Загрузка документа…
ШЕКЕР АЙЫЛ АЙМАГЫНЫН АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ
ТОКТОМ
Шекер айыл аймагынын айылдык кеңешинин II-чакырылышындагы депутаттарынын кезексиз № 4- сессиясы
2025-жылдын 28-январы № 18
2025-2027-жылдарга карата Шекер социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы (СЭӨП) жөнүндө
Шекер айыл аймагынын айыл өкмөтү туруктуу социалдык-экономикалык өнүгүүсүн камсыздоо жанан анын аймагындагы жашоочулардын жашоо турмушун жакшыртуунун бирдиктүү тутумунун иштешин жана өнүгүшүн уюштуруу, калкка социалдык, маданий жана тейлөө камсыздарын көрсөтүү максатында, Кыргыз Республикасынын “Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө” Мыйзамынын 51-беренесинин 1-пунктуна ылайык;
ТОКТОМ КЫЛАТ:
1. 2025-2027-жылдарга карата Шекер социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы (СЭӨП) бекитилсин.
2. Жумушчу топ СЭӨПны иштеп чыгууда жана ишке ашырууда Кыргыз Республикасынын экономика жана комерция министрлигинин буйругу менен бекитилген шаарларды жана айыл аймактарын социалдык-экономикалык өнүктүрүү программаларын иштеп чыгуу боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары үчүн методикалык колдонмону жетекчилике алсын.
3. Токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө жагын өзүмө калтырам.
Тиркеме;
1. Айтматов районунун Шекер айыл аймагынынсоциалдык-экономикалык өнүгүү план 27 барак.
2. Шекер айыл аймагынын СЭӨПтүишке ашыруу боюнча 2025-2027-жж.иш аракеттер планы 12 барак.
Төрага |
| К. Иманалиев |
Шекер айыл аймагынын СЭӨПтү ишке ашыруу боюнча 2025-2027-жж. иш-аракеттер планы
Иш-чаранын сүрөттөлүшү | Жооптуу жана катышуучулар | Ишке ашыруу мөөнөттөрү | Баасы (миң сом) | Каржылоо булактары / ресурстар | Мониторинг белгилери (I жарым жылдык) | Мониторинг белгилери (II жарым жылдык) | |
1. | Калк | ||||||
1. | Зордук-зомбулуктун алдын алууда калк арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүү | Айыл өкмөтү, соцкызматкерлер, айыл башчылар, айылдык ден-соолук комитети, аксакалдар кеңеши, аксакалдар соту, участкалык инспекторлор | 2025 2026 2027 | 50 50 70
| Жерг.бюджет демөөрчүлүк | Айыл аймагындагы калктуу конуштардагы тургундарга чогулуштар өткөрүлөт, калк арасында түшундурүү иштери жүргүзүлөт 40% | Айыл аймагындагы калктуу конуштардагы тургундарга чогулуштар өткөрүлөт,калк арасында түшундурүү иштери жүргузүлөт 45% |
2. | Жаштарга заманбап кесипчилик окууларды уюштуруу курстар | Айыл өкмөтү соц кызматкери, донорлор | 2025 2026
| 100 100
| Жерг.бюджет Демөөрчүлүк, донорлор, | 25 30 40 адам жаңы кесиптик көнүмдөрдү жана билимдерди алууга шарт түзүлөт | 30 35 45 адам жаңы кесиптик көнүмдөрдү жана билимдерди алууга шарт түзүлөт |
3. | Жаш келин-кыздарга тигүүчү жана кол өнөрчүлүк окууларды уюштуруу | соц кызматкери, райондук соц коргоо кызматы | 2025 2026 2027 | 90 100 110 | Жерг.бюджет Демөөрчүлүк, донорлор, | Жумушчу орундар түзүлөт, жумушсуздук азаят,аярлуу катмардын жашоо тиричилик деңгээли жогорулайт | Жумушчу орундар түзүлөт, жумушсуздук азаят, аярлуу катмардын жашоо тиричилик деңгээли жогорулайт |
4. | Кичи жана орто бизнести өздөштүрүүнү каалоочуларга окутууну уюштуруу | Айыл өкмөту | 2025ж 2026ж 2027ж | 50 80 100 | Жерг.бюджет Демөөрчүлүк, донорлор, | 15 адамга окуутуну уюштуруу | 18 адамга окуутуну уюштуруу |
5. | Диний экстремисттик идеологияларды жаштар арасында жайылтуунун алдын алуу | Айыл өкмөтү айыл активдери, дин кызматкерлери | 2024-2027ж
| 0,0
|
| Калктуу конуштардагы жергиликтүү тургундар арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүү | Калктуу конуштардагы жергиликтүү тургундар арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүү |
2 |
Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура
| ||||||
6. | Көк- Сай, Кайнар, Арчагул, Шекер айылдарынын калкын ичүүчү таза суу менен камсыздоо | Айыл өкмөтү Айыл активдери | 2025ж 2026ж 2027ж 2028ж
| 5 000 7 000 5 000 5 000 | Донор АРИС Араб фонду Айыл өкмөтү | Чогулуштар өткөзүлөт, катышуучулардын 25-30% аялдарды түзөт,калкка таза суу тартуу боюнча түшүнүк берилет 2100 кожолук таза суу менен камсыз болот | Чогулуштар өткөзүлөт, катышуучулардын 25-35% аялдарды түзөт, калкка таза суу тартуу боюнча түшүнүк берилет 2100 кожолук таза суу менен камсыз болот. |
7. | Муниципалдык ишкананын ишмердүүлүгүн жакшыртуу,ар бир үй кожолугуна суу эсептегичтерди орнотуу экономикалык жактан негизделген тарифти иштеп чыгуу | Айыл өкмөтү МИ жетекчиси | 2025ж 2026ж
| 5 000 5 000 | Айыл өкмөтү Өнүктүрүү фонддор | Шекер айыл аймагынын Тазалык төрт айылдын таза-суу жана жайыт комитети биригип МИ түзүлөт, 1000 кожолука суу эсептегич орнотулат. | Шекер айыл аймагынын Тазалык төрт айылдын таза-суу жана жайыт комитети биригип МИ түзүлөт айыл аймагынын тургундары ишкананын кызматынан пайдалана алат. |
8. | Сары-Үнкүр участогундагы, 3,4 км ге ички чарбалык арык казуу жана бетондоо | Айыл башчы жергиликтүү тургундар | 2025-ж | 60 | Жергиликтүү бюджет | Элдин 70,0 га жери сугат суу менен камсыздалат, эгин айдалып, элдин экономикасы көтөрүлөт. | Элдин 70,0 га жери сугат суу менен камсыздалат, эгин айдалып, элдин экономикасы көтөрүлөт. |
9. | МИнын ишмердүүлүгүн жакшыртуу учун констультант алуу | Айыл окмоту башчы МИ директору | 2025 ж | 20 | Жергиликтүү бюджет Донор PSI | МИ ишмердүүлүгү жакшырат ишкананын кызматынан пайдалануу- чулардын саны көбөйөт | МИ ишмердүүлүгү жакшырат ишкананын кызматынан пайдалануу -чулардын саны көбөйөт |
10. | Кош-Добо участкасына полигон үчүн мамлекеттик акт жана экопаспорт алуу | Айыл окмот башчы Жер адис Матеральный бухгалтер
| 2025-ж | 3 500 | Жергиликтүү бюджет | Полигондун документтери даярдалат, Айыл чарба жоготууларга төлөнөт. | Полигондун документтери даярдалат, Айыл чарба жоготууларга төлөнөт. |
11. | Полигонду куруу (короолоо, жер казуу)
| Айыл окмот башчы МИ директору | 2025-2026-ж | 100 | МИ | Жалпы элдин таштандыларын кабыл алууга даяр болот жана калктуу конуштар КТК нан арылат | Жалпы элдин таштандыларын кабыл алууга даяр болот жана калктуу конуштар КТК нан арылат |
12. | Полигон аймагына сортировканы уюштуруу
| Айыл окмот башчы МИ директору | 2025-2027ж | 50 | МИ | Пайда болгон жумушчу орунга аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдөн тартылат | Пайда болгон жумушчу орунга аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдөн тартылат |
13. | Катуу Тиричилик Калдыктарынын тарифин иштеп чыгуу
| Жооптуу катчы Айыл башчылар Айылдык кеңеш МИ директору | 2025-ж | - | МИ, жергиликтүү комиссия | Калктуу конуштагы тургундар белгиленген тарифтер боюнча төлөм жүргүзүлөт | Калктуу конуштагы тургундар белгиленген тарифтер боюнча төлөм жүргүзүлөт |
14. | Техника сатып алуу (ассенизатор, мусоровоз, прицеп)
| Айыл окмот башчы МИ директору | 2025-2027ж | 1 270 | Республикалык бюджеттен, донорлор, фонддордон | 600 кожолуктун таштандысы чыгарылат;
| 1000 кожолуктун таштандысы чыгарылат;
|
15. | Калкка түшүндүрүү иштерин жүргүзүү, абоненттер менен келишим түзүү | Айыл башчылар МИ жетекчиси | 2025-ж | - | - | Көк- Сай, Кайнар, Арчагул, Шекер айылдарынын тургундары менен келишим түзүлөт | Көк- Сай, Кайнар, Арчагул, Шекер айылдарынын тургундары менен келишим түзүлөт |
16. | Административдик комиссиянын ишин жакшыртуу | Жооптуу катчы Айыл башчылар Айылдык кеңеш МИ директору Юрист | 2025-ж | - | - | МИ ишин мыйзам чегинде көзөмөлдөөгө шарт түзүлөт | МИ ишин мыйзам чегинде көзөмөлдөөгө шарт түзүлөт |
17. | Көк-Сай айылындагы 800 метр жолду асфальттоо | Айыл окмот башчы | 2025-2027ж | 12 000 | Республикалык бюджеттен | Эл каттамы жакшырат, айыл ичи чаңдан тазарат жана жол коопсуздугу сакталат | Эл каттамы жакшырат, айыл ичи чаңдан тазарат жана жол коопсуздугу сакталат |
18. | Топурак жолдорго шагыл төгүү | Айыл өкмөт | 2025ж 2026-ж | 300 300 | Жергиликтүү бюджет демөөрчүлөр | Жылына бир жолу эл катточу жана техника жүрүүчү жолдор каралат | Жылына бир жолу эл катточу жана техника жүрүүчү жолдор каралат |
19. | Коопсуздук үчүн жол жээктерине жол белгилерин орнотуу | Айыл өкмөт ДЭП-6 ишканасы | 2025-ж |
| Республикалык бюджет | Айдоочулардын жол эрежесин сактоого мүмкүнчүлүк түзүлөт, окуучулардын коопсуздугу сакталат | Айдоочулардын жол эрежесин сактоого мүмкүнчүлүк түзүлөт, окуучулардын коопсуздугу сакталат |
20. | Көк- Сай, Кайнар, Арчагул, Шекер айылдарынын көчөлөрүн жарыктандыруу | Айыл өкмөт | 2025-ж 2026-ж 2027-ж | 200 200 250 | Жергиликтүү бюджет | 2 көчө 3 көчө 2 көчө кечкисин көчөлөр жарык болот,ошол айыл- дардын туругундарынын коопсуздугу сакталат | 1 көчө 1 көчө 2 көчө кечкисин көчөлөр жарык болот, ошол айыл- дардын туругундарынын коопсуздугу сакталат |
21. | Спорттук секцияларды ачуу баскетбол, күрөш, волейбол, шахмат, теннис, тогуз коргоол | Айыл өкмөтү | 2025-ж | 200 | Жергиликтүү бюджет | Айыл аймагындагы калктуу конуштардагы жаштар бош убактарында спорт менен машыгуусуна шарт түзүлөт | Айыл аймагындагы калктуу конуштардагы жаштар бош убактарында спорт менен машыгуусуна шарт түзүлөт |
22. | Спорттук инвентарларды сатып алуу (______________) | Айыл өкмөтү, | 2025-ж 2026-ж 2027-ж | 100 150 200 | Жергиликтүү бюджет | Айыл аймагындагы калктуу конуштардагы жаштар бош убактарында спорт менен машыгуусуна шарт түзүлөт, жаңы заманбап инвентарлар жабдуулар менен жабдылат | Айыл аймагындагы калктуу конуштардагы жаштар бош убактарында спорт менен машыгуусуна шарт түзүлөт, жаңы заманбап инвентарлар жабдуулар менен жабдылат |
23. | Спорттук мелдештерди уюштуруу | Айыл өкмөтү | 2025-ж 2026-ж 2027-ж | 300 350 450 | Жергиликтүү бюджет | Майрам күндөрү жаштар- дын көңүлдүү эс алуусуна шарт түзүлөт жана спорттун түрлөрү боюнча мелдештер өткөрүлөт | Майрам күндөрү жаштардын көңүлдүү эс алуусуна шарт түзүлөт жана спорттун түрлөрү боюнча мелдештер өткөрүлөт |
24. | Келечек муундарга адеп-ахлак жана кыргыз элинин тарыхын, үрп-адаттарын сактоо максатында айылдар жана мектептер арасында конкурс жарыялоо | Айыл өкмөтү, Мектеп жетекчилери | 2025-ж 2026-ж 2027-ж | 50 80 90 | - | Келечек муундарга адеп-ахлак жана кыргыз элинин тарыхын, үрп-адаттарын сактоо максатында айылдар арасында жана мектептер арасында конкурстар уюштурулат, каада салт,үрп адаттар сакталат | Келечек муундарга адеп-ахлак жана кыргыз элинин тарыхын, үрп-адаттарын сактоо максатында айылдар арасында жана мектептер арасында конкурстар уюштурулат, каада салт үрп адаттар сакталат |
25. | Шекер айылында маданият үйүн куруу | Айыл өкмөтү | 2026-ж | 72 000 | Республикалык бюджет | Шекер айылынын калкы- нын маданий тармагы жакшырат | Шекер айылынын калкы -нын маданий тармагы жакшырат |
26. | Маданий секцияларды, кружокторду уюштуруу | Маданият үйү директору | 2026-ж 2027-ж | 20 30 | Жергиликтүү бюджет | Маданият тармагында кружоктор ар тармактуу уюштурулат; ыр, бий, хор, комуз ж.б | Маданият тармагында кружоктор ар тармактуу уюштурулат; ыр, бий, хор, комуз ж.б |
27. | Маданият үйү үчүн музыкалык аспаптарды жана атайын кийимдерди сатып алуу | Айыл өкмөтү | 2025-ж 2026-ж 2027-ж | 120 80 50 | Жергиликтүү бюджет, Демөөрчү | Маданият үйүнүн алдында уюшулган ийримдердин саны көбөйөт. Музыкалык ийримдерге катышкан жарандар атайын аспаптар менен камсыз болушат. | Маданият үйүнүн алдында уюшулган ийримдердин саны көбөйөт. Музыкалык ийримдерге катышкан жарандар атайын аспаптар менен камсыз болушат. |
28. | Арчагул айылына китепкана куруу | Айыл өкмөтү | 2026-ж | 2 000
| Стим гранд Демөөрчү, Донорлор | Китепкана үчүн атайын имарат курулат жергиликтүү тургундар китепкана кызматынан пайдаланышат. Келечек муундардын китепке болгон кызыгуусу артат | Китепкана үчүн атайын имарат курулат жергиликтүү тургундар китепкана кызматынан пайдаланышат. Келечек муундардын китепке болгон кызыгуусу артат |
29. | Арчагул айылындагы жалпы билим берүүчү мектебине 150 орундуу типтүү корпус куруу; | Айыл өкмөтү | 2025-ж | 70000 | Республикалык бюджет | Мектеп окуучулары 1 смен окуп калышат. Класстан тышкаркы сааттар үчүн шарт түзүлөт. Ар кандай ийримдерге катышууга мүмкүндүк алышат | Мектеп окуучулары 2 сменде окугандан кутулшат. Класстан тышкаркы сааттар үчүн шарт түзүлөт. Ар кандай ийримдерге катышууга мүмкүндүк алышат |
30. | Мектептерди керектүү техникалык жабдуулар менен камсыздоо | Айыл өкмөту | 2024-2025ж |
| Жергиликтүү бюджет, Демөөрчү, Донорлор | Компьютердик класстар ачылат, кружоктор уюштурулат, окуучулардын билим деңгээли өсөт | Компьютердик класстар ачылат, кружоктор уюштурула, окуучулардын билим деңгээли өсөт |
31. | Шекер, Кайнар айылдарына бала бакча куруу | Айыл өкмөт | 2025-ж 2026-ж | 3 000 10 000 | Жергиликтүү бюджет; Капиталдык курулуштар эсебинен (УКС) | 150 бала, мектепке чейинки билим берүү менен толукталат, ата-энелер башка жумуштар менен иштөөсүнө шарт түзүлөт | 150 бала, мектепке чейинки билим берүү менен толукталат, ата-энелер башка жумуштар менен иштөөсүнө шарт түзүлөт |
32. | Арчагул айылындагы ФАП ты капиталдык ремонттон өткөрүү | Айыл өкмөтү | 2025-2027ж | 4 000 | демөөрчүлөр | 250 кожолук медициналык тейлөө менен камсыз болот | 250 кожолук медициналык тейлөө менен камсыз болот |
33. | Шекер айыл аймагында үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун жаңы имаратын куруу | Айыл өкмөтү | 2027ж | 70 000 | Республикалык бюджет
| Элди тейлөө жакшырат | Элди тейлөө жакшырат |
34. | Шекер айылына Чынгыз Айтматовдун үй музейин куруу | Айыл өкмөтү | 2027ж | 10000 | Өнүктүрүү фонд
| Элди тейлөө жакшырат, Туристердин келиши көбөйөт, элдин руху духу өсөт. | Жумуш орундары түзүлүп, элдердин азык түлүгү өтөт Шекер айылы туристик зонага айланат. |
3 | Экономикалык өнүгүү
| ||||||
35. | Дыйкандарга тажрыйба алмашууну уюштуруу | Айыл өкмөтү | 2025ж
| 30
| Уюмдардан | 20 дыйкан семинарлар өткөрүлөт | 25 дыйкан семинарлар өткөрүлөт |
36. | Куут пункт куруу | Айыл өкмөтү | 2025ж | 1500 | Донор | Малдын асылдуулугу жакшырат | Малдын асылдуулугу жакшырат |
37. | Ветеринардык кызматтардын сапатын жакшыртуу. | Айыл өкмөтү | 2025ж | 30 | Жергиликтүү бюджет | Орууларды алдын алуу жакшырат | Орууларды алдын алуу жакшырат |
38. | Кайнар айылындагы 12 труба участкасындагы 70 га жер аянтын сугат суугаруу үчүн насосту калыбына келтирүү | Айыл өкмөтү | 2025ж | 3500 | Республикалык бюджет | 70 га жер сугатка айланат | 70 га жер сугатка айланат |
39. | Кайнар айылындагы 230 га жер аянтын тамчылатып сугарууга өткөрүү | Айыл өкмөтү | 2026-ж | 3000 | Демөөрчү | 230 га жер аянты тамчылатып суугарууга айланат | 230 га жер аянты сугатка айланат |
40. | Рынокто өтүмдүү, баалуу өсүмдүктөрдү өстүрүү | Айыл өкмөтү | 2025ж
| 50 | Жергиликтүү бюджет | өтүмдүү, баалуу өсүмдүктөр өстүрүлөт | өтүмдүү, баалуу өсүмдүктөр өстүрүлөт |
41. | Асылдуулугу төмөн жайыттарды трансформациялап, бак тигүүгөижарага берүү | Айыл өкмөтү | 2026-ж | 300 | Демөөрчү | Көк-Сай жана Кайнар айылдарындагы асылдуулугу төмөн жайыт жерлери бак тигүүгө айланат | Көк-Сай жана Кайнар айылдарындагы асылдуулугу төмөн жайыт жерлери бак тигүүгө айланат |
42. | Дыйкандарга тамчылатып сугаруу ыкмасын жайылтуу | Айыл өкмөтү | 2025ж
|
|
| тамчылатып сугаруу ыкмасы жайылтылат | тамчылатып сугаруу ыкмасы жайылтылат |
43. | Айыл чарба кооперативдерин уюштуруу | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж
|
|
| Кооперативдер көбөйөт | Кооперативдер көбөйөт |
44. | Дыйкандарды айыл чарбаны иштетүү боюнча тажрыйба алмаштырууну уюштуруу, алдыңкы инновациялык техникаларды колдонуу боюнча окутууларды уюштуруу | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж
| 50 50 | Жергиликтүү бюджет | Тажрыйба алмашуу болот. | Тажрыйба алмашуу болот. |
45. | Дыйкандарды сапаттуу уруктар менен камсыз кылуу | Айыл өкмөтү | 2026ж |
|
| 25,30 дыйканды, сапаттуу үрөөн менен камсыз кылуу | 25,30 дыйканды, сапаттуу үрөөн менен камсыз кылуу |
46. | Лизинг компаниясы менен техника алуууга келишимдерди түзүүнү уюштуруу | Айыл өкмөт Жер адис | 2026ж | 10 млн | Фондтор, донорлор | Айдап себүүдө, түшүм жыйноодо, тоют камдоодо дыйкандардын убактысы үнөмдөлөт иши жеңилдейт | 500га жерди иштетүүдө айдап себүүдө, түшүм жыйноодо, тоют камдоодо дыйкандардын убактысы үнөмдөлөт иши жеңилдейт жеңилдетет |
4 | Инклюзивдик өнүгүү
| ||||||
47. | Жакыр үй-бүлөлөргө мамлекеттик фонддун жеринен акысыз берүү | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж 2027ж |
|
| 10 үй-бүлө айыл чарба жеринен акысыз пайдаланууга мүмкүнчүлүк алат | 10 үй-бүлө айыл чарба жеринен акысыз пайдаланууга мүмкүнчүлүк алат |
48. | Жакыр үй-бүлөлөрдүн мүчөлөрүн туруктуу жумуш менен камсыз кылууда кен казган ишканалар менен сүйлөшүү жүргүзүү | Айыл өкмөтү | 2025-2027ж
|
|
| Жакыр үй-бүлөлөрдүн 8 мүчөсү туруктуу жумуш менен камсыз болот | Жакыр үй-бүлөлөрдүн 8 мүчөсү туруктуу жумуш менен камсыз болот |
49. | Ийримдерге барууда жакыр үй-бүлөлөрдүн балдарына жардам көрсөтүү | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж 2027ж |
|
| 6 бала ийримге барат | 6 бала ийримге барат |
50. | Жакыр үй-бүлөлөрдүн балдарын мектептеги жетишкендиги үчүн сый акы менен камсыздоо | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж 2027ж |
|
| Акчалай сыйлыктарды, мактоо баракчаларды берүү менен жакыр үй-бүлөлөрдүн балдарынын окууга кызыгуусу артат. | Акчалай сыйлыктарды, мактоо баракчаларды берүү менен жакыр үй-бүлөлөрдүн балдарынын окууга кызыгуусу артат. |
51. | Аялдардын ден соолугуна кам көрүүдө фитнес ачууну уюштуруу. Инвентарларды сатып алуу. | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж 2027ж | 100 100 |
| Аялдардын ден соолугу жакшырат. | Аялдардын ден соолугу жакшырат. |
52. | Жакыр үй-бүлөлөрдү кайналынын Стенли сортунун жана малинанын жогорку сортунун көчөттөрү менен камсыздоо | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж
| 50 50 |
| 30 жакыр үй-бүлө жаңы сорттогу “Стенли” көчөтү менен камсыздалат. | 30 жакыр үй-бүлө жаңы сорттогу “Стенли” көчөтү менен камсыздалат. |
53. | Жетим балдарды жайкы лагерлерге жиберүү | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж 2027ж | 20 20 20 |
| 3 жетим бала, лагерге барууга мүмкүнчүлүк алат. | 3 жетим бала, лагерге барууга мүмкүнчүлүк алат |
54. | Мүмкүнчүлүгү чектелген, жумушка жарамсыз жарандарга ар кандай көмөк көрсөтүү | Айыл өкмөтү | 2025ж 2026ж 2027ж | 50 50 50 | Жергиликтүү бюджет | Каттоодо турган мүмкүнчүлүгү чектелген, жумушка жарамсыз жарандар жардам алышат. | Каттоодо турган мүмкүнчүлүгү чектелген, жумушка жарамсыз жарандар жардам алышат |
5 | Мейкиндик
| ||||||
55. | Айыл аймактын генпланын иштеп чыгуу | Айыл өкмөтү | 2026 | 5000 | Респ.бюджет. | Айыл аймактын генпланы жасалат | Айыл аймактын генпланы жасалат |
56. | Курулуш жана жер пайдалануу эрежелерин иштеп чыгуу | Айыл өкмөтү | 2026 | 500 | Жерг.бюд. | Айыл аймактын курулуш жана жер пайдалануу боюнча эрежеси иштелип чыгат. | Айыл аймактын курулуш жана жер пайдалануу боюнча эрежеси иштелип чыгат. |
57. | 98 га жер аянтын турак жай куруу үчүн трансформациялоо | Айыл өкмөтү | 2025 | 2500 | Жерг.бюд. | 300 жаш үй-бүлө турак жай багытындагы участка менен камсыз болот | 300 жаш үй-бүлө турак жай багытындагы участка менен камсыз болот |
6 | Айлана-чөйрө
| ||||||
58. | Кайнар айылына полигон куруу | Айыл өкмөтү | 2025ж | 100 50 | Жерг.бюд. | Таштандылар чыгарылып экология тазаланат | Таштандылар чыгарылып экология тазаланат |
59. | Шекер айылына Беккари чуңкурун куруу | Айыл өкмөтү | 2025 | 100 | Жерг.бюд. | Өлүк мал тушкелди ташталбайт,тазалык сакталат | Өлүк мал тушкелди ташталбайт, тазалык сакталат |
60. | Пластик таштандыларды пресстөө | Айыл өкмөтү | 2025 | 250 | Уюмдардан | Таштандылар чогултулат, престелет, сорттолот | Таштандылар чогултулат, престелет, сорттолот |
61. | ГЭС курабыз деп бузулган жерлерди рекультивациялоо | Айыл өкмөтү | 2025 2026 2027 |
| Ишканалардан | Бузулган жер аянттары калыбына келтирилет.(рекультивациялоо) | Бузулган жер аянттары калыбына келтирилет.(рекультивациялоо) |
62. | Селдин кесепеттеринин алдын алуу. Тосмолорду куруу, арыктарды тазалоо, дренаж казуу, | Айыл өкмөтү | 2025 2026 2027 | 500 700 800 | Жерг.бюд. | Селдин кесепеттеринин алдын алуу, тосмолор бекемделет, арыктар тазаланат | Селдин кесепеттеринин алдын алуу, тосмолор бекемделет, арыктар тазаланат |
63. | Жеке септиктерди агын сууларга жакын курдурбоо | Айыл өкмөтү | 2025 2026 2027 |
|
| Агын суулар таза сакталат кен байлыктардын | Агын суулар таза сакталат кен байлыктардын |
64. | “Жашыл мурас” улуттук программасынын негизинде айыл аймакта 15000 көчөт эгүү | Айыл өкмөт | 2025-ж 2026-ж 2027ж | 400 400 400 | Жергиликтүү бюджет, Демөөрчүлөр | Экология жакшырат. Сел азаят. Жер кыртышы бекемделет. | Экология жакшырат. Сел азаят. Жер кыртышы бекемделет. |
65. | Өрт коопсуздугун алдын алуу | Айыл өкмөт | 2025ж 2026ж | 300 300 | Жергиликтүү бюджет,
| Өрт коопсуздугун алдын алынат | Өрт коопсуздугун алдын алынат |
66. | Гулбадам балдар бакчасын капиталдык ремонттон өткөрүү | Айыл өкмөтү | 2025-ж | 2000,0 | Дем берүүчү грант, Жергиликтүү бюджет | Балдарга жакшы шарт түзүлөт | Жаш балдардын өнүгүүсүнө өбөлгө болот. |
67. | Көк-Сай айылындагы таза сууну курчоо жана ремонттон өткөрүү | Айыл өкмөтү | 2025-ж | 1000,0 | Дем берүүчү грант, Жергиликтүү бюджет | Айыл жашоочуларынын таза сууга болгон коопсуздугу камсыз болот | Таза жана коопсуздук болот |
68. | Арчагул айылына күрөш зал куруу | Айыл өкмөтү | 2025-2026ж | 15000,0 | Дем берүүчү грант, Жергиликтүү бюджет | Жаштар сергек болууга шарт түзүлөт | Дени сак улут- жаркын келечек |
69. | Насип балдар бакчасын ондоп түзөө | Айыл өкмөтү | 2025-2026ж | 2000,0 | Өнүктүрүү фонд, Жергиликтүү бюджет | Жаштар сергек болууга шарт түзүлөт | Дени сак улут- жаркын келечек |
70. | Кайнар орто мектебин ондоп түзөө | Айыл өкмөтү | 2025-2026ж | 2000,0 | Өнүктүрүү фонд, Жергиликтүү бюджет | Окуучуларга шарт түзүлөт | Билим денгээли жогорулайт |
Орун басар жооптуу катчы |
| Жекшеналы уулу Чубак |
Айтматов районундагы Шекер айыл аймагынын
социалдык-экономикалык өнүгүү планы
2025-2027
1-БӨЛҮМ. АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨЛӨРҮ |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
Географиялык абал | Шекер айыл аймагы Талас облусунун чыгыш тарабындагы Айтматов районунда айыл жергенсинде жайгашкан. Аймак чыгыштан Аманбаев айыл аймагы менен, батыштан Казакстан Республикасынын Жамбыл облусу менен чектешет. Айылдык аймактын борбору – Көк-Сай айылы. Облустук борбордон алыстыгы 120 км. Борбордон алыстыгы 450 км. Айыл аймагы 1988 - ж. уюштурулган. Айыл аймагы Кыргыз Республикасынын Президентинин 2023-жылдын 29-декабрындагы №370 Жарлыгынын негизинде 2024-жылдын март айында уюштурулган. Көк-Сай жана Шекер айыл аймактары биригип, курамында 4 айыл б.а. Көк-Сай, Шекер, Арчагул, Кайнар айылдары камтылды. | ||||||||||||
Жалпы аянты (га) | 48093,01 | ||||||||||||
Ландшафт жана жаратылыш шарттары | Негизинен тоолуу аймак, деңиз деңгээлинен 1281 метр бийиктикте жайгашкан. Кескин континенттик климат айыл чарбасынын өнүгүшүнө олуттуу таасирин тийгизет. Кыш мезгили 4 айга созулат жана катуу кар менен коштолот. Минималдуу төмөнкү температура -25оС жетиши мүмкүн. Жай мезгилинде температура 40оС чейин жетиши мүмкүн. Жайында орточо температура 30оС, кышында -20оС. | ||||||||||||
АА калкы | Калктын саны – 13188 адам Анын ичинде аялдардын саны - 6521 (49%) | ||||||||||||
Шекер айылы (а/а борбору) | Айыл аймактын борбору Көк-Сай айылы | ||||||||||||
Көк-Сай | 5219 | ||||||||||||
Шекер | 4594 | ||||||||||||
Арчагул | 1776 | ||||||||||||
Кайнар | 1599 | ||||||||||||
СЭӨПнын максаты | Шекер айыл аймагынын калкы үчүн 2027-жылга чейин инфраструктурасы жакшыртылган, билим берүү тармагына бардык шарттар түзүлгөн, кызмат көрсөтүүлөр жогорку деңгээлде уюштурулган, сейил бактар, парктар, балдар ойноочу аянтчалар жакшыртылып, калктын эс алуусуна бардык шарттар түзүлгөн, маданият жана спорт тармагы өнүккөн, калктын экономикасын өнүктүрүү максатында кол өнөрчүлүккө жана кичи ишканаларга басым жасалып, тигүүчү цехтер, өнөр жай ишканалары ачылып, айыл чарба тармагында төрт түлүк малдын асылдуулугун жогорулатып, тоо кен өнөр жай ишканаларын кубаттуулугун арттыруу менен жумушсуздугу жоюлган, калктын аярлуу катмарына көңүл бурулуп, айлана-чөйрөгө зыян келтирилбеген, тамак-аш коопсуздугунун эл аралык стандартында өндүрүлгөн продукциясынын сапатын эске алуу менен экономикасы өнүккөн айыл аймакка айланат. | ||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
2-БӨЛҮМ. КАЛК |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
2.1. (таблица) Калк жана эмгек ресурстары |
| ||||||||||||
Категория | факт | күтүлгөн. | прогноз | ||||||||||
2021 ж. | 2022 ж. | 2023 ж. | 2024 ж. | 2025 ж. | 2026 ж. | 2027 ж. | |||||||
Жыл башындагы туруктуу калктын саны (адам) | 12780 | 12880 | 12990 | 13188 | 13290 | 13400 | 13550 | ||||||
Өсүш темпи % | 1,6 | 2,5 | -6,7 | -9,58 | 2,19 | 2,68 | 3,26 | ||||||
анын ичинде аялдар | 6205 | 6310 | 6421 | 6521 | 6600 | 6680 | 6780 | ||||||
Жыл башындагы эмгекке жарамдуу курактагы туруктуу калктын саны, (адам) | 8179 | 8345 | 8515 | 8689 | 8775 | 8862 | 8951 | ||||||
Өсүш темпи (%) | 2,02 | 2,03 | 2,0 | 0,98 | 1% | 0,99% | 1% | ||||||
анын ичинде аялдар | 3762 | 3838 | 3916 | 3996 | 4036 | 4076 | 4117 | ||||||
Экономикалык ишмердиктин түрлөрү боюнча иштеген калктын саны (адам): | 2589 | 2633 | 2654 | 2685 | 2807 | 2935 | 3094 | ||||||
Айыл чарба | 2111 | 2114 | 2116 | 2116 | 2156 | 2210 | 2281 | ||||||
Өнөр жай | 87 | 98 | 107 | 121 | 135 | 156 | 184 | ||||||
Иштетүүчү | 12 | 12 | 12 | 12 | 13 | 14 | 16 | ||||||
Электр энергиясы | 16 | 16 | 16 | 16 | 18 | 19 | 21 | ||||||
Курулуш | 134 | 146 | 148 | 150 | 160 | 168 | 181 | ||||||
Соода | 75 | 78 | 80 | 83 | 85 | 87 | 91 | ||||||
Транспорт жана байланыш | 69 | 76 | 80 | 82 | 86 | 91 | 100 | ||||||
Башка кызматтар | 85 | 93 | 98 | 105 | 154 | 190 | 220 | ||||||
Калдыктарды кайра иштетүү |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Жумушсуздардын саны (адам): | 1464 | 1645 | 1319 | 933 | 890 | 870 | 832 | ||||||
Өсүш темпи % | 8,4 | 12,4 | -19,8 | -29,3 | -4,6 | -2,2 | -4,4 | ||||||
анын ичинде аялдар | 560 | 730 | 470 | 387 | 367 | 358 | 342 | ||||||
Жакырчылыктын эң төмөнкү чегинде турган калктын саны (адам) | 89 | 76 | 66 | 60 | 52 | 41 | 37 | ||||||
Өсүш темпи % | -16 | -14 | -13 | -9 | -13 | -21 | -9,7 | ||||||
Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны (эл аралык миграция боюнча кеткендер, адам) | 900 | 890 | 920 | 940 | 931 | 925 | 916 | ||||||
Өсүш темпи (%) | 0,8 | -1,1 | 3,4 | 2,2 | -0,95 | -0,6 | -0,9 | ||||||
| |||||||||||||
2.2. Эмгекке жарамдуу калктын өсүшүн, иш менен камсыз кылуу жана эмгек миграциясы маселелерин талдоо |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТТАР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРАСТРУКТУРА |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
3.1. (таблица) Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура |
| ||||||||||||
Категория | факт | күтүлгөн. | прогноз | ||||||||||
2021 ж. | 2022 ж. | 2023 ж. | 2024 ж. | 2025 ж. | 2026 ж. | 2027 ж. | |||||||
Ичүүчү сууга жеткиликтүүлүк (%) | 0 | 0 | 50% | 50% | 65% | 75% | 90% | ||||||
Кожолуктарды катуу тиричилик калдыктары (КТК) ташып чыгаруу менен камтуу (%) | 0 | 0 | 0 | 0 | 20% | 30% | 55% | ||||||
Ички жолдордун жалпы узундугунан канааттандырарлык абалдагы асфальтталган ички жолдордун үлүшү (%) | 0 | 0 | 0 | 0 | 5% | 10% | 15% | ||||||
Көчөлөрдүн жалпы санынан жарыктандырылган көчөлөрдүн үлүшү (%) | 5% | 7% | 25% | 27% | 35% | 40% | 55% | ||||||
Спорттук секцияларга тартылган жарандардын саны (адам) | 155 | 165 | 204 | 245 | 355 | 460 | 600 | ||||||
Маданият чөйрөсүндөгү ийримге катышкан жарандардын саны (адам) | 32 | 35 | 40 | 45 | 180 | 210 | 465 | ||||||
Балдарды мектепке чейинки билим берүү менен камтуу (%) | 3% | 10% | 10% | 10% | 16% | 23% | 40% | ||||||
Балдарды мектептик билим менен камтуу (%) | УСК | 100% | 100% | 100% | 100% | 100% | 100% | ||||||
Медициналык персонал менен камсыздоо деңгээли (адам) | ЦСМ |
|
|
|
|
|
| ||||||
Калктын турак жай менен камсыз болушу (бир тургунга жалпы аянттын кв. м) | УСК |
|
| 13,58 | 13,86 | 14,1 | 14,5 | ||||||
(башка көрсөткүчтөр) |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
| |||||||||||||
3.2. Учурдагы кырдаалды анализдөө |
| ||||||||||||
ТАЗА СУУ Шекер айыл аймагында 4 айыл бар. Мунун ичинен азыркы күнгө карата Көк-Сай, Кайнар, Арчагул жана Шекер айылдары ичүүчү таза суу менен камсыздалган. Көк-Сай айылына өзүнчө дагы таза суу тартуу үчүн водозабордун жана резервуардын орду аныкталып, трансформацияланып мамлекеттик акттар жасалган. Каражат маселеси чечилбегендиктен азыркы учурда жумуш башталбай турат. Ошондой эле Шекер айылына АРИС тарабынан 108 млн сомго таза сууга долбоор өтүп, жакынкы арада курулуш иштери башталуу алдында турат. Шекер айыл аймагынын тазалык муниципалдык ишканасы иштеп, 2010 кожолук суу менен камсыз болуп, 2110 абонент сууну пайдаланат. Айылдык кеңештин токтому менен 1 м3 суу 35 сом менен бекитилген. МИда 6 кызматкер эмгектенет. 5 айыл чарба техникасы бар. Азырынча муниципалдык ишкана экономикалык жактан өзүн өзү камсыздай элек. - Көк-Сай, Шекер айылдарына таза суу тартуу. - 2 водозабор жана 2 резервуар куруу - 80 км аралыкка суу түтүгүн тартуу - муниципалдык ишкананын ишмердүүлүгүн жакшыртуу - экономикалык жактан негизделген тарифти иштеп чыгуу
ТАШТАНДЫ Шекер айыл аймагында КТКны чогултуу жана ташып чыгаруу кызматы уюштурулган эмес. Таштандыларды ар кайсы жерге көмүп жана өрттөп келишкен. 2025-жылдан тартып муниципалдык ишканага кызмат көрсөтүү милдетин жүктөө пландалууда. Кайнар айылынын Көш-Дөбө участкасында 2 га жер аянтына полигон ачуу пландаштырылууда. Таштанды полигонуна мамлекеттик акт алууда айыл чарба жоготууларын төлөө кымбатка турууда. Бул үчүн 5-6 млн сом керектелет. - Көш-Дөбө участкасына полигон үчүн мамлекеттик акт жана экопаспорт алуу - Полигонду куруу (короолоо, жер казуу) - Полигон аймагына сортировка уюштуруу - КТКнын тарифин иштеп чыгуу - МИнын ишмердүүлүгүн жакшыртуу - Техника сатып алуу (мусоровоз, прицеп, ассенизатор) - Калкка түшүндүрүү иштерин жүргүзүү, абоненттер менен келишим түзүү - Административдик комиссиянын ишин жакшыртуу
ИЧКИ ЖОЛДОР Айыл аймагындагы ички жолдордун жалпы узундугу 41 км түзөт. Асфальтталган мамлекеттик жол 5,7 км. 41 км жол шагыл төшөлгөн. Ички жолдорго асфальт басуу үчүн каражат тартыш. Жол белгилери коюлган эмес. Ички жолдор тарып кеткен. Бир канча көпүрө салуу керек жана ремонтту талап кылган көпүрөлөр бар. - Ички жолдорду асфальттоого долбоор даярдап тиешелүү тараптарга кайрылуу - жол жээктерине тротуар, латокторду орнотуу; - топурак жолдорго шагыл төгүү - коопсуздук үчүн жол жээктерине жол белгилерин орнотуу - ички жолдорду кеңейтүү - көпүрө салуу жана ремонттоо
ЖАРЫКТАНДЫРУУ 2024-жылга карата көчөлөрдүн 30%ы жарыктандырылган. Акча каражаттын жетишсиздигинен көчөлөр толук жарыктандырылган эмес. Бул биринчиден жашоочуларга ыңгайсыздык жаратып, коопсуздугуна шек келтирет. 2027-жылга карата көчөлөрдү жарыктандырууну 60%га жеткирүү күтүлүүдө жана түнкү жарыктандырууларды күндүн энергиясы менен жарыктандырууга өткөрүү пландалат. - Көк-Сай, Кайнар, Арчагул,шекер айылдарынын көчөлөрүн жарыктандыруу - Энергияны күндөн алуу ыкмасын колдонуу - Кичи ГЭСтер курулуп бүткөндөн кийин, кичи ГЭСтин ээлерин көчөлөрдүн жарыктандыруусун соц пакет катары каржылап берүү жагын милдеттендирүү.
СПОРТ Жалпысынан 2024-жылга карата спорттук секцияларга катышкан адамдардын саны 450. Бул өтө эле төмөн көрсөткүч. Айрым мектептерде волейбол, күрөш жана шахмат секциялары бар. Мындан башка айыл жеринде спорттук секциялар уюштурулган эмес. Атайын жайлар жана кесипкөй машыктыруучулар, спорттук инвентарлар жок. Бирок, 2027-жылга карата спорттук машыгууну жайылтуу жана өнүктүрүү максатында олуттуу иш-чараларды алып баруу менен 700 адамга жеткирүү пландаштырылат. Футбол, волейбол, күрөш, көк-бөрү, теннис, тогуз коргоол, шахмат аянтчалары ачылып, жана башка спорттук секциялары ишке кирет. - Спорттук секцияларды ачуу - Спорттук инвентарларды сатып алуу - Спорттук мелдештерди уюштуруу - Заманбап спорт залдын курууну уюштуруу - Жаш спортчулар үчүн 100 орундуу күрөш залын уюштуруу; - Аялдар жана кыз-келиндердин саламаттыгы жана ар кандай оорулардан алыс болуу үчүн машыгуу залын жана фитнес залын уюштуруу
МАДАНИЯТ Бүгүнкү күндө Шекер айылында ремонтту талап кылган 1 маданият үйү бар. Мындан башка айылдарда маданият үйү жок. Бирок калган айылдарда клубтар бар. Аймакта 3 китепкана бар. Бирок талапка жооп берген китепкана жок. Китептер эски жана саны аз. Ошондой эле Чынгыз Ордо комплексин жана Чынгыз атабыздын үй музейин бүтүрүү - Келечек муундарга адеп-ахлак жана кыргыз элинин тарыхын,үрп-адаттарын сактоо боюнча иш-чараларды уюштуруу - Шекер айылында заманбап маданият үйүн куруу - Маданий секцияларды, кружокторду уюштуруу - Маданият үйү үчүн музыкалык аспаптарды жана атайын кийимдерди сатып алуу - Арчагул айылына китепкана куруу - Китепканаларды электрондук форматка өткөрүү - Жаңы китептерди сатып алуу
БИЛИМ БЕРҮҮ
Мектепке чейинки билим берүүнү өнүктүрүү тармагы: Шекер айыл аймагында 6 бала бакча иштейт. Бала бакчалар бул жаштагы балдардын 10% камсыздайт. Шекер, Кайнар айылдарында жаңы бала бакча курулуу алдында турат. Айрым бала бакчалардын жылытуу системалары оңдоого муктаж. Мунун жыйынтыгында 240 бала бала бакча менен камсыз болот. Шекер Кайнар айылдарына ар бирине 140,100 орундук бала бакчаларды куруу пландалууда. 2027-жылга карата бул көрсөткүч 80%ге жетет.
Орто билим берүү өнүктүрүү тармагы: Шекер айыл аймагында 4 жалпы билим берүүчү, 4 башталгыч билим берүүчү мектеп бар. Бул мектептерде 2345 окуучу окуйт. Айрым предметтер боюнча мугалимдер жетишсиз. Окуу китептери жана компьютерлер тартыш. Материалдык-техникалык базалар начар. Айрым мектептердин жылытуу системаларынын эскилиги жеткен.
- Арчагул айылындагы мектепке 100 орундуу типтүү корпус куруу - Колунда жок жана аз камсыз болгон мектептеги окуучуларды тартуу жана колдоо көрсөтүү үчүн демөөрчүлөр аркылуу бир кесиптик окууга киргизүү жана каржылоо; - Мектептерди керектүү техникалар менен камсыздоо - Жаш мугалимдерге материалдык колдоо көрсөтүү - Мектептердин жылытуу системаларын жакшыртуу
САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО Айыл аймакта 2 Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 2 ФАП бар. 3 врач, 20 кызматкер иштейт. Бул көрсөткүч жалпы калкты тейлөөдө жетишсиз. Эскилиги жеткен жана капиталдык ремонтту талап кылган имараттар бар. Медициналык жабдуулар, тез жардам машинеси, имараттардын эскилиги жеткен жана жетишсиз. - Элдин ден-соолугуна кам көрүү; - Шекер айыл аймагында үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун жаңы имаратын куруу - Тиш дарылоо поликлиникасын уюштуруу жана адистерди тартуу заманбап техникалалык жабдууларды алуу менен аларга шарт түзүү; - Арчагул айылындагы ФАПтын имаратын капиталдык ремонттон өткөрүү
ТУРАК ЖАЙ
Шекер айыл аймагы боюнча 310965 чарчы метр турак жай курулушу бар. Бул адам башына бөлө келгенде 13,58 чарчы метрди түзөт. Жеке куруучулар тарабынан 2024-жылы 38 жеке турак жай курулду. Бул 2800 чарчы метрди түздү. Бул көрсөткүч былтыркы жылга салыштырмалуу 124 %ды түздү. Турак жай жаштар арасында негизги жана көйгөйлүү маселе. Анткени, 2024-жылга карата 1120дөн ашуун адам турак жай үчүн кезекте туруп жатат. - 98га жер аянтын “Калктуу конуш” категориясына трансформациялоо. - Көк-Сай айылындагы Өгүз -Коргон өрөөнүндөгү жер аянтын “калктуу конуш” категориясына трансформациялоону демилгелөө. - Турак жай үчүн берилген участкалардын баарын мамлекеттик каттоодон өткөрүүнү уюштуруу -
| |||||||||||||
| |||||||||||||
3.3. Жергиликтүү коомчулуктун артыкчылыктуу муктаждыктарына анализ жүргүзүү |
| ||||||||||||
Артыкчылык | Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү | Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр | |||||||||||
Көк-Сай, Шекер айылдарын ичүүчү таза суу менен камсыздоо | Көк-Сай, Шекер айылдарын ичүүчү таза суу менен камсыздоо максатында, суу топтоочу жана суу чыпкалоочу жайлардын орду трансформацияланып, мамлекеттик акттар алынган. Азыркы убакта долбоорго, керектелүүчү материалга жана жасалуучу жумуштарга каражат изделүүдө. | 2027-жылга карата Шекер, Көк-Сай, Кайнар, Арчагул айылдарынын калкынын 100%ы ичүүчү таза суу менен камсыздалат. | |||||||||||
Таштанды полигонун куруу | АТРге (аймактык-территориалдык реформа) чейин Шекер айыл аймагы үчүн Кайнар айылында 2 га жер аянты, Шекер айыл аймагы үчүн 2 га жер аянты таштанды полигону үчүн трансформацияланып, бирок даярдоо иштери аягына чыккан эмес. Азыркы учурда да полигон даярдоо жана ишке киргизүү маселеси курч бойдон турат. | Шекер айылынын Кош-Дөбө участкасындагы 2 га жерге жана шекер айылына 2 га жерге полигон курулуп, стандарттуу даярдалат. Таштанды ташып чыгарууга шарт түзүлөт. | |||||||||||
Муниципалдык ишкананын жумушун жакшыртуу | Таза суу, жайыт, таштанды, ирригация маселелери боюнча муниципалдык ишкана азыркы кезде жакшы иштеп кете элек. Өзүн өзү актабайт. Азыр 4 айылды тейлеп жатса да, калкты суу менен үзгүлтүксүз камсыздоого жетише элек. | Муниципалдык ишкана көп тармактуу болуп, күнүмдүк жашоодо негизги маселе болгон ичүүчү таза суу, жайыт, таштанды жана ирригация тармагында кызмат көрсөтүп, калкка үзгүлтүксүз кызмат көрсөткөн, мыкты иштелип чыккан тарифтик планы бар, өзүн өзү камсыздап, жеткиликтүү кызмат көрсөтүүдөн чоң пайда көргөн ишканага айланат. | |||||||||||
Калкты спорттук секцияларга тартуу | Аймакта спорттук зал, спорттук аянтчалар болсо да, спорт менен алектенген адамдар өтө аз санда. Спорттук залдарда шарттар жакшы түзүлгөн деп айтууга болбойт. | 2027-жылга карата спорттук секцияларга катышкан адам санын 700гө жеткирүү. Спорттук мелдештерди көбөйтүү. Аймактагы дээрлик бардык айылга спорттук зал, же спорттук аянтчаларды куруу. | |||||||||||
Арчагул айылына китепкана куруу | Арчагул айылы аймактагы кичи айылдардын бири. Китеп фонду жана китепканачы кызматкер бар болсо да, китепкананын имараты жок. Бул кезге чейин айылдагы мектептин бир классында жайгашып келген. | 2026-жылга карата шарты бар, өз алдынча жайгашкан айылдык китепкана курулат. Китеп фонду толукталат. Электрондук китепкана уюштурулат. Окурмандардын саны арбыйт. | |||||||||||
Мектепке чейинки билим берүүнү өнүктүрүү | Кайнар,Шекер айылындагы бала бакча ишке кирүү алдында. Жылытуу маселеси бардык бала бакчаларда көйгөй жаратат. | 2025-жылга карата аймактагы Шекер жана Кайнар айылдарында бала бакчалардын курулуусу күтүлөт. Бул айылдарда бала бакчалар үчүн жер маселеси чечилген. Бала бакчага болгон муктаждык жоюлат. Мектепке чейинки жаш балдардын деңгээли жогорулайт. | |||||||||||
Арчагул айылына 150 орундуу кошумча корпус куруу. | Окуучу саны көбөйүп, мектепке батпай барат. Мындай көрүнүш Көк-Сай, Шекер мектептеринде да кезигет. Окуучулар мектепке батпагандан улам, билим сапаты начарлайт. | Арчагул айылындагы мектепке кошумча окуу корпусу курулат. Муну менен мектеп окуучуларына жакшы шарт түзүлөт. | |||||||||||
Орто мектептердин базасын чыңдоо | Орто мектептерде айрым предметтер боюнча мугалимдер жетишсиз. Китеп фонду толуктоого муктаж. Айрым мектепте компьютерлер жетишсиз. | Мектептердин материалдык жана техникалык базасын чыңдоо. Компьютерлерди, инвентарларды сатып берүү. Бардык жетишсиздикти жоюу. | |||||||||||
Мектептердеги жылытуу системасын жакшыртуу. | Айрым мектептердин отканалары көйгөй жаратат. Күз, кыш айларында жетиштүү температурада жылыбай, окууну үзгүлтүккө учураткан учурлар катталган. | 2027-жылга карата бардык билим берүү мекемелери көмүр, ошондой эле альтернативалык электр тогу менен жылытуучу системага өтүшөт. | |||||||||||
Шекер үй-бүлөлүк дарыгерлер тобуна жаңы имарат куруу жана врач табуу | Шекер үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун имаратынын эскилиги жеткен. Бул ҮДТда врач жок. Жергиликтүү калк көбүнесе кошуна айылдарга, же район борборуна каттайт. | Шекер ҮДТ врач менен камсыздалат. Жаңы имарат салынат. Саламаттык сактоо үчүн шарт түзүлөт. | |||||||||||
Арчагул айылындагы ФАПты капиталдык ремонттон өткөрүү | Арчагул айылындагы ФАПтын имараты толугу менен капиталдык ремонттон өтөт
| Имарат жаңыланат. Калкты тейлөө жакшырат. | |||||||||||
3.4. Социалдык жана жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга керектөөлөргө анализ жүргүзүү |
| ||||||||||||
Инвестициялык артыкчылыктар | Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү | Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр | Бааланган наркы (миң сом) | ||||||||||
Ички жолдорду жакшыртуу | Жалпысынан 41 км ички жол болсо, 41 км шагылданган. Айрыкча автоунаа жана ар түрдүү техника көбөйгөн бул заманда топурак жол жылдын бардык мезгилинде ыңгайсыздык жаратат. | Ички жолдор 100% шагылданат. Жол каттамы жакшырат. | 600,0 | ||||||||||
Көчөлөрдү жарыктандыруу | Айыл аймактагы чоң айылдар Көк-Сай, Шекер, Арчагул жана Кайнар айылынын чон көчөлөрү гана жарыктандырылган. Башка айылдардын ички көчөлөрү түнкүсүн караңгы. Караңгы көчө жашоочулар үчүн ыңгайсыз жана кооптуу. | Жакынкы 2 жылда Көк-Сай, Шекер, Арчагул жана Кайнар айылдарынын көчөлөрүн жарыктандыруу. Жарык жанган көчөлөрдү 70%га жеткирүү.
| 1500,0 | ||||||||||
Шекер айылына маданият үйүн куруу | Шекер айылында 200 орундуу маданият үйү бар. Бирок эскилиги жеткен. Концерт жана оюн-зоок өткөрүү үчүн ыңгайсыз. Жылытуу системасы жок. | 2026-27-жылдарга карата Шекер айылынын борборунда заманбап, жарык, шарты жакшы маданият үйү курулат. Муну менен маданий иш-чараларды, концерт, элдик жыйындарды тоскоолдуксуз өткөрүүгө шарт түзүлөт. | 50000,0 | ||||||||||
БАРДЫГЫ
|
| ||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
4.1. (таблица) Экономикалык өнүгүү (миң сом) |
| ||||||||||||
Категория | факт | күтүлгөн. | прогноз | ||||||||||
2021 ж. | 2022 ж. | 2023 ж. | 2024 ж. | 2025 ж. | 2026 ж. | 2027 ж. | |||||||
Негизги фонддор (юридикалык жактар боюнча, үй чарба секторун эсепке албаганда)- (жылдын аягына карата толук наркы боюнча) |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Экономиканын негизги секторлору боюнча товарларды өндүрүү жана кызмат көрсөтүү көлөмү: |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Айыл чарба | 8579,9 | 8899,6 | 9059,1 | 9149,6 | 9241,0 | 9333,5 | 9426,8 | ||||||
Өсүмдүк өстүрүү |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Мал чарбачылыгы |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Юридикалык жактардын өнөр жай продукциясынын көлөмү |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Өнөр жай кызматтары | 1483,4 | 636,3 | 2766,0 | 2793,6 | 2821,5 | 2849,7 | 2878,2 | ||||||
Жөнөтүлгөн продукциянын көлөмү |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Курулуш - негизги капиталга колдонулган инвестициялар - ар кандай объектилер боюнча жалпы суммада | 97492,1 | 43598,2 | 24774,3 | 25022,0 | 25272,2 | 25524,9 | 25780,2 | ||||||
Экономикалык иштин түрлөрү боюнча көрсөтүлгөн рыноктук кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Дүң жана чекене соода, автомобилдерди жана мотоциклдерди оңдоо | 172567,5 | 287612,6 | 522932,0 | 528161,3 | 533442,9 | 538777,3 | 544165,1 | ||||||
Мейманканалардын жана ресторандардын иши |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Транспорттук иш-чаралар жана жүктөрдү сактоо |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Маалымат жана байланыш |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Кыймылсыз мүлк операциялары |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Кесиптик, илимий жана техникалык ишмердүүлүк |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Административдик жана көмөкчү иш-чаралар |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Билим берүү |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Саламаттыкты сактоо жана социалдык кызматтар | 4869,9 | 5236,5 | 10203,2 | 10305,2 | 10408,2 | 10512,3 | 10617,4 | ||||||
Искусство, көңүл ачуу жана эс алуу | 3720,0 | 4000,0 | 40612,6 | 41018,7 | 41428,9 | 41843,2 | 42261,6 | ||||||
Башка тейлөө кызмат көрсөтүүлөрү | 4289,1 | 4612,0 | 4657,3 | 4703,8 | 4750,8 | 4798,3 | 4846,3 | ||||||
Түз инвестициялар |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Айыл чарба | 8579,9 | 8899,6 | 9059,1 | 9149,6 | 9241,0 | 9333,5 | 9426,8 | ||||||
Өнөр жай | 1483,4 | 636,3 | 2766,0 | 2793,6 | 2821,5 | 2849,7 | 2878,2 | ||||||
Курулуш | 97492,1 | 43598,2 | 24774,3 | 25022,0 | 25272,2 | 25524,9 | 25780,2 | ||||||
Соода | 508473,9 | 637105,9 | 790287,5 | 798190,4 | 806172,2 | 814234,0 | 822376,3 | ||||||
Транспорт жана байланыш | 11134,2 | 12019,8 | 12041,6 | 12162,0 | 12283,6 | 12406,4 | 12530,5 | ||||||
Башка кызматтар |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Калдыктарды кайра иштетүү |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Калктын кирешеси: |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Орточо номиналдык эмгек акы | 20441,5 | 32348,8 | 48314,4 | 48797,4 | 49285,5 | 49778,3 | 50276,1 | ||||||
Эмгек мигранттарынын которуулары |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
Пенсиялардын орточо өлчөмү | 2400 | 2600 | 2800 | 3200 | 6800 | 6900 | 7000 | ||||||
Жөлөк пулдардын орточо өлчөмү | 800 | 800 | 1200 | 1200 | 1200 | 1200 | 1200 | ||||||
Чакан жана орто бизнестен түшкөн кирешенин орточо өлчөмү |
|
|
|
|
|
|
| ||||||
|
|
|
|
|
|
|
| ||||||
| |||||||||||||
4.2. Учурдагы кырдаалды жана экономикалык адистешүүнү талдоо |
| ||||||||||||
ӨНӨР ЖАЙ Аймакта электр тармагында Кичи ГЭС боюнча иш жүргүзгөн 1 ишкана бар. Азыркы учурда курулуш иштери жүрүп жатат, азырынча продукция өндүрбөйт, - Инвесторлорду тартуу - Тоо кен тармагына лицензия алып келген ишканаларга үзгүлтүксүз иштөөсү үчүн шарттарды түзүү - Айыл өкмөтү жана жергиликтүү жамаат үчүн пайдалуу келишимдерди түзүү
АЙЫЛ ЧАРБА Шекер айыл аймагында калктын негизги киреше булактары айыл чарбасына багытталган. Жергиликтүү калк айыл чарбасында негизинен кара өрүк, малина,клубника жемишин топтоо, бал өндүрүү, айдоо жерлерде төө буурчак жүгөрү, картошка, көп жылдык чөп, жашылча өстүрүү менен алектенет. Айыл чарба кооперативдеринде техникалык сервис жок. Айдоо аянты 11671 га түзүп, мунун 4156 га сугат айдоо. Калган 7515 га жер кайракы болгондуктан, айдоо жерлеринин басымдуу бөлүгү иштетилбей калууда. Анткени, кайракы айдоо жерди иштетүүдө өзүн өзү актабайт. Дыйкандарга жерди иштетүү боюнча тажрыйбанын жоктугу түшүмдүүлүктү жана аркетти азайтат. Сугат жер аянттардын тартыштыгы, айыл чарба техникасынын тартыштыгы, сапаттуу уруктардын жетишсиздиги күйүүчү майга баанын кымбаттыгы, айыл чарба продукцияларын сатуу боюнча туруктуу соода тармактардын жоктугу, дыйкандар үчүн жеңилдетилген кредиттердин жетишсиздиги, айыл чарба продукциясынын экспорттоо үчүн шарттардын жоктугу, кайра иштетүүчү кичи ишканалардын жумушту алып бара албай жаткандыгы көйгөй жаратат.
- Шекер айылындагы Көк-Дөбө участкасындагы 70 га жер аянтын сугат кылуу; - Көк-Сай айылында 1000 га айдоо жерди шарттуу сугатка айландыруу - Кайнар айылындагы 230 га жер аянтын сугат кылуу; - Рынокто өтүмдүү, баалуу өсүмдүктөрдү өстүрүү - Асылдуулугу төмөн жайыттарды трансформациялап, бак тигүүгө ижарага берүү - Тамчылатып сугаруу ыкмасын жайылтуу - Айыл чарба кооперативдерин уюштуруу - Дыйкандарды айыл чарбаны иштетүү боюнча тажрыйба алмаштырууну уюштуруу, алдыңкы инновациялык техникаларды колдонуу боюнча окутууларды уюштуруу - Кайракы жерлерди 1000 га айыл чарба сугат жерге айландыруу максатында суу түтүктөрдү тартуу. 500 дыйкан иш орду менен камсыз болот. - Айыл чарба техникасын Лизинг аркылуу алууну уюштуруу - Айыл чарба продукциялар боюнча жарнамаларды жана жарманкелерди уюштуруу - Дыйкандарды сапаттуу уруктар менен камсыз кылуу - Айыл аймагында инвестициялык климатты жакшыртуу максатында, ишкерлер жана жергиликтүү бийлик, инвесторлор арасында туруктуу диалогдук аянтчаларды калыптандыруу; - Аймактын жер аянттарын инвентаризациялап жаңы картографиялык материалдарды түзүү; - Айыл чарба багытындагы кичи жана орто бизнеске муниципалдык менчикти жана жерди ижарага алууга ачык айкын жана тең мүмкүнчүлүк түзүүчү жобону түзүү жана ишке киргизүү.
МАЛ ЧАРБА Аймакта мал чарбасында жергиликтүү калк үй жаныбарларынан негизинен кой, эчки, уй, жылкы багуу менен алектенип келет. Акыркы жылдары малдын саны кескин көбөйүп, бирок сапаты жакшыртылбаганын белгилөөгө болот. Бада акылары жана тоют кымбат. Бул нерселер мал кармоодо чыгымды көбөйтүп, кирешени азайтат. Мал багууда көп көйгөйлөр бар. Жайыт жетишпейт, жайыттар деградацияга учураган. Жакынкы жана алыскы жайыттар өз убактысы менен колдонулбагандыктан, жайытта мал жебеген, тоютка жарабаган өсүмдүктөр көбөйгөн. Аймакта 3 ветеринардык кызмат иштейт. Бул өтө эле жетишсиз. Азыркы учурда малды жасалма уруктандыруу пункттары уюштурула элек. Шекер айылында 1 жуут пункту бар. Айылдар чачкын болгондуктан, 1 жуут (купка) жетишсиз. Жандык малдар жуутка түшпөгөндөн улам, мал арасында оору кездешет. Тоют даярдоодо жер аянттары кайракы жана жетишсиз. Эт жана сүт багытындагы асыл тукум малдарды багууга көңүл бөлүнбөйт. - Мал чарба продукциясынын натыйжалуулугуна жетишүү. - Эл арасында малды асылдандыруу боюнча маалымат компаниясын өткөрүү - Малды асылдандыруу боюнча адистерди кайра даярдоо. - Жасалма уруктандыруу пункттарын уюштуруу. - Ветеринардык кызматтардын сапатын жакшыртуу. - Паразитологиялык оорулардын алдын алуу үчүн “купка” уюштуруу долбоорун иштеп чыгуу жана ишке киргизүү. - Вет.аптекаларды уюштуруу. - Ветеринардык адистерди даярдоо үчүн жылына 1 адис окутуу.
ЧАКАН СООДА САТЫК Айыл жеринде чакан соода сатык өнүгүүдө. Айыл аймак боюнча базар жок. Анткен менен айылдарда дүкөндөр жана кичи дүкөндөр көбөйүүдө. Бирок, жарандардын соода сатык жасоодо жайгашкан жеринин мыйзамсыздыгы жана салык кызматында катталбай ишмердүүлүк жүргүзүүсү көйгөй жаратат. - Жеке менчик экенине карабастан дүкөн курулган аянттын пайдалануу багытын коммерциялык багытка өзгөртүү боюнча калк арасында түшүндүрүү - Ишкердик кылган адамдарды салык кызматына каттоо - КЫЗМАТ КӨРСӨТҮҮ Айыл аймакта кызмат көрсөтүү жанданууда. Кызмат көрсөтүүнүн көлөмү жыл сайын өсүүдө. Кызмат көрсөтүү дээрлик бардык тармакта өнүгүүдө. Акыркы жылдардагы техникалардын түрү жана саны көбөйгөнү, кызматты жарнама кылуунун жеңилдегени жана жарандардын өзөштүрүүсү – бул тармактын өнүгүүсүнө өбөлгө түзүүдө. Бирок, бардык эле кызматтар мыйзамдуу жүрүп жатат дегенге болбойт. Калк арасында ишмердүүлүктү каттабастан, өз алдынча жүргүзгөндөрдүн саны басымдуу. - Кызмат көрсөтүүлөрдү мыйзамдуу каттоого алуу. - Кызмат көрсөтүүлөрдүн тарифтерине мыйзамдуу таасир этүү жана жергиликтүү бюджетке киреше булагын көбөйтүүгө жетишүү
| |||||||||||||
| |||||||||||||
4.3. Экономикалык өнүгүү муктаждыктарын талдоо (анын ичинде тике (жеке) инвестициялар). |
| ||||||||||||
Артыкчылык | Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү | Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр | Бааланган наркы (миң сом) | ||||||||||
Көк-Сай, Шекер айылдарына чакан ГЭСтерди куруу | ГЭС курууда ишканаларга көмөк көрсөтүү. | Республикалык жана жергиликтүү бюджетке киреше кирет. Социалдык пакеттин эсебинен жергиликтүү калк пайда көрөт. | 50000,0 | ||||||||||
Дарыя жээктерден кум-шагыл казып алуу | Дарыя жээктерден кум-шагыл казып алууну мыйзамдаштыруу | Кум-шагыл казып алуу мыйзамдашып, айыл өкмөтүнө салык төлөнөт. | 100,0 | ||||||||||
Эгин себүү жана жыйноо мезгилинде дыйкандарды арзан күйүүчү жана майлоочу майлар менен камсыздоого мамлекет тарабынан жардам берүүгө көмөктөшүү | Айдап себүүнү жана түшүмдү жыйноону тез жана өз убагында аяктоо
| Айдоо жана түшүмдү жыйноо иштери өз убагында аяктайт | 200,0 | ||||||||||
Асылдуулугу төмөн жайыт жерлерди трансформациялап, бак тигүүгө ижарага берүү. | Көк-Сай жана Кайнар айылдарындагы 200 га жайыт жерлерди трансформациялап, бак тигүүгө ижарага берүү. | Өздөштүрүлбөй жаткан жерлер иштетилип, киреше алып келет. | 2000,0 | ||||||||||
Кирешени мол алып келүүчү өсүмдүктөрдү өстүрүү | Кожогат, кулпунай, бүлдүркөн өстүрүүнү жайылтуу. Логистикалык борбор куруу. | Жергиликтүү эл жумуш менен камсыз болот. Бош жерлер иштетилет. Калктын кирешеси жогорулайт. | 700,0 | ||||||||||
Тоок чарбасын уюштуруу | Тоок чарбасын уюштурган тараптар үчүн колдоо көрсөтүү. Жер маселесин чечип берүү, | Иш оруну түзүлөт. Киреше жогорулайт. Жалпы калк үчүн тоок багууда үлгү көрсөтүлөт. | 500,0 | ||||||||||
БАРДЫГЫ жергиликтүү бюджеттин каражаттары |
| ||||||||||||
БАРДЫГЫ биргелешкен катышуу каражаттары |
| ||||||||||||
БАРДЫГЫ тике инвестициялар |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
4.4. Экономикалык өнүгүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга болгон муктаждыктарга анализ жүргүзүү |
| ||||||||||||
Инвестициялык артыкчылыктар | Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү | Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр | Бааланган наркы (миң сом) | ||||||||||
Бош калып жаткан жерлердин аянтын кыскартуу | Дыйкандарга техникалык, маалыматтык, уюшкандык, күйүүчү, майлоочу май менен камсыздоо жагынан жардам көрсөтүү | Кысыр жаткан айдоолор иштетилип, киреше алып келет. | 1000,0 | ||||||||||
Кайнар айылындагы 12 труба участкасына суу алып келүү | 12 трубадан скважинадан суу чыгаруу 50 га жерди сугат жерге айландыруу. | Үлүш ээлеринин кирешеси жогорулайт. | 500,0 | ||||||||||
Шекер айылына ветсервис ачуу | Аймактагы малдардын асылдыгын жогорулатуу. Жасалма уруктандырууну жолго коюу. Кесерово-сичение жасоо, майда жандыктарды жана бада малдарды кастрация кылуу. Вакцинация иштерин жүргүзүү. | Малдын асылдуулугу жогорулайт. Калктын негизги кирешеси болгон тармак оору, ылаңдан алыс болот. Мал чарбасындагы өлүм-житим азаят. | 1000,0 | ||||||||||
Кайнар айылынын 12 труба участкасындагы 70 га жерге суу чыгаруу | Кайнар айылында 12 труба участкасында жайгашкан насоско жана 240 метр суу түтүгүнө мамлекеттик акт алып, андан соң райондук Суу чарба башкармалыгына өткөрүп берүү. 500 метр каналды казуу. 70 га жерге суу жеткирүүнү ишке ашыруу. | Бош жаткан 70 га жерге суу жетип, иштетиле баштайт. Экономикалык пайда алып келет. | 3500,0 | ||||||||||
БАРДЫГЫ бюджеттик инвестициялар
|
| ||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||
5-БӨЛҮМ. ИНКЛЮЗИВДҮҮ ӨНҮГҮҮ |
| ||||||||
| |||||||||
5.1. (таблица) Инклюзивдүү өнүгүү (адам) |
| ||||||||
Категория | факт | күтүлгөн. | прогноз | ||||||
2021 г. | 2022 г. | 2023 г. | 2024 г. | 2025 г. | 2026 г. | 2027 г. | |||
Иштей ала турган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар (адам) | 125 | 128 | 132 | 133 | 135 | 137 | 140 | ||
Иштей албаган оор майыптыгы бар адамдар (адам) | 14 | 12 | 13 | 16 | 15 | 12 | 10 | ||
Өтө жакыр адамдар (адам) | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | ||
Турмуштук оор кырдаалдагы балдар (адам) | - | - | - | - | - |
|
| ||
Турмуштук оор кырдаалдагы үй-бүлөлөр (бир.) | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 | ||
Алыскы калктуу конуштардын калкы (адам) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Эмгек мигранттарынын жашы 18ге жете элек балдары (адам) | 96 | 106 | 112 | 110 | 116 | 110 | 101 | ||
Этникалык азчылыктар (адам) | 6 | 6 | 6 | 9 | 9 | 9 | 9 | ||
Аялдар (адам) | 3762 | 3838 | 3916 | 3996 | 4036 | 4076 | 4117 | ||
Аялдар (калктын жалпы санынан% ) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Улгайган (жалгыз) (адам) | 6 | 4 | 2 | 2 | 2 | 1 | 0 | ||
Калктын жалпы санындагы калктын аялуу топторунун бардык категорияларынын (аялдардан тышкары) жалпы үлүшү (%) | 7,4 | 7,5 | 7,6 | 7,8 |
|
|
| ||
Гендердик зомбулук учурлары (бир.) | - | - | - | - | - |
|
| ||
Кризистик борборлордун болушу (бир.) | - | - | - | - | - | - | - | ||
| |||||||||
5.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү |
| ||||||||
Шекер айыл аймагында калктын аярлуу катмарына кирген жарандардын жалпы саны 2024-жылдын аягына карата 1463 адамды, жалпы элдин 11%ын түзөт. Бул өтө жогорку көрсөткүч эмес жана жакынкы жылдары олуттуу түрдө деле көбөйүп кетпейт. Калктын аярлуу топторунун түзүмүндө иштей ала турган ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген жарандар 2024-жылга карата 74 адам. Бул көрсөткүч 2025-2027-жылдарга чейин 20 адамга көбөйөт. Анткени мүмкүнчүлүгүнө жараша жумуш менен камсыз болууга жардам көрсөтүлөт. Айрым айылдарда окуучуларынын мектепке каттамы көйгөй жаратат.
- Калктын аярлуу катмарына кирген үй-бүлөлөргө кайра бөлүштүрүү фонддун жеринен ижарага акысыз пайдаланууга жер бөлүп берүү. - Айыл өкмөт техникаларынын кызматын жакыр үй-бүлөлөргө акысыз көрсөтүү. - Аялдардын ден соолугуна кам көрүүдө фитнес ачууну уюштуруу. Инвентарларды сатып алуу. - Жакыр үй-бүлөлөрдү кайналынын жана малинанын жогорку сортунун көчөттөрү менен камсыздоо. - Жетим балдарды жайкы лагерлерге жиберүү. - Турмуштук оор кырдаалдагы балдарды, ДМЧАларды жана үй-бүлөлөрдү социалдык жактан коргоо - Калктын аярлуу катмарына жана мүмкүнчүлүгү чектелген жарандарга жакырчылыкты кыскартуу багытта кызмат көрсөтүүнүн жаңы ыкмаларын киргизүү менен даректүү жардамдарды берүү - Аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн балдарына жана мүмкүнчүлүгү чектелген жарандарга окуу курстарын уюштуруу
| |||||||||
| |||||||||
5.3. Инклюзивдик өнүгүү муктаждыктарына анализ жүргүзүү |
| ||||||||
Артыкчылык | Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү
| Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр | |||||||
Аярлуу катмарды айыл чарба жерлери менен камсыздоо | Калктын аярлуу катмарына кирген үй-бүлөлөргө мамлекеттик фонддун жеринен ижарага акысыз пайдаланууга жер бөлүп берүү | 8 жакыр үй-бүлө айыл чарба жерине аукционсуз убактылуу ээ болот | |||||||
Жакыр үй-бүлөлөргө кызмат көрсөтүү | Жакыр үй-бүлөлөрдүн муниципалдык менчиктеги техникалардын кызматынан акысыз пайдалануусун уюштуруу | 5 жакыр үй-бүлөлөр техника кызматын акысыз пайдалана алышат | |||||||
Жакыр үй-бүлөлөрдү көчөт менен камсыздоо | Жакыр үй-бүлөлөрдү кайналынын “Стенли” сортунун жана малинанын жогорку сортунун көчөттөрү менен камсыздоо.
| 20 жакыр үй-бүлө жогорку сорттогу кайналынын жана малинанын көчөтү менен камсыз болот. | |||||||
Жетим балдарды лагерге жиберүү | Айыл аймактагы 5 томолой жетим баланы жайкы лагерге жиберүүнү уюштуруу
| Томолой жетим балдарга камкордук көрүлөт. | |||||||
| |||||||||
| |||||||||
6-БӨЛҮМ. МЕЙКИНДИК |
| ||||||||
| |||||||||
6.1. (таблица) Мейкиндик |
| ||||||||
Категория | факт | күтүлгөн. | прогноз | ||||||
2021 ж. | 2022 ж. | 2023 ж. | 2024 ж. | 2025 ж. | 2026 ж. | 2027 ж. | |||
Аймактын жалпы аянты (га) | 104701 | 104701 | 104701 | 104701 | 104701 | 104701 | 104701 | ||
Жер категориялары (га): |
|
|
|
|
|
|
| ||
Айыл чарба жерлери (бардыгы): | 12428 | 12428 | 12428 | 12428 | 12900 | 13000 | 13010 | ||
анын ичинде айдоо аянттары | 4156 | 4156 | 4156 | 4156 | 4200 | 4210 | 4215 | ||
сугарылбаган | 6257 | 6257 | 6257 | 6257 | 6257 | 6257 | 6257 | ||
сугат айдоо жерлер | 4156 | 4156 | 4156 | 4156 | 4200 | 4210 | 4215 | ||
жайыттар | 17509 | 17509 | 17509 | 17509 | 17509 | 17509 | 17509 | ||
анын ичинде жеке | - | - | - | - | - | - | - | ||
АЖМФ |
|
|
|
|
|
|
| ||
Иш жүзүндө колдонулган |
|
|
|
|
|
|
| ||
Колдонулбаган (баланс) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка багыттагы жерлер (бардыгы) |
|
|
| 17,41 | 20,1 | 25,1 | 30,2 | ||
Иш жүзүндө колдонулган |
|
|
| 17,41 | 20,1 | 25,1 | 30,2 | ||
Колдонулбаган (баланс) | - | - | - | 3,5 | - | - | - | ||
Калктуу конуштун жерлери (бардыгы) | 551 | 551 | 551 | 551 | 551 | 551 | 551 | ||
анын ичинде турак жай курулушу |
|
|
|
|
|
|
| ||
Иш жүзүндө колдонулган |
|
|
|
|
|
|
| ||
Колдонулбаган (баланс) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын (ӨКЖА) жерлери | - | - | - | - | - | - | - | ||
Токой фондусунун жерлери |
|
|
|
|
|
|
| ||
Суу фондусунун жерлери | 226 | 226 | 226 | 226 | 226 | 226 | 226 | ||
Запастагы жерлер | 79
| 79 | 79 | 79 | 79 | 79 | 79 | ||
Иш жүзүндө колдонулган |
|
|
|
|
|
|
| ||
Колдонулбаган (баланс) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Аймактын айыл чарба жерлеринин жалпы аянтындагы иш жүзүндө пайдаланылуучу айыл чарба жерлеринин үлүшү (%) | 98,76 | 98,76 | 98,76 | 98,86 | 99,04 | 99,22 | 99,28 | ||
Инженердик инфраструктура менен камсыздалган турак жай куруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Инженердик инфраструктура менен камсыз кылынган өндүрүштү жайгаштыруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Категория боюнча пайдаланылбаган же кошумча жерлерди пайдалануу зарылдыгынын прогнозу (га): | - | - | - | - | - | - | - | ||
Айыл чарба жерлери | - | - | - | - | - | - | - | ||
Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жерлери жана башка багыттагы жерлер (бардыгы) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Калктуу конуштун жерлери (турак жай курулушу) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Токой фондусунун жерлери | - | - | - | - | - | - | - | ||
Суу фондусунун жерлери | - | - | - | - | - | - | - | ||
| |||||||||
6.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү |
| ||||||||
2024-жылга карата аймактагы жалпы айыл чарба багытындагы жерлердин саны 12428 га түздү. Бул өткөн жылга салыштырмалуу 38 га жер аянтына кыскарып кеткен. Мунун себеби, мыйзамсыз курулган турак жайларга мунапыс берилип, ушул аянттагы жер аянты калктуу конуш категорияга трансформацияланган. Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка багыттагы жерлер 2024-жылга карата 17,41 га жерге көбөйгөн Айыл чарба багытындагы жерлердин ичинен мамлекеттик фонддун жери 1476 га. Болжол менен Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка багыттагы жерлердин аянты акырындап өсүшү күтүлөт. Анткени, бул категориядагы жерлерге талап өсөт. Айыл чарба багытындагы жерлердин ичинен жайыт жердин аянты кыскарышы мүмкүн. Себеби, калктуу конушка которулуучу жер аянттары көбүнесе жайыт жерлерге тийиштүү. Айыл аймакта турак жай жетишсиздиги бар. Азыркы учурда 1120дан ашуун адам турак жай үчүн кезекте турат. Бирок, турак жай үчүн трансформациялоого ылайыктуу жер аянттары аз. Азыркы кезде айыл өкмөтү 98 га жер аянтын трансформациялоону пландап жатат. Бул аянт 300 үй-бүлөнүн гана муктаждыгын чечет. Ошондуктан, турак жай үчүн жер аянтын өлкөнүн башка аймагынан да табууга аракеттер жасалышы керек болот. Айылдын Көк-Сай аймагындагы Өгүз Коргон участкасынан турак жай үчүн жер даярдалуусуна үмүт чоң. Мурунку кезде архитектуралык талаптарды сактабай, план жок турак жайлар чачкын түрдө салынып калган. Мыйзамсыз турак жайларга болгон мунапыс мыйзамына негиз, 287 турак үй мыйзамдаштырылган. Мунун бир тобу калктуу конуштун сыртында чачкын жайгашкандыктан, инфраструктурасы начар. Жолу жок, таза суу менен камсыздалган эмес. Ал түгүл айрым турак жайларга электр тогу жеткен эмес. Ошондуктан, турак жай ээлери менен биргеликте, бул маселелерди жакынкы жылдары чечүү үчүн аракеттер керек. Шекер айыл аймагында 4156 га айдоо жери бар. Айыл аймактагы калктын баарынын үлүш жери аз. Ар бир жанга 0,23га жер бөлүнгөн. Көп жердин баары кайракы болгондуктан, бул жерден алынган киреше өтө аз. Ошондуктан, бул жерге 1,5 км аралыктан суу алып келүү муктаждыгы жаралат.. Кайрак айдоо жерди сугат айдоого айландыруу менен жергиликтүү калктын кирешеси кескин жогорулайт. - Жер аянтын трансформациялоо - Турак жай маселесин чечүүдө жер аянтын трансформациялоо - Инфраструктурасы жок жана начар калктуу конуштарга шарт түзүү; автожол, электр тогу, таза суу менен камсыздоо
| |||||||||
| |||||||||
6.3. Мейкиндик планынын элементтери |
| ||||||||
Мейкиндик планын өзгөртүүдөгү чаралар же ниеттер: | Күтүлгөн жыйынтыктар: | ||||||||
Шекер айылындагы Ак үй участкасынан айыл чарба багытындагы 98 га жерди, калктын санынын өсүшүнөн жана жарандардын кайрылууларынан улам аны кеңейтүү зарылчылыгына байланыштуу турак жай фондунун жерлерине трансформациялоо керек | Турак жай фондунун аянтын 5,7% га көбөйтүү менен калктын турак жай менен камсыз болушун аз да болсо жакшыртууга жана кожолуктардын санын 3,64%га көбөйтүүгө өбөлгө түзөт. | ||||||||
Шекер айыл аймагындагы Өгүз Коргон участкасынан жер трансформациялоо | Турак жай үчүн кезекте турган 1100дөн ашуун адамдардын саны азайып, жүздөгөн турак жайга болгон адамдардын муктаждыгы жоюлат. | ||||||||
Шекер ,Көк-Сай, Кайнар, Арчагул айылдарына электр тогун жеткирүү керек. Ошондой эле жол маселесин жакшыртуу. | Шекер ,Көк-Сай, Кайнар, Арчагул айылдарынын калкы электр тогу менен камсыздалат. Жол каттамы жакшырат. | ||||||||
| |||||||||
| |||||||||
7-БӨЛҮМ. АЙЛАНА-ЧӨЙРӨ |
| ||||||||
| |||||||||
7.1. (таблица) Айлана-чөйрө |
| ||||||||
Категория | факт | күтүлгөн. | прогноз | ||||||
2021 ж. | 2022 ж. | 2023 ж. | 2024 ж. | 2025 ж. | 2026 ж. | 2027 ж. | |||
Жаратылышты коргоо зоналарынын, ӨКЖА, микрокоруктардын аянты (га) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Токойлор ээлеген аймак, анын ичинде жайылма токойлор (га) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Токойлорду калыбына келтирүү (га) | - | - | - | 5 | 5 | 5 | 5 | ||
Деградацияланган жайыттардын аянты (га) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Малдын жайытка болгон жүгү (1 айда 1 гектарга шарттуу малдын башынын саны) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Деградацияланган жайыттардын жалпы жайыт аянтына карата үлүшү (%) | 13 | 14 | 15 | 15 | 15 | 14 | 12 | ||
Деградацияга дуушар болгон айыл чарба жерлеринин аянты (га) | 19 | 19 | 19 | 19 | 18 | 17 | 16 | ||
Деградацияланган жайыттардын жалпы аянтына карата калыбына келтирилген жайыттардын үлүшү (%) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Энергияны үнөмдөө. Кожолуктардын жылытуу үлүшү (%): | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | ||
борбордук жылытуу | - | - | - | - | - | - | - | ||
электр энергиясы | - | - | - | - | - | - | - | ||
газ | - | - | - | - | - | - | - | ||
меш жылытуу | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | ||
башка орнотуулар | - | - | - | - | - | - | - | ||
башка кайра жаңылануучу булактар же энергияны үнөмдөөчү орнотуулар (мисалы, көпкө күйүүчү мештер ж.б.) | - | - | - | - | - | - | - | ||
КТК полигондорунун саны (даана) | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 | ||
КТКны кайра иштетүү боюнча ишканалар же коңшу аймактардагы мындай ишканалар менен макулдашуу (бир.) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Санкцияланбаган полигондордун саны (бир.) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Кен казып алуу тармагынын объекттери (бир.) |
|
|
|
|
|
|
| ||
Экологиялык тобокелдиги жогору кен казып алуу тармагынын объекттери (даана) | - | - | - | - | - | - | - | ||
Тазалоочу курулмалар аркылуу өткөн саркынды суулар (%) | - | - | - | - | - | - | - | ||
|
|
|
|
|
|
|
| ||
| |||||||||
7.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү |
| ||||||||
Экологиялык абал Азыркы кезде айыл аймагында айлана-чөйрөгө коркунуч келтирүүчү завод, фабрика же тоо кен байлыктарын өндүрүү ишканалары жок. Бирок, келечекте Бактыбек тоосундагы алтын кени, көмүр кени ишке кирсе, жергиликтүү экологияда көйгөй жаралат деген коркунуч бар. Бул маселе кайсы бир деңгээлде жергиликтүү калктын нааразычылыгын жаратат.
Экологиялык маселелердин бири бул жер кыртышы, башкача айтканда айыл чарба багытындагы жерлердин кыртышынын абалы, жайыттардын абалы. Бул жагдайда органикалык продукцияларды өндүрүүдө талап кылынган негизги талаптардын бири жер кыртышынын химиялык заттар менен аралашпагандыгы жөнүндөгү лабораториялык изилдөөнүн натыйжалары көрсөткөндөй негизги жер аянттарын ээлеген кайналы эгилген жер аянттары экологиялык таза экендиги. Айыл аймагы абасы таза, экологиялык нукура таза продукцияларды өндүрүүгө шарты бар экенди анык.
Айыл аймагынын территориясында нөшөрлөп жааган жамгырдын натыйжасында сел жүрүү коркунучу бар бир канча участкалар бар. Ар жылы бир канча кесепеттерди алып келүүдө. Жыл өткөн сайын климат бузулуп, сел суулары чоң чыгымдарга дуушар кылып жатат. Турак жай менен камсыздоо кыйын маселе жараткандан улам, МЧСтен корутунду чыккан турак жайларды коопсуз жайга көчүрүү мүмкүн болбой жатат.
Дагы бир экологиялык маселе катары акыркы жылдардагы бак-дарактардын арасындагы зыянкечтердин пайда болуусу, алардын түшүмдүүлүккө терс таасир этип жатканын айтсак болот.
Дыйкандар пестициддерди туура эмес колдонуудан жер аянттары деградацияга учуроодо. Мында дыйкандарга пестициддерди туура колдонуу боюнча үйрөтүү керек болот. Бул үчүн ар кандай уюмдардан жардам сурасак болот. Ошондой эле социалдык тармак аркылуу маалыматтарды жайылтуу жакшы натыйжа берет.
- Кооптуу аймакта жашаган жарандарды коопсуз жайга көчүрүү. Алардын турак жай маселесин чечүү - Калктуу конуштарга болгон сел коркунучтарын жоюу. - Акыркы жылдары жаратылышка зыян келтирип жаткан чегиткелерге каршы химиялык жана биологиялык ыкма менен күрөштү күчөтүү. - Ар кандай уюмдар менен биргеликте, жергиликтүү дыйкандарга, калкка окутуу иштерин уюштуруу. Социалдык желелер аркылуу маалыматтарды жеткирүү.
| |||||||||
| |||||||||
7.3. Экология маселелери |
| ||||||||
Артыкчылык | Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү | Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр | |||||||
Турак жай үчүн коопсуз жер аянтын даярдоо | Жер аянтын трансформациялоо | Кооптуу аймакта жашаган 20 үй-бүлө коопсуз жайга чыгарылат. | |||||||
Сел коркунучтарын жоюу
| Селканаларды тосуу, канал жана дренаж казуу
| Кооптуу жайларда жашаган 20 үй-бүлөгө болгон кооптуулук жоюлат. Чыгым келтирилбейт. | |||||||
Чегирткелерге каршы күрөшүү
| Чегирткелерге каршы химиялык дарыларды чачуу жана биологиялык ыкмаларды колдонуу | Аймактагы токойлор жана калктуу конуштагы бак-дарактар жана айдоо жерлер сакталат | |||||||
Дыйкандарды жана багбандарды үйрөтүү
| Уюмдар менен биргеликте окуу, семинарларды уюштуруу. Агрономиядагы маалыматтарды социалдык желе ж.б. жолдор менен таратуу. | Дыйкандар жана багбандар жаңы маалыматтарга ээ болот. Жаңы жана зыянсыз технологияны колдонуу менен пестициддер менен туура иштөөнү үйрөнөт. | |||||||
Сапаттуу мал-жандыкты өстүрүү | Малдын сапаттуу породаларын өстүрүү | Деградацияга учурап жаткан жайыттар эс алат. | |||||||
Жайыттарга көп жылдык чөптөрдүн уругун себүү | Жайыттарга көп жылдык чөптөрдүн уругун себүү, аны тосмолоо, аянтын кеңейтүү | Кунарсыз жайыттардын аянты кыскарат. Деградацияланган жайыттар сапаттуу жайыттарга айланат. | |||||||
Шекер айыл аймагынын жергиликтүү бюджетинин көлөмү жалпысынан 45927,0 сомду түзөт жана дотацияда турат, башкача айтканда өзүнүн кирешелери чыгашаларын камсыз кыла албайт. Айыл аймагынын жеке кирешелери 21983,0 сомду түзсө, калган сумма 23944,0 сом теңдөө гранты катары республикалык бюджеттен каржыланат.
Шекер айыл аймагынын айыл өкмөтүнүн башчысы |
|
Мураталиева Бакыткул Молдалиевна |