Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети менен

Кытай Эл Республикасынын Өкмөтүнүн ортосундагы Маданий

баалуулуктарды уурдоонун, жашыруун казуунун, мыйзамсыз

ташып келүүнүн жана ташып чыгуунун алдын алуу жөнүндө

МАКУЛДАШУУ

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети менен Кытай Эл Республикасынын Өкмөтү (мындан ары - Тараптар),

Тараптар катышуучу болуп саналган ЮНЕСКОнун 1970-жылдын 14-ноябрындагы "Маданий баалуулуктарды мыйзамсыз ташып келүүгө, ташып чыгууга жана ага болгон менчик укукту өткөрүп берүүгө тыюу салуу жана алардын алдын алуу чаралары жөнүндө" конвенциясына ылайык,

маданий баалуулуктарды коргоо жаатында кызматташтыкты өнүктүрүү эки тараптуу мамилелерди чыңдоо жана адамзаттын маданий мурастарын коргоо миссиясын натыйжалуу жүргүзүү үчүн маанилүү каражат экендигине ынануу менен,

маданий баалуулуктарды уурдоо, жашыруун казуу, мыйзамсыз ташып келүү жана ташып чыгуу адамзаттын маданий мурасына олуттуу коркунуч келтирерин эске алуу менен,

эки өлкөнүн ортосундагы кызматташтык маданий баалуулуктарды уурдоонун, жашыруун казуунун, мыйзамсыз ташып келүүнүн жана ташып чыгуунун алдын алууда маанилүү салым боло алат деген ишеним менен

төмөнкүлөр жөнүндө макулдашты:

1-берене

1.1. Тараптар ЮНЕСКОнун "Маданий баалуулуктарды мыйзамсыз ташып келүүгө, ташып чыгууга жана ага болгон менчик укукту өткөрүп берүүгө тыюу салуу жана алардын алдын алуу чаралары жөнүндө" конвенциясына (1970) ылайык маданий баалуулуктарды уурдоо, жашыруун казуу, мыйзамсыз ташып келүү жана ташып чыгуу менен күрөшүү боюнча зарыл чараларды көрүү тууралуу макулдашты.

1.2. Уурдоонун, жашыруун казуунун, ташып келүүнүн жана мыйзамсыз ташып чыгуунун алдын алуунун натыйжасында кыргыз маданий менчигинин классификациясы Кыргызстандын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт. Уурдоонун, жашыруун казуунун жана мыйзамсыз ташып келүүнүн жана ташып чыгуунун алдын алуунун натыйжасында кытай маданий менчигинин классификациясы Кытайдын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт. Макулдашуунун бир бөлүгүн түзгөн тиркемелер ар бир өлкө үчүн аныкталган маданий менчикке туура келет.

1.3. Маданий баалуулуктарды уурдоо, жашыруун казуу, аларды мыйзамсыз ташып келүү жана ташып чыгуу боюнча эки өлкөнүн мыйзамдарынын жоболорунун ортосундагы карама-каршылыктар келип чыкканда жана мындай карама-каршылыктар ушул Макулдашууну ишке ашырууга тиешелүү болсо, аларды Тараптардын тиешелүү ведомстволору консультацияларды өткөрүү жолу менен чечет.

2-берене

Бул Макулдашууну натыйжалуу ишке ашыруу үчүн Тараптар тиешелүү түрдө Кытайдын Улуттук маданий мурастар башкармалыгын жана Кыргызстандын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлигин жооптуу кылып дайындайт.

Тараптардын кызматташтыгы ЮНЕСКОнун "Маданий баалуулуктарды мыйзамсыз ташып келүүгө, ташып чыгууга жана ага болгон менчик укукту өткөрүп берүүгө тыюу салуу жана алардын алдын алуу чаралары жөнүндө" конвенциясын (1970) ишке ашырууну камтыйт. Бул багытта Тараптар дайындаган тиешелүү ведомстволор тыгыз жана үзгүлтүксүз кызматташтыкты алып барат.

3-берене

3.1. Ушул Макулдашуунун максаттарына ылайык Тараптар төмөнкү маалыматтарды алмашат:

A. Маданий баалуулуктарды коргоо боюнча мыйзамдар жана ченемдик укуктук актылар, айрыкча маданий баалуулуктарды уурдоонун, жашыруун казуунун жана мыйзамсыз ташып келүүнүн жана ташып чыгуунун алдын алуу боюнча, ошондой эле башкаруу органдары тарабынан иштелип чыккан тиешелүү саясат жана башка чаралар жаатында;

Б. Ташып чыгууга тыюу салынган жана ошол эле эрежелердин жана стандарттардын негизинде белгиленген маданий баалуулуктардын маалымат базалары;

B. Маданий баалуулуктарды экспорттоо сертификаттары жөнүндө маалымат;

Г. Маданий баалуулуктарды коргоо жана сактоо уюмдары жөнүндө маалымат;

Д. Жер астындагы жана суу астындагы экспонаттар, ошондой эле археологиялык ачылыштар жөнүндө маалымат;

Е. Маданий баалуулуктарга жана бүтүмгө тиешелүү негизги жол-жоболор.

3.2. Жогорудагы маалыматтар дайыма жаңыланып турушу керек.

4-берене

Тараптар маданий баалуулуктарды уурдоонун, жашыруун казуунун жана мыйзамсыз ташып келүүнүн, ташып чыгуунун алдын алуу жаатында, атап айтканда маданий баалуулуктардын коопсуздугун башкаруу, маданий баалуулуктардын рынокторун башкаруу, мыйзамсыз ташып келүүнүн, ташып чыгуунун алдын алуу жаатында кадрларды алмашууну жана окутууну, маданий баалуулуктардын импортун жана экспортун башкарууну, мыйзамдарды иштеп чыгууну, маалымат чогултууну жана эл аралык иштерди координациялоону күчөтөт.

5-берене

Ушул Макулдашуунун максаттарына жетүү үчүн Тараптар маданий баалуулуктарды экспорттоо боюнча бири-биринин лицензиялык системасын, маданий баалуулуктарды каттоо системасын, уурдалган маданий баалуулуктар боюнча маалыматтык чыгаруу системасын жана маданий баалуулуктарды ташып келүүгө көзөмөл жүргүзүү системасын координациялоону жана андан ары өркүндөтүүнү күчөтөт.

6-берене

Тараптар ушул Макулдашууну ишке ашыруунун жүрүшүндө келип чыгуучу чыгашаларга жана уурдоо, жашыруун казуу же мыйзамсыз ташып келүү жана ташып чыгуу жолу менен алынган маданий баалуулуктарды кайтарып берүү үчүн акылга сыярлык компенсациялоо маселелерин кеңешүү жолу менен чечет.

7-берене

7.1. Тараптар кылдат консультацияларды жүргүзөт жана маданий баалуулуктарды уурдоонун, жашыруун казуунун жана мыйзамсыз ташып келүүнүн жана ташып чыгуунун алдын алуу боюнча көп тараптуу маселелер боюнча бири-биринин позицияларын координациялайт.

7.2. Тараптар эл аралык коомчулукта маданий баалуулуктарды уурдоо, жашыруун казуу жана контрабандадан келип чыгуучу коркунучтар жөнүндө кеңири коомчулуктун, музейлердин жана башка маданий уюмдардын маалымдуулугун андан ары жогорулатуу боюнча кызматташтыкты күчөтөт жана үчүнчү өлкө менен маданий байланыштарды координациялоодо ЮНЕСКОнун тийиштүү эл аралык конвенцияларын ишке ашыруучу уюмдар менен кызматташууну өркүндөтөт.

7.3. Тараптар эл аралык маданий баалуулуктар рыногунда мыйзамсыз пайда болгон маданий баалуулуктар жөнүндө тиешелүү маалыматтарды бири-бирине берет жана тийиштүү иликтөөлөрдү жүргүзүүдө Тараптардын жоголгон маданий баалуулуктарын баалоого, каттоого, издөөгө жана кайтарып берүүгө байланышкан маалыматтарды бөлүшөт.

7.4. Тараптар экинчи Тараптын маданий баалуулуктарына менчик укугун мыйзамсыз алып келүүнүн жана өткөрүп берүүнүн алдын алуу жана жоюу үчүн бардык зарыл чараларды, ошондой эле экинчи Тараптын аймагында мыйзамсыз ташылып кеткен жана кармалып турган маданий баалуулуктарды кайтаруу боюнча чаралар Тараптардын мыйзамдарында белгиленген тартипте каралат. Тараптар жогоруда аталган маселе боюнча тиешелүү компетенттүү органдар менен кызматташат.

8-берене

Тараптар ушул Макулдашууну ишке ашыруудан келип чыгуучу проблемаларды чечүү жана мындан ары кызматташуунун пландарын иштеп чыгуу үчүн үзгүлтүксүз негизде иштей турган консультация механизмин түзөт.

9-берене

Бул Макулдашуу Тараптар дипломатиялык каналдар аркылуу анын күчүнө кириши үчүн зарыл болгон ички укуктук жол-жоболордун аяктагандыгы жөнүндө бири-биринен ырастоо алган күндөн тартып күчүнө кирет жана беш жыл бою күчүндө болот.

Бул Макулдашуу Тараптардын бири анын колдонуу мөөнөтү аяктаганга чейин алты (6) ай мурун экинчи Тарапка анын колдонулушун токтотуу ниети жөнүндө жазуу жүзүндө билдирүү жибербесе, ар бир беш жылда автоматтык түрдө жаңыланып турат.

Жогорудагыларды күбөлөндүрүү үчүн төмөндө кол коюучулар, аларга тийиштүү түрдө ыйгарым укук берилген соң, ушул Макулдашууга кол коюшту.

Сиань шаарында 2023-жылдын 18-майында эки түп нускада, кыргыз, кытай жана англис тилдеринде түзүлдү, мында бардык тексттер бирдей күчкө ээ.

Ушул Макулдашуунун жоболорун чечмелөөдө пикир келишпестиктер келип чыккан учурда Тараптар англис тилиндеги текстке кайрылат.

Кыргыз маданий баалуулуктарынын категориялары

Кыргыз Республикасынан ташып чыгууга тыюу салынган маданий баалуулуктар:

1. Түзүлгөн убактысына карабастан, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте мамлекет тарабынан корголуучу жана коргоо тизмелерине жана реестрлерине киргизилген маданий баалуулуктар.

2. Көркөм, тарыхый жана башка маданий баалуулуктарды чагылдырган жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык менчигинин түрүнө жана жаралган мезгилине карабастан Кыргыз Республикасынын элдеринин маданий мурастарынын өзгөчө баалуу объекттерине классификацияланган маданий баалуулуктар.

3. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жана муниципалдык музейлеринде, архивдеринде, китепканаларында, башка мамлекеттик маданий баалуулуктарын сактоочу жайларда туруктуу сакталуучу маданий баалуулуктар.

4. Тарыхый окуяларга жана коомдун жана мамлекеттин өнүгүшүнө байланыштуу, ошондой эле көрүнүктүү инсандардын өмүрү жана чыгармачылыгы менен байланышкан баалуулуктар.

5. Архитектуралык, тарыхый, көркөм эстеликтердин жана монументалдык искусствонун эстеликтеринин компоненттери жана фрагменттери.

6. Археологиялык казуулардын (уруксат берилген жана уруксатсыз) же археологиялык ачылыштардын жана табылгалардын натыйжасында алынган буюмдар жана алардын сыныктары.

7. 19-кылымдын ортосуна чейин жасалган жана олуттуу тарыхый же көркөм баалуулукка ээ болгон иконалар жана диний сыйынуу объекттери.

8. Алтындан, платинадан, табигый асыл таштардан (бриллиант, рубин, сапфир, изумруд, бермет, александрит) жасалган 50 жылдан ашык колдонулган бардык доорлордун уникалдуу буюмдары.

Кыргыз Республикасынан ташып чыгууга (ташууга) уруксат талап кылынган маданий баалуулуктар:

1. Ташып чыгуу күнүнө чейин 50 жылдан мурун жасалган бардык өлкөлөрдүн жана элдердин скульптурасы, живописи, графикасы (сүрөттөр, эскиздер, этюддар, акварель, сүрөттөр, гравюралар, экслибрис ж.б.).

2. Жыгач, металл, сөөк, кагаз жана башка материалдардан 50 жылдан мурда жасалган миниатюралар.

3. Декоративдик искусствонун, анын ичинде элдик салттуу кол өнөрчүлүктүн жана элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн чыгармалары: ташып чыгуу күнүнө 50 жылдан мурда чыгарылган кийим-кече, идиш-аяк, баалуу жана баалуу эмес таштардан жана металлдардан жасалган зергер буюмдары, гобелендер, саймаланган жана токулган панно, кол менен жасалган кийиз жана жүн килемдери, айнектен, фарфордон, фаянстан, керамикадан, жыгачтан, металлдан, териден, сөөктөн жана башка материалдардан жасалган буюмдар.

4. Табигый таштардан жасалган 50 жылдан ашык колдонулган уникалдуу буюмдар: малахита, аквамарин, аметиста, топаз, бирюза, маржан, жогорку сапаттагы янтарь жана бермет эне жана алар менен кооздолгон буюмдар.

5. Уникалдуу жана сейрек кездешүүчү почта маркалары жана блоктору.

6. Коллекциялык баалуулукту чагылдырган ата мекендик жана чет өлкөлүк баалуу жана баалуу эмес металлдардан жасалган монеталардын коллекциялары, 1960-жылга чейин кагаз акча белгилери (аз санда же чектелген нускада чыгарылган юбилейлик монеталар).

7. Ата мекендик жана чет өлкөлүк ордендер жана төш белгилер, сыйлыктар жана эстелик медалдар.

8. Чыгарылганына 50 жыл же андан ашык болгон ата мекендик жана чет өлкөлүк атылбас куралдар, ошондой эле ок атуучу куралдардын бардык түрлөрү.

9. Ташып чыгуу күнүнө чейин 50 жыл мурда даярдалган ата мекендик жана чет өлкөлүк көркөм тиричилик жана илимий приборлор жана аспаптар (сааттар, барометрлер, тараза, дүрбү, көрүү түтүктөрү ж.б.).

10. 50 жылдан ашык колдонулган музыкалык аспаптар.

11. Ташып чыгуу күнүнө чейин 50 жыл мурда даярдалган ата мекендик жана чет өлкөлүк көркөм эмерек.

12. Жергиликтүү жана чет элдик көркөм кийимдер жана бут кийимдер, анын ичинде элдик кийимдер, жоолуктар 50 жылдан мурда чыгарылган кездемелерден жасалган уникалдуу буюмдар.

13. Этнографиялык коллекциялар жана объекттер.

14. Зоологиялык, ботаникалык, минералогиялык жана палеонтологиялык коллекциялардан алынган айрым үлгүлөр же коллекциялар.

15. Маалыматты кайра чыгаруу ыкмасына жана техникасына карабастан ар кандай сактагычтагы архивдик документтер.

16. Кыргыз тилиндеги китептер, картографиялык, ноталык басылмалар (репродукциялар, открыткалар, плакаттар, афишалар ж.б.).

17. Көркөм жасалгалоонун, иллюстрациялоонун жана полиграфиялык аткаруунун сейрек үлгүлөрү болгон басма чыгармалары.

18. Библиографиялык сейрек кездешүүчү басма чыгармалары. Автографтар, экслибристтер, көрүнүктүү коомдук ишмерлердин, илимдин, маданияттын өкүлдөрүнүн кол менен жазылган ар кандай белгилери бар басылмалардын өзүнчө нускалары.

19. Көрүнүктүү коомдук ишмерлердин, илимдин жана маданияттын өкүлдөрүнүн алгачкы жана эң мыкты жандуу басылмалары.

Кытай маданий байлыктарынын категориялары

I. Таштан жасалган буюмдар:

A. Куралдар/артефакттар: кумдуктан, базальттан, акиташтан, шагылдан, таштан жана башка таштардан жасалган. Бул негизинен кыргычтар, майдалагычтар, курч буюмдар, балталар, балталар (тесло), күрөктөр, соколор, бычактар, кетмендер, жылмалоочу дисктер, майдалоочу таяктар, ийрүүчү дисктер, таяк таштар, таш күкүмдөрү, тоголок таштар, идиштер, сыя таштар, коңгуроолор, экспонаттар, эмеректер жана башка артефакттар (приборлор). Өндүрүштүн болжолдуу мезгили: 2 миллион жылдан 1949-жылга чейин.

Б. Базальттан, шагылдан, таштан жана башка таштардан жасалган куралдарга негизинен жебелердин учтары, томагавкалар, Балта канжарлары, кылычтар, мылтыктар, найза учтары жана башкалар кирет, алар болжол менен 50 миң жыл мурун жана биздин заманга чейинки 800-жылдар аралыгында жасалган.

B. Кумдук, базальт, акиташ жана башка таштардан жасалган скульптуралар/айкелдер/оймо-чиймелер же жасалгалар негизинен 8000-жылга чейин жана башкалар биздин заманга чейинки 1949-ж. чейин жасалган таш такталар, күзөт мунараларынын, кооздук мамылардын, сутралар стеллалардын, петроглифтердин, айкелдердин, жазуулардын, айкелдин имитациясы, балюстрада, басмалар "Гуан" жана "Го" (ички жана тышкы табыттар), эпитафия, таш рельефи, декоративдик ташы, курулуш элементтери.

II. Нефрит идиштери:

А. Тремолиттен, актинолиттен, катушкадан жана курмандыктар, ырым-жырымдар жана башка иш-аракеттер үчүн колдонулуучу нефрит материалдарынын башка түрлөрүнөн жасалган ырым-жырым идиштери. Булар негизинен би (борборунда тешиги бар нефрит), конг (тегерек тешиги бар тик бурчтуу нефрит), гуй (нефрит плитасы), чжан (кыска нефрит плитасы), хуан (жарым шакек нефрит кулон), ху (жолборс-нефриттин формасы), балта, күрөк, согуш балта, падышалык мөөр, томагавк, канжар балта, бычак, китеп жана башкалар болжол менен 6000-жылга чейин жасалган б.з.ч. жана б.з. 1911-ж.

Б. Тремолит, актинолит, серпентин жана маркум менен кошо көмүлгөн нефрит материалдарынын башка түрлөрүнөн жасалган сөөк коюу буюмдары. Алар негизинен фассиянын, кийимдин, жаздыктын, хань (маркумдун оозунда турган нефрит), во (маркумдун колуна кысылган нефрит), сай (маркумдун 9 тешигине салынган нефрит сайгычтары) эпитафия жана башкалар кирет, алар болжол менен б.з.ч. 6000 жана б.з. 1949-жылдар аралыгында жасалган.

В. Тремолит, актинолит, агат, хрусталь, янтарь, маржан жана башка нефрит жана асыл таштардын жасалгалары, кооздоо жана башкалар үчүн колдонулат. Алар негизинен кооздоочу тумарлардын бардык түрлөрүн камтыйт, чач казыктары, билериктер, жакалар, баш бармак шакектер, кулондор, түтүктөр, мончоктор, тарактар, бренддер, кылыч жасалгалары, кур жасалгалары, кур илгичтери, шакектер, фигуралык жасалгалар, жаныбарлар, гүлдөр. б.з.ч. 6000-жылдан б.з. 1949-жылга чейин болжолдуу түрдө жасалган куштардын оймо-чиймелери жана башкалар.

Г. Тремолит, актинолит, катушка, агат, хрусталь жана башка нефрит материалдарынан жасалган тиричилик буюмдары/эмеректер үйдө жана интерьерде колдонулат. Алар негизинен биздин заманга чейин 1600 жана 1949-жылдар аралыгында жасалган чөйчөктөрдү, табактарды, кутучаларды, идиштерди, бөтөлкөлөрдү, плиталарды, фумигаттарды, жыпар жыттуу бөтөлкөлөрдү, канцелярдык буюмдарды, мөөрлөрдү, монеталарды, векселдерди, түстүү буюмдарды, кооз эмеректерди, таштарды, экрандарды жана башкаларды камтыйт.

III. Керамика/Плиткалар

A. Керамика, айнек жана эмаль идиштери/шаймандары, анын ичинде керамикалык идиштер, мисалы, боз керамика, терракота, сырдалган керамика, кара керамика, күрөң керамика, ак керамика, жалтырак керамика, күлгүн кум фаянс жана башкалар; ошондой эле фарфор идиштери, мисалы протопорцелен, селадон, керамикалык ак идиш, сырдалган фарфор, ак-көк фарфор, түстүү айнектүү эмаль жана башкалар. Бул негизинен ар кандай идиштер, идиштер, табактар, табактар, ю (суюктукту сактоо үчүн оозу кенен идиш), бөтөлкөлөр, чөйчөктөр, чопо идиштер, идиштер, челектер, челектер, урналар, цзун (тамак бышыруучу идиш), ли (чоң чопо идиш), цзю (шарап ичүүчү үч буттуу идиш), доу (тамак-аш сактоочу идиш), гуй (үч көңдөй буттуу кумура), меш, чайнек, жаздык, чырак, меш, тамеки тартуучу, барабан, стол, тамеки, шахмат, ийрүү, канцелярдык буюмдар, лют, стенд, чопо калып, меш эмеректери, гранулдар жана башкалар, алар болжол менен б.з.ч. 8000-жылдан б.з. 1949-жылга чейин чыгарылган.

Б. Керамика, фарфор жана чоподон жасалган оймо-чиймелер негизинен б.з.ч. 6000-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган кудайдын фигураларын, жаныбардын, өсүмдүктүн, үйдүн, короонун, эмеректин, кампанын жана ашкананын, талаанын, транспорттун, кайыктын жана башкалардын бардык моделдерин камтыйт.

B. Керамикадан, кыштан жана айнектен жасалган архитектуралык элементтерге негизинен жалпак плитканын, пантилдин, карниз плиткасынын, жаныбар сымал конькинин, текстураланган кыштын, көңдөй кыштын, калыпталган кыштан жасалган рельефтин, кирпичтен оюу, штамптоо жана башкалар кирет, алар болжол менен б.з.ч. 2100-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган.

IV. Сүрөт жана каллиграфия/китептер жана документтер/башка кагаз буюмдары

A. Каллиграфияга кол менен жазылган, кадимки шрифт, курс, расмий шрифт жана түрмөктүн, альбомдун, желдеткичтин, двустиштин, экрандын жана башка түрдөгү ар кандай материалдык маалымат каражаттарына чегилген же басылган кат кирет. Алар негизинен болжол менен б.з.ч. 1600-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган каллиграфиянын бардык түрлөрүн, ташка жазууларды, сүрүү китебин жана башкаларды камтыйт.

Б. Сүрөттөргө пейзаждын, гүл-куш сүрөтүнүн, фигуралык живопистин жана живопистин башка түрлөрүнүн ар кандай материалдык маалымат каражаттарына боелгон, чегилген же басылган бардык сүрөттөрү кирет. Алар негизинен б.з.ч. 6000-жылдан б.з. 1949-жылга чейинки мезгилде жаралган үңкүр живописинин, жибек сүрөтүнүн, фресканын, сыя сыясынын, түстүү сүрөтүнүн, гравюрасынын жана майлуу живопистин бардык түрлөрүн камтыйт.

B. Китептер жана документтер кытай этникалык тилдеринде таш бака кабыгы, жаныбарлардын сөөктөрү, бамбук, жибек, кагаз жана башка материалдык спикерлерди кесип, жазып же басып чыгарган байыркы китептердин, файлдардын жана башка адабияттардын бардык түрлөрүн камтыйт. Алар негизинен оракула сөөктөрүнүн, келишимдин, бамбук слипинин, жибек кол жазмасынын, китеп, амануенсис, Ыйык Жазма, жергиликтүү хроника, досье, келишим, карта, дизайн, схема, генеалогия, кат, кол жазма, ар кандай долбоорлор, ар кандай көчүрмөлөр, кат алышуу, документ, телеграмма, жазуулар, гезиттер жана мезгилдүү басылмалар, окуу материалдары, баракчалар, сертификаттар жана Лицензиялар, жарнамалык материалдар, күндөлүктөр, ноталар жана ар кандай гравюралар б.з.ч. 3500-жылы жана б.з. 1949-жылы.

Г. Кагаз болжол менен б.з.ч. 200-жылдан б.з. 1949-жылга чейин өндүрүлгөн өсүмдүк буласынан жана башка ушул сыяктуу материалдардан жасалган бардык кагаздарды камтыйт.

Д. Кагаз менен жасалган банкнотторго негизинен кытай тилинде болжол менен 900-1949-жылдар аралыгында чыгарылган Цзяози, Цяньинь, Хуэйцзи, Баочао, Цянпяо, Иньпяо, Чаопяо жана башка кагаз акчалардын бардык түрлөрү кирет.

Е. Почта жөнөтүүлөрүн жөнөтүү жана жеткирүү үчүн почта администрациясы басып чыгарган жана чыгарган штамптар/почта продукциялары негизинен биздин замандын 1878-1949-жылдарында чыгарылган штамптардын, бренд конверттеринин, почта открыткаларынын, кат баракчаларынын, контрмарктын, басмакананын жана башкалардын бардык түрлөрүн камтыйт.

V. Коло:

А. Курмандыктар, каада-салттар ж.б. үчүн колдонулган таза жезден, калай-коргошун эритмесинен жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган ырым-жырым идиштери негизинен дин (тамак бышыруучу идиш), гуй (бышырылган азыктарды сактоо үчүн тегерек себет), ли (чоң чопо идиш), ян (ашкана идиштери), доу (тамак-ашты сактоочу идиш), сю (бышырылган тамак-ашты сактоочу идиш), фу (төрт бурчтуу тамак-аш дан сактоочу жай) жана дан (таруу бөлмөсү), гу (кубок), цзюэ (үч буттуу шарап идиштери), цзя (шарапты ысытуучу идиш), гун (мүйүздөн жасалган шарап идиштери), чжи (ичүүчү идиш), цзун (шарап идиштери), ю (ар кандай формадагы шарап идиштери), чайнек, хэ (үч же төрт буттуу ичүүчү идиш) жана йи (шарап идиштери) сыяктуу ичүүчү идиштердин бардык түрлөрү: лоток, жуугуч, цзянь (бассейн) жана фоу (суу соруучу чопо идиштер) сыяктуу суу идиштеринин бардык түрлөрү жана бардык түрлөрү коңгуроо, табак, коңгуроо, барабандар, чунью (коло музыкалык аспап) сыяктуу музыкалык аспаптардан. Алар болжол менен биздин заманга чейинки 2100-жылдан 1911-жылга чейин чыгарылган.

Б. Таза жезден, калай-коргошун эритмесинен жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган куралга негизинен канжардын бардык түрлөрү кирет. Балта, фальшион, кылыч, найза, албард, жебенин учу, замбирек, канжар, аркан, корсет жана башкалар болжол менен б.з.ч. 3000-жылдан б.з. 1911-жылга чейин жасалган.

В. Таза жезден, калай-коргошун эритмесинен жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган айыл чарба шаймандары/шаймандары негизинен болжол менен б.з.ч. 3000-жылдан б.з. 1911-жылга чейин жасалган күрөктүн, тесла, кескич, Кетмен, Бо (кетменге окшош), вимбл, илгич жана башка бардык түрлөрүн камтыйт.

Г. Таза жезден, калай-коргошун эритмесинен жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган күнүмдүк идиштер негизинен ар кандай лампаларды, күзгүлөрдү, плиталарды, меш шкафтарын, бөтөлкөлөрдү, казандарды, кагаз салмактарын, кеңсе буюмдарын, кур илгичтерин, үтүктөрдү, стенддерди, гүл идиштерин, кооздук эмеректерин, чачуучу шаймандарды, тараза жана өлчөө шаймандарын (сызгыч, өлчөө, баланс, салмак, литр, чака), архитектуралык компонент жана башкалар б.з ч. 3000-жылы жана б.з. 1949-жылы.

Д. Таза жезден, калай-коргошун эритмесинен жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган скульптуралар/айкелдер негизинен б.з.ч. 2100-жылдан б.з. 1949-жылга чейин болжол менен жасалган кудайдын бардык айкелдерин, фигураларын, жаныбарын, өсүмдүктөрүн жана башкаларды камтыйт.

Е. Таза жезден, калай-коргошун эритмесинен жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган монеталарга негизинен каури монеталарынын бардык түрлөрү, күрөк формасындагы монеталар, бычак формасындагы монеталар, тегерек монеталар, кумурска мурду менен акча (же грим монетасы), салмактуу монета, тунбао монетасы, юаньбао монетасы, гохао монетасы (өлкөнүн аталышы бар монета), нянхао монетасы (башкаруу наамы бар монета), яшен монетасы (бата үчүн монета) болжол менен б.з.ч. 1600-жылдан б.з. 1949-жылга чейин чыгарылган цянпай (акча табагы), монеталар үчүн калып, банкноттор үчүн басылып чыгарылган калып жана башкалар.

Ж. Таза жезден, калай-коргошун эритмесинен жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган векселдер/императордук мөөрлөр негизинен жолборс формасындагы эсептердин, балык түрүндөгү эсептердин, ташбаканын кабыгы, бляшкалар, талондор, купондор, императордук мөөрлөр, мөөрлөр, төш белгилер жана башкалар кирет, алар болжол менен биздин заманга чейинки 1600-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган.

VI. Башка металлдар:

A. Алтын, күмүш, жез, темир, калай, коргошун жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган шаймандарга/идиштерге негизинен кетмен, балта, күрөк, соко, орок, тырмоо, араа, балка, вимбл, ийне, тырмак, илгич жана башкалар сыяктуу идиш-аяктардын бардык түрлөрү кирет. Идиш, табак, чыны, кутуча, бөтөлкө, чайнек, кашык, такта, таяк, коңгуроо, чырак, мунара, тамеки тартуучу, кулпу, ийрүү, басып чыгаруу, жаныбардын башы түрүндөгү аппликация, стационардык, горолог, чайноочу таяк, жыт үчүн бөтөлкө, б.з.ч. 800-жылдан б.з. 1949-жылга чейинки мезгилде өндүрүлгөн оюнчук, коляска, ат жабдыктары, гүл вазасы, декоративдик эмеректер, астрономиялык альманахтарды түзүүчү шайман, өлчөө жана өлчөө куралдары, ат жабдыктары, эмаль буюмдары, өндүрүш шаймандары, өнөр жай жабдуулары, приборлор, аудио жана видео буюмдар жана башка шаймандар жана идиш-аяктар.

Б. Алтын, күмүш, темир жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган курал-жарактарга негизинен кылыч, фальшион, найза, албард, жебенин учу, замбирек, мина, аркан, корсет сыяктуу байыркы куралдардын бардык түрлөрү, ошондой эле тапанча, бомба, танк, аскер кемеси, учак, жарылуучу заттар жана б.з.ч. 800-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган заманбап жана заманбап куралдар кирет.

B. Алтын, күмүш жана башка ушул сыяктуу эритмелерден жасалган зергер буюмдары болжол менен б.з.ч. 800-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган таажы зергер буюмдары, баш кийимдер, маскалар, пластондор, кол жасалгалары, билектер, курлар, кийим аксессуарлары, кылыч жасалгалары, тактайлар үчүн жасалгалар, чач жасалгалары жана башкалар.

Г. Алтындан, күмүштөн, темирден, калайдан, алюминийден жана башка эритмелерден жасалган айкелдерге негизинен б.з.ч. 800-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган кудайдын бардык айкелдери, фигуралар, жаныбарлар, өсүмдүктөр жана башкалар кирет.

Д. Алтындан, күмүштөн, темирден, калайдан, алюминийден жана башка эритмелерден жасалган скульптуралар/айкелдер негизинен биздин заманга чейинки 800-жылдан 1949-жылга чейинки мезгилде жасалган кудайдын, фигуранын, жаныбардын, өсүмдүктүн жана башкалардын бардык скульптураларын/айкелдерин камтыйт.

Е. Алтын, күмүш, темир, калай, коргошун, алюминий жана башка ушул сыяктуу металлдардан жасалган векселдерге/мөөрлөргө болжол менен б.з.ч. 1600-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган такталар, талондор, купондор, падышалык мөөрлөр, мөөрлөр, төш белгилер жана башкалар кирет.

VII. Бамбук жана жыгачтан жасалган буюмдар:

A. Бамбук, жыгач, ротан, өзөк, калебас, сумах жана башка ушул сыяктуу материалдардан жасалган скульптуралар/айкелдер негизинен кудайдын бардык айкелдерин, фигураларды, жаныбарларды, чайноочу таяктарды, басып чыгарууну, канцелярдык буюмдарды (калем, калем кармагыч, колтук, кагаз пресс, жуугуч щетка), оюп түшүрүү жана башкалар кирет. Болжол менен б.з.ч. 5000-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган.

Б. Хуанхуали жыгачынан, падауктан, венгеден, нанму жыгачынан (перс кедринен), кара жыгачтан, кызыл жыгачтан, лигнумвитадан, камфор жыгачынан, карагайдан, буктан жана башка ушул сыяктуу жыгачтардан жасалган эмеректерге негизинен столдун, отургучтун, таянычтын, керебеттин, дивандын бардык түрлөрү кирет. Сандык, шкаф, үстөл, чайпаяк, куту, шкаф, кийим текчеси, экран жана алардын тетиктери, болжол менен биздин заманга чейинки 1600-жылдардан б.з. 1949-жылга чейинки мезгилде чыгарылган.

B. Бамбуктан, жыгачтан, калебастан, сумактан жана башка ушул сыяктуу материалдардан жасалган идиш-аяктарга негизинен чөйчөктөр, кумуралар, кутучалар, бөтөлкөлөр, табактар, идиштер, доу (азык-түлүк сактоочу идиштер), чөйчөктөр, зун (шарап айнеги), абати, себеттер, күзгү, туалеттик буюмдар, желдеткичтер, тарактар, жакшы тиштүү тарак, чырак, лира, флейта, тик бамбук флейта, чоор, сэ (25 кылдуу горизонталдуу арфа) кирет, барабан, жаа, кын, калкан, корсет, жаздык, араба, кайык, седан, канцелярдык буюмдар, басма, шахмат тактасы, шахмат фигурасы, оюнчук, куурчак, маска, тамеки тартуу топтому, эсептөө, кармоочу, "Гуан" жана "Го" (ички жана тышкы табыттар) жана башкалар болжол менен б.з.ч. 5000-жылдан б.з. 1949-жылга чейин чыгарылган.

Г. Бамбуктан, жыгачтан, сумактан жана башка ушул сыяктуу материалдардан жасалган архитектуралык компоненттер жана архитектуралык моделдер негизинен эшик, терезе, чатыр устундары, мамылар, плиталар, тирөөчтөр, карниздер, таранчы кашаа, шыптар, тосмолор жана ар кандай архитектуралар, болжол менен б.з.ч. 1600-жылдан б.з. 1949-жылга чейин чыгарылган компоненттер жана моделдер.

VIII. Тери, кыртыш жана органикалык заттардын ар кандай түрлөрү:

А. Булгаарыдан, жүндөн, жибектен, пахтадан, зыгыр буласынан жана башка өсүмдүк жиптеринен жасалган костюмдар жана көркөм кол өнөрчүлүк буюмдары негизинен б.з.ч. 5000-жылдан 1966-жылга чейин жасалган бут кийимдердин, баш кийимдердин, кийимдердин, жасалгалардын, жууркан-төшөктөрдүн, желектердин, маскалардын, тангканын (тибеттик сүрөт искусствосу) бардык түрлөрүн камтыйт.

Б. Өсүмдүк жипчелеринен, териден жана башка ушул сыяктуу материалдардан токулган жана тигилген идиш-аяктар/шаймандар негизинен б.з.ч. 1600-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган ар кандай чөйчөктөрдү, кутучаларды, сумкаларды, челектерди (чакаларды), көлөкө куурчактарды, оюнчуктарды, вагондорду, ат жабдыктарын жана башкаларды камтыйт.

В. Булгаарыдан жана башка ушул сыяктуу материалдардан жасалган курал-жарактарга негизинен б.з.ч. 1600-жылдан б.з. 1949-жылга чейин жасалган калкан, коргоочу шаймандар жана башкалар кирет.

Г. Кремний, коргошун, барий жана башка ушул сыяктуу материалдардан жасалган идиштер негизинен б.з.ч. 1100-жылдан б.з. 1949-жылга чейин чыгарылган түтүктөрдүн, мончоктордун, бекиткичтердин, кулондордун, шакектердин, стигма, табак, таңуу, шахмат фигуралары, тамеки буюмдары жана башка бардык түрлөрүн камтыйт.

IX. Сөөктөрдөн, тиштерден жана мүйүздөрдөн жасалган буюмдар:

Негизинен ийне, түтүк, шакек, флейта, ышкырык, бычак, вимбл, си (күрөк сымал айыл чарба куралы), орок, канжар, табарсык, жебенин учу, чач илгич, куту, чыны, мөөр, канцелярдык буюмдар (калем, колтук, кагаз жана башкалар). Болжол менен 500 миң жыл мурун жана 1949-жылы жасалган бренд, монета, оюм-чийим, кооздук эмеректери, экран жана башкалар.

Жогоруда айтылган маданий эстеликтерден тышкары, төмөнкү кытай маданий эстеликтери юридикалык же кесиптик себептерден улам келишимде белгиленген төмөнкү чектик куракка баш ийбейт:

I. Кытайдын маданий эстеликтери уурдалып, жашыруун казылып, Кытай Эл Республикасынын чек арасынан мыйзамсыз чыгарылып кетсе.

II. Кыймылсыз маданий мурастардын жана эстеликтердин бардык түрлөрү жана алардын ажырагыс компоненттери, мисалы, дубал сүрөтү, оюу, скульптура ж.б.