КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ЭНЕРГЕТИКА МИНИСТИРЛИГИ

Электр техникалык жабдыктарды

сыноо боюнча көлөмү жана ченеми

БИШКЕК 2024

Терминдер, аныктамалар жана кыскартуулар

Киришүү

1 Үлгү чен электр чордондорунун жана тармактарынын генераторлорун, электр кыймылдаткычтарын, трансформаторлорун, өчүргүчтөрүн жана башка электр жабдууларын сыноонун жыштыгын, көлөмүн жана ченемин аныктайт.

2. Үлгү чен электр чордондорунун жана тармактарынын электр жабдууларын орнотууга, иштетип пайдаланууда, техникалык абалын аныктоону текшерүүдө, тейлөөгө жана оңдоого катышкан инженердик-техникалык ишкерсандар үчүн арналган.

Ченемдик шилтемелер

Бул үлгү ченде төмөнкү иш кагаздарга ченемдик шилтемелер колдонулган:

Кыргыз Республикасынын “Энергетика жөнүндө” Мыйзамы, 30-октябрь, 1996-жыл № 56

ГОСТ 1.5-2001 мамлекеттер аралык үлгү чендердин тутуму. Мамлекеттер аралык үлгү чендер, мамлекеттер аралык үлгү чендер боюнча эрежелер жана сунуштар. Курууга, баяндоого, жасалгалоого, мазмунуна жана белгиленишине жалпы талаптар.

ГОСТ 10169-77 Үч фазалуу синхрондуу электрдик машиналар. Сыноо ыкмалары.

ГОСТ 10693-81 110 кВ жана андан жогору ченемдик чыңалуудагы жылчыксыз конденсатордук киргизүүлөр. Жалпы техникалык шарттар.

ГОСТ 11362-96 Мунай жана майлоочу материалдар. Нейтралдаштыруу саны. Потенциометриялык титрлөө ыкмасы.

ГОСТ 12.1.038-82 Эмгек коопсуздугунун үлгү чендеринин тутуму. Электр коопсуздугу. Тийүү чыңалууларынын жана агындардын жол берилген чектик мааниси.

ГОСТ 13003-88 каптамалык майлар. Электр талаасында газга туруктуулукту аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 13840-68 Арматуралык болот аркандар 1х7. Техникалык шарттар.

ГОСТ 1516.1-76 1ден 500 кВга чейинки чыңалуудагы өзгөрмө агындын электр жабдуулары. Калкаманын электрдик бекемдигине талаптар.

ГОСТ 1516.3-96 1ден 750 квга чейинки чыңалуудагы өзгөрмө агындын электр жабдуулары. Калкаманын электрдик бекемдигине талаптар.

ГОСТ 1547-84 Майлар жана майламалар. Суунун бар экендигин аныктоо ыкмалары.

ГОСТ 15581-80 Байланыш конденсаторлору жана электр берүү чубалгылары үчүн кубаттуулукту тандоо. Техникалык шарттар.

ГОСТ 18995.2-2022 Суюк химиялык продуктулар. Сынуу индексин аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 19121-73 Мунай продуктулары. Чырактагы күкүрттүн курамын аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 19919-74 Авиациялык техника буюмдарынын автоматташтырылган техникалык абалын көзөмөлдөө. Терминдер жана аныктамалар.

ГОСТ 20287-2023 Мунай продуктулары. Суюктуктун жана катуулануу температурасын аныктоо ыкмалары.

ГОСТ 20911-89 Техникалык диагностика. Терминдер жана аныктамалар.

ГОСТ 21046-2021 Иштетилген мунай продуктулары. Жалпы техникалык шарттар.

ГОСТ 2517-2012 Мунай жана мунай продуктулары. Тандоо ыкмалары.

ГОСТ 27.002-2015 Техниканын ишенимдүүлүгү. Терминдер жана аныктамалар.

ГОСТ 28640-90 Электр каптамалык минералдык майлар. Ароматтык углеводороддорду аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 2917-76 Майлар жана кошумчалар. Темирлердин дат басуу таасирин аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 31320-2006 Титирөө. Ыкмалары жана ийкемдүү роторлорду теңдештик баачендери.

ГОСТ 31873-2012 Мунай жана мунай продуктулары. Кол менен тандоо ыкмалары.

ГОСТ 33-2016 Мунай продуктулары. Тунук жана тунук эмес суюктуктар. Кинематикалык илешкектүүлүгү аныктоо жана динамикалык илешкектүүлүгү эсептөө.

ГОСТ 3484.1-88 Күчтүк трансформаторлору. Электромагниттик сыноо ыкмалары.

ГОСТ 3484.3-88 Күчтүк трансформаторлору. Калкаманын диэлектрикалык параметрлерин өлчөө ыкмалары.

ГОСТ 3722-2014 Термелүүчү муунак жаздыктар. Болот топтор. Техникалык шарттар.

ГОСТ 3900-2022 Мунай жана мунай продуктулары. Тыгыздыкты аныктоо ыкмалары.

ГОСТ 4333-2021 Мунай продуктулары. Ачык тигелде жаркыроо жана тутануу чекиттерин аныктоо ыкмалары.

ГОСТ 5985-2022 Мунай продуктулары. Кислоттулукту жана кислотанын санын аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 6307-75 Мунай продуктулары. Сууда эрүүчү кислоталардын жана щелочтордун болушун аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 6356-75 Мунай продуктулары. Жабык тигелде жаркыроо чекитин аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 6370-2018 Мунай, мунай продуктулары жана кошумчалары. Механикалык аралашмаларды аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 6581-75 Электр каптамалоочу суюк материалдар. Электр сыноо ыкмалары.

ГОСТ 667-73 Топтогучтук күкүрт кислотасы. Техникалык шарттар.

ГОСТ 6709-72 Тазаланган суу. Техникалык шарттар.

ГОСТ 7822-75 Мунай майлары. Эриген сууну аныктоо ыкмасы.

ГОСТ 8.217-2003 Ченөө бирдейлигин камсыз кылуунун мамлекеттик тутуму. Агын трансформаторлор. Текшерүүнүн ыкмасы.

ГОСТ 859-2014 Жез. Маркасы.

ГОСТ 8865-93 Электр каптамалоо тутуму. Жылуулукка туруктуулукту баалоо жана классификациялоо.

ГОСТ 9.602-2016 Бирдиктүү дат басуудан жана эскирүүдөн коргоо тутуму. Жер астындагы курулмалар. Дат басуудан коргоонун жалпы талаптары

ГОСТ 981-75 Мунай майлары. Кычкылданууга каршы туруктуулукту аныктоо ыкмасы.

ГОСТ ИСО 10816-1-97 Титирөө. Айланбаган бөлүктөрүндө титирөөнү өлчөө натыйжалары боюнча машиналардын абалын көзөмөлдөө. Жалпы талаптар.

ГОСТ ИСО 4407-2006 Өнөр жайлык Тазалык. Оптикалык микроскоптун жардамы менен бөлүкчөлөрдү эсептөө ыкмасы менен суюктуктун булгануусун аныктоо.

ГОСТ ИСО 6619-2013 Мунай продуктулары жана майлоочу майлар. Нейтралдаштыруу саны. Потенциометриялык титрлөө ыкмасы

ГОСТ .60947-1-2014 Төмөн вольттуу бөлүштүрүү жана башкаруу аппаратурасы. Бөлүк 1. Жалпы эрежелер.

ГОСТ Р 51069-97 Мунай жана мунай продуктулары. Тыгыздыкты, салыштырмалуу тыгыздыкты жана тыгыздыкты градус APIариометр менен аныктоо ыкмасы.

ГОСТ Р 51947-2002 Мунай жана мунай продуктулары. Күкүрт ыкмасы менен аныктоо. Энергетикалык дисперсиялык радиофлуоресценттик спектрометрия.

ГОСТ 32139-2019 Мунай продуктулары. Толкун узундугу дисперсиясы менен рентген флуоресценттик спектрометрия ыкмасы менен күкүрттүн курамын аныктоо.

ГОСТ 33-2016 Мунай продуктулары. Тунук жана тунук эмес суюктуктар. Ыкмасы кинематикалык илешкектүүлүгү аныктоо жана динамикалык илешкектүүлүгү эсептөө.

ГОСТ Р 8.563-2009 Ченөө бирдейлигин камсыз кылуунун мамлекеттик тутуму. Өлчөө ыкмасы (ыкмалары).

ГОСТ Р ЕН ИСО 2719-2008 Мунай продуктулары. Пенски-Мартенстин жабык тигелиндеги жаркыроо чекитин аныктоо ыкмалары.

ГОСТ 24614-81 Карл Фишердин реактиви менен өз ара аракеттенбеген суюктуктар жана газдар. Сууну аныктоонун кулометриялык ыкмасы.

ГОСТ 981-75 Мунай майлары. Кычкылданууга каршы туруктуулукту аныктоо ыкмасы.

БС ТР 030/2012 майлоочу материалдарга, майларга жана атайын суюктуктарга карата талаптар жөнүндө

Эскертүү-ушул үлгү ченди пайдаланууда Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Стандартташтыруу жана метрология борборунда (Кыргызстандарт) же Кыргызстандарттын техникалык регламенттер жана стандарттар боюнча Улуттук маалымат фондунда учурдагы жылдын 1-январына карата шилтеме стандарттардын (эрежелер топтомунун жана/же классификаторлордун) колдонулушун текшерүү максатка ылайыктуу.

Эгерде шилтеме берилбеген шилтеме берилген шилтеме стандарты (документ) алмаштырылса, анда ушул нускага киргизилген бардык өзгөртүүлөрдү эске алуу менен ушул стандарттын (документтин) колдонуудагы версиясын колдонуу сунушталат. Эгерде даталанган шилтеме берилген шилтеме стандарты (документ) алмаштырылса, анда ушул стандарттын (документтин) жогоруда көрсөтүлгөн бекитилген (кабыл алынган) жылы менен нускасын колдонуу сунушталат. Эгерде ушул үлгү чен бекитилгенден кийин шилтеме берилген шилтеме үлгүчендерине (иш кагаздар) шилтеме берилген жобого тиешелүү өзгөртүү киргизилсе, анда бул жобону ушул өзгөртүүнү эске албастан колдонуу сунушталат. Эгерде шилтеме үлгү чени (иш кагаздары) алмаштырылбастан жокко чыгарылса, анда ага шилтеме берилген жобону ошол шилтемеге таасир этпеген бөлүктө колдонуу сунушталат.

Бөлүм 1. Жалпы жоболор

3. Ушул стандартты электр жабдууларын ишке киргизүүдө жана аны эксплуатациялоо процессинде жетекчиликке алуу керек. Ушул стандарт менен катар эле электр жабдууларын өндүрүүчүлөрдүн көрсөтмөлөрү да жетекчиликке алынышы керек.

4. Бул үлгү чен көп жылдар бою өзүн позитивдүү далилдеген салттуу сыноолорду да, акыркы жылдарда кеңири колдонулган жана эффективдүүлүгүн тастыктаган, эреже катары, жабдууларды иштен чыгарууну талап кылбаган сыноолорду да карайт жана мүмкүн болуучу кемчиликтердин өнүгүү даражасын жана коркунучун алгачкы этапта аныктоого мүмкүндүк берет.

5 Бул үлгү чен көзөмөлдүк категориялар үчүн төмөнкү шарттуу белгилерди колдонот:

ИК - адистештирилген оңдоочу ишканада калыбына келтирүүчү же толдук оңдоодон жана кайра жаңылап куруудан өткөн жаңы электр жабдууларын жана электр жабдууларын ишке киргизүүдө;

ТО - энергетика тармагынын объектисин толук оңдоодо;

О - орточо оңдоодо;

УО - электр жабдууларын утурумдук оңдоодо;

ОА - оңдоолордун аралыгында;

«ТО» категориясы негизги электр жабдууларынын ушул түрүн да, ушул байланыштын башка жабдууларын да толук оңдоодо көзөмөлдү камтыйт.

Турбогенераторлорду роторду алып салуу менен орточо оңдоодо сыноолор капиталдык оңдоонун көлөмүндө жана ченемдерине ылайык (ТО), ал эми роторлорду алып салбастан - күнүмдүк оңдоонун көлөмү жана ченемдери боюнча (ТО) жүргүзүлөт.

6. Бул улгү чен сыноолордун тизмесин жана көзөмөлдөөнүчү параметрлердин максималдуу жол берилген маанилерин берет. Электр жабдууларынын техникалык абалы атайын сыноолордун натыйжаларын стандартташтырылган чоңдуктар менен салыштыруу жолу менен гана аныкталбастан, көрсөткүчтөрдүн өзгөрүү динамикасын жана ылдамдыгын эске алуу менен бардык сыноолордун, текшерүүлөрдүн жана иштетип пайдалануунун маалыматтардын жыйындысы менен аныкталат.

Сыноодо алынган маанилер бардык учурларда электр жабдууларынын башка фазаларында жана ошол эле түрдөгү жабдууларда өлчөөлөрдүн натыйжалары менен салыштырылышы керек. Бирок, негизги нерсе, алардын баштапкы баалуулуктары менен сыноо учурунда ченелген электр жабдууларын параметрлеринин маанилерин салыштыруу жана ушул стандартта көрсөтүлгөн жол берилген өзгөрүүлөргө ылайык пайда болгон айырмачылыктарды баалоо болуп саналат. Параметрлердин маанилеринин белгиленген чектерден (лимиттик маанилерден) чыгып кетиши жабдуулардын бузулушуна алып келиши мүмкүн болгон кемчиликтердин белгиси катары каралышы керек.

7. Жаңы электр жабдууларын ишке киргизүүдө көзөмөлдөөнүчү параметрлердин баштапкы маанилери катары өндүрүүчүнүн күбөнаамада же сыноо отчетунда көрсөтүлгөн маанилер кабыл алынат. Иштетип пайдалануу сыноолордо жаңы электр жабдууларын иштетип пайдаланууга киргизүүдө сыноолор менен аныкталган параметр маанилери баштапкы болуп кабыл алынат.

Энергетика тармагынын объектисинде жүргүзүлгөн толук оңдоолордун сапаты оңдоодон кийинки сыноолордун натыйжаларын өндүрүүчүнүн кубөнаамасында же сыноо протоколунда көрсөтүлгөн маалыматтар менен салыштыруу жолу менен бааланат. Адистештирилген оңдоочу ишканада жүргүзүлгөн толук же калыбына келтирүүчү оңдоодон, ошондой эле кайра жаңылап оңдоонун (кайра куруунун) аягында алынган маанилер андан ары иштетип пайдалануу учурунда мониторинг жүргүзүү үчүн баштапкы маанилер катары кабыл алынат.

8. Чет элдик компаниялар чыгарган электр жабдууларын көзөмөлдөө, иштетип пайдалануучу уюмдун функционалдык көрсөткүчтөрүнүн иштетип пайдалануу шарттарына жана учурдагы тармактык талаптарга шайкештиги жөнүндө эксперттик корутундусу болгон учурда даярдоочунун көрсөтмөлөрүнө ылайык жүргүзүлөт.

9. Ушул үлгү ченде каралган сыноолордон тышкары, бардык электр жабдуулары сыноодон мурун дароо текшерүүдөн өтүшү керек, механикалык бөлүктүн иштешин текшерүү жана аны иштетип пайдалануу жана оңдоо боюнча нускамаларга ылайык башка сыноолор дагы текшерилиши керек.

10. Электр энергетикасы субъектилеринин техникалык жетекчилерине ушул үлгү ченде каралган иштөө чыңалуудагы электр жабдууларынын абалына мониторингди ишке ашырууну камсыз кылуу сунушталат, бул кемчиликтерди аларды иштеп чыгуунун алгачкы этаптарында аныктоого мүмкүндүк берет, зарыл болгон учурда, тиешелүү сыноолорду жүргүзүү үчүн аккредиттелген уюмдарды тартуу керек.

Иштөө чыңалуусунда мониторинг жүргүзүү боюнча тажрыйба топтолгондуктан, электр энергетика тармагынын субъектинин техникалык жетекчисинин чечими боюнча техникалык абалын аныктоонун жыйынтыгы боюнча электр жабдууларын оңдоонун үзгүлтүксүз мөөнөттөрүн белгилөөгө жана ажыратылган электр жабдуулары боюнча жүргүзүлгөн сыноолордун айрым түрлөрүнөн баш тартууга өтүүгө болот.

11. Камдык электр жабдууларын, ошондой эле анын тетиктерин жана тетиктерин сыноонун көлөмүнө жана мезгилдүүлүгүнө карата талаптар электр жабдууларын өндүрүүчүлөрдүн нускамалары менен аныкталууга тийиш. Нускамада мындай көрсөтмөлөр жок болгон учурда сыноолордун көлөмү ушул үлгү чен менен, ал эми электр жабдууларын сыноолордун мезгилдүүлүгү электр энергетикасы субъектинин техникалык жетекчиси тарабынан аныкталат.

12. Өнөр жай жыштыгын жогорулатылган чыңалуу менен сыноо 35 кВ кошо алганда чыңалуудагы электр жабдуулары үчүн жүргүзүлөт.

Керектүү өзгөрмө агындын сыноочу жабдуулары жок болгон учурда чыңалуусу 20 кВ чейин болгон бөлүштүрүүчү түзүлүштөрдүн электр жабдууларын сыноого жол берилет, кайчылаш байланыштырылган полиэтилендик калкамасы бар кабелдердин негизги калкамасын кошпогондо, алар түздөлүүгө тийиш болгон жогорулатылган чыңалуусу бар, өнөр жай жыштыгын сыноо чыңалуунун маанисине бир жарым эсе барабар.

13. Электр жабдууларын жана зым чыныларды ченемдик чыңалуусу алар иштеп жаткан электр орнотмосунун ченемдик чыңалуусунан ашкан бул электр орнотмосунун калкама классы үчүн белгиленген чыңалуу боюнча сыналышы мүмкүн.

Эгерде түздөлгөн чыңалуу же кубаттуу жыштыктагы чыңалуу менен сыноо бөлүштүрүүчү түзүлүштүн электр жабдууларынын бекитүсүн ажыратпастан жүргүзүлсө, анда сыноо чыңалуусунун мааниси сыноо чыңалуусунун эң төмөнкү деңгээлиндеги электр жабдуулары үчүн үлгу чендер боюнча кабыл алынат.

Түзөтүлгөн чыңалуу же өндүрүштүк жыштык чыңалуусу менен сыноо техникалык мүмкүнчүлүккө жараша агын трансформаторлорунун кабелдик чубалгыларды ажыратуу менен жүргүзүлөт.

6-10 кВ электр кабелдерине кошулган зым чыныларды жана агын трансформаторлорун түздөтүлгөн чыңалууга сыноо кабелдер менен бирге жүргүзүлүшү мүмкүн.

14. Май толтурулган электр жабдууларында май толук алмаштырылгандан кийин, анын каптпмпсы ушул үлгу ченге ылайык кайра текшерилиши керек.

15. Сыноодо аныкталган параметрлердин маанилери белгиленген чектен ашкан учурларда, мунун себептерин аныктоо үчүн, ошондой эле бүтүндөй электр жабдууларынын абалын толугураак баалоо зарыл болгондо жана ( же) анын айрым компоненттери үчүн ушул үлгү ченде көрсөтүлгөн кошумча сыноолорду жана өлчөөлөрдү колдонуу сунушталат. Бул үлгү ченде каралбаган сыноолорду жана өлчөөлөрдү колдонууга, эгерде сыноо таасирлеринин деңгээли ушул үлгу ченде көрсөтүлгөндөн ашпаса жол берилет.

16. Релелик коргоо жана электр автоматикасынын шаймандары тиешелүү ченемдик-техникалык иш кагаздарда көрсөтүлгөн өлчөмдө жана үлгу чендерге ылайык текшерилет.

17. Жергиликтүү иштетип пайдалануу нускамасы ушул үлгу ченгеа ылайык келтирилиши керек.

18. Электр жабдууларын сыноонун көлөмүн жана мөөнөттөрүн тиешелүү негиздеме менен жабдуунун өндүрүштүк маанилүүлүгүнө жана ишенимдүүлүгүнө жараша электр энергетикасы субъектинин техникалык жетекчиси өзгөртүшү мүмкүн.

19. Энергетикалык объекттерде иштөө чыңалуудагы электр жабдууларынын техникалык абалына мониторинг жүргүзүү үчүн жабдуулардын учурдагы техникалык абалын ыкчам абалын аныктоону, пайда болгон мүчүлүштүктөрдү өз убагында аныктоону жана аларды алдын ала болжолдоону камсыз кылуучу автоматташтырылган мониторинг жана техникалык абалын аныктоочу тутумдарды (МТААТ) колдонуу сунушталат.

1). МТААТнын негизги максаттары болуп төмөнкүлөр саналат:

- жабдуулардын ички мүчүлүштүктөрүнөн улам бүлунүү процесстердин алдын алуу жана кемчиликтердин көзөмөлсүз өнүгүшүнө өз убагында бөгөт коюу;

- жол берилген жүк көтөрүмдүүлүгүн аныктоо;

- иштетип пайдалануучу ишкерсандын электр коопсуздугун жогорулатуу, техникалык абалын аныктоонун натыйжаларды чогултуу, кайра иштетүү жана түзүү процессинде адам факторунун таасирин азайтуу;

- мониторингдин жана техникалык абалын аныктоонун натыйжаларын процесстерди башкаруунун автоматташтырылган тутумдарына жана корпоративдик маалыматтык тутумдарга интеграциялоо;

- техникалык абалды баалоо жана өндүрүштүк каражаттарды тейлөө стратегиясын пландаштыруу үчүн МТААТ ишинин натыйжаларын колдонуу.

2) МТААТ төмөнкү архитектурага ээ:

- негизги датчиктер;

- сигналдарды чогултуу жана иштетүү үчүн көзөмөлдөөчүлөр;

- алынган маалыматты иштеп чыгуу жана талдоо үчүн арналган локалдык жана/же алыскы оператордун жумушчу станциясы менен маалыматты иштеп чыгуу жана берүү үчүн программалык-техникалык жыйнак (ПТЖ).

3) МТААТ программалык камсыздоонун параметрлери төмөнкү негизги талаптарга жооп бериши керек:

- чыныгы чиймелерге, фотосүрөттөргө, диаграммаларга жана башкаларга конкреттүү объект сенсордун жайгашуусун көрсөтүү менен тутумдун ийкемдүү конфигурациясы;

- датчикти сурамжылоонун иш тартибинин жана тартибин өзгөртүү мүмкүнчүлүгү;

- текшерилип жаткан жабдууларды калкамалоодо мүмкүн болуучу процесстердин интенсивдүүлүгүн көзөмөлдөөнүн графикалык түзүлүшүнүн көрүнүүсү;

- өлчөөчү параметрлердин критикалык деңгээлинен ашкан учурда эскертүү жана бүлүнүү сигналдарын түзүү мүмкүнчүлүгү менен автоматтык өлчөөлөр;

- алынган маалыматтарды сактоодо байкоо жүргүзүүнүн бардык мезгили боюнча статистикалык тандап алуу мүмкүнчүлүгү камсыз кылынууга тийиш;

- процесстерди башкаруунун автоматташтырылган тутумдарына жана корпоративдик маалыматтык тутумдарга маалыматтарды берүүнү камсыз кылуу.

4) МТААТны ишке ашыруу тиешелүү техникалык-экономикалык негиздеменин негизинде жүргүзүлүшү керек.

5) Жаңы курулган жана жаныдан ондолгон көмөкчордондордо, эгерде техникалык жактан мүмкүн болсо, жумушчу чыңалуудагы техникалык абалды баалоо үчүн МТААТ орнотуу жана колдонуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылган конструкциядагы электр жабдууларын колдонуу сунушталат.

6) МТААТ жабдуулардын учурдагы техникалык абалы жөнүндө оперативдүү маалыматка алыстан жетүү функциясы менен жабдылышы сунушталат.

7) МТААТ техникалык абалын аныктоонун алгоритмдери электр жабдууларынын конкреттүү түрлөрүнүн техникалык абалын баалоонун далилденген ыкмаларына негизделиши керек.

8) МТААТ тарабынан аткарылуучу ченөөлөрдүн алгоритмдери ченөө каражаттарынын бирдейлигин камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ченемдик-техникалык иш кагаздарда белгиленген тартипте сертификацияланууга тийиш.

9) Өлчөө алеттери жана ченөө каналдары ченөө каражаттарынын бирдейлигин камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ченемдик-техникалык иш кагаздарда белгиленген тартипте текшерилиши жана сертификацияланышы керек.

10) Калибрленген же текшерилген ченөө каражаттары жана ченөө каналдары менен МТААТ тарабынан жүргүзүлгөн сыноолордун жана өлчөөлөрдүн натыйжалары, белгиленген формада протоколдор түрүндө таризделген шартта, ушул үлгү чендерде каралган ченемдик иш кагаздар менен сыноолордун жана өлчөөлөрдүн натыйжалары катары кабыл алынышы мүмкүн.

11) Эгерде электр жабдууларында МТААТ бар (орнотууда) жана чектик абалдын жакындагандыгы/жетиши жөнүндө чыгуу маалыматы жана электр жабдууларын иштен чыгаруу (өчүрүү) жөнүндө чечим кабыл алган электр энергетика тармагынын субъектинин техникалык жетекчиси, бул электр жабдууларын иштен алып салуу себептерин тастыктоо жана андан аркы чаралар боюнча акыркы чечимди кабыл алуу үчүн ушул стандартка ылайык тиешелүү сыноолорду жана текшерүүлөрдү жүргүзүү сунуш кылынат.

12) МТААТ уруксатсыз өчүрүүдөн жана электр булагы күйгүзүлгөндөн кийин автоматтык түрдө өзүнүн иштөөсүн калыбына келтириши керек.

13) Иштөө чыңалуусу астында МТААТны колдонуу менен, негизинен, төмөнкү көрсөткүчтөр боюнча, кубаттуу автотрансформаторлордун, трансформаторлордун жана сагакталган реакторлордун абалына үзгүлтүксүз мониторинг жүргүзүү камсыз кылынууга тийиш:

- ЖЧ, ОЧ, ТЧ капталдарынын электрдик параметрлери (агын, чыңалуу, активдүү, реактивдүү кубаттуулуктар, cosср);

- трансформатордун майында эриген абалы аныкталган газдардын нымдуулугу жана курамы;

- ЖЧ, ОЧ алгачтардын каптамасынын сапаты (tgδ, кубаттуулугу) (тиешелүү техникалык-экономикалык негиздеме менен);

- жарым-жартылай дүмөтсүздөндүрүүлөрдүн деңгээли (тиешелүү техникалык-экономикалык негиздеме менен);

- муздаткычтардын киришиндеги жана чыгышындагы майдын жогорку катмарларынын температурасы (тиешелүү техникалык-экономикалык негиздеме менен);

- оромдордун эң ысык деңгээлинин температурасы;

- технологиялык коргоонун жана сигнализациянын, муздатуу тутумдарынын, ЖАЖС(ДӨК) түзүлмөсүнүн абалы.

14) МТААТ менен жабдылбаган жабдууларда мезгил-мезгили менен мониторинг жүргүзүүнүн үлгү чендик каражаттарын колдонуу менен абалына баа берүү, ал эми зарыл болгон учурда бекитилген учурдагы программаларга жана үлгү чендик техникалык шарттарга ылайык жыйнактуу абалын аныктоону текшерүү жүргүзүү зарыл.

15) Иштеп жаткан жана жаңыдан киргизилген жыйнакткк бөлүштүргүч түзүлүштөр элегаздык (ЖБТЭ), тиешелүү техникалык-экономикалык негиздемеси бар МТААТ менен жабдылышы керек.

16) МТААТ ЖБТЭ иштетип пайдалануу учурунда ЖБТЭ нин абалы жөнүндө учурдагы маалыматты чогултуу, иштетүү, көрсөтүү жана сактоо үчүн колдонулат жана ЖБТЭ каптама абалын үзгүлтүксүз мониторинг жүргүзүү үчүн арналган.

17) МТААТ ЖБТЭ төмөнкү модулдарды башкарууну камсыз кылууга тийиш:

- коммутациялык түзүлүштөр (өчүргүчтөр жана ажыраткычтар);

- АТ жана ЧТ өлчөө;

- АЧЧ;

- бириктирүүчү элементтер (жыйноо өткөрмөсү, кабелдик алгачтар, өткөргүч алгачтар, элегаздык агын өткөргүчтөр)

18) МТААТ ЖБТЭ төмөнкү жалпы талаптарга жооп бериши керек:

- каптамадаа жарым-жартылай дүрмөтсүздүгүн интенсивдүүлүгүн өлчөөнү камсыз кылуу;

- кемчиликтердин ордун аныктоону камсыз кылуу;

- элегазынын агып кетишин көзөмөлдөөнү камсыз кылуу;

- башкарылуучу ЖБТЭ модулдарынын техникалык абалы жөнүндө корутундуну түзүү.

19) МТААТ коммутаторлору төмөнкү функцияларды аткарышат:

- тийимдердин калдык коммутация ресурсун аныктоо;

- коммутацияны өткөрүү үчүн жетиштүү болууга тийиш болгон иштеткичтин техникалык абалын аныктоо;

- каптама тутумунун техникалык абалына көзөмөл жүргүзүү.

20) Аба чубалгыларынын техникалык абалына көзөмөл жүргүзүү үчүн тиешелүү техникалык-экономикалык негиздеме менен температураны, титирөөнү жана/же тайгалак музду башкаруу үчүн МТААТ колдонуу сунушталат.

21) МТААТ КЧ иштетип пайдалануу учурунда КЧнын негизги каптамасынын, акыркы жана бириктирүүчү муфталарынын учурдагы абалын мүнөздөгөн маалыматты чогултуу, иштеп чыгуу, көрсөтүү жана сактоо жана кабелдик чубалгылардын бүлүнүү аймактарын аныктоо үчүн арналган.

22) МТААТ КЧ ларын жабдуунун негизги максаты - КЧнын жана муфталардын учурдагы техникалык абалы жөнүндө ишенимдүү маалыматты алууну камсыз кылуу, каптамададүрмөтсүздөндүрүү процесстеринин өнүгүү динамикасынын негизинде кемчиликтердин өнүгүшүн алдын ала билүү, чубалгыдагы кемчиликтердин ордун аныктоо, алардын өнүгүшүнүн алгачкы этаптарында калкамадагы кемчиликтерди аныктоо. Мониторинг тутумдарында ар кандай бузулуулар абалын аныктоочу маалыматтын жоголушуна алып келбеши керек.

23) МТААТ кабелдик чубалгыларын жабдуу тиешелүү техникалык-экономикалык негиздеме болгон шартта жүзөгө ашырылат.

24) МТААТ КЧ кабелдик чубалгыларды жана муфталарды калкамалоодо жарым-жартылай разряддарды көзөмөлдөйт жана/же кабелдик өзөктөрдүн температурасын көзөмөлдөйт.

25) Кабель жабдыктарын техникалык абалын аныктоо электрдик жана акустикалык бузулбаган сыноо ыкмаларын колдонуу менен жүргүзүлүшү керек.

20. Бул үлгү чен электр жабдууларын сыноонун көлөмүнө жана ченемдерине түрдүү жалпы талаптарды камтыйт. Бул үлгү ченде көрсөтүлбөгөн электр жабдууларынын түрлөрү үчүн жеке сыноолордун жана текшерүүлөрдүн көлөмү жана ченемдерини жөнүндө зарыл маалыматтарды алуу үчүн электр жабдууларынын белгилүү бир түрлөрүн өндүрүүчүлөрдүн расмий материалдары колдонулушу керек.

21. Бул үлгү ченде сыноо ыкмаларын жана метрологиялык талаптарды камсыз кылбайт, анткени алар башка материалдарда (нускамалар, колдонмолор ж.б.) чагылдырылган.

22. Электр жабдууларынын техникалык абалын жыйнактуу абалын аныктоону текшерүү (ЖААТ) жүргүзүү сунушталат:

- ченемдик иштөө мөөнөтүнө жеткен электр жабдуулары үчүн;

- иштетип пайдалануудагы электр жабдуулары үчүн, техникалык абалын жыйнактуу баалоо кыйын болгон учурларда, мониторингдин натыйжаларын талдоо, үлгүлүк көлөмдөргө жана ченемдерге ылайык жүргүзүлгөн пландык өлчөөлөр так натыйжа бербеген учурларда, ошондой эле жайгашкан жерди издөө жана бузулуунун себептерин аныктоо.

1) ЖААТ мындан аркы иштетип пайдалануунун стратегиясын, электр жабдууларын толук оңдоо боюнча иштерди жүргүзүүнүн көлөмүн жана технологиясын аныктоо максатында жүргүзүлөт.

2) ЖААТну жүргүзүүдө жабдуулардын кемчиликтерин аныктоо үчүн ушул үлгү ченде белгиленген жоболор да, иштетип пайдаланууда сейрек колдонулган, атайын жабдууларды, чыгымдалуучу материалдарды жана ишкерсандын атайын даярдыгын талап кылган атайын ыкмалар да колдонулат.

3) ЖААТүнүн сунуш кылынган көлөмдөрү ушул үлгү чендин тиешелүү бөлүмдөрүндө негизги жана кошумча текшерүүлөрдү жана сыноолорду көрсөтүү менен электр жабдууларынын айрым түрлөрү үчүн берилген.

4) Сыноонун кеңейтилген көлөмү менен ЖААТнү жүргүзүү зарылчылыгы пландалган сыноолорду/өлчөөлөрдү талдоонун натыйжалары боюнча электр энергетикасы субъектинин техникалык жетекчисинин чечими менен аныкталат жана атайын ушул улгу чендин талаптарын жана көзөмөлдүн жана сыноонун атайын ыкмаларын чагылдырган ченемдик иш кагаздардын талаптарын эске алуу менен программалар колдонулат.

5) Зарыл болгон учурда ЖААТнү жүргүзүүгө техникалык абалын аныктоону жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу адистештирилген уюмдар тартылат.

23. Ушул үлгү ченге ылайык сыноолордун жана өлчөөлөрдүн айрым түрлөрү электр энергетикасы субъектинин техникалык жетекчисинин чечими менен жүргүзүлөт. Мындай чечимди кабыл алуу үчүн негиз болуп төмөнкүлөр саналат:

- жабдуулардын ченемдик кызмат мөөнөтүн иштеп чыгуу;

- сыноолордун жана өлчөөлөрдүн башка түрлөрү боюнча терс натыйжалар;

- сыноолордун жана өлчөөлөрдүн башка түрлөрү менен кемчиликтин себебин аныктоонун мүмкүн эместиги.

- жабдуулардын бузулууларынын санынын өсүшү.

Бөлүм 2. Электр жабдыктарын сыноо боюнча жалпы ыкмалык көрсөтмөлөр

24. Электр жабдууларын сыноо электр орнотмолорун пайдаланууда жана бийиктикте, ошондой эле электр орнотмолорун техникалык эксплуатациялоодо эмгекти коргоо талаптарын сактоо менен жүргүзүлүүгө тийиш.

Иштөө чыңалуусундагы электр жабдууларынын каптамалык мүнөздөмөлөрүн өлчөөгө, иштетип пайдаланууда коопсуздугун жана башкарылуучу объектинин дурус жерге туташтырылган аз потенциалдуу чыгышын, электр жабдуулары жер менен туташуусу бузулганда коркунучтуу чыңалуунун пайда болушунан коргоону камсыз кылуучу түзүлүштөрдү колдонуу шартында жол берилет.

25. Электр жабдууларын каптамасынын электрдик сыноолору калкаманын + 5°С төмөн эмес температурасында жүргүзүлүүгө тийиш, буга ушул үлгү ченде каралгандан башка температурада өлчөөлөр жүргүзүлүүгө тийиш.

Кээ бир учурларда (мисалы, кабыл алуу сыноолорунда, бүлүнүү оңдоо иштеринде) электр энергетикасынын субъектинин техникалык жетекчисинин чечими боюнча диэлектрикалык жоготуу тангенсин бурчу, каптаманын каршылыгын өлчөө жана 35 кВга чейинки чыңалуудагы электр жабдууларында башка өлчөөлөр төмөнкү температурада ишке ашырылышы мүмкүн.

Нольдон төмөн температурада жасалган электр каптамасынын мүнөздөмөлөрүн өлчөө каптамасынын 5°С кем эмес температурасында мүмкүн болушунча тезирээк кайталанышы керек.

Трансформатор майын тандоодо айлана-чөйрөнүн абалын эске алуу зарыл: атмосфералык абанын салыштырмалуу нымдуулугу 70%дан жогору болгондо жана үлгү алынган майдын температурасы 5°Сден төмөн болгондо, майды тандоо жагымсыз, жаан-чачындар, анткени бул тандалган май үлгүсүнүн репрезентативдүүлүгүнүн жана натыйжада сыноолордун жана талдоонун ченемдүүлүк натыйжаларынын бузулушуна алып келиши мүмкүн.

Көрсөтүлгөндөн начар шарттарда майды тандоо керек болсо, алынган натыйжалар андан ары иштөөдө ченемдүүлүк маанилерге шайкеш келүүгө кепилдик бере албайт. көзөмөлдүк үлгүлөрдү кайталап алуу кийинки жагымдуу аба ырайынын шарттарында жүргүзүлүүгө тийиш.

26. Каптаманын мүнөздөмөлөрүн салыштыруу бир эле каптаманын температурасында же окшош маанилерде жүргүзүлүшү керек (айырма - 5 °C ашык эмес). Эгерде бул мүмкүн болбосо, температураны кайра эсептөө электр жабдууларынын белгилүү бир түрлөрү үчүн колдонуу нускамаларына ылайык колдонулушу керек.

Калкаманын каршылыгын өлчөөдө мегаомметрдин көрсөткүчтөрү өлчөө башталгандан 60 секунд өткөндөн кийин жазылат. Эгерде ушул стандартка ылайык көлөмдүк сиңирүү коэффициентин (R60"/R15") аныктоо талап кылынса, көрсөткүчтөр эки жолу жазылат: өлчөө башталгандан кийин 15 с жана 60 с.

27. Жогорку чыңалуудагы сыноодон мурун кылдат текшерүү жана каптаманын абалын башка ыкмалар менен баалоо керек.

Электр жабдууларынын каптамасын сыноодон мурун (иште турган айлануучу машиналардан тышкары) каптаманын сырткы бети чаңдан жана кирден тазаланышы керек, сыноолор электр жабдууларын өчүрүүнү талап кылбаган ыкма менен жүргүзүлгөндө.

28. Айлануучу машиналардын, трансформаторлордун жана реакторлордун оромдорунун каптамасын 50 Гц жогорулатылган чыңалуусу менен сыноо ар бир электрдик көз карандысыз чынжыр же параллелдүү тармак үчүн кезеги менен жүргүзүлүшү керек (акыркы учурда, эгерде бутактардын ортосунда толук каптама бар болсо).

Мында сыноочу түзүлүштүн чыгыштары,алар чыңалуу астында болот, сыналуучу оромдун чыгышы, ал эми экинчиси сыналып жаткан электр жабдууларынын жерге туташтырылган тулкусуна туташтырылат, ага бардык башка оромдор электрдик бул оромго сыноонун бүткүл мөөнөтүндө туташтырылган.

Бири-бири менен туюк туташылган жана ар бир фазанын же бутактын эки чети сыртка чыгарылбаган оромдор, аларды ажыратпастан тулкуга салыштырмалуу сыналышы керек.

29. 50 Гц жыштыктагы чыңалуусу жогорулатылган электр жабдууларын сыноодо, ошондой эле агынды өлчөөдө жана күчтүк жана агын трансформаторлорунун курулай иштөөдөгү жоготууларын өлчөөдө төмөнкүлөрдү колдонуу сунушталат: азыктандыруу тармагынын фазалык аралык чыңалуусу,азыктандыруу булагын, чыңалуунун синусоидалдык формасын камсыз кылган.

30. Сыноочу чыңалууну өлчөө алеттери аркылуу көрүп турган текшерүүгө мүмкүндүк берүүчү ылдамдыкта бир калыпта көтөрүлүшү керек, ал эми белгиленген мааниге жеткенде ал бүткүл сыноо мезгилинин ичинде өзгөрүүсүз сакталышы керек. Керектүү кармалуудан кийин чыңалуу акырындык менен нөлгө чейин төмөндөйт жана өчөт.

Сыноо узактыгы бул үлгу ченде көрсөтүлгөн толук сыноо чыңалуусун колдонуу убактысын билдирет.

Бөлүм 3. Синхрондуу генераторлор жана компенсаторлор[1]

§ 1. Үлгү катары алынган көлөм жана сыноонун ченемдери

31. Орнотуу учурунда же андан кийин, толук жана учурдагы оңдоолордо, ошондой эле оңдоолор аралыгында генераторлорду өлчөөлөрдүн жана сыноолордун үлгү катары алынган көлөм жана сыноонун ченемдери 2-35-пункттарда келтирилген.

32 Чыңалуусу 1 кВ жана андан жогору кубаттуулугу 1000 кВттан аз генераторлор 2, 3, 5, 6, 8-10, 16 жана 17-пункттарга ылайык эң аз дегенде сыноодон өткөрүлөт.

33. 1 кВ төмөн чыңалуудагы генераторлор кубаттуулугуна карабастан, эң аз дегенде 2, 3, 5, 6, 8, 16 жана 17 пункттарына ылайык сыноодон өткөрүлөт.

34. Чет элдик генераторлор үчүн өлчөөлөрдүн жана сыноолордун үлгү катары алынган көлөм жана сыноонун ченемдери өндүрүүчүнүн колдонуу нускамаларына ылайык тандалат.

35.Генератордун оромдорун калыбына келтирүүчү оңдоодо сыноолордун көлөмү жана ченемдик өлчөөлөрү А жана В тиркемелеринде жалпыланган.

§ 2 Генераторлорду кургатпай ишке киргизүү шарттарын аныктоо

36. Учурдагы, орто же толук оңдоодон кийин генераторлор, эреже катары, кургатпай ишке киргизилет.

37. Жаңыдан иштетип пайдаланууга киргизилген же оромдорун алмаштыруу менен оңдоодон өткөн генераторлор, эгерде статордун оромдорунун каптамалык каршылыгы (R60") жана абсорбция коэффициенти (R60"/R15") төмөнкү 1-таблицада көрсөтүлгөн мааниге ээ болсо, кургатпай иштетилет.

38. Кыска түтүкчөкаптамасы бар генераторлордун кайра ширетип туташтыргандан кийин кургатуу милдеттүү болуп саналат.

39. Статордун оромдорун газ (анын ичинде аба) муздатуу менен алмаштыруу менен жаңыдан киргизилген же оңдолуп жаткан генераторлордун алмаштырылган оромдору үчүн, мындан тышкары, 4-пункт боюнча агып чыгуучу агындын берилген чыңалууга көз карандылыгы эске алынууга тийиш. Эгерде жаңыдан киргизилген генератор боюнча өндүрүүчүнүн нускамаларында же статор оромуна берүүчүнүн нускамаларында каптаманын нымдуулугунун жоктугунун кошумча критерийлери каралса, анда алар да колдонулушу керек.

40. Кагаз-майлуу калкамасы бар генератор үчүн орнотуудан жана оңдоодон кийин кургатуу зарылчылыгы өндүрүүчүнүн көрсөтмөлөрүнө ылайык белгиленет.

41. Газ (аба же суутек) менен муздатылган генератордун роторунун оромдору, эгерде оромдун каптамасынын каршылыгы 6.1-таблицада көрсөтүлгөндөн төмөн болбосо кургатууга дуушар болбойт. Роторунун оромдору суу менен муздатылган генераторлорду ишке киргизүү өндүрүүчүнүн көрсөтмөлөрүнө ылайык жүргүзүлөт.

§ 3. Каптаманын каршылыгын өлчөө

42. Каптаманын каршылыгы мегаомметр менен өлчөнөт, анын чыңалуусу 6.1-таблицага ылайык тандалат.

43. Суу менен муздатылган статордун оромдорунун каптамасынын каршылыгы оромдогу суусуз, анын суу жолун кысылган аба менен үйлөгөндөн кийин, сырткы муздатуу тутумунун обочолонгон мегаомметр экранына туташтырылган суу чогултуучу коллекторлор менен өлчөнөт. Оромдордо өлчөөлөр суу менен жүргүзүлгөн учурлар таблицада атайын көрсөтүлгөн.

44. 10-30 °C температурада каптаманын каршылыгы жана көлөмдүк сиңирүү коэффициентинин жол берилүүчү маанилери 1-таблицада келтирилген.

45. 30 °Cден жогору температуралар үчүн каптаманын жол берилген каршылык мааниси өлчөө жүргүзүлүп жаткан температура менен 30 °C ортосундагы ар бир 20 °C айырма үчүн 2 эсеге азаят.

§ 4. ИК, ТО,ОА. Агындын агындоосун өлчөө менен жогорулатылган түздөтүлгөн чыңалуу менен статордун оромунун каптамасын сыноо

46. Биринчи жолу иштетип пайдаланууга киргизилген генераторлордун статор оромдорун сыноо үчүн сыналуучу түздөтүлгөн чыңалуу, кВ, генераторлордун ченемдик чыңалуусуна, кВ, көз карандылыгы төмөндө келтирилген:

Иштетип пайдаланууда статордун оромунун каптамасы 5000 кВт кубаттуулуктан баштап генераторлордон түздөлгөн чыңалуу менен сыналат.

1-таблица.

Каптаманын каршылыгы жана абсорбция коэффициентинин уруксаат берилген маанилери

47. Сыноочу чыңалуусунун төмөндөшү, эгерде каралган болсо, акыркы толук оңдоодо кабыл алынган салыштырмалуу мааниси менен 0,5Uчен ашпашы сунушталат. Натыйжаларды баалоодо агындын агып кетүүсүченемделбейт, бирок алардын сыноочу чыңалуусунан көз карандылыгынын мүнөзү боюнча, фазалардагы же тармактардагы агындардын асимметриялуулугу жана бир мүнөттүк туруштук берүү учурунда агындын агып кетүүсүнүн өзгөрүү мүнөзү, каптпмпнын нымдуулугу жана кемчиликтердин бар экендиги аныкталат.

48. Чыңалуудан көз карандылыктын ийри сызыктарын түзүү үчүн анындын агып кетүүсү кеминде беш бирдей чыңалуу баскычында өлчөө керек. Ар бир баскычтаа чыңалуу 1 мүнөткө чейин туруштук бере алат, ал эми агып кетүү агындары 15 жана 60 секунддан кийин эсептелет.Баскычтар 0,5U_ном жакын болушу керек. Айрыкча акыркы чыңалуу баскычтарында колдонулган чыңалуунун жогорулашына пропорционалдуу эмес агындын агып кетүүсү кескин көбөйүшү (чыңалууга каршы агып чыгуу агымынын ийри сызыгынын ийри-буйрусу), эгерде ал каптаманын бир фазасын сынаганда пайда болсо, жергиликтүү каптаманын бузулушунун белгиси болуп саналат, ором, же нымдуулуктун белгиси, эгерде ал ар бир фазаны сынап жатканда пайда болсо.

49. Агындын агып кетүүсү чыңалууга көз карандылыгынын мүнөздөмөсү сызыктуу эмес коэффициент болуп саналат

бул жерде Uнб эң чоң, б.а. толук сыноочу чыңалуусу (акыркы этаптын чыңалышы), Uнм - эң төмөнкү чыңалуу (биринчи этаптын чыңалышы), Iнб, Iнм – Uнб жана Uнм чыңалууларында I60”агындын агып кетүүсү.

50. Эгерде биринчи чыңалуу баскычында агындынагып кетүүсү 10 мкАдан аз болсо, анда агындын агып кетүүсү 10 мкАдан кем эмес болгон кийинки баскычтардан биринчисинин чыңалуу жана токту Uнм жана Iнм катары кабыл алууга болот. Жаңыдан киргизилген генераторлор үчүн сызыктуу эмес коэффициент үчтөн көп болбошу керек.

51. Чыңалуунун бардык баскычтарындагы агындын агып кетүүсү 50 мкА ашпаганда сызыктуу эмес коэффициент эсепке алынбайт. Баскычтардын биринде чыңалуудагы каптаманын бир мүнөттүк таасири учурунда агындын агып кетүүчүсү көбөйүшү агындын күчү 50 мкАдан ашпаган учурда да кемтиктин белгиси (анын ичинде каптаманыннымдалышы). Агындардын агыпкетүүсү менен каптаманын ысып кетишин болтурбоо үчүн, кийинки баскычта чыңалууну туруштук берүүсү, эгерде агындардын агып кетүүсү төмөндө 2-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден ашпаса гана жол берилет:

Таблица 2

Эскертүү – Суу менен муздатылган генераторлор үчүн статордун оромунун каптамасы, эгерде конструкция уруксат берсе, жогорулатылган түздөтүлгөн чыңалуу менен текшерилет. Ором толук кургагандан кийин суу менен муздатылган статордун оромдорунун түздөтулгөн чыңалуусун вакуумдук ыкма менен сыноого жол берилет.

52. Акыркы баскычтан агындын агып кетүүсүн аныктоо менен 60 с үчүн толук сыноочу чыңалуусу менен каптаманы сыноосу бир эле убакта каптаманын бекемдигинин түздолгөн чыңалуу сыноосу болуп эсептелет.

§ 5. Өнөр жай жыштыгын жогорлатылган чыңалуу менен сыноо

53. Сыноодогу чыңалуунун мааниси 3-таблицага ылайык кабыл алынат. Сыноочу чыңалуусун колдонуунун узактыгы 1 мин. Роторду статорго салуудан мурда биринчи жолу иштетип пайдаланууга киргизилүүчү машиналардын статорунун оромунун каптпмпсын сыноо сунуш кылынат.

Генераторлорду толук оңдоодо жана оңдоп-түзөө аралыгындагы сыноолордо генераторду токтоткондон кийин жана каптаманы булгануудан тазалоонун алдында акыркы калканчтарды алып салгандан кийин статордун орамынын каптамасы текшерилет. TГВ-300 генераторлорунун каптамасы № 02330 заводуна чейин (эгерде ором алмаштырылбаса) булгануудан тазалагандан кийин сыноодон өтөт.

54. Сыноодо турбогенераторлордун жана синхрондуу компенсаторлордун акыркы калканчтары алынып салынган оромдорунун маңдайынын бөлүктөрүнүн, люктары ачык гидрогенераторлордун абалын көзөмөлдөө зарыл.

55. Биринчи жолу иштетип пайдаланууга киргизилип жаткан турбогенераторлордун роторунун оромунун каптамасы ротордун ченемдикжыштыктын ылдамдыгы боюнча текшерилет.

56. Суу менен муздатылган генераторлор үчүн статордун оромунун каптамасы, эгерде генераторду чыгаруучунун нускамаларында башкача каралбаса, муздатуу тутумунда 100 кОм см кем эмес салыштырмалуу каршылыгы жана ченемдик чыгымы менен тазаланган суунун айланышы менен сыналат.

57. Генераторду биринчи жолу күйгүзүүдө жана оңдоодон кийин (оромду жарым-жартылай же толук алмаштыруу менен) ченемдүү чыңалуудагы 10 кВ жана андан жогору генераторлорду сыноо, 1 мүнөткө күч жыштыгы жогорулатылган чыңалуу менен оромдун каптамасын сынап көргөндөн кийин, сыналуучу чыңалуу ченемдик мааниге чейин төмөндөтүлөт жана статор оромунунмаңдайкы бөлүктөрүнүн таажынын мүнөзүн байкоо үчүн 5 мүнөткө туруштук бере алат.

Бул учурда айрым чекиттерде топтолгон сары жана кызгылт жаркыроо, түтүн, чарымдоонун акырындан куйушу жана ушул сыяктуу көрүнүштөрдү болбошу керек. Көк жана ак жарыкка жол берилет.

58. Орнотуу же оңдоо аяктагандан кийин генераторду ишке киргизүүнүн алдында (турбогенераторлор үчүн - роторду статорго киргизип, акыркы экрандарды орноткондон кийин) 1,5 U_ном чейинки ченемдик өндүрүштүк жыштыгы же түздөлгөн чыңалуу бирдей болгон көзөмөлдөө сыноодон өткөрүү керек. Сыноонун узактыгы 1 мүн.

3. Таблица

Өнөр-жай жыштыгынын сыноочу чыңалуулары

Эскертүү-* Статордун оромунун каптамасы менен бирге өндүрүүчү тарабынан сыналган аякы чыгыштыр үчүн.

** Турбогенераторго орнотуудан мурун камдык аякы чыгыщтар үчүн.

59. Статордун оромунун жана анда жайгашкан башка элементтердин каптамасын жогорулатылган чыңалуу менен сыноону ашыкча аба басымын колдонуу менен генератордун тулкусунун газ өткөрбөөчүлүгүн текшерүү менен айкалыштырууга жол берилбейт.

60. Генераторлорду пайдаланууга киргизүү алдында каптаманы сыноолор (орнотуудан же оңдоодон кийин, роторду статорго киргизгенден жана акыркы калканчтарды орноткондон кийин, бирок валга тыгыздоочуну орнотуунун алдында жана суутек менен толтуруунун алдында) статор жапма тешиктери ачык жана абада бул жапма тешиктерде байкоочулар болгондо жүргүзүлөт (бардык коопсуздук чараларын сактоо менен). Эгерде байкоочу күйгөн каптаманын жытын, түтүндү, оттун чагылышын, электрдик дүрмөт жану үндөрүн жана каптаманын бузулуусунун же өрттүн башка белгилерин байкаса, сыноочу чыңалуу алынып салынышы керек, жапма тешиктер тез жабылып, инерттүү газ (көмүр кычкыл газы, азот) болушу керек, статорго берилиши керек.

61. Көзөмөлдүк сыноолор статор инерттүү газ менен толтурулганда же суутектин ченемделген басымында акыркы калканчтарды жана тыгыздоочуну орноткондон кийин жүргүзүлүшү мүмкүн. Бул учурда, суутек менен толтурулган генератор тулкусу менен жогорулатылган чыңалуудагы каптаманы сыноодон мурун, жарылуучу концентрация жок экендигине кепилдик берүү үчүн газда талдоо жүргүзүү зарыл.

62. Толук орнотулган машинаны жогорулатылган чыңалуу менен сынаган учурда текшерилүүчү оромдун чынжырындагы агындын жана чыңалуудагы өзгөрүүлөргө кылдат байкоо жүргүзүү жана машинанын тулкусун угуу коопсуздуктун бардык чараларын сактоо менен уюштурулушу керек (мисалы, калкамалоочу стетоскоп). Сыноо учурунда туура иш тартибинен четтөөлөр аныкталса (өлчөө алеттеринин жебелерининтүртүлүүсү, мурда байкалган чоңдуктарга салыштырмалуу агындын агып кетүүсүнүн маанисинин жогорулоосу, машинанын тулкусунда чыкылдатуулар ж.б.), сыноолор токтотулуп, кайра калканчтар алынып салынат.

63. Ошо сыяктуу эле, профилактикалык сыноолор, эгерде алар акыркы калканчтарды алып салбастан жүргүзүлсө, оңдоолордун арасында жүргүзүлүшү керек.

64. Жогорулатылган чыңалуусу менен генератордун оромдорун каптамасын сыноодо өрт коопсуздук чараларын сактоо керек.

§ 6. Оромдун туруктуу агынга болгон каршылыгынөлчөө

65. Өлчөө генератордун муздак абалында жүргүзүлөт. Алмаштыргандан кийин өндүрүүчүнүн маалыматтары же өлчөө маалыматтары менен каршылык маанилерин салыштырганда, аларды бирдей температурага чейин жеткирүү керек.

4-таблица.

Туруктуу агынга болгон каршылык чоңдуктарынын четтөөлөрүнүн чен-өлчөмдөрү

§ 7. ИК,ТО.Ротордун оромунун өзгөрүлмө агынга болгон каршылыгын өлчөө

66. Өлчөө ротордун оромдорунда ором чабышты аныктоо максатында жүргүзүлөт. Уюлдуу эмес роторлор үчүн бүт оромдор каршылыгы өлчөнөт, ал эми анык уюлдук роторлор үчүн ар бир ором уюлдун каршылыгы өз-өзүнчө же эки уюл чогуу өлчөнөт.

67. бир оромго 3 В кириш чыңалуусунда жүргүзүлүшү керек, бирок 200 В ашык эмес. Уюлсуз роторлордун оромдорунун каршылыгы ылдамдыктын үч-төрт басымда аныкталат (щеткасыз дүүлүктүрүүчү турбогенераторлордон башкасы, бул өлчөөлөрдү жүргүзүү мүмкүн болбогон тутумдар), анын ичинде ченемдик чондук жана кыймылсыз абалда, колдонулган чыңалуу же агынды туруктуу кармап туруу.

68. Уюлга же жуп уюлга каршылык кыймылсыз ротор менен гана өлчөнөт.

69. Натыйжаларды мурунку өлчөөлөр менен салыштыруу үчүн өлчөө генератордун окшош шартында (ротор киргизилген же алынып салынган, статордун оромосу ачык же кыска туташуу) жана камсыздоо чыңалуусу же агындын бирдей маанилери менен жүргүзүлүшү керек.

70. Алынган натыйжалардын мурунку өлчөөлөрдүн маалыматтарынан же өлчөнгөн уюлдун каршылыктарынын орточо маанисинен 3-5% ашык четтөөлөрү, ошондой эле айлануу ылдамдыгы өзгөргөндө каршылыктын кескин төмөндөшү айлануулардын кыска туташууларынын пайда болушун көрсөтүшү мүмкүн.

71. Жабык оромдордун бар экендиги жана саны жөнүндө акыркы корутунду кыска туташуунун мүнөздөмөсүн алуу жана аны мурунку өлчөөлөрдүн маалыматтары менен салыштыруунун жыйынтыгы боюнча чыгарылууга тийиш.

Башка ыкмаларды да колдонсо болот (ротор менен статордун ортосундагы аба боштугундагы индукциялык сокконун өлчөө, тиешелүү уюлдун бурулуштары боюнча өзгөрмө чыңалуунун бөлүштүрүлүшүн баалоо, атайын импульстук алеттерди колдонуу).

Иштеп жаткан генераторлор үчүн сыноочу түздөлгөн чыңалуусу өнөр жай жыштыгын сыноо чыңалуусунан 1,6 эсеге барабар, бирок генераторду иштетип пайдаланууга киргизгенде сыналган чыңалуудан жогору эмес деп кабыл алынат. Оңдоолордун ортосундагы сыноолор үчүн сыноочутүздөлгөн чыңалуу электроэнергетика тармагынын субъектинин техникалык жетекчисинин көрсөтмөсү боюнча тандалат. Иштеп жаткан генераторлор үчүн сыноочу түздөлгөн чыңалуусу өнөр жай жыштыгын сыноо чыңалуусунан 1,6 эсеге барабар, бирок генераторду иштетип пайдаланууга киргизгенде сыналган чыңалуудан жогору эмес деп кабыл алынат. Оңдоолордун ортосундагы сыноолор үчүн сыноочутүздөлгөн чыңалуу электроэнергетика тармагынын субъектинин техникалык жетекчисинин көрсөтмөсү боюнча тандалат.

§ 8. ИК,ТО. Аба жылчыгын өлчөө

72. Диаметрдик карама-каршы чекиттердеги генератордун статорунун жана роторунун ортосундагы аба жылчыктары түз муздатуу менен кубаттуулугу 150 МВт жана андан жогору турбогенераторлор үчүн алардын жарым суммасына барабар болгон орточо мааниден ±5% ашык айырмаланбашы керек өткөргүчтөрдүн; ±10% - башка турбогенераторлор жана синхрондук компенсаторлор үчүн; ±20% - суутек генераторлору үчүн, эгерде өндүрүүчүнүн көрсөтмөлөрүндө катуураак ченемдер каралбаса.

73. Уюлдар менен дүүлүктүргүч чимириктин ортосундагы диаметрдик карама-каршы чекиттердеги аба жылчыктары бири-биринен 300 МВт кубаттуулуктагы турбогенераторлордун дүүлүктүргүчтөрү үчүн орточо мааниден ±5% ашык айырмаланбашы керек; ±10% - башка генераторлордун дүүлүктүргүчү үчүн, эгерде нускамада башка ченемдер каралбаса.

74. Жаңыдан киргизилип жаткан анык уюлдук машиналардын (генераторлор жана дүүлүктүргүчтөр) аба жылчыгы бардык уюлдардын астында өлчөнөт.

75. Гидрогенераторлордун роторунун жана статорунун формаларын аныктоо иштетип пайдаланууга киргизүүдө жана ар бир толук оңдоодо, ошондой эле өзөктүн, статордун жана кайчылаштын төмөнкү жыштыктагы термелүүсү, октогоочтун согушу жана багыттоочунун дүүлүктүрүү колдонулганда подшипник сегменттердин температурасы жогорулаган учурда жүргүзүлөт.

76. Ротордун жана статордун калыбы бир эле уюлдун астындагы боштуктарды өлчөө, роторду ар бир жолу полюс бөлүнүшү менен айландыруу жана бир эле учурда ротордун калыбын аныктоо - бурулуштар учурунда статордун ошол эле чекитиндеги боштукту өлчөө жолу менен аныкталат.

77. Өлчөө натыйжалары мурунку сыноолордун маалыматтары менен салыштырылат. Эгерде алар 20% дан ашык четтеп кетсе, машина жасоочунун көрсөтмөлөрүнө ылайык чаралар көрүлөт.

5-таблица.

Ротордун калыбын баалоо жана сунуш кылынган чечимдер

6-таблицасы

Статордун калыбын баалоо жана сунуш кылынган чечимдер

§ 9. Генератордун мүнөздөмөлөрүн аныктоо

ИК, ТО. Үч фазалуу чукул чабушуунун мүнөздөмөсүн алуу (ЧЧ)

78. Сыноодо алынган ЧЧтын мүнөздөмөлөрүнүн баштапкысынан четтөөлөрү жол берилген өлчөө каталарынын чегинде болушу керек.

79. Эгерде ченелген мүнөздөмөнүн четтөөсү уруксат берилген өлчөө катасы менен аныкталган чектен ашып кетсе жана мүнөздөмө баштапкыдан төмөн болсо, бул ротордун оромундаором чабыш бар экендигин көрсөтөт.

80. Кабыл алуу сыноолорунда трансформатору бар блокто иштеген генератордун өзүнүн ЧЧ мүнөздөмөсү, эгерде аны даярдоочу алып салса жана тиешелүү сыноо протоколу бар болсо, жоюлушу мүмкүн эмес.

81. Трансформатору бар блокто иштеген генератор үчүн орнотуудан кийин жана ар бир толук оңдоодо бүткүл блоктун ЧЧун мүнөздөмөсүн өлчөө зарыл (трансформатордун артына кыска туташууну орнотуу менен).

82. Өндүрүүчүнүн мүнөздөмөлөрү менен салыштыруу үчүн генератордун мүнөздөмөлөрүн ГОСТ 10169-77 боюнча блоктун ЧЧсунун мүнөздөмөлөрүнүн маалыматтарын кайра эсептөө жолу менен алууга болот.

83. Генератордун өзүнүн мүнөздөмөлөрү генератордук чыңалуу өткөргүчүндө иштеген машиналар үчүн орнотулгандан кийин жана ар бир толук оңдоодон кийин, ал эми трансформатору бар блокто иштеген генераторлор үчүн - статордун же ротордун оромдорун алмаштыргандан кийин кабыл алынат.

84. Ылдамдаткыч электр кыймылдаткычы жок синхрондук компенсаторлор үчүн үч фазалуу ЧЧтын мүнөздөмөлөрү иштен чыгуу учурунда жана орнотулгандан кийин сыноо учурунда гана (эгерде бул мүнөздөмө өндүрүүчү тарабынан алынып салынбаса), ошондой эле кийин ротордун оромун алмаштырып, толук оңдоодон өткондөн кийин алынат.

Эскертүү – щеткасы жок дүүлүктүрүү тутуму бар турбогенераторлор үчүн үч фазалуу чукул чабыштын мүнөздөмөсү өндүрүүчүнүн сунуштарына ылайык кыйыр ыкмалар менен өлчөнө алат.

ИК, ТО. Курулай иштөөнүн мүнөздөмөлөрүн өлчөө (КУ)

85. Мүнөздөө турбогенераторлор жана синхрондук компенсаторлор үчүн 1,3 жана гидравликалык генераторлор үчүн 1,5 чыңалуунун ченемдик чоңдугуна туура келген эң жогорку агындын азайган дүүлүктүрүүчү агынын алуу менен алынат. КУ турбо жана гидрогенераторлордун мүнөздөмөлөрүн статордун оромундагы чыңалуу 1,3 ченмдик чоңдуктан ашпаган шартта генератордун төмөндөтүлгөн жыштыгында тегеренүүсү агындынченемдүү чоңдукта дүүлүктүргүчү баштап алууга жол берилет.

Синхрондук компенсаторлор үчүн күүлөнгөн учурунда ЧЧтын мүнөздөмөсүн алууга жол берилет. Трансформаторлору бар блокто иштеген генераторлор үчүн ЧЧ блоктун мүнөздөмөсү алынып салынат, ал эми генератор 1,15чыңалуунун ченемдик чоңдугун чейин дүүлүктүрүлөт (трансформаторлор менен чектелген).

86. Блокту иштетип пайдаланууга ишке киргизүүдө генератордун өзүнүн (трансформатордон ажыратылган) ЧЧтын мүнөздөмөсү, эгерде аны даярдоочу алган болсо жана тиешелүү протоколдор бар болсо, алууга мүмкүн эмес. Эгерде электр чордондорунда мындай протоколдор жок болсо, анда ЧЧ генератордун мүнөздөмөлөрүн алуу керек.

87. Иштетип пайдаланууда трансформатору бар блокто иштеген генератордун ЧЧ мүнөздөмөсү толук оңдоп-түзөөдөн кийин статорду же ротордун оромдорун алмаштыруу менен алынат.

Генератордун ЧЧ мүнөздөмөлөрүн аныктап, дүүлүктүрүү толугу менен алынып салынгандан кийин, статордун оромунун чыгаруусунда калдык чыңалууну өлчөө жана фазалык аралык чыңалуулардын симметриясын текшерүү сунушталат.

88. Өлчөнгөн ЧЧ мүнөздөмөнүн маанилеринин баштапкыдан четтөөлөрү жана фазалык аралык чыңалуулардын маанилериндеги айырмачылыктар өлчөө тактыгынын чегинде болушу керек.

Эскертүү – шеткасыз дүүлүктүрүү тутуму бар турбогенераторлор үчүн курулай иштөө мүнөздөмөсүн өндүрүүчүнүн сунуштарына ылайык кыйыр ыкмалар менен өлчөөгө болот.

§ 10. ИК,ТО. Статор оромунун ором аралык каптамасын сыноо

89. Өндүрүүчү тарабынан сыналган генераторлорду жана синхрондук компенсаторлорду кошпогондо жана тиешелүү протоколдор менен иштетип пайдаланууга ишке киргизүүдө аткарылат.

90. Иштетип пайдаланууда ал генераторлорду жана синхрондук компенсаторлорду оңдоодон кийин статордун оромосун толук же жарым-жартылай алмаштыруу менен жүргүзүлөт.

91. Сыноо ЧЧмашинада (синхрондук компенсатор күүлөнүүдө) генерацияланган чыңалууну турбогенератор жана синхрондук компенсатор үчүн ченемдик чоңдуктарын 130%ка жана гидрогенератор үчүн 150%ка чейин жогорулатуу жолу менен жүргүзүлөт.

92. Эң жогорку чыңалуудагы сыноонун узактыгы 5 мүнөт, ал эми өзөкчөлүү орому бар гидрогенераторлор үчүн 1 мүнөт. Сыноодо машинанын жыштыкыгынын айлануусунун 115%ке ченемдик чоңдугун жогорулатууга жол берилет.

93. ЧЧ мүнөздөмөсүн алуу менен бир эле учурда ором аралык каптамасын сыноо сунушталат.

§ 11 ИК. Коллектордук дүүлүктүргүчтүн мүнөздөмөлөрүн аныктоо

94. Мүнөздүү ЧЧ эң жогорку (шыптын) чыңалуунун маанисине же өндүрүүчү тарабынан белгиленген мааниге чейин аныкталат.

95. Генератордун ротору генератордун ченемдик чондугунун дүүлүктүрүүчү агынынан төмөн эмес мааниге чейин жүктөлгөндө жүктүн мүнөздөмөсү алынат. Өндүрүүчүнүн мүнөздөмөлөрүнөн же мурда кабыл алынган мүнөздөмөлөрдүн четтөөлөрү уруксат берилген өлчөө катасынын чегинде болушу керек.

§ 12 ТО. Статор болотун сыноо

96. Сыноо болот бузулганда, оюктары жарым-жартылай же толук кыналганда, статордун оромун төшөө алдында жарым-жартылай же толук алмаштырууда жана жаңы оромукыналгандан кийин жүргүзүлөт.

97. Активдүү болоттун биринчи сыноолору (эгерде алар төмөндө көрсөтүлгөн себептер боюнча жүргүзүлбөсө) 15 жылдан ашык иштеген кубаттуулугу 12 МВт же андан ашык бардык генераторлордо, жана гидрогенераторлор үчүн ар бир роторду алып салуу менен, андан кийин турбогенераторлор үчүн 5-8 жылда бир өткөрүлөт.

98. Кубаттуулугу 12 МВттан аз генераторлор үчүн сыноо орому толугу менен алмаштырылганда жана болотту оңдоодо электр энергетикасы субъектинин техникалык жетекчисинин чечими боюнча, бирок 10 жылда бир жолудан кем эмес жүргүзүлөт.

99. Оромдордун кыйыр муздатуу менен генераторлор жана синхрондук компенсаторлор статордун арткы бөлүгүндө 1±0,1 Т_л индукциялык чоңдукта, оромдору түз муздатуу менен генераторлор жана 01.07.1977-жылдан кийин чыгарылган бардык турбогенераторлор 1,4 индукцияда сыналат. ±0,1 Т_л. 1,0 Т_л индукциядагы сыноонун узактыгы 90 мин, 1,4 Т - 45 мин.

100. Эгерде индукция ченемделгенн 1,0 же 1,4 Т_л маанисинен айырмаланып, бирок ± 0,1 Т_л ашпаса, анда сыноонун узактыгы тиешелүү түрдө өзгөртүлүшү керек, ал эми сыноо учурунда аныкталган болоттун салыштырмалуу жоготуулары төмөнкү формулалар аркылуу көрсөтүлүшү керек:

  или    ;

  или 

мында В_сын - сыноо учурундагы индукция, Т_л; t_сын - сыноонун узактыгы, мин; Р_сын –боюнча аныкталган салыштырмалуу жоготуулар, Вт/кг; Р_1,0 жана Р1,4 - болоттун салыштырма жоготуулары, Вт/кг, индукция 1,0 жана 1,4 Т_л чейин

101. Инфракызыл жабдууларды же термобууларды колдонуу менен аныкталат, тиштердин эң чоң ысып кетиши (сыноо учурундагы температуранын баштапкыга салыштырмалуу жогорулашы) жана ар кандай тиштердин ысытылышынын эң чоң айырмасы 25 жана 15 °C ашпоого тийиш, ал эми генераторлор үчүн 1958 жылга чейин жазалган болсо - 45 - 30 °C.

102. Болоттун салыштырмалуу жоготуулары баштапкы маалыматтардан 10% дан көп айырмаланбашы керек. Эгерде мындай маалыматтар жок болсо, анда салыштырмалуу жоготуулар 7-таблицада келтирилгенден ашпоого тийиш

103. Өзөктүн абалын бир кыйла толук баалоо үчүн айрым бузулуу чынжырларын түзүү учурунда активдүү болоттон жылган магнит агымынын жайгашкан жерине негизделген кошумча электромагниттик ыкманы колдонуу керек.

104. Ченөөлөр шакекче магниттештирүү менен да жүргүзүлөт, бирок аз агын менен (өзөктүн артындагы индукция болжол менен 0,01-0,05 Тесла менен).

105. Ыкма тиштердин бетинде жана өзөктүн тереңинде барактардын кыска туташууларын аныктоого жана кемчиликтерди жоюу үчүн иш учурунда түздөн-түз активдүү болоттун абалын көзөмөлдөөгө мүмкүндүк берет.

7-таблицасы

Өзоктүн уруксат берилген салыштырмалуу жоготуулары

Эскертүү - § 12-пунктта жана 7-таблицада көрсөтүлгөндөн жогору болгон салыштырмалуу жоготуулары менен 30 жылдан ашык иштеген генераторлор үчүн машинанын иштөөсүн улантуу мүмкүнчүлүгү жөнүндө чечим жана бул үчүн зарыл чаралар мурунку сыноолордун маалыматтарын жана кошумча ыкмаларды колдонуу менен сыноонун натыйжаларын эске алуу менен адистештирилген уюмдар менен бирге кабыл алынат.

Магниттештирүү орому өзөктү гана эмес, машинанын тулкусун да жабуу үчүн жасалса, жол берилген үлүштүк жоготуулар таблицада көрсөтүлгөнгө салыштырмалуу 10% га көбөйтүлүшү мүмкүн.

§ 13 ИК, ОА. Ысыгандын сыналышы

106. Сыноо муздатуучу чөйрөнүн температурасында, мүмкүн болушунча ченемдик чондука жакын жана жүктөөдө, ишке киргизүүдө ченемдик чондуктан болжол менен 60, 75, 90, 100%, орнотуу аяктагандан кийин жана генератор тармакка туташтырылгандан кийин, бирок 6 айдан кеч эмес жүргүзүлөт.

107. ГОСТ жана техникалык шарттарга ылайык кубаттуулук коэффициентинин белгиленген маанилери жана муздаткычтын өлчөм мүнөздөгүчү боюнча ченемдүү чоңдука кубаттуулукка салыштырмалуу кубаттуулугун жогорулатуу менен узак мөөнөттүү иштөөгө уруксат берилген турбогенераторлор үчүн бул шарттар үчүн ысыганы аныкталат.

108. Ысыгандын сыналышы статордун же ротордун оромдорун толук алмаштыруудан же муздатуу тутумун кайра оңдоодон кийин да жүргүзүлөт.

109. Сыноолордун натыйжалары боюнча иштетип пайдаланууга киргизүүдө ысытуунун ГОСТтун жана техникалык шарттардын талаптарына шайкештиги бааланат, генератордун оромдорунун жана болоттун уруксат берилген эң жогорку иштетип пайдалануудагы температуралары белгиленет, ошондой эле чыгыштарда чыңалуунун ченемд уу чондугу жана муздатуу каражаттарынын температурасы белгиленген чектемден четтөөлөр үчүн уруксат берилген жүктөрдүн карталары түзүлөт.

110. Алынган материалдарды сыноо жана иштетүү, ал эми щеткасыз дүүлүктүрүү тутуму бар турбогенераторлор үчүн өндүрүүчүнүн сунуштарына ылайык жүргүзүлүшү керек.

111. Иштетип пайдаланууда көзөмөлдүк сыноолор 10 жылда бир жолудан кем эмес, ал эми 25 жылдан ашык иштеген машиналар үчүн - 5 жылда бир жолудан кем эмес жүргүзүлөт.

112. Натыйжалар баштапкы маалыматтар менен салыштырылат. Ысыгандагы четтөөлөр, адатта, туура иштөө тартибинде 3-5 °Cченемдик чоңдуктан ашпоого тийиш, ал эми температуралар ГОСТ, ТУ же өндүрүүчүнүн көрсөтмөлөрү боюнча жол берилгенден ашпоого тийиш.

§ 14. ИК,ТО. Индуктивдүү каршылыктарды жана генератор убактысынын туруктууларын аныктоо

113. Эгерде бул өлчөм мүнөздөгүчтөрдү өндүрүүчүнүн стендинде алуу мүмкүн болбосо (мисалы, орнотуу аянтында чогулган чоң гидрогенераторлор үчүн ж.) жаңы түрдөгү генераторлордун башкы үлгү өлчөөгүчү бир жолу пайдаланууга киргизилгенде жүргүзүлөт.

114. Заманбаптоодон кийин толук оңдоодо индуктивдүү каршылык жана туруктуу убакыт да бир жолу аныкталат, эгерде бул параметрлер конструкциялык өзгөрүүлөрдүн же колдонулган материалдардын натыйжасында өзгөрүшү мүмкүн болсо.

115. Индуктивдүү каршылыктын жана туруктуу убакыттын алынган маанилери ГОСТ жана ТУ талаптарына ылайыктуулугу үчүн бааланат.

§ 15 ИК, ТО,УО, ОА. Тазаланган суунун сапатын текшерүү

116. Генератордун оромдору үчүн суу муздатуу тутуму, эгерде даярдоочунун нускамаларында катуу талаптар каралбаса, 6.8-таблицада келтирилген чектерде тазаланган суунун айланганын сапатын камсыз кылууга тийиш.

8-таблицасы

Тазаланган суунун сапатынын чендери

Эскертүү

1. Кашаада аралаш аракеттеги ион алмашуу чыпкасы (ААЧ) иштетип пайдаланууга берилгенге чейин убактылуу жол берилген ченемдер көрсөтүлгөн Контурду жаңы тазаланган суу менен тазалоо үчүн тазаланган суунун чыгымы 5 м³/күндөн кем эмес болушу керек, ал эми жездин курамын азайтуу зарыл болсо, тазаланган суунун керектөөсү көбөйтүлүшү мүмкүн, бирок бардык учурларда жабык тазаланган суу үчүн суткасына 20 м³ ашпоого тийиш жабык тутумдар үчүн.

2. Генераторду оңдоодон кийин ишке киргизүүдө, ошондой эле ал камдыкта турганда, алгачкы төрт күндүн ичинде жездин жана кычкылтектин кошулмаларынын курамынын ченемдерин 50%дан ашпоого жол берилет.

3. Муздаткыч сууну аммиак менен тазалоодо жана гидрогенераторлор үчүн NH4OH түрүндөгү иштеп жаткан чыпкалоодо контурдагы кычкылтектин курамы 50 мкг/кг ашпоого жол берилет.

4. Тазаланган суунун салыштырмалуу каршылыгы 100 кОм см чейин азайганда сигнализация иштелиши керек.

§ 16 Титирөөнү өлчөө

117. Генератордук түйүндөрүнүн жана алардын электр машинасынын козгогучтарынын жыштыктын ченемдик чондугу иштөөдө титирөө (титирөөнүн жылыштарынын диапазону, термелүүлөрдүн кош амплитудасы) 6.9-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден ашпоого тийиш. Машинанын айланбаган бөлүктөрүндөгү титирөөнүн деңгээлин өлчөө боюнча сунуштар ГОСТ ИСО 10816-1-97де көрсөтүлгөн. Генераторлордун статор оромунун жана анын бекитүү тутумдарынын, ошондой эле статордун өзөгүнүн иштетип пайдалануу абалы күнүмдүк жана толук оңдоолордо текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча бааланат.

Элементтердин механикалык өз ара аракеттешүүсүнөн келип чыккан кемчиликтер аныкталганда, титирөөнү өлчөө адатта оромдун алдыңкы бөлүктөрүндө жана өзөктө жүргүзүлөт.

118. Гидрогенераторлор үчүн түркүк конструкцияларды, болот конструкцияларды жана статор оромосунун маңдайкы бөлүктөрүн текшерүү жана титирөөнүн өлчөөлөрү учурдагыларга ылайык жүргүзүлүшү керек.

119. Ротордун ченемдик чоңдугунун жыштыгы 750-1000 айн/мин болгон синхрондук компенсаторлордун подшипниктеринин титирөөсү титирөөнүн жылыштарынын диапазону боюнча 80 микрондон ашпоого тийиш же 2,2 мм с"¹ - титирөө ылдамдыгынын орточо квадраттык мааниси боюнча.

120. Компенсаторду орнотуудан кийин иштетип пайдаланууга киргизүүдө титирөө өлчөнөт, андан кийин зарылчылыкка жараша. Роторлорду балансташтыруу ыкмалары жана процедуралары ГОСТ 31320-2006да көрсөтүлгөн.

§ 17 ИК , ТО. Газ муздаткычтарынын гидравликалык басым менен сыноо

121. Сыноодогу гидравликалык басым мүмкүн болгон эң жогорку эки эселенген жумушчу басымга барабар, бирок аба менен муздатылган турбо жана гидрогенераторлор үчүн 0,3 МПа кем эмес болууга тийиш; TГВ сериясындагы турбогенераторлор үчүн 0,6 МПа; Бир сериядагы TВВ турбогенераторлору үчүн 0,8 МПа жана башка суутек менен муздатуучу турбогенераторлор жана синхрондук компенсаторлор үчүн 0,5 МПа.

122. Сынактын узактыгы - 30 мүнөт.

123. Сыноо учурунда сыноо басымынын төмөндөшү же суунун агып кетиши болбошу керек.

124. ТГВ-300 турбогенераторлорун толук ремонттон өткөрүүдө ар бир газ муздаткыч түтүгүнүн гидравликалык сыноолору суунун басымы 2,5 МПа 1 мүнөттө өзүнчө жүргүзүлөт. Газ муздаткычта кемчиликтүү тыгыны бар түтүктөрдүн саны жалпы сандын 5% ашпоого тийиш.