1-БӨЛҮМ. АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨЛӨРҮ

Географиялык абал

Кыргыз Республикасынын Ош облусунун түндүк бөлүгүндө Өзгөн районунда жайгашкан.

Кароол айыл аймагы 1996- жылы уюштурулган.

Айылдык аймактын борбору - Кароол айылы Өзгөн районуна чейинки жолдун алыстыгы - 5 км.

Жакынкы темир жолго чейинки аралык - 39км.

Жакынкы аэропортко чейинки аралык - 70 км.

Айыл аймак түштүгүнөн Кызыл-Октябрь айыл өкмтөтү, түштүк батышынан Баш-Дөбө айыл өкмөтү чыгышынан Жалпак Таш айыл аймактары менен чектешет.Аймак деңиз деңгээлинен бийиктиги 1050 метр бийиктикте жайгашкан.

Айыл аймагы төрт айылдан турат: Мырза-Арык, Кароол, Орто-Арык, Шералы.

Жалпы аянты (Га)

7162

Ландшафт жана жаратылыш шарттары

Өзгөн метостанциясынын маалыматына жараша климаты жайкысын 39 градуска чейин ысык жана кышкысын абанын температурасы 26 градуска чейин суук болот. Орточо жогорку кардын түшүүсү 30-78 см. Жалпысынан мезгил алмашуу жазында 10-мартка күзүндө 10-ноябрга туура келет.

АА калкы, аялдардын саны:

анын ичинде (айылдарда):

18374 анын ичинде

аялдар-10049

Мырза-Арык

7456

Кароол

4643

Орто-Арык

889

Шералы

5369

СЭӨПнын максаты

СЭӨПтүн максаты: Айыл аймагынын калкынын бардык аспектилерин жана жашоо шарттарын жакшыртуу, анын ичинде азыркы жана келечек муундардын экономикалык, социалдык жана экологиялык бакубаттуулугун жогорулатуу.

Айыл аймагынын калкы таза суу, байланыш менен камсыздалып, билим берүү, маданият, спорт, эс алуу паркы, саламаттыкты сактоо, тазалык(санитария), көрктөндүрүү жана жашылдандыруу тармактарында кызмат көрсөтүүлөрдүн сапаты жогорулайт. Ички жолдор, тратуар, көпүрөлөр калыбына келтирилип, көчөлөргө түнкү жарыктар орнотулат.

2-БӨЛҮМ. КАЛК

2.1. (таблица) Калк жана эмгек ресурстары

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Жыл башындагы туруктуу калктын саны (адам)

16987

17 557

18290

18364

19022

19433

19960

Өсүш темпи %

2,9

1,6

2,01

1,5

2,1

2,7

анын ичинде аялдар

8110

9075

10049

11058

12167

12301

12870

Жыл башындагы эмгекке жарамдуу курактагы туруктуу калктын саны, (адам)

9849

10823

12167

13176

14100

14208

14440

Өсүш темпи (%)

9,8

12,4

8,2

7,0

0,7

1,6

анын ичинде аялдар

6011

6280

6858

7280

7319

7420

Экономикалык ишмердиктин түрлөрү боюнча иштеген калктын саны (адам):

96

97

97

107

105

107

110

Айыл чарба

5

5

5

6

7

7

8

Өнөр жай

2

3

3

8

12

16

17

Иштетүүчү

Электр энергиясы

Курулуш

31

30

30

32

31

32

33

Соода

7

6

6

8

8

7

8

Транспорт жана байланыш

42

46

46

49

48

49

49

Башка кызматтар

11

10

10

12

11

12

12

Калдыктарды кайра иштетүү

0

0

0

0

0

1

1

Жумушсуздардын саны (адам):

121

130

138

137

136

139

138

Өсүш темпи

анын ичинде аялдар

71

78

86

84

82

86

84

Жакырчылыктын эң төмөнкү чегинде турган калктын саны (адам)

924

898

886

875

860

841

820

Өсүш темпи

2,8

1,3

1,2

1,7

2,2

2,5

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны (эл аралык миграция боюнча кеткендер, адам)

421

436

460

452

461

484

490

Өсүш темпи (%)

3,5

0,9

2,7

1,9

4,9

1,2

2.2. Эмгекке жарамдуу калктын өсүшүн, иш менен камсыз кылуу жана эмгек миграциясы маселелерин талдоо

2023-жылы ААнын жалпы калкы 18 083 адамды түздү , анын ичинен 9 008 эркектер, аялдардын саны 9 075 киши . Жылына төрөлгөндөрдүн саны 376 баланы түздү. Калктын өсүшүнүн болжолу жылына калктын өсүшүнүн 1% ашпайт. Божомолдоодо орто мөөнөттүү келечекте ички жана тышкы миграциянын өсүшү күтүлбөй тургандыгы, ошондой эле калктын сырттан агылып келиши эске алынган. Болжолдонгон калктын саны калктын табигый өсүшү жана азайышы менен жөнгө салынат.

Эмгекке жарамдуу калктын саны 4918 адамды түзөт. Орто мөөнөттүү келечекте эмгекке жарамдуу калктын өсүшү жогорку темптерди көрсөтпөйт жана болжол менен ошол эле деңгээлде сакталат бирок, бул мезгилден кийин бул чараларды ишке ашыруунун эсебинен жогору көрсөткүчтөрдү күтүүгө болот. Экономиканы өнүктүрүүгө багытталган программа, бул жаштардын сыртка агылышын олуттуу кыскартууга жана ошону менен эмгекке жарамдуу калктын кыйла олуттуу өсүшүнө алып келиши мүмкүн.

Кароол айыл аймагында 2023-жылы жалпы эмгекке жарамдуу калктын иш менен камсыз болгон калктын үлүшү (1967 адам), бул кыйла жогору көрсөткүч жана болжолдуу эсептөөлөр боюнча ал азайбайт, ал тургай өсүүнү көрсөтөт. 2024-жылга салыштырмалуу 1,5%ды түздү. Иш менен камсыз кылууда эң чоң үлүштү айыл чарбасы ээлейт – кызматкерлердин жалпы санынын 66% ы (2022-ж. 18083 адам). Өнөр жай, соода жана курулуш сыяктуу ишмердүүлүктүн башка тармактары кызматкерлердин жалпы санында 10-12% дан ашпаган үлүшүн көрсөтүү менен кыйла артта калууда. Бул айыл аймагынын жана бүтүндөй региондун экономикасынын айыл чарба багыты менен түшүндүрүлөт.

Айыл аймагында расмий катталган жумушсуздардын саны 95 адамга чейин кыскарган, бул эмгекке жарамдуу калктын 2,8% түзөт - бул дүйнөлүк практиканын стандарттары боюнча эң төмөнкү көрсөткүчтөрдүн бири. Болжолдоо жумушсуздардын санынын кескин кыскарышын болжолдобойт, анткени мындай аз үлүшү мүмкүн болгон статистикалык каталардан улам алдын ала айтуу кыйын. Ошол эле учурда өнөр жай өндүрүшүнүн жана чакан бизнестин начар өнүгүшүнөн улам жумушсуздуктун өсүшүнүн олуттуу тобокелдиктери бар, ошондуктан СЭӨП экономиканы өнүктүрүү жана инклюзивдик өсүү бөлүмдөрүндөгү саясаты калкты көбүрөөк иш менен камсыз кылуу боюнча чараларды камтыйт. Анын ичинде айыл чарба продукциясын кайра иштетүүчү ишканаларды куруу, ошондой эле ишкердикти өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү ниеттери бар. АА аймагынын мейкиндик өзгөчөлүктөрүн караган бөлүмүндө жаңы өнөр жай зоналарын түзүү (жер участокторун өнөр жай жерлерине айландыруу аркылуу) каралган.

Айыл аймагында расмий катталган жумушсуздардын саны 45 адамга чейин кыскарган, бул эмгекке жарамдуу калктын 0,8% түзөт - бул дүйнөлүк практиканын стандарттары боюнча эң төмөнкү көрсөткүчтөрдүн бири. Болжолдоо жумушсуздардын санынын кескин кыскарышын болжолдобойт, анткени мындай аз үлүшү мүмкүн болгон статистикалык каталардан улам алдын ала азайтуу кыйын. Ошол эле учурда өнөр жай өндүрүшүнүн жана чакан бизнестин начар өнүгүшүнөн улам жумушсуздуктун өсүшүнүн олуттуу тобокелдиктери бар, ошондуктан СЭӨП экономиканы өнүктүрүү жана инклюзивдик өсүү бөлүмдөрүндөгү саясаты калкты көбүрөөк иш менен камсыз кылуу боюнча чараларды камтыйт. Анын ичинде айыл чарба продукциясын кайра иштетүүчү ишканаларды жана ишканаларды куруу, ошондой эле ишкердикти өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү ниеттери бар. АА аймагынын мейкиндик өзгөчөлүктөрүн караган бөлүмүндө жаңы өнөр жай зоналарын түзүү (жер участокторун өнөр жай жерлерине айландыруу аркылуу) каралган.

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны 2022-жылга карата 112 адамды түздү – республиканын башка региондорунун көрсөткүчтөрүнө салыштырмалуу аз сан. Ал эми болжолдоодо мындай кичинекей көрсөткүчтүн да азайышы каралганы менен, жаштар үчүн келечектүү жумуш орундарынын жоктугунан, ошондой эле ички миграциянын күчөшүнүн мүмкүн болуучу тобокелдиктерин эске алуу зарыл. Жаштарды ААа экономикада үстөмдүк кылган айыл чарба тармагында иштеши керек.

СЭӨП калкты иш менен камсыз кылуу боюнча чараларды ишке ашырууну карайт:

- жаштарга ар кандай тренингдерди жана билим берүү курстарын табууга жана бүтүрүүгө көмөк көрсөтүү;

- үйдө отурган аялдарды жана кыздарды бала бакчаларга жана тигүү цехтерине жумушка тартууга жардам берүү;

- бизнес ачууда калкка жардам көрсөтүү.

Корутундулар жана сунуштар:

Калктын жалпы санынын өсүшү анча деле чоң эмес – жылына 1%, ал калктын табигый өсүшү жана табигый азайышы менен гана жөнгө салынат.

Эмгекке жарамдуу калктын саны өскөн жок.

Эмгекке жарамдуу калктын жалпы санында иштеген калктын үлүшү кыйла жогору – 80% жана өсөт. Калктын көбү айыл чарбасында 66% иштейт.

Жумушсуздуктун деңгээли төмөн – эмгекке жарамдуу калктын 2,8%.

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны республиканын башка аймактарына салыштырмалуу өтө аз.

Жогорку иш менен камсыз кылууну мындан ары да камсыз кылуу экономиканы: айыл чарбасынын басымдуу секторун жана али начар өнүккөн өнөр жайды өнүктүрүүгө негизделет.

3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТТАР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРАСТРУКТУРА

3.1. (таблица) Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура

Категория

факт

күтүлгөн.

Прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Ичүүчү сууга жеткиликтүүлүк (%)

70

75

80

85

90

94

95

Кожолуктарды катуу тиричилик калдыктары (КТК) ташып чыгаруу менен камтуу (%)

10

20

30

35

60

80

90

Ички жолдордун жалпы узундугунан канааттандырарлык абалдагы асфальтталган ички жолдордун үлүшү (%)

20

20

35

40

50

80

90

Көчөлөрдүн жалпы санынан жарыктандырылган көчөлөрдүн үлүшү (%)

10

10

15

30

40

50

70

Спорттук секцияларга тартылган жарандардын саны (адам)

0

0

0

80

150

180

230

Маданият чөйрөсүндөгү ийримге катышкан жарандардын саны (адам)

11

11

11

11

11

11

11

Балдарды мектепке чейинки билим берүү менен камтуу (%)

35

45

48

52

59

65

70

Балдарды мектептик билим менен камтуу (%)

100

100

100

100

100

100

100

Медициналык персонал менен камсыздоо деңгээли (адам)

1006

998

945

945

941

902

902

Калктын турак жай менен камсыз болушу (бир тургунга жалпы аянттын кв. м)

4

4

5

5

6

6

7

(башка көрсөткүчтөр)

3.2. Учурдагы кырдаалды анализдөө

Таза ичүүчү суу менен камсыз кылуу: 2024-жылга карата калктын 80% гана таза суу менен камсыз болот, бул төмөнкү көйгөйлөр менен шартталган:

Кароол, Мырза-Арык Шералы айылдарында суу түтүктөрү эскирип жаны суу түтүктөрүн орнотуу зарыл. Мырза-Арык айылына караштуу Ынтымак (Жаман-Адыр) жана Үч-Алыш участкаларында таза суу жок. Кошумча суу түтүктөрү тартылган эмес;

Айыл тургундары ичүүчү суу менен жер астындагы кудуктардан өз каражаттарынын эсебинен каздырып алып келүүдө, ал эми айыл аймагында канализация жок болгондуктан, тиричилик саркынды суулары жерге (септик) менен кирип кетет;

Ичүүчү суу менен камсыздоонун тарифтик саясаты бекитилип жана келишимдерди түзүү боюнча “Кароол” муниципалдык ишканасы иш алып барууда;

Калк көбүнчө таза суу үчүн төлөмдөрдү өз убагында төлөбөй келет.Себеби мыйзам чегинде эки тараптуу келишим түзүлгөн эмес.

Калктын 90% ын суу менен камсыз кылуу пландаштырылууда

Үй чарбасындагы катуу тиричилик калдыктарды чыгаруу көйгөй болуп саналат.

Себеби:-таштандылардын көп бөлүгү туура эмес сорттолбой же жок кылынбайт, бул таштанды полигонун башкарууга мүмкүн болбогон башаламандыкка алып келет;

-таштанды контейнерлеринин жоктугу;

-таштандыларды чогултуу үчүн жумушчулардын жетишсиздиги, эмгек акынын аздыгы;

-таштандыларды кайра иштетүүчү жабдуулардын жоктугу.

2024-жылдын башында таштанды чыгаруу тарифи ар бир түтүн үчүн 150 сомдон белгиленип, жалпы кожолуктардын 20% төлөмдөн бошотулган.

2025-жылга жалпы кожолуктардын 50% на чейин келишим түзүү пландаштырылууда.

Ички жолдордун абалы: Айыл аймактын ички жолдорунун узундугу жалпы 55 км түзөт. 2024-жылы асфальтталган жолдордун узундугу 4 км түзөт . Ички жол тармагы төмөнкүдөй көйгөйлөргө туш болууда:

-        айыл аймагындагы ички жолдорду асфальттоого каражат жетишсиз;

- айыл ичиндеги чоң жолдун боюнда жөө жүргүнчүлөр үчүн тротуардын жоктугу;

- керектүү сандагы жол белгилеринин жоктугу;

-кээ бир үй чарбаларында үй, тосмо же дубал тротуар линиясына чейин созулат;

-таштак жолдордо шагыл жок;

-жолдордогу көпүрөлөр талапка жооп бербейт;

2027-жылга 60% асфальтталган жолдорго жетишүү күтүлүүдө, бул үчүн жыл сайын 2 км жолго асфальт төшөө керек.

Коомдук жайларды көчөлөрдү жарыктандыруу 2024-жылы 55% түздү, бул маселени чечүү каражаттын жетишсиздиги жана калк коомдук уюмдар тарабынан уюштурулган демилгелердин жоктугу менен татаалдашат.

Көчөлөрдү жарыктандыруу 2027-жылга карата 60% га чейин жогорулатуу күтүлүүдө .

Кароол АА жергиликтүү инфраструктурасынын көрсөткүчтөрү

Спорт: спортчулардын саны 2024-жылга карата 300 адам. 2027-жылга карата спорттук машыгуу үчүн материалдык базаны өнүктүрүү жана спортту жайылтуу жолу менен аны 9000 адамга жеткирүү пландаштырылууда. Айыл аймакта спорттун өнүгүшүнө төмөнкү маселелер таасир этет:

-спортчуларды машыктыруу үчүн спорттук инвентарлардын жетишсиздиги;

-айыл жергесинде спорттук оюндарды өткөрүү боюнча демилгелердин жоктугу;

-улуттук оюндарды өткөрүүгө колдоонун жоктугу;

Аялдар үчүн атайын фитнес клубдун же атайын ден соолукту чыңдоо борборунун жоктугу;

Чуркоо жана велосипед тебүү үчүн атайын бөлүнгөн/жабдылган аймактардын жоктугу.

Маданий өнүгүү: Айыл аймакта 2 маданият үйү бар. Мырза-Арык маданият үйү , Шералы маданият үйү жана Кароол айылында №9 китепканасы бар. 2023-жылга карата маданий иш-чараларга катышуучулардын саны 570ге жакын адамды түзөт, бул багытта дагы көйгөйлөр бар:

Атайын уюштурулган маданий иш-чараларга көпчүлүктүн кайдыгерлиги;

Мырза-Арык маданият үйүн капиталдык оңдоого жана жабдууга муктаждык бар;

Маданият үйлөрүндө музыкалык аспаптардын (клавиатура, аккордеон, гитара ж.б.) жоктугу;

Атайын форманын (көркөм кийимдердин) жоктугу;

Бий залынын жана ага керектүү жабдуулардын жоктугу;

Кароол, Орто-Арык  айылдарында маданият үйүнүн жоктугу .

Кароол айыл аймагынын маданият жана спорту өнүктүрүүнүн көрсөткүчтөрү

Кароол айыл аймагында 4 орто мектеп 7 бала-бакча бар.Билим берүүдөгү негизги көйгөйлөр мектепке чейинки билим берүү тармагына байланыштуу, бала бакчаларда орундар жетишсиз жана көп сандагы балдар кезекте турат. 2024-жылы мектепке чейинки билим берүү кызматтары менен балдардын 45% гана камтылган. СЭӨПтө каралган чаралардын аркасында 2027-жылы балдарды бул кызматтар менен камсыз кылуу 65% га чейин көбөйүшү керек.

Квалификациялуу окутуучу адистерди тартуу (орус, кыргыз, англис, ж.б.)

Маалыматтык технологиялар боюнча адистерди даярдоо.

Көп тилдүү билим берүүнү киргизүү.

Окуу китептери менен камсыз кылуу (кыргыз, орус классы жана предметтери үчүн)

Лабораториялык жабдуулардын жетишсиздиги, көрсөтмө куралдардын жетишсиздиги

Балдар менен ата-энелердин ортосундагы байланышты чыңдоо жана - педагогика жана психология маселелери боюнча консультацияларды өткөрүү (Ата энелер мектеби);

Мектептерди толук санариптештирүү, класстарга, ашканаларга, спорт залдарына видеокөзөмөл орнотуу;

Дистанттык окутууга жана модулдук системага класстан тышкаркы иштерди киргизүү;

Мектептердин материалдык-техникалык абалынын начардыгы .

Ден соолук маселелери :

Мырза-Арык,Кароол жана Шералы айылдарында 2002-жылдан бери №12 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу жана 3 ФАП  айылдарынын элине медициналык жардам көрсөтүп келет. Жалпысынан 18 кызматкер эмгектенет. Учурда ҮБДТ жана ФАПтардын абалдары орто.. Бирок, кээ бир медициналык жабдуулар жок. Айылдын санитардык абалы канааттандырарлык.

Саламаттыкты сактоо тармагында төмөнкүдөй көйгөйлөр байкалат:

Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобуна кадрлардын жетишсиздиги;

Тез жардам авто унаасы жана тез жардам бригадасына керектүү жабдуулардын жетишсиздиги;

Айыл ичинде чалуулар болгондо жөө басууга туура келет, эгер бейтап катуу ооруп калса, унаа керек

Корутундулар жана сунуштар :

Жергиликтүү аймактын инфраструктурасы , аны менен коштолгон кызматтар сыяктуу эле олуттуу жакшыртууга муктаж. Таза ичүүчү сууга жетүүнүн пайызын жогорулаттуу суу менен камсыздоо тутумдарынын жоктугунан же эски суу менен камсыздоо системаларынын эскиргендигинен.

-тиричилик таштандыларын чыгаруу процесстеринин эскирген инфраструктурасы аларды үй чарбаларынан чыгаруу ( 45% гана камтуу) көйгөйлөрүнө жана полигондордун көзөмөлсүз өсүшүнө алып келет.

Каржылоонун жетишсиздиги ички жолдорду канааттандырарлык абалда кармоого мүмкүндүк бербейт – алардын 40% гана катуу катмарга ээ.

Маданиятты жана спортту өнүктүрүү үчүн жаңы обьектилерди түзүү, жабдууларды сатып алуу да талап кылынат.

мектепке чейинки мекемелерде орундардын жетишсиздиги көйгөйү бар – балдардын 45%ы гана мектепке чейинки билим берүү кызматтары менен камсыздалган.

Ошентип, көпчүлүк кызматтарды көрсөтүүнүн деңгээли жана жергиликтүү маселелердин чечилиши АА инфраструктурасынын абалынан көз каранды, бул олуттуу инвестицияны талап кылат. СЭӨП жергиликтүү инфраструктураны калыбына келтирүү боюнча кадамдарды, анын ичинде суу түтүктөрүн, жол участокторун жана бала бакчаларды курууну карайт. Бул долбоорлордун айрымдары республикалык бюджеттен бюджеттик инвестициялардын, өнүктүрүү фондорунун жана өкмөттүк эмесуюмдар менен кызматташуунун алкагында макулдашылган. Кээ бир долбоорлор үчүн каржылоону табыш керек.

3.3. Жергиликтүү коомчулуктун артыкчылыктуу муктаждыктарына анализ жүргүзүү.

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Үч-Алыш, Жаман-Адыр участкасын ичүүчү таза суу менен камсыз кылуу

Жаңы скважина жана таза суу системасын куруу

90% калкты ичүүчү таза суу менен камсыз кылуу.

Ички жолдордун абалын калыбына келтирүү, таштак, топурак жолдорго асфальт төшөө

Кароол, Мырза-Арык жана Шералы айылдарынын ички  жолдоруна асфальт төшөө үчүн долбоорлорду даярдоо жана жол министрлигине сунуштоо

2025-2026-2027-жылдары ички жолдордун абалы жакшыртуу инфраструктураны өнүгүүгө шарт түзөт

-        Мырза-Арык айылынын А.Раимкулов көчөсү

-        Кароол айылынын Б.Солтонов,

-        Шералы айылынын М.Калбаев жана Т.Досуев көчөлөрүн асфальттоо

Стандартка ылайык таштанды таштоочу жайларды уюштуруу

Шералы айылындагы Досмат участогуна  талапка жооп бере тургандай полигон куруу.

Айыл аймагы таштандыдан тазаланат

.

Коомдук жайларды жарыктандыруу

Ички көчөлөрүнө түнкү жарыктандырууну орнотуу, оңдоо, калыбына келтирүү

2025 – 2026-2027-жылдары айыл аймагын жарыктандыруу менен калкка жагымдуу шарт түзүлөт

Маданият үйлөрүн оңдоо, маданий эс алуучу жайларды уюштуруу

Мырза-Арык жана Шералы айылдарындагы маданият үйлөрүнө жылытуу системаларын киргизүү, отургучтарын заман талабына ылайык толуктап жасоо.

Айыл аймагындагы тарыхый-маданий маанидеги эстеликтердин айланасын тосуу жана куруу.

2025 – 2026-2027-жылдары Айыл тургундарына маданий иш-чараларды өткөрүүгө ыңгайлуу шарттар түзүлүп, кружокторду ачууга мүмкүнчүлүк түзүлөт

2027-жылы калктын маданий-турмуш-тиричиликке болгон көз караштары оңолот, ден соолуктары чыналат.

Калкты турак-жай менен камсыз кылуу

Айыл чарба багытындагы жерлерди калктуу конуштарга айландыруу

Жерлерди трансформация кылуу калктын турак-жайга болгон муктаждыктарын канааттандырууга жардам берет

4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ

4.1. (таблица) Экономикалык өнүгүү (миң сом)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025ж

2026 ж.

2027 ж.

Негизги фонддор (юридикалык жактар боюнча, үй чарба секторун эсепке албаганда)- (жылдын аягына карата толук наркы боюнча)

Осн.средст бухгалтерия

Экономиканын негизги секторлору боюнча товарларды өндүрүү жана кызмат көрсөтүү көлөмү:

-

-

-

--

-

-

-

Айыл чарба

Өсүмдүк өстүрүү

220,0

220,9

222,7

223,8

224,7

225,6

228,0

Мал чарбачылыгы

533,0

536,0

540,0

546,0

548,0

549,0

551,0

Юридикалык жактардын өнөр жай продукциясынын көлөмү

150,0

170,0

175,0

178,0

180,2

181,9

183,0

Өнөр жай кызматтары

85,9

877,0

89,0

925,0

94,50

96,0

100,0

Жөнөтүлгөн продукциянын көлөмү

80,0

90,0

100,0,

105,0

107,0

120,0

130,0

Курулуш - негизги капиталга колдонулган инвестициялар - ар кандай объектилер боюнча жалпы суммада

153,8

158,5

160,2

175,6

176,0

177,0

177,0

Экономикалык иштин түрлөрү боюнча көрсөтүлгөн рыноктук кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү

-

-

-

-

-

-

-

Дүң жана чекене соода, автомобилдерди жана мотоциклдерди оңдоо

3.0

3.0

3.0

3.0

3.0

3.0

3.0

Мейманканалардын жана ресторандардын иши

6,5

6,5

10,7

10,7

10,9

10,9

12,0

Транспорттук иш-чаралар жана жүктөрдү сактоо

6.0

6.0

6.0

6.0

6.0

6.0

6.0

Маалымат жана байланыш

65.0

65.0

65.0

65.0

65.0

65.0

65.0

Финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу

220,0

252,0

354,0

405,6

450,0

480,0

600,0

Кыймылсыз мүлк операциялары

-

-

-

-

-

-

-

Кесиптик, илимий жана техникалык ишмердүүлүк

-

-

Административдик жана көмөкчү иш-чаралар

-

-

-

-

-

-

-

Билим берүү

-

-

-

-

-

-

-

Саламаттыкты сактоо жана социалдык кызматтар

-

-

-

-

-

-

-

Искусство, көңүл ачуу жана эс алуу

-

-

-

36.0

36.0

36.0

36.0

Башка тейлөө кызмат көрсөтүүлөрү

-

-

-

-

-

-

-

Түз инвестициялар

Айыл чарба

Өнөр жай

Курулуш

160089,0

165359,0

170300,0

175601,0

176200,0

178589,0

181500,0

Соода

1 928 071,1

2 024 474,6

2 145 943,1

2 210 321,3

2 409 250,3

2433342,8

2457676,2

Транспорт жана байланыш

-

5000,0

5000,0

7000,0

7000,0

9000,0

Башка кызматтар

-

-

-

-

-

-

-

Калдыктарды кайра иштетүү

0

0

0

0

0

0

1

Калктын кирешеси:

Орточо номиналдык эмгек акы

18900

20000

20000

22300

22300

24500

25000

Эмгек мигранттарынын которуулары

-

-

-

-

-

-

-

Пенсиянын орточо өлчөмү

4500

5000

6000

6500

7000

7200

7400

Жөлөкпулдардын орточо өлчөмү

0,6

0,8

1,2

1,2

1,2

1,2

2,0

Чакан жана орто бизнестен түшкөн орточо киреше

20 ,0

25 ,0

30 ,0

35,0

40.0

42 ,0

45,0

4.2. Учурдагы кырдаалды талдоо жана экономикалык адистештирүү

Кароол айыл аймагынын экономика тармактарынын түзүмү

Айыл аймагы айыл чарбасынын чоң үлүшү ( 44% ) аймактын экономикалык адистештирилгендиги менен түшүндүрүлөт, мында мал чарбасы алда канча алдыда турат – жалпы айыл чарба продукциясынын 81% . Айыл чарба продукциясынын өсүү темпи да бир топ жогору, ал 2022-жылдагы 4% дан 2026-жылы 6%ке чейин өсөт. Ошол эле учурда ААнын агрардык сектору дагы бир катар көйгөйлөр менен мүнөздөлөт:

-        Дыйкандардын жер иштетүү боюнча тажрыйбасы жетишсиз;

-        Айыл чарба техникасынын жетишсиздиги;

-        Сугат суунун тартыштыгы

-        Өндүрүүчүлөр үчүн жеңилдетилген кредиттердин начар болушу;

-        Күйүүчү майдын баасынын туруксуздугу;

-        Тургундардын асыл тукум иштерин колдоодон баш тартуусу;

-        Айыл чарба продукциясын сатуу боюнча туруктуу соода түйүндөрүнүн жоктугу;

-        Туруксуз тамак-аш менен камсыз кылуу;

-        Айыл чарба продукциясын экспорттоого шарттын жоктугу;

-        Кайра иштетүүчү ишканалардын жетишсиздиги.

Мал чарба тармагында адистештирилген чарбалардан тышкары, сүт жана сүт азыктары үчүн үй малын пайдалануу кеңири колдонулат, бул үй чарбаларына кошумча пайда алып келет. Мындан тышкары, көрүнүктүү айыл чарба продукциясын өндүрүүдө анча активдүү эмес.

Сүттү кайра иштетүүчү ишкана иштеп, катуу сырдын, майдын бир нече түрүн чыгарып, ички рынокко сатыкка чыгаруу үчүн ишкана жок. Мамлекеттин жана өкмөттүк эмес уюмдардын жардамы менен фермерлерди, аялдарды, жаштарды жана калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн окутуу боюнча иш-чаралар үзгүлтүксүз өткөрүлүп турат. Мал чарбачылыгын колдоо үчүн мындан ары фермерлерди окутуу программаларын колдоо, айыл чарбасында айыл чарба кооперативдерин түзүүгө дем берүү, жаш фермерлерге жардам көрсөтүү, калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн мал чарбачылык көндүмдөрүн үйрөтүү пландаштырылууда . Ошондой эле алардын продуктуулугун жогорулатуу максатында жергиликтүү жана жаны породадагы койлорду асылдандыруунун жана багуунун эффективдүү методдорун ишке киргизүү боюнча чараларды ишке ашыруу белгиленген. Малды ветеринардык көзөмөлгө алуу жана эмдөө иштерин жакшыртуу боюнча чаралар каралат, ошондой эле саан уйларды багуу жана багуу технологиясы боюнча окуу-тарбия иштери жүргүзүлөт. Мындай иш-чараларга жаштардын, аялдардын жана калктын аялуу катмарынын өкүлдөрүнүн катышуусуна өзгөчө көңүл бурулат .

Айыл аймагында айыл чарба өсүмдүктөрүн мындан ары өнүктүрүү үчүн жакшы шарттар бар . Аймактын мал чарбасы адистештирилгендигин эске алып, бул жерде негизги басым тоют даярдоого бурулат. Буга көп жылдык чөптөрдүн жетиштүү жыштыгы бар. Чөптөрдүн ичинен эспарцет жана бир жылдык чөптөр басымдуулук кылат, ошондой эле чөп катары да пайдаланылат.

Айыл аймактын климаттык шарттарында картошка, сабиз, пияз, кызылча, сарымсак, арпа, буудай, жүгөрү, Өзгөн гүрүчүн өстүрүү ж.б келечектүү болуп саналат. Ошондой эле бул жерде тоют даярдоо боюнча үзгүлтүксүз окуу иш-чаралары өткөрүлөт. Калктын аярлуу катмарын үрөн менен камсыздоодо колдоо көрсөтүлөт. Өсүмдүк чарбачылыгын өнүктүрүү боюнча чаралардын жана иш-чаралардын кеңири спектри каралат:

-      жакынкы жайыттардын түшүмдүүлүгүн жогорулатуу, чөптүн үрөнүн себүү;

-      ирригациялык системаны өркүндөтүү, анын ичинде Кароол айылына тиешелүү айыл чарба жерлерин сугаруу үчүн ирригациялык каналдардын картасын түзүү жана анын көйгөйлүү жерлерин аныктоо,ички арык каналдарды тазалоо;

-      калктын бардык катмарына, анын ичинде аялдарга, жаштарга жана калктын аярлуу катмарына айыл чарба өсүмдүктөрүн өстүрүүнүн натыйжалуу ыкмалары боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү, органикалык жер семирткичтерди колдонууга, которуштуруп айдоого, сапаттуу үрөндөрдү пайдаланууга басым жасалат;

-      бош же суу баскан жерлерде тоют өсүмдүктөрүн өстүрүү;

-      деградациясын болтурбоо боюнча алдын алуу чаралары ;

-      жарандарды сапаттуу үрөн менен камсыз кылуу үчүн үрөн чарбасын түзүү;

-      айыл чарба жарманкелерин өткөрүүгө көмөктөшүү;

-        Суу пайдалануучулар ассоциациясынын жардамы менен сугат сууларынын пайдаланылышына жана адилет бөлүштүрүлүшүнө көзөмөл жакшырат, оңдоо иштери өз убагында жүргүзүлөт; бардык жашоочулар муктаждыктарына жараша сугат суусуна ээ болушу үчүн схема түзүлөт; суу алуу системасы бирден жөнгө салынат; айылдын ички ирригациялык тутумунун картасы түзүлүп, көйгөйлүү аймактар аныкталат; Айылдын ички арыктары тазаланат; суу акысын чогултуу боюнча маалымат системалаштырылат, төлөбөгөндөрдүн саны 30% га кыскарат.

Экономиканын башка тармактары активдердин кыйла чектелген комплекси менен берилген. Бүгүнкү күндө 14 дүкөн, 1 наабайкана, кымыз жана сүт сатуучу соодагерлер (2,5-3 ай гана иштейт), 2 тигүү цехи, 3 май куюучу жай, 2 пластик эшик терезе кайра иштетүү цехи, пескаблок, пеналок чыгаруучу жеке ишкерлер, шагыл өндүрүү, таш кесүүү жана 1 балык өстүрүү ишканалары бар.  2025-жылга Иман-Билдинг ЖЧКсы кирпич чыгаруучу заводунун курулуш иштерин аяктап, айылдагы 50-60 жумушсуз жарандарды жумуш менен камсыз кылуу күтүлүүдө.  Учурда жеңил өнөр-жай ишканалары өнүгүүдө. Тигүү цехтери ачылып, аялдар жумуш менен камсыз болуп жатат. Экономиканын башка тармактарын өнүктүрүү үчүн төмөнкү чаралардын комплекси каралган:

-        калктын кеңири катмарына, анын ичинде аялдарга, жаштарга жана аярлуу топтордун өкүлдөрүнө ишкердиктин негиздерин үйрөнүүгө көмөктөшүү, анын ичинде туризм тармагында; ишкер аялдарды окутуу жана финансылык сабаттуулук боюнча айыл тургундарынын маалымдуулугун жогорулатуу боюнча жеке иш-чаралар;

-        айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнү өнүктүрүүгө жана кол өнөрчүлүктү өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү;

-        кол өнөрчүлүк борборун уюштурууга жана кол өнөрчүлүк көргөзмөлөрүнө катышууга колдоо көрсөтүү;

ААнын экономикалык адистешүүсү мал чарбачылыгы бойдон калууда, анын үлүшүнө жалпы айыл чарба продукциясынын 98% туура келет . Буга климаттык шарттар жана ААнын географиялык жайгашуусу шарт түзөт. Мал чарбачылыгын мындан ары өнүктүрүү үчүн тоют менен камсыз кылууну көбөйтүү, фермерлерди окутуу жана ветеринардык көзөмөлдү жакшыртуу боюнча бир катар чаралар СЭӨПтө каралат. Өсүмдүк чарбачылыгынын артта калган тармагын экономикалык өсүштүн резерви катары каралып - бул жерде тоют өсүмдүктөрүн өстүрүү аркылуу өсүмдүк өстүрүүчүлүктү жана мал чарбачылыгын өнүктүрүүнү шайкеш келтирүүгө болот, мындан тышкары ирригацияны, үрөнчүлүктү өнүктүрүү боюнча чаралар каралган жана дыйкандарды окутууга көңүл бурулат.

Өнөр жай өндүрүшүнүн көлөмдөрү чоң эмес, бул ААнын андан ары өнүгүүсүнө негиз болуп саналат. Айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнү жана жеңил өнөр жайын (кийим тигүү өндүрүшүн) өнүктүрүүнү колдоо зарыл.

АА үчүн келечектүү тармактардын бири туризм болуп саналат . Туристтик зоналарды уюштуруу жана башка жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен тажрыйба алмашуу боюнча чаралар көрүлөт.

4.3. Экономикалык өнүгүү муктаждыктарын талдоо (анын ичинде тике (жеке) инвестициялар

Приоритет

Мүмкүн болгон иш-чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана убакыт

Болжолдуу наркы (миң сом )

Айыл чарба малынын асыл тукумдуулугун жогорулатуу боюнча чараларды көрүү

Фермерлердин асыл тукумдуулугун жогорулатуу үчүн эт жана сүт багытындагы малды багууга басым жасоо.

2026-жылга чейин асыл тукум малды  2% га көбөйөт

1000,0 жеке ишкерлер

Дыйкандарды сапаттуу үрөн менен камсыздоого көмөктөшүү

Дыйкандарды сапаттуу үрөн менен менен камсыз кылуу

Өсүмдүктөрдүн түшүмдүүлүгүн жана сапатын жогорулайт.

Айыл чарба коопаративдери менен бирге иш алып баруу

Эгин себүү жана жыйноо мезгилинде дыйкандарды арзан күйүүчү жана майлоочу майлар менен камсыздоого мамлекет тарабынан жардам берүүгө көмөктөшүү

Айдап себууну жана тушумду жыйноону тез убагында аяктоо

Айдоо жана тушумду жыйноо иштери оз убагында аяктайт

650,0

4.4. Экономиканы өнүктүрүүгө байланышкан бюджеттик инвестициялардын зарылдыгын талдоо

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлорду карап чыгуу

Күтүлгөн натыйжа жана убакыт

Болжолдуу наркы (миң Ом )

Чакан кайра иштетүү ишканаларын түзүү

Жеке ишкерлерге жер маселеси боюнча жардам

Жаңы жумушчу орун түзүлөт

жеке ишкерлер

5.1. (таблица) Инклюзивдүү өнүгүү (адам)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 г.

2022 г.

2023 г.

2024 г.

2025 г.

2026 г.

2027 г.

Иштей ала турган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар (адам)

120

123

130

130

136

138

138

Иштей албаган оор майыптыгы бар адамдар (адам)

41

41

40

38

36

34

33

Өтө жакыр адамдар (адам)

534

482

382

314

208

180

90

Турмуштук оор кырдаалдагы балдар (адам)

13

6

3

1

0

0

0

Турмуштук оор кырдаалдагы үй-бүлөлөр (бир.)

7

3

2

1

0

0

0

Алыскы калктуу конуштардын калкы (адам)

-

-

-

-

-

-

-

Эмгек мигранттарынын жашы 18ге жете элек балдары (адам)

480

461

449

447

441

389

355

Этникалык азчылыктар (адам)

-

-

-

-

-

-

-

Аялдар (адам)

-

-

-

-

-

-

-

Аялдар (калктын жалпы санынан% )

-

-

-

-

-

-

-

Улгайган (жалгыз) (адам)

7

6

5

3

2

1

1

Калктын жалпы санындагы калктын аялуу топторунун бардык категорияларынын (аялдардан тышкары) жалпы үлүшү (%)

17

15

14,75

14,25

13,7

13,2

12,5

Гендердик зомбулук учурлары (бир.)

0

0

0

0

0

0

0

Кризистик борборлордун болушу (бир.)

-

-

-

-

-

-

-

5.2. Учурдагы кырдаалды талдоо

Айыл аймагында калктын аярлуу топторуна кирген жарандардын жалпы саны .  2023-жылдын акырына карата 468 адам , бул жалпы калктын 2,68 % түзөт. Бул өтө чоң көрсөткүч эмес жана жакынкы жылдарда олуттуу өспөйт. Калктын аярлуу топторунун структурасында ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген жарандар басымдуулук кылат.

Кароол айыл аймагында калкынын аярлуу топтору

Бул СЭӨП калктын аялуу катмарын колдоого гана эмес, ошондой эле социалдык жактан муктаж болгон калктын аялуу топторунун жашоо сапатын жакшыртуу максатында аларды аярлуу жарандардын категориясынан экономикалык активдүү субъекттердин категориясына которууга багытталган бир катар чараларды карайт. :

-      жетим-жесирлерге жана жаш үй-бүлөлөргө өз бизнесин ачууда реалдуу жардам көрсөтүү үчүн каржылоону тартуу;

-      жакырчылыкты азайтуу жана ички жана тышкы миграциянын деңгээлин төмөндөтүү үчүн чакан ишканаларды ачуу аркылуу жаңы жумуш орундарын түзүүгө дем берүү;

-      өз бизнесин ачууну каалаган жаштарды колдоо;

-      калктын финансылык сабаттуулугун жогорулатуу боюнча окуу иш-чараларын өткөрүү;

-      кыш мезгилинде аз камсыз болгон калкка даректүү жардам - 500 кг көмүр;

-      дары чөптөрдү өстүрүү үчүн үрөндөрдү тандоо.

Айыл аймакта калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн жумуш менен камсыз кылууга даяр чакан ишканалар бар. Өкмөттүк эмес уюмдар айрым маселелерди чечүүдө, мисалы, райондук, областтык жана республикалык деңгээлде иш алып барган кайрымдуулук уюмдары менен байланыштарды түзүүдө, үй-бүлөлүк зомбулуктан жапа чеккендерге жардам көрсөтүүдө. Мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын үй-бүлөлүк абалына жана ден соолугуна жана ички, тышкы миграциядагы жарандардын балдарына туруктуу мониторинг жүргүзүлөт. Өнүгүүсүндө кемчиликтери бар балдар үчүн жеринде сабактар өткөрүлөт.

Жыл сайын жакырчылык менен күрөшүү боюнча атайын план түзүлүп, ишке ашырылууда. Жакырчылык жылына 4% азаят. Тобокел тобундагы балдарды коомго интеграциялоо боюнча чаралар иштелип чыккан жана ишке ашырылууда. 314 аз камсыз болгон үй-бүлөгө жана ден соолугу мүмкунчулугу чектелген адамдарга материалдык жардам көрсөтүлдү. Атайын майрамдык иш-чараларга согуштун 4 ардагеринин, 3 Ооган согушунун ардагерлери жана 35 кары-картаңдар катышууда. Маданий иш-чараларга калктын аярлуу катмары да катышат.

Эмигранттардын балдары менен иштөө боюнча комплекстүү иш-чаралар иштелип чыккан, ар бир үй-бүлөнүн балдары тыкыр көзөмөлгө алынган. Каттоодо турган мигранттардын балдарына тынымсыз мониторинг жүргүзүлүп, жыйынтыгы боюнча тиешелүү мамлекеттик органга отчет берилет. Мигранттардын балдары, камкорчулары жана тиешелүү мамлекеттик органдардын өкүлдөрү менен жолугушуулар өткөрүлөт. Социалдык маселелер боюнча адистер, мектеп директорлору жана үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун жетекчиси менен биргеликте балдардын укуктары боюнча маалымат стенддери иштелип чыгып, жайгаштырылат.

Корутундулар жана сунуштар :

Аярлуу топтор калктын жалпы санында өтө чоң үлүшүн түзбөйт, бирок ошого карабастан, Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрилиги тарабынан даректүү материалдык жардамдан тышкары, калктын аялуу катмарынын өкүлдөрүн иш менен камсыз кылуу боюнча бир катар чараларды көрөт. Аларды кол өнөрчүлүккө жана айыл чарба өндүрүшүнө тартуу. Бул маселелерде акционердик коом бизнестин жана коммерциялык эмес уюмдардын жардамына таянат. Айрым долбоорлор буга чейин макулдашылган жана СЭӨП негизинде ишке ашырылат.

5.3. Инклюзивдик өнүгүү муктаждыктарын талдоо

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Приоритет

Мүмкүн болгон чараларды жана долбоорлорду карап чыгуу

Күтүлгөн натыйжа жана убакыт

Билим берүү мекемелеринин материалдык техникалык базасын чындоо

Жергиликтүү бюджеттин эсебинен айыл аймагындагы билим берүү мекеме-уюмдарына инвентарларды сатып алуу

Окуучулардын билим алуусуна ынгайлуу шарттар түзүлөт

Жакырларды колдоо

Күз-кыш мезгилине карата ар кандай категориядагы жарандарга көмүр сатып алуу үчүн жергиликтүү бюджеттен каражат бөлөт

Жалгыз бой, аз камсыз болгон үй-бүлөлөр, 1-2-3-топтогу майыптарга көмөк көрсөтүү максатында күз-кыш мезгилине карата көмүр менен камсыз болот

Кошумча киреше алуу үчүн үй кожойкелерин ишке орноштуруу

Социалдык контрактгын негизинде аз камсыз болгон жакыр үй-бүлөөлөрдү каржылоо. Бизнес план түзүүгө көмөк көрсөтүү жана андан ары өсүп өнүгүүсүнө ар тараптуу колдоо көрсөтүү

Социалдык контракт 100.0 сомдон аз камсыз болгон жакыр үй-бүлөөлөрдү каржылоого көмөктөшүү

Жакырчылыкты азайтуу үчүн калктын аярлуу топторунун анын ичинде кыздарды жана аялдарды кесиптик окууга тартуу, өсүмдүк өстүрүү боюнча жана башка ар кандай тажрыйбаларды жайылтуу

К.Ташиев атындагы №62 техникалык кесиптик лицейинин Орто-Арык айылындагы филиалында окутууларды өткөрүү, тажрыйба алмашуу аркылуу киреше булактарын кеңейтүү

Кесиптик билими жок, жумушка орношуу жана өз алдынча иш жүргүзүү үчүн зарыл болгон кесиптик көндүмдөрдү алып жаткан кыздардын жана жаш аялдардын өз алдынча иш жүргүзүусунө шарт түзүлөт

Бардык каражаттар жергиликтүү бюджеттен

6-БӨЛҮМ. МЕЙКИНДИК

6.1. (таблица) Мейкиндик

1020

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Аймактын жалпы аянты (га)

9,4

9,4

9,4

9,4

9,4

9,4

9,4

Жер категориялары (га):

Айыл чарба жерлери (бардыгы):

7162

7162

7162

7162

6244

6244

6244

анын ичинде айдоо аянттары

2929

2929

2899

2897

2897

2897

2897

сугарылбаган

1537

1537

1510

1508

1508

1508

1508

сугат айдоо жерлер

1392

1392

1389

1389

1389

1389

1389

жайыттар

2794

2794

2794

2794

2794

2794

2794

анын ичинде жеке

-

-

-

-

-

-

-

АЖМФ

864

864

864

864

Иш жүзүндө колдонулган

Колдонулбаган (баланс)

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

Иш жүзүндө колдонулган

Колдонулбаган (баланс)

Калктуу конуштун жерлери (бардыгы)

351

351

анын ичинде турак жай курулушу

Иш жүзүндө колдонулган

Колдонулбаган (баланс)

Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын (ӨКЖА) жерлери

Токой фондусунун жерлери

Суу фондусунун жерлери

Запастагы жерлер

Иш жүзүндө колдонулган

Колдонулбаган (баланс)

Аймактын айыл чарба жерлеринин жалпы аянтындагы иш жүзүндө пайдаланылуучу айыл чарба жерлеринин үлүшү (%)

Инженердик инфраструктура менен камсыздалган турак жай куруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%)

Инженердик инфраструктура менен камсыз кылынган өндүрүштү жайгаштыруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%)

Категория боюнча пайдаланылбаган же кошумча жерлерди пайдалануу зарылдыгынын прогнозу (га):

Айыл чарба жерлери

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жерлери жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

Калктуу конуштун жерлери (турак жай курулушу)

Токой фондусунун жерлери

Суу фондусунун жерлери

6.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Бул жерде суроолорго кыскача жооптор берилет:

-       Бул аймакта кандай табигый жана геграфиялык өзгөчөлүктөр бар?

Жооптордун варианттары:

-       Акыркы 3 жылда жерлер (укуктук мейкиндик зоналары) олуттуу трансформацияга дуушар болдубу, эмнеге байланыштуу жана бул аймактын өнүгүшүнө кандай таасир этти?

Жооптордун варианттары:

-       Жеке турак-жай куруу үчүн жер тартыш болуп жатабы? Же бизнес үчүн? (сүрөттөө)

-       Муниципалдык жерлерди башкаруу (жана менчиктештирүү) планы барбы? (көрсөтүлсүн)

-       Укуктук зоналаштыруу эрежелери барбы? (көрсөтүлсүн)

-       Жерди бөлүштүрүүгө таасирин тийгизген мамлекеттик инфраструктуралык долбоорлор же пландар барбы? (көрсөтүлсүн)

6.3. Мейкиндик планынын элементтери

Мейкиндик планын өзгөртүүдөгү чаралар же ниеттер:

Күтүлгөн жыйынтыктар:

Мисалы, " (айылдын аталышы) айылдагы (участоктун жайгашкан жери) айыл чарба багытындагы пайдаланылбаган 20 га жерди, калктын санынын өсүшүнөн жана жарандардын кайрылууларынан улам аны кеңейтүү зарылчылыгына байланыштуу турак жай фондунун жерлерине трансформациялоо керек.»

Мисалы: "турак жай фондунун аянтын 10% га көбөйтүү калктын турак жай менен камсыз болушун жакшыртууга жана кожолуктардын санын 12% га көбөйтүүгө өбөлгө түзөт.»

Мисалы, "парк орнотуу үчүн жер бөлүп берүү керек"

7-БӨЛҮМ. АЙЛАНА-ЧӨЙРӨ

7.1. (таблица) Айлана-чөйрө

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2021 ж.

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

Жаратылышты коргоо зоналарынын, ӨКЖА, микрокоруктардын аянты (га)

Токойлор ээлеген аймак, анын ичинде жайылма токойлор (га)

Токойлорду калыбына келтирүү (га)

Деградацияланган жайыттардын аянты (га)

Малдын жайытка болгон жүгү (1 айда 1 гектарга шарттуу малдын башынын саны)

Деградацияланган жайыттардын жалпы жайыт аянтына карата үлүшү (%)

Деградацияга дуушар болгон айыл чарба жерлеринин аянты (га)

Деградацияланган жайыттардын жалпы аянтына карата калыбына келтирилген жайыттардын үлүшү (%)

Энергияны үнөмдөө. Кожолуктардын жылытуу үлүшү (%):

борбордук жылытуу

-

-

-

-

-

-

-

электр энергиясы

газ

-

-

-

-

-

-

-

меш жылытуу

3055

3200

3392

3392

3392

3392

3392

башка орнотуулар

-

-

-

-

-

-

-

башка кайра жаңылануучу булактар же энергияны үнөмдөөчү орнотуулар (мисалы, көпкө күйүүчү мештер ж.б.)

11

11

23

26

26

27

27

КТК полигондорунун саны (даана)

-

-

-

-

1

1

1

КТКны кайра иштетүү боюнча ишканалар же коңшу аймактардагы мындай ишканалар менен макулдашуу (бир.)

-

-

-

-

-

1

1

Санкцияланбаган полигондордун саны (бир.)

-

-

-

-

-

-

-

Кен казып алуу тармагынын объекттери (бир.)

-

-

-

-

-

-

-

Экологиялык тобокелдиги жогору кен казып алуу тармагынын объекттери (даана)

-

-

-

-

-

-

-

Тазалоочу курулмалар аркылуу өткөн саркынды суулар (%)

-

-

-

-

-

-

-

7.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Бул жерде суроолорго кыскача жооптор берилет:

-       ЖӨБ аймагында кандай жаратылыш ресурстары бар жана алардын абалы кандай (жайыттардын, токойлордун абалы, суунун көлөмү жана анын сапаты, жер ресурстарынын, дарыялардын жана суу түбүндөгү экосистемалардын сапаты жана саны, жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн жапайы жана кызыл китепке кирген түрлөрүнүн болушу, абанын сапаты)? (сүрөттөө)

-       Экологиялык маселелерди чечүү үчүн иштеген аймакта кандай уюштуруу структуралары (формалдуу жана формалдуу эмес) бар? Айлана-чөйрөнү коргоо маселелери боюнча иш алып барган жамааттар барбы? Эгер бар болсо, алар кайсы багыттар боюнча иш алып барышат? (көрсөтүлсүн)

-       ЖӨБ органдарынын аймагында айлана- чөйрөнү коргоо жана өзгөчө кырдаалдардын жана климаттын өзгөрүү тобокелдиктерин азайтуу боюнча тармактык пландар аткарылып жатабы? Аткарылып жатса, кайсы багыттар боюнча? (тактоо)

-       Бул аймакта айлана-чөйрөнүн жана/же суу ресурстарынын абалына таасир этүүчү өндүрүштөр же объекттер, айлана-чөйрөгө коркунуч келтирүүчү объекттер/булактар, мисалы, калдык сактоочу жайлар, тоо-кен жана химиялык өндүрүштөр, отканалар, мал союучу жайлар, уруксат берилбеген таштанды төгүүчү жайлар ж.б. барбы? (көрсөтүлсүн)

-       Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактары жана/же микрокоруктар барбы? (көрсөтүлсүн)

-       Бул аймакта климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу тобокелдиктер пайда болобу, мисалы, сугат суунун жетишсиздиги, ичүүчү суунун сапатынын төмөндөшү жана тартыштыгы, табигый кырсыктардын тобокелдиктери, жаздын аягында жана/же эрте жаздагы үшүк алуу, катуу шамал, жаан-чачындын көбөйүшү же азайышы ж.б.у.с.? (сүрөттөө)

-       Катуу тиричилик калдыктарын, саркынды сууларды жана тазалоочу курулмаларды башкаруу чөйрөсүндө кандай көйгөйлөр бар? Жооптордун варианттары:

-       Аймакта коркунучтуу пестициддер көмүлгөн жерлер, өзгөчө коркунучтуу инфекциялар бар мал көмүлгөн жерлер же өзгөчө коркунучтуу инфекциялардын очоктору барбы? (көрсөтүлсүн)

Өсүмдүк өстүрүүдө пестициддер же башка күчтүү химиялык заттар, же мал чарбачылыгында дарылар колдонулабы? Колдонулса, кайсынысы жана кайсы көлөмдө? (көрсөтүлсүн)

7.3. Экология маселелери

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Биринчи кезектеги муктаждыктардын бири көрсөтүлөт, мисалы, «Суу алгычтагы тазалоочу курулмаларды оңдоо»

Натыйжага жетүү үчүн эмне кылыш керек, мисалы, "Жабдууларды сатып алуу жана орнотуу, анын ичинде _____"

Бул жерде баалуулуктар менен натыйжа жана бул натыйжаны алууга мүмкүн болгон убакыт көрсөтүлөт, мисалы, “Коопсуздук талаптарын сактоо менен уюштурулган суу менен камсыздоо кызматтарынан пайдалануучу калктын үлүшүн 95%га чейин көбөйтүү”