Бишкек шаары2008-жылдын 12-июну № 117                     КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ                Кыргыз Республикасынын Үй-бүлө кодексине             өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү жөнүндө      1-берене.      Кыргыз Республикасынын  Үй-бүлө  кодексине (Кыргыз РеспубликасынынЖогорку Кењешинин  Жарчысы, 2004-ж., № 1, 1-ст.) төмөндөгүдөй өзгөртүү-лөр жана толуктоолор киргизилсин:     1. Кодекстин бардык тексти боюнча "камкорчу жана көзөмөлчү органы"деген сөздөр  ар  түрдүү жөндөмөлөрдө жана сандык формаларда "үй-бүлөнүжана балдарды колдоо боюнча бөлүм" деген сөздөргө алмаштырылсын.     2. 2-статья  төмөндөгүдөй мазмундагы он жетинчи абзац менен толук-талсын:     "үй-бүлөнү жана  балдарды колдоо боюнча бөлүмдөр - райондук мамле-кеттик администрациялардын  же  болбосо  аткаруучу-тескөөчү жергиликтүүөзалдынча башкаруу  органдарынын  алдында  түзүлгөн балдардын укуктарынжана мыйзамдуу  кызыкчылыктарын  коргоо боюнча адистештирилген түзүмдүкбөлүмдөр;".     3. 3-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Кыргыз  Республикасынын  Конституциясында  бекемделген  КыргызРеспубликасында аялдар  менен эркектердин укуктарынын тењдигине ылайык,алар үй-бүлө  мамилелеринде жеке жана мүлктүк бирдей укуктарга, ошондойэле аларды ишке ашыруу үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ болушат.".     4. 4-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Үй-бүлө мыйзамдары ушул Кодекстен, Кыргыз Республикасынын Бал-дар жөнүндө  кодексинен жана аларга ылайык кабыл алынуучу башка мыйзам-дардан (мындан ары - мыйзамдар) турат.".     5. 7-статьядагы  "Кыргыз Республикасы ратификациялаган" деген сөз-дөр "мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген" деген сөздөргө алмаш-тырылсын.     6. 9-статьянын  2-пункту "ыкмалар" деген сөздөн кийин "жана КыргызРеспубликасынын Балдар жөнүндө кодекси" деген сөздөр менен толукталсын.     7. 51-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Баланын  энеден төрөлгөндүгү (энеси) баланын медициналык меке-меде энеден  төрөлгөндүгүн тастыктоочу туулгандыгы тууралуу маалымдама-нын негизинде, ал эми бала медициналык мекемеден тышкары жерде төрөлгөнучурда -  тийиштүү  саламаттык сактоо органы тарабынан ыйгарым укук бе-рилген врач же медицина кызматкери берген же соттун чечими менен берил-ген баланын  туулгандыгын  ырастоочу  маалымдаманын  негизинде жарандыкабалдын актыларын жазуу органы тарабынан аныкталат.".     8. 59-статьянын 2-пунктунда:     биринчи абзац төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "2. Ар  бир бала, үй-бүлөдө жашоого, атасын да, энесин да билүүгө,алардан камкордук  көрүүгө,  алар  менен чогуу жашоого укуктуу, баланынкызыкчылыгы үчүн  ата-энесинин биринен же экөөсүнөн тењ ажыратылышы за-рыл болгон учурларды кошпогондо.";     үчүнчү абзац  "белгиленген  тартипте"  деген сөздөрдөн кийин "жанаКыргыз Республикасынын Балдар жөнүндө кодекси менен" деген сөздөр менентолукталсын.     9. 60-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Бала ата-энесинин экөөсү менен тењ, жакын туугандары жана баш-ка туугандары менен катышууга укуктуу.     Баланын ата-энеси эки башка жашаган,  алардын никеден ажырашкан жебала үй-бүлөдөн  тышкары  жашаган  учурларда  баланын  кызыкчылыгы үчүната-энесинин биринен же экөөсүнөн тењ ажыратылышы зарыл болгон учурлар-ды кошпогондо, бала ата-энеси менен катышуу укугуна ээ.".     10. 61-статьянын  2-пунктунун  экинчи абзацындагы "(экөөнүн бири)"деген сөздөр "(аларды алмаштырган адамдар)" деген сөздөр менен алмашты-рылсын.     11. 62-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "62-статья. Баланын өз пикирин билдирүүгө болгон укугу      Бала өзүнүн  пикирин  эркин билдирүүгө укуктуу. Баланын өз пикиринбилдирүүгө болгон укугу, башка адамдардын укугун жана кадыр-баркын сый-лоо, ошондой  эле  мамлекеттик коопсуздукту, коомдук тартипти, ден соо-лукту жана  Кыргыз Республикасынын калкынын ыймандуулугун сактоо макса-тында мыйзамдарда  каралган  учурларда  гана  чектөөлөргө дуушар болушумүмкүн. Ушул  Кодексте  (64, 77, 138, 140, 142, 149 жана 161-статьялар)каралган учурларда  үй-бүлөнү  жана балдарды колдоо боюнча бөлүм же сотон жашка толгон баланын макулдугу менен гана чечим кабыл ала алат.".     12. 13-главанын  аталышы  "ата-энелердин"  деген  сөздөрдөн  кийин"(аларды алмаштырган адамдардын)" деген сөздөр менен толукталсын.     13. 68-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "68-статья. Балдарга карата ата-эненин (аларды алмаштырган                 адамдардын) укуктары жана милдеттери      1. Ата-энелер  (аларды  алмаштырган  адамдар)  баланы тарбиялоого,алардын билим  алышына  камкордук  көрүүгө, жашына жана жөндөмдүүлүгүнөжараша анын иш-аракетин жетектөөгө укуктуу жана милдеттүү.     Ата-энелер (аларды алмаштырган адамдар) баланын толук өсүшү, билималышы, ден  соолугунун  чыњдалышы жана аны үй-бүлөдө жана коомдо өз ал-дынча турмушка даярдоо үчүн зарыл шарттарды түзүүгө милдеттүү. Ата-эне-синин экөө  тењ  (аларды  алмаштырган  адамдар) бирдей дењгээлде баланытарбиялоо жөнүндө  кам көрүүгө, тиешелүү түрдө багууга, аны материалдыкжактан кармоого, турак жай менен камсыз кылууга милдеттүү.     2. Баланын  толук өсүшү үчүн шарттарды түзүүгө тийиштүү бардык ма-селелер балдардын пикирин эске алуу менен жана балдардын кызыкчылыгынанулам өз  ара  макулдашуу боюнча ата-энелер (аларды алмаштырган адамдар)тарабынан чечилет. Ата-энелер (аларды алмаштырган адамдар) ортодо пикиркелишпестиктер болсо ал пикир келишпестиктерди чечүү үчүн үй-бүлөнү жа-на балдарды колдоо боюнча бөлүмгө же сотко кайрылууга укуктуу.".     14. 69-статьяда:     статьянын аталышында "ата-энелердин" деген сөздөрдөн кийин "(алар-ды алмаштырган адамдар)" деген сөздөр менен толукталсын;     1-пункттун экинчи  абзацы  жана  2-пункт "Ата-эне" деген сөздөрдөнкийин "(аларды алмаштырган адамдар)" деген сөздөр менен толукталсын.     15. 73-статьянын   1-пунктунун   биринчи   жана   экинчи абзацтары"ата-эне" деген  сөздөрдөн  кийин  ар  түрдүү  жөндөмөлөрдүн формасында"(аларды алмаштырган адамдар)" деген сөздөр менен тийиштүү жөндөмөлөрдөалмаштырылсын.     16. 75-статьянын 1-пунктунун экинчи абзацында "жашы жетпегендердиништери боюнча комиссиялардын" деген сөздөр "балдардын иштери боюнча ко-миссиялардын" деген сөздөр менен алмаштырылсын.     17. 82-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "82-статья. Баланын өмүрүнө же ден соолугуна коркунуч туулганда                 баланын укугун коргоо боюнча чаралар      Баланын өмүрүнө же ден соолугуна түздөн-түз коркунуч туулган өзгө-чө учурларда (күч колдонуп же психологиялык зордук, орой мамиле же экс-плуатациялоо жана башка учурларда) үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюн-ча бөлүм балдардын укугун коргоо жана аны үй-бүлөдөн сырткары жайгашты-руу жөнүндө  чечимдерди  кабыл  алуу  боюнча  шашылыш  чараларды көрөт.Үй-бүлөнү жана  балдарды  колдоо  боюнча бөлүм шашылыш көрүлгөн чараларжөнүндө бир  сутканын  аралыгында  прокурорго жана балдар иштери боюнчакомиссияга маалымат берет жана үч күндөн кечиктирбестен балдарга коргоокөрсөтүүнүн планын  иштеп чыгат, материалдарды балдар иштери боюнча ко-миссияга жана андан ары сотко жөнөтөт.".     18. 83-статьянын 2-пункту алып салынсын.     19. 126-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "126-статья. Ата-энесинин көзөмөлчүлүгүнөн ажыраган балдардын                  укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоо      1. Ата-энеси  өлгөн,  алар ата-энелик укуктан ажыратылган, алардыната-энелик укуктары чектелген, ата-энелер аракетке жөндөмсүз деп табыл-ган, ата-энеси  ооруга  чалдыккан,  ата-энеси узак мезгилге жок болгон,ата-энеси балдарын тарбиялоодон же алардын укуктары менен кызыкчылыкта-рын коргоодон,  анын ичинде тарбиялоочу мекемелерден, дарылоо мекемеле-ринен, калкты социалдык жактан коргоо мекемелеринен жана башка ушул өњ-дүү мекемелерден  өз  баласын  алуудан  баш тарткан учурда, ошондой элеата-энелик көзөмөлчүлүк  жок болгон башка учурларда баланын укугун жанакызыкчылыгын коргоо  Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарынын талаптарынаылайык, балдардын кызыкчылыгы үчүн иш жүргүзгөн үй-бүлөнү жана балдардыколдоо боюнча бөлүмгө жана балдар иштери боюнча комиссияга жүктөлөт.     2. Үй-бүлөнү  жана балдарды колдоо боюнча бөлүмдөрдүн, ошондой элебалдар иштери  боюнча комиссиялардын балдардын укуктарын жана мыйзамдуукызыкчылыктарын коргоону жүзөгө ашыруу боюнча ишмердигин уюштуруу масе-лелери ушул  Кодекс, Кыргыз Республикасынын Балдар жөнүндө кодекси жанаКыргыз Республикасынын Жарандык кодекси менен аныкталат.".     20. 127-статьяда:     3 жана 4-пункттар төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "3. Үй-бүлөнү  жана  балдарды колдоо боюнча бөлүмдөр баланы коргоозарылдыгы тууралуу  маалымат  алгандан  же факт табылган учурдан тартыпотуз күндүн  аралыгында баланын укугунун жүзөгө ашышына ар тараптуу бааберүү, анын  үй-бүлөсүнө  баалоо  жүргүзөт  жана Кыргыз РеспубликасынынБалдар жөнүндө  кодексинде  белгиленген талаптарга ылайык балдарды жай-гаштыруу формасын  камтыган  балага  камкордук  көрсөтүү иш-чараларынынпланын түзөт.     4. Укуктук статусу жана компетенциясы Кыргыз Республикасынын  Бал-дар Жөнүндө  кодекси менен регламенттелген балдардын укугун жана кызык-чылыгын коргоо  жаатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы ый-гарым укуктуу орган балдар жөнүндө мамлекеттик маалымат банкын жүргүзүүаркылуу ата-эненин камкордугусуз калган балдардын эсебин жүргүзөт.     Ата-эненин камкордугусуз  калган балдар жөнүндө мамлекеттик маалы-мат банкын  түзүү жана пайдалануу тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтүтарабынан аныкталат.";     статья төмөндөгүдөй мазмундагы 5-пункт менен толукталсын:     "5. Ушул  статьянын 1 жана 2-пункттарында каралган милдеттерин ат-карбаган күнөөлүү  адамдар  Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белги-ленген тартипте жоопкерчиликке тартылат.".     21. 129-статьяда:     1 жана 2-пункттар төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Уул же кыз асырап алуу (мындан ары - асырап алуу) - бул өзүнүнүй-бүлөлүк чөйрөсүндө ата-энелик камкордуктан ажыраган балдардын укугунжана Мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо чаралары.     2. Асырап алууга өзүнүн үй-бүлөлүк чөйрөсүндө ата-эненин камкорду-гунан ажыраган балдардын кызыкчылыгы үчүн  балдардын  укугун  коргоонунылайыктуу ыкмасы катары гана,  ошондой эле балдардын эњ жакшы таламдарыүчүн жол берилет.".     4-пунктунун экинчи  абзацында "3" деген сан "4" деген санга алмаш-тырылсын.     22. 131-статьяда:     1-пунктта "3" деген сан "4" деген санга алмаштырылсын;     2-пункттун экинчи   абзацында   "(ушул  Кодекстин  127-статьясынын3-пункту)" деген сөздөр алып салынсын.     23. 132-статьянын  2-пунктунун биринчи абзацындагы "Кыргыз Респуб-ликасынын эларалык келишимине жараша" деген сөздөр "мыйзамда  белгилен-ген тартипте күчүнө кирген эларалык келишимдерге ылайык" деген сөздөргөалмаштырылсын.     24. 152-статья алып салынсын.     25. 153-статьянын 2-пунктту төмөндөгүдөй мазмундагы  экинчи  абзацменен толукталсын:     "Камкорчу (көзөмөлчү)  катарында   фостердик   үй-бүлө   тандалышымүмкүн,  ал  эрезеге  жеткен  куракка чейин белгиленген тартипте балагакамкордук жана көзөмөлдүк жүргүзөт.".     26. 161-статьянын 2-пунктунун биринчи абзацы алып салынсын.     27. 172-статьяда:     1-пункттун экинчи абзацындагы "Кыргыз Республикасынын эларалык Ке-лишиминин" деген сөздөр "мыйзамда белгиленген  тартипте  күчүнө  киргенэларалык Келишимдердин" деген сөздөргө алмаштырылсын;     1-пункттун үчүнчү  абзацындагы жана 3-пункттун биринчи абзацындагы"Кыргыз Республикасынын  эларалык  келишиминде"  деген сөздөр "мыйзамдабелгиленген тартипте күчүнө кирген эларалык келишимдерде" деген сөздөр-гө алмаштырылсын;     2-пунктта "Кыргыз  Республикасынын  эларалык келишимдеринде" дегенсөздөр "мыйзамда  белгиленген  тартипте күчүнө кирген эларалык келишим-дерде" деген сөздөргө алмаштырылсын.       2-берене.      Райондук мамлекеттик администрациялардын же болбосо аткаруучу-тес-көөчү жергиликтүү  өз  алдынча  башкаруу органдарынын алдында балдардынукуктарын жана  мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо боюнча адистештирилгентүзүмдүк бөлүмдөр  - үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүмдөр тү-зүлгөнгө чейин, балдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-гоо милдетине  кирген  камкордук  жана көзөмөлдүк органдары ишин улантаберет.       3-берене.      Ушул Мыйзам 2008-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кире турган бал-дардын иштери  боюнча  комиссиянын  жана үй-бүлөнү жана балдарды колдообоюнча бөлүмдүн  милдеттерин  жөнгө салуучу жоболорду кошпогондо расмийжарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.     Кыргыз Республикасынын  Өкмөтү  үч  айлык мөөнөттө өзүнүн ченемдикукуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.       Кыргыз Республикасынын Президенти                 К.Бакиев