеринин же маркерлеринин жардамы менен белгиленет. Мында аймактын периметринин ар бир тарабында үч маркирлөө белгиси же маркер, анын ичинде ар бир бурчта маркирлөө белгиси же маркер коюлат.

186.FATO аймагынын периметрин белгилөөдө колдонулуучу маркирлөө белгиси катары туурасы 1 м жана узундугу 9 м болгон тик бурчтуу тилке, же бул белги белгилеген FATO аймагынын периметринин тарабынын узундугунун бештен бирине барабар узундуктагы тик бурчтуу тилке болот.

187.FATO аймагынын периметри боюнча коюлган маркирлөөчү белгилер, ак түстө болот.

§5. УКТ түрүндөгү FATO аймагы үчүн конууга кирүүнүн акыркы этабындагы аймагын белгилеген маркирлөө белгилери

Рис. 5-7. УКТ түрүндөгү FATO аймагынын чегинин маркери

188.FATO аймагын белгилеген маркирлөө учкуч үчүн FATO аймагын белгилеш керек болгон вертодромдо камсыздалышы керек.

189.FATO аймагын белгилеген маркирлөө, 5-4-сүрөттө көрсөтүлгөндөй, FATO аймагынын башталышында жайгаштырылат.

190.FATO аймагын белгилеген маркирлөө, эгерде конууга кирүүнүн тарабынан караганда, магниттик азимуттун ондон бирине жакын маанисин билдирген эки орундуу бүтүн сандан турат. Эгер бул эреже боюнча бир орундуу сан болуп калса, анда анын алдына нөл коюлат. 5-3-сүрөттө көрсөтүлгөн маркирлөө, вертодромдун аныктоочу маркирлөөсү менен толукталат.

§6. Конуунун көздөгөн чекитинин маркирлөөсү

191.Конуунун көздөгөн чекитинин маркирлөөсү учкуч TLOF аймагына кирүү алдында FATO аймагынын деңгээлинен жогору турган белгилүү бир чекит багыты боюнча конууга кирүүсүн аткаруусу зарыл болгон учурларда вертодромдордо коюлушу керек.

192.Конуунун көздөгөн чекитинин маркирлөөсү FATO аймагынын чегинде жайгаштырылат.

193.Конуунун көздөгөн чекитинин маркирлөөсү FATO аймагынын борборунда 5-2-сүрөттө көрсөтүлгөндөй жайгаштырылат.

194.Конуунун көздөгөн чекитинин маркирлөөсү тең жактуу үч бурчтук болуп саналат, анын бурчтарынын биринин биссектрисасы конууга кирүүнүн артыкчылыктуу багыты менен дал келет. Маркирлөө фонго карата контрастты камсыз кылуучу үзгүлтүксүз сызыктардан турат, алардын өлчөмдөрү 5-8-сүрөттө көрсөтүлгөн өлчөмдөргө туура келет.

5-8-сүрөт. Конуунун көздөгөн чекитинин маркирлөөсү

§7. Конуу жана көтөрүлүү аймагынын периметринин маркирлөөсү

195.TLOF аймагынын периметринин маркирлөөсү жер бетиннин деңгээлиндеги вертодромдогу FATO аймагында жайгашкан, эгерде TLOF периметри так белгиленбесе, TLOF аймагынын бетинде коюлат.

196.TLOF аймагынын периметринин маркирлөөсү жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдо коюлат.

197.5.2.8.3 TLOF аймагынын периметринин маркирлөөсү TLOF аймагынын чеги боюнча жайгашат.

198.TLOF аймагынын периметринин маркирлөөсү туурасы 30 см үзгүлтүксүз ак сызыктан турат.

§8. Конуу чекитинин/берилген жайгашкан жердин маркирлөөсү

199.Конуу чекитинин маркирлөөсү тик учактын конууну аткаруусу же конкреттүү жайгашкан жерди так белгилөөсү камсыз кылынат .

200.Конуу чекитинин/берилген жайгашкан жердин маркирлөөсү:

1)    конуу/берилген жайгашкан жерге чыгуу багытына карай чектөөлөр жок болгон учурда конуу чекитинин/берилген жайгашкан жерин белгилеген тегеректин маркирлөөсү болуп саналат;

2)    конуу/берилген жайгашкан жерге чыгуу багытына карай чектөөлөр болгон учурда төмөнкүдөй болот:

a)    колдонмолордун бир багыттуу түрлөрү үчүн – тиешелүү октук сызыгы бар чек сызыгы; же

b)    колдонмолордун көп багыттуу түрлөрү үчүн – конуу үчүн тыюу салынган(дар) сектор(лор)ду белгилеген TDPC маркирлөөсүн.

201.Конуунун/берилген жайгашкан жеринин чекитинин маркирлөөсүнүн айланасынын ички чети/ички контуру тик учак чыгарыла турган аймактын борборунан 0,25 D аралыкта жайгаштырылышы керек.

202.Конууга тыюу салынган сектор маркирлөөсү, ал камсыз кылынган учурларда, конуунун/берилген жайгашкан жеринин чекитинин маркирлөөсүнүн үстүнө, тиешелүү курстук бурчтардын чегинде коюлат жана TLOF аймагынын периметринин маркирлөосүнүн ички чегине чейин созулат.

203.TDPC ички диаметри бул аймак тейлей турган эң чоң тик учактын 0,5 D түзөт.

204.Конуунун/берилген жайгашкан жеринин чекитинин маркирлөөсү туурасы 0,5 м болгон сызык болуп саналат.

205.Чектөөчү сызыктын узундугу бул аймак тейлей турган эң чоң тик учактын 0,5 D түзөт.

206.Конууга тыюу салынган сектор маркирлөөсү, ал камсыз кылынган учурларда, 5-9-сүрөттө көрсөтүлгөндөй, ак жана кызыл тилкелердеги штрихтелген түрүндө болот.

207.TLOF аймагында маркирлөөнүн башка түрлөрү менен биргелешип колдонулган учурда, конууга тыюу салынган сектордун маркирлөөсүн кошпогондо, TDPM артыкчылык мааниге ээ.

5-9-сүрөт. (Сол жакта) Чектөөлөрсүз көп багытта колдонуу түрлөрү үчүн TDPC.

(Борбордо) Чектөөлөрсүз көп багытта колдонуу түрлөрү үчүн маркирлөөнүн тиешелүү октук сызыгы менен чектөөчү сызык.

(Оң жакта) Конууга тыюу салынган сектордун маркирлөөсү менен чектөөлөрсүз көп багытта колдонуу түрлөрү үчүн TDPC

§9. Вертодромдун аталышынын маркирлөөсү

208.Вертодромдун аталышынын маркирлөөсү вертодромдун аталышынан же радио байланышы (R/T) учурунда колдонулган вертодромдун тамга/сан белгилөөсүнөн турат.

209.Түнкү убакта же начар көрүнгөн шарттарда колдонууга арналган вертодромдун аталышынын маркирлөөсү ичинен же сыртынан жарыктандырылышы керек.

210.Маркирлөөнүн белгилери 3 мден кем эмес бийиктикте болуулары керек.

211.Жер бетинин деңгээлиндеги вертодромдордун маркирлөөсүнүн белгилери 1,5 мден кем эмес бийиктикте жана жер бетинин үстүнөн жогору көтөрүлгөн вертодромдордо 1,2 мден кем эмес болуулары керек. Маркирлөөнүн түсү фон менен карама-каршы жана ак болсо жакшыраак.

§10. Тик учактар үчүн жердеги РЖ нун маркирлөөсү жана маркерлер

212.Тик учактар үчүн РЖ нун октук сызыгы маркирлөө менен белгиленет.

213.Эгерде тик учактар үчүн РЖ нун четтери көрүнүктүү болбосо аларды маркерлер жана маркирлөө белгилери менен белгиленилиши керек.

214.Тик учактар үчүн РЖ нун маркирлөө белгилери октук сызыгынын бою менен, керек болгон учурда, тик учактар үчүн РЖ нун четтерин бойлоп жайгаштырылат.

215.Тик учактар үчүн РЖ нун четинин маркерлери тик учактар үчүн РЖ нун сырткы тарабынан 1–3 м аралыкта жайгаштырылат.

216.Тик учактар үчүн РЖ нун четтеринин маркерлери түз сызыктуу тилкелерде ар бир тараптан 15 мден ашпаган аралыкта жана ийри тилкелерде ар бир тараптан 7,5 м аралыкта, ошол эле учурда алардын ортосунда бирдей интервалдар менен ар бир тилкеде төрттөн кем эмес маркер коюлат.

217.Тик учактар үчүн жасалма каптоосу бар РЖ да октук сызыктын маркирлөөсү туурасы 15 см узун сары түстүү сызык түрүндө болушу керек.

218.Тик учактар үчүн жасалма каптоосу жок РЖ да жана ага сыр менен маркирлөө белгилерин коюуга мүмкүн болбосо, тик учактар үчүн РЖ октук сызыгы туурасы 15 см жана узундугу болжол менен 1,5 м болгон, түз сызыктуу тилкелерде 30 мден ашпаган аралыкта жана ийри сызыктуу тилкелерде 15 мден ашпаган аралыкта сары маркерлер менен белгиленет, ошол эле учурда ар бир тилкеде ортосунда бирдей интервалда 4 төн кем эмес маркерлер туура келет.

219.Тик учактар үчүн РЖ нун четинин маркирлөөсү ар бир тилкесинин туурасы 15 см жана четтеринин ортосундагы аралык (ички) 15 см болгон кош үзгүлтүксүз сары сызык түрүндө коюлат.

220.Дөңгөлөктүү шассиси бар тик учак үчүн тик учактар үчүн РЖ нун четинин маркери морт болуп саналат.

221.Тик учактар үчүн РЖ нун четинин маркери жүрүүчү жолунун четинин белгиси тик учак үчүн РЖ нун тегиздигинен 25 см бийиктикте жана тик учак үчүн РЖ нун четинен 0,5 м аралыкта келип чыккан жана аралыкта 5% градиент менен РЖ нан башка тарапка өйдө көтөрүлгөн жердеги РЖ нун четинен 3 м аралыктагы тегиздиктин ашпайт.

222.Тик учактар үчүн РЖ нун четинин маркери көк түстө болот.

223.Эгерде тик учактар үчүн РЖ нун түн ичинде пайдаланууга арналса, РЖ нун четиндеги маркерлер ичинен жарыктандырылат же жарык чагылдыруучу болуп саналат.

§11. Тик учактар үчүн аба РЖ нун маркирлөөсү жана маркерлер

224.Тик учактар үчүн айдоонун аба каттамынын октук сызыгы маркерлер жана маркирлөө белгилер менен белгиленет.

225.Тик учактар үчүн айдоонун аба каттамынын октук сызыгынын маркирлөөсү же тереңдетилген маркерлери тик учактар үчүн айдоонун аба каттамынын октук сызыгы боюнча жайгаштырылат.

226.Тик учактар үчүн айдоонун аба каттамынын жасалма каптоосу менен октук сызыгы туурасы 15 см болгон сары түстөгү үзгүлтүксүз сызык катары болот.

227.Тик учактар үчүн айдоонун аба каттамынын октук сызыгы, эгерде ал жасалма каптоосу жок болсо жана анын үстүнө сыр менен маркирлөө белгилерин коюуга мүмкүн болбосо тик учактар үчүн РЖ октук сызыгы туурасы 15 см жана узундугу болжол менен 1,5 м болгон, түз сызыктуу тилкелерде 30 мден ашпаган аралыкта жана ийри сызыктуу тилкелерде 15 мден ашпаган аралыкта сары маркерлер менен белгиленет, ошол эле учурда ар бир тилкеде ортосунда бирдей интервалда 4 төн кем эмес маркерлер туура келет.

228.Эгерде тик учактар үчүн айдоонун аба каттамы түн ичинде пайдаланууга арналса, РЖ нун четиндеги маркерлер ичинен жарыктандырылат же жарык чагылдыруучу болуп саналат.

§12. Тик учактын токтоочу жайынын маркирлөөсү

229.Тик учактын токтоочу жайынын периметрин маркирлөө камсыз кылынат. Тик учактын токтоочу жайынын периметрин маркирлөө тик учактын бурулууну аткаруу үчүн арналган токтоочу жайында камсыздалат. Тик учактын токтоочу жайынын периметрин иш жүзүндө маркирлөө мүмкүн болбогон учурда, эгерде борбордук аянттын периметри көрүнүктүү болбосо, анын ордуна борбордук аймактын периметри боюнча маркирлөө коюлат.

230.Тик учактын токтоочу жайында тиешелүү TDPM коюлат. 5-9-сүрөттү караңыз.

231.Тик учактын токтоочу жайында токтоочу жайга орнотуу сызыгын жана кирүүчү жана чыгуучу сызыктар тартылууга тийиш.

232.TDPM, токтоочу жайга орнотуу сызыгы жана кирүүчү жана чыгуучу сызыктар тик учактын ар бир бөлүгү жайгаштыруу жана уруксат берилген маневр жасоо учурунда тик учактын токтоочу жайынын чегинде боло ала тургандай жайгаштырылышы керек.

233.Токтоочу жайга орнотуу сызыгы жана кирүүчү жана чыгуучу сызыктар 5-10-сүрөттө көрсөтүлгөндөй жайгаштырылат.

234.Тик учактын токтоочу жайынын периметринин маркирлөөсү туурасы 15 см болгон сары түстөгү үзгүлтүксүз сызык болуп саналат.

235.TDPM жогоруда 5.2.9 бөлүмүндө сүрөттөлгөн мүнөздөмөлөргө ээ.

236.Токтоочу жайга орнотуу сызыгы жана кирүүчү жана чыгуучу сызыктар туурасы 15 см болгон сары түстөгү үзгүлтүксүз сызык болуп саналат.

237.Тик учактын токтоочу жайы тейлей турган токтоочу жайга орнотуу сызыгы жана кирүүчү жана чыгуучу сызыктардын ийри сызыктуу радиустары бурулуунун эң чоң радиусу менен болгон тик учактардын түрүнө туура келет.

238.Токтоочу жайдын аныктоочу маркирлөөсү оңой айырмалануу үчүн карама-каршы түстө тартылат.

Токтоочу жайга орнотуу сызыгы

Туурасы 15 см болгон сары түстөгү үзгүлтүксүз сызык

Сары түстөгү тегерек же октук сызык жана “Токто” сызыгы

Тик учактын токтоочу жайынын маркирлөөсүсары түстөгү тегерек

5-10-сүрөт. Тик учактын токтоочу жайынын маркирлөөсү

§13. Учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн маркирлөө

239.Учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн маркирлөө (маркирлөө белгилери) кааланса жана аткарууга мүмкүн болсо, конууга кирүүнүн жана/же учуп кетүүнүн траекториясынын багытын(тарын) көрсөтүү үчүн вертодромдо каралышы керек.

240.Учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн маркирлөө бир же бир нече TLOF жана FATO аймактарынын беттеринде, коопсуздук аймагынын же башка ылайыктуу бетинде жана FATO аймагынан же коопсуздук аймагынан түздөн-түз жакындыкта конууга кирүү жана/же учуп кетүү траекториясынын багыты боюнча түз сызык боюнча жайгаштырылат.

241.Учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн маркирлөө бир же бир нече 5-11-сүрөттө көрсөтүлгөндөй TLOF жана FATO аймактарынын бетине жана/же коопсуздук аймагына тартылуучу бир же бир нече жебелерден турат. Жебе(лердин) штрихинин туурасы 50 см жана узундугу 3 м кем эмес болот. Мындай маркирлөөнүн учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн жарыктар тутуму менен айкалыштырылганда ал 5-11-сүрөттө көрсөтүлгөндөй формага ээ, анда "жебенин учу" маркирлөө схемасын көрсөтөт, ал жебенин штрихинин узундугуна карабастан ошол эле бойдон калат.

242.Маркирлөөчү белгилердин түсү, артыкчылыкта ак түс, алар тартылган беттердин фонунда карама-каршы болуп өзгөчөлөнүп турушу керек.

Жебелердин өлчөмдөрү

Жебелердин учтарынын ортосундагы штрихтер чоң болушу мүмкүн

Учуу учурундагы бийиктикти алуунун жана конууга кирүүнүн беттеринин бирин же бир нечесин тартуусунун үлгүсү көрсөтүлгөн

Жебелер TLOF, FATO аймактарынын ичинде жайгашышы мүмкүн

Жарыктар жебелерден сырткары орнотулушу мүмкүн

Рис. 5-11. Учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн маркирлөө жана жарыктар

§14. Жарыктар

243.Вертодромдук маяк вертодромдо мындай учурларда каралышы керек, качан:

1)    алыскы визуалдык көрсөтүү зарыл жана мындай көрсөтүү башка визуалдык каражаттар менен камсыз кылынбайт; же

2)    курчап турган жарыктардын болушу вертодромду аныктоону кыйындатат.

244.Вертодромдук маяк вертодромдо же ага жакын, артыкчылыктуу бийик жерде жана жакын аралыкта учкучту жалтантпагандай кылып жайгаштырылат.

245.Вертодромдук маяк 5-12-сүрөттө көрсөтүлгөн форматка ылайык, ак түстөгү кыска, бирдей аралыктагы жаркылдоолордун кайталанган сериясын чыгарат.

246.Маяктын жарыгы бардык багыттарда көрүнөт.

247.Ар бир жаркыроонун эффективдүү жарык интенсивдүүлүгүнүн бөлүштүрүлүшүнүн маанилери 5-13-сүрөттө, 1-иллюстрацияда көрсөтүлгөн маанилерге барабар болушу керек.

Жаркыроонун узактыгы

Рис. 5-12. Вертодромдук маяктын жарыгынын мүнөздөмөлөрү

248.Жакындоону жарыктандыруу системасы 5-14- сүрөттө көрсөтүлгөндөй 30 м бирдей аралыкта бир катарда жайгаштырылган үчтөн кем эмес жарыктан жана FATO аймагынын периметринен 90 м аралыкта 18 м узундуктагы жарык тилкеден турушу керек. Жарык горизонтту түзүүчү чырактар ​​жарыктардын октук сызыгына перпендикуляр жана экиге бөлүнгөн горизонталдык түз сызыкта мүмкүн болушунча жакын болушу керек жана 4,5 м аралыкта жайгаштырылат. Конууга кирүүнүн акыркы этабындагы траекторияны көрүнүктүү кылуу зарылчылыгы келип чыкса, кошумча жарыктар жарык горизонтунун чегинен тышкары 30 м бирдей аралыкта орнотулушу керек. Курчап турган чөйрөнүн шарттарына жараша жарык горизонтунун чегинен тышкары жайгашкан жарыктар туруктуу жарыктар же чуркоочу жарк этүүчү жарыктар болушу мүмкүн.

249.Эгерде FATO аймагында так эмес кирүүлөр үчүн жакындоону жарыктандыруу системасы орнотулса, анда мындай тутумдун узундугу 210 м кем эмес болууга тийиш.

250.Туруктуу нурлануу жарык берүүчү лампалардан жарыктын бөлүштүрүлүшү, конууга так эмес кирүүнүн FATO аймагы үчүн көрсөтүлгөн интенсивдүүлүктү үч эсеге көбөйтүү керек болгон учурларды кошпогондо, 2-иллюстрациядагы 5-13-сүрөткө ылайык келиши керек.

251.Туруктуу нурлануу жарыктар – бардык багыттуу ак жарыктар.

252.Чуркоочу жарк этүүчү жарыктар - бардык багыттуу ак жарыктар.

253.Жарк этүүчү жарыктардын жаркылдоо жыштыгы секундасына бир жаркыраганга барабар болушу керек, ал эми бул жарыктардын жарыгынын бөлүштүрүлүшү 3- иллюстрациядагы 5-13-сүрөткө ылайык келиши керек. Жаркылдоо ырааттуулугу эң алыскы жарыктан башталып, жарык горизонтко карай уланат.

254.Басымдуу шарттарга ылайык жарыктын интенсивдүүлүгүн жөнгө салуу үчүн жарыктыкты тиешелүү башкаруу каралышы керек.

255.Жарыктын күчүнүн төмөнкү чоңдуктары алгылыктуу деп эсептелет:

1)    туруктуу нурлануу жарыктары – 100, 30 и 10 %;

2)    жарк этүүчү жарыктар – 100, 10 и 3 %

§15. Учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн жарыктар тутуму

256.Кааланса жана аткарууга мүмкүн болсо, учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн жарыктар тутумун, конууга кирүү жана/же учуп кетүүчү жолдун жеткиликтүү багытын(тарын) көрсөтүү үчүн вертодромдо камсыз кылынышы керек.

257.Учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн жарыктар тутуму бир же бир нече TLOF жана FATO аймактарынын беттеринде, коопсуздук аймагынын же башка ылайыктуу бетинде жана FATO аймагынан же коопсуздук аймагынан түздөн-түз жакындыкта конууга кирүү жана/же учуп кетүү траекториясынын багыты(тары) боюнча түз сызык боюнча жайгаштырылат.

258.Маркирлөө менен айкалыштырылган учурда, учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн жарыктар мүмкүн болушунча маркирлөөчү жебелердин ичинде жайгаштырылышы керек.

259.Учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн жарыктар тутуму үч же андан көп, узундугу 6 мден кем эмес, бирдей аралыктагы катарда жайгашкан жарыктан турушу керек. Эки жарыктын ортосу 1,5 мден кем эмес жана 3 мден аз эмес аралыктан турат. Эгерде орун жетиштүү болсо, анда беш жарык орнотуу керек.

260.Жарыктар бардык багыттуу тереңдетилген туруктуу нурлануучу ак түстүү жарыктар болот.

261.Жарыктардын жайгашышы 5-иллюстрацияда 5-13-сүрөттө көрсөтүлгөндөй болушу керек.

262.Жарыктардын интенсивдүүлүгүн үстөмдүк кылган шарттарга ылайыкташтыруу жана учуунун траекториясы боюнча көрсөтүү үчүн жарыктар тутумун вертолёттун айланасында болушу мүмкүн болгон башка вертолёттук жарыктар жана жалпы жарыктандыруу булактары менен тең салмактоо үчүн ылайыктуу башкаруу каралышы керек.

Рис. 5-13. Изоканделалардын диаграммалары

Рис. 5-14. Жакындоо жарыктарынын тутуму

263.Тик учактын конууга кирүүлөрүн тейлөө үчүн конуу аянтчасын бутага алуу үчүн визуалдык багыттоо тутуму төмөнкү шарттардын бири же экөө тең болгондо, өзгөчө түнкү убакта каралышы керек:

1)    тоскоолдуктарды басып өткөндөгү ызы-чуусун азайтуунун эксплуатациялык ыкмалары же кыймылды башкаруунун эрежелери учуунун белгилүү бир багытын сактоону талап кылат;

2)    тик учактын айлана-чөйрөсү жердеги визуалдык таяныч пунктарынын аз санын камсыз кылат;

3)    жакындоо жарыктарынын тутумун орнотуу физикалык жактан мүмкүн эмес.

264.Ал тик учактын башка визуалдык же визуалдык эмес каражаттар менен жабдылганына же жабдылбаганын карабастан, вертодромго конууга кирүүнү камсыз кылуу үчүн визуалдык конууга кирүү пландалган глиссада көрсөткүчү, өзгөчө түнкү убакта, төмөнкү шарттар болгондо каралышы керек:

1)    тоскоолдуктарды басып өтүүнүн эрежелери, авиациялык ызы-чууну азайтуу ыкмалары же конууга кирүү үчүн АКБ схемасы анын траекториясынын эңкейишинин конкреттүү бурчу астында учушун талап кылат;

2)    вертодромго жакын жердин бетинде визуалдык таяныч пункттары аз болот;

3)    бул тик учактын мүнөздөмөлөрү конууга кирүүну белгиленген режимде аткарууну талап кылат;

4)    Жарык (жарыктар) морт таянычта мүмкүн болушунча ылдый орнотулат.

Таблица 4-5.

FATO аймагынын тоскоолдуктарды коргоо бетинин өлчөмдөрү жана эңкейиштери

§16. Жер бетинин деңгээлиндеги жердеги вертодром үчүн конууга кирүүнүн акыркы этабынын н жана учуп чыгуунун аймагынын жарыктар тутуму

265.Түнкү убакта колдонуу үчүн арналган жер бетинин деңгээлидеги вертодромдо катуу беттүү FATO аймагы орнотулган учурда, FATO жана TLOF дээрлик дал келишкенде же FATO аймагынын узундугу шек жаратпаганда камсыз кылынбаган учурларды кошпогондо, FATO аймагынын жарыктары камсыз кылынышы керек.

266.FATO аймагынын чырактары FATO аймагынын чегин бойлоп жайгаштырылат. Жарыктар төмөнкү бирдей аралыктарда жайгаштырылат:

1)    аймак квадрат же тик бурчтук формасында болсо, аралыктар 50 м ашпоого тийиш, анын ичинде ар бир бурчта бирден жарыкты кошкондо, ар бир тарабында төрттөн кем эмес жарык болушу керек;

2)    аймак ар кандай башка формада болсо, анын ичинде тегеректин формасы болгондо, кеминде он жарык менен интервалдар 5 мден ашык эмес болот.

267.FATO аймагынын жарыктары бардык багыттуу туруктуу нурлануучу ак түстөгү жарыктары болуп саналат. Эгерде жарыктын интенсивдүүлүгү өзгөрүлмөлүү болушу керек болсо, жарыктар өзгөрүлмө ак түстө болот.

268.FATO аймагынын жарыктарынын бөлүнүшү 4-иллюстрацияда 5-13-сүрөттө көрсөтүлгөндөй болушу керек.

269.Жарыктардын бийиктиги 25 смден ашпоого тийиш, ал эми жер үстүнөн чыгып турган жарык тик учактардын учууларынын коопсуздугуна коркунуч туудурган учурларда аларды тереңдетүү керек. FATO аймагы учуу же конуу үчүн арналбаган учурда, жарыктардын бийиктиги жерден же кар деңгээлинен 25 см ашпоого тийиш.

§17. Конуунун көздөгөн чекитинин жарыктары

270.Түнкү убакта колдонууга арналган вертодромдо конуунун көздөгөн чекитинин маркирлөөсү каралган учурларда, конуунун көздөгөн чекитинин жарыктары камсыздалышы керек

271.Конуунун көздөгөн чекитинин жарыктары конуунун көздөгөн чекитинин маркирлөөсү менен айкалышат.

272.Конуунун көздөгөн чекитинин жарыктарынын тутуму 5-8-сүрөттө көрсөтүлгөндөй алты бардык багыттуу ак түстөгү жарыктан турат. Жер бетинен жогору көтөрүлгөн жарык тик учактардын учууларынын коопсуздугуна коркунуч келтириши мүмкүн болсо, тереңдетилген жарыктар колдонулат.

273.Конуунун көздөгөн чекитинин жарыктарынын бөлүштүрүлүшү 4-иллюстрацияда 5-13-сүрөттө көрсөтүлгөндөй болушу керек.

§18. Конуу жана учуп чыгуу аймагынын жарыктарынын тутуму (TLOF) 

274.TLOF аймагынын жарыктарынын тутуму түнкү убакта колдонууга арналган вертодром камсыз кылынат.

275.Жер бетинин деңгээлиндеги вертодромдо FATO аймагынын ичиндеги TLOF аймагынын жарыктандыруу тутуму төмөндөгү каражаттардын биринен же бир нечесинен турушу керек:

1)    периметрдин жарыктарынан;

2)    прожекторлордон;

3)    1) жана 2) колдонуу ыңгайлуу эмес жана FATO аймагынын жарыктары бар болгон учурда TLOF аймагынын маркирлөөсүн көрсөтүү үчүн сегменттелген чекиттүү жарык булактарынын (ASPSL) же люминесценттик блоктордун (LP) топтомунан.

276.Жер бетинен жогору ктөтөрүлгөн вертодромдо FATO аймагынын ичиндеги TLOF аймагынын жарыктар тутуму турушу керек:

1)    периметрдин жарыктарынан;

2)    TDPM белгилөө үчүн ASPSL жана/же TDPM белгилөө үчүн LР жана/же TLOF аймагын жарыктандыруу үчүн прожекторлордон.

277.TDPM белгилөө үчүн ASPSL жана/же LР, жана/же TLOF аймагынын прожекторлорун түнкү убакта колдонууга арналган жер деңгээлиндеги вертодромдо жердеги структуралык таяныч пункттарын күчтөнтүш керек болгондо камсыз кылуу керек.

278.TLOF периметрдик жарыктары TLOF аймагы катары колдонуу үчүн жарыяланган аймактын четинде же аймактын четинен 1,5 мге барабар аралыкта жайгаштырылат. TLOF тегерек болгон жерде, жарыктар:

1)    учкучтарга бузуунун көлөмү жөнүндө маалымат менен камсыз кыла турган түз сызыктарда схема боюнча жайгаштырылат;

2)    эгер 1) пунктчаны колдонууга болбосо, анда TLOF аймагынын периметри боюнча бирдей аралыкта тиешелүү аралыкта, ал эми 45° сектордо бул жарыктар жарым аралыкта жайгаштырылат.

279.TLOF аймагынын периметринин жарыктары жердин бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдор үчүн 3 мден ашык эмес жана жер бетиндеги вертодромдордо ​​үчүн 5 мден ашпаган бирдей аралыкта жайгаштырылышы керек. Тегерек формадагы аймак үчүн жарыктардын минималдуу саны ар бир бурчтагы жарыкты кошкондо, ар бир тарапта төрт жарыктан турат. 278-пункттун 2) пунктчасына ылайык жарыктар жайгашкан тегерек формадагы TLOF аймагы үчүн кеминде 14 жарык орнотулат.

280.TLOF аймагынын периметринин жарыктары жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдордо, алардын жайгашкан схемасы TLOF бийиктигинен ылдыйда турган учкучка көрүнбөй тургандай орнотулушу керек.

281.Жер бетинин деңгээлинде жайгашкан вертодромдордо ASPSL же LP, эгерде алар TLOF аймагын белгилөө үчүн каралса, TLOF аймагынын чек арасын белгилөөчү маркирлөө боюнча жайгаштырылат. TLOF аймагы тегерек формада болсо, алар көрсөтүлгөн аймактын чектерин билдирген түз сызыктарга жайгаштырылат.

282.Жер бетинин деңгээлинде жайгашкан вертодромдордо TLOF аймагындагы LPтун минималдуу саны тогузду түзөт. Схемадагы жалпы узундуктагы LP көрсөтүлгөн схеманын узундугунан 50% ашпайт. TLOF аймагынын ар бир тарабында, анын ичинде ар бир бурчта бир блок менен кеминде үч блок менен жуп сан каралат. LР тектеш блоктордун учтарынын ортосундагы TLOF аймагынын ар бир тарабында 5 мден ашпаган аралыкта жайгаштырылат.

283.Жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдо LP орнотууда жер үстүндөгү структуралык таяныч пункттарды бекемдөө үчүн көрсөтүлгөн блокторду периметрдик жарыктардын жанында орнотууга болбойт. Алар TDPM боюнда же вертодромдун маркирлөө белгиси менен бирге жайгаштырылышы керек.

284.TLOF аймагынын прожекторлору учуудагы учкучтар же аймакта иштеген персонал үчүн жаркырабагандай жайгаштырылат. Орнотуу схемасы жана прожекторлордун багыты көлөкөлөрдүн минималдуу түзүлүшү үчүн тандалат.

285.TLOF аймагынын периметри боюнча жарыктар бардык багыттуу жашыл туруктуу нурлануучу жарыктар болуп саналат.

286.Жер бетиндеги деңгээлдеги вертодромдо ASPSL же LP TLOF аймагынын периметрин көрсөтүү үчүн жашыл жарыкты чыгарат.

287.LP түстөрүнүн хроматикалык жана жарыктык коэффициенттери AПКР-14 1-тиркемесинин §3 «Аэродромдор» I-бөлүгүнө ылайык келиши керек.

288.LP минималдуу туурасы 6 см. Блоктун арматурасы ал белгилеген маркирлөөнүн түсүнө ээ.

289.Жер бетинин деңгээлинде жайгашкан вертомдордо жана жер бетинен жогору көтөрүлгөн FATO аймагынын чегинде жайгашкан TLOF аймагынын периметринин жарыктарынын бийиктиги 5 смден ашпоого тийиш, ал эми жер бетинин үстүнө чыгып турган жарык тик учактын учууларынын коопсуздугуна коркунуч туудурса, анда ал тереңдетилет.

290.TLOF аймагынын прожекторлорунун бийиктиги жер бетинин деңгээлинде вертодромдун коопсуздук аймагында же жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдо орнотулганда 25 смден ашпоого тийиш.

291.LP жер бетинен 2,5 смден ашык чыкпоого тийиш.

292.Периметрдин жарыктарынын бөлүштүрүлүшү 5-иллюстрацияда 5-13-сүрөттө көрсөтүлгөндөй болушу керек.

293.LР жарыгынын бөлүштүрүлүшү 6-иллюстрацияда 5-13-сүрөттө көрсөтүлгөндөй болушу керек.

294.TLOF прожекторлорунун спектрдик бөлүштүрүлүшү жер бетинин жана тоскоолдуктардын маркирлөөлөрүн туура аныкталгандай кылып тандалат.

295.TLOF бетинде өлчөнгөн прожекторлор менен горизонталдык жарыктандыруунун орточо деңгээли 8:1ден ашпаган жарыктандыруунун бирдейлик катышы (орточо менен минимум) менен 10 люкс болушу керек.

296.TDPC белгилөө үчүн колдонулган жарыктар сары жарык чыгаруучу бардык багыттуу ASPSL тилкелеринен турган сегменттелген тегерек болушу керек. Сегменттер ASPSLлердин тилкелеринен турушу керек жана ASPSLлердин жалпы узундугу тегеректин үзундугунун 50% кем эмес болушу керек.

297.Эгерде тик учактын аныктоочу жарыктары колдонулса, алар бардык тараптуу жашыл түстөгү жарыктар болушу керек.

§19. Тик учактардын токтоочу жайларынын прожектордук жарыктандыруусу

298.Тик учактардын токтоочу жайларынын прожектордук жарыктандыруусу түнкү убакта колдонууга каралган тик учактын токтоочу жайында камсыз болушу керек.

299.Тик учактардын токтоочу жайларындагы прожекторлорду учуудагы жана жердеги тик учактардын учкучтары жана токтоочу жайдагы персонал үчүн минималдуу жаркыраган тиешелүү жарыктандырууну камсыз кылуу үчүн жайгаштырылышы керек. Прожекторлор көлөкөлөрдү азайтуу үчүн тик учактын токтоочу жайы турган аймагы эки же андан көп тараптан жарыктандырыла тургандай схема жана багыттоо тандалышы тийиш.

300.Токтоочу жайдын прожекторлорунун спектрдик бөлүштүрүлүшү жер бетин жана тоскоолдуктарды маркирлөө үчүн колдонулган түстөрдү туура аныктоо үчүн тандалат.

301.Горизонталдык жана вертикалдык жарыктандыруу тик учактардын тез маневрлөө жана көздөлгөн чекитке чыгаруу, вертодромдун айланасында маанилүү операцияларды жүргүзүү үчүн персоналга же жабдууларга коркунуч келтирбестен тик учактын визуалдык таяныч пункттарынын көрүнүүсүн камсыз кылуу үчүн жетиштүү.

§20. Жүктөрдү лебедка колдонуп иштеткен аймакты прожектордук жарыктандыруу

302.Прожектордук жарыктандыруу түнкү убакта пайдалануу үчүн арналган, жүктөрдү лебедка колдонуп иштеткен аймагында камсыз кылынат.

303.Жүктөрдү лебедка колдонуп иштеткен аймагынын прожекторлору учуудагы учкучтар же ушул аймакта иштеген персонал үчүн жаркырабас үчүн жайгаштырылат. Орнотуу схемасы жана прожекторлордун багыты көлөкөлөрдүн минималдуу түзүлүшү үчүн тандалат.

304.Жүктөрдү лебедка колдонуп иштеткен аймактын прожекторлорунун спектрдик бөлүштүрүлүшү жер бетиндеги жана тоскоолдуктардын маркирлөөсүн туура аныктоо үчүн тандалат.

305.Жүктөрдү лебедка колдонуп иштеткен аймактын бетинде өлчөнгөн прожекторлор менен горизонталдык жарыктандыруунун орточо деңгээли 10 люкс болушу керек.

§21. РЖ нун жарыктары

306.РЖнун октук сызыгынын жарыктарына жана рулеждик жолдорунун жарыктарына АПКР - 14 эрежелеринин «Аэродромдор» деген I-бөлүгүндө белгиленген талаптар тик учактарды жерде айдоо үчүн арналган РЖ уна бирдей колдонулат.

§22. Тоскоолдуктарды чектөө беттеринин сыртында жана астында тоскоолдуктарды белгилөө үчүн визуалдык каражаттар

307.Аэронавигиялык изилдөөнүн жыйынтыктары вертодром үчүн белгиленген тоскоолдуктарды чектөө бетинин чегинен тышкары жана алардын астында жайгашкан тоскоолдуктар тик учактар үчүн коркунуч туудурганын көрсөтсө, алар маркирлениши жана жарыктандырылышы керек, бирок күндүзгү жарыкта тоскоолдук жогорку интенсивдүү тоскоолдук жарыктары менен жарыктандырылса, маркирлөөнү койбосо болот.

308.Аэронавигациялык изилдөөнүн жыйынтыктары дарыяны, сууну, өрөөндү же автомагистралды кесип өткөн аба зымдары же кабелдери тик учактар үчүн коркунуч туудурарын көрсөтсө, аларды маркирлениши, алардын тирөөчтөрүн белгилениши жана жарыктандырылышы керек.

§23. Тоскоолдуктарды прожектордук жарыктандыруу

309.Түнкү убакта колдонууга арналган вертодромдо тоскоолдуктар эгерде аларга тоскоол жарыктарын коюу мүмкүн болбосо прожекторлор менен жарыктандырылат.

310.Тоскоолдуктардын прожекторлору тоскоолдукту толугу менен жарыктандыргыдай жана мүмкүн болушунча учкучтардын жалтантпай тургандай жайгаштырылышы керек.

311.Тоскоолдуктарды прожектордук жарыктандыруу 10 кд/м2 жарыкты түзө тургандай болушу керек.

Глава 6. Вертодромдордун кызматтары

§1. Вертодромдогу авариялык кырдаал учурундагы иш-чараларды пландаштыруу

312.Вертодромдогу авариялык кырдаал учурундагы иш-чаралардын планы тик учактын учууларын жана вертодромдогу ишмердүүлүктүн башка түрлөрүн эске алуу менен иштелип чыгат.

313.Бул план вертодромдо же ага жакын жерде авариялык кырдаал болгон учурда жардам көрсөтө ала турган органдар тарабынан аныкталат.

314.Вертодромдогу авариялык кырдаал учурундагы иш-чаралардын планы вертодромдо же ага жакын жерде авариялык кырдаал болгон учурда аткарылуучу иш-чараларды координациялоону карашы керек.

315.Эгерде вертодромго конууга кирүү/учуп кетүү траекториясы суу үстүндө болсо, планда тик учак сууга конуп калган учурда куткаруу иштерин координациялоо үчүн жооптуу орган жана ал мекеме менен кантип байланышуу тартиби аныкталышы керек.

316.План эң аз дегенде төмөнкү маалыматтарды камтышы керек:

1)    алар үчүн план түзүлгөн авариялык кырдаалдардын түрлөрү;

2)    ар бир каралган авариялык кырдаалда планды ишке ашырып баштоонун тартиби;

3)    вертодромдо жана анын сырткары жайгашкан, ар бир авариялык кырдаалда алардын телефондорунун номерлерин жана башка байланыш маалыматтарын көрсөтүү менен алар менен байланышуу керек болгон органдардын аталыштары;

4)    ар бир авариялык кырдаалга карата ар бир органдын ролу;

5)    телефон номерлери же башка байланыш маалыматтары менен вертодромдогу тиешелүү кызматтардын тизмеси;

6)    башка органдар менен өз ара жардам көрсөтүү жана шашылыш кызматтарды көрсөтүү боюнча жазуу жүзүндөгү келишимдердин экземплярлары;

7)    координаттардын торчосу менен вертодромдун жана анын жакынкы айланасынын картасы.

317.Планда көрсөтүлгөн бардык органдар алардын планда каралган ролу жөнүндө маалымдалышы керек.

318.Иш жүзүндөгү өзгөчө кырдаал учурунда табылган кемчиликтерди жоюу үчүн планды карап чыгуу жана андагы маалыматтар кеминде жылына бир жолу же зарыл деп эсептелсе, иш жүзүндөгү өзгөчө кырдаалдан кийин жаңыртылышы керек.

319.Вертодромдо үч жылда бир жолдон кем эмес планды авариялык кырдаал учуруна карата сыноодон өткөрүү керек.

§2. Куткаруу жана өрт менен күрөшүү

320.Авариялык-куткаруучу жана өрткө каршы шаймандардын жана кызматтардын болушу жер бетинен жогору көтөрүлгөн, адамдар болгон курулмалардын үстүндө жайгашкан вертодромдордо камсыз кылынат.

321.Жер бетинин деңгээиндеги вертодромдордогу жана адамдар жок курулмалардын үстүндөгү жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдордогу авариялык-куткаруу жана өрткө каршы жабдууларга жана кызматтарга муктаждыкты аныктоо үчүн учуулардын коопсуздук тобокелдигине баа берүү жүргүзүлүшү керек.

§3. Камсыздалган коргоонун деңгээли

322.Негизги затты колдонууга карата, бүткүл болжолдонгон практикалык критикалык зонага (м2 менен) колдонуу ылдамдыгы (л/мин) вертодромдо тутум колдонууга киргизилген учурдан тартып, заттын интенсивдүүлүгүнө ылайыктуу бир мүнөттүн ичинде пайда болушу мүмкүн болгон ар кандай өрттү камтуу талабына көз каранды.

323.Практикалык критикалык аймакты эсептөө (негизги зат үзгүлтүксүз агым менен берилгенде) тик учактын фюзеляжынын узундугун (м) тик учактын фюзеляжынын туурасына (м) көбөйтүү жолу менен, плюс 4 м болгон кошумча туурасынын коэффициентин (W1) эсептөө керек. H0 – H3 категориясын 6-1-таблицада көрсөтүлгөн фюзеляждын өлчөмдөрүнүн негизинде аныктоо керек.

Таблица 6-1.

Вертодромдун өрткө каршы коопсуздугун камсыз кылуунун категориясы

324.Вертодромдор үчүн, практикалык критикалык аймактын эсептөөсү (негизги зат чачуу ыкмасы менен берилгенде) дайыма TLOF жана ал жүктөм көтөргөндүктөн, – FATO камтыган вертодромдун периметри менен чектелген аянтта негизделиши керек.

§4. Өрт өчүрүүчү заттар

325.Жер бетиндеги деӊгээлде жайгашкан вертодромдо RFFS каралса, негизги заттын жана кошумча заттын саны 6-2-таблицага ылайык болушу керек.

Таблица 6-2.

Жер бетиндеги деңгээлдеги вертодромдор үчүн минималдуу колдонуучу өрт өчүрүүчү заттардын саны

 Жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдордо негизги зат туруктуу көбүк берүү тутумунун жардамы (FFAS) менен үзгүлтүксүз агым менен берилгенде жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдо RFFS каралганда, көбүктүн жана кошумча заттын саны 6-3-таблицага ылайык болушу керек.

Таблица 6-3.

Жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдор үчүн минималдуу колдонулган өрт өчүрүүчү заттардын саны

326.Үстүндө негизги зат көбүктү стационардык берүү тутумунун (FFAS) жардамы менен чачуу ыкмасы менен берилген катуу аянтчасы бар вертодром - жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдор/жер бетинин деңгээлинде жайгашкан вертодромдор. Мындай вертодромдор ​​үчүн көбүк өндүрүү үчүн талап кылынган суунун көлөмү практикалык критикалык зонага (м2) көбөйтүлгөн тиешелүү жеткирүү ылдамдыгына (л/мин/м2) көз каранды, бул көбүк эритмесинин салыштырмалуу керектөөсүн (л/мин) берет.

327.Берүүнүн узактыгы эң аз дегенде 3 мүнөт болушу керек.

328.Кошумча заттар H2 операциялар үчүн 6-3-таблицага туура келиши керек.

329.Атайын жабдылган жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдор/чектелген өлчөмдөгү беттин деңгээлинде жайгашкан вертодромдор, мында негизги зат стационардык камсыздоо тутумунун (ФАС) жардамы менен чачуу жолу менен - ​​сууну гана колдонгон DIFFS бар өрттү пассивдүү кармаган жердин бети. Мындай вертодромдор үчүн талап кылынган суунун көлөмү практикалык критикалык зонага (м2) жараша көбүк берүүнүн интенсивдүүлүгүнө (3,75 л/мин/м2) көбөйтүлүп, суунун салыштырмалуу керектөөсүн (л/мин) бериши керек. Суунун керектүү көлөмүн эсептөө үчүн өзгөчө агым берүүнүн узактыгына көбөйтүлүшү керек.

330.Берүүнүн үзактыгы эң аз дегенде 2 мүнөттү түзүү керек.

331.Кошумча заттар H2 операциялары үчүн 6-3-таблицага туура келиши керек.

332.Негизги заты үзгүлтүксүз агым менен же көбүктү берүүнү туруктуу тутумдардын жардамы менен чачыратуу ыкмасы берилип жаткан атайын жабдылган вертодромдор – катуу аянтчасы бар вертодром. Мындай вертодромдор үчүн көбүк өндүрүү үчүн талап кылынган суунун көлөмү практикалык критикалык зонага (м2) жараша көбүк берүүнүн интенсивдүүлүгүнө (л/мин/м2) көбөйтүлүп, суунун салыштырмалуу керектөөсүн (л/мин) бериши керек. Көбүк өндүрүү үчүн керектүү суунун керектүү көлөмүн эсептөө үчүн өзгөчө агым берүүнүн узактыгына көбөйтүлүшү керек.

333.Берүүнүн узактыгы 5 мүнөттөн кем эмес болушу керек..

§5. Жайгаштыруу убактысы

334.Жер бетинин деңгээлинде жайгашкан вертодромдо авариялык-куткаруу жана өрткө каршы кызматынын ыкчам максаты көрүүнүн жана жер үстүндөгү оптималдуу шарттарда эки мүнөттөн ашпаган жайгаштыруу убактысына жетишүү болууга тийиш.

335.Жер бетинен жогору көтөрүлгөн чектелген көлөмдөгү вертодромдордо негизги заттарды талап кылынган берүү ылдамдыгы боюнча берүү үчүн жайгаштыруу убактысы тутумду ишке киргизгенден тартып 15 секундду түзүшү керек. Издөө-куткаруу жана өрт өчүрүү персоналы талап кылынса, мындай персонал тик учактар учууларды аткаруу учурунда​​ түздөн-түз вертодромдо же ага жакынкы жерде болушу керек.

§6. Авариялык-куткаруучу каражаттар жана жабдуу

336.Вертодромдо тик учактарды эксплуатациялоо менен байланышкан тобокелдиктин жалпы деңгээлине ылайыктуу авариялык-куткаруучу каражаттар жана жабдуулар менен камсыз болушу керек.

§7. Байланыш тутуму жана авариялык кабарлоо

337.Авариялык кырдаал учуруна карата планга ылайык тийиштүү авариялык билдирүү жана/же байланыш тутуму каралышы керек.

§8. Персонал

338.Авариялык-куткаруучу өрткө каршы кызматын комплекттөөдө анын саны талап кылынган тапшырманы аткарууга ылайык келет.

339.Авариялык-куткаруу өрт өчүрүү кызматын комплекттөө учурунда алар өз милдеттерин аткаруу жана квалификациясын сактоо боюнча даярдоодон өтүшөт.

340.Издөө-куткаруу жана өрткө каршы кызматтын персоналына коргоо жабдуулары берилет.

§9. Эвакуация жолдору

341.Жер бетинен жогору көтөрүлгөн вертодромдордо негизги авариялык чыгуу жана бир кошумча эвакуациялык чыгуу болот.

342.Авариялык чыгуулар иш жүзүндө мүмкүн болушунча бири биринен алыс жайгаштырылышы керек.

Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелери - 14.

 III бөлүк “Конуу аянтчалары”

1-бап. Жалпы жоболор

1. Жеңил, эң жеңил, өзгөчө жеңил жана аэростаттардын (мындан ары-жеңил) аба кемелеринин учуулары үчүн конуу аянтчаларын эксплуатациялоого жол берүү эрежелери Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигинде ушул аба кемелеринин учуулары үчүн конуу аянтчаларын эксплуатациялап жаткан жарандар, ишканалар жана менчигинин формасына жана башкаруу чөйрөсүнө карабастан уюмдар үчүн милдеттүү болуп эсептелет.

2. Бул Эрежелер 5700 кг дан ашык болбогон максималдуу көтөрүлүү массасына ээ болгон жеңил аба кемелери жана вертолёттор жана тастыкталган максималдуу көтөрүлүү массасы 3175 кг дан аз вертолётторду кошо, көтөрүлүү жана конуу үчүн пайдаланыла турган туруктуу жана убактылуу конуу аянтчаларына болгон техникалык-эксплуатациялык талаптарды аныктайт.

3. Конуу аянтчасы коммерциялык жарандык авиациянын жүргүнчүлөрүн жана жүктөрүн ташуу максатында пайдаланылбайт.

4. Эрежелер юридикалык жана жеке жактардын – алардын ээлерине же эксплуатанттарына документацияны тариздөөгө талаптарды жана конуу аянтчаларын эксплуатациялоо жана жол берүү тартибине талаптарды аныктайт.

5. Эрежелер жеңил аба кемелеринин учууларынын, ошондой эле ушул аба кемелеринин учууларын жүргүзүүгө жанаша жаткан райондордун калкынын коопсуздугун, Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигиндеги башка аба кемелеринин учууларынын коопсуздугун камсыз кылуу максатында иштелип чыккан.

6. Эрежелер конуу аянтчаларын эксплуатациялоого уруксат алууга байланышкан зарыл болгон жол-жоболорду жүргүзүүнү, ошондой эле аларга жол берүүгө жана эксплуатациялоого жоопкерчиликтүү конкреттүү аткаруучуларды жана кызмат адамдарын аныктайт.

7. Жеңил аба кемелеринин учуулары үчүн туруктуу жана убактылуу конуу аянтчалары тастыктамалоого жана Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын аэродромдорунун Мамлекеттик реестринде каттоого жатпайт.

8. Конуу аянтчаларын эксплуатациялоого жол берүүнүн жана жарандык авиация органында эсепке алуунун тартиби ушул эрежелердин 2 -бабында жазылган.

9. Жеңил аба кемелеринин учуулары үчүн туруктуу жана убактылуу конуу аянтчаларын эксплуатациялоого жол берүү ушул Эрежелер менен белгиленген талаптарга жана жол-жоболорго ылайык ишке ашырылат.

10. Учуулардын коопсуздугуна таасирин тийгизүүчү эксплуатациялоонун шарттарынын, эксплуатациялык мүнөздөмөлөрдүн же конуу аянтчасына жанаша жерлердин кандайдыр-бир өзгөрүүлөрүндө конуу аянтчасынын эксплуатанты тартипте эксплуатациялоого жол берүү максатында аны кайрадан инспекциялоодон өткөргөнгө чейин эксплуатациялоону токтотуп турат.

11. Конуу аянтчасын эксплуатациялоого жол берүүгө байланышкан бардык чыгымдарды анын эксплуатанты тартат.

12. Бул Эрежелерде төмөнкү терминдер колдонулат:

Учуу-конуу тилкеси. Аба кемелеринин конуусу жана көтөрүлүүсү үчүн даярдалган жер бетинин белгиленген тик бурчтуу участогу.

Жерге тийүү зонасы. Конуп жаткан аба кемелеринин биринчи жерге тийүүсү үчүн арналган УКТ босогосунун ары жагындагы участок.

Тоскоолдуктардан эркин зона. Конууга кирүүнүн ички бетинин, ички өткөөл бетинин жана үзгүлтүккө учураган конууда экинчи айлампага кетүү бетинин үстүндөгү жана учуу тилкесинин бөлүгү жана ушул беттер менен чектелген, аэронавигациянын максаттары үчүн зарыл болгон массасы боюнча жеңил жана морт негиздегиден башка, оркоюп турган эч кандай кыймылсыз тоскоолдугу болбогон аба мейкиндиги.

Конуу аянтчасынын контролдук чекити. Конуу аянтчасынын географиялык турган ордун аныктоочу чекит.

УКТнын коопсуздугунун аяккы зонасы. УКТнын октук сызыгынын уландысынын эки жагынан тең симметриялуу жайгашкан жана тилкенин аягында бириге турган, бардыгынан мурда аба кемесинин УКТ га жетпей конуусунда же УКТ дан ашып кетүүсүндө зыянга учуроо коркунучун азайтуу үчүн арналган зона.

Тормоздоонун аяккы тилкеси. Үзгүлтүккө учураган көтөрүлүүдөгү аба кемесин токтотууга жарактуу участок катары даярдалган күүлөнүүнүн орун алган узундугунун аягындагы жер бетинин белгилүү тик бурчтуу участогу.

Учуу тилкеси. УКТ ны камтыган жана эгерде мындай бар болсо, тормоздоонун аяккы тилкесин камтыган жана төмөндөгүгө арналган белгилүү участок:

1)           УКТнын чегинен чыгып кеткен аба кемелеринин зыянга учуроосун азайтууга, жана

2)           анын үстүнөн көтөрүлүү же конуу учурунда учуп бара жаткан аба кемелеринин коопсуздугун камсыз кылууга.

Морт обьект. Аба кемесине минималдуу коркунуч келтирүү үчүн соккунун таасири учурунда сынып кетүүгө, деформацияланууга же ийилүүгө конструктивдик арналыштагы аз массалуу обьект.

Маркер. Тоскоолдукту жек чекти белгилөө үчүн жер бетинин деңгээлинин үстүнө орнотулуучу обьект.

Маркалоочу белги ( маркалоо). Аэронавигациялык маалыматты берүү үчүн жумушчу аянттын бетине жайгаштырылуучу символ жана символдордун тобу.

Жүрүүнүн маршруту. Транспорт каражаттарынын гана пайдалануусу үчүн арналган жумушчу аянттын чектеринде орнотулган жер үстүндөгү маршрут.             Токтоп туруу орду. Аба кемесинин токтоп туруусу үчүн арналган перрондогу бөлүнгөн участок.

Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын органы – Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети ыйгарым укук берген жарандык авиация жаатындагы жөнгө салуу жана көзөмөл боюнча мамлекеттик орган.

Перрон. Аба кемелерин жайгаштыруу үчүн арналган конуу аянтчасынын белгилүү аянты.

Маневрлер аянты. Перрондордон тышкаркы, аба кемелеринин көтөрүлүүсү, конуусу жана рулениеси (бурулуусу) үчүн арналган конуу аянтчасынын бир бөлүгү.

Рулеждик жолчонун тилкеси. Рулеждик жолчону камтыган, рулеждик жолчодо эксплуатацияланып жаткан аба кемесин коргоо үчүн жана кокусунан рулеждук жолчонун чектеринен чыгып кеткен аба кемесинин зыянга учуроо коркунучун төмөндөтүү үчүн арналган участок.

Тоскоолдуктардан эркин тилке. Анын үстүндө белгиленген бийиктикке чейин аба кемеси алгачкы бийиктикке чыгуунун бир бөлүгүн жүргүзүүчү жарактуу участок катары тандалып алынган же даярдалган, контролдукта турган жердин же суунун бетинин белгилүү тик бурчтуу участогу.

УКТ нын босогосу. АК конуусу үчүн пайдаланылуучу УКТнын участогунун башталышы.

Конуу аянты. Аба кемелеринин конуусу жана көтөрүлүүсү үчүн арналган жумушчу аянттын бир бөлүгү.

Тоскоолдук. Төмөнкү бардык кыймылсыз ( убактылуу же туруктуу) жана кыймылдуу обьекттер же алардын бир бөлүгү:

1)           аба кемелеринин жерде жүрүүсү үчүн арналган зонада жайгаштырылган;

2)           учуудагы аба кемелерин коргоо үчүн арналган белгиленген беттин үстүндө көтөрүлүп турат;

3)           ушундай белгиленген беттерден тышкары жайгашат жана баалоонун натыйжалары боюнча аэронавигация үчүн коркунуч келтирет.

Үзгүлтүккө учураган конуу. Тоскоолдуктардан учуп өтүүнүн абсолюттук/салыштырмалуу бийиктигинен төмөн бардык чекитте аткарылуусу күтүүсүз токтолуучу конуу.

Жумушчу аянт. Маневр жасоонун аянтынан жана перрондордон турган аба кемелеринин көтөрүлүүсү, конуусу жана рулениеси (бурулуусу) үчүн арналган конуу аянтчасынын бир бөлүгү.

Аба кемесинин түрүнө эсептелген учуу тилкесинин узундугу. Максималдуу тастыкталган көтөрүлүүнүн массасында, деңиз деңгээлинде, стандарттуу атмосфералык шарттарда, шамал жокто жана УКТнын нөлдүк жантайышында көтөрүлүү үчүн зарыл болгон, тастыктоо боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан жазылган аба кемесин учууда эксплуатацияланышы боюнча тиешелүү жетектемеде же аба кемесин жасап чыгаруучудан алынган ошого шайкеш документте көрсөтүлгөн учуу тилкесинин минималдуу узундугу. Тиешелүү учурларда учуу тилкесинин узундугу аба кемелери үчүн учуу тилкесинин теңдештирилген узундугун же, башка учурларда -көтөрүлүү дистанциясын билдирет.

Рулеждик жолчо. Аба кемелеринин рулениеси үчүн белгиленген жана конуу аянтчасынын бир бөлүгүн башка бөлүгү менен кошуу үчүн арналган конуу аянтчасындагы белгиленген жол. Анын ичинде:

1) Токтоп туруучу жердеги аба кемесинин рулениесинин тилкеси. Рулеждик жолчо катары белгиленген жана аба кемелеринин токтоп туруучу орундарына гана келүүнү камсыз кылууга арналган перрондун бир бөлүгү.

2) Перрондук рулеждик жолчо. Перрондо жайгашкан жана рулениенин перрон аркылуу кетүүчү маршрутун камсыз кылууга арналган рулеждик жолчолордун системасынын бир бөлүгү.

3) Чоң ылдамдыкта чыгаруучу рулеждик жолчо. УКТ менен тик бурчтуу кошулган жана конууну аткарган аба кемелерине башка чыгаруучу рулеждик жолчолордо жетишилген ылдамдыктарга караганда УКТ дан андан жогорку ылдамдыкта чыгууга жана ошону менен УКТ да болуунун убактысын минимумга жеткирүүгө мүмкүндүк берүүчү рулеждик жолчо.

Учуулардын коопсуздугун башкаруу системасы. Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери менен каралган жарандык авиациянын уюмдарынын ишмердигине жана башка маселелерге карата Учуулардын коопсуздугунун өкмөттүк программасында белгиленген учуулардын коопсуздугунун алгылыктуу деңгээлине жетүүгө зарыл болгон уюштуруу структурасын, жоопкерчиликтин иерархиясын жана ырааттуулугун кошо, учуулардын коопсуздугун башкарууга системалуу мамиле.

УКТнын бетинин абалы. Аба кемесинин учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүн эсептеп чыгуу максатында УКТнын абалынын кодун аныктоо үчүн негиз боло турган, УКТнын абалы жөнүндө кабарлоодо колдонулуучу УКТнын бетинин абалынын баяндамасы.

Конуу аянтчасынын эксплуатанты – Кыргыз Республикасынын аймагында катталган, учууларга конуу аянтчасынын эксплуатациялык жарактуулугун камсыз кылуучу юридикалык жак.

Эксплуатант – аба кемелерин эксплуатациялоочу юридикалык же жеке жак (жеке учкуч).

Өтүнмө – конуу аянтчасын эксплуатациялоого жол берүү жана эксплуатациялоого жол берүү жөнүндө Күбөлүктү алууга же аракет мөөнөтүн узартууга өтүнмө берүүчүнүн белгиленген формадагы расмий кайрылуусу.

Өтүнмө берүүчү -конуу аянтчасын эксплуатациялоого жол берүү жөнүндө Күбөлүктү алууга өтүнмө берген жеке же юридикалык жак.

Туруктуу конуу аянтчасы – жеңил аба кемелеринин токтоп туруусу жана учууларын аткаруу үчүн жарактуу болгон жана пайдаланылып жаткан, зарыл болгон курулмалары жана жабдуулары бар жердеги ( суудагы, муздагы) участок же атайы даярдалган минималдуу жол берилген өлчөмдөгү аянтча.

Убактылуу конуучу аянтча – жеңил аба кемелеринин учуулары үчүн жылдын белгилүү мезгилинде колдонула турган жана туруктуу курулмалары, жабдуулары жана бөлүнгөн аба мейкиндиги жок конуу аянтчасы.

13. Бул Эрежелерде төмөнкү кыскартуулар колдонулат:

КРАЭ -Кыргыз Республикасынын Авиациялык Эрежелери

ККТ -коопсуздуктун каптал тилкеси

УКТ- учуп -конуу тилкеси

АК -аба кемеси

КУКТ -кыртыштык учуп-конуу тилкеси

кг -килограмм

КАЗ -коопсуздуктун аяккы зонасы

км- километр

ТАТ -тормоздоонун аяккы тилкеси

УТ -учуу тилкеси

м -метр

 ТТО – токтоп туруу орду

АКТ – аба кыймылын тейлөө

КР ЖАО -Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органы

БКД -болгон көтөрүлүү дистанциясы

РЖ- рулеждик жолчо.

ҮУКБД -үзгүлтүккө учураган көтөрүлүүнүн болгон дистанциясы

КБУ – күүлөнүүнүн болгон узундугу

КБД – конуунун болгон дистанциясы

с – секунда

см – сантиметр

2-бап. Конуу аянтчаларын эксплуатациялоого жол берүү

§1. Конуу аянтчаларын эксплуатациялоого жол берүүнүн тартиби

14. Туруктуу конуу аянтчалары үчүн:

1) конуу аянтчасынын ээлеринин же эксплуатанттарынын эксплуатацияга жол берүүгө өтүнмө (мындан ары- өтүнмө) берүүсү;

2) конуу аянтчасынын ушул Эрежелердин талаптарына жарактуулугун аныктоо максатында инспекциялоо;

3) конуу аянтчасын эксплуатациялоого жол берүүнү каттоо журналына киргизүү.

15. Убактылуу конуу аянтчалары үчүн: эксплуатант тарабынан бекитилген жана жарандык авиация органы менен макулдашылган убактылуу конуу аянтчалары үчүн учууларды аткаруудан нускаманын болушу.

§2. Конуу аянтчасын эксплуатациялоого жол берүүгө өтүнмө

16.Жеңил аба кемелеринин (мындан ары – АК ) учуусу үчүн конуу аянтчаларын эксплуатациялоого жол берүүнү берүү үчүн негиз болуп анын ээсинин же эксплуатантынын өтүнмөсү эсептелет.

17. Өтүнмө конуу аянтчасынын ээси же эксплуатанты тарабынан толтурулат жана анда белгиленген документтер менен бирге жарандык авиациянын органына берилет.

18. Өтүнмөгө төмөнкү документтер кошумчаланат:

1) аянтчада учууларды өткөрүү боюнча авиациялык коопсуздук, өрт коопсуздугу, орнитологиялык коопсуздук боюнча, авариялык -куткаруу жумуштарын жүргүзүүнүн тартиби, аянтчанын электрдик камсыздоо жумуштары боюнча бөлүмдөрдү камтыган нускама;

2)конуу аянтчасынын абалын техникалык текшерүүнүн актысы;

3) менчик укугун , туруктуу пайдалануунун, жер участогунун ижарасын тастыктоочу документ, же ээси же туруктуу пайдалануучу менен макулдашуу жөнүндө, же жер участогунун ижарачысы менен ага конуу аянтчасын жайгаштыруу жөнүндө документ;

4) юридикалык же жеке жакты -ишкерди мамлекеттик каттоодон өткөндүгү жөнүндө күбөлүктүн көчүрмөсү, жеке учкуч үчүн -анын паспорттук маалыматтары.

19. Өтүнмө бардык белгиленген документтер болгон учурда гана кароого алынат. Берилген документтердин комплекти жарандык авиация органы тарабынан алардын түшкөн күнүнөн тартып 20 жумушчу күн ичинде каралат.

20.Берилген документтерди кароодогу оң натыйжалар учурунда жарандык авиация органы тарабынан конуу аянтчасын инспекциялоодон өткөрүү чечими кабыл алынат. Өтүнмө берүүчүгө үч күндүк мөөнөттө инспекциянын мөөнөтүн көрсөтүү менен кат жүзүндөгү кабарлоо жиберилет.

21.Берилген документтерди кароодогу терс натыйжада Өтүнмө берүүчүгө үч күндүк мөөнөттө берилген документация боюнча сын пикирлер же аргументтелген баш тартуу жөнөтүлөт.

 §3. Конуу аянтчасынын инспекциясы

            22. Конуу аянтчасынын инспекциясы жарандык авиация органы тарабынан конуу аянтчасынын жанаша жаткан аймагын, УТ, УКТ, тоскоолдуктардан эркин зонаны, жабдууну, ушул Эрежелер менен каралган көлөмдө документацияны текгерүү жолу менен жүргүзүлөт.

23. Инспекция учурунда ушул Эрежелерге ылайык конуу тилкесинин эксплуатациялык талаптарга шайкештиги аныкталат.

24. Инспекциянын натыйжалары боюнча конуу аянтчасынын инспекциялык текшерүүсүнүн актысы түзүлөт жана жарандык авиация органынын жетекчиси тарабынан бекитилет.

25. Акт эки нускада түзүлөт жана кол коюлат. Актынын бир нускасы Өтүнмө берүүчүгө тапшырылат, экинчи нускасы жарандык авиация органында калат.

26. Эгерде инспекция учурунда Өтүнмө берүүчү тарабынан кайра текшерүүсүз четтетиле турган кемчиликтер аныкталган болсо, Өтүнмө берүүчү аныкталган кемчиликтерди инспекция аяктаганга чейин жеринде четтетет. Конуу аянтчасынын инспекциясынын натыйжалары боюнча кемчиликтерди жойуу жөнүндө отчет түзүлөт жана жарандык авиация органына берилет.

27. Эгерде инспекция учурунда ушул Эрежелердин талаптарына шайкештик эместер аныкталган болсо, Өтүнмө берүүчү аныкталган кемчиликтерди жарандык авиациянын органы менен макулдашылган мөөнөттөрдө жоет жана кайталап инспекция жүргүзүү жөнүндө өтүнмө берет.

§4.Туруктуу конуу аянтчаларын эксплуатациялоого жол берүү

28. Жеңил АК учууларын аткаруу үчүн арналган туруктуу конуу аянтчалары Конуу аянтчасын каттоо жана эксплуатациялоого жол берүү журналына киргизүүгө жатат.

29. Жеңил АК учууларын аткаруу үчүн туруктуу конуу аянтчаларын эксплуатациялоого жол берүүгө өтүнмө жарандык авиация органына төмөнкү учурларда берилет:

1) конуу аянтчасын эксплуатациялоого киргизүүдө;

2) конуу аянтчасынын ээсинин же эксплуатантынын өзгөрүүсүндө;

3) учуулардын коопсуздугуна таасирин тийгизе турган эксплуатациялоонун шарттарынын өзгөрүлүшү, же конуу аянтчасынын, же жанаша жаткан жерлердин мүнөздөмөлөрүнүн өзгөрүлүшү.

30. Туруктуу конуу аянтчасын Конуу аянтчасын каттоо жана эксплуатациялоого жол берүү журналына киргизүү үчүн негиз болуп төмөнкүлөр эсептелет:

1) Ушул Эрежелердин 15 -пуктуна ылайык, инспекциянын алдында Өтүнмө берүүчү тарабынан берилген документтердин комплектисин берүү;

2) Ушул Эрежелердин §3 ылайык акт.

31. Конуу аянтчасын каттоо жана эксплуатациялоого жол берүү журналына киргизбестен конуу участкасын эксплуатациялоого тыйуу салынат.

32. . Конуу аянтчасын каттоо жана эксплуатациялоого жол берүү журналынын маалыматтары аба кыймылын тейлөө органдары (мындан ары -АКТО) тарабынан эксплуатанттарга (менчик ээлерине) аба мейкиндигин пайдаланууга тиешелүү өтүнмөлөр түшкөн учурда конуу аянтчасынан аба мейкиндигин пайдаланууга руксаттарды берүү үчүн негиз болуп эсептелет.

§5. Убактылуу конуу аянтчасын эксплуатациялоого жол берүүнүн тартиби

33. АКнын учууларын аткаруу үчүн убактылуу конуу аянтчалары Конуу аянтчасын каттоо жана эксплуатациялоого жол берүү журналына каттоого жатпайт.

34. Эксплуатациялоого чейин убактылуу конуу аянтчасына жол берүү үчүн негиз болуп төмөнкүлөр эсептелет:

1) убактылуу конуу аянтчасынын ушул Эрежелердин талаптарына шайкеш келиши;

2) УКТнын, УТ өлчөмдөрү, тоскоолдуктардан эркин зоналардын жана алардын өз ара жайгашуусу аныкталган схемасы бар , өрт жана авиациялык, орнитологиялык коопсуздук, авариялык-куткаруу жумуштарын жүргүзүүнүн тартибинин бөлүмдөрү менен, аянтчаны электр камсыздоосу учуулар үчүн убактылуу конуу аянтчасын пайдалануу максатында ээси , туруктуу колдонуучу же ижарачы менен макулдашылган , убактылуу конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча эксплуатант бекиткен нускама;

3) убактылуу конуу аянтчасынын техникалык текшерүүсүнүн актысы.

35. Убактылуу конуу аянтчасынан учууларга АК эксплуатанттарынын же менчик ээлеринин өтүнмөсү ушул Эрежелердин 35-пунктунда белгиленген документтердин болушунда аба мейкиндигин пайдаланууга руксаттын АКТ органы тарабынан берилишине негиз болуп эсептелет.

36. АКТ органы тарабынан аба мейкиндигин эркин аэростаттардын пайдалануусуна руксат берүүсү үчүн негиз болуп конуу аянтчасынын районунда учууларды жүргүзүү боюнча нускама эсептелет.

37.Убактылуу конуу аянтчасын эксплуатациялоого руксат алуу техникалык текшерүүнүн актысын бекиткен учурдан тартып 3 ай бою жарактуу.

38. Ушул Эрежелердин 35-пунктунда белгиленген документтери жок убактылуу конуу аянтчасын эксплуатациялоого тыйуу салынат.

39. Убактылуу конуу аянтчасын тандоо жана изилдөө, авиациялык-химиялык жумуштарды аткаруу үчүн убактылуу конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча нускаманы иштеп чыгуу жана бекитүү эксплуатанттын учкучтар курамына жүктөлөт.

§6. Документацияны тариздөөгө талаптар

40. Өтүнмөнү берүүдө жана инспекцияны жүргүзүүдө Өтүнмө берүүчү тарабынан берилүүчү документтер ушул Эрежелердин талаптарына жооп бериши керек.

41. Өтүнмө берүүчүнүн колу менен күбөлөндүрүлбөгөн кандайдыр -бир түзөтүүлөр болгон учурда документация кароого кабыл алынбайт.

3-бап. Учуу-конуу аянтчаларына жалпы техникалык жана эксплуатациялык талаптар.

42. АК учуулары үчүн туруктуу жана убактылуу конуу аянтчаларына жалпы техникалык жана эксплуатациялык талаптар конуу аянтчаларын эксплуатациялоо боюнча төмөнкү талаптарды жана чектөөлөрдү белгилейт.

§1. Конуу аянтчаларынын мүнөздөмөлөрү

43. Ар бир конуу аянтчасы үчүн элементтеринин өлчөмдөрү жана мындай зоналардын өз ара жайгашуусунун схемасы менен схемалары иштелип чыгышы жана бекитилиши керек:

1) тоскоолдуктарды жана рельефти чагылдыруу менен жанаша жаткан жерлердин;

2) тоскоолдуктарды чагылдыруу менен конуу аянтчасынын участкалары;

3) УКТ;

4) тоскоолдуктардан эркин зоналар

5) УТ тун тоскоолдуктардан эркин жана тегизделген бөлүгүнүн;

6) РЖ (зарыл болгондо);

7) ТТО жана АКны тейлөө;

8) атайын жана башка автотранспорттун ТТО;

9) башка зоналардын (зарыл болсо).

44. Конуу аянтчасында көтөрүлүүнүн жана конуунун ар бир багыты үчүн төмөнкү дистанциялар орнотулушу керек: күүлөнүүнүн, көтөрүлүүнүн, үзгүлтүккө учураган көтөрүлүүнүн, конуу дистанциясы.

45 .Аянтчаны, УКТ, РЖ, перронду долбоорлоо жана УКТнын, РЖнын, перрондун бекемдигин аныктоо Кыргыз Республикасынын аракеттеги ченемдик-укуктук актыларына ылайык аткарылат.

§2. Тоскоолдуктарды чектөө жана эсепке алуу

46. Конуу аянтчасынын контролдук чекитиндеги борбору менен радиусу 2,5 км болгон айлананын чектеринде бийиктиги жана тоскоолдуктардын жайгашуусу жөнүндө маалыматтар берилет.

47. Конуу аянтчасында тоскоолдуктарды чектөөнүн төмөнкү беттери орнотулат;

1) Конууга кирүүнүн бети;

2) өткөөл бет

3) ички горизонталдуу бет

48. Конууга кирүүнүн бети КАЗдан башталат, аба өңүттөрү тарабына узундугу 1500 м жана УКТнын огуна карата жантайуу бурчу 3⁰ . Конууга кирүүнүн бетинин айырмасынын бурчтары 10% ды түзөт.

49. Өткөөл бет конууга кирүүнүн бети менен чектелип, ККТ четинен башталат жана 20⁰ ка карата 45 м бийиктикке чейин жантайуу бурчуна ээ болот.

50. Ички горизонталдуу бети конууга кирүүнүн бети жана өткөөл бет менен чектешет жана ККТдан 1500м аралыкка созулат.

51. Тоскоолдуктарды чектөөнүн көрсөтүлгөн беттеринен тоскоолдуктар чыгып кеткен учурда, конуу аянтчаларын күндүз визуалдык учууларда колдонууга руксат берилет, бул учурда конуу аянтчасынын эксплуатанты бул конуу аянтчасындагы учууларды жүргүзүү боюнча нускамага тоскоолдуктардын баяндамасын киргизет.

52. Конууга так кирүүнүн системалары менен жабдылган УКТлары бар конуу аянтчалары үчүн аэродромдор үчүн белгиленген КРАЭ -14 -I “Аэродромдор” бөлүгүндөгү талаптар колдонулат.

53. Конуу аянтчасынын эксплуатанты өз аймагындагы обьекттердин жана ушул конуу аянтчасынан 1500 м радиустагы тоскоолдуктардын эсебин алат жана контролдук жүргүзөт.

§3. Жанаша жаткан жерлер үчүн талаптар

54. УКТнын, конуу аянтчасынын жайгашуусу, андан учууларды пландаштыруу жана аткаруу учууларды жүргүзүүнүн нускамасына жооп бериши керек.

55. Конуу аянтчасы жанаша жаткан жерлерде учуулардын коопсуздугуна терс таасирин тийгизүүчү факторлору болбогондой кылып жайгашуусу керек.

56. Конуу аянтчасынын калктуу пункттун чектеринен алыстыгы анын четинен 200 метрден кем болбошу керек.

57. АКнын зыянга учуроосунда УКТга конууну камсыз кыла албаган калктуу пункттардын, токойдун жана көлмөнүн бийиктигинде же калктуу пункттардын, токойдун же көлмөлөрдүн чектеринен тышкары УКТлардан АК учууларына тыйуу салынат.

58. АКнын зыянга учуроосунда ага же анын чектеринен тышкары жанаша жаткан суу бетине конууну камсыз кылбай турган пляждардын, калктуу пункттардын жана жээк тилкесинин үстүндөгү бийиктиктеги сууга конуу аянтчасынан АКлардын учууларына тыйуу салынат.

59. Көтөрүлүүдөн кийин кыймылдаткычтын токтоп калуусунда, эгерде АКнын конуу аянтчасына кайтып келүүсү камсыз кылынбаса, абадан жакындоолор зонасындагы жерлер коопсуз конууну аткаруу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылышы керек.

§4. Абадан жакындоолор тилкелерине талаптар

60. Конуу аянтчасынын багыты жана өлчөмдөрү, жана ушул тилкелердин чегиндеги табигый жана жасалма тоскоолдуктардын жол берилген бийиктиктери АКнын көтөрүлүүсүнүн жана конуусунун коопсуздугун камсыз кылышы керек.

61. Көтөрүлүүнүн жана конуунун ар бир багыты үчүн тоскоолдуктардан эркин зонадагы тоскоолдуктардын болушунда АКнын ар бир түрү үчүн белгиленген көтөрүлүүнүн жана конуунун минималдуу коопсуз дистанцияларына ылайык алардын коопсуз өлчөмдөрү аныкталышы керек.

62. Эгерде конуу аянтчасына жанаша жайгашкан аймакта , анын ичинде тоскоолдуктардан эркин зонанын чектеринде жок кылууга мүмкүн болбогон тоскоолдуктар болсо, алардын коопсуздугун камсыз кыла турган учуулардын атайын режимин киргизүү шартында аны эксплуатациялоого жол берилет. Бул режим конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча нускамада эскертилиши керек.

§5. Учуу-конуу тилкесине талаптар

63. АКнын учуулары үчүн УКТ табигый беттүү (кыртыш) же жасалма каптоо менен болушу мүмкүн.

64. Конуу аянтчасынын УКТсынын жайгашуусун жана багытын тандоо добушка байланыштуу көйгөйлөрдү болтурбоо үчүн турак жай курулуштарына бөлүнгөн райондорго жана конуу аянтчасына жакын болгон добуштун таасирине сезгич башка райондорго конууга кирүү жана учуп чыгуу маршруттары минималдуу түрдө таасир бергендей кылып жүргүзүлөт. УКТнын жайгашуусун тандоодо ошондой эле жердин орнитологиялык жагдайы жана канаттуулардын учуп өтүүчү жерлери, жакын жерде тамак-аш калдыктарынын таштандыларын сактоочу жайлардын болбоосу эске алынат.

65. Конуу аянтчасынын УКТсынын узундугу аянтчанын эксплуатанты тарабынан берилген аба кемесинин түрүнүн учуусунда эксплуатациялоонун жетектемесинде көрсөтүлгөн керектүү узундукта, жердин орун алган мүнөздөмөлөрүн – жантайуусун, деңиз деңгээлинен бийиктиктин ашып туруусун, температураны эске алуу менен аныкталат. Ошону менен УКТнын узундугу төмөнкүлөрдөн кем болбошу керек:

1) 750 кг га чейинки АК үчүн УКТнын узундугу 300 метрден кем эмес;

2) 750 кгдан ашык АК үчүн УКТнын узундугу 600 метрден кем эмес;

3) АКда окуу-машыгуу учууларын аткарууда:

а) массасы 750 кг га чейинки АК үчүн УКТнын узундугу 600 метрден кем эмес;

б) массасы 750 кгдан ашык АК үчүн УКТнын узундугу 1200 метрден кем эмес;

66.Конуу аянтчасынын УКТсынын жазылыгы төмөнкүлөрдөн аз болбошу керек:

1) УКТнын узундугу 600 м ге чейинки конуу аянтчалары үчүн 18 м

2) УКТнын узундугу 600 м ден 1200 мге чейинки конуу аянтчалары үчүн 23 м

3) УКТнын узундугу 1200 м ден 1800 м ге чейинки конуу аянтчалары үчүн 30 м

4) УКТнын узундугу 1800 м ден ашык конуу аянтчалары үчүн 45 м

67. Конууга так кирүү үчүн жабдылган УКТнын жазылыгы 30 м ден кем эмес болушу керек.

68. Эксплуатациялоонун ыңгайлуулугу жана өткөрүү жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн конуу аянтчасындагы шамалдын күчүнө жараша, негизги УКТдан башка, кошумча УКТларды жайгаштыруу мүмкүн. Кошумча УКТлар ушул Эрежелердин талаптарына жооп бериши керек.

69. Жасалма каптоосу бар УКТ болгондо, кошумча КУКТнын дагы болушу сунушталат.

70. Негизи менен параллель КУКТнын жайгашуусунда УКТлардын окторунун ортосундагы аралык 30 м ден кем болбошу керек.

71.КУКТнын бети олуттуу теңдештик эместиктери жана таштары жок, тегиз болушу керек. Үсч метрдик сызгычтын алдындагы 6см ге чейинки тереңдиктеги жалпы теңдеш эместиктерге жол берилет.

72.КУКТдагы өсүп жаткан чөптүн узундугу 10 см ден ашык болбошу керек.

73. Конуу аянтчасынын УКТсынын бекемдиги ал арналган аба кемелеринин кыймылында пайда болуучу жүктөмдөргө чыдагандай болушу керек. Конуу аянтчасынын УКТсынын каптоолорун курууда УКТнын бетинин жабышуу мүнөздөмөлөрүнүн начарлоосуна же башкача жол менен аба кемесинин көтөрүлүүсүнө же конуусуна жагымсыз таасирлерине алып келиши мүмкүн болгон белгиленген ченемдерден четтөөгө жол берилбейт.

74. КУКТнун бетинде жат предметтер болбошу керек.

75. КУКТну жасалгалоодо жамгырдын же кардын эриген суусунун агып кетүүсү үчүн беттин жантайууларын эске алуу зарыл.

76. Конуу аянтчасынын УКТсынын кайсы болбосун бөлүгүнүн узата жантайуусу 2% дан ашпоосу керек.

77. Суунун бетинен учууларды ишке ашырган учурда УКТ таза, калкып жүргөн предметтерсиз жана суунун бетинен 1 метрден кем эмес тереңдиктеги суу алдындагы тоскоолдуктарсыз болушу керек.

78. Суунун бетиндеги толкундоо 2 баллдан ашык болбошу керек. АКны эксплуатациялоону пландаштырууда эксплуатациялык документациянын жана учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнүн талаптары боюнча башка чектөөлөргө муктаж боло турган болсо, толкундоонун руксат берилген чоңдугу эң жогорку талаптардан жогору болбошу керек.

79. Вертолеттор эксплуатациялануучу УКТлардын өлчөмдөрү ушул Эрежелер менен аныкталган бардык талаптарды эске алуу менен шамалга жана вертолеттун учуу мүнөздөмөлөрүнө жараша бардык багыттар боюнча коопсуз көтөрүлүүнү жана конууну камсыз кылышы керек.

80. Вертолеттордо машыгуу учууларын аткарууда конуу аянтчасынын УТ тун минималдуу өлчөмдөрү 200х400 м ден кем болбошу керек.

81. Конуу аянтчасынын УКТсынын ККТсы УКТнын эки жагынан тең симметриялуу түрдө, УКТнын жана анын каптал тилкелеринин жалпы жазылыгы төмөнкүдөн кем эмести түзгөндөй болуп жайгашат:

1) УКТсы 800 м ге чейинки узундуктагы конуу аянтчалары үчүн 30 м;

2) УКТсы 800м ден 1200 м ге чейинки узундуктагы конуу аянтчалары үчүн 60м;

3) УКТсы 1200 м ден ашык узундуктагы конуу аянтчалары үчүн 75 м.

82. Конуу аянтчасынын УКТсына кошулуучу коопсуздуктун каптал тилкесинин бети ушул УКТнын бети менен бир деңгээлде жайгашып, анын туурасынан жантайуусу 2,5% ашпайт. Коопсуздуктун каптал тилкеси аба кемесинин УКТнын чектеринен чыгып кетүүдө аба кемесинин конструктивдик зыянга учуроосун болтурбастан, ал түзө турган жүктөмдү, же коопсуздуктун каптал тилкесинде жүрө турган транспорттук каражаттардын оордугун көтөрүшү керек. ККТда турган жана учуулардын коопсуздугуна коркунуч келтирген же учуулардын коопсуздугуна терс таасир тийгизе турган обьект тоскоолдук катары каралат жана четтетилет.

83. Конуу аянтчасынын узундугу 1200 метрден ашык болгон же приборлор боюнча конууга кирүүгө арналган УКТсынын ар бир учунда УКТнын коопсуздугунун аяккы зонасы (КАЗ) каралган.

84. УКТнын коопсуздугунун аяккы зонасы УКТнын учунан ары созулат жана 90 м ден кем эмес узундукка ээ. УКТнын коопсуздугунун аяккы зонасынын жазылыгы аны менен байланышкан ККТнын профилденген бөлүгүнүн жазылыгына шайкеш келет.

85. Конуу аянтчасынын УКТсынын коопсуздугунун аяккы зонасында болгон жана аба кемелеринин коопсуздугуна коркунуч туудурган обьект тоскоолдук катары каралат жана четтетилет.

86. УКТнын КАЗын аба кемесинин жетпей конуусунда же УКТнын чектеринен ашып кетүүсүндө зыянга учуроо коркунучун төмөндөтүү үчүн даярдашат же курушат, ал аба кемесинин жүгүрүү ылдамдыгынын азайышына көмөктөшөт жана авариялык-куткаруучу жана өрткө каршы транспорттук каражаттардын жүрүүсүн жеңилдетет.

§6. Учуу тилкесинин эркин зоналарына жана тегизделген бөлүктөрүнө талаптар

87. Тоскоолдуктардан эркин зона болгон учурда анын узундугу УКТнын ар бир аягында 50 м ден кем болбошу керек.

88. УТ жазылыгы УКТнын ар бир тарабынан 20 м кем болбошу керек.

89. УКТнын, тоскоолдуктардан эркин зоналарды жана УТнын берилген суммардык өлчөмдөрүн камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда, АК учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө шайкеш болгон шарттарда, учуулардын коопсуздугунун жалпы шарттарын сактоодо жана алардын артында аңдардын жана олуттуу жантайыштардын болбоосунда УКТнын, тоскоолдуктардан эркин зонанын жана УТ нын узундугун жана жазылыгын азайтууга жол берилет.

§7. Рулеждук жолчолорго талаптар

90. Эки же андан ашык АК учуулары үчүн УКТларда УКТ, ТТО жана башка атайын зоналардын ортосунда РЖ аныкталышы керек.

91. РЖ нын саны, багыты, жазылыгы жана жайгашуусу, РЖ дагы кыртыштын бекемдиги ар бир конкреттүү учурда, АК нын коопсуз кыймылынын, маневрлөөсүнүн, сүйрөтүүнүн шарттарында, АКнын жана транспорттун каршы жүрүүсүн болтурбоодо, РЖ чым катмарын сактоодо (колдон келишинче) аныкталат.

92. Конуу аянтчасынын туруу ордун УКТ менен байланыштыруучу РЖ ал өзү тейлеген УКТныкындай эле бекемдикке ээ болот. РЖ бетинде аба кемесинин конструкциясына зыян келтирүүчү өңгүл-дөңгүлдөр болбошу керек.

93. РЖ нын УКТга параллелдүү жайгашуусунда УКТ менен РЖ нын чек араларынын ортосундагы аралык 20 м ден кем болбошу керек.

§8. АКнын туруу жана тейлөө орундарына талаптар

94. Экиден көп АК лардын учууларын үчүн конуу аянтчасында ТО жана тейлөө орундары аныкталышы керек.

95. ТТОнун жана тейлөө ордунун формасы, өлчөмдөрү жана жайгашуусу ар бир конкреттүү учурда АК нын санына жараша, коопсуз маневрлөөдө, тейлөө каражаттарынын жайгашуусунда жана атайын автотранспорттун өтүүсүндө аныкталат.

96. Перрондун/ туруу ордунун кайсы болбосун бөлүгү ал тейлей турган аба кемелеринин кыймылынын натыйжасында пайда болуучу жүктөмдөрдү көтөрө алышы керек.

97. АКнын токтоо орундарында аны пайдалануучу аба кемесинин жана кайсы болбосун катар жайгашкан имараттын, токтоо ордунун башка жериндеги аба кемесинин жана башка обьекттердин ортосунда төмөнкүдөй минималдуу коопсуз аралыктар сакталышы керек:

1) Узундугу 1200м ге чейинки конуу аянтчаларынын ТОдо 3 м;

2) Узундугу 1200 м ден 1800 м ге чейинки конуу аянтчаларынын ТОдо 4,5 м;

3) Узундугу 1800 м ден ашык конуу аянтчаларынын ТОдо 7,5 м.

§9. Конуу аянтчасынын атайын зоналарына болгон талаптар

98. Старт алдындагы УКТлар, автотранспорттун токтоо орундары, күйүүчү май куйуу жана башка зоналар үчүн атайы зоналардын жайгашуусунун зарылдыгы ар бир конкреттүү учурда УКТнын арналышына, анын жүктөмүнө, ошондой эле учуулардын коопсуздугун жана конуу аянтчасын жана анын жабдуусун коопсуз эксплуатациялоону камсыз кылууга жараша аныкталат.

§10. Маркалоо

99. Конуу аянтчасы жок дегенде бир шамал көрсөткүч менен жабдылат. Шамал көрсөткүч учуп жүргөн аба кемесинен же конуу аянтчасынан көрүнгөндөй кылып жайгаштырылат. Түнкү учууларда шамал көрсөткүчкө жарык берилет. Шамал көрсөткүчтүн түсү курчап турган чөйрө менен контрасттуу болгондой тандалат.

100. Маркерлер морт болот. Конуу аянтчасынын УКТсына жана РЖ га жакын жайгаштырылуучу маркерлер аба кемелеринин винттеринин жана кыймылдаткычтарынын гондолаларынын клиренсин камсыз кылуу үчүн жетишерлик жапыз орнотулат.

101. Таянычынан жулунуп кеткен маркерлерди абанын агымы менен үйлөп кетпеши үчүн кошумча якорду же чынжырды пайдаланышат.

102. Конуу маркери бул конуу аянтчасынын УКТсынын чек араларын белгилей турган чек ара белгиси. Маркерлер жасалма каптоосу жок УКТнын узундугу курчап турган чөйрө менен УКТнын бетинин ортосунда жетишерлик контраст болбогондуктан белгиленбеген учурда каралат.

103. Конуу маркери УКТнын чек араларын даана белгилөө үчүн конустук же үч бурчтук пирамида сымал формага ээ болот. Маркер бийиктиги 0,8 м жана негизинин жактарынын узундугу 0,7 м болгон конус же үч бурчтуу пирамида түрүндөгү белги. Маркер бийиктиги 0,2 м болгон кезектешүүчү горизонталдуу кара-ак же кызыл- ак тилкелер менен сырдалат, маркердин төмөнкү тилкеси кара же кызыл болушу керек. Маркердик белги морт материалдан жасалат.

104. Конуу маркерлери конуу аянтчасынын УКТсынын тышкы каптал чек араларынан 1 м аралыкта бир-биринен бирдей алыстыкта жайгаштырылат.Узундугу 800 м ге жакын кыртыштык УКТда чек ара маркерлеринин ордуна бир-биринен 50 м аралыкта орнотула турган ак түстөгү, ал эми кар жаткан учурда -кызыл түстөгү желекчелер колдонулат.

105. Кар жаткан УКТлар үчүн конуу маркерлери чектери башка кандайдыр-бир ыкма менен белгиленбеген учурда пайдаланууга жарактуу УКТнын аянтынын чектерин белгилөө үчүн колдонулат. Кар жаткан УКТлар үчүн конуу маркерлери 100 м ашпаган интервал менен УКТнын четтери бойлото орнотулат. Аларды УКТнын октук сызыгына симметриялуу түрдө, канаттарынын учунун жана кыймылдаткычтарынын зарыл болгон клиренсин камсыз кылгандай жайгаштырылат.Кар жаткан УКТлар үчүн конуу маркерлери жеңилдетилген типтеги маркерлер сыяктуу жакшы көрүнө турган обьекттерден турушу керек.

1-сүрөт Кирүү маркери

106. Жасалма каптоосу жок конуу аянтчасынын УКТсынын кирүү маркери кыртыштык УКТнын белгилөө үчүн орнотулат жана 1-сүрөттөгүдөй узундугу 4,9 м болгон үч кырдуу призма түрүндө болот. Вертикалдуу туура кесилишинде маркер бийиктиги 1 м, негизи 1.2 м болгон бирдей капталдуу үч бурчтук формасында болот.

107. Кирүү маркерлери конуу аянтчасында, УКТнын башталыш сызыгында, анын каптал чек араларынан 5 м алыстыкта орнотулат. Конуу тарабынан УКТны н башталышын белгилөөчү маркердин бет жагы түсү боюнча кезектешүүчү вертикалдуу ак жана кара түстөгү тилкелер менен сырдалат. Конуу аянтчасынын УКТсынын аягын белгилөөчү кирүү маркеринин карама -каршы жагы кезектешүүчү ак жана кызыл түстөгү тилкелер менен боелот. Четки тилкелери кара же кызыл түстө болушу керек. Тилкелеринин жазылыгы 0,7 м.

108. Жасалма каптоосу жок перрондордун туруу орундарынын маркерлери 2-сүрөттөгүдөй даярдалат. Маркер аба кемесинин тумшук бөлүктөрүнүн жайгашуу сызыгы боюнча каптал чек араларынан 1,5-2 м алыстыкта орнотулат жана сары түстө, ал эми цифралары жана кыйуусу кара түстө болот.

2-сүрөт. ТО маркери ( Өлчөмдөрү мм менен көрсөтүлгөн).

109. Кооптуу жерлердин маркерлери менен учуу тилкесинин , ошондой эле жасалма каптоосу жок УКТ,РЖ жана конуу аянтчасынын перрондорунун кооптуу участоктору керек. Кооптуу жерлердин маркерлери 3-сүрөттөгүдөй, капталдарынын өлчөмү 0,6м вертикалдуу туурасынан кесилиши бирдей жактуу үч бурчтук болгон узундугу 3 м үч капталдуу призманы көрсөтөт. Белги жеңил материал менен капталат. Белги эки тарабынан өлчөмдөрү 0,3х0,3 м болгон шахмат тартибинде жайгашкан эки катар ак жана кызыл квадраттарга боелот.

3-сүрөт Кооптуу жерлердин маркери

110. Маркалоого жаткан тоскоолдуктарды чектөөнүн беттеринин каптал чек араларында жайгашкан бардык кыймылсыз обьектилер иш жүзүндө аткарууга мүмкүн болгон учурда сырдалат, болбосо, өзүнүн формасынын, өлчөмүнүн жана түсүнүн аркасында жетишерлик байкалып турган жана кошумча маркалоого муктаж болбогон обьектилерди кошпогондо аларга же алардын үстүнө маркерлер же желекчелер орнотулат.

111. Пайдалануу үчүн кандайдыр-бир зоналардын жараксыздыгын эскертүүчү маркерлер мисалы, желекчелер, конустар же маркердик калкандар сыяктуу бийик турган көрүнүктүү нерселер болот.

112. Пайдаланууга жараксыз зоналар жөнүндө эскертүүчү конус бийиктиги 0,5 м кем эмес, кызыл, саргыч-кызыл же сары түскө сырдалган же ушул түстөрдүн кайсынысы болсо дагы ак түс менен айкалышта сырдалат.

113. Пайдаланууга жараксыз зоналар жөнүндө эскертүүчү желекче жактары 0,5 м кем болбогон квадраттын формасын түзөт жана кызыл, саргыч-кызыл же сары түскө сырдалган же ушул түстөрдүн кайсынысы болсо дагы ак түс менен айкалышта сырдалат.

114. Пайдаланууга жараксыз зоналар жөнүндө эскертүүчү маркердик калкан кезектешүүчү кызыл, ак же саргыч-кызыл жана ак вертикалдык тилкелери менен бийиктиги 0,5 м жана узундугу 0,9 м кем эмес өлчөмдө болот.

§11. Конуу аянтчасынын жабдылышы

115. Конуу аянтчасынын жабдуусунун каражаттары конуу аянтчасында учууларды аткаруу боюнча нускамага ылайык учууларды камсыз кылуунун жалпы талаптарына жооп бериши керек.

116. Учууларды радиотехникалык камсыздоо жана АК учуулары үчүн конуу аянтчасынын авиациялык электр байланыштын каражаттары учууларды пландаштыруу жана аткаруу мезгилинде учууларды аткаруунун нускамасына ылайык РТЗ каражаттары жана авиациялык электр байланышынын каражаттары менен жабдылышы керек.

117. Жасалма каптоосу бар УКТнын техникалык тейлөөдө УКТнын бетинин жабышкактыгынын мүнөздөмөлөрү жабышкактыктын коэффициентин өлчөө үчүн түзүлүштүн жардамы менен өлчөнөт.

118. Байланыш каражаттары менен жабдылбаган же байланышты жоготкон эң жеңил АК учууларын башкарууда командаларды берүү учууларды конуу аянтчасында жүргүзүү боюнча нускама менен белгиленген атайы сигналдардын жана белгилердин жардамы менен аткарылат.

119. Туруктуу конуу аянтчаларында стационардык радиостанциялар болгон учурда аларга жарандык авиациянын органынан тиешелүү руксат жана күбөлүк алынышы керек.

120. АКлардын учуулары үчүн туруктуу конуу аянтчалары учууларды пландаштыруу жана аткаруу учурунда төмөнкүдөй минималдуу зарыл болгон метеорологиялык жабдууга ээ болушу керек:

1) шамалдын багытын жана күчүн өлчөгүч ( шамал көрсөткүч);

2) 20 эселик дүрбү

3) 118-136 Мгц диапазону менен УКВ радиостанциясы;

4) учуулардын зоналарынын жана маршрутунун чектеринде фактылык метеорологиялык маалыматты жана аба ырайынын божомолун алуу үчүн байланыш каражаттары;

5) атмосфералык басымды аныктоо үчүн прибор;

6) абанын температурасын өлчөөчү прибор;

7) көрүнүүнүн метеорологиялык алыстыгын аныктоо үчүн ориентирлердин схемасы (табигый жана жасалма).

121. Метеорологиялык жабдуунун тизмеси жана ориентирлердин схемасы конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча нускамага кошумчаланат.

122. АКлардын учуулары үчүн убактылуу конуу аянтчалары учууларды пландаштыруу жана аткаруу учурунда конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча нускамада белгиленген зарыл болгон метеорологиялык жабдууга ээ болушу керек, атап айтканда:

1) шамалдын багытын жана күчүн өлчөгүч ( шамал көрсөткүч);

2) 20 эселик дүрбү

3) 118-136 Мгц диапазону менен УКВ радиостанциясы;

4) учуулардын зоналарынын жана маршрутунун чектеринде фактылык метеорологиялык маалыматты жана аба ырайынын божомолун алуу үчүн байланыш каражаттары;

123. Жасалма каптоосу менен УКТнын маркалоосу жана конуу аянтчасын маркалоо белгилери менен жабдуу, “Т” конуу белгиси үчүн кездемелердин өлчөмдөрү, шамалдын багытын аныктоо үчүн чаарала конустун өлчөмү, үйлөмө буйлардын өлчөмдөрү эксплуатациялык талаптарга ылайык аткарылат.

124.Учууларды жүргүзүүнүн учурунда байланыш каражаттарынын болушу электр камсыздоо алардын үзгүлтүксүз иштөөсүн камсыз кылышы керек.

125. Туруктуу конуу аянтчалары авариялык -куткаруу каражаттары менен жабдылышы керек.

126. Учууларды даярдоо жана аткаруу учурунда конуу аянтчаларында авиациялык окуянын ордунан жабыркагандарды эвакуациялоо үчүн замбил же жабыркаганды жаткырган абалда жайгаштыруу үчүн орун, медициналык аптечка, өрт өчүргүч, жакынкы медициналык мекемелердин жайгашуусунун схемасы жана байланышы менен жабдылган траспорттук каражат болушу керек.

127. Суунун бетинен АК учууларын даярдоо жана жүргүзүү учурунда авариялык -куткаруу жана издөө иштерин камсыз кылуу үчүн кезметтеги автомобилге кошумча куткаруучу командасы менен кезметтеги катер же кезметтеги суучулу менен кайык болушу керек.

128.Туруктуу конуу аянтчаларында өрт коопсуздугун камсыз кылууга анын эксплуатанты (менчик ээси) жооп берет. Убактылуу аянтчада – конуу аянтчасынын эксплуатанты (менчик ээси) же АКнын эксплуатанты (менчик ээси) жооп берет.

129. Конуу аянтчасынын эксплуатанты (менчик ээси) АКнын, өрт коопсуздугунун маселелери боюнча аракеттеги ченемдик -укуктук актыларга ылайык анын аймагында жайгаштырылган үйлөрдүн жана курулмалардын өрт коопсуздугун камсыз кылат.

130. Конуу аянтчасынын, анын аймагында жайгаштырылган үйлөрдүн жана курулмалардын ар бир жумушкери өрт коопсуздугунун белгиленген эрежелерин билүүсү жана аткаруусу, өрткө алып келүүчү аракеттерге жол бербөөсү керек.

131. Конуу аянтчасынын аймагы дайыма тазалыкта кармалып, жай мезгилинде куураган чөптөн жана башка күйүүчү заттар менен материалдардан тазаланып туруусу керек. Кыш мезгилинде кардан жана муздан тазаланып туруусу керек.

132. АКга май куйуучу жана электрлешип кете турган химиялык заттарды (майлуу химикаттар ж.б.) жүктөөчү жерлер АКларга эксплуатациялык талаптарга ылайык жердештирүүчү түзүлүштөр менен жабдылган болушу керек.

133. Эң жеңил жана өзгөчө жеңил АКнын бир же эки ТТО бир көмүркычкыл өрт өчүргүчү же өрт өчүрүүнүн башка алгачкы каражаттары менен жабдылат.

134. Жеңил АКтын ТТОсу көмүр кычкыл өрт өчүргүч, куму бар жашик (0,5 м3 дан кичине эмес), 2,0 х 1,5 м кийиз же асбест же эки ТТОго бир өрт өчүргүч эсебинен өрт өчүрүүчү затынын запасы 40 кг дан кем эмес өрт өчүргүч менен жабдылат.

135. ТТО аянтчалары якордук бекиткичтер менен жабдылышы керек.

136. Жердештирүү түзүлүштөрүнүн иштөө жөндөмдүүлүгүн текшерүүнү жүргүзүү менен (жылына 1 жолудан аз эмес)ТТОдо жердештирүү чекиттерин камсыз кылуу зарыл. Жердештирүүчү түзүлүштөрдүн агынын жайылып кетишинин каршылыгы 100 Омдон кем болбошу керек.

§12. УКТда авиациялык коопсуздук чараларын уюштуруу

137. Конуу аянтчасынын эксплуатанты (менчик ээси) төмөнкүлөр аркылуу авиациялык коопсуздуктун стандартташтырылган деңгээлин, АКны, курулмаларды жана жабдууну конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча нускамаларга ылайык кайтарууну жогорулатууга багытталган иш чараларды киргизиши керек:

1) АКны, КММ сактоо орундарын, РТЗ обьекттерин, АКТ кайтарууну уюштуруу;

2) башкаруунун системаларынын бекиткич приборлорунда жана шассиде айдап качууга каршы приборлорду жана кулпулары милдеттүү түрдө колдонуу;

3) АКнын берилген түрү үчүн каралган эшиктерин (люктар), башка жерлерин пломбалоо же мөөр басуу;

4) АКны жана конуу аянтчасынын обьекттерин кайтарууну андан ары өркүндөтүүгө жана күчөтүүгө багытталган техникалык уюштуруу иш чараларын өткөрүү;

5) өткөрүү режимин колдоого, ошондой эле материалдык баалуулуктарды уурдоону болтурбоого багытталган алдын алуу иштерин жүргүзүү.

138. Конуу аянтчасынын эксплуатанты (менчик ээси) АКны, курулмаларды жана жабдууларды кайтарууну уюштурууга, кайтаруунун техникалык каражаттарынын болушуна жана оң абалына, РТЗ жана жарык берүүгө жооп берет.

139. Туруктуу конуу аянтчаларында АКны, курулмаларды жана жабдууларды кайтаруу конуу аянтчаларында учууларды жүргүзүү боюнча нускамага ылайык, анын ичинде зарыл болгон учурда кароолчунун кайтаруусун колдонуу менен ишке ашырылат. Конуу аянтчасын кайтаруу жөнүндө жобо, кайтарууну уюштуруу жана күзөттүн жеке курамы боюнча кызматтык нускамалар конуу аянтчасынын эксплуатанты (менчик ээси) тарабынан иштелип чыгат.

§13 Канаттуулар жана жапайы жаныбарлар менен кагылышуу коркунучун азайтуу

140. Аэродромдо канаттуулар жана жаныбарлар менен кагылшуу коркунучун азайтуу максатында КР ЖАО талап кылат:

1) АКнын канаттуулар жана жаныбарлар менен кагылышуусунун эсебин алуунун жана маалымат берүүнүн улуттук системасына киргизүү;

2) АКнын эксплуатанттарынан, конуу аянтчасынын эксплуатантынан жана башка булактардан АКнын аэродромдо жана анын чет-жакларында канаттуулар жана жаныбарлар менен кагылышуусу жөнүндө маалыматтарды топтоо;

3) канаттуулар жана жапайы жаныбарлар түзгөн коркунучка дайыма баа берүү.

141. Канатуулар жана жапайы жаныбарлар менен кагылышуулар жөнүндө отчетторду КР ЖАО чогултат жана канатуулар менен кагылышуулар жөнүндө ИКАО системасынын маалыматтык базасына (IBIS) киргизүү үчүн ИКАОго жиберилет.

142. Конуу аянтчасынын эксплуатанты тарабынан АКнын канатуулар жана жапайы жаныбарлар менен кагылышуу ыктымалдуулугун минимумга келтирүүгө багытталган чараларды кабыл алуу жолу менен АКнын учууларын жүргүзүү үчүн кооптуулукту азайтуу боюнча аракеттер аткарылат.

143. Эгерде конуу аянтчасында канаттуулар менен кагылышуу коркунучу орун алган болсо, конуу аянтчасынын эксплуатанты, АКнын эксплуатанты тарабынан АКнын учууларына потенциалдуу коркунуч келтире турган канаттуулардын жана жаныбарлардын санын азайтуу үчүн конуу аянтчасында жана анын чет-жакаларында канаттуулардын жана жаныбарлардын жашоосуна каршы аракет кылуучу чараларды кабыл алуу жолу менен аракеттер жасалат.

144. Конуу аянтчасынын эксплуатанты өз алдынча башкаруунун жергиликтүү органдары менен бирге конуу аянтчасына канаттууларды жана жапайы жаныбарларды чакыра турган таштандыларды төгүү жайларын же бардык башка булактардын пайда болушунун алдын алуу жана жок кылуу боюнча чараларды көрөт.

§14. Конуу аянтчасын техникалык тейлөө

145. Конуу аянтчасынын эксплуатанты техникалык тейлөөнүн регламентин, анын ичинде, бул зарыл болгон жерде алдын алуучу техникалык тейлөөнүн регламентин аныктайт жана конуу аянтчасынын УКТсынын каптоосун күтүү максатында конуу аянтчасын техникалык тейлөө программасын иштеп чыгат.

146. Конуу аянтчасынын каптоолоруна карата пайдаланыла турган алдын алуучу техникалык тейлөөнүн системасы конуу аянтчасынын жумушчу аянтын техникалык тейлөөнү жана аба кемелери аны эксплуатациялоого жарактуу абалда кармап турууну карайт жана төмөнкү минималдуу шарттарды камсыз кылат:

1) Конуу аянтчасынын УКТнын каптоосунун жок дегенде үчтөн бир бөлүгүндө жабышуунун коэффициентинин мааниси конуу аянтчасында белгиленгенден кем эмес, же такыр болбогондо, 0,3 төн кем эмести;

2) Конуу аянтчасынын жок дегенде үчтөн бир бөлүгүндө жабышуунун коэффициентинин маанисиде, же, такыр болбогондо, УКТнын өлчөнгөн жабышуу коэффициенти 0,18 ден төмөн болгон учурда УКТ көтөрүлүүнү/конууну ишке ашыруу үчүн жараксыз деп эсептелет жана тазалоо үчүн жабууга жатат;

3)УКТ жумушчу бөлүгүнүн бетинде жаан-чачындын катмары жок:

а) суу-10 мм ден ашык;

б) ылай менен суу кар -12 мм ден ашык;

в) кургак кар -50 мм ден көп.

4) конуу аянтчасынын жумушчу бөлүгүнүн бетинде дефекттери жок:

а) жанаша жаткан тактачалардын ортосундагы жана жаракалардын четтериндеги чыгып калуулар 25 мм ден ашык;

б) тереңдиги 25 мм ден ашык чуңкурлар ( диаметри 120 мм болгон айлана менен жабыла турган чуңкурларды кошпогондо);

в) арматуранын ачык калган стержендери;

г) чоочун предметтер же каптоонун бузулушунун продуктылары;

д) эксплуатацияланып жаткан аба кемесинин эксплуатациялык документациясында көрсөтүлгөн өлчөмдөгү же үч метрдик рейка алдында 100 мм ден ашык ачыктыкты пайда кылуучу толкун сымалдар жана микро тегиз эместиктер;

е) тартуунун кадамы тиешелүү түрдө 5.10 жана 20 метр болгондо нивелирлөө менен аныкталган 0,030, 0,022, 0,015 маанилерден ашкан мезо тегиз эместиктер;

ж) чоочун предметтер;

з) АКнын ошого арналган эксплуатациялык документациясынын талаптары менен белгиленген маанилеринен төмөн эмес кыртыштын (тапталган кардын) бекемдиги;

и) АКнын ошол үчүн арналган документациялары;

5) ККТ да таштар жана башка чоочун предметтер орун алган эмес;

6) кыртыштык УКТ. РЖ, ТТО беттеринде дефекттер жок;

7) конуу аянтчасынын зарыл болгон маркалоосу бар;

8) учуу тилкесинин кыртыштык элементтеринде бийиктиги 10 смден кем эмес жана 30 см ден ашык чөп өскөн;

9) ТТОдогу бекитүүчү түзүлүштөр (якордук бекитүү) эсептүү АКлардын түрлөрүнүн керилмелеринен эсептик күчтөрдү кабыл алууну камсыз кылат. Эгерде алар бузук болсо же жарактуулук мөөнөтү өтүп кетсе, бул түзүлүштөрдү эксплуатациялоого жол берилбейт.

147. Конуу аянтчасынын эксплуатанты тарабынан жумушчу аянттын абалына жана ага байланышкан курулмалардын жана каражаттардын эксплуатациялык абалына көз байкоосалып туруу камсыз кылынат.

148. Конуу аянтчасынын эксплуатанты тарабынан учууларды өрткө каршы камсыздоо чаралары камсыз кылынат.

§15. Конуу аянтчасынын эксплуатантынын жоопкерчилиги

149. Конуу аянтчасынын жана учууларды камсыз кылуу каражаттарынын зарыл болгон мүнөздөмөлөрүн учууларды жүргүзүү боюнча нускамага ылайык кармап турууга конуу аянтчасынын эксплуатанты (менчик ээси) жооп берет. Конуу аянтчасынын эксплуатанты (менчик ээси) Кыргыз Республикасынын учуулардын коопсуздугун камсыз кылуудагы укук бузуулар, авиациялык коопсуздук, орнитологиялык коопсуздук, конуу аянтчасын эксплуатациялоодо авариялык – куткаруу иштерин жүргүзүү жөнүндө Кодекске ылайык жоопкерчиликтүү болот.

150. Конуу аянтчасынын эксплуатанты ( менчик ээси) төмөнкүлөргө милдеттүү;

1) Конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча нускамага ылайык АКнын стационардык жайгашуусунда АКнын ТОну жана конуу аянтчасынын башка зоналарын кайтарууну уюштурууга;

2) авиациялык жана тейлөөчү персоналдын адамдарын конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча нускама, конуу аянтчасынын элементтеринин жана зоналарынын схемасы, АКнын жана автотранспорттун кыймылынын схемасы, өрт коопсуздугунун эрежелери менен тааныштырууга;

3) конуу аянтчасынын жердеги жана учууда эксплуатациялоо эрежелерин аткарууга контролдукту уюштурууга;

4) учууларды аткарууда конуу аянтчасынын жумушчу зонасына чоочун адамдардын кирүүсүнө жол бербөөгө;

5) авариялык-куткаруучу жана издөө иштерин уюштурууга;

6) Конуу аянтчасына жанаша жаткан аймакта жаңы обьекттердин , электр берүү чубалгыларын, жолдордун курулушун, канаттуулардын топтолуучу орундарын, учуулардын коопсуздугуна таасири тийиши мүмкүн болгон башка обьекттерди текшерүү жана учуулардын коопсуздук шарттарын сактоо боюнча иш чараларды ишке ашыруу, конуу аянтчасында учууларды жүргүзүү боюнча нускамага тиешелүү өзгөртүүлөрдү киргизүү жана зарыл болгон учурда конуу аянтчасын кезексиз инспекциялоо жана ушул Эрежелердин талаптарына ылайык эксплуатациялоого жол берүү жолу менен туруктуу контролдукту ишке ашырууга.