Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин энергетикалык ишкана жана мекемелеринде өрткө каршы машыгууларды уюштуруу боюнча нускама

Кыскартуулар жана аныктамалар

1 бөлүм. Жалпы нускамалар

1. Бул нускама Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин электр станцияларынын, электр тармактар ишканаларынын, диспетчердик башкармалыктарынын, башка уюмдарынын инженердик-техникалык кызматкерлери, кызматчылары жана жумушчулары (мындан ары -персоналдын), ошондой эле өрткө каршы бөлүмдөрдүн өздүк курамы үчүн милдеттүү болуп саналат. Өрттү өчүрүү боюнча машыгууларга катышуучу Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин ыктыярдуу өрт бригадалары (мындан ары – ЫӨБ же ӨӨБ - бригадалар, эгерде алар ишканада түзүлсө) өрт өчүрүү боюнча машыгууларга катышууда.

2. Өрткө каршы машыгууларды өткөрүүгө жалпы жетекчилик жана жоопкерчилик энергетика системасынын ишканаларынын жана уюмдарынын техникалык жетекчилерине (башкы инженерлерине ж.б.) жана жеринде өрткө каршы бөлүмдөрдүн жетекчилерине жүктөлөт.

3. Окуу - өндуруштук окутуунун жана кадрларды тарбиялоонун негизги формаларынын бири.

4. Өздүк курам менен өрткө каршы машыгууларды өткөрүүнүн милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) Өрт учурунда өз алдынча, тез жана туура багыттоо жана туура чечим кабыл алуу жөндөмдүүлүгүн текшерүү;

2) Өрт учурунда мүмкүн болгон кырсыктарды, жабдуулардын бузулушун, ошондой эле өздүк курамдын жаракаттарын алдын алуу боюнча көндүмдөрдү үйрөтүү;

3) Өрткө каршы автоматтык орнотмолорду ишке киргизүүдө, түтүн же өрттү аныктоодо өрт өчүрүү кызматына токтоосуз чакыруу уюштуруу менен персоналдын аракеттерин окутуу;

4) Чечүүчү багытты аныктоо жана өрттү чектөө жана жоюу боюнча тура чараларды (иш-аракеттерди) көрүү көндүмдөрүн өнүктүрүү жана бекемдөө;

5) Тез арада өрт өчүрүү планына ылайык энергетикалык ишканалардын персоналынын өрткө каршы кызматтардын, (эгерде алар ишканада түзүлсө) өздүк курамы менен өз ара аракеттенүүсүн иштеп чыгуу;

6) Адамдарды жана мүлктү куткарууну жана эвакуациялоону уюштуруу боюнча иш-чараларды жүргүзүү;

7) Жабдуулардагы өрттү өчүрүүдө, өзгөчө электр кубаты бар электр түзүлүштөрүндө туура иш-аракеттерди жасоо көндүмдөрүн калыптандыруу;

8) Дүүлүктүрүүчү факторлордун таасири астында өрттүн жана кырсыктардын өнүгүшүнө жол бербөө үчүн мүмкүн болгон үзгүлтүксүз операциялар жана технологиялык жабдууларды которуштуруу боюнча так жана ыкчам аракеттерди жасоо боюнча көндүмдөрдү алуу:

- мейкиндикте аракеттерди чектөө (өрттүн болушу);

- чектелген көрүү (түтүн);

- ызы-чуунун таасири (эскертүүчү түзүлүштөрдүн иштеши ж.б.);

9) Өрттү өчүрүүнүн (мындан ары - ӨӨБЖ) жетекчисинин жана өрткө каршы штабдын мүчөлөрүнүн мүмкүн болгон өрттү жоюуну уюштурууга даярдыгын жана координациялоо жөндөмдүүлүгүн текшерүү;

10) Өрттү өчүрүүнүн коопсуздук эрежелеринин сакталышын текшерүү, анын ичинде ишкананын өрт өчүрүү бөлүмдөрү же ыктыярдуу өрткө каршы кошуундары (эгерде алар 19.12.1994-жылы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн № 858 жана КР ӨТ № 219 от 03.04.2006ж токтомдоруна ылайык ишканада түзүлсө, өрт өчүрүү бөлүмдөрү же ыктыярдуу өрт кошуундары) менен биргелешкен аракеттерде болуусу шарт.

11) Өрттөн жабыркагандарга биринчи медициналык жардам көрсөтүү эрежелерин, өрт учурунда жеке коргонуу каражаттарын колдонуу эрежелерин үйрөтүү;

12) Өрттөрдү (тутантууларды) локалдаштыруу жана жоюу боюнча ийгиликтүү иш-чараларды ишке ашыруу үчүн зарыл болгон кызматкерлердин кесиптик жана психофизиологиялык даярдыгынын деңгээлин сактоо, өрттөрдү өчүрүүгө жана өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюуга тартылган персоналдын психологиялык туруктуулугун чыңдоо;

13) Баштапкы өрт өчүрүүчү жабдууларды (мындан ары - НӨКЖ) колдонуу, өрткө каршы суу менен камсыздоо тутумдарын (ички өрт чорголору, өрт гидранттары, резервуарлар) ишке киргизүү мүмкүнчүлүгүн текшерүү;

14) Өрт коопсуздугунун чаралары боюнча учурдагы нускамаларды билүүсүн текшерүү.

5. Машыгууга катышкан адамдар бардык эрежелерди жана өндүрүштүк нускамаларды так аткарууга тийиш. Жабдуулар, механизмдер жана башкаруу жабдуулары (ачкычтар, дарбаза клапандарынын жетектери, клапандар ж.б.) менен кандайдыр бир операцияларды жүргүзүүгө, ошондой эле башка аракеттерге, эгерде бул өрткө каршы машыгуу программасында каралбаса, тыюу салынат.

6. Чыныгы өрттөрдү НӨКЖ (Алгачкы өрт өчүрүүчү каражаттар) жана атайын каражаттардын (өрт өчүрүүчү унаалар, мотопомпалар ж.б.) жардамы менен өчүрүү боюнча практикалык көндүмдөрдү алуу үчүн машыгуу полигондорунда өрткө каршы машыгууларды өткөрүү керек же объекттерде өрт машыктыруучулар менен машыгуу керек.

7. Машыктыруу, эреже катары, жумуштан тышкаркы убакта, нөөмөтчү кызматкердин сменалык бош убактысында жүргүзүлүүгө тийиш.

Өрткө каршы машыгуулардын узактыгы өздүк курамдын аракеттерин талдоо убактысын эске алуу менен 3 сааттан ашпоого тийиш.

2 бөлүм. Мезгили менен өрткө каршы машыгууларды өткөруу

8. Өрт өчүрүү боюнча пландуу машыгуулар ишкананын техникалык жетекчиси тарабынан бекитилген жылдык график боюнча өткөрүлөт. Электр станцияларынын жана электр тармактар ишканаларынын эксплуатациялык, эксплуатациялык-оңдоочу жана административдик-техникалык персоналдын, ушул ишканаларды тейлеген оңдоо бөлүмдөрүнүн туруктуу аймактык персоналдын ичинен ар бир кызматкер алты айда бир жолудан кем эмес пландуу өрткө каршы машыгууга катышууга милдеттүү.

Өрткө каршы машыгууларды кайталап, пландуу өрткө каршы машыгуулар учурундагы аракеттерине канааттандырарлык эмес бааланган кызматкерлер өткөрүшөт.

Пландан тышкаркы өрткө каршы машыгуулар жогору турган уюмдардын административдик документтеринин талаптарына ылайык, өрттү иликтөөнүн жыйынтыгы боюнча жана же ыйгарым укуктуу адамдар тарабынан өрт коопсуздугунун абалын текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча өткөрүлөт.

Объекттин жетекчисинин чечими боюнча жылына бир жолу объекттин башка бөлүмдөрүнүн инженер-техник кызматкерлери жана кызматчылары атайын программа боюнча көрсөтүлгөн окууга тартылышы мүмкүн.

9. Кыргыз Республикасынын Энергетика башкармалыгынын электр тармактар ишканаларынын райондук электр тармактарынын диспетчердик аймактык жыл сайын өз иш ордунда бир жолу өрткө каршы машыгуудан өтүүгө жана объектте кеминде бир машыгууну даярдоого жана өткөрүүгө катышууга милдеттүү, атап айтканда:

1) РЭТ диспетчери - көмөкчордондордун биринде;

2) ЭТИ диспетчери – ишкананын ири объектилеринин биринде;

3) Энергосистеманын жетекчиси - энергосистеманын электр станцияларынын биринде;

4) Диспетчердик контролдоо бөлүмүнун диспетчери – диспетчердик контролдоо бөлүмүнун жабдууларында жана технологиялык жайларында.

10. Электр станцияларынын жана электр тармактар ишканаларынын энергетикалык жабдууларын эксплуатациялоо жөндөө жана сыноо менен түздөн-түз алектенген Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин системасынын башка ишканаларынын жана уюмдарынын инженердик-техникалык кызматкерлери кеминде бир жолу өрткө каршы машыгуудан өтүшү керек, бул уюмдардын жылына жетекчилери бекиткен программа боюнча.

3 бөлүм. Өрткө каршы окууларды уюштуруу жана өткөрүү

11. Өрткө каршы машыгуулар цехтик, объектилик жана кошмо (Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы бөлүмдөрү жана өрткө каршы башкармалыгы, эгерде алар ишканада түзүлсө, алар менен биргеликте өткөрүлөт) болуп бөлүнөт жана төмөнкүлөрдү караштырат:

1) Семинарлар цехтин (структуралык бөлүмдүн) кызматкерлери менен жарым жылда бирден кем эмес окуу жыштыгы менен өткөрүлөт;

2) Жеринде окуулар бир нече цехтердин (структуралык бөлүмдөрдүн) кызматкерлери менен үстүбүздөгү жылы үч окуудан кем эмес жыштык менен өткөрүлөт;

3) Биргелешкен машыгуулар жылына бир жолудан өткөрүлөт, ага объекттин (бир же бир нече цехтин) өздүк курамы жана өрткө каршы гарнизондун өрткө каршы бөлүмдөрү катышат.

Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин жеринде өрткө каршы бөлүмдөрү бар электр станцияларында (көмөкчордондүн) (ишканада түзүлгөн жана ӨКМнин өрткө каршы кызматынын жетекчилиги астында иштеген ӨПБны тартуу менен) талаа өрт техникасы менен өрткө каршы биргелешкен машыгуу кварталына бир жолу өткөрүлөт.

12. Цехтерде жана объекттерде өрт өчүрүү боюнча машыгуулар персонал үчүн өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча машыгуулар менен айкалыштырылышы мүмкүн.

13. Цехтердин жана объекттердин өрткө каршы машыгууларынын графиги жана темалары жыл сайын электр тармактар ишканасынын техникалык жетекчиси тарабынан түзүлөт жана бекитилет.

14. Кыргыз Республикасынын өрткө каршы кызматтык гарнизонунун жеринде же башка өрткө каршы түзүмдөрүнүн катышуусу менен (ошондой эле ӨКБ ишканаларын тартуу менен) биргелешкен машыгуунун графиги жана темалары бир жылга түзүлөт жана техникалык жетекчи тарабынан бекитилет. Алар Энергетика ишканасы жана Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы гарнизонунун башчылары болуп саналат.

15. Машыгууга тартылган өрт өчүрүү бөлүмдөрүнүн өздүк курамы макулдашылган мөөнөттө (бир айдан ашык эмес) биргелешкен машыгууга чейин жабдууларды эксплуатациялоонун өзгөчөлүктөрү, өндүрүш технологиясы, имараттардын жана курулмалардын схемасы менен, ошондой эле объект үчүн коопсуздук эрежелеринин негизги талаптары менен таанышысы керек.

Энергетика ишканасынын техникалык жетекчисинин көрсөтмөсү боюнча мындай окууну окуу өтө турган объектинин өкүлү жүргүзүшү керек.

16. Ишканадагы өрткө каршы машыгуу бөлүмүнүн башчылары болуп томондогулор дайындалат:

1) Цехтик (кызматтын, бөлүмдүн) - жетекчиси же анын орун басары (кызмат, бөлүм);

2) Объектик - энергетикалык ишкананын техникалык жетекчиси (объекттин жетекчиси) же анын орун басары;

3) Биргелешкен - Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы башкармалыгынын жетекчиси;

17. Цехтин жана объекттин окуусунун жетекчиси инженердик-техникалык персоналдын ичинен өрт өчүрүү боюнча жетекчини (ӨӨБЖ) дайындайт жана окуу учурунда анын аракеттерине контролдук кылат, ошондой эле ортомчулардын жардамы менен персоналдын аракеттерине контролду уюштурат.

Эреже катары, өрт өчүргүчтөр тарабынан төмөндөгулор дайындалат:

- цехтик машыгууда - цехтин (түзүмдүк бөлүмдүн) сменалык жетекчиси;

- объектик машыгууда – нөөмөттүн жетекчиси (ишкананын диспетчери, тармактык аймак, көмөкчордон боюнча кызматчы).

Өрт өчүрүү (ӨӨБ) башчысы бекитилген программа боюнча машыгууларды өткөрөт.

ӨӨБЖ көрсөтмөлөрү машыгуунун ар бир катышуучусу үчүн милдеттүү болуп саналат. Аларды окутуунун жетекчиси гана өзгөртүшү же жокко чыгарышы мүмкүн, бул тууралуу ал ӨӨБЖ га билдирет.

18. Өрт өчүрүү боюнча машыгуунун жетекчиси өрт өчүрүү бөлүмүнүн башчысы менен бирдикте өрттү өчүрүүнүн оперативдүү штабын уюштурат.

Өрт өчүрүү боюнча оперативдүү штабдын курамына кирген инженердик техникалык кызматкерлердин (директор, техникалык жетекчи, цехтердин (структуралык бөлүмдөрдүн) башчылары ж.б.) негизги милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат: тыл жана Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин күжүрмөн бөлүмдөрүнүн башчылары; технологиялык жабдуулардын абалы боюнча машыгуу кырдаалга ылайык өрт өчүрүү бөлүмүнүн башчысынын консультациясы; коопсуздук чараларын жана медициналык жардамды ишке ашырууну камсыз кылуу; машыгуу менен байланышкан башка маселелерди чечүү.

Биргелешкен окуу мезгилине энергетика тармагынын техникалык жетекчисинин буйругу менен окуунун жана ӨӨБнын башчысына (өрт өчүрүүчүлөр болуп саналган) инженерлердин же энергетиктердин жетекчилеринин ичинен консультанттар дайындалат, алар бул адамдардын буйруктары жана аракеттери Кыргыз Республикасында колдонуудагы Коопсуздук эрежелеринин, Электр станцияларын жана тармактарын техникалык эксплуатациялоо эрежелеринин жана өрт коопсуздугунун эрежелеринин талаптарына ылайык келүүсүн камсыз кылышат.

19. Окууларды өткөрүү үчүн ортомчулар энергетика ишканасынын инженердик-техникалык персоналынын ичинен жана кошумча өрт өчүрүү бөлүмдөрүнүн ичинен (биргелешкен окуу менен) өздүк курамдын аракеттерин контролдоо, киришүү, ӨӨБнын буйругун туура жана өз убагында аткарууну тапшыруу үчүн дайындалат. Ортомчулардын саны жергиликтүү өзгөчөлүктөрдү жана бекитилген окутуу программасынын татаалдыгын эске алуу менен окутуунун жетекчиси тарабынан аныкталат.

20. Ортомчуларды даярдоодо өрткө каршы машыгуунун башчысы аларды жалпы тактикалык план жана аны чечүүнүн мүмкүн болгон варианттары менен тааныштыруу керек (зарыл болгон учурда программадан үзүндүлөрдү жасоого жол берилет), симуляциялык каражаттарды симуляцияланган өрт учурунда колдонуунун тартиби жөнүндө көрсөтмөлөрдү берүүсү керек.

21. Ортомчу төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) Түзүлгөн кырдаал боюнча тактикалык план жана күтүлгөн чечим менен таанышуу;

2) Өрткө каршы машыгуунун башчысы тарабынан каралган тартипте имитацияланган өрт кырдаалын имитациялоо, өздүк курамга тааныштыруу маалыматты өз убагында жана керектүү жерде жарыялоо мында:

- өрт өчүрүүнүн колдонулуучу техникалык каражаттарынын өзгөчөлүктөрү;

- электр объектинин (системасынын) кадимки режим бузуулар болгонго чейинки иштөө режими ;

- кадимки режимдин бузулушунун пайда болгон убактысы.

3) Зарыл учурларда аварияга, кырсыкка, жабдуулардын бузулушуна же технологиялык процесстин үзгүлтүккө учурашына алып келиши мүмкүн болгон окуунун ар бир катышуучунун туура эмес аракеттерин болтурбоо боюнча токтоосуз чараларды көрүүгө;

4) Окутуудагы жана кириш сөздү ишке ашыруудагы өздүк курамдын аракеттеринин зарыл болгон эсебин жүргүзүү.

22. Көзөмөлдө жетекчилеринин милдеттери:

1) Өрткө каршы окуунун темасында каралган өрттү жоюу боюнча угуучулардын иш-аракеттерине контролдук кылуу, өрткө каршы кызматынын эрежелерин туура колдонуу, өрт өчүрүүчү унааны чогултуу жана жайгаштыруу жана аларды колдонуу, угуучулардын иш-аракеттеринин ырааттуулугу, коопсуздук эрежелердин талаптарынын сакталышы;

2) Шарттуу бузууну (өрттү) жоюу боюнча угуучулардын иш-аракеттерине сын-пикирлерди көрсөтүү менен окуунун жыйынтыгын чыгарууга катышуу жана окуудагы жекече жана жалпысынан угуучулардын иш-аракеттерине баа берүү, ошондой эле өрткө каршы окутуунун натыйжалары, чараларды көрүү боюнча сунуштарды киргизүү.

3) Тренингдин жыйынтыгына кол коюу.

23. Окуунун ар бир катышуучусу ортомчулар менен бул аймактагы симуляцияланган өрттүн абалын тактоого укуктуу.

Ортомчулар өрткө каршы машыгуунун жетекчисинин тактикалык ниетин ачыкка чыгара турган мындай тактоолорго жол бербеши керек.

Симуляцияланган өрт кырдаалын имитациялоочу каражаттар болгондо, ортомчулар кириш сөздү койбойт, тигил же бул аймактагы стажорлордон алар кандай кырдаалга туш болгонун жана кандай чечим кабыл алганын сурашы мүмкүн.

24. Өрткө каршы машыгууларды өткөрүүдө персонал төмөнкү айырмалоочу белгилерге ээ болушу керек:

1) Ортомчулар – оң жеңде көк түстөгү айырмалоочу боо;

2) Өрт өчүрүү бөлүмүнүн башчысы (цех жана объект) - оң жеңде чыңалуу белгиси бар кызыл түстөгү айырмалоочу боо:

3) Тренинг өтуп аткан персонал – оң жеңде ак боо.

Биргелешкен машыгууну өткөрүүдө өрткө каршы бөлүмдүн жетекчилиги Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин тиешелүү инструкциясы менен аныкталган айырмалоочу белгилерди колдонот.

25. Өрткө каршы машыгуу учурунда симуляцияланган өрттүн абалы төмөнкүдөй ыкмалар менен имитацияланат:

1) Оттун орду - кызыл желекчелер;

2) Түтүн зонасы – көк желекчелер;

3) Уулуу газдардын зонасы, радиоактивдүүлүк, зыяндуу буулардын чыгышы - сары желекчелер.

26. Машыгуу учурунда өрттү симуляциялоо визуалдык жана мобилдүү болушу керек, ал окуунун жетекчисинин тактикалык планына ылайык белгилүү бир аймакта машыгуу учурунда ортомчулар тарабынан өзгөртүлүшү мүмкүн.

Өрткө сапаттуу каражат катары түтүн шашкилери, чырактарды жана башка каражаттарды, зарыл чөйрөнү түзүүгө көмөктөшүүчү башка каражаттарды колдонууга жол берилет.

27. Өрт, авария же имараттын жана жабдуулардын бузулушуна, ошондой эле машыгуунун катышуучуларынын жаракатына алып келиши мүмкүн болгон симуляциялык каражаттарды колдонууга тыюу салынат.

28. Өрткө каршы машыгуулар объекттин болгон өрт өчүрүүчү каражаттарын активдештирүү менен, бул объекттер негизги технологиялык процесстин ишин үзгүлтүккө учуратууга коркунуч туудурбаган шартта, ошондой эле колдо болгон өрт шаймандары жана жергиликтүү шарттарга негизделген башкарылуучу моделдер керектелет.

Технологиялык жабдууларды (мисалы, күч трансформаторлору ж.б.) өрт өчүрүү системасын күйгүзүү үчүн оңдоого же резервге пайдалануу керек.

29. Конкреттүү машыгуу программалары төмөнкүлөрдү эске алуу менен алардын жетекчилери тарабынан түзүлөт жана бекитилет:

1) Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин буйруктарында жана көрсөтмөлөрундө белгиленген, ошондой эле Департаменттин кыскача баяндамаларында белгиленген Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин энергетикалык ишканаларында болгон өрттөрдү жана тутанууларды талдоо Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин Өрт коопсуздугу, аскерлештирилген коопсуздук жана жарандык коргонуу боюнча;

2) Өндүрүш процессинин өрт коркунучу (күйүүчү майдын ар кандай түрлөрүн колдонуу, жогорку температуранын жана басымдын болушу, май толтурулган жабдуулар, жогорку чыңалуудагы электр орнотмолору ж.б.);

3) Электр станцияларынын жана көмөкчордондордун жана жалпысынан энергетикалык ишканалардын схемаларынын өзгөчөлүктөрү, ошондой эле аларга карата колдонуудагы Коопсуздук эрежелеринин өзгөчө талаптары;

4) Курулуш конструкцияларынын отко туруктуулугунун чеги, чатырдын конструкциялык өзгөчөлүктөрү жана күйүүчү материалдардын болушу;

5) Жаңы жабдууларды, имараттарды жана курулмаларды, эксперименталдык объекттерди жана башкаларды ишке киргизүү;

6) Өрттү өчүрүүнүн жаңы ыкмаларын сыноону жана өздөштүрүүнү уюштуруу, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы бөлүмдөрүнөн (биргелешкен машыгууда), башка атайын бөлүктөрдөн (Ыктыярдуу өрт өчүрүү кошуундарынан - мындан ары - кошумча күчтөрдү тартуу ) жана өрт өчүрүүчү жабдуулар.

30. Машыгуунун программасы өздүк курамдын, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы бөлүмдөрүнүн өздүк курамынын (ошондой эле биргелешип машыгууда ӨКБнын) бүткүл машыгуу мезгилиндеги иш-аракеттерин камтышы жана төмөнкүлөрдү карашы керек:

1) Уюштуруу иш-чаралары - машыгуунун убактысы жана орду, катышуучулардын жана жетекчилердин курамы (анын ичинде объекттен жана өрт өчүрүү бөлүмүнөн ӨӨБ), ортомчуларды дайындоо, байланыш каражаттарын аныктоо, иштеп жаткан же башкарылуучу моделдерди даярдоо ж.б.у.с.;

2) Даярдоо чаралары - имитациялоочу каражаттарды жана белгилерди (туулар, плакаттар, түшүндүрмө жазуулар ж.б.) орнотуу, инструктаж өткөрүү жана ортомчуларды жайгаштыруу, өрт өчүрүүчү жабдууларды жана колдо болгон өрт шаймандарын ишке даярдоо;

3) Ыкчам иш-аракеттер - имитацияланган өрт жөнүндө жарыялоо, имитациялоочу каражаттарды ишке киргизүү, өрт өчүрүүнүн оперативдүү планы боюнча персоналдын иш-аракеттери, ортомчулар жана өрт өчүрүү түзүлүштөрүнүн жетекчиси тарабынан контролдоо жана тренажерлор боюнча операциялар, персоналдын өз ара аракеттенүүсү жана симуляцияланган өрттү жок кылуу үчүн өрткө каршы коргоо;

4) Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы бөлүмдөрү (ишкананын ЫӨБ) менен өз ара аракеттенүү – аларды чакыруу жана тосуп алуу, инструктаж өткөрүү, өрт өчүрүүгө уруксат берүү, шланг линияларын төшөөдө жана өрт техникасын керектүү жерге туташтырууда практикалык жардам көрсөтүү, объекттин персоналынын аракеттери, өрткө каршы оперативдүү штабдын ишине катышуу ж.б.;

5) Тартипти камсыз кылуу – машыгууга катышпаган кызматкерлерди, нөөмөтчү жана тейлөөчү персоналды кабарлоо, машыгуу мезгилинде имитацияланган өрт зонасына уруксатсыз адамдардын киришине жол бербөө максатында керектүү тосмолорду орнотуу жана ортомчуларды уюштуруу.

31. Окутууга энергетика ишканасынын (башкаруу аппаратынын) кызматкерлери жана инженердик-техникалык персоналы тиешелүү инструктаждан кийин жана ишкананын административдик жана көмөкчү имараттарында гана катышууга уруксат берилет. Мындай машыгуунун зарылдыгы ушул энергетика ишканасынын жетекчисинин (директорунун, жетекчисинин) буйругу менен аныкталат. Башкаруу аппаратынын кызматкерлери бул машыгууларга жылына бир жолудан кем эмес катышууга тийиш.

32. Цехтерди, объекттерди жана биргелешкен машыгууларды өткөрүүнүн программалары өздүк курамга жана өрт өчүрүү боюнча жетекчини алдын ала билдирилбейт, бирок өрткө каршы машыгуулар учурунда алар тарабынан киришүү жана тиешелүү белгилер боюнча чечилет.

33. Окутуу программалары өрт чөйрөсүндө кызматкерлердин аракеттерин эске алуу менен түзүлүшү керек, мисалы:

1) Объекттин өздүк муктаждыктары боюнча кырсыктардын кесепетинен өрткө каршы суу түтүктөрүндө жарыктын жоктугу жана басымдын төмөндөшү;

2) Тышкы өрткө каршы суу менен камсыздоо же суу алуучу түзүлүштөр болгон жерде кырсыктар;

3) Өндүрүштүк жайларда катуу түтүн;

4) Өрттүн негизги имаратты жабууга өтүшү жана курулуш конструкцияларынын урап калуу коркунучу;

5) Белгилүү бир өнөр жай аймагында зыяндуу факторлордун жол берилген нормадан жогору өсүшү ж.б.

34. Өрткө каршы машыгууларды өткөрүүдө учурдагы стандарттардын талаптарына жооп берген плакаттар, ошондой эле учурдагы Коопсуздук эрежелеринде аныкталган биркалар колдонулушу керек. Машыгуунун бул плакаттарында жана биркаларында «Окутуу» деген так жана айырмаланган жазуу жана кырсыктарда машыгууда колдонулган башка белгилер болушу керек.

Машыгуунун журушундө мындай плакаттар жана биркалар механизмдерге, башкаруу ачкычтарына жана сигнализацияларга илинет. Машыгуу аяктагандан кийин, алар алынып салынышы керек.

35. Машыгууда практикалык көндүмдөрдү алуу үчүн өрт өчүрүүнүн баштапкы жабдууларын колдонуу сунушталат, күйүүчү материалдарды өрт өчүрүү 1-2 м2 аянттагы атайын идиштерде же башка өрткө каршы түзүлүштөрдө жүргүзүлүшү керек. Бышыруу барактарын же башка өчүрүүчү каражаттарды орнотуу күйүүчү материалдардан, конструкциялардан, жабдуулардан жана имараттардан 5 м жакын эмес болушу керек.

36. Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин буйругу менен каралган алгачкы өрт өчүрүүчү каражаттарды, мобилдик жабдуулардан (өрт өчүрүүчү унаалар, мотопомполор ж.), пайдаланылышы керек.

Объектте жана полигондордо цехтик өрткө каршы машыгууларды кезектештирүү милдеттүү түрдө болушу керек (1-тиркеме).

37. Атайын көнүгүүлөрдү жана ыктыярдуу өрт өчүрүү бригадалардын мүчөлөрү үчүн кадр сынактарын, «Кесиби боюнча мыкты» конкурстарын өткөрүү ж.б. өздүк курам менен өрткө машыгуу болуп эсептелбейт.

38. Энергетика тутумунун, башкы башкармалыктын жетекчилигинин чечими боюнча (энергетикалык тутумдун баш ийгендиги боюнча) жана Өрт коопсуздугу башкармалыгы менен макулдашуу боюнча аскерлештирилген кароолдор жана Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин жарандык коргонуусуна объекттерде өрткө каршы көрсөтмөлүү машыгуулар (жеринде жана биргелешкен) дайындалышы мүмкүн, алар өз убагында Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин системасында зоналык кеңешмелерди же конференцияларды өткөрүү менен макулдашылган.

Өрткө каршы көрсөтмөлүү окуулардын (жеринде жана биргелешкен) максаты - өздүк курамдын ишин уюштуруунун туура ыкмаларын көрсөтүү жана Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы бөлүмдөрү (ошондой эле ӨКБ) менен өз ара аракеттенүү ишканалардын өрттү жоюу, ошондой эле өрт өчүрүүнүн жаңы ыкмаларын, жаңы жабдууларды, өрт өчүрүүчү каражаттарды ж.б. көрсөтүү.

Көргөзмөлүү машыгуу башталардан бир ай мурда көрсөтмөлүү машыгуунун программасы машыгууга катышуу үчүн белгиленген бардык персоналга жеткирилиши керек, ал эми зарыл болгон учурда аны ишке ашыруунун айрым элементтери иштелип чыгат.

39. Чакан штаты бар объектилерде (сменасына үчтөн ашык эмес) жана жаңыдан кабыл алынган кызматкерлер менен, ошондой эле объекттин өрт коопсуздугунун абалын көзөмөлдөөчү адамдар тарабынан текшерүүдө (энергетикалык тутумдун өрт коопсуздугунун инженери, энергосистеманын жетекчилиги, башкы оперативдүү бөлүмгө, ошондой эле Өрткө каршы кызматынын борбордук аппаратына) Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин күзөт, аскерлештирилген күзөт жана жарандык коргонуу өрткө каршы жекече машыгууларды өткөрүүгө жол берилет, алар жумуш ордунда болушу мүмкүн жана күйүүнүн булагын жоюу, өрт өчүрүүчү каражаттарды колдонуу, ошондой эле техникалык коопсуздук эрежелеринин (ТКЭ) сакталышын камсыз кылуу, анын ичинде медициналык кызматкерлерди машыгуу жана практика өтүүчү жерлерге тартуу боюнча машыгуучунун аракеттерин түшүндүрүү жана шарттуу көрсөтүү түрүндө жайгаштырат.

4 бөлүм. Өрткө каршы машыгуулардын жыйынтыгын чыгаруу

40. Цехтин/ бөлүктүн жана биргелешкен өрткө каршы машыгуулардын аягында бардык катышуучулардын аракеттерине талдоо жүргүзүү керек.

41. Машыгуунун анализи төмөнкү ырааттуулукта жүргүзүлүшү керек:

1) Жетекчи машыгуунун максаттарын, милдеттерин жана программасын жарыялайт;

2) Объекттин өкүлү (биргелешкен машыгуу учурунда) объекттин тейлөөчү персоналынын (эгер алар ишканада бар болсо, ишкананын ыктыярдуу өрт өчүрүү бригадасы) Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы кызматы келгенге чейинки жана андан кийинки аракеттери жөнүндө отчет берет;

3) Өрттү өчүрүү боюнча башчы (объекттен - цехтик жана объекттик машыгууда жана өрт бөлүмүнөн - биргелешкен машыгууда ) учурдагы кырдаал жана өрттү жоюу, ошондой эле өрттүн алдын алуу боюнча кабыл алган чечимдери жөнүндө машыгуунун жетекчисине отчет берет кырсыктын өнүгүшүн, персонал туура аракеттерин жана кемчиликтерин белгилейт;

4) ӨӨБЖ нын аракеттери ортомчулар тарабынан такталат (эгерде бул программада каралса), алар анын аракеттерине өз баасын берет;

5) Машыгуунун башка бөлүмдөрүнүн ортомчулары (эгерде алар программада каралса) персоналдын аракеттери жөнүндө отчет беришет жана машыгуунун катышуучуларынын каталарын талдоо менен өз баасын беришет;

6) Отчеттук машыгуунун жүрүшүндө өрткө каршы машыгуунун башчысы машыгууга катышкан жана кароого катышкан ар кандай адамдан түшүндүрмө берүүнү талап кыла алат;

7) Талдоо аяктагандан кийин өрт өчүрүү боюнча машыгуунун жетекчиси машыгуунун жыйынтыгын чыгарат жана ага баа берет, ошондой эле анын бардык катышуучуларына жекече баа берет (жакшы, канааттандырарлык, канааттандырарлык эмес).

42. Биргелешкен машыгууга катышкан Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы бөлүмдөрүнүн (ӨКБнын мүчөлөрү) ишин талдоо өрт өчүрүү бөлүмүнүн башчысы тарабынан өзүнчө жүргүзүлөт.

43. Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин жогорку уюмдарынын, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин Өрт коопсуздугу, аскерлештирилген күзөт жана жарандык коргонуу департаментинин борбордук аппаратынын инженердик-техникалык жана жооптуу кызматкерлерине өрткө каршы даярдыкты талдоого катышууга жана баа берүүгө, өрткө каршы окууга жетекчи катары катыша алат. Биргелешкен машыгууда өрткө каршы бөлүмдөрдүн аракеттерине контролдук кылуучу адамдарды Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин органдарынын өкүлдөрү жүргүзүшү мүмкүн.

44. Ар бир машыгуунун жыйынтыгы журналга жазылат (2-тиркеме), анда катышуучуларга машыгууга жеке жана жалпы баа берилет. Кыскача айтканда, журналда машыгуунун жүрүшүндө орун алган колдонуудагы эрежелердин бузулушу, ошондой эле имитацияланган өрттүн татаал чөйрөсүндө начар билим жана жетишсиз багыттоо көрсөткөн катышуучулар, ошондой эле жабдуулар жана өрт өчүрүү жабдуулары менен олгон аракеттер жөнүндө комментарийлер көрсөтүлөт.

Ошондой эле өрткө каршы даярдыктын реестринде төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- машыгуунун датасы;

- машыгуунун темасы, түрү жана орду;

- машыктыруучунун катышуучулары жөнүндө маалымат;

- окутуунун натыйжалары боюнча ишке ашыруу үчүн сунушталган иш-чаралар.

Каттоо жетекчинин, контролдоочу адамдардын жана машыгуунун ортомчуларынын колу менен жүргүзүлөт.

45. Цехтик өрткө каршы машыгуулардын реестри тиешелүү цехтин (структуралык бөлүмдүн) башчысы тарабынан, ал эми объектинин жана биргелешкен машыгуунун журналы башкы (борбордук, диспетчердик) башкаруу пультунда жүргүзүлүшү керек.

46. Эгерде жалпысынан белгилүү бир машыгуунун катышуучулары тапшырманы аткара албаса же катышуучулардын көпчүлүгү (50% же андан көп) канааттандырарлык эмес баа алса, анда бул тема боюнча машыгуу төмөнкү мөөнөттөрдө кайталанышы керек:

- семинар - 10 күндөн кечиктирбестен;

- объектик – эки жумадан кечиктирбестен;

- биргелешкен - бир айдан кечиктирбестен

47. Пландуу машыгууда (цехтик, объективдүү жана биргелешкен) канааттандырарлык эмес баа алган айрым катышуучулар менен жекече машыгуу өткөрүүгө жол берилет, анын жыйынтыгын цехтин башчысы тарабынан цехтик өрткө каршы машыгуунун журналына (анда стажер иштейт) киргизилет, ошондой эле объекттин же биргелешкен өрткө каршы машыгуунун журналында, эгерде машыгуудан өтүүчү аларды пландуу жүргүзүү учурунда канааттандырарлык эмес баа алса.

48. Кайталап жеке окууда канааттандырарлык эмес баа алган кызматкерлер кезексиз билим сынагынан өтүшү керек.

49. Атайын өрттөрдү өчүрүүчү энергетикалык системалардын атайын полигондорунда, стенддерде жана технологиялык жабдуулардын айрым элементтеринде өткөрүлгөн окуунун натыйжалары «Полигон» деген белги коюлган окуу журналына жазылат.

50. Өрткө каршы көрсөтмөлүү (объекттик, биргелешкен) машыгууларды өткөрүү окуу журналында «Көрсөтүү» деп белгиленет.

51. Объекттин (объектти башкаруу аппаратынын) кызматкерлери жана инженер-техникалык кызматкерлери менен машыгууларды өткөрүү объектинин жана биргелешкен өрткө каршы машыгуунун журналында жазылат.

52. Өрткө каршы машыгуунун жүрүшүндө аныкталган режимдеги кемчиликтер ( күйүүчү жана башка калдыктар менен толтурулган, өрт өчүрүүчү баштапкы жабдуулардын бузулушу, жакындоо же өтүүчү жолдорду тосуу) токтоосуз түрдө жоюлууга тийиш.

Объектер үчүн буйрук менен белгиленген башка кемчиликтер мүмкүн болушунча тез арада жоюлушу керек.

53. Машыгуудан кийин зарыл болгон учурда объекттин өрттү өчүрүү боюнча оперативдүү планына өзгөртүүлөр киргизилиши керек.