1-БӨЛҮМ. АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨЛӨРҮ

Географиялык абал

Жоош айыл өкмөтү Ош облусунун түндуүк чыгыш тарабындагы Кара-Суу районунда айыл жергенсинде жайгашкан. Аймак чыгыштан Отуз-Адыр айыл аймагы менен, батыштан Ала-Тоо айыл аймагы менен,түндүгүнөн Кара-Суу шаары менен,ал эми түштүгүнөн Мады айыл аймагы менен чектешет ж.б. Айылдык аймактын борбору – Большевик (Кум-Арык) айылы. Облустук борбордон алыстыгы 19 км. Борбордон алыстыгы 649 км. Айыл аймагы 1999 - ж. уюштурулган.

Аймак деңиз деңгээлинен бийиктиги 1600 метр. Климаты кескин континенталдуу.

Жоош айыл өкмөтүндө кооз жаратылыш, таза аба, байыркы көчмөн элдин нарк,

үрп-адаттары сакталып келе жаткан элибиздин меймандостугу чет

элдиктердин кызыгуусун жылдан жылга арттырып келет.

Учурда 5500 түтүндө 32034 адам жашайт. Шайлоочулардын саны

18650 адамды түзөт. Аймакта басымдуу бөлүгү кыргыздар, ал эми

өзбек, тажик, корей жана орус улутундагылар да бар. Калктын негизги

бөлүгү мусулман динин тутунгандар. Айылдыктардын негизги киреше

булагы айыл чарбасы жана мал чарбасы болуп эсептелет.

Жалпы аянты (Га)

19119 га

Ландшафт жана жаратылыш шарттары

Негизинен тоолуу аймак, деңиз деңгээлинен 1600 метр бийиктикте жайгашкан. Кескин континенттик климат айыл чарбасынын өнүгүшүнө олуттуу таасирин тийгизет. Кыш мезгили 4 айга созулат жана катуу кар менен коштолот, минималдуу төмөнкү температура 25 ^оС жетиши мүмкүн. Жай мезгилинде температура 39 ^оС чейин жетиши мүмкүн. Жайында орточо температура 36 ^оС, кышында 11 ^оС.

Жоош айыл өкмөтү саны:____32034_________

анын ичинде (айылдарда):

Жоош айыл өкмөтүнүн калкынын саны 32034 киши, анын ичинен аялдардын саны 15487.

 Кум-Арык(АА борбору)

4677

 Гайрат

2956

Агартуу

2402

Калинин

2883

Маданият

3290

Мамажан

3652

Кызыл-Сарай

1633

Кызыл-Кошчу

3043

Зарбалик

2018

Коммунизим

1057

Питомник

1698

Ак-Жар

1473

Бирдик

1121

СЭӨПнын максаты

СӨЭП нын максаты: 2030-жылга чейин айылдык аймактын бардык тараптарын жана калкынын жашоо шарттары жакшырган, анын ичинде азыр жашап жаткан жана келечек муундардын экономикалык, социалдык жана экологиялык бакубатчылыгын оңдолуп, жер жана суу ресурстарды натыйжалуу пайдаланган, кун энергиясынын – күн панелдери аркылуу пайдалануу, жылытууну уюштуруу, айыл чарба продукциясын кайра иштетуу, мал чарбачылыгынан эт жана сут азыктарын ондуруу, жаныланган инновациялык ыкмаларды колдонуу менен чакан жана орто бизнес ишканаларын ачуу, жеке ишкерлер экологиялык жактан таза продукцияларды чыгарат, өнүккөн инфраструктурасы бар күчтүү айылдык аймакка айланат, жигердүү жаштар, чечим чыгарууга катышкан айыл өкмөттү элестетебиз. Кыргыз Республикасынын Президентинин атайын жарлыгы менен ишке ашып жаткан санариптештирүү жана Жоош айыл аймагынын 11 айылына газ түтүгүн тартып, жергиликтүү тургундарга газ тартуу.

2-БӨЛҮМ. КАЛК

2.1. (таблица) Калк жана эмгек ресурстары

Категория

Факт

күтүлгөн.

Прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Жыл башындагы туруктуу калктын саны (адам)

30106

30941

835

31754

813

32034

280

32694

660

33367

673

34054

687

Өсүш темпи %

1.2%

2.7%

2.6%

0.90%

2.06%

2.06%

2.06%

анын ичинде аялдар

15264

15969

15264

15487

15806

16131

16463

Жыл башындагы эмгекке жарамдуу курактагы туруктуу калктын саны, (адам)

17013

17882

18543

19971

20676

21381

22086

Өсүш темпи (%)

4,9%

3,7%

7,7%

3,5%

3,4%

3,4%

3,3%

анын ичинде аялдар

6466

7335

7996

9424

10129

10834

11539

Экономикалык ишмердиктин түрлөрү боюнча иштеген калктын саны (адам):

123

148

230

299

329

339

342

Айыл чарба

11810

12264

13287

13768

14473

15178

15883

Өнөр жай

101

122

200

278

317

334

339

Иштетүүчү

64

71

78

78

35

17

5

Электр энергиясы

13

15

11

16

21

27

32

Курулуш

572

590

610

630

650

670

690

Соода

1509

1500

1560

1620

1680

1740

1800

Транспорт жана байланыш

355

360

363

366

370

375

379

Башка кызматтар

1111

1125

1151

1177

1190

1203

1209

Калдыктарды кайра иштетүү

0

0

0

0

0

0

0

Жумушсуздардын саны (адам):

40

43

45

43

42

41

40

Өсүш темпи

7,5%

4,6%

4,4%

-2,3%

-2,3%

-2,4%

-2,4%

анын ичинде аялдар

22

23

25

22

22

21

21

Жакырчылыктын эң төмөнкү чегинде турган калктын саны (адам)

285

283

220

213

207

200

190

Өсүш темпи

0,70%

-22,2%

-3,18%

-2,7%

-3,38%

-5%

-5%

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны (эл аралык миграция боюнча кеткендер, адам)

895

900

905

915

923

951

969

Өсүш темпи (%)

0,6%

0,5%

1,1%

0,9%

3,0%

1,9%

1,9%

2.2. Эмгекке жарамдуу калктын өсүшүн, иш менен камсыз кылуу жана эмгек миграциясы маселелерин талдоо

Айыл аймактын калкынын саны 2024-жылы 32034 адамды түзгөн. Ал эми 2023- жылы 31754 адам болгон. 2024-жылы 2023-жылга караганда 280 адамга көбөйдү. Божомолдо 2027-жылга чейин калктын табигый өсүшү 1,7%ге өсөөрү күтүлүүдө.

Эмгекке жарамдуу калктын саны өсөөрү күтүлөт. Себеби, жалпы калктын саны көбөйөт. Статистикада жаш адамдар көпчүлүктү түзгөндүктөн, келечекте эмгекке жарамдуу калктын саны өсөт. Бул албетте бардык тармак үчүн жакшы көрсөткүч болот.

Айыл чарба тармагында 2116 адам иштейт. Келечекте бул көрсөткүч көбөйүшү күтүлөт. Себеби, кайракы айдоо жерлерди сугат айдоо жерге айландырууга аракеттер жүрөт. Ошондой эле Какыр күрүчүн эспортточу атайын борбор ачылып, 15 адам жумуш орун менен камсыз болот.

Өнөр жай менен алектенген калктын саны өсөт. Себеби, кайра иштетүүчү өнөр жайлар, тигүүчү цехттер ачылып, 2027-жылга чейин жүздөгөн адам иш менен камсыз болуусу күтүлүүдө.

Жумушсуздардын саны 2024-жылы 933 адамды, анын ичинен аялдар 387 адамды түздү. Бул көрсөткүч 2023-жылга салыштырмалуу 386 адамга азайып, жумушсуздардын саны 29,3%ды түздү. Себеби, 3 чакан бизнес, 2 бала бакча, 2 кара өрүктү кургатуучу цех, 1 навайкана ачылды. Жумушсуздардын саны-933. Калктын көбүнчө бөлүгү сезон убагында дыйканчылык менен алектенип 4-5 ай гана иштей алышат. Жумуш орундарын түзүү менен 2027-жылга карата божомол менен жумушсуздардын санын 409 адамга азайтуу пландалууда.

-        Чакан бизнести ар тараптан колдоо.

-        Ишкерлерге шарт түзүү.

2024-жылы 2023-жылга карата жакырлардын саны 6 үй-бүлөгө азайган. Айыл өкмөттөгү аз камсыз үй-бүлөрлөргө Республикалык бюджеттен социалдык контракттын негизинде 75 үй-бүлөгө 100 000 сомдон берилип, 20 үй-бүлө жашоо шарты жакшыргандыгына байланыштуу кыскартылды. 2027-жылга карата жакырчылыктын эң төмөнкү чегинде турган калктын санын 37 адамга азайтуу пландалууда.

Миграцияга кеткендердин саны 20 адамга көбөйгөн. Калктын эмгек миграциясы тууралуу маселе ачык бойдон калууда. Мигранттардын болжол менен 80% орто жалпы билимге ээ, бул алардын квалификациясы төмөн позицияларда иштөөсүн шарттайт. Мекендештерибиз барган негизги өлкөлөр болуп Россия Федерациясы жана Казакстан Республикасы эсептелет. Себеби, мектепти аяктаган жаштардын көпчүлүгү чоң шаарларга барууга умтулуусу жана алар үчүн келечекте татыктуу жумуш орундарынын жоктугу. СЭӨПтун жаштарды жумуш менен камсыз кылуу жана миграцияны азайтуу максатында:

-        Жаштарга заманбап кесипчилик окууларды уюштуруу (тил курстары, тигүүчүлүк, IT-тармагы, электрик-сварщик ж.б.)

-        Жаш келин-кыздарга тигүүчү жана кол өнөрчүлүк окууларды уюштуруу

-        Татыктуу айлыгы бар жумуш орундарын көбөйтүү

-        Жеке ишкерлерди окутуу

-        Айыл чарба техникаларын алууда лизингдерди уюштуруп, фермерлерге, жеке ишкерлерге жеткиликтүү кредит маселесин чечүүгө, ири компаниялар тарабынан келишим түзүп, кредит алууга көмөк көрсөтүү

Жеке тургундарга мал чарба алууга арзандатылган кредиттерди алуусуна көмөк көрсөтүү

Мындан сырткары айыл өкмөтү төмөндөгү маселелерди 2025-2027-жылдарга бөлүштүрүп аткарууга алуубуз максаттуу болуп эсептелет:

1.      «Жергиликтүү демилгелерди» колдоо боюнча жобону кабыл алуу жана ишке ашыруу.“

2.      Жоопкерчиликтүү аталык” программасынын тажрыйбасын жайылтуу

3.      Аялдар кеңешинин жана жаштар кеңешинин ишин үй-бүлө менен иштөөгө багыттоо жана алардын ишин активдештирүү.

4.      Коомчулуктун жана айыл өкмөтүнүн өкүлдөрүн, анын ичинде аялдарды кошкондо Гендердик теңчилик.

5.      Лидер болуу темаларында окууларга катыштырууга көмөктөшүү Айыл өкмөттүн иш алып баруусун санариптештирүү.

6.      Ар жылдын аягында ар тармак боюнча жыл мыктыларын аныктап, алдыӊкыларды салтанаттуу түрдө чогулушта сыйлоо.

7.      Айылдык кеңештин депутаттарын жана айыл өкмөттүн кызматкерлерин окутуу

8.      Жергиликтүү бюджеттер боюнча социалдык тармактарга, сайтка жана маалымат такчасына маалымат жайгаштыруу.

9.      Жылына 2 жолудан кем эмес бюджеттик коомдук угуу өткөрүү.

10.   Кыргыз жараны” деп жарандардын өзүн таануусу боюнча иш чаралар планын иштеп чыгуу.

11.   Өзүн тастыктаган документтерин алууга көмөктөшүү.

12.   Мигрант болуп чет жерде жүргөн ата-энелердин балдарынын маалыматтык базасын жыл сайын жаңыртып туруу жана тиешелүү мамлекеттик органга берүү.

3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТТАР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРАСТРУКТУРА

3.1. (таблица) Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Ичүүчү сууга жеткиликтүүлүк (%)

4609

4721

4796

4800

4804

4808

4812

Кожолуктарды катуу тиричилик калдыктары (КТК) ташып чыгаруу менен камтуу (%)

2,4%

1,6%

0,8%

0,8%

0,8%

0,8%

0,8%

Ички жолдордун жалпы узундугунан канааттандырарлык абалдагы асфальтталган ички жолдордун үлүшү (%)

30%

30%

35%

40%

45%

50%

55%

Көчөлөрдүн жалпы санынан жарыктандырылган көчөлөрдүн үлүшү (%)

45%

50%

60%

68%

72%

78%

86%

Спорттук секцияларга тартылган жарандардын саны (адам)

500

600

750

800

900

1100

1350

Маданият чөйрөсүндөгү ийримге катышкан жарандардын саны (адам)

100

150

200

250

300

400

500

Балдарды мектепке чейинки билим берүү менен камтуу (%)

27%

30%

35%

42%

50%

60%

70%

Балдарды мектептик билим менен камтуу (%)

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

Медициналык персонал менен камсыздоо деңгээли (адам)

32

34

36

38

40

42

44

Калктын турак жай менен камсыз болушу (бир тургунга жалпы аянттын кв. м)

160

160

155

150

145

140

135

(башка көрсөткүчтөр)

0

0

0

0

0

0

0

3.2. Учурдагы кырдаалды анализдөө

Жоош айыл аймагында таза сууну пайдалануучулардын саны күндөн-күнгө өсүүдө, бирок суу трассасына коюлган азбис трубалары эскилиги жетип, айылдардын аралыгында же айыл ичинде суу тоскоолдуктары улам-улам пайда болуп турат. Жумушчу топ барып, жаралган тоскоолдукту таап, ондоо иштерин жүргүзүшүп элге суу бергенге чейин бир топ убакыт таза суу токтотулат. Айылдын таза суунун көлөмүн жана сапатын жакшыртуу үчүн суу трассасынын түктөрүн тартуу керек, трубалардын жоондорун коюп, айыл ичиндеги сважиналарды да ишке түшүрүү керек.

Ичуучу суу жана катуу тиричилик калдыктарын ташып чыгаруу боюнча койгой бар, анткени муниципиалдык ишкана тузуло элек. Катуу тиричиликти чыгаруудагы койгой, бул убагында чыгарылбагандыгы, элдин калдыктарды чыгаруудагы эрежелерди сактабагандыгы, санитардык эрежелердин бузулуусу, таштанды тогуучу жайдын жоктугу.

Ички жолдорду жасоода каражаттын жоктугу, ички жоодорду асфальттоо коп каржатты талап кылат. Ички жолдорду асфальттоого инвестицияны тартуу кыйын, ал боюнча тажрыйба жок.

2027 –жылга кочолорду жарыктандырууга жетуу планда турат.

Спорттук ийримдерди уюштурууда кыйынчылыктар, керектуу тренерлер жетишсиз, алардын айлыктары каралган эмес.

Маданий иш-чараларга адамдардын кызыгуусу жок.

Элдин мобилизациялоо маселе бар, чогулуштарга жана маданий иш-чараларга чакыруу кыйындыкка турат.

Калктан таштандыларды чогултуп жана жыйноо үчүн ар бир түтүнгө бир кабына 30-40 сомдон бекитилген. Тарифти чогулушу 60 пайызды түзөт. Бул көрсөткүчтөр эгерде таштанды таштоочу полигон жакынкы аралыкта ачылып, ишке берилсе бир топ арзандашы күтүлүүдө. Кээ бир айыл тургундары уруксаты жок жерлерге, көчө жээктерине, сайлардын жээктерине, коомдук жайларга таштандыларын таштап салышат. Айыл ичиндеги коомдук жайларга мекемелерге таштанды челектерин орнотуу керек.

Төмөндөгү аткарылуучу иш чараларды 2025-2027-жылдар аралыгында аткаруу максаткы ылайык келет:

Жоош айыл өкмөтүнүн Гайрат, Агартуу, Калинин, Маданият, Мамажан, Зарбалик, Большевик, Коммунизм, Кызыл-Кошчу, Кызыл-Сарай жана Питомник айылдары Компакт жайгашкандыгы себебинен, аталган айылдарга Газ трубасын тартуу

Жоош айыл өкмөтүнүн Ак-Жар айылындагы жаңы түшүп жаткан чектерге жол куруу 10 км

Жайытка баруучу жолду жылына оңдоп түзөө

Элди уюштуруу менен көйгөйлүү тилкелерди жоюу жана сугат системаны оӊдоо.

Негизги суу бөлүштүрүүчү жерлерге темир капкаларды орнотуу.

Маданият-Мамажан сырткы чон жолдордун ортосунан өткөн турбаларды жанылоо, Отуз-Адыр каналынан агып келүүчү 2100 метр аралыктагы Учкун-Маданият арыгын латоктоо.

Коммунизм, Ак-Жар, Маданият, Кызыл-Кошчу, Питомник, Гайрат, Калинин, Зарбалик жана Мамажан айылдарындагы көйгөйлүү участокторду оӊдоо жана көпүрөлөрдү салуу.

СПАга төгүлүүчү суу төлөмдөрүн чогултуу боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү

Коммунизм айылынын ички арыктарына латок коюу

Кызыл-Сарай айылынан Кызыл-Кошчу айылына түшүүчү узундугу 2000 метр бетон арыгын реконструкциялоо

Ичүүчү суу менен калкты камсыз кылуу максатында Кызыл-Тал участкасына 10000 кубтук резервуар куруу

Бирдик айылынын ички арыктарына 6 км латокторду куруу

Жолбун иттерди атуу.

Жоош айыл аймагынын айылдарынын жолдоруна шагыл төгүү

Калинин айылынын жаны чектеги көчөлөрүнө трубаларды орнотуу

Бирдик айылынын Пазылов Мурзабек көчөсүнө асфальт төшөө

Кызыл-Кошчу айылынын Бердикулов жана Шопоков көчөлөрүнө тротуар салуу.

Жоош айыл өкмөтүнүн кум-Арык, Агартуу, Гайрат, Калинин, Маданият, Мамажан, Ак-Жар, Кызыл-Сарай, Кызыл-Кошчу, Бирдик, Питомник, Коммунизм жана Зарбалик айылдарына 1 км ден ашуун жолдорун асфальт төшөө.

Айыл тургундарынын 100 % таза суу менен камсыз кылууга жетишүү.

65 км узундукта таза суу трассасын тартуу.

Айыл ичиндеги көчөдө орнотулган суу чорголорун көзөмөлдөп оңдоп -түзөө иштерин жүргүзүү, жарылган турбаларды алмаштыруу, кошумча таза суу линияларын тартуу.

Көп жылдан бери иштебей турган Кызыл-Сарай, Агартуу, Гайрат, Маданият, Мамажан айылдарындагы скважиналарды ондоп иштетүү

Жоош айыл аймагынын айылдарындагы ар бир үйгө суу киргизип, суу эсептегич койдуруу

Котур булактан тартылган 8500метр линияга АПУ жана ИПУ иштерин жумуштарын даярдоо

Питомник айылындагы таза суу түтүктөрүн алмаштыруу

Кызыл-Кошчу айылынын таза суу линияларын тартуу

Ак-Жар айылынын жаны конушуна суу түтүкчөлөрүн орнотуу

Жоош айылынын тургундарынын үйүнө таза суу алып кирген бардык түтүнгө водомер орнотуу. Электросчетчик.

Айыл аймакты таштандылардан арылтуу менен айыл тургундарына айлана чойронун тазалыгын сактоосун камсыз кылуу. Айыл тургундарына таштандыларды латокторго, коомдук жерлерге таштабоо боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү. График менен таштандыны чогултууну уюштуруу

Жоош айылынын борбордук көчөсүнө таштанды тогуучу 18 даана урналарды орнотуу.

Калкты электр-энергиясы менен камсыз кылууга көмөктөшүү жана түнкү жарыктандырууну орнотуу. Питомник айылына 1 трансформатор, электр чубалгыларын жана столбаларды орнотуу.

Кызыл – Кошчу айылынын Калбердиев жана Дыйканбаев көчөлөрүнө электр мамычасын орнотуу

Бирдик айылына 75 даана столба жана жаны чекке 1 трансформатор орнотуу

Агартуу айылы аркылуу өтүүчү Ош-Кара-Суу чон жолуна түнкү жарыктандырууну орнотуу

Кызыл-Сарай айылынын Баит Абдираимов көчөсүнө 15 даана электр мамычасын орнотуу

Кызыл-Сарай айылынан өтүүчү Отуз-Адыр Кара-Суу жолун капиталдык ремонттон өткөрүү

Мамажан айылындагы таза суу турбаларын алмаштыруу( жети айылга суу келет )

Мамажан айылына трансформатор алуу

Зарбалик айылына ФАП курууга өздүк салым

Питомник айылына трансформатор алууга

Калкты маданий иш-чараларга тартуу үчүн клубдун материалдык жана техникалык базасын чындоо. Маданият үйүнүн бөлмөлөрүнө ремонт жасоо, эмеректер менен камсыздоо, аппараттарды жана музыкалык аспаптарды алуу.

Калктын тарыхы жана айылдын тарыхы темасында ийгиликтүү мисалдар менен иш чараларды уюштуруу

Коомдук маданий-массалык иш чараларды өткөрүү. Иш чараларга аялдарды, жаштарды, аяр катмарларды ж.б. катышуусун камсыз кылуу

Жаштардын маданий деңгээлин көтөрүү. Чыр чатаксыз жашоо, ынтымакты колдоо демилгелерин колдоо. Жаштар борборун өнүктүрүү. Айылдык жаштар уюмун юридикалык каттоодон өткөрүү. Айылдык жаштар уюмунун жобосун иштеп чыгып, Айыл өкмөтүнөн бекиттирүү

Жаштар уюмунун 3 жылдык стратегиялык планын иштеп чыгуу, бекитүү, ишке ашыруу. жана ага ылайык айылда маданий, спорттук, ашардык, таалим-тарбиялык иш чараларды уюштуруп, өткөрүү

Жергиликтүү жаштар жана жаштар уюмдары менен байланышты, маалымат алмашууну,биргелешип иш алып барууну түзүү. Жаштар арасында ыктыярчылыкты жайылтуу иш чараларын өтүү. Жаштар ресурстук борборун уюштуруу

Балдар жана кыздар арасында көркөм чыгармачылыкты өнүктүрүү. Атайын кружокторду уюштуруу

Спорт менен машыгуу үчүн шарттарды жакшыртуу. Спорт клубдун 3 жылдык стратегиялык өнүгүү планын жана аткара турган иштердин планын иштеп чыгып бекитүү. Айылга ылайык келе турган спорттун түрлөрүн аныктоо жана жыл ичинде өткөрүлө турган спорттук иш чаралардын жана мелдештердин графигин иштеп чыгып бекитүү. Жарыялоо. Спорттун түрлөрү боюнча мелдештерди уюштуруу жана ага аталардын балдары менен келүүсүнө жетишүү. Спорттун түрлөрү боюнча спорттук секцияларды уюштуруу жана ага аяр катмарлардын балдарын катыштырууга жеңилдиктерди кароо.

Гайрат, Ак-Жар, Мамажан, Питомник, Агартуу, Коммунизм, Маданият, Кызыл-Кошчу, Бирдик айылдарына спорт зал куруу.

Балдарды жана жаштарды, анын ичинде кыздарды сергек жашоого үндөө. Массалык спорттук иш чараларды уюштуруу: кыздар арасында жана балдар арасында волейбол, кичи футбол. «Өзүңдөн башта» кыймылы аркылуу калктын бардык катмарынын катышуусунда ачык асманда массалык спорт иш чараларын өткөрүү.

Эс алуучу жайлардын шарттын жакшыртуу жана мектепке чейинки жаштагы балдарга шарттарды түзүү. Кенже курактагы балдар ойноо аянтчасын уюштуруу.

Жоош айыл өкмөтүндөгү «Тарыхый Музей»дин экспанаттарынын көпчүлүгүнүн эскилиги жеткендиги үчүн реставрациялоо. Имараттын ички жана сырткы абалын жакшыртуу жана жалпы капиталдык ремонттон өткөрүү.

Музейдин эскилиги жеткен чатырын жаңылоо

«Тарыхый Музей»ди кеңейтип, башка айыл өкмөттөр менен, райондук жана областтык мекемелерге музейди тааныштырып, музейге кызыктырып, чакыруу.

Окуучулардын белгилүү бир предметтер боюнча билимин жана жалпы кругозорун жогорулатуу боюнча атайын окуу курстарын ачуу.

Мектеп окуучуларын район, облус, республикалык деӊгээлдеги жана эл аралык иш чараларга, экскурсияларга катыштыруу

Китепкөйлөрдүн санын арттыруу. Айылдык -китепкананын китеп фондун көбөйтүү. Кенже курактагы балдарды тарбиялоо боюнча иш чара уюштуруу.

Мектеп окуучуларынын таалим-тарбия алышы үчүн ыңгайлуу шарт түзүү үчүн анын материалдык-техникалык абалын жакшыртуу

Калинин айылынын спорттук аянтчасын жаӊылоо жана жакшыртуу

Мектеп жетекчилигин жана мугалимдерди башка ийгиликтүү мектептерге тажрыйба алмашууга байма-бай жиберип туруу. Тайрыйба алмашууну салтка айландыруу.

Ар кандай район, облус, республикалык жана эл аралык деӊгээлдеги кароо-сынактардан, олимпиадалардан, фестивалдардан, спорттук мелдештерден байгелүү орундарды ээлеген жана ЖРТ жыйынтыгы боюнча жогорку көрсөткүчтөргө жетишкен окуучуларга кызыктыруучу байгелерди уюштуруу

Бирдик айылынын учурдагы мектебинин имаратынын жанына дагы кошумча имарат куруу

Мектепке чейинки өспүрүм балдардын таалим-тарбия алышы үчүн бул мекемелердин материалдык-техникалык абалын жакшыртуу. Тиешелүү балдар бакчаларын капиталдык ремонттон өткөрүү

Бала бакчалардын балдар ойноочу аянтчаларына балдар үчүн ынгайлуу шарттарды түзүү

Компьютер жабдыктарын, интерактивдик доска, проектор, CD плеер алуу

180 баланы мектепке чейинки билим менен камсыз кылуу. Жеке бала бакчаларды ачууга көмөктөшүү.

Мектептип алдында 3 сааттык бала-бакчаларды ачууга көмөктөшүү.

Жайлоо бала бакчасын уюштуруу

Кызыл-Сарай, Маданият, Питомник, Ак-Жар айылдарына жаңы балдар-бакчасын куруу.

3.3. Жергиликтүү коомчулуктун артыкчылыктуу муктаждыктарына анализ жүргүзүү

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Питомник айылында таза суу көйгөйү абдан оор абалда. Учурда пайдаланылып жаткан суу түтүгүнүн диаметири кичине. Питомник айылы таза суунун негизги магистралдык түтүгүнөн 5 500 метр алыстыкта жайгашкандыгына байланыштуу жергиликтүү бюжеттин эсебинен бул түтүктү алмаштыруу оор болуп турат.

Питомник айылынын 5500 метр түтүгүн амаштыруу үчүн айыл өкмөт тарабынан зарыл болгон иш кагаздар даярдалат. Андан сыркары турдуу өкмөттүк жана бейөкмөт уюмдарга долбоор даярдоо үчүн долбоордун сметалык наркы жанан архитектуралык, экологиялык керектүү документтерди даярдоо зарыл.

Долбоор ишке ашырылса 1698 тургун жашаган Питомник айылына тартылуучу 5500 метр түтүгү алмашып Питомник айылынын тургундары таза сууга болгон көйгөйү алдыдагы 15-20-жылга чечилүүсү күтүлөт.

Ак-Жар айылынын жаны конушу учурда электр чубалгылары жана таза суу түтүктөрү толук тартыла элек.

Ак-Жар айылынын жаңы конушунун жашоочуларын таз суу жана электр энергиясы менен камсыздоо үчүн Райондук электр тармактары менен тыгыз иштешип электр мамычалар, чубалгыларды пландуу орнотуу керек. Ак-Жар айылындагы Машрапсай сайында таза суу скважинасы ишке түшсө жаңы конушту туташтыруу керек.

Ак-Жар айылынын жаны конушун таза суу жанан электр энергиясын тартуу менен жаңы конуштун инфраструктурасы жакшырып тургундардын жашоо болгон ыңгайлуу шарттар түзүлүп, жашоого болгон муктаждыктран чечилет.

Жоош айыл аймагынын тургундары жылдан жылга көбөюп жана таза сууга болгон муктаждыгы артууда. Жогорудагы маселени чечүү үчүн Кызыл-Тал участкасындагы дренаждарды калыбына келтирип Машрапсай сайынын деңгээли жылдан жылга төмөндөөсүн алдын алуу үчүн дамба куруу абзел.

Машрапсай сайынын деңгээли жылдан жылга төмөндөөсүн алдын алууга дамба куруу үчүн Машрапсай сайынын эки жеегин бекемдөөгө МЧСнын жылдык иш планына киргизүү жана сайдын ичине курулуучу дамбанын сметалык наркын аныктап түрдүү донорлор менен иштешүү.

Кызыл-Тал участкасындагы дренаждарды калыбына келтирип Машрапсай сайынын деңгээли жылдан жылга төмөндөөсүн алдын алуу үчүн дамба куруу менен Жоош айыл өкмөтүндө жашаган 32034 адам таза сууга болгон көйгөйлөр чечилип кожолуктарга таза сууну жеткирип берүү турукташат.

Башка айыл аймактар катары Жоош айыл аймагындагы эң орчундуу көйгөйлөрдүн бири бул катуу таштандылар. Катуу таштандылардын жол жээгине, сайларга, каналдарга ташталуусу айыл аймактын санитардык, гигиеналык абалын курчутуп айыл өкмөттун тургундарына жана меймандарынын саламаттыгына коркунуч туудуруда. Жогорудагы көйгөйдү чечүү үчүн. Ак-Жар айылына катуу таштандыны кайра иштетүүчү завод куруу.

Жоош айыл өкмөтү тарабынан ички жана сырткы инвесторлорго жагымдуу инвестициялык климатты түзүү. Катуу таштандыны кайра иштетүүчү завод куруучу инвесторго мыйзамдын талаптарына ылайык керектүү иш кагаздарын даярдап берилет. Инвестор жана айыл өкмөтү үчүн пайдалуу көп жылдык келишим түзүлөт.

Катуу таштандыны кайра иштетүүчү завод курулса, айыл аймактын жана райондун тазалыгына экологиясына чоң таасирин тийгизет. Кошумча иш орундар пайда болуп жергиликтүү эл жумуш менен камсыз болот.

Заводтордун курулуусу менен андан тушкөн ижаралардын эсебинен аймактын башка көйгөйлөрүн чечүүгө каражат пайда болот.

Жоош айыл аймагынын айыл аралык жолдорунун абалы бир аз жакшырганы менен айылдардын ички жолдорунун абалы начар болгондуктан. Республикалык каржы булактары, донордук жана жергиликтүү элдин өздүк салымдары менен ички жолдорду асфальттоо.

Айылдардын жана айыл аралык жолдорду асфальттоо үчүн айыл өкмөт тарабынан атайын каржы бөлүнүп, долбоордун сметалык баасы, чиймелери, жана башка керектүү уруксат кагаздары даярдарлып, кош каржылоо менен ички жолдорду оңдоо.

Айыл өкмөттун ички жолдору жакшырса анда каттаган транспорт каражаттары үчүн щшарттар түзүлүп аймактын жашоочуларынын социялдык экономикалык абалы жакшырат.

Айыл аймактын, айылдардын ички жолдорунун көпчүлүк бөлүгү жарыктандырылбагандыктан жашоочулар үчүн түнкүсү ыңгайсыздыктар жаралып, транспорт каражаттарынын кырсыка учуроосу, түрдүү майда уурулуктар болуусу көйгөй жаратат.

Айыл аймактын ички жолдорун жарыктандырууда демөөрчүлөр, көп учурда көчөгө атын койгон үй-бүлөө тарабынан каржыланат. Айыл өкмөттүн жылдык планына киргизилип этабы менен айыл аймактын көчөлөрү толугу менен жарыктандырылат.

Айыл айматын көчөлүрү жарыктандырылуусу менен аймактын иннфраструктурасы жакшырып жарандар үчүн шар түзүлөт. Ички жолдордун жарыктандырылуусунун жоктугунан улам болуп жаткан унаалардын кырсыгы майда уурулуктар азаят.

3.4. Социалдык жана жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга керектөөлөргө анализ жүргүзүү

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Жоош айыл өкмөтүнүн Гайрат, Агартуу, Калинин, Маданият, Мамажан, Зарбалик, Большевик, Коммунизм, Кызыл-Кошчу, Кызыл-Сарай жана Питомник айылдары Компакт жайгашкандыгы себебинен, аталган айылдарга Газ трубасын тартуу.

Эгерде Жош айыл аймагын газдаштыруу колго алынса, жакын жайгашкан 11 айылга газ түтүгүн тартуу оңой болот. Себеби бири-бирине жакын компакт жайгашкан.

Газ тартуу менен Жоош айыл өкмөтүнүн инфраструктурасы жогорулап, мындан ары жарандардын электр энергиясына болгон чыгымдары азаят.

150 000 000-350 000 000 АКШ доллары

Маданият-Мамажан сырткы чон жолдордун ортосунан өткөн турбаларды жанылоо, Отуз-Адыр каналынан агып келүүчү 2100 метр аралыктагы Учкун-Маданият арыгын латоктоо

Маданият-Мамажан сырткы чон жолдордун ортосунан өткөн турбаларды жанылоо, Отуз-Адыр каналынан агып келүүчү 2100 метр аралыктагы Учкун-Маданият арыгын латоктоо менен Маданият айылындагы 420 га жер аянты жана КПТСнын 70 га дан ашуун жер аянттарына агын суунун келүүсү жоготуусуз орундалат.

Маданият айылынын 2100 метр жана Мамажан айылынын 2000 метр аралыктагы келүүчү сугат суу каналдары латоктолуп, суунун жок болуусу токтотулат.

14 000 000

Жоош айыл өкмөтүнүн кум-Арык, Агартуу, Гайрат, Калинин, Маданият, Мамажан, Ак-Жар, Кызыл-Сарай, Кызыл-Кошчу, Бирдик, Питомник, Коммунизм жана Зарбалик айылдарына 1 км ден ашуун жолдорун асфальт төшөө.

Жоош айыл өкмөтүнүн кум-Арык, Агартуу, Гайрат, Калинин, Маданият, Мамажан, Ак-Жар, Кызыл-Сарай, Кызыл-Кошчу, Бирдик, Питомник, Коммунизм жана Зарбалик айылдарына 1 км ден ашуун жолдорун асфальт төшөө менен айыл аймактын инфраструктурсы жогорулайт.

Жоош айыл аймагынын ар бир айылдарына кеминде 1 км ден асфальт төшөлөт. Элдин жашоо шарты жакшырат.

100 000 000 – 200 000 000

Гайрат, Ак-Жар, Мамажан, Питомник, Агартуу, Коммунизм, Маданият, Кызыл-Кошчу, Бирдик айылдарына спорт зал куруу.

Гайрат, Ак-Жар, Мамажан, Питомник, Агартуу, Коммунизм, Маданият, Кызыл-Кошчу, Бирдик айылдарына спорт зал куруу үчүн республикалык бюджеттин эсебинен акча каражатын кароо зарыл

Спорт зал куруу менен айыл аймактагы айылдардын жарандарынын, анын ичинен 30% жаштар жана 20% аялдардын ден-соолугун чындоо жана спорт менен алектенүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болобуз

100000000-120000000

Жоош айыл өкмөтүнө атайын техникалар: Таштанды ташуучу, эксковатор, оор жүк ташуучу авто унаалар, таштанды ташуучу унааларды алуу.

Жоош айыл өкмөтүнүн инфраструктурасын жакшыртуу максатында атайын техникаларды алуу менен айыл аймактагы жол суу тазалык жана башка көйгөйлөр өз убагында аткарууга шарт түзүлөт

Жоош айыл аймагындагы инфраструктурасындагы көйгөйлөр аз чыгым менен өз убагында чечилип тургундарга ыңгайлуу шарт түзүлөт

10 000 000-

25 000 000

4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ

4.1. (таблица) Экономикалык өнүгүү (миң сом)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023-ж

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Негизги фонддор (юридикалык жактар боюнча, үй чарба секторун эсепке албаганда)- (жылдын аягына карата толук наркы боюнча)

-

-

711940606

718129719

720693419

724335269

731094190

Экономиканын негизги секторлору боюнча товарларды өндүрүү жана кызмат көрсөтүү көлөмү:

513,2

518,9

532,4

569,7

570,8

575,9

560,2

Айыл чарба

61418,2

62918,7

63596,4

69781,9

65108,5

67113,2

69101,1

Өсүмдүк өстүрүү

0

0

0

0

0

0

0

Мал чарбачылыгы

43512,4

43763,2

44381,2

44545,6

44813,7

44911,1

45002,8

Юридикалык жактардын өнөр жай продукциясынын көлөмү

35103,8

35219,6

35318,4

38261,6

40350,0

40600,0

41000,0

Өнөр жай кызматтары

2

2

2

2

2

2

2

Жөнөтүлгөн продукциянын көлөмү

2 240,0

2750,0

2750,0

2750,0

2750,0

Курулуш - негизги капиталга колдонулган инвестициялар - ар кандай обөектилер боюнча жалпы суммада

7120,0

7120,0

7120,0

7120,0

Экономикалык иштин түрлөрү боюнча көрсөтүлгөн рыноктук кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү

-

-

-

-

-

-

-

Дүң жана чекене соода, автомобилдерди жана мотоциклдерди оңдоо

-

-

-

-

-

-

-

Мейманканалардын жана ресторандардын иши

-

-

-

-

-

-

-

Транспорттук иш-чаралар жана жүктөрдү сактоо

-

-

-

-

-

-

-

Маалымат жана байланыш

-

-

-

-

-

-

-

Финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу

-

-

-

-

-

-

-

Кыймылсыз мүлк операциялары

-

-

-

-

-

-

-

Кесиптик, илимий жана техникалык ишмердүүлүк

1

1

1

1

1

1

1

Административдик жана көмөкчү иш-чаралар

1

1

1

1

1

1

1

Билим берүү

23

23

23

30

30

30

30

Саламаттыкты сактоо жана социалдык кызматтар

14

14

14

14

13

13

13

Искусство, көңүл ачуу жана эс алуу

2

2

2

2

2

2

2

Башка тейлөө кызмат көрсөтүүлөрү

1

1

1

1

1

1

1

Түз инвестициялар

10548,7

108200,0

190300,1

297460,0

297600,3

297650,0

297700,0

Айыл чарба

0

0

0

0

0

0

0

Өнөр жай

10518,7

108200,0

190300,1

297460,0

297600,3

297650,0

297700,0

Курулуш

-

-

-

-

-

-

-

Соода

30

32

35

37

39

41

43

Транспорт жана байланыш

-

-

-

-

-

-

-

Башка кызматтар

1

1

1

1

1

1

1

Калдыктарды кайра иштетүү

-

-

-

-

-

-

-

Калктын кирешеси:

-

-

-

-

-

-

-

Орточо номиналдык эмгек акы

19762

23134

25165

28210

28210

28210

28210

Эмгек мигранттарынын которуулары

28868274

22551428

16234582

14917736

10600890

10600890

Пенсиялардын орточо өлчөмү

5210

6738

7653

8196

9063

9930

10826

Жөлөкпулдардын орточо өлчөмү

500

800

800

1000

1000

1000

1000

Чакан жана орто бизнестен түшкөн кирешенин орточо өлчөмү

12,0

12,0

14,0

21,0

24,0

35,0

40,0

4.2. Учурдагы кырдаалды жана экономикалык адистешүүнү талдоо

Жоош айыл окмоту боюнча айыл чарба продукциясын кайра иштетуу ишканасы жок, ошол себептен ондурулгон айыл чарба продукциясы чийки зат турундо сатылат. Жер иштеткен дыйкандар: жугору, арпа, буудай, пахта, беде, помидор, дарбыз, пияз, картошка, баклажан, сабиз ондурот. Ондурулгон продукциялар сатуу маселе оор, Кара-Суунун базарынан райондун бардык жагынан продукицялар чийки зат турундо келип, атаандаштык жогору болгондуктна, кеткен чыгымдарды актабайт. Айыл чарба чойросундо, жаны жумуш орундарын тузуу дагы оор турат. Техниканын жетишсиздиги, куйуучу майдын кымбаттыгы, жер семирткечтерге болгон баасы бийиктиги, жумушчу кучтун жоктугу продукцияларды сапаттуу онуктурууго тоскооолдук жасайт. Андан сырткары тамчылатып сугаруу толук кирген эмес. Продукцияны сатуу учун бизнес чынжырчасы тузулгон эмес. Эмгекке жарамдуу калктын саны жетишсиз жана тажрыйбанын жоктугу дагы тоскоолдук болуп эсептелет.

Чакан жана орто бизнести онуктуруу учун инфраструктура маселеси толук чечилген эмес. Мамлекеттик ссуданы алып иштетуу боюнча айыл окмотто тажрыйба жок. Бизнес чойросун онуктуруудо бизнес демилгелердин аздыгы жана рентабельный болуусу.

Ири инвесторлорду тартуу учун чон бизнес пландарды тузуу керек, бизнес пландын устундоо иштоочу кадрлардын жоктугу.

Айыл окмоттун аймагында айыл чарба продукциясын ондуруу жана кайра иштетуу эн жай онугуудо. Айыл чарба багытындагы жер 5518 га тузот. Мисал катары пахтада ондурууну карасак: 1га жерден 35 центр пахта жыйналат, бул корсоткуч жерди иштетуудо озун актабаган чойро болуп эсептелет. Ушундай корсоткуч болгонуна карабастан, дыйкандар акыркы 2 жылдан бери 35 га (улуш жерине) пахта ондурот. Ошондуктан дыйкандардын кредиттик каражаттарга муктаждык кучоду.

Айыл чарба продукциясын кайра иштетууну колго алууну сунуштайбыз. Анын ичинде помидордон томат, соус жана привправа жасоо, беде менен жугорудон малга тоют жасоо. Таштандыларды кайра иштетуу ишканасын ачуу учун коншу айыл окмоттор менен суйлошуп, чийки заттын кайсыны коп болсо, ошол затты кайра иштетебиз. Мисал катары: Кагазды же пластиканы кайра иштетуунун санап чыгабыз. Кайра иштетууну баштоо учун инвесторду тартуу маселе жатат. Кайра иштетууго адситерди окутуу, жаны ыкмалар менен тааныштыруу, жаны технологияларды кийируу, климаттын озгорушун эске алуу, айлана-чойрону коргоону нормаларын кийируу койгой бар.

Чийки зат жетиштуу, жумушчу куч жетишсиз, технологдор керек. Бизнес тармакты онуктуруу адситери жана менторство (устат – шакирт) керек.

Кайра иштетууну онуктуруу учун аймактын брендин иштеп чыгуу, мында помидордон жасалган продукциясын маркетингин, ал эми фермердик чарбалар муктаж болгон тоют маселесин чечуу учун беде менен жугорудон тоют даярдоо.

Дыйкандар жана фермерлер учун кайра иштетууну онуктуруудо айыл окмот тарабынан томонкудой колдоо болот:

-        Жер маселесин чечип беруу;

-        Муктаждык болсо, имараттарды пайдаланууга акысыз же акылуу беруу;

-        Кайра иштетуунун онуктуруу учун башка айыл аймактардын мыкты тажрыйбасы менен таанышуу;

-        Керектуу инфраструктураны карап чыгуу: жол, транспорт, суу, коммуникация.

Жоош айыл өкмөтүнө караштуу Мамажан айылындагы № 254 жана № 255 30,83 га жер аянтына логистикалык борбор куруу.

Салык төлөөчүлөргө анализ жүргүзүү.

Салык төлөөчүлөргө тушундурүү иштерин жүргүзүү

Мал чарбачылыгынын сапатын жакшыртуу үчүн фермерлерге, анын ичинде аялдарга, жаштарга жана айыл тургундарына түшүндүрүү иштерин жүргүзүү

Айылдагы ветеринардык сервистер менен ар бир түтүндү малдарга бир жылдык ветеринардык кызмат көрсөтүү боюнча келишим түзүүнү камсыздоону адатка айландыруу үчүн түшүндүрүү иштерин жүргүзүү

Малды убагы менен вакцинация иштерин жүргүзүүгө калкты, анын ичинде аяр катмарларды үгүттөө.

Саан уйлар үчүн чыктуу тоют (силос, сенаж, тоют кызылча, сабиз, ашкабак) даярдоо боюнча түшүндүрүү жана окутуу иштерин жүргүзүү

Ар бир үчүнчү үйдө 4-5 тен бал челек кармоо боюнча боюнча түшүндүрүү жана аарычылык боюнча окутуу иштерин жүргүзүү

Жасалма уруктандыруу пунктун иштетүү жана уйларын жасалма жол менен уруктандырууга айылдыктарды көндүрүү

Жайыттарды үнөмдүү пайдалануу үчүн малчылардын көчүп-конуу иштерин уюштүруу

Жылдык айыл чарба фестивалына өндүрүүчүлөрдү фермерлерди катыштыруу көмөктөшүү

Жашылчага ылайыктуу жерлерге картөшкө, сабиз, сарымсак ж.б. айдоо боюнча фермерлерге, анын ичинде аялдарга, жаштарга жана аяр катмарларга түшүндүрүү иштерин жүргүзүү

Ирригациялык системаны жакшыртууга, суу жетпеген жана кайрак жерлерди өздөштүрүүгө көмөктөшүү

Айыл аймактагы агын суу келүүчү ички арыктарды латоктоо

Жоош айылына тиешелүү айдоо жерлерди суугарчу ирригациялык каналдардын картасын түзүп чыгуу жана анын көйгөйлүү жерлерин аныктоо.

Жоош айыл өкмөтүнүн кайракы жана таштак жерлерине суу чыгарып көрктөндүрүп көчөт эгүү жана тамчылатып чыгаруу

Айыл чарба жерлерин конкурс аркылуу алуу үчүн кооператив үрөөн чарбаларга асыл тукум чарбаларды эл арасында көбөйтүү, сандан сапатка өтүү.

Бирдик айылынын кайракы кайра бөлүштүрүү фондунун жерлерине жакшы сорттогу көчөттөрдү тигип, заманбап тамчылатып сугаруу жана кароонун жаныча методу менен карап убагы келгенде мол түшүм алып өкмөттүн бюджетин көтөрүү

Жоош айыл өкмөтүнүн Маданият, Кызыл-Кошчу жана Питомник айылдарына агын суу агып келүүчү каналдардын акыркы бөлүктөрүн заманбап үлгүдө латоктоо

Айыл тургундарынын, анын ичинде аялдардын, жаштардын, аяр катмарлардын насыя алуу мүмкүнчүлүктөрүн жакшыртуу жана финансылык сабаттуулугун жогорулатууга көмөктөшүү

Аялдардын ишкердик менен алектенүүсүнө көмөктөшүү, жергиликтүү ресурстарды жана жаңы технологияларды пайдалануу менен айыл тургундары өндүргөн продукцияларды сатууга жардам көрсөтүү үчүн социалдык долбоорлорду ишке ашырып жаткан бизнес коомчулугу менен кызматташууну уюштуруу

Айыл чарба продукцияларын кайра иштетүүгө жана кол өнөрчүлүктү өнүктүрүүгө көмөктөшүү

Туризм тармагында калктын бардык катмарынын, анын ичинде аялдардын, жаштардын ишкерликти үйрөнүшүнө көмөк көрсөтүү. Туристтерди тартууга жарнамалык видеоролик тартуу жана жарыялоо

Беш-Конуш эс алуу жайын өнүктүрүү

Жоош айыл өкмөтүнүн аппаратынын чарбалык максатттары үчүн

Жоош айыл өкмөтүнүн мектептерин капиталдык ремонттон өткөрүүнү же башка ремонтторун жасоону өнүктүрүү фондторунан, дем берүүчү грандтын эсебинен оңдоп түзөө

Жоош айыл өкмөтүнүн балдар-бакчаларын капиталдык ремонттон өткөрүүнү же башка ремонтторун жасоону өнүктүрүү фондторунан, дем берүүчү грандтын эсебинен оңдоп түзөө

Жоош айыл өкмөтүнүн маданият үйлөрүн жана спорт залдарын, муниципалдык обөекттерин капиталдык ремонттон өткөрүүнү же башка ремонтторун жасоону өнүктүрүү фондторунан, дем берүүчү грандтын эсебинен оңдоп түзөө

Жоош айыл өкмөтүнүн ФАП имараттарын жана УДТнун имараттарын капиталдык ремонттон өткөрүүнү же башка ремонтторун жасоону өнүктүрүү фондторунан, дем берүүчү грандтын эсебинен оңдоп түзөө

Жоош айыл өкмөтүнүн айылдарындагы таштандыларды ташып чыгаруу

4.3. Экономикалык өнүгүү муктаждыктарын талдоо (анын ичинде тике (жеке) инвестициялар).

Артыкчылык

Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Жоош айыл өкмөтүнө караштуу Мамажан айылындагы № 254 жана № 255 30,83 га жер аянтына логистикалык борбор куруу.

Жоош айыл өкмөтүнө караштуу Мамажан айылындагы № 254 жана № 255 30,83 га жер аянтына логистикалык борбор курууга чет элдик же болбосо ички инвестиция тартуу маселесине жакындан жандашуу талап кылынат.

Жоош айыл өкмөтүнө караштуу Мамажан айылындагы № 254 жана № 255 30,83 га жер аянтына логистикалык борбор куруу менен айыл өкмөтүнүн бюджетин дотациядан чыгаруу жана айыл аймактын 1500 ден ашуун жарандары иш менен камсыз болот.

100 000 000-300 000 000

Саан уйлар үчүн чыктуу тоют (силос, сенаж, тоют кызылча, сабиз, ашкабак) даярдоо боюнча түшүндүрүү жана окутуу иштерин жүргүзүү

Саан уйлар үчүн чыктуу тоют (силос, сенаж, тоют кызылча, сабиз, ашкабак) даярдоо боюнча түшүндүрүү жана окутуу иштерин жүргүзүү үчүн айыл чарба коопреативдерин көбөйтүү, алардын жылдык дараметин ашыруу жана мүмкүн болсо эгин талаасы, же болбосо жер аянты менен камсыздап ижара аркылуу 3-5 жылдык мөөнөткө берүү менен сандан сапатка өткөн мал чарбачылыгын колдоо толугу менен мүмкүнчүлүк жаратат.

Саан уйлар үчүн чыктуу тоют даярдоо боюнча түшүндүрүү жана окутуу иштерин жүргүзүлдү. 30% фермер маалымдуу болушту, анын ичинен 10% кем эмес аялдар, аяр катмарлар жана жаштар.

50 000 – 100 000

4.4. Экономикалык өнүгүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга болгон муктаждыктарга анализ жүргүзүү

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Жоош айыл өкмөтүнүн кайракы жана таштак жерлерине суу чыгарып көрктөндүрүп көчөт эгүү жана тамчылатып чыгаруу

Жоош айыл өкмөтүнүн кайракы жана таштак жерлерине суу чыгарып көрктөндүрүп көчөт эгүү жана тамчылатып чыгаруу үчүн суу жетпеген кайракы жерлерге бактарды тигүү менен Жашыл экономиканы бир топ колго алуу керек

Тамчылатып сугаруунун жардамы менен кайракы жерлерде да көрктөндүрүүгө мүмкүнчүлүк түзүлөт

100 000 -500 000

Жоош айыл өкмөтүнүн Маданият, Кызыл-Кошчу жана Питомник айылдарына агын суу агып келүүчү каналдардын акыркы бөлүктөрүн заманбап үлгүдө латоктоо

Жоош айыл өкмөтүнүн Маданият, Кызыл-Кошчу жана Питомник айылдарына агын суу агып келүүчү каналдардын акыркы бөлүктөрүн заманбап үлгүдө латоктоо үчүн сырттан же республикалык бюджеттен инвестиция тартуу, жергиликтүү фермер дыйкандардын кирешелерин көбөйтүүдө зор өбөлгө түзөт.

Жоош айыл өкмөтүнүн Маданият, Кызыл-Кошчу жана Питомник айылдарына агын суу агып келүүчү каналдардын акыркы бөлүктөрүн заманбап үлгүдө латоктоо аренда жана ижарага берилүүчү жерлерге агын суу өз убагында жеткирилет.

10 000 000 – 15 000 000

5-БӨЛҮМ. ИНКЛЮЗИВДҮҮ ӨНҮГҮҮ

5.1. (таблица) Инклюзивдүү өнүгүү (адам)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 г.

2022 г.

2023 г.

2024 г.

2025 г.

2026 г.

2027 г.

Иштей ала турган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар (адам)

307

332

352

370

388

406

424

Иштей албаган оор майыптыгы бар адамдар (адам)

57

55

57

57

59

63

65

Өтө жакыр адамдар (адам)

369

374

381

390

399

408

417

Турмуштук оор кырдаалдагы балдар (адам)

Турмуштук оор кырдаалдагы үй-бүлөлөр (бир.)

34

65

93

98

103

108

113

Алыскы калктуу конуштардын калкы (адам)

2703

Эмгек мигранттарынын жашы 18ге жете элек балдары (адам)

1046

844

1118

877

1011

1119

1137

Этникалык азчылыктар (адам)

-

-

-

-

-

-

-

Аялдар (адам)

-

-

-

-

-

-

-

Аялдар (калктын жалпы санынан% )

50,7%

51,6%

48,0%

48,3%

48,3%

48,3%

48,3%

Улгайган (жалгыз) (адам)

Калктын жалпы санындагы калктын аялуу топторунун бардык категорияларынын (аялдардан тышкары) жалпы үлүшү (%)

-

-

-

-

-

-

-

Гендердик зомбулук учурлары (бир.)

-

-

8

7

-

-

-

Кризистик борборлордун болушу (бир.)

-

-

-

-

-

-

-

5.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Жоош айыл аймагында 2023-жылы калктын саны 31 754 адамды түздү, алардын ичинен аярлуу катмарга киргендер 844 адам болуп, бул жалпы калктын 2,6% ын түзөт. Ал эми 2022-жылы бул көрсөткүч 2,0% болгон. 2021-жылга салыштырмалуу 2022-жылы аярлуу катмарга кирген адамдардын саны 45ке көбөйгөн, негизги себеби – мигрант ата-энелердин санынын өсүшү.

2024-жылы өтө жакыр адамдардын саны 2023-жылга караганда дагы 28 адамга көбөйдү. Миграция деңгээли жогору бойдон калууда, анткени айыл аймакка көчүп келгендер үчүн турак жай шарттары жетишсиз, турак жай куруу үчүн жер тилкелери берилбейт. Бул көйгөй курч бойдон калууда. Мындан тышкары, жумуш орундарынын жетишсиздиги да миграция агымын күчөтүүдө. Акыркы жылдары эмгек мигранттарынын саны өсүүдө, бул аймактагы социалдык жана экономикалык кырдаалга олуттуу таасирин тийгизүүдө. Жумуш орундарынын жетишсиздиги жана экономикалык туруктуулуктун төмөндөшү адамдарды сыртка чыгып иштөөгө мажбурлоодо. Натыйжада, көптөгөн үй-бүлөлөр ажырап, балдар ата-энесинин камкордугусуз калышууда. Ошондуктан, ата-энеси чет жакта жүргөн балдар психологиялык кыйынчылыктарга туш болуп, мээримдин жетишсиздигин сезишет. Бул алардын өзүнө болгон ишенимин төмөндөтүп, социалдык адаптациясына терс таасирин тийгизет. Кээ бир мигранттар эмгек келишими жок иштегендиктен, туруктуу каржылык жардам көрсөтө албайт. Бул балдардын тамак-аш, билим жана медициналык кызматтарга жеткиликтүүлүгүн чектейт. Ата-энеси миграцияда жүргөн балдардын укуктары кээде жетиштүү деңгээлде корголбойт. Алар социалдык колдоого муктаж болушат. Үй-бүлөлүк зомбулук – бул жекече гана көйгөй эмес, ал жалпы коомдун өнүгүүсүнө тоскоолдук жараткан олуттуу маселе. Аны чечүү үчүн мыйзамдык, социалдык жана экономикалык иш-чаралар комплексин ишке ашыруу зарыл. Үй-бүлөлүк зомбулукту жоюу аркылуу биз туруктуу, ынтымактуу жана коопсуз коомду кура алабыз. Жоош айыл аймагында түзүлгөн үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо жана сактоо жергиликтүү комитеттин иш планын бекитүү жана күчөтүү.

Социалдык топтордун көйгөйлөрү күндөн-күнгө күчөп жаткандыктан, алдын алуучу иш-чараларды өткөрүү пландалууда.

Корутундулар жана сунуштар :

·        Жергиликтүү деңгээлде мигранттар жана алардын балдары үчүн социалдык жана психологиялык колдоо программаларын түзүү.

·        Билим берүү мекемелеринде ата-энеси миграцияда жүргөн балдар үчүн кошумча окуу программаларын жана моралдык-психологиялык жардам көрсөтүү механизмдерин иштеп чыгуу.

• Аймактагы жумуш орундарын көбөйтүү аркылуу эмгек миграциясынын деңгээлин төмөндөтүү.
• Оор кырдаалга жана зордук-зомбулуктун курмандыктарына юридикалык жана психологиялык кеңеш көрсөтүү.

• Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте социалдык коргоо чараларын күчөтүү.
• Кичи ишканаларды ачуу жана жумуш орундарын түзүү аркылуу миграцияны кыскартуу;
• Жакыр үй-бүлөлөргө жеңилдетилген шарттар менен сугат жерлерди берүү;
• Турак жай куруу үчүн жер тилкелерин бөлүп берүү.

5.3. Инклюзивдик өнүгүү муктаждыктарына анализ жүргүзүү

Артыкчылык

Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Аз камсыз үй-бүлөлөргө ишкердик менен алектенүүгө көмөктөшүү менен жакырчылыктан чыгаруу

Республикалык “Социалдык контракттын негизинде социалдык жардам” долбоорунун негизинде иш алып баруу

2025-жыл

Болжолдуу 105 аз камсыз үй-бүлөгө үй-бүлөлүк ишкердик бизнес планын ишке ашырууга 100,0 миң сомдон берилет.

Аз камсыз үй-бүлөлөргө жер иштетүү менен жакырчылыктан чыгууга көмөктөшүү, алар үчүн атайын жобо иштеп чыгуу, жерди иштетүүгө бирдей шарттарды түзүү.

АЖМФтин ижарага берилүүчү жерлеринин 20% аз камсыз үй-бүлөлөргө минималдуу ижара акы менен түз жол менен берилет .

Жыл сайын

Бир үй-бүлө 0,40 га ижарага жер алат жана аны иштетүүгө техника менен камсыздалат

Кошумча киреше алуу үчүн үй кожойкелерин ишке орноштуруу

АА калктын аялуу катмарындагы аялдарды иш менен камсыз кылуу мүмкүнчүлүктөрүн табуу үчүн ишкерлер жана өкмөттүк эмес уюмдар менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт.

2025-2028

Жалгыз бой кары адамдарга кам көрүү

Күз-кыш мезгилинде отун-көмүр таратылып берилет.

2025-2028-жылдар.

Айыл өкмөтүнүн бюджетинин эсебинен, демөөрчүлөрдүн колдоосу менен көмүр, отун таратылып берилет.

Калктын аярлуу топторуна муктаждыгына жараша материалдык колдоо көргөзүү

Социалдык маселелер боюнча комиссиянын чечиминин негизинде материалдык колдоо көргөзүү:

-сөөк жашырууга;

-дарыланууга;

- азык-түлүк алууга;

2025-2028-жылдар

Жергиликтүү бюджеттин мүмкүнчүлүгүнө жараша каражат каралып, аярлуу топторго колдоо көргөзүлөт.

Мамлекеттик/ муниципалдык социалдык тапшырык менен иш алып баруу

- 18-45 жаш курагындагы турмуштук оор кырдаалга кабылган адамдарды эмгек рыногунда суроо-талапка ээ болгон кесиптик көндүмдөрдү алуусуна шарттарды түзүү;

2025-2026-жылдар

Жергиликтүү бюджет.

300 000 сом

Калктын аярлуу тобунун турмуш-шарты жакшыртылат.

Айыл аймакта зордук зомбулукту алдын алуу боюнча соцпедагогтор менен социалдык кызматкерлердин иш-чараларын уюштуруу.

Жыл сайын ар бир айылда үй-бүлөлүк зомбулукту алдын-алуу боюнча жергиликтүү комитет менен биргеликте иш-чараларды уюштуруу.

Жылда өткөрүүлүчу 16-күндүк кампанияны өткөрүү жана каржылоо.

2025-2028-жылдар аралыганда зордук-зомбулук алдын алынат.

350 000 сомду жергиликтүү бюджеттен каралат.

Аз камсыз үй-бүлөлөрдү социалдык турак-жай менен камсыз кылуу

Чырак, Богатыровка айылдарынын жаңы конуштарына 15 га айыл өкмөтүнүн жерине көп кабаттуу социалдык турак жайларды куруу

2025-2028-жылдар

Кезекте турган үйү жок, аз камсыз, турмуштук оор кырдаалга кабылган үй-бүлөлөр турак-жай менен камсыз болушат.

БУУнун Азык түлүк программасынын

“Жумуш ордуна азык-түлүк” долбоорун ишке ашыруу менен жумушсуздарды коомдук иштерге тартуу

Айыл өкмөтү, айыл башчысы, райондук калкты жумуш менен камсыз кылуу бөлүмү

2025-2026-ж

Аялдардын ишмердүүлүгүн колдоо багытында иш алып баруу. Айыл өкмөттөгү окуу борборунда окуутууларды уюштуруу.

Долбоорлор аркылуу аялдарга окутууларды уюштуруу:

-финансылык билим;

- кичи бизнестин түрлөрү жана пландоо;

- үй шартында туристтик сервистик кызматтарды көрсөтүү;

2025-2026-жылдар

Долбоорлордун каржылоосу менен айыл аймакта жыл сайын 30-60 чейин кыз-келиндер окуудан өтүшөт.

Жумушсуздукту кыскартуу максатында кыска мөөнөттөгү кесиптик окууларга тартуу

Райондук калкты жумуш менен камсыздоо бөлүмү аркылуу жумушсуз жарандарды окууга жөнөтүү

Жыл сайын

10-12 адам атайын орто кесиптик билимге ээ болушат.

Мигранттар жана алардын үй-бүлөлөрү менен иш алып баруу

Мигранттар жана алардын үй-бүлөлөрү менен юридикалык жактан кеңеш беруу жана маалыматтарды өз убагында таркатуу.

Мигранттар укуктук жактан камсыз болушту. 50000 сом жергиликтүү бюджеттен каралат.

Айыл аймакта пробация программасы менен иш алып баруу.

Социалдык кызматкелер тарабынан пробация программасын бекитип берүү жана каржылоо.

Пробация программасында жүргөн адамдар менен иш алып барылат.

Ар кандай социалдык топторду айыл аймакта өткөрүүлучү маданий жана спорттук иш-чараларга тартуу.

Социалдык топтор менен иштөөнүн иш планын иштеп чыгуу, аларды коомго пайдалуу/жигердүү болууга жеткирүү.

Маданий жана спорттук иш-чараларга оор турмуштук абалда жашаган адамдардын кызыгуусу көтөрүлөт.

Айыл аймактагы мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардарга көмөктөшүү, жакындан жардам берүү.

Мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардардын муктаждыктарын изилдөө.

Мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардаргамуктаждыктарына жараша материалдык жана социалдык жардамдарды алышат, бийликке болгон көз карашы өзгөрөт.

6-БӨЛҮМ. МЕЙКИНДИК земельный  баланс

6.1. (таблица) Мейкиндик

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Аймактын жалпы аянты (га)

19119

19119

19119

19119

19119

19119

19119

Жер категориялары (га):

Айыл чарба жерлери (бардыгы):

5518

5257

5257

5257

5257

5257

5257

анын ичинде айдоо аянттары

4281

3599

3599

3599

3599

3599

3599

сугарылбаган

1237

1207

1207

1207,5

1207,5

1207,5

1207,5

сугат айдоо жерлер

4281

4050

4050

4050,2

4050,0

4050,2

4050,2

жайыттар

2072

2272

2272

2272

2272

2272

2272

анын ичинде жеке

0

0

0

0

0

0

0

АЖМФ

1693

1693

1693

1658,96

1568,96

1658,96

1658,96

Иш жүзүндө колдонулган

1693

1693

1693

1658,96

1568,96

1658,96

1658,96

Колдонулбаган (баланс)

0

0

0

0

0

0

0

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

0

0

0

0

0

0

0

Иш жүзүндө колдонулган

0

0

0

0

0

0

0

Колдонулбаган (баланс)

0

0

0

0

0

0

0

Калктуу конуштун жерлери (бардыгы)

329,99

329,99

329,99

329,99

329,99

329,99

329,99

анын ичинде турак жай курулушу

251

251

251

251

251

251

251

Иш жүзүндө колдонулган

260

260

260

260

260

260

260

Колдонулбаган (баланс)

69,99

69,99

69,99

69,99

69,99

69,99

69,99

Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын (ӨКЖА) жерлери

0

0

0

0

0

0

0

Токой фондусунун жерлери

4401

4401

4401

4401

4401

4401

4401

Суу фондусунун жерлери

90

90

90

90

90

90

90

Запастагы жерлер

0

0

0

0

0

0

0

Иш жүзүндө колдонулган

0

0

0

0

0

0

0

Колдонулбаган (баланс)

0

0

0

0

0

0

0

Аймактын айыл чарба жерлеринин жалпы аянтындагы иш жүзүндө пайдаланылуучу айыл чарба жерлеринин үлүшү (%)

68%

68%

68%

68%

68%

68%

68%

Инженердик инфрраструктура менен камсыздалган турак жай куруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү %

0

0

0

0

0

0

0

Инженердик инфрраструктура менен камсыздалган өндүрүштү жайгаштыруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү %

0

0

0

0

0

0

0

Категория боюнча пайдаланылбаган же кошумча жерлерди пайдалануу зарылдыгынын прогнозу (га)

0

0

0

0

0

0

0

Айыл чарба жерлери

5257,74

5257,74

5257,74

5257,74

5257,74

5257,74

5257,74

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жерлери жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

394,81

394,81

394,81

394,81

394,81

394,81

394,81

Калктуу конуштун жерлери (турак жай курулушу)

332

332

332

332

332

332

332

Токой фондусунун жерлери

4401

4401

4401

4401

4401

4401

4401

Суу фондусунун жерлери

90

90

90

90

90

90

90

6.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Жоош айыл аймагындагы калктын санына айыл чарба багытындагы жерлер жетишсиз, сугат суунун жетишсиздиги дыйкандар жана коопертивдер учун чон койгой болсуп саналат. Сугат сууну талаа жумушдарына оз убагында жеткируу маселе бар, анткени суу каналдары калыбына келтируу маселеи бар. Каналдардын оз убагында тазаланбагандыктан, сугат суу коп жоготууларга дуушар болот. Жердин асылдуулугун текшерууго муктаждык бар. Жайыт жерлердин деграциясы 75% тузот, жакынкы жайыт болгодуктан, элдер мал жандыктарын эрежелерди сактабастан пайдаланышат. Жайыт жерлерде мал жандыкты багууда нормалар сакталбайт.

ü  Алыскы жайыттарга баруу үчүн жолдун начардыгы;

ü  Көпүрөлөрдүн жоктугу;

ü  Мал баккан кашарларда электр энергиясынын жоктугу;

ü  Сарайлардын документтеринин жоктугу;

ü  Жайыт акынын толук төлөнбөшү.

ü  Жайыт жерлеринин жетишсиздиги.

Жоош айыл өкмөтүндө үлүшкө тийген суулуу айдоо жерлер 2827 га, кайрак жерлер 772 га.

Калктын санына салыштырмалуу суулуу айдоо жерлер бир топ эле аз өлчөмдө берилген, бирок сугат суулардын көлөмү жетишээрлик деӊгээлде. Азыркы учурда сугат суу маселеси боюнча «Султан-Наз» жана «Сарай-Суу» СПА лары айыл аймагына агын суу жетиштирип берүү боюнча иш алып барышат. Акыркы 5 жыл аралыгында көп жылдык эгин аянтынын алсыраганы байкалып жатат. Анткени биринчиден жылына айдала берип арыктап, шамалга жана сууга жуулуп, эрозияга учураган жер кыртышын калыбына келтирүү иштери бир топ суздап калган. Талаачылык боюнча айыл аймактагы дыйкан чарбалар жана фермердик чарбалар көбүнө эсе буудай, арпа, жүгөрү, пахта жана жашылчаларды эгишет. Ал эми азыркы учурдун эн кенири таркалган эгини беде. Бул дагы малга тоют катарында кетет. Жашылчалардан помидор, сабиз, сарымсак, картошка ж.б. өсүмдүктөр айдалат.

Бугунку кундо айыл тургундарынын 20% турак жай куруу боюнча жерге муктаж.

Жоош айыл өкмөтүнө караштуу айыл чарба багытындагы, калктуу конуш жана кайра бөлүштүрүү фондунун жалпы жер аянттарын инвентаризациядан өткөрүү

мунипципалдык менчикти башкаруу программасын иштеп чыгуу

Жоош айылынын тургундарынын

турак-жай курууда архитектуралык эрежелерди сактоо үчүн маалымат иш чараларын өткөрүү

Мунипципалдык жердин реестрин жарыялоо

Жоош айылынын генпланын тактап чыгып, там курууга бөлүнчү жерлерди картага киргизүү.

ПДП (проект детальной планировки) чийдирүү.

Толук жетимдерге үй салууга жер тилкесин берүү.

6.3. Мейкиндик планынын элементтери

Мейкиндик планын өзгөртүүдөгү чаралар же ниеттер:

Күтүлгөн жыйынтыктар:

Жоош айыл өкмөтүнө караштуу айыл чарба багытындагы, калктуу конуш жана кайра бөлүштүрүү фондунун жалпы жер аянттарын инвентаризациядан өткөрүү

мунипципалдык менчикти башкаруу программасын иштеп чыгуу

Жер инвентеризациядан өткөрүлөт

мунипципалдык жерди менчикти башкаруу программасы иштеп чыгарылат.

Жоош айылынын генпланын тактап чыгып, там курууга бөлүнчү жерлерди картага киргизүү.

ПДП (проект детальной планировки) чийдирүү.

Там курууга бөлүнчү жерлер такталып чыгат

Башкы план такталат.

7-БӨЛҮМ. АЙЛАНА-ЧӨЙРӨ

7.1. (таблица) Айлана-чөйрө

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Жаратылышты коргоо зоналарынын, ӨКЖА, микрокоруктардын аянты (га)

0

0

0

0

0

0

0

Токойлор ээлеген аймак, анын ичинде жайылма токойлор (га)

0

0

0

0

0

0

0

Токойлорду калыбына келтирүү (га)

0

0

0

0

0

0

0

Деградацияланган жайыттардын аянты (га)

31

86

86

117

101

101

101

Малдын жайытка болгон жүгү (1 айда 1 гектарга шарттуу малдын башынын саны)

150

162

180

194

194

194

194

Деградацияланган жайыттардын жалпы жайыт аянтына карата үлүшү (%)

1,2 %

3,2%

3,2%

4,6%

4,0%

4,0%

4,0%

Деградацияга дуушар болгон айыл чарба жерлеринин аянты (га)

95

83

71

71

64

64

64

Деградацияланган жайыттардын жалпы аянтына карата калыбына келтирилген жайыттардын үлүшү (%)

2,0

0,07%

2,0

0,07%

5,0

0,1%

6,0

0,2%

5,0

0,1%

6,0

0,2%

6,0

0,2%

Энергияны үнөмдөө. Кожолуктардын жылытуу үлүшү (%):

3401

3580

4300

4603

4800

4800

4800

борбордук жылытуу

0

0

0

0

0

0

0

электр энергиясы

846

710

688

520

401

401

401

газ

0

0

0

0

0

0

0

меш жылытуу

2555

2870

3612

4083

4399

4399

4399

башка орнотуулар

0

0

0

0

0

0

0

башка кайра жаңылануучу булактар же энергияны үнөмдөөчү орнотуулар (мисалы, көпкө күйүүчү мештер ж.б.)

1709

2160

2924

3563

3998

3998

3998

КТК полигондорунун саны (даана)

0

0

0

0

0

0

0

КТКны кайра иштетүү боюнча ишканалар же коңшу аймактардагы мындай ишканалар менен макулдашуу (бир.)

0

0

0

0

0

0

0

Санкцияланбаган полигондордун саны (бир.)

0

0

0

0

0

0

0

Кен казып алуу тармагынын обөекттери (бир.)

8

10

7

12

14

14

14

Экологиялык тобокелдиги жогору кен казып алуу тармагынын обөекттери (даана)

0

0

0

0

0

0

0

Тазалоочу курулмалар аркылуу өткөн саркынды суулар (%)

0

0

0

0

0

0

0

7.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Жоош айыл аймагына тиешелүү жайыттары жана айдоо жерлери кенен. Жалпысынан аймакка тиешелүү 2251 га жайытта жайкысын жакада калган мал оттойт. Мал жайлаган Чаар-Арча, Марал-Башы, Кызыл-Абад, Беш-Конуш, Бирдик жана Ак-Жар жайлоолорунун аянттары жетишээрлик деӊгээлде. Малчылар жакшы карап, жакшы бакса күзүндө жайлоодогу мал семиз эле түшөт. Жайлоо жакын болуп, мал баккан чабандарга көчүп барып келүүгө жакшы эле. Жайыт жолдору аз-аздан оңдолуп жатат. Беш-Конуш жана Марал-Башы жайлоосуна жаңы жол жасалды. Жайыттарды башкаруу боюнча көйгөйлөр: ✓ Алыскы жайыттарга баруу үчүн жолдун начардыгы; ✓ Көпүрөлөрдүн жоктугу; ✓ Мал баккан кашарларда электр энергиясынын жоктугу; ✓ Сарайлардын документтеринин жоктугу; ✓ Жайыт акынын толук төлөнбөшү. ✓ Жайыт жерлеринин жетишсиздиги (Токой чарбасына 10 000 га жер аянты өтүп кеткен).

Ал эми төмөндөгү маселелер боюнча Жоош айыл аймагында аткарылуучу иштер төмөндөгүдөй тартипте аткарылса, бир топ жетишкендик болуусу анык.

Ак-Жар айылындагы Талдык дарыясын муниципалдык 1250 га жер аянтын менчикке алып, ар бир жеке ишкерге ижарага келишимдин негизинде бөлүп берүү жана жээктерин эрозиядан чыгаруу жана абалын жакшыртуу үчүн, көрктөндүрүп – жашылдандыруу үчүн жарандарга көп жылдык мөөнөт менен ижарага берүү.

Жайытты туура пайдалануу боюнча айыл тургундарына тушүндүрүү иштерин жүргүзүү.

Органикалык жер семирткичтерди колдонуу боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү

Айыл тургундарына которуштуруп айдоону туура пайдалануу боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү

Жаратылышты коргоо.

Айыл тургундарына, анын ичинен аялдарга, жаштарга, аяр катмарларга жаратылышты коргоо боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү

Жаратылышты коргоого чакыруу боюнча эскертүү такчаларын орнотуу. Жаратылышты коргоо боюнча атайын роликтерди тартуу жана социалдык медиада таркатуу

Бирдик жана Ак-Жар айылдарына көп жылдык бактарды 1500 даана отургузуу.

Ар бир айылда бир жылдык өсүмдүктөрдү (гүлдөрдү) 300 даана отургузуу

Көрктөндүрүлгөн жайларды сактап калуу иштерин жүргүзүү максатында көрктөндүрүү, жашылдандыруу эрежелерин кабыл алуу.

Большевик, Зарбалик, Мамажан айылдары аркылуу өтүүчү сайдын ичин мусорлорго толгонуна байланыштуу, ошол жерлерди тазалоо жана жарандарга пайдаланууга берүү.

Айыл аймагында өзгөчө кырдаалдар жана өрт коопсуздугу боюнча ар түрдүү кырсыктардан калк арасында мамлекеттик камсыздандыруу боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү.

7.3. Экология маселелери

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Жоош айыл аймагында таза сууну пайдалануучулардын саны күндөн-күнгө өсүүдө, бирок суу трассасына коюлган азбис трубалары эскилиги жетип, айылдардын аралыгында же айыл ичинде суу тоскоолдуктары улам-улам пайда болуп турат. Жогорудагы маселени чечүү үчүн, негизги магистралдык трубаларды сыйымдуулугун, сапатын эске алуу менен жаңы куурларга алмаштыруу зарылчылыгы жаралууда.

Жоош айыл аймагынын жашоочуларынын өсүүсүн жана таза сууга болгон муктаждыктарын эске алуу менен, жергиликтүү бюджет, республикалык бюджет, донордук уюмдар жана башка демөөрчүлөрдүн жардамы менен негизги трубаларды алмаштыруу керек.

Учурда таза суу көпчүлүк кожолуктардын чыкпай жаткандыгына байланыштуу таза сууну суу ташуучу унаалардан сатып ичкен кожолуктардын саны өсүүдө. Таза суу ташуучу унаалар санитардык, гигиеналык талаптарга жооп бербейт. Ошондуктан сууну ар бир кожолука түтүкчөлөр аркылуу жеткизүү менен жогорудагы көйгөйдү чечип, адамдардын саламаттыгына кам көрө алабыз.

8-БӨЛҮМ. ЖЕРГИЛИКТҮҮ БЮДЖЕТ

8.1. Ресурстарды талдоо жана жергиликтүү бюджетти түзүү маселелери

Жергиликтүү бюджеттин киреше бөлүгү

Алгач жергиликтүү бюджеттин чыгаша бөлүгүнүн долбоору түзүлөт. Ар бир жылга жасалуучу иш-чаралар иштелип чыгып, коомдук угуулар уюштурулат. Жергиликтүү тургундарга кызмат көрсөтүүдөгү артыкчылыктуу көйгөйлөр эске алынып, жергиликтүү кеңештин бюджет маселелери боюнча туруктуу комиссиясынын талкуусунун өткөндөн кийин, сессиянын кароосуна киргизилип бекитилет.