КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КУРУЛУШ ЧЕНЕМДЕРИ

________________________________________________________________________________________________________

Курулуштагы ченемдик документтердин тутуму

КӨП БАТИРЛҮҮ ТУРАК ЖАЙ ИМАРАТТАРЫ

ЗДАНИЯ ЖИЛЫЕ МНОГОКВАРТИРНЫЕ

MULTICOMPARTMENT RESIDENTIAL BUILDINGS

Киргизүү күнү _____________

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун  редакциясына ылайык)

1.               Колдонуу аймагы

1.1 Бул стандарттар КР КЧ 21-01:2018ге ылайык аныкталган бийиктиги 75 мге чейинки жаңы курулган имараттарды, батир тибиндеги жатаканаларды, ошондой эле башка функционалдык максаттар үчүн имараттарга киргизилген турак жайларды долбоорлоого карата колдонулат. Ченемдер жана эрежелер колдонуудагы курулуштардын турак жана турак эмес имараттарынын профилин өзгөртүү, кайра пландаштыруу жана реконструкциялоо объекттерин долбоорлоого жайылтылбайт.

Ченемдер жана эрежелер тосулган турак жайларга, көчмө турак жайларга жана ага тиркелген турак эмес жайларга жайылтылбайт.

Нормативдер имаратты, анын батирлерин жана жеке жайларды жайгаштыруу шарттарын жана ага менчик формасын жөнгө салбайт.

2.Ченемдик шилтемелер

Бул курулуш эрежелери төмөнкү документтерге ченемдик шилтемелерди колдонот:

МАМСТ 21.508-2020 Курулушка долбоордук документтеринин системасы. Ишканалардын, курулмалардын жана турак жай-жарандык объектилердин башкы пландарынын жумушчу документтерин ишке ашыруу эрежелери;

МАМСТ 23166-2021 Терезе жана балкон тунук тосмо конструкциялары. Жалпы техникалык шарттар;

МАМСТ 25772-2021 Тепкичтер, балкондор, чатырлар, тепкичтердин учуулары жана аянтчалары үчүн металл тосмолор. Жалпы техникалык шарттар;

МАМСТ 27751-2014 Курулуш конструкцияларынын жана фундаменттеринин бекемдүүлүгү. Эсептөө үчүн негизги жоболор

МАМСТ 30494-2011. Турак жай жана коомдук имараттар. Ички микроклиматтын параметрлери;

МАМСТ 30826-2014. Көп катмарлуу айнек. Техникалык шарттар;

МАМСТ 31462-2021 Коргоочу терезе блоктору. Жалпы техникалык шарттар;

МАМСТ Р КМС 52168-2020 Балдар аянтчаларын жабдуу жана жабуу. Конструкциялардын коопсуздугу жана дөбөчөлөодү сыноо ыкмалары. Жалпы талаптар.

КЧжЭ-11-77 Жарандык коргонуунун коргоо курулмалары;

КЧжЭ - 26-76 Чатыры;

КЧжЭ 2.01.07 - 85 Таасир этүү жүгү;

КЧжЭ 2.02.01-85 Имараттардын жана курулмалардын негиздери;

КЧжЭ 2.02.03-85 Үйүлгөн пайдубалдар;

КЧжЭ 2.03.11-85 Курулуш конструкцияларын коррозиядан коргоо;

КЧжЭ 2.03.13 - 88 Полдор;

          КЧжЭ 2.04.09-84 “Имараттардын жана курулмалардын өрт автоматикасы;

          КЧжЭ 2.04.11-85 Имараттын ички суу түтүгү жана канализациясы;

КЧжЭ 3.05.06-85. Электрдик түзүлүштөр;

КР КЧжЭ 20-02: 2009 Жер титирөөгө туруктуу курулуш. Долбоорлоо нормалары;

          КР КЧжЭ 23-01: 2013 Имараттарды жылуулуктан коргоо;

          КР КЧжЭ 23-02-00 Курулуш климатологиясы;

          КР КЧ 20-02: 2018 Жер титирөөгө туруктуу курулуш. Долбоорлоо нормалары;

          КР КЧ 21-01: 2018 Имараттардын жана курулмалардын өрт коопсуздугу;

          КР КЧ 23-05:2019 Табигый жана жасалма жарыктандыруу;

          КР КЧ 30-01: 2020 Шаарларды жана шаар тибиндеги калктуу конуштарды пландоо жана куруу;

         КР КЧ 31-04: 2018 Коомдук имараттар жана курулмалар;

         КР КЧ 31-09:2018 Турак-жай бир батирлүү имараттар;

         КР КЧ 31-12: 2018 Унаа токтотуучу жайлар;

КР КЧ 35-01:2018 Ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын муктаждыктарын эске алуу менен жашоо чөйрөсүн долбоорлоо;

КР КЧ 41-04: 2022 Жылытуу, желдетүү жана кондициялоо;

КР КЧ 42-01: 2020. Газ менен камсыздоо системаларын долбоорлоо;

          КР КЖ 23-101: 2009 Имараттарды жылуулуктан коргоону долбоорлоо;

КР КЖ 35-101:2018 "Ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн имараттарды пландаштыруу чечимдеринде жашоо чөйрөсүн камсыздоо;

КЖ 31-110-2003 Турак жай жана коомдук имараттарды долбоорлоо жана электр орнотмолорун орнотуу;

КЖ 41-108-2004 Турак жай имараттарынын ар бир батирин газ отун менен жылуулук генераторлору менен жабдуу;

КЖ 31-108-2002 Турак жай жана коомдук имараттардын жана курулуштардын таштанды челектери.

МАКЧ 2.04-03-2005 Ызы-чуудан коргоо;

МАКЖ 2.04-102-2005. Турак жай жана коомдук имараттардын конструкцияларынын үн изоляциясын долбоорлоо;

МАКЧ 4.02-103-99 Автономдуу жылуулук булактарын долбоорлоо;

3.    Бул курулуш терминдер жана аныктамалар

           3.1. Антресоль: Аянты эки жарык бөлмөнүн көлөмүндөгү аянтча, эки жарык бөлмөнүн полунун аянтынын 40% дан ашпаган аянты же бийик кабаттын чегинде жайгашкан батирдин ички аянтчасы, ал курулуп жаткан бөлмөнүн аянтынын 40 % дан ашпаган аянты бар;

           3.2. Бөгөттөлгөн турак жай имараты: Эки же андан көп батирлерден турган имарат, алардын ар бири турак жайдын аймагына түз кире алат, мында ар кандай батирлерге таандык жайлар бири-биринен жогору жайгашпайт жана чектеш блоктордун ортосундагы дубалдар гана жалпы болуп саналат, ал эми батирлердин жалпылыгы жок Кире бериштер жана жалпы пайдалануу үчүн орундар, КР КЧ 31-09:2018 талаптарын эске алуу менен долбоорлонгон өз алдынча инженердик-техникалык камсыздоо тутумдарына (жылытуу, суу жана газ менен камсыздоо, канализация, электр энергиясы ж.б.) ээ;

          3.3.Балкон: Фасад дубалынын тегиздигинен чыгып турган, тор же катуу тосмосу бар аянтча;

3.4. Ванна бөлмөсү (ванна): кол жуугуч, ванна жана/же душ кабинасы (душ табагы) менен жабдылган көмөкчү санитардык-гигиеналык жай;

         3.5. Киргизип курулган турак эмес жайлар: Алардын чегинен 1,5 метрден ашпаган чыгып турган турак жайдын габариттеринде жайгашкан жайлар;

3.6. Киргизилип-тиркелген турак эмес жайлар: Турак жай имаратынын габариттеринде жана имараттын габариттеринин чегинен 1,5 метрден ашык чыгарылган көлөмдөрдө жайгашкан жайлар;

3.7. Бөлмөнүн бийиктиги: Бөлмөнүн таза полунун деңгээлинен ошол бөлмөнүн полунун түбүнө чейинки бийиктик;

3.8. Кабаттын бийиктиги: Полдун чокусунан кийинки кабаттын чокусуна чейин өлчөнгөн бийиктик.

3.9.Турак жай фонду: Менчигинин түрүнө карабастан Кыргыз Республикасынын аймагындагы турак жайлардын жыйындысы;

3.10. Адистештирилген турак жай фонду (адистештирилген турак жай фонду) – Социалдык колдоого муктаж жарандардын айрым категориялары үчүн арналган мамлекеттик, муниципалдык жана жеке менчикте турган турак жайлардын жыйындысы;

3.11. Секциялык типтеги турак жай имараты: Бири-биринен бош дубалдар менен бөлүнгөн жана ар бири өз алдынча чыгуучу бир же бир нече бөлүктөн турган имарат;

3.12. Галерея тибиндеги турак жай имараты: Батирлердин кеминде эки тепкич менен жалпы галерея аркылуу чыгуучу жерлери бар имарат;

3.13. Коридор тибиндеги турак жай имараты: Кабаттагы бардык батирлердин кеминде эки тепкич менен жалпы коридор аркылуу чыгуучу эшиктери бар имарат;

3.14. Көп кабаттуу үйдөгү батир: көп батирлүү үйдөгү бир же бир нече турак бөлмөлөрдөн, ошондой эле көмөкчү жайлардан (ашкана, даараткана, Ванна жана башка жайлар) турган турак жай жарандардын жашоого байланыштуу муктаждыктарын канааттандырууга арналган;

3.15. Клуб үйү: Турак үй ижарачылардын тар чөйрөсү үчүн, ошол үйдүн жашоочулары гана колдоно турган курулган жана тиркелген мейкиндиктерге ээ болушу мүмкүн;

3.16.Лоджия: Үч тарабынан дубал менен тосулган (түйүндүү жайгашкан экиден), сырткы дубалы менен чектешкен бөлмөнүн табигый жарык берүү талаптары менен чектелген тереңдиктеги курулган же тиркелген, сырткы ачык мейкиндик; айнектелген болушу мүмкүн;

3.17. Көп батирлүү үй (КБҮ): Эки же андан көп батирлүү турак жай имараты, ошондой эле жалпы пайдалануудагы көмөкчү жайлар (жалпы пайдалануудагы жерлер);

3.18. Пентхаус: Турак жайдын (турак имараттын) эң жогорку кабатында (же кабаттарында), ошондой эле толук же жарым-жартылай ушул үйдүн үстүнкү кабатынын шыпында жайгашкан, тейлөөгө жарамдуу чатырга кирүү мүмкүнчүлүгү бар өзүнчө турак жай (батир), чатырда жайгашкан үйдүн техникалык жайларынан жана түзүлүштөрүнөн бөлүнгөн;

3.19. Жерди пландаштыруу белгиси: жер чегиндеги жер деңгээли жана имараттын сокур аянты;

3.20. Жер астындагы: инженердик системаларды жайгаштыруу үчүн арналган биринчи же подвалдын шыптары менен жер бетинин ортосундагы мейкиндик;

3.21. Желдетилген жер асты: Имараттын астындагы ачык мейкиндик жер бети менен жер үстүндөгү биринчи кабаттын шыбынын ортосундагы;

3.22. Коомдук жайлар: Бул документте - үйдүн жашоочуларын, жанаша жайгашкан турак жайдын тургундарын тейлөө үчүн аларда иш-чараларды жүзөгө ашыруу үчүн арналган жайлар жана башка турак жай имараттарына жайгаштырууга уруксат берилген.

3.23. Тиркелген турак эмес жайлар: Кыймылсыз мүлктүн өз алдынча объекти болуп саналган, көп батирлүү үйгө бекитилген, өз алдынча коммуникациялары бар жана бөлүнгөн жер участогунда жайгашкан турак эмес жайлар көп батирлүү үйдүн курамына кирбейт.

3.24. Жеңил чөнтөк: коридор менен чектеш жана аны жарыктандыруу үчүн кызмат кылган табигый жарык менен бөлмө. Жеңил чөнтөктүн ролун коридордон туурасы 1,2 м кем эмес айнектелген эшик менен бөлүнгөн тепкич аткарышы мүмкүн;

3.25. Турак жай имаратынын бөлүгү: Бардык батирлер бир тепкичке түздөн-түз же коридор аркылуу чыга турган жана имараттын башка бөлүктөрүнөн (секцияларынан) бош дубал менен бөлүнгөн имараттын бөлүгү;

3.26. Бириккен санитардык түйүн (санитардык түйүн): Жуунгуч, жуулчу бачогу бар унитаз жана ванна (же душ кабинасы, душ лотогу)менен жабдылган санитардык-гигиеналык көмөкчү жай;

3.27.Тамбур: Имаратка, тепкичке же башка жайларга киргенде муздак абанын, түтүндүн жана жыттардын киришинен коргоо үчүн кызмат кылган эшиктердин ортосундагы өтүүчү мейкиндик;

3.28.Тамбур-шлюз: Бардык эшиктерди бир убакта ачууга, Б. А. бардык башка эшиктер жабык болгон шартта гана бир эшикти ачууга мүмкүндүк бербеген автоматтык түзүлүш менен жабдылган Тамбур айрым учурларда аба кармоочу түзүлүштү талап кылат;

3.29.Терраса: Имаратка бекитилген же төмөнкү кабаттын чатырына коюлган тосулган ачык аянт. Үйдүн жанаша бөлмөлөрүнүн чатыры жана чыгуусу болушу мүмкүн;

3.30. Техникалык имараттар: Көп батирлүү турак жайдын турак эмес жайлары, турак жай имаратынын иштөөсүн камсыз кылуу үчүн зарыл болгон инженердик жабдууларды (жылытуу пункттары, электр бөлүштүргүчтөрү, лифт машиналары бөлмөсү, өрт насостук бөлмөсү ж.б.) жайгаштырууга арналган. жер төлөдө, биринчи кабатта, биринчи кабатта, чатырда, тиешелүү стандарттардын талаптарына ылайык атайын техникалык кабаттар;

3.31. Даараткана (ажаткана): Жуунуучу резервуары жана жуунуучу жайы бар даараткана менен жабдылган санитардык-гигиеналык жай;

3.32. Чарбалык кампалар (батирден тышкары): Жарылуу коркунучу бар заттарды жана материалдарды кошпогондо, квартирадан тышкары үйдүн жашоочулары үчүн буюмдарды, жабдууларды, жашылчаларды ж. б. сактоо үчүн арналган жайлар турак жай имаратынын биринчи, жер төлөдөгү же жер төлөдөгү кабаттарында жайгашышы мүмкүн;

3.33. Чатырдын асты: Имараттардын үстүнкү бетинин (чатырынын), тышкы дубалдарынын жана үстүнкү кабаттын шыптарынын ортосундагы мейкиндик;

3.34.Эркер: Бөлмөнүн пландагы ар кандай формадагы фасаддын тегиздигинен созулган, жарым-жартылай же толугу менен айнектелген, бөлмөнүн жарыктандыруусун жана анын инсоляциясын жакшыртуучу бөлүгү;

3.35. Жер үстүндөгү кабат: Жердин пландык белгисинен төмөн эмес бөлмөлөрдүн пол белгиси коюлган кабат;

3.36. Жер астындагы кабат: Бөлмөлөрдүн бардык бийиктигине жердин пландык белгисинен төмөн бөлмөлөрдүн пол белгиси бар кабат;

3.37. Биринчи кабат: Имараттын үстүнкү кабатынын ылдыйкы кабаты;

3.38. Цоколь бийиктигиндеги кабат: Пландык белгиден төмөн бөлмөлөрдүн пол белгиси бар кабат, жердин бийиктиги имараттын бийиктигинин жарымынан көп эмес;

3.39. Подвалдык кабат: жайдын полунун деңгээли жердин пландоо деңгээлинен жайдын бийиктигинин жарымынан көбүрөөгүнө же биринчи жер астындагы кабатка төмөн болгон кабат;

3.40. Мансарддык кабат: Фасады толугу менен же жарым-жартылай жантайыңкы, сынган же ийилген чатырдын бетинен (беттеринен) түзүлгөн чердак мейкиндигиндеги кабат;

3.41. Техникалык кабат: Имараттын инженердик жабдууларын жайгаштыруу жана коммуникацияларды төшөө үчүн кабат имараттын төмөнкү бөлүгүндө (техникалык полдун астында), үстүнкү (техникалык чердакта) же жер үстүндөгү кабаттардын ортосунда жайгашышы мүмкүн. Бийиктиги 1,8 м жана андан аз болгон, коммуникациялар үчүн гана колдонулган, кабат эмес.

3.42 КТК аянтчалары: катуу тиричилик калдыктарын (КТК) убактылуу сактоо, сорттоо жана кайра иштетүү үчүн атайын бөлүнгөн жерлер (участоктор)

       (Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун  редакциясына ылайык)

4.    Жалпы жоболор

4.1 Көп батирлүү турак үйлөрдү (КБҮ) куруу ушул курулуш ченемдеринин жана долбоорлоо эрежелерин белгилөөчү башка ченемдик документтердин талаптарына ылайык иштелип чыккан долбоор боюнча жүзөгө ашырылууга тийиш.

4.2 Турак жай имараты уруксат берилген пайдалануу түрлөрүнүн чегинде, анын ичинде автомобилдер үчүн токтоочу жайларды кошо, ар кандай багыттагы кошулуп-курулган, кошулуп-курулган-тиркелген жайларды камтышы мүмкүн. Мында мындай жайлардын жайгашуусу, иштөө шарттары жана режими көп батирлүү турак үйдүн тургундарынын жашоосунун коопсуздугунун жана ыңгайлуулугунун талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

Кошулуп курулган, кошулуп курулган жана тиркелген жайлардын номенклатурасы Б тиркемесинде келтирилген.

4.3 Турак жай имаратын (ТЖИ) жайгаштыруу, андан башка имараттарга жана курулуштарга чейинки аралык КР КЧ 30-01:2020, КР КЧ 21-01:2018 талаптарына ылайык белгиленет. Имараттардын кабаттарынын саны, бийиктиги, узундугу, ошондой эле алардын негизги пункттарга багыты өнүктүрүү долбоору менен аныкталат. Сейсмикалык аймактардагы көп кабаттуу үйлөрдүн турак жайларынын кабаттарынын санын, бийиктигин жана узундугун аныктоодо КР КЧ 20-02:2024 талаптарын сактоо зарыл.

4.4 Өрт өчүрүүчү унаалардын көп кабаттуу үйлөргө кире бериштери, ошондой эле өтмөктөрдүн (аркалардын) параметрлери (бийиктиги, туурасы) КР КЧ 21-01:2018, КР КЧ 30-01:2020 ылайык каралууга тийиш.

4.5 Турак жайды долбоорлоодо калктын аз мобилдүү топторунун (АМТ) жашоо-турмушу, эгерде ушул турак үйдө ДМЧА бар үй-бүлөлөр үчүн турак жайларды (батирлерди) жайгаштыруу долбоорлоого тапшырмада белгиленсе, ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар (ДМЧА) үчүн имараттын участогунун жана турак жайлардын (батирлердин) жеткиликтүүлүгү үчүн шарттар каралууга тийиш.

Карылар үчүн адистештирилген батирлүү үйлөрдү тогуз кабаттан жогору эмес, ДМЧА бар үй – бүлөлөр үчүн бештен жогору эмес долбоорлоо керек. Башка турак-жай имараттарында ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген үй-бүлөлөр үчүн батирлер долбоорлоо тапшырмасына ылайык биринчи кабаттарга жайгаштырылышы керек.

Мамлекеттик жана муниципалдык турак жай фонддорунун турак жай имараттарында кресло-коляскаларды колдонгон ДМЧА үй-бүлөлөрү жашашы үчүн квартиралардын үлүшү жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан долбоорлоого тапшырмада белгиленет.

ДМЧА жана башка АМТ турмуш-тиричилигин камсыз кылуу боюнча конкреттүү долбоордук чечимдерди КР КЧ 35-01:2018 талаптарына жана КР КЖ 35-101:2018 сунуштамаларына ылайык долбоорлоо тапшырмасына ылайык кароо керек.

4.6 Долбоорлоо тапшырмасы боюнча долбоорго өзгөчө татаал техникалык түзүлүштөрдү жана жабдууларды тейлөө (эксплуатациялоо) боюнча сунуштар киргизилиши мүмкүн.

4.7 Турак жай имараттарында жергиликтүү шарттарды эске алуу менен колдонуудагы ченемдерге ылайык инженердик-техникалык жактан камсыз кылуу каралууга тийиш. Тик учак аянтчасын уюштуруу долбоорлоого карата тапшырма боюнча каралат.

Бийиктиги 50 м* ден ашкан имараттар үчүн имараттын чатырында вертолеттун куткаруу кабинасы үчүн (өрт коопсуздугунун талаптарынын негизинде) чатырга өзүнчө чыгуу жана 1,5 м бийиктиктеги чатыр тосмосу каралууга тийиш, вертолеттун роторлорунун индуктивдүү агымынан адамдардын коопсуздугу). Куткаруу кабиналары үчүн аянттын өлчөмдөрү 5 х 5 м кем эмес болуп белгиленет. Участоктун периметри туурасы 0,3 м болгон сары тилке менен сырдалган болушу керек, антенналарды, электр жабдууларын, кабелдерди жана башкаларды аянттын үстүндө жана анын борборунан 10 м радиуста коюуга тыюу салынат. Көрсөтүлгөн аймакта аянттын бетине карата тоскоолдуктардын максималдуу бийиктиги 3 мден ашпоого тийиш.

Имараттын чатырында өрт өчүрүүчүлөр жана жарандык тик учактар ​​үчүн аянтчаны долбоорлоодо анын өлчөмү 20 х 20 м кем эмес болуп тандалат жана жакынкы дубалдын проекциясынан 30 м жана андан кеминде 15 м аралыкта жайгаштырылат, жабуунун чети.

*Бийик имараттар үчүн кыска мөөнөттүү жүктөрдү эске алуу зарыл: - ** ылайык өрт өчүрүүчү вертолеттун каптоосуна же өрт өчүрүүчү тик учактын куткаруучу кабинасына (эгерде вертолет же кабина үчүн аянтча каралса) долбоорлоо тапшырмасы үчүн).

**Куткаруучу кабиналар жана вертолеттор үчүн аянтчалар, эгерде долбоорлоо тапшырмасында башкача каралбаса, имараттардын чатырында кабинанын жалпы жүгү 2500 кг, салыштырма жүк - 2,5 кг/см2ге чейин түзүлүшү керек. Каптоого жүктү эсептөөдө статикалык жана динамикалык жүктөрдү эске алуу зарыл. Тик учактардын конуу аянтчаларына имараттын бетине тийгизген таасири таблицада келтирилген.

Таблица – Тик учактардан каптоолорго убактылуу басымдын нормативтик маанилери

       (Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун  редакциясына ылайык)

4.8 Турак жай имараттарынын чатырларында берүүлөрдү жамааттык кабыл алуучу антенналарды жана радиоуктуруу мамыларын орнотуу мүмкүндүгү каралышы керек (радиотрансляциялык тармак болгон учурда). кун батареяларын, фотоэлектрдик панелдерди орнотуу мумкунчулугу болууга тийиш. Радиорелейлик матчаларды, мунараларды жана уюлдук телефон мунараларын орнотууга тыюу салынат. Күн батареяларын жана фотоэлектрдик панелдерди орнотуу үчүн чатырдын аянтынын 50% кем эмесин камсыз кылуу зарыл.

4.9 Үстүнкү кабатынын полу жердин пландоо белгисинин деңгээлинен 9,0 м жана андан ашык белгиси бар турак имараттарда лифттерди кароо зарыл, алардын саны В тиркемесинде келтирилгендерден кем болбоого тийиш.

10 кабатка чейинки имаратта кошумча аялдамаларды аткарбастан лифттерди кароого жол берилет.

Негиздөөдө колдонулуп жаткан 4-5 кабаттуу турак-жай имараттарын бир кабат кылып курууда лифттерди карабоого жол берилет. Лифт менен жабдылган имараттарда лифтти үстүнкү кабатта орнотуу каралбайт.

Биринчи кабаттан жогору кабаттагы турак имараттарда долбоорлоо тапшырмасына ылайык ДМЧ үй-бүлөлөр үчүн батирлерди жайгаштыруу каралган, КР КЧ 35-01:2018 талаптарына жана КР КЖ 35-101:2018 сунуштамаларына ылайык кресло-коляскалардын жүрүүсүнө мүмкүндүк берген габариттери бар Жүргүнчү лифттери каралышы керек.

4.10 Лифттин машина жайын түздөн-түз турак бөлмөлөрдүн үстүнө, ошондой эле алар менен чектеш жайгаштырууга жол берилбейт. Лифттин шахталары турак жайлардын дубалдарына жанаша болбошу керек.

4.11 Турак жай имаратынын жертөлөдөгү, биринчи жана экинчи кабаттарында (үчүнчү кабаттагы ири жана ири шаарларда) адамга зыяндуу таасир тийгизүүчү объекттерден тышкары, коомдук багыттагы курулма жана улай-улай курулган жайларды жайгаштырууга жол берилет.

Коомдук арналыштагы төмөнкү кыналган жана улай-улай курулган жайларды жайгаштырууга жол берилбейт:

- чиркейге каршы химиялык заттардын жана башка товарлардын адистештирилген дүкөндөрү, алардын иштеши турак жай имараттарынын аймагынын жана абасынын булганышына алып келиши мүмкүн;

- жарылуучу заттарды жана материалдарды камтыган кампалар;

- синтетикалык килемдерди, авто тетиктерди, дөңгөлөктөрдү жана мотор майларын сатуучу дүкөндөр;

- адистештирилген балык дүкөндөрү;

- жаныбарлар дүкөндөрү;

- ар кандай багыттагы кампалар, анын ичинде дүң (же майда дүң) соода;

- бардык ишканалар, ошондой эле саат 23:00дөн кийин иштеген цехтер;

- күйүүчү заттарды пайдаланган турмуш-тиричилик кызматын көрсөтүүчү мекемелер (жалпы аянты 300 м2ге чейинки чач тарачтар менен саат оңдоочу жайлардан тышкары)

- ванналар жана сауналар (батирлердеги жеке сауналардан тышкары)

- 50дөн ашык орундуу, жалпы аянты 250 м2ден ашык жана музыкалык коштоосунда коомдук тамактануу жана эс алуу мекемелери;

- кир жуугучтар жана химиялык тазалоочулар (сменасына 75 кг чейинки сыйымдуулуктагы кабыл алуу пункттарынан жана өзүн-өзү тейлөөчү кир жуучу жайлардан тышкары);

- жалпы аянты 100 м2ден ашык АТС;

- коомдук дааратканалар;

- орнотулган жана тиркелген трансформатордук көмөкчордондор;

- сөөк коюу кызматын көрсөтүүчү мекемелер жана дүкөндөр;

- өндүрүштүк жайлар (В жана Д категорияларындагы ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын эмгеги үчүн жайлардан, анын ичинде жумушту үйгө жеткирүү пункттарынан тышкары);

- дарылоо-профилактикалык мекемелер (стоматологиялык лабораториялар, клиникалык диагностикалык, бактериологиялык лабораториялар; бардык типтеги диспансерлер; диспансерлердин күндүзгү стационарлары жана жеке клиникалардын ооруканалары; травматология пункттары, тез жардам жана тез жардам көмөк чордондору; тери-венерологиялык, психиатриялык, инфекциялык жана фтизиатриялык врачтар); магниттик-резонанстык томография бөлүмдөрү (кабинеттери), рентген кабинеттери, ошондой эле иондоштуруучу нурлануунун булагы болуп саналган дарылоо же диагностикалык жабдуулар жана орнотмолору бар бөлмөлөр;

- ветеринардык клиникалар жана кеңселер.

4.12 Турак жай имараттарынын цоколдук жана жер төлөдөгү кабаттарында жеңил от алуучу жана күйүүчү суюктуктарды жана газдарды, жарылуучу заттарды, күйүүчү материалдарды сактоо, кайра иштетүү жана ар кандай орнотмолордо жана түзүлүштөрдө пайдалануу үчүн жайларды; балдардын болушу үчүн жайларды; 50дөн ашык орундуу кинотеатрларды, конференц-залдарды жана башка залдык жайларды, ошондой эле дарылоо-профилактикалык жайларды жайгаштырууга жол берилбейт. мекемелер бул кабаттарга башка жайларды жайгаштырууда ушул КЧ жана КР КЧ 31-04:2018 4.10-пункттарында белгиленген чектөөлөрдү да эске алуу керек.

4.13 Жер астындагы, жер төлөдөгү, жер төлөдөгү жана жер үстүндөгү кабаттарда КР КЧ 31-12:2018, КР КЧ 21-01:2018, КР КЧ 41-04:2022 талаптарын сактоо шартында автомобилдерди коюучу жайларды жайгаштырууга жол берилет.

4.14 Турак жай имараттарынын жогорку кабатында сүрөтчүлөр жана архитекторлор үчүн тиешелүү долбоорлоо тапшырмасы болгондо мастерскойлорду жайгаштырууга уруксат берилет.

4.15 Турак жайларда долбоорлоого тапшырма болгондо жеке иш жүргүзүү үчүн коомдук багыттагы жайларды (батирлердин аянтынын чегинде) жайгаштырууга жол берилет.

4.16 Курулуш районунда кабыл алынган таштандыларды чыгаруу системаларына жараша КБҮ таштанды чыгаргычтар менен же аларсыз долбоорлонушу мүмкүн.

4.17 5-кабатка чейинки турак үйлөрдө жергиликтүү климаттык шарттарды эске алуу менен чердак чатырларын, анын ичинде чердак полун жайгаштыруу үчүн чердак мейкиндигин пайдаланууну эске алуу сунушталат. Мында:

- эки кабатка чейинки имараттар үчүн (жердин пландык белгисинен карниздин төбөсүнө чейинки бийиктиги 7 метрден ашпаган учурда) кире бериштердин жана балкондордун үстүнө маңдай кырларын орнотууда уюшулбаган сууну кароого жол берилет, мында карниздин төбөсү 0,6 метрден кем болбоого тийиш.

- беш кабатка чейинки имараттар үчүн (жердин пландык белгисинен карниздүү ашыкка чейинки бийиктиги 16 метрден ашпаган учурда) сырттан уюштурулган арык же ички арыктын түзүлүшү каралышы керек.

- 5 кабаттан ашык турак жай имараттары үчүн чердак чатырларын ички арыктарды куруу мүмкүнчүлүгү болгон учурда кароого жол берилет.

5.    Көп кабаттуу үйдүн имараттарына жана жайларына коюлуучу талаптар

5.1 Турак жай имараттарындагы (КБҮ) батирлерди (турак жайларды) алардын бир үй-бүлө отурукташтыруу шарттарына жараша долбоорлоо керек.

5 .2 Батирлердин аянттарын (балкондордун, террастардын, верандалардын, лоджиялардын, муздак кампалардын жана квартира алдындагы тамбурлардын аянтын эсепке албаганда) 5.1-таблицада көрсөтүлгөндөн кем эмес алардын турак бөлмөлөрүнүн санына жараша кабыл алуу сунуш кылынат. Конкреттүү региондор жана шаарлар үчүн бөлмөлөрдүн саны жана батирлердин аянты демографиялык талаптарды, калктын турак жай менен камсыз болушунун жетишилген деңгээлин жана турак жай курулушунун ресурс менен камсыздалышын эске алуу менен жергиликтүү администрация тарабынан такталат.

5.1-Таблица

5.3 Мамлекеттик жана муниципалдык турак жай фондунун, социалдык пайдалануу турак жай фондунун имараттарында жарандарга берилүүчү квартираларда турак жайлар (бөлмөлөр) жана көмөкчү жайлар: ашкана (ашкана уясы), алдыңкы (кире бериш) ванна бөлмөсү (же душ бөлмөсү) жана ажаткана (же бириктирилген санитардык түйүн) (же чарбалык шкаф) каралууга тийиш.

Ээликтин башка формаларындагы турак үйлөрдө жайлардын курамы жана квартиралардын аянты тапшырыкчы-куруучу тарабынан долбоорлоого тапшырмада белгиленет.

Эскертүү:

1)   Бир бөлмөлүү батирлерде ашкананын ордуна ашкана-нише болушуна жол берилет;

2) Бир бөлмөлүү баритлерде же долбоорлоого тапшырма боюнча бириктирилген сантүйүндөрдү орнотууга жол берилет.

5.4 Долбоордук тапшырмага ылайык, санитардык-гигиеналык түзүлүштөрдү, ашкана жабдууларын жайгаштыруу жана өрт жана жарылуу коопсуздугун камсыз кылуу мүмкүн болгон шартта 5.1-таблицада көрсөтүлгөндөн азыраак аянты менен бир бөлмөлүү батирлерди берүүгө жол берилет.

5.5 5.3-пунктта көрсөтүлгөн батирлердеги жайлардын аянты төмөндөгүдөн кем болбоого тийиш: бир бөлмөлүү батирдеги турак жай (бөлмө) - 14 м2, эки же андан көп бөлмөлүү батирлердеги жалпы турак жай аянты - 16 м2 уктоочу бөлмө - 8 м2 ( 10 м2 - эки адам үчүн ), ашкана - 8 м2, ашканада ашкана аянты - ашкана - 6 м2. Бир бөлмөлүү батирлерде аянты 5 м2ден кем эмес ашкана же ашкана уячаларын долбоорлоого жол берилет.

Мансард кабатында (же жантайыңкы тосмо конструкциялары бар кабатта) уктоочу бөлмөнүн жана ашкананын аянты 7 м2 кем эмес болушу мүмкүн, эгерде жалпы турак жайдын аянты 16 м2 кем эмес болсо.

5.6 Турак жана көмөкчү жайлардын өлчөмдөрү эргономиканын талаптарын эске алуу менен жайгаштырылуучу эмерек буюмдарынын жана жабдуулардын зарыл топтомуна жараша аныкталат жана ушул курулуш нормаларынын 5.3-пунктуна ылайык долбоорлонуучу батирлер үчүн болууга тийиш:

1) турак жайдын жана ашкананын (ашкана-ашкана бөлмө) бийиктиги (полдон шыпка чейин) - 2,7 м кем эмес; батир ичиндеги коридорлордун, холлдордун, алдыңкы (коридорлордун), антресолдун (алардын астындагы) бийиктиги - 2,1 мден кем эмес;

2) конок бөлмөлөрүнүн туурасы кеминде 3,2 м, уктоочу бөлмөлөр - 2,4 м.

3) коммуналдык жайлардын туурасы:

- жабдууларды бир катар жайгаштыруу менен ашканалар - кеминде 1,9 м, эки катарлуу же бурчтуу жайгаштыруу менен - ​​2,3 мден кем эмес.

- батир ичиндеги коридорлор – 1 м кем эмес;

- алдыңкы (кире бериш) – 1,4 м кем эмес;

- ванна бөлмөсү - 1,5 мм кем эмес

- комбинацияланган ванна – 1,7 м кем эмес;

- даараткана - 0,8 мден кем эмес (эшиктерди сыртка ачууда тереңдик - 1,2 мден кем эмес, ичине - 1,5 мден кем эмес).

Эскертүү:

Мансарда кабатында (же жантайма тосмо конструкциялары бар үстүнкү кабаттарда) жайгашкан турак жайларда жана батирлердин ашканаларында батирдин жалпы аянтынын 50% ашпаган аянт үчүн нормаланганга салыштырмалуу шыптын төмөнкү бийиктигине жол берилет.

5.7 Турак жайлардын жана уктоочу бөлмөлөрдүн жалпы бөлмөлөрү өтүүгө жараксыз болуп долбоорлонууга тийиш.

5.8 Ашкананы, Ашкана-нишаны, Ашкана зонасын, Ашкана-бөлмөнү турак бөлмөлөрдүн үстүнө жайгаштырууга жол берилбейт. Ашкана, ашкана жабдууларын коңшу батирдин турак бөлмөлөрү менен чектеш жайгаштыруу сунушталбайт.

Санитардык түйүндөрдү, дааратканаларды турак бөлмөлөрдүн жана ашканалардын үстүнө жайгаштырууга жол берилбейт. Эки денгээлде жайгашкан батирлерде ашкананын үстүнө даараткана, санитардык түйүндү жайгаштырууга жол берилет.

5.10 Турак жайларды турак жай имараттарынын жертөлө жана цоколь кабаттарында жайгаштырууга жол берилбейт.

5.11 Лоджиялар жана балкондор климаттык райондордо жана аяттарда курулуп жаткан үйлөрдүн батирлеринде, майып үй-бүлөлөр үчүн батирлерде, башка учурларда жагымсыз жаратылыш-климаттык шарттарды, коопсуз эксплуатациялоону жана өрткө каршы талаптарды эске алуу менен каралышы керек.

Айнектелген балкондорду жана лоджияларды төмөнкү жагымсыз шарттар болгондо долбоорлоо сунушталат:

- I жана II климаттык райондордо - абанын орточо айлык температурасынын жана июль айында шамалдын орточо айлык ылдамдыгынын айкалышы: 12-16°С жана 5 м/с ашык; 8-12°C жана 4-5 м/с; 4-8 °C жана 4 м/с; шамалдын ылдамдыгы 4 °C төмөн,

- 75 дБ же андан көп унаа жолдорунан же өнөр жай аймактарынан турак үйдүн фасадынан 2 м аралыкта ызы-чуу (ызы-чуудан корголгон турак жайлардан тышкары);

- абадагы чаңдын концентрациясы 1,5 мг/м3 же андан көп 15 күн же үч жай айынын ичинде.

5.12 Цоколдук жана жертөлөдөгү кабаттарда ижарачылардын өрт-жарылуудан коопсуз чарбалык буюмдарын сактоо үчүн турак жайдагы чарбалык кампаларга жайгаштырууга КР КЧ 21-01:2018, КР КЧ 21-04:2021 талаптарына ылайык желдетүү жана өрт коопсуздугун камсыз кылууга жол берилет.

5.13 Көп батирлүү үйдүн турак жай бөлүгүнө кирүү тобу жана андагы жайлардын зарыл курамы жергиликтүү шарттарды эске алуу менен каралат жана долбоорлоого тапшырма менен аныкталат.

Көп батирлүү турак жайлардын кире бериш тобун долбоорлоодо төмөнкүлөрдү камтуу сунушталат:

- вестибюль

- вестибюль аянты

- кире бериште кезекчи үчүн бөлмө

Мында вестибюль аймагы курулган же тиркелген бөлмөдө жайгашышы мүмкүн, турак жайдын планында башкача болушу мүмкүн жана лифттерди жайгаштыруу менен өз ара байланышта болушу керек.

Турак жайдын кире беришине кире бериш жердин деңгээлинде курулууга тийиш.

5.14 Кирүү боюнча кезекчи үчүн жай (же күзөтчү жай) жана анын жабдуулары долбоордук шарттарга ылайык каралышы керек. Мында бөлмөнүн жайгашкан жери кире бериш эшикти жана лифттерге жана тепкичтерге өтүүчү өтмөктөрдү визуалдык кароону камсыз кылууга тийиш.

Кире бериштеги нөөмөтчү үчүн жай кеминде 3,5 м2 аянтты ээлеген иш бөлмөсүн жана даараткананы камтышы керек. Кирүү боюнча кезекчинин бөлмөсүнө уктоочу жайды коюуга жол берилбейт.

 5.15.Долбоордук тапшырмага ылайык, тапшырманын турак-жай бөлүгүнүн кире бериш тобунун курамында балдардын жана майыптардын коляскаларын, велосипеддерди, жеке электрлештирилген транспорт каражаттарын сактоочу жайларды берүү сунушталат. Техникалык жактан мүмкүн болсо, мындай жайлар тоскоолсуз өтмөктөрдү камсыз кылууну эске алуу менен турак жайлардын кабаттарында тосмолор менен бөлүнбөстөн берилиши мүмкүн.

5.16. Көп батирлүү турак-жай имараттарында вестибюльдерде, лифт холлдордо, лифттерге же тепкичтерге өтүүчү жолдордо өтмөктөрдүн ченемдик параметрлерин камсыз кылууну эске алуу менен абоненттик (почта) ящиктерди кийин орнотуу үчүн орундарды кароо сунуш кылынат.

5.17. Биринчи, цоколдук же жер төлөдөгү кабаттарда кол жуугуч жана кошумча төгүүчү түзүлүш, желдетүү, ошондой эле суунун жана электр энергиясынын сарпталышын эсепке алуу приборлору менен жабдылган жыйноочу шаймандардын кампасы каралууга тийиш. Кампаны жанаша же нөөмөтчүнүн кире беришине жакын жерде сактоо сунушталат.

          5.18.Көп батирлүү турак жайларда кабаттарынын санына, имараттын бийиктигине, анын түрүнө (секциялык, галереялык, коридор ж.б.) жараша Л1, Л2 тибиндеги жөнөкөй тепкичтер же Н1, Н2, Н3 тибиндеги түтүн чыкпаган тепкичтер КР КЧ 21- 01:2018 өрт коопсуздугунун стандарттарын жана ушул стандарттардын Г тиркемесинин сунуштарын эске алуу менен каралышы керек.

Мында жантайыңкы, тепкичтердин жана пандустардын учууларынын туурасы, тепкичтердин бийиктиги жана туурасы, аянтчалардын туурасы кыймылдын коопсуздугун жана жеңилдигин жана ар кандай жүктөрдү (жабдыктар, эмерек жана башкалар). Тепкичтердин бир тепкичинде же деңгээлдеринин айырмачылыгында көтөрүлүүлөрдүн саны 3төн кем эмес жана 18ден көп болбоого тийиш. Ар кандай бийиктиктеги жана кеңдиктеги тепкичтердин учууларын пайдаланууга жол берилбейт.

Тепкичтердин минималдуу туурасы жана максималдуу эңкейиши 5.2-таблицага ылайык кабыл алынышы керек

5.2-Таблица

5.19. Кошулуп курулган, кошулуп курулуп-тиркелген жайларды долбоорлоо ушул нормалардын Б тиркемесинин сунуштарын эске алуу менен КР СН 31-04:2018, КР СН 21-01:2018 талаптарына ылайык аткарылышы керек.

5.20.Коомдук арналыштагы жайларды жайгаштырууда жайлардын функциялык арналышын, курулуш процессинде алардын планировкасын өзгөртүү мүмкүндүгү каралышы керек.

5.21. Коомдук арналыштагы курулмага, бириктирилип-улай салынган жайларга кире бериштер короонун аймагын кесип өтпөстөн аларга жакындоо мүмкүнчүлүгүн камсыз кылгыдай түрдө каралышы керек.

5.22.Бириктирилип, бириктирилип-тиркелген жайларга кире бериштерди жайгаштыруу алар жалпы короо аймагы менен бириккен ушул көп батирлүү үйдө же көп батирлүү үйлөрдө жашагандарды гана тейлөө үчүн арналган шартта чектелбейт.

5.23. Турак жайга кире бериш жана батирлердин терезелери чыгып турган көп батирлүү үйдүн короосу тарабынан коомдук арналыштагы жайларды жүктөөгө жол берилбейт.

Турак жай имараттарына киргизилген коомдук арналыштагы жайларды: терезелери жок имараттын четинен, жер астындагы туннелдерден же жабык дебаркадерлерден жүктөөчү жайлар болгон учурда магистралдар (көчөлөр) тарабынан жүктөөнү караштыруу керек.

Курулган коомдук жайлардын аянты 150 кв. мге чейин болсо, аталган жүктөөчү жайларды карабоого жол берилет.

5.24. Турак жай имараттарына киргизилип курулгон, ичине киргизилип курулуп-тиркелген жайлардын бийиктиги КР КЧ 31-04:2018 талаптарына ылайык имараттын конструкциялык өзгөчөлүктөрүн жана ушул нормалардын Б тиркемесинин сунуштарын эске алуу менен каралышы керек.

Жабдууларды жайгаштыруу шарттарына ылайык бийиктиги 3 мден ашык болууга тийиш болгон жайларды кошпогондо, курулган жайлардын бийиктигин турак жайдын (батирлердин) бийиктигине барабар алууга жол берилет.

6.    Инженердик-техникалык камсыздоонун ички системалары

6.1 Инженердик-техникалык камсыздоонун ички (үй ичиндеги) системалары (ИТК) жергиликтүү шарттарды жана мүмкүнчүлүктөрдү эске алуу менен долбоорлоого тапшырмада, стандарттарда, нормативдерде аныкталган жашоонун ыңгайлуу шарттарын түзүү үчүн арналган.

6.2.  ИТКнын борборлоштурулган булактары, тармактары жана курулмалары жок болгон учурда долбоорлоо документтеринде колдонуудагы ченемдик-техникалык документтерге ылайык альтернативдүү чечимдерди кароо зарыл, [3], [5], жергиликтүү шарттарды эске алуу менен жабдуунун автономдуу, жеке, үймө-үй булактарын, ошондой эле энергиянын кайра жаралуучу булактарын (ЭКБ) кошуу менен.

6.3 Үй ичиндеги системалар квартиранын кире беришине болушунча жакындоо менен квартира аралык коридорлордо жана тепкич-лифт холлдорунда эсепке алуу түйүндөрүн, электр щиттерин орнотуу менен ысык жана муздак суу, жылуулук, электр энергиясы менен батирди камсыз кылууну караштырышы керек.

Эсепке алуу түйүндөрүндө стандарттардын, ченемдик-техникалык документтердин талаптарына ылайык тиешелүү приборлорду орнотууну караштыруу зарыл жана [1], [13], [14], [15], [23].

6.4 Жалпы пайдалануудагы жерлер жана жабдуулар үчүн долбоорлоого тапшырмага ылайык эсепке алуу приборлорун (жарык берүү, суу менен жабдуу ж.б.) орнотуу менен үй ичиндеги тармактардан тиешелүү инженердик техникалык камсыздоо каралууга тийиш.

Коомдук арналыштагы бириктирилип, бириктирилип-улай салынган жайлар болгон учурда алардын ички инженердик тарамдары үйдүн турак жай бөлүгүнүн тарамдарынан өзүнчө кириште (бөлүнгөн жерде) жана ар бир жайда эсепке алуу приборлорун орнотуу менен кирген жеринде каралышы керек.

6.5 Техникалык кабаттар болбогондо жана техникалык коридорлорду орнотуу мүмкүн болбогондо жылытуу, ысык жана муздак суу менен жабдуу, канализация (стояктар) системаларынын түтүк өткөргүчтөрүн тиешелүү гидро-жана ызы - чуу изоляциясы, санитардык-гигиеналык талаптарды сактоо жана бул жайлардан тышкары техникалык тейлөө мүмкүндүгүн камсыз кылуу менен кошо курулган, кошулуп курулган жайлар аркылуу транзиттик төшөөгө жол берилет.

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун редакциясына ылайык)

6.7 Инженердик коммуникацияларды киргизүү өзгөчө кыртыш шарттарында инженердик техникалык камсыздоо (чөгүү, үшүк алуу, иштетилип жаткан аймактар, сейсмикалык таасирлер ж. б.) тиешелүү тармактарды долбоорлоо боюнча талаптарга ылайык компенсациялоочу түзүлүштөрдү колдонуу менен негиздин мүмкүн болгон деформациясын эске алуу менен каралышы керек.

6.8 Конструкцияларды мүмкүн болгон жылдыруу жана системалардын иштөө жөндөмдүүлүгүн сактоо учурлары үчүн инженердик техникалык камсыздоо жабдууларды жана түтүктөрдү имараттын курулуш конструкцияларына тиешелүү бекитүү каралышы керек.

6.9 Бийиктиги 50 метрге чейинки имараттарда өрткө каршы ички суу түтүктөрүн орнотуу КЧжЭ 2.04.01-85* 6-бөлүмгө ылайык каралышы керек. Бийиктиги 11 кабаттан ашкан турак жай имараттарында КЧжЭ 2.04.01-85* ылайык өрткө каршы суу түтүктөрүн камсыз кылуу зарыл.

Бийиктиги 28 метрден ашкан имараттарда жердин пландоо деңгээлинен акыркы кабаттын терезесинин деңгээлине чейин батирлердин коридорлорунун жайлары, коомдук коридорлор, лифт залдары, техникалык. жайларды жана башка жалпы пайдалануучу жайларды автоматтык өрт кабарлагычтар менен жабдуу керек. Турак жайлар автономдуу өрт детекторлору менен жабдылышы керек. Коомдук коридорлордо КЧжЭ 2.04.09-84, КР КЧ 21-01:2018 жана [9] ылайык жарык жана үн менен эскертүү системасын, ошондой эле түтүндөн арылтууну башкаруу тутумун камсыз кылыныш керек.

6.10 КБҮ турак-жай имараттарын жылытуу жана желдетүү системасы турак-жай жана турак-жай эмес жайларда (камтылган жана камтылган-тиркелген) жылытуу мезгилинин ичинде ички абанын температурасын МАМСТ 30494 жана КР КЧ 41-04:2022 тарабынан белгиленген оптималдуу параметрлердин чегинде, талаптарды эске алуу менен камсыз кылууга эсептелиши керек [6].

6.11 КР КЧ 41-04:2022, КР КЧ 21-01:2018, КР КЧ 41-108-2004 талаптарын эске алуу менен борбордоштурулган булактар жана жылуулук менен камсыздоо тармактары жок болсо, МСП 4.02-103-99 жылуулук менен жабдуунун автономдуу жана жеке булактарынан, анын ичинде тиркелген жана чатырдагы от казандарынан, газ отун менен иштеген жеке жылуулук генераторлорунан (казандардан) жылытууну кароого жол берилет.

Катуу отун менен жылытуучу от казандарды эки кабатка чейинки турак жай үйлөрүндө орнотууга КР КЧ 21-01:2018 талаптарына жооп берген өзүнчө бөлмөгө жайгаштыруу жана отунду сактоо үчүн жайларды турак жай имаратынан сырткары жайгаштыруучу шартта, караштырууга жол берилет.

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун редакциясына ылайык)

6.12 Жылуулук менен жабдуу булактарына карабастан, бир квартиралуу жылытуу системаларында аларды техникалык тейлөө боюнча тиешелүү уюмдардын мүмкүнчүлүктөрүн эске алуу менен жөнгө салуучу түзүлүштөр каралышы керек.

6.13 Желдетүү системасы абанын тазалыгын (сапатын) жана жайларда анын бир калыпта таралышын колдоону караштырууга тийиш.

Долбоорлоого тапшырма боюнча борбордук жана квартиралык децентралдаштырылган агымдуу-соруучу орнотмолордо соруучу абанын жылуулугун рекуперациялоону, ошондой эле орнотулган желдеткичи бар ашкана соргучтарын пайдалануу мүмкүнчүлүгүн караштырууга жол берилет.

6.14 Долбоорлоого тапшырма боюнча КБҮдүн фасадына чыкпаган электр кабелдерин жана технологиялык өткөргүчтөрдү жашыруун коюуну эске алуу менен турмуш-тиричилик кондиционерлеринин тышкы блокторун орнотуу үчүн орундар каралышы керек.

6.15 Ашканалардан (ашкана-бөлмөнүн, ашкана-нишаладрдын), дааратканалардан (дааратканалардан), жуунучу бөлмөлөрдөн (душ бөлмөлөрүнөн), бириктирилген санузелдерден абаны чыгаруу каралууга тийиш. Мында соруучу каналдарда жана аба түтүктөрүндө жөнгө салынуучу желдетүүчү торчолорду жана клапандарды орнотуу каралышы керек.

Клапандар болгон учурда жөнгө салынбаган желдетүүчү торлорду орнотууга жол берилет.

Ашкана-нишаларды долбоорлоодо механикалык сордуруучу желдетүү түзүлүшү каралышы керек.

Желдетүү системаларынын конструкциялык чечимдери батирлердин ортосунда абанын өтүшүнө жол бербөөгө тийиш.

Ашканалардан,(дааратканалардан), жуунучу бөлмөлөрдөн(душтардан) желдетүүчү каналдарды, газ пайдалануучу жабдуулары бар жайлардан желдетүүчү каналдары бар азыктар үчүн кампаларды, ошондой эле автомобилдерди токтотуучу жайларды бириктирүүгө жол берилбейт.

Санитардык-гигиеналык жайлардын эшиктеринин төмөнкү бөлүгүндө эшиктин алдындагы торчолор же жылчыктар каралышы керек.

6.16 Турак жай имараттарына, анын ичинде автоунаа токтоочу жайларга киргизилген жана курулган жайларды желдетүү автономдуу болушу керек жана КР КЧ 41-04:2022, КР КЧ 21-01:2018, КР КЧ 31-12:2018 талаптарына ылайык каралышы керек.

6.17 Көп квартиралуу турак үйлөрдүн ашканаларында КР КЧ 42-01:2018 жана [21] талаптарын эске алуу менен газ отуну менен тамак бышыруучу мештерди кароо сунушталат.

6.18. Турак жай имараттарындагы электр жарык берүү, электр жабдууларын орнотуу, байланыш түзүлүштөрү, автоматташтыруу, сигнализация жана диспетчеризация системалары КР КЧ 23-05:2019, КР КЧ 21-01:2018, КЧжЭ 02.04.09-84, КЧ 31-110-2003 талаптарына жана сунуштарына ылайык каралышы керек, ошондой эле [2],[11],[14], [18], [22],[24].

6.19 Жергиликтүү шарттарды эске алуу менен жана турак-жай имараттарында долбоорлоо тапшырмасынын негизинде электр байланышынын ар кандай түрлөрүнүн кабелдерин кийин орнотуу үчүн жерлерди камсыз кылуу сунушталат.

6.20 Көп батирлүү турак жайдын турмуш-тиричилигин камсыз кылуучу жабдууларды жайгаштыруу үчүн техникалык жайлар, анын ичинде кыналган жана улай салынган-улай салынган жайлар КР КЧ 21-01:2018 талаптарын жана чектөөнүн тиешелүү ченемдерин сактоо менен түздөн-түз көчөгө чыккан өзүнчө жайларда каралууга тийиш.мында нымдуу процесстери бар жайлардын (ашканалар, сантүйүндөр, ванналар ж. б.) алдына электрощиттерди жайгаштырууга, ошондой эле имарат аркылуу ар кандай электр өткөрүүчү түтүктөрдүн өтүшүнө жол берилбейт.

6.21 Таштанды чыгаруу системасынын болушунун зарылдыгы жана түрлөрү калктуу конушта кабыл алынган катуу коммуналдык калдыктар (ККБ) менен иштөө схемасын, анын ичинде аларды өзүнчө топтоону, ошондой эле МГН жана ДМЧА үчүн таштандыларды чыгаруунун (чыгаруунун) жеткиликтүүлүгүн камсыз кылууну эске алуу менен долбоорлоого тапшырмада аныкталууга тийиш.

6.22 Таштанды чыгаруучу түтүктү орнотуу зарыл болгон учурда аны КЖ 31-1008-2002 эске алуу менен долбоорлоо керек. Мында батирдин эшигинен таштанды чыгаруучу түтүктүн жакынкы жүктөөчү клапанына чейинки аралык 25 метрден ашпоого тийиш.

6.23 Таштанды чыгаруунун инженердик системаларын (таштанды өткөргүчтөрдү, анын ичинде таштандыларды өзүнчө чогултууну же башка инженердик-техникалык түзүлүштөрдү) долбоорлоодо батирден таштандыларды чыгаруу МАМСТ 24324, МАМСТ 26256 эске алуу менен долбоорлонгон бул системалардын жүктөөчү клапандарына же башка кабыл алуучу түзүлүштөрүнө каралышы керек.

6.24 Кадимки тепкич клеткалары (Л1 жана (же) Л2 тибиндеги) бар көп квартиралуу турак жай имараттарында таштанды өткөргүчтөрдүн жүктөөчү клапандарын тепкич аянтчаларында, обочолонгон жайларда же кабаттарда жайгашкан зоналарда кароого жол берилет. Түтүнсүз тепкич клеткалары бар көп батирлүү турак үйлөрдө таштанды түтүктөрүн жүктөөчү клапандар өзүнчө жайларда же кабаттарда жайгашкан зоналарда (оюктарда) каралышы керек.

6.25 Таштанды чогултуу камерасын, контейнерлерди эвакуациялоо үчүн коридорду (бар болсо), Таштанды түтүгүнүн найын, аны тазалоо, жуу жана дезинфекциялоо үчүн түзүлүштү турак бөлмөлөрдүн тосуучу конструкцияларына жанаша жана турак бөлмөлөрдүн тосуучу конструкцияларынын ичинде жайгаштырууга жол берилбейт.

7.    Конструкциялардын көтөрүмдүүлүгү жана деформациялануу жөндөмдүүлүгү, бышыктыгы жана тейлөөгө жөндөмдүүлүгү

7.1 Имараттын пайдубалдары, жүк көтөрүүчү жана тосмо конструкциялары аны курууда жана эксплуатациялоодо төмөнкүлөргө мүмкүнчүлүк боло тургандай долбоорлонууга тийиш:

- долбоордук жүктөмдөрдүн, анын ичинде сейсмикалык таасирлердин таасиринде конструкциялардын бузулушу же бузулушу:

- КЧжЭ 2.01.07-85 талаптарын эске алуу менен конструкциялардын же бүтүндөй имараттын деформацияларынан же бузулуусунан эксплуатациялык касиеттеринин жол берилгис начарлашы.

7.2 Имараттын конструкциялары жана пайдубалы ар кандай жүктөргө, анын ичинде жүк көтөрүүчү жана тосмо конструкциялардын өз салмагынан келген жүктөргө, полдордо убактылуу бирдей бөлүштүрүлгөн жана топтолгон жүктөргө туруштук бере ала тургандай долбоорлонууга тийиш; кар, шамал, сейсмикалык жүктөр, алардын стандарттык маанилери тигил же бул курулуш аянты үчүн белгиленген жана колдонуудагы ченемдик-техникалык документтердин, анын ичинде КР КЧжЭ 2.01.07-85, КР КЧ 20-02:2024, талаптарына ылайык аныкталган МАМСТ 27751 жана талаптарды эске алуу менен долбоордук тапшырмада белгиленген кызмат мөөнөтүнүн ичинде анын касиеттеринин сакталышын камсыз кылууну эске алуу менен.

Долбоордук тапшырмада стандарттуу эмес элементтерди (камин, меш ж.б.) же турак жайдын жабдууларын, турак жай имаратына курулган коомдук жайлардын оор жабдууларын жайгаштырууга байланыштуу заказчынын кошумча талаптары көрсөтүлүшү мүмкүн; ички жабдуулардын оор элементтерин дубалдарга жана шыптарга бекитүү менен ж.б.

7.3. Конструкцияларды долбоорлоодо алардын көтөрүү жөндөмдүүлүгүн жана деформациялануу жөндөмдүүлүгүн эсептөө ыкмалары курулуш аянтын инженердик-геологиялык, гидрогеологиялык изилдөөлөрдү, кыртыштын касиеттерин жана ченемдик сейсмикалыкты эске алуу менен тиешелүү курулуштарды долбоорлоо жана эсептөө үчүн колдонуудагы ченемдик документтердин талаптарына жооп бериши керек.

7.4. Бийиктиги 40 мден ашкан имаратты эсептөөдө имараттын жана анын айрым конструктивдүү элементтеринин бекемдик жана туруктуулук шарттарынан тышкары, жогорку кабаттардын полдорунун термелүү параметрлерине чектөөлөр, талаптар менен аныкталат. жашоо ыңгайлуулугун камсыз кылуу керек.

7.5 Долбоор тарабынан сунушталган элементтердин жана конструкциялык бөлүктөрдүн, инженердик жабдуулардын колдонуу мөөнөтү КБҮдү колдонуу мөөнөтүнөн кыска болгон учурда, аларды тейлөө, оңдоо жана алмаштыруу үчүн мындай элементтерге жетүүнү камсыз кылуучу долбоордук чечимдер каралууга тийиш.

7.6. Турак жай имаратын реконструкциялоодо ушул имаратты эксплуатациялоо процессинде пайда болгон анын конструкциялык схемасындагы өзгөрүүлөрдү (анын ичинде жаңы ачылыштардын пайда болушун, конструкцияларды оңдоонун же аларды бекемдөөнүн таасирин, пландоодогу өзгөрүүлөрдү, ошондой эле жайлардын функциялык арналышындагы өзгөрүүлөрдү) эске алуу керек.

8. Имараттарды коопсуз эксплуатациялоону камсыз кылуу боюнча талаптар

8.1. Көп батирлүү турак үйлөрдү долбоорлоодо долбоордук чечимдерде талаптарга ылайык коопсуз пайдаланууну камсыз кылуучу конструкциялык чечимдер, жабдуулар, материалдар, коргоочу түзүлүштөр каралууга тийиш [19].

8.2. Батирлердин ар кандай жайларынын (ванна бөлмөлөрү, лоджиялар жана балкондор) полунун селкинчектеринин бийиктиги коопсуз болууга тийиш.

Жалпы пайдалануудагы жерлерде бийиктик өзгөргөндө зарыл болгон учурларда полдун айырмасынын бийиктигине жараша пандустар жана/же тепкичтер каралышы керек.

8.3. Жалпы пайдалануудагы жерлерде, тепкичтерде жана тепкич аянтчаларында полду жабуу нымдуу жыйноого жана мезгил-мезгили менен дезинфекциялоого мүмкүндүк берүүчү эскирүүгө туруктуу жана тайгаланбаган материалдардан жасалууга тийиш.

8.4. Тепкич марштары жана ички тепкич аянтчалары үчүн бийиктиги 0,9 метрден кем эмес, ал эми жүрүштөрдүн же тепкич тосмолорунун ортосунда 0,12 метрден (горизонталь боюнча жарыкта) чоң боштук болсо – 1,2 метрден кем эмес кармагычтары бар тосмолорду орнотууну караштыруу зарыл.

8.5 Тышкы тепкичтердин, балкондордун, француз балкондорунун, лоджияларынын, террастарынын тосмолорунун бийиктиги жана полдун деңгээли кооптуу түшүп кеткен жерлерде (0,45 м жана андан ашык) 1,2 метрден кем болбоого тийиш.

Тосмолор үзгүлтүксүз болууга, кармагычтар менен жабдылууга жана горизонталдык жүктөрдү 0,3 кН/м кем эмес кабыл алууга эсептелүүгө тийиш.

Тосмолордун металл конструкциялары МАМСТ 25772 ылайык келүүгө тийиш.

8.6. Жантайыңкы чатырларды долбоорлоодо карды коопсуз тазалоо үчүн карды сактоочу түзүлүштөр, ошондой эле бийиктиги 1,2 метрден кем эмес тосмолор каралышы керек:

- бийиктиги 10 метрден ашкан, чатыры 12% дан ашпаган имараттар үчүн (кошо алганда);

- бийиктиги 7 метрден ашкан, чатыры 12% дан ашкан имараттар үчүн.

Калган учурларда жантайыңкы чатырларды тосуу бийиктиги 0,6 метрден кем болбошу керек.

Жантайыңкы чатырлардын коопсуздук системасынын бардык элементтерин МАМСТ Р 58405 ылайык кароо керек.

8.7. Көп батирлүү турак имараттардын эксплуатацияланып жаткан чатырларында тийиштүү тосмолорду орнотуу, желдеткичтерди жана чатырда жайгашкан башка инженердик түзүлүштөрдү коргоо жолу менен аларды пайдалануунун коопсуздугун камсыз кылуучу техникалык чечимдер каралышы керек, ошондой эле төмөнкү жайгашкан жайлардын ызы-чуудан корголушун камсыз кылуу керек.

8.8. Эксплуатацияланып жаткан имарат-тиркелген жайлардын чатырларында аларды пайдалануунун түрүнө карабастан, тосмолордун ар кандай түрлөрүн кошо алганда, тиешелүү коопсуздук чаралары каралышы керек.

8.9. Көп батирлүү турак үйдүн кыналган-тиркелген (стилобат) бөлүгүнүн чатырынын деңгээлин, турак үйдүн негизги бөлүгүнө кошулган жерлердеги кире бериштеги калканчанын чатырларын, терезелери ушул чатырга багытталган турак жайлардын полунун белгисинен ашуусун караштырууга жол берилет, мында чатырдын эң бийик белгиси, чатырдын парапетинин туташ бөлүгү, көрсөтүлгөн терезелердин терезесинен төмөн жарнама конструкциялары, ал эми долбоордук чечимдер турак жайга жамгырдын жана эриген суулардын жана нымдын терезе тешиги аркылуу киришин болтурбайт, терезенин жогору жагында кардын топтолушуна жол бербейт жана аталган терезелер үчүн тиешелүү коргоочу шаймандарды камсыз кылат.

8.10. Терезе тешиктерин толтурууну МАМСТ 23166 боюнча балдардын терезе блокторун ачуусун болтурбоо жана балдардын кокусунан терезеден түшүп калуусун алдын алуу үчүн коопсуздук системаларын колдонуу менен кароо керек.

8.11. Терезе блогунун жарыкты өткөрүүчү толтуруусунун төмөнкү деңгээли таза полдун деңгээлинен 0,9 метрден аз бийиктикте жайгашкан учурда, ошондой эле панорамалык айнектерди долбоорлоодо МАМСТ Р 56926, МАМСТ 23166 боюнча коопсуз эксплуатациялоону жана коопсуз тейлөөнү камсыз кылуу боюнча, ошондой эле пайдалануучулардын байкоосуз таасирлеринде бузулуунун алдын алуу боюнча иш-чараларды кароо керек.

8.12. Долбоорлоого тапшырма боюнча кошумча түзүлүштөр жана коопсуздук системалары каралышы мүмкүн, анын ичинде домофондорду жана видеобайкоону, күзөт сигнализация системаларын, чуңкурлардын жана биринчи, жертөлөдөгү жана жогорку кабаттардын терезелеринин коргоочу конструкцияларын орнотуу, жарака боюнча туруктуу конструкцияларды жана материалдарды колдонуу ж. б.

9 Өрт коопсуздугунун талаптары

9.1.     Көп батирлүү үйлөрдү (КБҮ), анын ичинде турак эмес (коомдук) багыттагы кыналган жана/же улай-улай курулган жайлары менен долбоорлоодо өрткө каршы иш-чараларды, өрткө каршы коргоо системаларын жана материалдарды, буюмдарды жана конструкцияларды [8],[11],[21], КР СН 21-01: 2018, КЧжЭ 2.04.09-84 талаптарына ылайык пайдаланууну караштыруу керек.

9.2. Акыркы кабаттарында 2 кабаттуу батирлери бар көп батирлүү турак жайлардын бийиктиги жолдун белгисинен 2-деңгээлдеги батирдин биринчи кабатынын терезе тешигинин түбүнө чейин аныкталат.

9.3. Өрттөн коргоо системасы бүтүндөй имарат үчүн отко туруктуулук даражасын жана функциялык өрт коркунучунун классын эске алуу менен комплекстүү каралышы керек.

9.4. КР КЧ 21-01:2018 ылайык көп батирлүү үйлөр (КБҮ) Ф 1.3 функциялык өрт коркунуч классына кирет. Турак жай имаратына курулган жана/же кошо курулган жайлардын функциялык өрт коркунуч классы КР КЧ 21-01:2018-ж. келтирилген классификацияга ылайык алардын арналышына жараша аныкталат.

Таблица 9.1.

9.5. Көп батирлүү үйдүн жол берилген бийиктиги (КБҮ) жана өрт отсегинин чегиндеги кабаттын аянты таблица 9.1 ылайык, КР КЧ 21-01:2018-жана КР КЧ 20-02:2024 эске алуу менен отко туруктуулук даражасына жана конструкциялык өрт коркунучунун классына жараша аныкталышы керек. Белгиленген отко туруктуулук даражасына жана конструкциялык өрт коркунучунун классына ылайык көп батирлүү үйдүн тирөөч жана тосмо конструкцияларынын талап кылынган отко туруктуулук чеги (МКД) аныкталат.

9.6. Батир ичиндеги дубалдардын жана тосмолордун отко туруктуулук чеги, ошондой эле ички шкафтык, жыйма-жыйма жана жылдырма тосмолордун өрт коркунучунун классы нормаланбайт.

9.7. Батир ичиндеги дубалдардын отко туруктуулук чегин жана турак жай имараттарын тирөөчү жана тосуучу конструкциялары бар, үстүнө курулуучу имараттын конструкцияларынын отко туруктуулук чегинен төмөн болбогон бир мансарддык кабат менен кошумча курууга жол берилет, ошондой эле ички шкафтар, чогултма-ажыратуучу жана жылдырма тосмолордун өрт коркунуч классы нормаланбайт.                                                         

9.8. Бөлүмдөр аралык, квартира аралык дубалдар жана тосмолор, ошондой эле квартира аралык коридорлорду, холлдорду, вестибюльдерди башка жайлардан бөлүп турган дубалдар жана тосмолор КР КЧ 21-01:2018 талаптарына ылайык каралууга тийиш. Мында КБҮ турак жай бөлүгүнүн кесилиштер аралык жана квартира аралык дубалдары жана тосмолору туюк болуп каралышы керек.

9.9.     КБҮнүн чектеш турак секцияларында коомдук арналыштагы кыналган жана/же улай-улай курулган жайларды жайгаштырууда КР КЧ 21-01:2018 талаптарын эске алуу менен аларды бириктирүүгө жол берилет. КБҮнүн турак жай бөлүгүнүн жайларын кыналган жана/же кыналган-тиркелген жайлардан тешиктери жок тосуучу конструкциялар менен бөлүү керек.

9.10. Батирден тышкаркы чарбалык кампалардын турак жайларын башка арналыштагы жайлардан, имараттын отко туруктуулугунун белгиленген даражасына ылайык келген отко туруктуулук чеги бар турак жай, техникалык өрткө каршы бөгөттөр менен бөлүү керек.

9.11. Техникалык, жер төлөдөгү, цоколдук кабаттарды жана чердактарды өрткө каршы 1-типтеги тосмолор менен аянты 500 м2 ашпаган бөлүктөргө бөлүү керек.

9.12.   Бийиктиги үч жана андан көп кабаттуу көп кабаттуу үйлөрдө лоджияларды, балкондорду, француз балкондорун тосуу күйбөгөн материалдардан жасалууга тийиш. Өрткө туруктуулугу I, II, III даражадагы жана 5 же андан көп кабаттуу турак жайларда күйүүчү эмес материалдарды сырткы стационардык күндөн коргоо үчүн да колдонуу керек.

9.13. Турак жай имаратынын көлөмдүк-пландоочу жана конструкциялык чечимдери ушул ченемдердин 8.1-таблицасына ылайык, КР КЧ 21-01:2018 талаптарына ылайык жана батирлердин эшиктеринен тепкич клеткасына чейинки же сыртка чыгуучу эң чоң аралыкты эске алуу менен коопсуз эвакуациялык жана авариялык чыгуу эшиктерин жана жолдорун карашы керек.

9.2. Таблица

9.14. Эвакуация жолдору КР КЧ 21-01: 2018 КР СР 31-04:2022 талаптарын эске алуу менен түтүнгө каршы агымдуу-соруучу желдеткичтерди камсыз кылуу жагында каралышы керек,

9.15. КБҮдүн кабатындагы квартиралардын жалпы аянты 500 кВ.м ашык болсо, ушул ченемдердин Г тиркемесинин сунуштамаларын жана КР КЧ 21-01: 2018 талаптарын эске алуу менен адаттагы же түтүнсүз экиден кем эмес тепкич клеткалары каралышы керек.

9.16. Өрт учурунда адамдардын коопсуздугун жогорулатуу үчүн КР КЧ 21-01:2018 ылайык авариялык чыгуулар да каралышы керек,

9.17. Курулган же кошулма-улай курулган жайлардын өрткө каршы иш-чараларын КР КЧ 21-01:2018-класстагы функциялык өрт коркунучтуулук талаптарына ылайык, коомдук арналыштагы имараттарды жана жайларды долбоорлоонун тийиштүү ченемдеринин талаптарын эске алуу менен кароо зарыл.

9.18. Эгерде Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында башкача каралбаса, көп батирлүү турак жайлардын турак жайлары автономдуу өрт кабарлагычтар менен жабдылышы керек. Автоматтык өрт сигнализациясын орнотуу [9], [19] жана КЧжЭ 2.04.09-84 ылайык каралышы керек.

9.19. КР КЧ 21-01:2018 жана [8] талаптарына ылайык КБҮ имараттарында өрт-куткаруу иштерин жүргүзүүнү камсыз кылуучу техникалык чечимдер каралышы керек.

9.20. КР СН 21-01:2018 ылайык бийиктиги 28 метрден ашык имараттарда “өрт өчүрүү бөлүмдөрүн ташуу” режими бар лифтти долбоорлоону жана орнотууну камсыз кылуу зарыл.

10. Санитардык-эпидемиологиялык талаптарды камсыз кылуу

10.1. Көп батирлүү турак жайларды долбоорлоодо МАМСТ 30494, [3], [5], [16] ылайык адамдардын ден соолугун жана айлана-чөйрөнү коргоо боюнча санитардык-эпидемиологиялык жана экологиялык талаптардын сакталышын камсыз кылуу боюнча чаралар көрүлүшү керек.

10.2. Көп батирлүү үйдүн жайларында абанын эсептелген параметрлери КР КЧ 42-04:2022 талаптарына ылайык, 9.1-таблица эске алынышы керек, ошондой эле КР КЧжЭ 23-02-00 - абанын алмашуу курсу батирдин жалпы көлөмү менен аныкталат. Жылуулук генераторунун бөлмөсүнө газ плитасын орнотууда аба алмашууну 100 м3/саатка көбөйтүү керек.

Турак жай имараттарынын жайларында абанын эсептик параметрлери жана аба алмашуунун эселүүлүгү.

10.1 - Таблица

10.3. Көп кабаттуу үйдүн жүк көтөрүүчү жана тосмо конструкциялары ызы-чуу жана үн изоляциясы үчүн кардар белгилеген комфорттук шарттарды эске алуу менен, бирок МАКЧ 2.04-03-2005 жана МАКЧ 2.04-102-2005 боюнча уруксат берилген максималдуу маанилерден төмөн болбоого тийиш., ошондой эле ушул Курулуш кодекстеринин талаптары, анын ичинде ызы-чуунун булагы болгон техникалык жайларды жана жабдууларды жайгаштыруу жагынан.

10.4. Турак жайдын батирлерин (жайларын) изоляциялоонун узактыгы колдонуудагы ченемдик документтердин талаптарына ылайык кабыл алынууга тийиш.

Инсоляциянын нормалдаштырылган узактыгы: бир, эки жана үч бөлмөлүү батирлерде - бирден кем эмес конок бөлмөсүндө; төрт бөлмөлүү батирлерде жана андан көп - экиден кем эмес конок бөлмөсүндө.

10.5. Конок бөлмөлөрү жана ашканалар, турак жай имараттарына курулган жана ага тиркелген коомдук жайларда табигый жарык болушу керек, аларды жертөлөдө жайгаштырууга КР КЧжЭ 31-04:2018 ылайык уруксат берилген жайларды кошпогондо, КР КЖ 23-05:2019 ылайык нормаланган көрсөткүчтөрдү эске алуу менен.

10.6. Турак жайлардын жана ашкананын пол аянтына жарык тешиктеринин аянтынын катышы 1:5,5 тен көп эмес жана 1:8ден кем эмес; жантайыңкы тосмо конструкциялардын тегиздигинде жарык тешиктери бар жогорку кабаттар үчүн – терезелердин жарык техникалык мүнөздөмөлөрүн жана карама-каршы имараттардын көлөкөлөшүн эске алуу менен 1:10дон кем эмес.

Табигый жарыктандыруунун коэффициентин эсептөө үчүн жарыктын тешиктеринин минималдуу аянтын КР КЧ 23-05:2019 ылайык кабыл алууга жол берилет.

Эскертүү: Эгерде панорамалык айнек менен камсыздалган болсо, жарык тешиктеринин максималдуу аянты белгиленбейт.

10.7. Табигый жарык эки жарык жайларда антресолдун астында жайгашкан жайлар; кир жуугуч, кампа, гардероб, ванна бөлмөлөрүнүн, дааратканалардын (дааратканалардын) Бириккен санитардык түйүндөр; кире бериш (алдыңкы), батир ичиндеги коридорлор жана холлдор; батирдик тамбурлар, кабаттар аралык квартира коридорлору, вестибюльдер жана холлдор үчүн нормага салынбайт.

10.8. Имаратка кирүүчү жерлердеги жарык горизонталдуу беттер үчүн 6 лк кем эмес жана вертикалдуу беттер үчүн 10 лк кем эмес (2 м чейин) болушу керек.

10.9. Коридор тибиндеги көп батирлүү үйлөрдө жалпы коридорлордун сырткы дубалдарындагы жарык тешиктер аркылуу жарык берүү каралууга тийиш, алардын узундугу төмөнкүлөрдөн ашпоого тийиш:

- 24 м – бир жаратканда жарык ачылса;

  - 48 м – эки жагында жарык тешиктери болсо.

Коридорлордун узундугу чоңураак болсо, жарык чөнтөктөрү аркылуу кошумча табигый жарык берүү керек.

Эки жарык чөнтөктүн ортосундагы аралык 24 метрден ашпоого тийиш, ал эми жарык чөнтөгү менен коридордун четиндеги жарык тешигинин ортосундагы аралык 30 метрден ашпоого тийиш. Тепкич клеткасы кызмат кыла турган жарык чөнтөктүн туурасы 1,5 метрден кем болбошу керек.бир жарык чөнтөк аркылуу эки жагында жайгашкан узундугу 12 метрге чейинки коридорлорду жарыктандырууга жол берилет.

10.10. Таштанды жыйноочу Камерада, контейнерлерди эвакуациялоо үчүн коридордо (бар болсо), таштанды чыгаруучу түтүктөрдүн найларында таштанды чыгаруу системаларын орнотуу зарыл болгондо аларды тазалоо, жуу жана дезинфекциялоо үчүн түзүлүштөрдү кароо зарыл, ал үчүн таштанды жыйноочу Камерада суу түтүгүн, канализацияны, жарыктандырууну жана соруучу желдетүүнү кароо зарыл.

Жүктөөчү клапандар же башка кабыл алуучу түзүлүштөр жылчыксыз болууга тийиш.

11. Энергияны үнөмдөө

11.1 Көп батирлүү турак жайларды долбоорлоодо долбоордун тиешелүү бөлүмдөрүндө ички микроклимат жана жашоонун башка шарттары үчүн МАМСТ 30494 тарабынан белгиленген [2], [6], [12], [22]. талаптарга жооп берүү менен аны эксплуатациялоодо энергия ресурстарын эффективдүү жана үнөмдүү керектөө чаралары камтылууга тийиш.

11.2 Долбоордук документтерде [12], [20] ылайык имараттардын энергетикалык натыйжалуулугунун классын аныктоочу көрсөткүчтөр, ошондой эле энергияны үнөмдөө боюнча иш-чаралардын тизмеси, оптималдуу архитектуралык, конструкциялык жана инженердик-техникалык чечимдерди тандоонун негиздемеси, пайдалануу процессинде энергияны үнөмдөөнүн тийиштүү деңгээлин кармап туруу боюнча мүмкүн болгон сунуштар эсептелүүгө жана келтирилүүгө тийиш.

11.3 Жылытууга энергиянын салыштырма чыгымын кыскартуу үчүн төмөнкүлөрдү кароо керек::

-көп батирлүү турак үйдүн сырткы дубалдарынын аянтынын полдун аянтына карата аянтын кыскартууга көмөктөшүүчү көлөмдүк-пландоо чечимдери:

- шамалдын басымдуу багыттарын жана күн радиациясынын агымын эске алуу менен кардиналдык багыттар боюнча көп батирлүү турак үйдү жана анын жайларын багыттоо;

- багытталган аракеттин жогорку коэффициенти (КПД) менен тиешелүү номенклатуралык катардагы натыйжалуу инженердик жабдууларды колдонуу.

- чыккан абанын жылуулугун утилдештирүү (рекуперация), энергиянын кайра жаралуучу булактарын (ЭКБ)пайдалануу;

- тосуучу конструкциялардын жылуулук-техникалык бирдейлигин жогорулатуу

- көп аба алмашуу батирдин жалпы көлөмү менен аныкталышы керек.

Газ плитасын жылуулук генераторуна орнотууда аба алмашууну 100 м3/саатка көбөйтүү керек.

12. Көп кабаттуу үйгө жанаша

жашылдандыруу үчүн талаптар

11 

12.1. Көп кабаттуу үйгө (КБҮ) жанаша жайгашкан аймакты жашылдандыруу КР КЧ 30-01:2020, ошондой эле МАМСТ 21.508 жана ушул стандарттардын талаптарын эске алуу менен каралышы керек.

12.2. Көп кабаттуу үйдүн жанындагы аймакта төмөнкүлөр жайгаштырылууга тийиш:

- КР КЧ 21-01:2018,

КР КЧ 30-01:2020 талаптарын эске алуу менен турак-жай имаратынын подъезддерине өтүү (кирүү);

- балдар аянтчасы;

- чарбалык аянтча;

- тынч эс алуу жайлары;

- КТК аянтчалары,

-МКДНЫН ар бир кире беришинен, анын ичинде МГН жана ДМЧА үчүн кирүү мүмкүндүгү каралууга тийиш болгон спорттук-гимнастикалык аянтчалар.

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун редакциясына ылайык)

12.3. КР КЧ 35-01:2018 жана КР КЖ 35-101:2018 жоболорун эске алуу менен ДМЧА автомобилдеринин токтоочу жайларынан тышкары, МКДГА (короо аймагына) жанаша аймактарга автотоктомдорду жайгаштырууга жол берилбейт.

12.4 Мектепке чейинки жана кенже мектеп жашындагы балдардын оюндарына арналган балдар аянтчалары турак жай жана коомдук имараттардын терезелеринен 12 метрден кем эмес аралыкта, ал эми кенже жана жогорку окуучулар үчүн арналган аянтчалар – 20 метрден кем эмес аралыкта жайгаштырылууга тийиш.

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун редакциясына ылайык)

12.5 Балдар аянтчаларынын аянты КР КЧ 30-01:2020 ылайык аныкталууга тийиш

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун редакциясына ылайык)

12.6 Балдар аянтчаларын жабдуу жана жабуу [18] МАМСТ Р 52167, МАМСТ Р 52168, МАМСТ Р 52169 талаптарына ылайык каралышы керек.

12.7 Балдар аянтчаларын башка балдар аянтчаларынан жана өтүүчү жолдордон жашыл аянтчалар менен бөлүү сунушталат. Бирок, уулуу өсүмдүктөрдү, тикенектүү өсүмдүктөрдү, тикенектүү же жегенге жарабаган мөмө-жемиштерди колдонууга жол берилбейт.

12.8 Коммуналдык зоналар КР КЧ 30-01:2020 ылайык турак жай жана коомдук имараттардын терезелеринен аянты 20 м2ден ашпаган, кеминде 20 м аралыкта каралышы керек. Долбоордук тапшырмага ылайык коммуналдык объекттердин аянты жана саны көбөйтүлүшү мүмкүн.

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун редакциясына ылайык)

12.9 Тынч эс алуу үчүн аянттын аянты жана саны чектелбейт жана долбоорлоо тапшырмасын эске алуу менен көп кабаттуу үйгө жанаша жайгашкан аймактын өлчөмүнө жараша болот.

12.10 Спорттук жана гимнастика аянтчалары көп кабаттуу үйдүн жанындагы бош аймакта жайгаштырылышы керек жана алардын аянты долбоордук тапшырмага ылайык пайдаланылган жабдууларды жана колдо болгон аймакты эске алуу менен аныкталат.

Дене тарбия жана рекреациялык иш-чаралар үчүн спорт аянтчалары, спорттук оюндар кичи райондорду, спорт комплекстеринин курамында же өзүнчө аянтчалар катары турак жай имараттарынын тобу үчүн блокторду өнүктүрүү долбоорлорун иштеп чыгууда каралууга тийиш.

12.11 Көп кабаттуу үйдүн жанындагы аймакты жашылдандыруу жашыл аянтчаларды сугарууну уюштурууну эске алуу менен КР КЧ 30-01:2020 ылайык каралышы керек.

12.12 Турак жай имаратына түздөн-түз жанаша жайгашкан аймакта ит сейилдөөчү жайларга жол берилбейт. Мындай участоктор жергиликтүү шарттарды жана үй жаныбарларынын болжолдуу санын эске алуу менен өнүктүрүү долбоорлорун иштеп чыгууда турак жай имараттарынын тобу үчүн каралууга тийиш.

12.13 Көп кабаттуу үйдүн жанындагы аймакты жарыктандыруу энергияны үнөмдөөчү системаларды жана жабдууларды колдонуу менен үй ичиндеги электр менен жабдуу тармактарынан камсыздалууга тийиш.

12.14 Сырткы видеобайкоо талаптарды эске алуу менен долбоордук тапшырмага ылайык каралышы керек [9].

12.15 Короодогу тротуарларды жана жөө жүргүнчүлөр өтүүчү жолдорду жабуу тайгаланбаган материалдардан жасалышы керек, рельефтин бийиктигинде олуттуу айырмачылыктар болсо, 8 ÷ 10% дан ашпаган жантаюу менен тепкичтерди жана пандустарды камсыз кылуу зарыл.

12.16 Көп батирлүү үйлөрдү долбоорлоодо сорттоочу контейнерлери менен катуу тиричилик калдыктарын жер астында чогултуу системалары каралууга тийиш

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун редакциясына ылайык)

 А Тиркемеси

Жайлардын аянтын, курулуш аянтын, имараттын кабаттуулугун жана курулуш көлөмүн аныктоонун эрежелери

А.1. КБҮ турак жай имаратынын жалпы аянты имараттын кабаттарынын, анын ичинде сырткы дубалдардын ички беттеринин ичиндеги чердак аянтынын суммасы катары аныкталат.

Кабаттын жалпы аянтына балкондордун, лоджиялардын, террасалардын жана верандалардын, ошондой эле тепкич аянтчаларынын жана тепкичтердин аянттары ушул кабаттын деңгээлиндеги алардын аянтын эске алуу менен киргизилет.

Кабаттын жалпы аянтына лифттердин жана башка шахталардын тешиктеринин аянты кирбейт, бул аянт төмөнкү кабатта эске алынат.

Имаратты желдетүү үчүн жер астындагы аянттар, пайдаланылбаган мансарда, техникалык жер астындагы, техникалык мансарда, вертикалдуу (каналдарда, шахталарда) жана горизонталдык (кабат аралык мейкиндикте) зымдары бар батирлүү эмес инженердик коммуникациялар, ошондой эле портиктер, подъезддер, тышкы ачык тепкичтер жана пандустар. имараттын аймагына кирүүгө болбойт.

Имараттын жалпы аянтын эсептөөдө, колдонууга жарактуу чатыры террасалардын аянтына барабар.

Имараттын жалпы аянтына көп батирлүү турак үйлөрдүн блокторунун ортосундагы өтмөктөр жана жабык галереялар (эгерде бар болсо) кирет жана алардын аянты алар бириктирген блоктордун ортосунда бирдей бөлүнөт.

А.2. КБҮ батирлеринин жалпы аянты бул имараттагы бардык батирлердин жалпы аянттарынын суммасы катары аныкталат.

Көп батирлүү үйдүн жалпы аянты көп батирлүү үйдөгү бардык батирлердин жашоо аянттарынын суммасынан турат.

А.3. Көп кабаттуу үйлөрдүн жалпы аянттарынын жалпы аянты батирлердин сыртындагы бардык кабаттардын аянттарынын кабат-кабат суммасы катары аныкталат. Жалпы жайлардын аянтына техникалык бөлмөлөр, лифт шахталары, вентиляциялык жана башка байланыш каналдары жана шахталары кирбейт.

А.4. Батирдин жалпы аянты бардык жылытылуучу жайлардын (турмуш-тиричилик жана башка муктаждыктарды канааттандыруу үчүн арналган турак бөлмөлөрдүн жана көмөкчү пайдаланылуучу жайлардын) жана жылытылбаган жайлардын (лоджиялардын, балкондордун, верандалардын, террасалардын, муздак кампалардын жана тамбурлардын), орнотулган шкафтардын аянттарынын суммасы катары аныкталат. Батирлердин жалпы аянтына алар болгон учурда антресолдордун аянты киргизилет.

Имараттын жылытуу системасына кирген жана декоративдүү болуп саналбаган меш жана (же) камин ээлеген аянт квартиранын жайларынын аянтына киргизилбейт.

Бийиктиги полдон тартып тепкичтин чыгып турган конструкцияларынын түбүнө чейин 1,6 м жана андан аз болгон участоктогу батир ичиндеги тепкичтин маршынын алдындагы аянт тепкич жайгашкан жайдын аянтына киргизилбейт.

Көп жарыктуу жайлардын аянты бир кабаттын чегинде аныкталат.

А.5. Батирдин жалпы жашоо аянты ашкананы, санитардык түйүндөрдү, көмөкчү жайларды, коридорлорду, балкондорду, лоджияларды ж. б. кошпогондо, бардык турак жайлардын (бөлмөлөрдүн) аянттарынын суммасы катары аныкталат.

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай - коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 24-февралындагы № 112-чуа буйругунун редакциясына ылайык)

А.6. Батирлердин аянты, арналышына карабастан, алардын өлчөмдөрү менен аныкталат, алар дубалдардын даяр беттеринин жана полдун деңгээлиндеги тосмолордун ортосунда өлчөнөт (пландарды кошпогондо).

А.7. Балкондордун, лоджиялардын жана террасалардын аянты тосмо ээлеген аянтты эсепке албастан ички контур боюнча (имараттын дубалы менен тосмонун ортосунда) ченелген өлчөмдөрү менен аныкталат.

А.8. Бийиктиги 1,6 мден ашпаган чатырдын эңкейиштеринин астында жайгашкан жайдын бөлүгү имараттын жана мансарда кабатынын аянтына кирбейт.

А.9 Турак жайдын ичинде жайгашкан коомдук жайлардын аянты КР КЧ 31-04:2018 тарабынан белгиленген эрежелерге ылайык эсептелет.

А.10. Турак жай имаратынын курулуш көлөмү 0,000 белгиден жогору (жер үстүндөгү бөлүгү) жана андан төмөн (жер астындагы бөлүгү) курулуш көлөмүнүн суммасы катары аныкталат.

Курулуштук Көлөм имараттын жер үстүндөгү жана жер астындагы бөлүктөрүнүн таза полунун белгисинен баштап, тосуучу конструкциялардын, жарык фонарларынын жана башка кошумча курулуштардын тышкы беттеринин чектеринде чыгып турган архитектуралык деталдарды жана конструкциялык элементтерди, визорлорду, портиколорду, балкондорду, террастарды, имараттын астындагы тирөөчтөрдөгү (тазалыктагы), желдетилген подполоктордогу жана подполколук каналдардагы өтмөктөрдүн жана мейкиндиктин көлөмүн эске албастан аныкталат.

КБҮдүн жер астындагы бөлүгүнүн курулуш көлөмү төмөнкү жер астындагы кабаттын, жертөлө кабатынын же техникалык подольканын таза полунун белгисине чейин аныкталат.

А.11. КБҮнүн жер астындагы бөлүгүнүн көлөмүн аныктоодо жер үстүндөгү бардык кабаттар, анын ичинде техникалык кабаттар, мансард кабаттары, ошондой эле жер үстүндөгү кабаттар, эгерде анын жабуусунун үстү жердин орточо пландык белгисинен 2 метрден кем эмес жогору болсо, эске алынат.

КБҮнүн кабаттарынын санын аныктоодо жер астындагы, жер төлөдөгү, жер үстүндөгү, жер үстүндөгү техникалык, мансарддык кабаттарды кошкондо бардык кабаттар эске алынат.

Эскертүү – Кабаттардын санын аныктоодо вентиляцияланган жер астындагы, техникалык жер астындагы, техникалык жайлар, чатырда жайгашкан чатырлар, техникалык мансардалар, техникалык бөлмөлөр (чатырдын казандары, лифттердин машина бөлмөлөрү, желдетүү камераларынын бөлмөлөрү ж.б.) эсепке алынбайт.

A.12. Эгерде имараттын ар кайсы бөлүктөрүндө (блок, секция) кабаттардын саны ар кандай болсо, ошондой эле имарат жантайыңкы аянтка жайгаштырылса, эңкейиштен улам кабаттардын саны көбөйгөндө, кабаттардын саны жана кабаттардын саны имараттын ар бир бөлүгү (блок, секция) үчүн өзүнчө аныкталат.

А.13. Турак жай имаратын куруу аянты чыгып турган бөлүктөрдү (балкондор, лоджиялар, эркерлер, визорлор жана кире бериш топтордун бастырмалары, кире бериш аянттар жана тепкичтер, верандалар, террасалар, чуңкурлар, жертөлө кабатына кире бериштер, галереялар жана имараттардын ортосундагы өткөөлдөр) кошуп алганда, жердин пландык белгисинин деңгээлинде имараттын тышкы контуру боюнча горизонталдуу кесилиш аянты катары аныкталат.

Курулуш аянтына тирөөчтөрдө жайгашкан көп квартиралуу турак жай имаратынын алдындагы аянт, имараттын алдындагы өтмөктөр, ошондой эле имараттын бийиктиги 3 метрден кем эмес дубалдын тегиздигинен консоль менен чыгып турган имараттын чыгып турган бөлүктөрү кирет.

Курулуш аянтына имараттын жер үстүндөгү бөлүгүнүн контурунан чыккан имараттын жер астындагы бөлүгүнүн аянты кошумча киргизилет жана анын үстүнкү жабуусун кошкондо, имараттын пландык белгисинен 1,2 метрден аз тереңдикте болот. Мында көрсөтүлгөн аянт жер астындагы бөлүктүн тосуучу конструкцияларынын тышкы контуру боюнча горизонталдуу кесилишинин аянты катары аныкталат.

Эскертүү:

1) Батирдин аянты жана статистикалык эсепке алуу жана техникалык инвентаризациялоо максаттары үчүн эсептелүүчү башка техникалык көрсөткүчтөр курулуш аяктагандан кийин такталат жана долбоордук көрсөткүчтөрдөн айырмаланышы мүмкүн;.

2) Турак үйдүн аянттарын жана башка көрсөткүчтөрүн эсептөө эрежелери статистикалык эсепке алуу жана турак жай фондун эсепке алууда техникалык паспорттоштуруу жана техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрдү (ТЭК) эсептөө максаттары үчүн аянттарды аныктоонун бирдиктүү эрежелерин киргизүүдө оңдолушу керек.

Б Тиркемеси

КБҮдө кошулуп-курулган, кошулуп-курулган жана тиркелген жайлардын сунушталган максаты