Кызыл-Туу айыл аймагынын 2025-2029-жылдарга карата…

тиркеме

Кызыл-Туу айылдык кеңешинин кеңешинин 8-сессиясы

Төрага ___________ А.Алимов

13-февраль 2025-жыл

Токтом №8-6

Кызыл-Туу айыл аймагынын социалдык экономикалык өнүгүү программасы 2025-2029

2025-2029 - жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы

Кызыл-Туу айыл аймагы

1-БӨЛҮМ. АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨЛӨРҮ

Географиялык абал

Жалал-Абад облусунун Сузак районунун Кызыл-Туу айыл аймагы район борборунан 18 км, облус борборунан 9 км, Бишкек шаарынан 550 км алыстыкта жайгашкан. Дениз денгээлинен 1200 метр бийиктикте. Кызыл-Туу айыл аймагынын борбордук айылы болуп Мундуз айылы эсептелет. Аймактын карамагына жалпысынан 20 айыл кирет. Алар: Ак-Баш, Кызыл-Сенир, Жашасын, Таштак, Бостон, Орто-Азия, Талаа-Булак, Акчалуу, Алмалуу, Шатрак, Соку-Таш, Ак-Терек, Каринген, Кызыл-Алма, Алчалуу, Ак-Булак, Кара-Кол, Жазы-Кечуу жана Жаны-Ачы айылдары. Кошуна төмөнкү айыл аймак, шаарлар жана райондор менен чектешкен. Алар; Түндүк тарабынан Базар-Коргон районун Могол айыл аймагы жана Сузак районун Кыз-Кол айыл аймагы менен чектешет. Ал эми түштүк тарабынан Сузак жана Ленин айыл аймактары менен чектешет.

Жалпы аянты (Га)

Айылдык аймактын жалпы аянты 43 000 км2 түзөт.

Ландшафт жана жаратылыш шарттары

Негизинен тоолуу аймак, айыл аймактын 15 айылы тоо зонасында жайгашкан. Алыскы айыл айыл аймактын борбордук айылы Мундуз айылынан 45 км алыстыкта жайгашкан. Деңиз деңгээлинен 1200 метр бийиктикте жайгашкан. Жогорку зонада жайгашкан тоолуу айылдарды кыш оор түшөт. Кардын калыңдыгы 1,5-2 метрге чейин жетет. Кышында орточо температура -1тен -10 градуска чейин төмөндөйт. Жайы мээлүн, орточо температура +15тен +30 градуска чейин ысыйт.

Кызыл-Туу айыл аймагынын Кара-Көл айылы тоолу зона. Жай мезгилинде туристер үчүн эң сонун мумкүнчүлүк. Кара-Көл айылы Ачы өрөөнүнүн түндүк батышында, деңиз денгээлинен 1600 м бийикте жатат. Айылда жайгашкан көлдүн суу алдындагы аянты 0,5 га жерди ээлейт. Кара-Көлдүн аба-ырайы жайкысын мээлүүн, кышкысын кары калың жаайт. Жаңгак токойлуу аянты 150 га жер. Көлдүн айланасындагы пайдаланууга боло турган жалпы жер аянты 15 га. Көлдүн жанында ичүү жана тамак-аш даярдоого ылайык пайдаланууга таза, лабораториянын анализинен өткөн булак суу бар. Кара-Көл айылынан Базар-Коргон районунун Кара-Үңкүр дарыясынын аралыгы 3 (үч) км аралыкта. Ал жерге авто унаа менен же ат менен барып балык уулап, жуунуп саякаттап эс алып келсе болот. 4 км аралыкта Арсланбап өрөөнүнө барып эс алуу жайларына эс алып келүү мүмкүнчүлүгү бар. Кара-Көл айылы дары чөптөргө бай: чалкан, жалбыз, сарымсак, кийик от, зверобой, бозонач, жапайы ромашка, булдүркөн, бака жалбырак ж.б. мөмө берүүчү дарактар: жаңгак, алма, жапайы алма, алча, долоно, изирик, айван сары. Көлдүн айланасын байырлаган жаныбарлар: тулкү, карышкыр, кашкулак, коен, чөө, кирпи, ачкүсөн.

АА калкы (адам), аялдардын саны:

анын ичинде (айылдарда):

31797 адам, 5367 кожолук. Анын ичинде: 15962 аял

айыл.(АА борбору)

Айыл аймактын борбору Мундуз айылы

Мундуз

4332

Ак-Булак

364

Ак-Терек

Акчалуу

Каринген

Кара-Көл

1103

Кызыл-Сеңир

3873

Орто-Азия

3661

Соку-Таш

461

Ак-Баш

3479

Шатрак

529

Жаны-Ачы

2741

Кашка-Суу

Жашасын-2

1383

Алчалуу

106

Кызыл-Алма

Талаа-Булак

2502

Таштак

3964

Бостон

2939

СЭӨПнын максаты

Кызыл-Туу айыл аймагы келечекте 5 жылдын ичинде айылдары таза суу менен толук камсыздалган, кайра иштетүүгө жана айыл чарба багытына багыталган,ар бир айылда бала бакча курулган, элдин маданияты, социалдык абалы жакшыртылган, айыл аймакта жашаган калктын бардык катмардын мүмкунчүлүктөрүн эске алуу менен жаштары интеллектуалдык жактан толук жетилген, ден-соолугу чың, жаш жеткинчектердин жол коопсуздугу сакталган айыл аймака айланат.

2-БӨЛҮМ. КАЛК

2.1. (таблица) Калк жана эмгек ресурстары

Категория

Факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Жыл башындагы туруктуу калктын саны (адам)

29882

30386

31011

31797

33250

34703

36165

Өсүш темпи %

1,68

2,05

2,53

4,57

анын ичинде аялдар

15259

15412

15620

15962

16100

16200

16450

Жыл башындагы эмгекке жарамдуу курактагы туруктуу калктын саны, (адам)

9520

9755

10025

10157

10250

10330

10470

Өсүш темпи (%)

1,011

1,025

1,028

1,013

1,009

1,008

1,014

анын ичинде аялдар

4779

4897

5033

5099

5146

5186

5256

Экономикалык ишмердиктин түрлөрү боюнча иштеген калктын саны (адам):

Айыл чарба

3800

3900

4000

4010

4200

4400

4800

Өнөр жай

150

200

250

300

350

400

500

Иштетүүчү

Электр энергиясы

157

162

170

173

250

250

300

Курулуш

1225

1350

1480

1560

1600

1700

2000

Соода

351

355

366

381

400

500

700

Транспорт жана байланыш

125

133

146

150

170

Башка кызматтар

553

604

625

668

700

800

900

Калдыктарды кайра иштетүү

Жумушсуздардын саны (адам):

948

985

988

1028

1000

800

700

Өсүш темпи

1,04

1,00

1,04

0,97

0,80

0,88

1,04

анын ичинде аялдар

476

494

496

516

502

402

351

Жакырчылыктын эң төмөнкү чегинде турган калктын саны (адам)

4102

3970

3950

3880

3800

3700

3500

Өсүш темпи

0,98

0,97

0,99

0,98

0,97

0,95

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны (эл аралык миграция боюнча кеткендер, адам)

948

985

988

1028

1000

Өсүш темпи (%)

1,01

1,04

1,00

1,04

0,97

1,00

2.2. Эмгекке жарамдуу калктын өсүшүн, иш менен камсыз кылуу жана эмгек миграциясы маселелерин талдоо

2024-жылы айыл аймактын жалпы калкы 31797 адамды түздү , анын ичинен 15935 эркектер , аялдардын саны 15962 киши. 2023-жылга салыштырмалуу 31 адамга көбөйгөн. Калктын өсүшүнүн болжолу жылына калктын өсүшүнүн 2,5 % болжолу. 2029-жылга чейин калктын санын 4368 адамга чейин көбөйтүү пландалууда.

3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТТАР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРАСТРУКТУРА

3.1. (таблица) Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура

Категория

Факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Ичүүчү сууга жеткиликтүүлүк (%)

Кожолуктарды катуу тиричилик калдыктары (КТК) ташып чыгаруу менен камтуу (%)

100

Ички жолдордун жалпы узундугунан канааттандырарлык абалдагы асфальтталган ички жолдордун үлүшү (%)

Көчөлөрдүн жалпы санынан жарыктандырылган көчөлөрдүн үлүшү (%)

Спорттук секцияларга тартылган жарандардын саны (адам)

258

300

Маданият чөйрөсүндөгү ийримге катышкан жарандардын саны (адам)

230

300

480

520

600

Балдарды мектепке чейинки билим берүү менен камтуу (%)

17,5

Балдарды мектептик билим менен камтуу (%)

100

100

Медициналык персонал менен камсыздоо деңгээли (адам)

110

110

Калктын турак жай менен камсыз болушу (бир тургунга жалпы аянттын кв. м)

25м2

25м2

30м2

(башка көрсөткүчтөр)

3.2. Учурдагы кырдаалды анализдөө

Таза суу: Бугунку абалы: Кызыл-Туу айыл аймакта 70% жергиликтуу коомчулук таза суу менен камсыз болгон. Копчулук айылдарда таза суу системасы эскилиги жеткен же мурдагы темир тутуктор менен камсыздалган. Таза суу менен камсыздоодо эл узгултуктуу суу ичет 24 саат бою таза суу менен камсыздоо оор маселе. 2 айылда (талаа-Булак жана Орто-Азия айылдары) таза суу системасында эсептегичтер коюлган. Эсептегичтер аркылуу таза сууну уномдоого мумкунчулук болуп жатат. Учурда ичүүчү таза суу менен калкты камсыздоо 2 айылда СООППВ иш барат. Жергиликтуу эл булактардан топтоп, суу кампасы жасашкан жана ошол жерден суу алынат. Талаа-Булак айылында союз мезгилинде да таза суу проблемасы болгон. Ар бир кожолукта кудуктар курулган.

Койгойлөр: айыл аймактагы 1 гана айыл Кара-Көлдун жергиликтуу коомчулугу таза суу менен камсыз болгон эмес. Ичуучу сууга болгон жеткилуулук төмөнку денгээлде.

Талаа-Булак айылында таза суу системасы курулуп жатат,бирок суунун колому аз болгондуктан Талаа-Булак айылын толук кандуу камсыздоо оор маселе.

Корутунду: Кара-Кол айылында таза суу ситемасын куруу, кочолорго суу тутукторун куруу 2025-2026-жылдары жергиликтүү бюджетин таза суу түтүктөрүн сатып алуу пландаштырылууда. Ал эми системаны орнотуу жумуштары жергиликтүу коомчулуктун эсебинен бол мокчу. Ошондой эле 1. Ак-Булак айылынан келген суу түтүктөрү темир болгондуктан эскилиги жеткен, жаңыдан полиэтилендик түтүкө алмаштыруу керек. Жыйынтыгында төмөндөгү айылдарга кеткен суу түтүктөрү : Ак-Булак, Алчалуу, Ак-Терек, Соку-Таш, Шатрак, Алмалуу-Булак, Акчалуу ичүүчү суу менен камсыз болушат. Талаа-Булак айылындагы телочный комплексинде жашаган тургундарды ичүүчү таза суу менен камсыз кылуу. Бостон айылындагы негизги борбордук суу түтүктөрүн жаңылоо. Ак-Баш айылындагы Тилекеев көчөсүнө скважина куруу. Жаңы Ачы айылындагы көчөлөрүнө суу түтүктөрүн орнотуу. Кызыл-Сенир айылында ичүүчү таза суунун түтүкчөлөрүн жаңылоо. Жашасын-2 айылын толугу менен таза суу менен камсыз кылуу зарылдыктары бар.

Азыркы мезгилде Кызыл-Туу айыл өкмөтүндө калкты ичүүчү таза суу камсыздоону тейлей турган муниципалдык ишкана уюштурулду. Эми алдыда чон тапшырмалар турат. Алар ; тариф саясаттын иштеп чыгуу жана бекитүү, эски суу түтүктөрүн алмаштыруу, ар бир кожолукка суу эсептегичтерди орнотуп берүү жана ар бир абонент менен жеке келишимдерди түзүү.

Мектепке чейинки билим берууну онуктуруу

Бугунку абал: айыл аймагында жалпы 15 айыл боюнча 7 бала бакча бар. Айыл аймактын жалпы балдарынын 17,5% бала гана бала бакчага барат. Айыл аймакта 800 бала бала бакчага барууга мумкунчулук бар. Бала бакчага барбаган балдар ата-энелер менен уйдо, туугандардын уйундо болушат. Балдар уйдо болгондуктан ата-энелер жана аларды караган балдар жумшука чыга алышпайт, балдарды кароо менен убара болушат. Кийинки маселе балдардын билим менен камсыздоо, алардын интелектуалдык онугушу да томонку денгээлде болуп калат. Ошол себептен улам айылдаргы мектепке чейинки балдарды бала бакча менен камсыздоо зарыл. 4 айылда (400 орундуу) бала бакчаларды куруу керек.

Койгойлор: бала бакчаларды курууга жергиликтүү бюджеттен каржылоо мумкун эмес. Себеби бала бакчанын толук кандуу курулушу жана ишке тапшыруу чон сумманы талап кылат. Кийинки койгой: курулуп буткон бала бакчаларды мамлекеттик бюджетке кирген эмес,

Корутунду: Айыл аймактагы Ак-Баш айылындаы 150 орундуу, Бостон айылында 150 орундуу, Жаны-Ачы айылында 150 орундуу бала бакчаны ишке киргизуу. Даяр имаратты ишке киргизуу, Талаа-Булак айылындагы бала бакчаны мамлекеттик каржылоого киргизууго аракет жасоо. Канча пайызга кобойот.2025ж2026ж2027ж. Мындан сырткары Таштак, Орто-Сай участкасына, Жаңы-Орток участкасына,Көк-Булак участкасына бала-бакча куруу.Мундуз, Ак-Баш айылындагы бала- бакчаны бүтүрүү. Кызыл-Сенир айылында бала бакчаны кеңейтүү

Алмалуу- Булак айылындагы Матиев мектебинин эски имаратын: Кызыл-Туу айыл аймагындагы мектеп окуучулары үчүн жайкы эс алуучу лагерине айландыруу.

Таштанды таштоо

Бугунку абалы: таштанды таштоо бир гана айыл аймактагы Мундуз айылында гана уюштурулган. Мундуз айылындагы таштандыларды шаардык тазалык ишканасы менен келишим тузулуп,шаарга ташып тогулот.

Койгойлор : таштанды тогуу учун полигон жок. Таштанды ташуу учун унаа жок .

Корутунду: айыл окмот тарабынан таштанды ташуучу машиналарды алуу жана айылдарды кыдырып таштанды чыгаруу иштерин уюштуруу. 2024-жылдын аягында Жалал-абад областык өнүктүрүү фондуна долбоор жазылып, каржылануу алдында турат.

Кызыл- Туу айыл аймагына таштанды таштоо полигонун куруу жана ошондой эле таштандыны кайра иштетүүчү ишканасын куруу.

Кызыл- Туу айыл аймагынын борбордук көчөлөрүнө таштанды урналарын орнотуу зарыл.

Ички жолдор.

Бугунку абал: айыл аймагындагы ички жолдор асфальтталган эмес. Кызыл-Туу айыл окмоту туптолгондон бери айыл ичиндеги ички жолдор асфальттанган эмес. Жергиликтүү бюджеттин асфальттоо иштерин жургузгону мумкунчулугу жетпейт. Жергиилктүү бюджеттин негизги багыты таза суу системалын курууга, 4 айылда

тротуарларды куруу иштери журуп жатат жергиликтуу жамааттын жана айыл окмоттун жардамы менен

Койгойлор: ички жолдорду асфальттоо,тротуарларды куруу. Айыл окмоттун бюджети аз болгондуктан ички жолдорду асфальттоо каралган эмес.

Корутунду: азыркы мезгилде элдин демилгеси менен айыл окмоттун салымы менен тротуарлар бутуп жатат. 2024-жылдын 4-кварталында айыл аймактын борбордук айылынын Турганбаев көчөсүн асфальттоо жагы пландаштырылууда

Кызыл-Туу айыл аймагынын борбору болгон Мундуз айылынын ички жолдорун асфальтоо жана борбордук көчөлөрүнүн тратуарларын жасоо менен кошо суу лотокторун орнотуу.

Таштак айылынын борбордук көчөлөрүнүн тратуарларын жасоо менен кошо суу лотокторун орнотуу. Жаңы-Ачы айылынын борбордук көчөлөрүнүн тратуарларын жасоо менен кошо суу лотокторун орнотуу. Ак-Баш айылындагы Эрматов жатак мектебине кеткен жолдун тратуарларын жасоо менен кошо суу лотокторун орнотуу. Орто-Сай айылана барган жолду асфальтоо жана тратуарларын жасоо менен кошо суу лотокторун орнотуу. Кызыл-Туу айыл аймагына караган ремонт талап кылынган ички жолдоруна шагыл, шебен төгүп ондоо жана жылына ар айылдан бирден көчөнү асфальтоо. Благовещенка Кара-Көл жолунун Акчалуу, Алмалуу, Шатрак, Соку-Таш, Ак-Терек, Алчалуу, Кара-Көл жолдорун талаптарга келтирүү

Билим беруу.

Бугунку абалы: Айыл аймагында 12 мектеп ,1 спорт мектеп бар. Жалпы окуучулардын саны 7250. Торобаев мектеби окуучулар кобойуп кеткенине байланыштуу жаны мектеп курулуш бшталды. Кенжаев мектеби эски болгондуктан 2025 жылга жаны мектеп куруу долбоору откон. Абдраимов мектеби кап ремонтко откорулду.

Койгойлор: Торобаев мектебинде окуучулар кобойуп кеткен. Мектептин ичинде кабинеттердин жетишпегенинен улам, окуучулар 3 смен окушат. Бостон айылындагы Кээ бир мектептерде ашканалар жок. Торобаев,Омуралиев мектептеринде спорт зал жок.

1. Корутунду: Торомаматов,Омуралиев мектептеринде спорт зал куруу долбоору откорулду. Кенжаев мектеби эски болгондуктан 2025 жылга жаны мектеп курууу долбоору откон. Абдраимов мектеби кап ремонтко откорулду. Мундуз айылындагы №94 Калимбетов Б атындагы мектепке заманбап типтүү мектебин салуу. Жаңы-Ачы айылындагы З.Жамашев атындагы мектепке заманбап типтүү мектебин салуу. Орто-Сай айылына заманбап типтүү мектебин салуу. Көк-Булак учаскасындагы Матиев атындагы мектебине кошумча имарат салуу. Таштак айылындагы О.Муратов атындагы мектебине кошумча имарат салуу. Ак-Баш айылындагы Эрматов жатак мектебин капиталдык ремонт жасоо.Кызыл-Сенир айылындагы №31 Ы.Чанаков атындагы орто мектепке заманбап типтүү мектеп куруу

Маданият.

Бугунку абал: Айыл окмотто Кызыл-Сенир айылында маданият уйу бар.Ал жерде 3 адам иштейт .Айыл аймакта 4 китепкана бар.

Койгойлор: маданият уйундо эс алуу борбору жок, китепканаларда окуучулар китеп окуу учун зал жок,отопление жок. Маданият кызматкерлиеринин оздорунун жумушуна кайдыгер карашы да чон койгой. Себеби маданият уйундо жылына бир жолу да маданий иш чаралар откорулбойт. Маданият уйунун чон залы бир гана элдик жыйындарда, жолугушууларда да колдонулат, башка учурда бош эле турат. Маданият уйу 2023-2024-жылдары капиталдык ремонттон откорулуп, элдер учун жакшы шарттар тузулду. Керектуу музыкалык аспаптар менен камсыз болушкан. Маданий иш чаралады кыш мезгилинен башка убактарды откорууго болот.

1. Корутунду: Маданият уйуно эс алуу борборун куруу,бий жана ырдоо ийримдерин ачуу.Китепканаларда окуу залдарын куруу,электрондук ктиепканаларды уюштуруу, маданиять жаатында иштеген кызматкерлерди да стиумлдаштыруу, башка айыл окмоттун же райондун маданият уйлоруно тажрыйба алмашууга жонотуу жана ошол тажрыйба алмашуудан алынган тажрыйбаларды айылдык маданият уйундо колдонуу. Мундуз айылындагы №94 Калимбетов Б атындагы орто мектебинин балансындагы спорттук маданий комплексин куруу. Кызыл-Туу а/а айылдарынын борборлоруна скверлерди курууну сунутоо. (Мисалы: Жаңы-Ачы айылында сквер куруу үчүн жери даяр экен.)

Спорт.

Бугунку абал: Кызыл-Сенир айылында Икрам Ажы атындагы спорт мектеби бар,анда 258 оспурум балдар тарбияланууда.Бул мектепте кыздар 30,балдар 228,волейболдон 4 тренер 8 группа 90 окуучу .Грек Рим курошу боюнча 7 группа 36 окуучу .Эркин курош боюнча 2 тренер ,60 окуучу , боюнча 2 тренер иш алып барууда.

Койгойлор: айыл аймакта 10 айылда спорт зал жок.

1. Корутунду : Кызыл-Туу айыл аймагындагы калган айылдарга да спорт залдарын куруу,курош секцияларын уюштуруу.Жаштар арасында спортко кызыктыруу,тушундуруу иштерин жургузуу. Соку-Таш айылындагы №14 К.Абдираимов атындагы мектебине спорт зал куруу. Мундуз, Талаа-Булак жана Жаңы-Ачы айылына кичи фудбол аянтчасын куруу. Таштак айылындагы О.Муратов орто мектебине, Жашасын-2 айылындагы И.Стамкулов атындагы орто мектепке Бостон айылындагы Х.Кенжаев орто мектебине спорт зал куруу, Кызыл-Сенир айылындагы спорт мектептин өспүрүм балдарга колдоо көрсөтүү

Кочолорду жарыктандыруу.

Бугунку абал: Кызыл-Туу айыл аймагында 20 айыл бар.Анын ичинен 9 айылдын кочолору жарыктандыруу менен камсыз болгон.

Койгойлор: Калган 11 айылдын кочолорундо жарыктандыруу жок. Айыл тургундарындын кечинде журуусу кооптуу болгон жерлер да бар. Кыз мезгилинде окуучу балдардын мектептен кайткан убактысында кечки мезгилде кооптуулук жаратат. Кочодо жарыктын жок болуусу

Корутунду: Айыл аймагындагы бардык айылдарды тункусун жарык менен толук камсыздоо учун мамлекет тарабынан 50% комок корсотуу ,айыл жашоочулары ошондой эле ишкерлер менен калган 50% ишке ашыруу менен 2027 жылга толук жарыктандырууга жетишуу.

Кызыл-Туу а/а борбору болуп саналган Мундуз айылында негизги деген көчөлөрү жарыктандырылган эмес, Жалал-Абад шаарынан бери көздөй келе жатканда Бекмуратов Ороз жана Досуев Самат көчөлөрү, Кызыл-Туу а/а айылдарга жана Сузак, Кыз-Көл айыл аймактарына кеткен жол Бекмуратов Ороз жана Досуев Самат көчөлөрү болуп саналат. Андыктан аталган көчөлөргө сөссүз түрдө жарыктандырууну орнотуу керек. Заманбап үнөмдүү чырактарын колдонуу менен бирге ошондой эле күндүн нуру менен иштеген жарыктандырууну колдонсо болот. Кызыл-Туу а/а айылдардын негизги борбордук көчөлөрүн заманбап үлгүдөгү үнөмдүү чырактарды, ошондой эле күндүн нуру менен иштеген жарыктандырууну орнотуу керек.

Мындан сырткары айыл өкмөттүн келечектеги планына

1. Кызыл-Туу а/а караган айылдарга жаратылыш газын тартып келүү.

2. Кызыл-Туу а/а мал чарба багыты боюнча тери иштетүүчү жана сүт азыктарын өндүрүү үчүн аталган багыттагы заводун куруу.

3. Кызыл-Туу а/а караган Көк-Арт дарысынын жээктерин бекемдөө иштерин ӨКМ менен биргеликте иш алып баруу.

4. Кызыл-Туу а/а айылдарына интернет кабелдерин тартып, ар бир үйгө киргизип берүү.

5. Мундуз айылындагы №11 ҮДТ (ГСВ) үй-бүлөөлүк дарыгерлер тобунун карамагына Лаборатория, УЗИ, Физкабинет үчүн кошумча имарат куруу керек.

Тез жардам бөлүмүнүн чатырын алмаштыруу керек.

6. Кызыл-Туу а/а жеке турак жай куруу үчүн чек маселеси оор болуп жатат, ошондуктан курулуш компаниялар менен суйлошуп бийик кабаттуу үйлөрдү курууну сунуштоо.

7. Кызыл-Туу а/а айылдарынын негизги жолдордун жээктерине көрктөндүрүү максатында павлония дарактарын олтургузуу.

8. Кызыл-Туу а/а көчкү түшкөн айылдарга жашылдандырууну колго алуу максатында мисалы мөмөлүү дарак жаңгак,бадам сыяктуу көчөттөрдү отургузуу.

9. Кызыл-Туу а/а айыл чарба тармагын өнүктүрүүдө дыйкан, фермерлердин райондук,областык, республикалык деңгээлиндеги ярмаркаларына катышуусуна көмөк көрсөтүү.

10. Кызыл-Туу а/а имаратында мамлекеттик агромагазин болуусу зарыл.

11. Кызыл-Туу а/а жакын жерге Жалал-Абад шаарынын борбордук базары курулууда, андыктан заманбап логистикалык мөмө жемиш сактоочу кампа курууну сунуштоо.

12. Кызыл-Туу а/а негизги деген жолдоруна заманбап үлгүдөгү аялдамаларды куруу.

13. Ак-Баш, Таштак айылдарынын борбордук көчөлөрүнө жол чырактарын орнотуу жана Кызыл-Туу а/а мектепке кесип өтчүү жолдоруна коопсуздук үчүн жол белгилерин ошондой эле жол чырактарын орнотуу.

14. Кызыл-Туу а/а Орто-Сай учаскасынын жогору жагына муниципалдык мал базарын куруп ишке берүү.

15. Ачы совхозунун 68 сотыктан турган эски имаратына жүндү кайра иштетүү үчүн фабрикасын куруу.

16. Көк-Булак айылындагы мурда силос көмүлчү 4 яма турган жерге көп тармактуу ишкана логистикалык борбор ачса болот (мисалы: нан азыктарын, этти консервациялоо, жашылчаларды мариновкалоо,томаттарды чыгаруу, автосервис, курулуш материалдарын чыгаруучу цехин, чакан цехтеди тигүүчү, темир ширетүүчү,кузнец ж.б.ушул сыяктуу).

17. Кызыл-Туу а/а АТС куруу.

18. Кызыл-Туу а/а Ачы өрөнунүн жолдору татаал болгондуктан кыш оор болот каар калың жайт андыктан тегиздөө, сүрүү үчүн атайын грейдер техника алуу керек.

19. Кызыл-Туу а/а Көк-Арт дарыясынын жээгинде 1.5 га жана 5.0 га жерлерге таш майдалоочу заводун куруу.

20. Кызыл-Туу а/а эскилиги жеткен мамычаларды жана электр зымдарын Сузак РЭТ ишканасы менен биргеликте алмаштырууну сунуштоо.

21. Кызыл-Туу а/а өрт коопсуздугу үчүн атайын өрт өчүрүүчү техникасын уюштуруу.

22. Ветеринардык зарылчылык ылайык беккари ямасын жана мал ооруларын алдын алуу, профилактика жүргүзүү максатында малдар үчүн жуунучу ямасын куруу зарыл.

Маселелери кирет

3.3. Жергиликтүү коомчулуктун артыкчылыктуу муктаждыктарына анализ жүргүзүү

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Мундуз айылына 150 орундуу бала бакчаны ишке киргизуу

Мундуз айылы айыл аймактагы эн жыш жайланышкан, калктын саны коп айыл. айылды ГСВ, мектеп жана бала бакча жайланышкан. Бала бакча 2017-жылы мундуз айлынын тургунун уйундо уюштурулган. бугунку кундо 80 бала тарбияланат. Бул тургундау уйуно айыл окмоттун бюджетинен ай сайын 10 000 сомдон толонот. 2022-жылдан бери атайан жергиликтуу бюджеттен муниципалдык бала бакча ачууну коздоп, акча каражаты болунуп бакчанын курулуш иштери журуп жатат. бугунку кундо бала бакчанын имратанынын чатыры жабылып, шыбак иштери, айнек эшиктери коюлуп, от жагуучу канаасы да толук буткорулгон. 2024-жы Жалал-Абад областык онуктуруу фондуна долбоор жазылып, 2025-жылга бутуруу маарасында турат.

150 орундуу, айыл элинин балдары тарбиялануучу бала бакча ишке киргизилет. Татыктуу тарбия, заманбап шарттарда тарбияланышат.

Ак-баш айылындагы “Бахрейн-2” социалдык шаарчасында бала бакча имаратын ишке беруу

Ак-Баш айылында балдар тарбиялануучу бала бакча болгон эмес. Былтыры 2023-жылы Арап демоорчулорунун жардамы менен айыл аймактын майып тургундарына 30 үй салынып берилди. конушта 1 ФАП, 1 мечит жана бала бакчанын имараттары салынган. Ошол бала бакчага деп салынга бала бакчанын имаратынттын шарттарын жакшыртып, бала бакчага деп ишке беруу зарылчылыгы бар.

50 орундуу бала бакча менен камсыздоо аркылуу, Бахрейн шаарчасынын жана Ак Баш айлынын балдарын заманбап шарттарында тарбиялоо

Х. Кенжаев орто мектебин куруу

Х. Кенжаев орто мектеби Бостон айылында жайгашкан. Бостон айылынын негизги калкы озбек улутундагы жарандар. 1985-жылы курулган, 220 окуучуга ынгайлаштырылган. Бирок калктын жыш жайгашкандыгына байланыштуу жана мектеп жашындагы балдардын коптугунө байланыштуу азыркы тапта 610 окуучу окуйт. окуучулардын коптугунон улам мектеп 3 кезметте иш алып барат. өз мезгилинде мектеп талапка жооп бербейт. ашар ыкмасы менен курулган. Бул айылдын окуучулары заманбап, типтеги жана көп орундуу мектепке муктаж.

Айылга жетиштуу орундуу, типтүү жана заманбап шарттары менен мектеп куруу аркылуу балдарга татыктуу билим берилет.

Э. Төрөбаев орто мектебин куруу

Ак-Баш айылындагы орто мектебинин имараты 1936 жылы туптөлгөн. Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында топтоо пункуту катары иштетилип келген. Ошол эле имараттын жанына 2006-жылы азыркы пайдаланып имарат курулган, 240 орундуу. Бугунку кундо бул мектепти 600 ашык окуучу окушат. 2 кезметте. класс кабинеттер жетишпейт. Ак-Баш айылына 1998-жылы Ачы өрөөнундө болуп өткөн жаратылыш кырсыгынан көчкүдөн улам элдер көчүрүлуп келип, калк көбөйгөн. Жаңы көп орундуу мектеп куруу зарылдыгы келип чыгууда

Талаа-булак айылынын Кок-Булак участкасынын жаны конуштарынын жол инфраструктурасын жакшыртуу, жарыктандыруу

Талаа-Булак айылынын Кок-булак участкасы жакынкы 5 жыл аралыгында пайда болгон конуш. Бул конуштун негизги жашоочулары Ачы өрөөнүнө жер көчкүдөн көчүрулүп келген жашоочулар. Кок-Булак участкасына көчүрүлүп келгенден кийин А. Матиев орто мектеби атайын республакасылык бюджеттен курулуп ишке тапшырылды. конуш кенейип, жашоочулардын жашоо шарттарын оңдоо максчатында жолдоруна шагыл төшөп, кочолоруно жарыктандыруу орнотуу зарыл.

Окуучулардын мектепке баруу мумкунчулуктөрү, жалпы элдин карым катнаш жасоо мумкунчулуктору кенейет. Жол коопсуздугу чечилет. Кечинде журуу кооптулугу азаят. Тун ичинде үйгө кирген ууру кескилердин саны азаят.

Бостон айылына 75 орундуу бала бакчаны ишке киргизуу

Бостон айылында жашы жете элек балдардын саны арбын. Ошол себептуу Бостон айылында 75 же 80 орундуу бала бакчаны ачуу зарылдыгы бар

Бостон айылында бала бакча ачуу менен жаш жеткинчектердин келечегине болгон жолу салуу, уйдогу эненин убактысын да туура колдонтуу аракети болот. Ата-эне баласын бала бакчага беруу менен , уй булонун экономикалык маселелесин чечууго толук мумкунчулук алат, убакыт кенен болот.

3.4. Социалдык жана жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга керектөөлөргө анализ жүргүзүү

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Кара-Кол айылынын таза суу системасын жаныдан куруу

Кара-Кол айылы айыл аймактын эң алыскы жайгашкан айылы, элдин саны 1103 адам. бул кунгө чейин Кара-Кол айлынын эли таза ичимдик сууну ар кайсыл булактардан ташып ичип келишкен. таза суу системасы союз мезгилинде да болгон эмес.

2026-жылы Кара-Кол айылынын басымдуу бөлүгү таза сууга болгон мумкунчулуктору кенейет. Айылдагы 3-4 булакты топтоп, суу топтоочу жай курулат, ошол жайдан айылга таза суу тутктор менен жеткирилет.

7000,0

К. Торомаматов атындагы орто мектебине спорттук зал куруу

Талаа-Булак айылындагы К. Торомаматов атныдагы орто мектебине спорттук зал куруу заман талабы. Айылдын жаштары жана мектеп окуучуларына спорттук зал жок. Балдар айылдын бош жаткан талааларында топ ойношот. ал дагы тушум жыйналып буткондон кийин гана. ойноочу стадион да жок.

24*12 размериндеги спорттук зал салынат. Балдар оздорунун дене тарбия сабактарын кызыгуу жана машыгуу менен откорулот.

24200,0

Кара-Кол айылындагы Омуралиев мектебине жана айылдын жаштарына спорттук зал куруу

Кара-Кол айылында 1 толук эмес мектеп, 1 ФАП бар. Бул айылдын жаштары учун бош убактысын откоруу чун шарттар тузулуп берилген эмес. Ошол себептен улам Кара-Кол айылындагы Омуралиев мектебинин жанына мектепке тиешелуу жана ошол эле убакта айылдын жаштары учун спорттук зал куруу заман талабы

32*12 размердеги спорттук зал куруу аркылуу жаштарды таза жана сергек жашоого ундоо. Ден соолукту чындоого жана бош убактыларын жемиштуу откорууго багытталат.

45000,0

Кызыл-Сенир айылында “Багыш” эс алуу комплексин куруу

Кызыл-Сенир айылы айыл аймактын чон айылдарынын бири. Бул айылда башка айылдардан озгочолугу 1 мадият уйу жана балдар жана оспурумдор учун спорттук мектеп бар. Айылдын бош турган муниципалдык жерге жергиликтуу коомчулуктун маданияттуу эс алуусу учун мончо жана жашыл зона парк менен уюштурулат. Бара бара парк куруу менен жаш балдар учун ойноочу жай курулат.

Эл маданиятуу эс алууга болгон умтулуусу кучойт. Уй тиричилигинен тажаган аялдар келип эс алып кеттуго шарт жаралат.

32000,0

БАРДЫГЫ

4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ

4.1. (таблица) Экономикалык өнүгүү (миң сом)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Негизги фонддор (юридикалык жактар боюнча, үй чарба секторун эсепке албаганда)- (жылдын аягына карата толук наркы боюнча)

255,0

301,0

310,0

340,0

350,0

370,0

400,0

Экономиканын негизги секторлору боюнча товарларды өндүрүү жана кызмат көрсөтүү көлөмү:

150,0

155,0

160,0

190,0

250,0

275,0

300,0

Айыл чарба

10506,8

10600,1

10705,5

10810,7

10920,2

11020,1

11150,5

Өсүмдүк өстүрүү

6183,1

6406,1

6650,3

6905,4

7250,3

7580,5

7820,2

Мал чарбачылыгы

4323,7

4194

4055,2

3905,3

3669,9

3439,6

3330,3

Юридикалык жактардын өнөр жай продукциясынын көлөмү

Өнөр жай кызматтары

Жөнөтүлгөн продукциянын көлөмү

Курулуш - негизги капиталга колдонулган инвестициялар - ар кандай объектилер боюнча жалпы суммада

Экономикалык иштин түрлөрү боюнча көрсөтүлгөн рыноктук кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү

Дүң жана чекене соода, автомобилдерди жана мотоциклдерди оңдоо

Мейманканалардын жана ресторандардын иши

Транспорттук иш-чаралар жана жүктөрдү сактоо

Маалымат жана байланыш

Финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу

Кыймылсыз мүлк операциялары

Кесиптик, илимий жана техникалык ишмердүүлүк

Административдик жана көмөкчү иш-чаралар

Билим берүү

Саламаттыкты сактоо жана социалдык кызматтар

Искусство, көңүл ачуу жана эс алуу

Башка тейлөө кызмат көрсөтүүлөрү

Түз инвестициялар

Айыл чарба

Өнөр жай

Курулуш

Соода

Транспорт жана байланыш

Башка кызматтар

Калдыктарды кайра иштетүү

Калктын кирешеси:

Орточо номиналдык эмгек акы

16880

19180

30513

30616

35000

40000

50000

Эмгек мигранттарынын которуулары

150000

155000

165000

170000

200000

Пенсиялардын орточо өлчөмү

6210

7100

8002

8800

9000

9500

11000

Жөлөкпулдардын орточо өлчөмү

900

1200

1500

Чакан жана орто бизнестен түшкөн кирешенин орточо өлчөмү

50000

55000

60000

70000

80000

4.2. Учурдагы кырдаалды жана экономикалык адистешүүнү талдоо

Бул жерде суроолорго кыска жооптор берилет:

- Бул аймакта экономикалык өнүгүүгө кандай көйгөйлөр таасир этет?

Жооптордун варианттары:

- продукцияны сата туруучу жер жана кардарлар жок (сатуу рыногунун жоктугу же алыстыгы)	☐
- өндүрүү үчүн өздүк чийки зат жок, жеткирүү анын баасын кымбат кылат	☐
- квалификациялуу жумушчу күчү жок, иштей турган эч ким жок (- эмгекке жарамдуу калктын саны жетишсиз)	☐
- жергиликтүү ишкерлер жаңы ишканаларды, бизнести ачууга жолтоо болууда, каршылык көрсөтүүдө	☐
- жагымсыз инвестициялык климат (мисалы, калктын ири инвесторлорго карата начар мамилеси, калктын төлөө жөндөмдүүлүгүнүн төмөндүгү)	☐
- башка (көрсөтүлсүн): Айыл аймакта инвестиция менен иштоого жакшы мамиле, бирок жерлердин тартыштыгы оорчулук жаратат. Тегиз жерлер дамба корнунучунан улам иштетилбей жатат.

- Кайсы тармактар тез өнүгүп жатат, кайсынысы жайыраак жана эмне үчүн? (сүрөттөө) Кызыл-Туу айыл аймагы тоолуу зона богондуктан, мал чарбачылыгы тез онугуп жатат.

- Бул аймакта экономиканын кайсы тармактары өзгөчө жакшы өнүгө алмак (экономикалык адистештирүү)?

- айыл чарба	☐
- иштеп чыгуу өнөр жайы	☐
- тоо-кен	☐
- электр энергетикасы	☐
- соода	☐
- транспорт жана байланыш	☐
- туризм	☐
- кызматтар (кайсылар- көрсөтүңүз)	☐
- кол өнөрчүлүк	☐
- башка (көрсөтүлсүн): Айыл чарбасы өнүгүп жатат, келечекте туризм өнүгүү потенциалы бар

- Мындай тармактарды өнүктүрүү үчүн кандай жергиликтүү шарттар жагымдуу?

Жооптордун варианттары:

- туристтик продуктылар	☐
- чийки зат	☐
- калктын көндүмдөрү, кол өнөрчүлүк салттары (мисалы, булгаарыдан же жүндөн атайын жасалгалоо)	☐
- өзгөчө табигый шарттар (мисалы, өсүмдүктүн белгилүү бир түрүнүн өсүшү үчүн ылайыктуу климат)	☐
- башка (көрсөтүлсүн):

- Перспективдүү тармакты өнүктүрүү үчүн эмне жетишпейт?

Жооптордун варианттары:

- чийки зат жана материалдар	☐
- аралык иштетүү	☐
- логистика (кампалар жана жеткирүү)	☒
- продукцияны региондук рыноктордо, өлкөнүн ичинде же чет өлкөлөрдө жылдыруу	☐
- кадрлар, эмгек ресурстары	☐
- энергия	☒
- ишкердик жөнүндө билим
- каржылоого мүмкүнчүлүк (мисалы, арзан кредиттер)
- башка (көрсөтүлсүн):

- ЖӨБ деңгээлинде перспективдүү тармакты колдоо үчүн эмне кылса болот?

Жооптордун варианттары:

- кластер түзүү	☐
- туристтик дестинацияны түзүү (мисалы, коңшу ЖӨБ менен биргеликте)	☒
- аймакты жарнамалоо (маркетинг)	☒
- аймактын брендин же маркасын иштеп чыгуу (өрүк, карагат, боз үй, комуз, көл, шаркыратма ж. б.)	☒
- башка (көрсөтүлсүн):

- Район же облус перспективдүү тармакты өнүктүрүүгө кандай формада жардам берет? Кандай иш-чараларды өткөрөт? Бул колдоо жетиштүүбү? Эгер жетишсиз болсо, анда аймак регионалдык деңгээлден дагы эмнени күтүшү мүмкүн? (сүрөттөө)

Экономикалык адистештирүүнү баалоодо ири тоо-кен тармагын эске албоо сунушталат – бул улуттук масштабдагы адистештирүү, ошондой эле курулушту эсепке албоо сунушталат, анткени бул колдоочу тармак

4.3. Экономикалык өнүгүү муктаждыктарын талдоо (анын ичинде тике (жеке) инвестициялар).

Артыкчылык

Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Мал чарбачылык тармагын оркундотуу

Мал чарбачылыгын оркундотуу максатында атайын адистерди жалдоо аркылуу, мал менен алектенген фермерлерге жолугшушууларды откоруу. Азыркы учурда малдын саны кескин кобойуп, жайыттар жетишпей, жайыттар деградацияга учурап турган убак. Жай башталган убакта эле жайлоолорду чаны чыгып, кок шиберлер бир ай убакытта эле топурака айланып калып жатат. Бирдер бир себеби малдын санынн кескин кобойушу. Сандан сапатка отуу урааны менен семинар окууларды отуп жыйынтык алуу

Окуу семинардын жыйынтыгында айыл аймакта 500-1000 сандагы кою жана малы бар ири фермелерди, сандан сапатка отуусуно кенеш беруу. Малдын жаны породаларын (сут же эт багытындагы) алып келууго жардам беруу аркылуу.

Ар бир жеке жактардан (фермер) кунуно 700 сомго окутулат

Жалпы 10 фермер окутулса 7000 сом акча каражаты болот.

БАРДЫГЫ жергиликтүү бюджеттин каражаттары

БАРДЫГЫ биргелешкен катышуу каражаттары

7000

БАРДЫГЫ тике инвестициялар

4.4. Экономикалык өнүгүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга болгон муктаждыктарга анализ жүргүзүү

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Сугат суу тармагындагы жер арыктардын 100 метр жерин бетондоо

Айыл аймактагы бетон курулмалардын жалпы 143 км арык бар. анын 7150 метри бетон арык, калганы жер арык. Арыктардын кээ бир жерлери бетондолбогондугуна байланыштуу, суу ар кайсыл жерден буруп алышып, айтылган дареке толук жетпейт. Орто-Азия, Бостон айылдары жай айында сугат сууга жетишпей, жаз айында эгилген аянттарын кургакчылыка дуушар болуп келишет.

Бетон арыктарды ондоп тузоо иштерин аткаруу менен, сугат сууга богон танкыстык 40% жоюлат. 50 га жер аянты сууга жетишет, жер жемиштер эгилет.

1000,0

БАРДЫГЫ бюджеттик инвестициялар

5-БӨЛҮМ. ИНКЛЮЗИВДҮҮ ӨНҮГҮҮ

5.1. (таблица) Инклюзивдүү өнүгүү (адам)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 г.

2022 г.

2023 г.

2024 г.

2025 г.

2026 г.

2027 г.

Иштей ала турган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар (адам)

545

548

570

571

570

570

Иштей албаган оор майыптыгы бар адамдар (адам)

Өтө жакыр адамдар (адам)

4102

3970

3950

3880

3800

3700

3500

Турмуштук оор кырдаалдагы балдар (адам)

Турмуштук оор кырдаалдагы үй-бүлөлөр (бир.)

Алыскы калктуу конуштардын калкы (адам)

Эмгек мигранттарынын жашы 18ге жете элек балдары (адам)

330

335

342

350

Этникалык азчылыктар (адам)

Аялдар (адам)

15259

15412

15620

15962

16100

16200

16450

Аялдар (калктын жалпы санынан% )

50,18

50,2

Улгайган (жалгыз) (адам)

Калктын жалпы санындагы калктын аялуу топторунун бардык категорияларынын (аялдардан тышкары) жалпы үлүшү (%)

Гендердик зомбулук учурлары (бир.)

Кризистик борборлордун болушу (бир.)

5.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Бул жерде суроолорго кыскача жооптор берилет:

- Бардык аялуу топтор жогорудагы таблицага киргизилгенби? Коомчулукта тизмеге кирбеген башка топтор барбы? Мисалы, жалгыз бой ата-энелер? Жалгыз калган карылар? (сүрөттөө)

- ЖӨБ органы кайсы топторго аялуу (кыйын) кырдаалдан чыгууга жардам бере алат? Атап бериңиз (жогорудагы таблицаны караңыз)

- ЖӨБ органы аларга кантип жардам бере алат?

Жооптордун варианттары:

- алар үчүн жумушчу орундарын түзүүгө көмөктөшүү	☐
- кыска мөөнөттүү окутууну уюштуруу	☐
- ишкердик ишин баштоо үчүн жер участокторун же ресурстардын башка түрлөрүн берүү	☐
- алыскы айылдардын/калктуу конуштардын тургундарынын, ошондой эле ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын кызмат көрсөтүүлөрүнө жеткиликтүүлүгүн жакшыртуу	☐
- консультациялык борборлорду жана көмөкчү кызматтарды түзүү	☐
- башка (көрсөтүлсүн):

- Аялуу топтордун өкүлдөрүнө жумуш орундарын берүүгө даяр ишканалар жана уюмдар барбы? (көрсөтүлсүн)

- Аялуу топтордун өкүлдөрү кандай кол өнөрчүлүктөргө, жөндөмдөргө ээ? Алар азыркы суроо-талапка жооп берише алабы? (сүрөттөө)

5.3. Инклюзивдик өнүгүү муктаждыктарына анализ жүргүзүү

Артыкчылык

Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

6-БӨЛҮМ. МЕЙКИНДИК

6.1. (таблица) Мейкиндик

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Аймактын жалпы аянты (га)

43000

Жер категориялары (га):

Айыл чарба жерлери (бардыгы):

5516

5441

5441

анын ичинде айдоо аянттары

3607

3607

сугарылбаган

1664

1664

сугат айдоо жерлер

1943

1943

жайыттар

21335

анын ичинде жеке

АЖМФ

992,35

496

496

Иш жүзүндө колдонулган

992,35

496

496

Колдонулбаган (баланс)

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

13200

13000

13000

Иш жүзүндө колдонулган

7000

7800

8000

Колдонулбаган (баланс)

6000

5300

5100

Калктуу конуштун жерлери (бардыгы)

1088

1097

1097

анын ичинде турак жай курулушу

819

906

Иш жүзүндө колдонулган

800

820

830

840

Колдонулбаган (баланс)

Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын (ӨКЖА) жерлери

Токой фондусунун жерлери

2029

2029

Суу фондусунун жерлери

200

220

250

250

Запастагы жерлер

6165

6100

6100

Иш жүзүндө колдонулган

Колдонулбаган (баланс)

Аймактын айыл чарба жерлеринин жалпы аянтындагы иш жүзүндө пайдаланылуучу айыл чарба жерлеринин үлүшү (%)

5516

Инженердик инфраструктура менен камсыздалган турак жай куруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%)

230

200

Инженердик инфраструктура менен камсыз кылынган өндүрүштү жайгаштыруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%)

0,8

0,8

Категория боюнча пайдаланылбаган же кошумча жерлерди пайдалануу зарылдыгынын прогнозу (га):

Айыл чарба жерлери

35767

35764

34567

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жерлери жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

64,55

57,7

52,7

Калктуу конуштун жерлери (турак жай курулушу)

819

Токой фондусунун жерлери

Суу фондусунун жерлери

200

220

250

6.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Бул жерде суроолорго кыскача жооптор берилет:

- Бул аймакта кандай табигый жана геграфиялык өзгөчөлүктөр бар?

Жооптордун варианттары:

- тоолуу аймактын басымдуулугу	☐
- жайыттардын чоң аянттары	☐
- Айыл чарба жерлеринин мамлекеттик фондунун жерлери басымдуулук кылат	☐
- турак жай куруу үчүн жердин жетишсиздиги	☒
- экономикалык иш жүргүзүүгө мүмкүн болбогон жаратылышты коргоо зоналары	☐
- токойлор жана токой чарбалары менен коңшулук	☐
- башка (көрсөтүлсүн):

- Акыркы 3 жылда жерлер (укуктук мейкиндик зоналары) олуттуу трансформацияга дуушар болдубу, эмнеге байланыштуу жана бул аймактын өнүгүшүнө кандай таасир этти?

Жооптордун варианттары:

- айдоо аянттары кыскарды	☐
- бардык жерлер курулган, курула турган жер жок	☐
- инфраструктура менен камсыздалбаган жаңы курулуштардын чоң аймактары	☐
- чоң аянттарда өнөр жай ишканалары пайда болду	☐
- жаңы жолдор курулду	☐
- коомдук эс алуу жайлары жок	☒
- башка (көрсөтүлсүн):

- Жеке турак-жай куруу үчүн жер тартыш болуп жатабы? Же бизнес үчүн? (сүрөттөө)

- Муниципалдык жерлерди башкаруу (жана менчиктештирүү) планы барбы? (көрсөтүлсүн)

- Укуктук зоналаштыруу эрежелери барбы? (көрсөтүлсүн)

- Жерди бөлүштүрүүгө таасирин тийгизген мамлекеттик инфраструктуралык долбоорлор же пландар барбы? (көрсөтүлсүн)

Бугунку абал: жайыттардын деградацияс, тартыштыгынан мал жайытка батпайт. Жерлердин кызыл зонага айланып жатышы,, кочку зоналарына айланып жатат.

Турак жай салууга жер трасформацияланбай жатат, турак жай салууга жер тилкелер жок. Туура эмес кабыл алынган чечимдерден улам жерлер жеке жактарга пайланууга бериилип кеткен. Сугат суунун жетишсиздигинен улам, кайракы жерлердин саны кобойуп жатат. Жер натыйжалуу (рационалдуу) иштетилбей жатат. Ондурушко жер бар, бирок калк каршы.

Ирээтсиз курулуштар бар. Кок-арт жээгиндеги жер тилкелери бар, пайдаланылбайт, суу алып кетуу коркунучу бар. Агрардык реформанын негизинде улуштор берилген, бирок улуш жерлер мамлекеттик каттоого алынган эмес. мамлекеттик фондунун эсебиндеги жерлерди улуш катары пайдаланылып келе жатат.

6.3. Мейкиндик планынын элементтери

Мейкиндик планын өзгөртүүдөгү чаралар же ниеттер:

Күтүлгөн жыйынтыктар:

Мисалы, " (айылдын аталышы) айылдагы (участоктун жайгашкан жери) айыл чарба багытындагы пайдаланылбаган 20 га жерди, калктын санынын өсүшүнөн жана жарандардын кайрылууларынан улам аны кеңейтүү зарылчылыгына байланыштуу турак жай фондунун жерлерине трансформациялоо керек.»

Мисалы: "турак жай фондунун аянтын 10% га көбөйтүү калктын турак жай менен камсыз болушун жакшыртууга жана кожолуктардын санын 12% га көбөйтүүгө өбөлгө түзөт.»

Мисалы, "парк орнотуу үчүн жер бөлүп берүү керек"

7-БӨЛҮМ. АЙЛАНА-ЧӨЙРӨ

7.1. (таблица) Айлана-чөйрө

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Жаратылышты коргоо зоналарынын, ӨКЖА, микрокоруктардын аянты (га)

Токойлор ээлеген аймак, анын ичинде жайылма токойлор (га)

2029

2030

2031

2033

2038

2048

Токойлорду калыбына келтирүү (га)

Деградацияланган жайыттардын аянты (га)

650

700

750

Малдын жайытка болгон жүгү (1 айда 1 гектарга шарттуу малдын башынын саны)

1,5

1,7

1,8

Деградацияланган жайыттардын жалпы жайыт аянтына карата үлүшү (%)

0,03

0,04

Деградацияга дуушар болгон айыл чарба жерлеринин аянты (га)

Деградацияланган жайыттардын жалпы аянтына карата калыбына келтирилген жайыттардын үлүшү (%)

0,01

Энергияны үнөмдөө. Кожолуктардын жылытуу үлүшү (%):

борбордук жылытуу

электр энергиясы

газ

меш жылытуу

башка орнотуулар

башка кайра жаңылануучу булактар же энергияны үнөмдөөчү орнотуулар (мисалы, көпкө күйүүчү мештер ж.б.)

КТК полигондорунун саны (даана)

КТКны кайра иштетүү боюнча ишканалар же коңшу аймактардагы мындай ишканалар менен макулдашуу (бир.)

Санкцияланбаган полигондордун саны (бир.)

Кен казып алуу тармагынын объекттери (бир.)

Экологиялык тобокелдиги жогору кен казып алуу тармагынын объекттери (даана)

Тазалоочу курулмалар аркылуу өткөн саркынды суулар (%)

7.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Бул жерде суроолорго кыскача жооптор берилет:

- ЖӨБ аймагында кандай жаратылыш ресурстары бар жана алардын абалы кандай (жайыттардын, токойлордун абалы, суунун көлөмү жана анын сапаты, жер ресурстарынын, дарыялардын жана суу түбүндөгү экосистемалардын сапаты жана саны, жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн жапайы жана кызыл китепке кирген түрлөрүнүн болушу, абанын сапаты)? (сүрөттөө)

- Экологиялык маселелерди чечүү үчүн иштеген аймакта кандай уюштуруу структуралары (формалдуу жана формалдуу эмес) бар? Айлана-чөйрөнү коргоо маселелери боюнча иш алып барган жамааттар барбы? Эгер бар болсо, алар кайсы багыттар боюнча иш алып барышат? (көрсөтүлсүн)

- ЖӨБ органдарынын аймагында айлана- чөйрөнү коргоо жана өзгөчө кырдаалдардын жана климаттын өзгөрүү тобокелдиктерин азайтуу боюнча тармактык пландар аткарылып жатабы? Аткарылып жатса, кайсы багыттар боюнча? (тактоо)

- Бул аймакта айлана-чөйрөнүн жана/же суу ресурстарынын абалына таасир этүүчү өндүрүштөр же объекттер, айлана-чөйрөгө коркунуч келтирүүчү объекттер/булактар, мисалы, калдык сактоочу жайлар, тоо-кен жана химиялык өндүрүштөр, отканалар, мал союучу жайлар, уруксат берилбеген таштанды төгүүчү жайлар ж.б. барбы? (көрсөтүлсүн)

- Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактары жана/же микрокоруктар барбы? (көрсөтүлсүн)

- Бул аймакта климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу тобокелдиктер пайда болобу, мисалы, сугат суунун жетишсиздиги, ичүүчү суунун сапатынын төмөндөшү жана тартыштыгы, табигый кырсыктардын тобокелдиктери, жаздын аягында жана/же эрте жаздагы үшүк алуу, катуу шамал, жаан-чачындын көбөйүшү же азайышы ж.б.у.с.? (сүрөттөө)

- Катуу тиричилик калдыктарын, саркынды сууларды жана тазалоочу курулмаларды башкаруу чөйрөсүндө кандай көйгөйлөр бар? Жооптордун варианттары:

- КТК полигондорунун ашыкча толуп калышы	☐
- таштанды чыгаруу үчүн транспорт жетишсиз	☐
- эскирген машиналар жана жабдуулар	☐
- эмгек ресурстарынын жетишсиздиги	☐
- башка (көрсөтүлсүн):

- Аймакта коркунучтуу пестициддер көмүлгөн жерлер, өзгөчө коркунучтуу инфекциялар бар мал көмүлгөн жерлер же өзгөчө коркунучтуу инфекциялардын очоктору барбы? (көрсөтүлсүн)

Өсүмдүк өстүрүүдө пестициддер же башка күчтүү химиялык заттар, же мал чарбачылыгында дарылар колдонулабы? Колдонулса, кайсынысы жана кайсы көлөмдө? (көрсөтүлсүн)

Бугунку абал, койгойлор: ар айылда жолдун жээктеринеде, дарыянын жээктеринде таштандыларды ташталып жатат, чачылган таштандыларды мал жеп, айлана булганып жатат. Токойлорду курт кумурскалар жеп кетиши. Жаан чачындардан улам сел, кочку корнучу болуп. 2024-жылы сел журуп 2 айылга суу кирди. Кочку журду. Сибирь жарасы ыланына олгон мал жандыктарды комулгон очактарды тосуу. Суу жеп кетскен жер тилкелери. Жеке менчик мончолордо резиналардын жана отходдорду куйдуруу.

7.3. Экология маселелери

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Кара-Кол айылынын таза суу системасын жаныдан куруу

Кызыл-Сенир айылындагы таза суу системасын жанылоо

Кызыл-Сенир айылы айыл аймагы чон айыл. Калк жыш жайгашкан. Союз мезгилинде курулган таза суу системасы бугунку кундо жыртык тешиги кобойуп кетип, таза суу элдерге толугу менен жетпей калган. суунун колому азайып кеткен учурда, айылдын аягында жайгашкан уйлорго жетпей калат.

Таза суу системасын жанылоо аркылуу жергиликтуу тургандарга таза сууга болгон жеткилуулукту жакшыртуу 100% таза суу менен узгултуксуз камсыз болот. 2024-жылдын аягы 2025-жылдын башында ишке ашат.

Кызыл-Сенир айылындагы жаныланган таза сууга ар бир абоненке суу эсептегичтерин орнотуу

Айыл аймакта 2 айылды СОПВ тузулуп, иш алып барышат. Алар иштеген айылдардын таза суу сисмасы жолго коюлган жана ар бир абонент менен келишимдер тузулгон. Ар бир уйго суу эсептегичтери коюлган. суу уномдолуп жеткирилет.

Таза ичимдик суу менен ар бир айыл тургунун узгултуксуз, уномдуу жеткируу максатында таза суу эсептегичтерин орнотуу. 2024-жылдын аягы 2025-жылдын башы

Таштанды таштоочу полигион ачуу

Айыл аймакта 20 айыл бар. Тоолуу жана түз айылдар деп болунот. Түздукто жашаган айылдардын таштанды ташып чыгаруу маселеси жолго коюлган эмес. Таштанды чыгаруу замандын койгойлуу маселелси. Айыл аймактын 1 гана айылы Мундуз айылынан таштанды чыгарылып Жалал-Абад шаарынын полигонуна келишим менен тогулот.

Айыл аймакта мыйзамдуу полигон ачылып, муниципалдык ишкана аркылуу кызмат көрсөтүү ишке ашат. Айыл аймактагы бардыке 5367 кожолук таштанды ташуудан пайдаланышат.