Кыргыз Республикасынын калкын протездик-ортопедиялык буюмдар менен камсыз кылуунун тартиби жөнүндө жобо

(Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 268, 2025-жылдын 26-ноябрындагы № 320 буйругуна ылайык)

1. Жалпы жоболор.

1.1. Бул Жобо Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин алдындагы Республикалык протездик-ортопедиялык буюмдар мекемеси (мындан ары-РПОБМ) тарабынан калкты протездик - ортопедиялык буюмдар техникалык көмөкчү каражаттар жана башка адистештирилген каражаттар менен камсыз кылуунун тартибин аныктайт.

1.2. Протездик-ортопедиялык буюмдар менен камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигине караштуу Республикалык протездик-ортопедиялык буюмдар техникалык көмөкчү каражаттар жана башка адистештирилген каражаттар мекемеси (мындан ары - РПОБМ) тарабынан акысыз жана акы төлөнүүчү негизде жүргүзүлөт.

Акысыз негизде протездик-ортопедиялык буюмдар майыптыгы бар адамдардын укуктары жана кепилдиктери жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы жана башка мыйзамдар менен кепилденген акысыз протездик-ортопедиялык тейлөөгө укугу бар адамдарга ушул Жободо белгиленген тартипте берилет.

Майыптуулук тобу жок адамдарга протездик-ортопедиялык буюмдар дарыгердин жолдомосу боюнча акы төлөм негизде (толук өздүк баасы менен) даярдалып берилет.

Чет мамлекеттердин жарандарына жана жарандыгы жок адамдарга протездик-ортопедиялык буюмдарды даярдоо жана берүү акы төлөө негизде жүргүзүлөт (толук өздүк баасы менен).

1.3. Бул Жободо төмөнкүдөй атоолор жана аныктамалар колдонулат:

тутор-бутту-колду керектүү абалда кармоого арналган шайман;

реклинатор- келбетти түздөгүч (кыр арка үчүн);

супинатор- тамандын ич жагын кармоо үчүн арналган ортопедиялык батек;

пронатор- бут кийимге салынуучу, тамандын ар кандай деформациясында колдонулуучу атайын батек;

Цито шинасы - 4 айга чейинки курактагы балдарда жамбаш менен кашка жилик ашташкан муундагы тубаса мертинүүнү дарылоочу шайман;

Виленский шинасы - баскычтуу винти бар атайын жылдыруучу кергич;

бандаж - чуркуда ич булчуңун тартып туруу үчүн атайын курчам;

бандаждык бекемдөө - протездерди бекемдөө методу катары корсет;

сүт безинин протези - бул дененин анатомиялык өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен жасалган сырткы каптама, ал мурда болгон сүт безинин аймагына бекитилет жана балансты калыбына келтирүү жана омурткадагы жүктү нормалдаштыруу үчүн сүт безин алып салуудан сырткы кемчиликтерди жашыруу үчүн шайман.

 “компрессиялык трикотаж жеңдер жана жалпак токулган мээлейлер - колдун веналык жана лимфа системасынын ооруларын алдын алуу жана дарылоо үчүн, мисалы, лимфостазда же варикоздук веналарда (варикоздо) ар кандай ооруларга дайындалган ортопедиялык буюм;

     сурдотехникалык каражаттар - угуунун бузулушун оңдоо жана компенсациялоо үчүн техникалык каражаттар, ошондой эле үндү күчөтүүчү байланыш жана маалымат берүү каражаттары;

     тифлотехникалык каражаттар-көрүүнүн начарлашынын натыйжасында майыптыгы бар адамдардын жоготулган мүмкүнчүлүктөрүн компенсациялоого жана оңдоого багытталган техникалык каражаттар;

 вертикализатор - бул дененин кыймыл-аракет тутумунун бузулуусу бар бейтаптарда контракттурды алдын алуу, кан айланууну жакшыртуу жана организмдин маанилүү системаларын стимулдаштыруу максатында дененин тик турушун машыктыруу жана сактоо үчүн арналган реабилитациялоо техникалык каражаты.”.

(КР Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин 2025-жылдын 26-ноябрындагы № 320 буйругуна ылайык)

2. Протездик-ортопедиялык буюмдардын түрлөрү.

2.1. Адистештирилген протездик-ортопедиялык буюмдар (мындан ары – ПОБ):

- колдун протездери;

-буттун протездери (негизги жана дарылануу-машыгуучу);

- колдордун жана буттардын ортездери (ортопедиялык аппараттар жана туторлор);

- лангеттер;

- кошумча бут кийим;

- ортопедиялык бут кийимдер жана батектер.

- сүт безинин протези;

2.2. Көмөкчү ПОБдор:

- ортопедиялык батектер;

- омуртка ортездери (корсет, реклинатор),

- бандаждык буюмдар (бөйрөк, операциядан кийинки ж. б.);

- Цито шинасы;

- Виленский шинасы;

- Жумабековдун аспапы;

- тамандуу тери шымдар;

- мултуктун жүн жана трикотаж жабуулары;

- "Жай кадам"аппараты;

- суспензорлор;

- Глиссондун илмеги;

- алынуучу корсет;

- жабуулар (мултуктун жумшартуучу жүн жана трикотаж жабуулары);

- коммуникациялык жана жалпы көмөкчү каражаттар;

2.3. Техникалык шаймандар:

- чакан өлчөмдүү платформа (коляска);

- тиричилик шаймандары (балдак, таяк);

- учтар (балдактарга жана таяктарга); 

- вертикализаторлор.

2.4. Техникалык көмөкчү каражаттар:

- сурдотехникалык каражаттар;

- тифлотехникалык каражаттар;

- вертикализатор

3. Ортопедиялык бут кийимдердин түрлөрү.

3.1. Татаал жана аз татаалдыктагы ортопедиялык бут кийимдердин түрлөрү (ботинкалар, кончу кыска ботинкалар жана ортопедиялык аппараттарга бут кийим) кебез кездеме ичтелген хромдон жасалат.

3.2. Татаал ортопедиялык бут кийимдерге төмөнкүлөр кирет:

- чоң кишилер үчүн бут 3 см жана андан көп кыска болгондогу ортопедиялык бут кийим;

- балдар үчүн бут 1 см жана андан көп кыска болгондогу ортопедиялык бут кийим;

- Шопар боюнча таманды кесип салуудагы ортопедиялык бут кийим;

- сөөк кургак учугу жана полиомиелит менен ооруган жарандар үчүн кеп боюнча жасалган бут кийим.

Тиешелүү көрсөтүүлөр болгон учурда ортопедиялык бут кийим катуу корсет менен жасалат.

3.3. Аз татаалдыктагы ортопедиялык бут кийимдерге төмөнкүлөр кирет:

- чоң кишилер үчүн бут 3 сантиметрден кыска болгондогу ортопедиялык бут кийим;

- ортопедиялык аппараттар үчүн ортопедиялык бут кийим;

- протездер үчүн бут кийим.

4. Майыптыгы бар адамдардын ПОБго муктаждыгын аныктоо үчүн медициналык көрсөткүчтөр жана каршы көрсөтмөлөр.

4.1. Майыптыгы бар адамдарды техникалык каражаттар менен камсыз кылуу үчүн медициналык көрсөткүчтөр:

- колдордун жана буттардын ампутациясы;

- буттун 3 смден жогору кыскарышы.;

- полиомиелиттин калдык көрүнүшү;

- Пертес оорусу;

- Орточо оордуктагы ДЦП;

- жамбаштын патологиялык дислокациясы;

- эндопротезден кийинки абал;

- тизе жана таман муундарынын айкын деформациясы;

- буттун сөөк остеомиелити;

- буттардын парези менен коштолгон Омуртканын грыжасы;

- буттун парези;

- ревматоиддик полиартрит;

- “Диабеттик бут” синдрому жана диабетикалык “Шарко” остеоартропатиясы менен ооруган бейтаптар.

4.2. Протездөөгө медициналык каршы көрсөтмөлөр:

- сакталган мүчөнүн дүмүрүнүн ишемиясы;

- 30 градустан жогору жамбаш муунунун бүгүлүү контрактурасы;

- дүмүрдүн кемтиги;

- гемипарез инсульту;

- кургак учуктун ачык формасы;

- психоневрологиялык диспансерде каттоодо турган майыптыгы бар адамдар (психиканын органикалык өзгөрүүлөрү);

- жүрөк жана аорта аневризмасы;

- өпкө-жүрөк жетишсиздиги иш жана медициналык даражасы;

 - жүрөктүн ритминин жана өткөрүмдүүлүгүнүн катуу бузулушу;

- гипертониялык оору менен ооругандык;

- позанын олуттуу өзгөрүүлөрү (кифоз);

- кант диабетинин оор түрү;

- семиздик жана семиздик даражалары;

- кыймылдын координациясынын бузулушу;

- прогрессивдүү бөйрөк жетишсиздиги;

- фантомдук туруктуу оорулар;

- кол манжаларынын кармоо функциясынын жоктугу (таянычтарды кармоо үчүн).

4.3. Салыштырмалуу каршы көрсөтмөлөр: - медициналык реабилитациялык иш-чараларды жана/же реконструктивдүү хирургиялык кийлигишүүлөрдү талап кылган мултуктун терисинин жана ага жакын сегменттин бүтүндүгүнүн бузулушу;

- табандар үчүн буттун жана/же буттун дүмүрүнүн кеңири трофикалык жарасы;

- жумшак ткандардагы жалпы ириң процесстери;

- жарага жакын ткандардын кеңири тырык өзгөрүшүнөн улам буттун колдоо жөндөмдүүлүгүнүн жоктугу;

- ортопедиялык буюмдардын материалдарына аллергиялык реакциялар.

 4.4. Сурдотехникалык жана тифлотехникалык каражаттарга медициналык каршы көрсөтмөлөр:

Сурдотехникалык каражаттар (угуу аппараттары, кеп процессорлору)

Каршы көрсөтмөлөр:

- угуунун ретрокохлеардык патологиясы (аудитордук нейропатиядан тышкары): угуу нервинин же мээнин угуу жолдорунун жабыркашынан келип чыккан угуунун бузулушу, угуу нервинин жоктугу (VIII БМН), үлүлдүн аплазиясы;

- башка органдар жана системалар тарабынан оор коштолгон оорулар (ЖКС, ӨБЖ, ӨББ ж.б.);

- кохлеардык имплантациядан кийинки абал: угуу кабылдоосу жана оозеки кеп өнүккөн учурда каршы көрсөтүлөт;

- психикалык бузулуулар: акыл-эсинин орточо, оор же терең артта калуусу, ошондой эле угуу аппараттарын же кеп процессорлорун өздөштүрүүгө жана колдонууга мүмкүн болбогон айкын деменция;

- активдүү сезгенүү процесстери: дарылоону талап кылган ортоңку кулактын курч стадиясындагы инфекциялык же сезгенүү оорулары.

Тифлотехникалык каражаттар (таяктар, Брайль аппараттары, тифлокомпьютерлер)

Каршы көрсөтмөлөр:

- көрүүнүн төмөн курчтугу: коррекция менен жалгыз же жакшыраак көргөн көздүн көрүү курчтугу 0-0,03 же көрүү талаасынын 10 градуска чейин концентрдик тарылышы;

- өздөштүрүүгө чектөөлөр: окуу жана жазуунун негизги көндүмдөрүн, ошондой эле адистештирилген жабдууларды колдонууга тоскоол болгон оор психикалык же неврологиялык бузулуулардын болушу;”

- кыймыл координациясынын бузулушу: Брайль шрифти менен жазуу үчүн шаймандарды колдонууга мүмкүн болбогон колдун координациясынын же сезүү функцияларынын олуттуу бузулушу. Тик тургузуучулар жана башка кыймылдоочу жардамчы каражаттар

Каршы көрсөтмөлөр:

 - статодинамикалык функциялардын бузулушу: тик тургузуучуну колдонууну кооптуу кылган таяныч-кыймыл аппаратынын олуттуу бузулушу (мисалы, сынык коркунучу);

- жүрөк-кан тамыр жана дем алуу органдарынын оорулары: жүрөк жетишсиздиги (NYHA боюнча III–IV класс) же өпкө жетишсиздиги (II–III даража) сыяктуу оорулардын оор түрлөрү, мында тик тургузуу абалды кескин начарлатышы мүмкүн;

- сезгенүү процесси: трахеостоманын аймагында же тик тургузуучу бекитилген дененин башка жерлеринде сезгенүү очокторунун же жаралардын болушу;

- көзөмөлсүз психикалык бузулуулар: тик тургузуучуда агрессияга, өзүнө зыян келтирүүгө же өзүнүн жүрүм-турумун көзөмөлдөөгө жөндөмсүздүккө алып келген психикалык бузулуулар;

 - бульбардык синдром жана дүлөй-дудуктук: абсолюттук каршы көрсөтмө катары каралышы мүмкүн, анткени бул абалдар каражатты өз алдынча колдонуу мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарат.”;

5. Протездик-ортопедиялык буюмдарды даярдоого тапшырыктарды тариздөө жана аларды берүү тартиби.

5.1. Заказдарды тариздөө, протездик-ортопедиялык буюмдарды даярдоо, ченөө жана берүү төмөнкү жерлерде жүргүзүлөт:

- Бишкек шаарында – РПОБМ;

 - Ош шаарында-РПОБМдун филиалында;

- РПОБМдин көчмө бригадасын кабыл алуу жерлеринде.

5.2. Протездик-ортопедиялык буюмдарды даярдоо келип түшкөн заказдардын негизинде ишке ашырылат. Протездик-ортопедиялык буюмдарды даярдоого тапшырыктарды тариздөөдө төмөнкү документтер берилет:

 - медициналык мекеменин дарыгеринин жолдомосу (оорунун баянынан көчүрмө);

- паспорт;

- пенсиялык күбөлүк;

- туулгандыгы тууралуу күбөлүк (16 жашка чейинки балдар үчүн);

- иштеген жеринен маалымкат (иштеп жаткан ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга экинчи протез алуу үчүн);

-медициналык-социалдык эксперттик комиссиянын (МСЭК) маалымкаты.

Мекемени санариптештирүүдө дарыгердин жолдомосунан башка бардык маалыматтар мамлекеттик электрондук кызмат көрсөтүүлөр порталы "Түндүктөн"алынат.

Республиканын алыскы региондорунан Бишкек шаарына келген адамдар кайрылган учурда ПОБду даярдоого жана майыптыгы бар адамдарды реабилитациялоого жолдомону РПОБМ тарабынан берилет.

5.3. Протездик-ортопедиялык буюмдар тапшырыкчынын колуна берилет, ал эми почта бөлүмүнө өз алдынча келе албаган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдарга протездик-ортопедиялык буюмдар үйүнө жеткирилип берилет.

Бишкек шаарынан тышкары жашаган жарандарга протездик-ортопедиялык буюмдар почта аркылуу жиберилет:

- акысыз негизде алуучуларга - РПОБМдин эсебинен;

- акы төлөнүүчү негизде алуучуларга - тапшырыкчынын эсебинен.

5.4. Протездик-ортопедиялык көрсөткүчтөрү болгон учурда акысыз протездик-ортопедиялык тейлөөгө укуктуу адамдарга ушул Жобонун 2 жана 3-пункттарында көрсөтүлгөн буюмдар, ошондой эле:

- жылына эки жуп протезге жана ортопедиялык аппаратка бут кийим (жүнү бар жана жүнү жок), үчүнчү жуп бут кийим майыптыгы бар адамдарга белгиленген мөөнөткө чейин бут кийим эскирген учурларда зарыл болгон учурда толук наркы менен уруксат берилет;

- кошумча - жумушчу протез;

- кол жана бут протездерин алган адамдардын кесилген жерине эки жүн же кебез кездемеден жасалган кап.

5.5. Акы төлөмө кызматтарды көрсөтүүдөн түшкөн акча каражаттары РПОБМдун Уставына ылайык эсепке алынат жана пайдаланылат.

 5.6. Көзү азиз майыптар төмөнкүлөр менен камсыздалат:

- рельефтүү-чекиттүү шрифт менен жазуу үчүн кагаз бир жылдан кем эмес мөөнөткө 1500 барак өлчөмүндө;

- Брайль шрифтинин сүйлөөчү окуу куралы, Брайль боюнча ажыратылма алиппе майыптыгы бар адамга бир жолу, өмүр бою берилет.

Майыптыгы бар адамдарга экрандык жеткиликтүүлүк программасы жана кеп синтези бар ноутбук же кеп синтези бар портативдик тифлокомпьютер, Брайль шрифти менен маалыматты орнотулган киргизүү/чыгаруу менен камсыздалат.

Экрандык жеткиликтүүлүк программасы жана кеп синтези бар ноутбукту кеп синтези бар портативдик тифлокомпьютерге, Брайль шрифти менен маалыматты орнотулган киргизүү/чыгаруу менен алмаштыруу, же кеп синтези бар портативдик тифлокомпьютерди, Брайль шрифти менен маалыматты орнотулган киргизүү/чыгаруу менен экрандык жеткиликтүүлүк программасы жана кеп синтези бар ноутбукка алмаштыруу мурда берилген каражатты алмаштыруу мөөнөтү аяктагандан кийин жүргүзүлөт.”

5.7. Угуу протездөө, калдык угууну электроакустикалык коррекциялоо балдардын жана чоңдордун өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен жүргүзүлөт, аларды угуу аппаратына көнүктүрүүгө милдеттүү түрдө үйрөтүү, ошондой эле аны колдонуу жана узак мөөнөттүү эксплуатациялоо боюнча көндүмдөрдү алуу менен.

Эки тараптуу угуу жоготууда эки угуу аппараты менен бинауралдык угуу протездөө же бир кулакка угуу аппараты жана экинчисине кеп процессору менен бимодалдык угуу протездөө жүргүзүлөт.

Социалдык коргоонун аймактык бөлүмү жана үй-бүлөлүк медицина борборлору:

1) сүйлөө процессорлорунун санын жана түрүн (моделин) көрсөтүү менен кеп процессорун алмаштыруу боюнча кызмат көрсөтүүлөргө муктаждыкты аныктайт;

2) угуу аппараттары менен угуу протезине муктаждыкты, анын ичинде сөөктүн үн өткөрүмдүүлүгүн аныктайт;

3) сүйлөө процессорун угуу аппараттары менен, анын ичинде сөөк үн өткөргүчтөрү менен алмаштыруу боюнча кызмат көрсөтүүлөрдү алуу үчүн кохлеардык имплантаттар менен майыптыгы бар адамдарды жиберүү боюнча ишти уюштурат.

 Республикалык протездик-ортопедиялык буюмдар мекемеси угуусу боюнча майыптыгы бар адамдарды төмөнкү менен камсыз кылат:

1) маркасы жана модели ага орнотулган кохлеардык имплант менен шайкеш келген сүйлөө процессору менен;

2) угуу даражасын эске алуу менен угуу аппараты, анын ичинде сөөк үн өткөргүчтүгү менен камсыз кылат.

- 7.2-пункттун жетинчи абзацынан кийин төмөнкү мазмундагы абзацтар менен толукталсын:

“- угуу аппараты, алмаштыруу төрт жылдан эрте эмес; 

- веб-камерасы бар ноутбук, кохлеардык имплантаттарга сүйлөө процессору жана үн түзүүчү аппарат беш жылдан эрте эмес, кызматтын белгиленген мөөнөтү аяктагандан кийин, буюмдун бузулгандыгы, эскиргендиги же пациенттин ден соолугунун абалына ылайык келбегендиги жөнүндө корутунду болгондо;

- кепти синтездөө менен экранда жеткиликтүү программалык камсыздоосу бар ноутбук, Брайль системасы боюнча жазуу үчүн прибор, Брайль шрифти менен маалыматты киргизүү/чыгаруу менен сөздү синтездөө менен көчмө тифлокомпьютер, алмаштыруу мөөнөтү беш жылдан эрте эмес, буюмдун бузулгандыгы, эскиргендиги же бейтаптын ден соолугунун абалына ылайык келбегендиги жөнүндө корутунду болгондо, белгиленген кызмат мөөнөтү аяктагандан кийин алмаштырылышы мүмкүн;

- тифлотаякча, эки жылдан эрте эмес;

- вертикализаторлор - зарылдыгына жараша, бирок алты айдан эрте эмес.”.

6. Протездик-ортопедиялык буюмдарды даярдоо жана оңдоо мөөнөттөрү .

6.1. Протездик-ортопедиялык буюмдарды, анын ичинде ортопедиялык бут кийимдерди даярдоо тапшырыкты кабыл алган күндөн тартып 35 жумушчу күндүн ичинде ишке ашырылат. Аз татаалдыктагы ортопедиялык буюмдар (виленский шинасы, Цито шинасы, корсеттер, бандаждар, реклинаторлор, батектер) 10 жумушчу күнгө чейинки мөөнөттө даярдалат.

6.2. Протездик-ортопедиялык буюмдар төмөнкү адамдар үчүн кезексиз даярдалат:

- Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыз кылуу жана миграция министрлигинин алдындагы Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдарды реабилитациялоо борборунда стационардык дарыланууда жүргөндөр;

- 16 жашка чейинки майыптыгы бар балдар;

- РПОБМДО каттоодо турган жана акыркы үч жана андан ашык жыл ичинде кайрылбаган майыптыгы бар адамдарга;

- Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучуларына жана майыптарына;

- "Кыргыз Республикасынын баатыры"жогорку артыкчылык даражасына татыктуу болгон адамдар;

- башка мамлекеттердин аймагындагы согуш аракеттеринде жаракат алган майып аскер кызматчылары;

- Чернобыль АЭСиндеги авариянын кесепетинен жабыркаган майыптар;

6.3. Тапшырыкчы буюмдарды алган күндөн тартып 1 жылдан ашык эмес майыптыгы бар адамдардын пайдалануусунда турган протездик-ортопедиялык буюмдар оңдоого жатат. Колдонуу мөөнөтү эки жылдан ашпаган сапатсыз жана эскилиги жеткен протездик-ортопедиялык буюмдарды алмаштыруу же оңдоо акысыз протездик-ортопедиялык тейлөөгө укугу бар адамдарга модулдук протездерди кошпогондо жылына эки жолу кезексиз жана РПОБМдин эсебинен жүргүзүлөт.

6.4. Протездик-ортопедиялык буюмдарды оңдоо 7 жумушчу күндүн ичинде жүргүзүлөт.

6.5. ПОБду өндүрүү мөөнөтүнө майыптыгы бар адамдын күнөөсү боюнча узартылган убакыт кирбейт (ченегенге, оңдогонго жана башка себептер менен келбегенге).

6.6. Протездерди даярдоо жана даярдалган протездер боюнча талаш маселелерди чечүү үчүн РПОБМдин буйругу менен медициналык-техникалык комиссия түзүлөт. Комиссиянын курамына төмөнкүлөр кирет:

- Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин өкүлү;

- РПОБМдун башкы врачы;

- РПОБМдун протездик техниги;

- РПОБМдун цехтеринин начальниктери.

7. Протездик-ортопедиялык буюмдарды алмаштыруу жана сактоо мөөнөттөрү.

7.1. Протездик-ортопедиялык буюмдарды алмаштыруу буюмдар тапшырыкчыга берилген күндөн тартып бир жылдан кийин жүргүзүлөт.

7.2. ПОБду алмаштыруу төмөнкүчө жүргүзүлөт:

- ортопедиялык бут кийимдерге-бир жылдан кийин;

- тиричилик шаймандарына-эки жылдан кийин;

- кол жана буттардын протездерине – бир жылдан кийин;

- буттардын модулдук протездерине - эки жылдан кийин;

- хлорвинил манжалары бар протездерге жана хлорвинил кабыкчаларга - даяр буюмдарды алган күндөн тартып алты айдан кийин;

- учтар (балдактарга жана таяктарга) жылына эки жолу.

Протездик-ортопедиялык буюмдар сынган же жараксыз болгон учурда аларды мөөнөтүнөн мурда алмаштыруу РПОБМдин медициналык-техникалык комиссиясы түзгөн актынын негизинде жүргүзүлөт.

7.3. Протездик-ортопедиялык буюмдарды алмаштыруу антропометриялык көрсөткүчтөрдү (бою жана салмагы) эске алуу менен жүргүзүлөт, ПОБду ченөө бир айдын ичинде жүргүзүлөт.

7.4. Даярдалган балдардын протездик-ортопедиялык буюмдарын сактоо мөөнөтү эки айды, ал эми чоңдордун протездик - ортопедиялык буюмдарын сактоо мөөнөтү үч айды түзөт.

Протездик-ортопедиялык буюмдарды алууга тапшырыкчы өз убагында келбеген учурда РПОБМ райондук/шаардык социалдык өнүгүү башкармалыгы аркылуу даяр продукцияны алуу зарылдыгы тууралуу маалымат жиберет.

Каза болгондугуна, Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары кеткендигине же башка себептерге байланыштуу тапшырыкчыга берилбеген протездик-ортопедиялык буюмдарды сактоонун көрсөтүлгөн мөөнөттөрү аяктаган учурда алар РПОБМге кайтадан иштеп чыгуу жана андан ары пайдалануу максатында эсептен чыгарылат.