КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ЭМГЕК, СОЦИАЛДЫК КАМСЫЗДОО ЖАНА МИГРАЦИЯ МИНИСТРЛИГИ

БУЙРУК

2025-жылдын 30-сентябры  № 268

Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин 2025-жылдын 7-апрелиндеги № 76 “Кыргыз Республикасынын калкын протездик-ортопедиялык буюмдар менен камсыз кылуунун тартиби жөнүндө жобону бекитүү тууралуу”  буйругуна өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 3-мартында № 115 “Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарын мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдарына өткөрүп берүү жөнүндө” токтому менен бекитилген, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарына жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдарына өткөрүп берилген Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарынын тизмесинин 8-пунктунун 6-пунктчасына ылайык, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2021-жылдын 15-ноябрындагы № 252 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги жөнүндө жобону жетекчиликке алып, буйрук кылам:

1. Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин 2025-жылдын 7-апрелиндеги № 76 “Кыргыз Республикасынын калкын протездик-ортопедиялык буюмдар менен камсыз кылуунун тартиби жөнүндө жобону бекитүү тууралуу”  буйругуна төмөнкү өзгөртүүлөр киргизилсин:

- жогоруда аталган буйрук менен бекитилген Кыргыз Республикасынын калкын протездик-ортопедиялык буюмдар менен камсыз кылуу тартиби жөнүндө жободо:

- 1.2-пунктунун экинчи абзацындагы “ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген” деген сөздөр “майыптыгы бар” деген сөздөр менен алмаштырылсын;

- 1.3-пункту төмөнкү мазмундагы абзацтар менен толукталсын:

“компрессиялык трикотаж жеңдер жана жалпак токулган мээлейлер - колдун веналык жана лимфа системасынын ооруларын алдын алуу жана дарылоо үчүн, мисалы, лимфостазда же варикоздук веналарда (варикоздо) ар кандай ооруларга дайындалган ортопедиялык буюм;

     сурдотехникалык каражаттар - угуунун бузулушун оңдоо жана компенсациялоо үчүн техникалык каражаттар, ошондой эле үндү күчөтүүчү байланыш жана маалымат берүү каражаттары;

     тифлотехникалык каражаттар-көрүүнүн начарлашынын натыйжасында майыптыгы бар адамдардын жоготулган мүмкүнчүлүктөрүн компенсациялоого жана оңдоого багытталган техникалык каражаттар;

 вертикализатор - бул дененин кыймыл-аракет тутумунун бузулуусу бар бейтаптарда контракттурды алдын алуу, кан айланууну жакшыртуу жана организмдин маанилүү системаларын стимулдаштыруу максатында дененин тик турушун машыктыруу жана сактоо үчүн арналган реабилитациялоо техникалык каражаты.”.

- 2.2-пункт төмөнкүдөй мазмундагы абзац менен толукталсын:

“- коммуникациялык жана жалпы көмөкчү каражаттар”.;

 - 2.3-пункт төмөнкүдөй мазмундагы абзац менен толукталсын:

“- вертикализаторлор”.

 - 2.4-пункту менен төмөнкүдөй мазмунда толукталсын;

“2.4. Техникалык көмөкчү каражаттар:

- сурдотехникалык каражаттар;

- тифлотехникалык каражаттар;

- вертикализатор.

 - 4.4-пункту менен төмөнкүдөй мазмунда толукталсын:

“4.4. Сурдотехникалык жана тифлотехникалык каражаттарга медициналык каршы көрсөтмөлөр:

Сурдотехникалык каражаттар (угуу аппараттары, кеп процессорлору)

Каршы көрсөтмөлөр:

- угуунун ретрокохлеардык патологиясы (аудитордук нейропатиядан тышкары): угуу нервинин же мээнин угуу жолдорунун жабыркашынан келип чыккан угуунун бузулушу, угуу нервинин жоктугу (VIII БМН), үлүлдүн аплазиясы;

- башка органдар жана системалар тарабынан оор коштолгон оорулар (ЖКС, ӨБЖ, ӨББ ж.б.);

- кохлеардык имплантациядан кийинки абал: угуу кабылдоосу жана оозеки кеп өнүккөн учурда каршы көрсөтүлөт;

- психикалык бузулуулар: акыл-эсинин орточо, оор же терең артта калуусу, ошондой эле угуу аппараттарын же кеп процессорлорун өздөштүрүүгө жана колдонууга мүмкүн болбогон айкын деменция;

- активдүү сезгенүү процесстери: дарылоону талап кылган ортоңку кулактын курч стадиясындагы инфекциялык же сезгенүү оорулары.

Тифлотехникалык каражаттар (таяктар, Брайль аппараттары, тифлокомпьютерлер)

Каршы көрсөтмөлөр:

- көрүүнүн төмөн курчтугу: коррекция менен жалгыз же жакшыраак көргөн көздүн көрүү курчтугу 0-0,03 же көрүү талаасынын 10 градуска чейин концентрдик тарылышы;

- өздөштүрүүгө чектөөлөр: окуу жана жазуунун негизги көндүмдөрүн, ошондой эле адистештирилген жабдууларды колдонууга тоскоол болгон оор психикалык же неврологиялык бузулуулардын болушу;”

- кыймыл координациясынын бузулушу: Брайль шрифти менен жазуу үчүн шаймандарды колдонууга мүмкүн болбогон колдун координациясынын же сезүү функцияларынын олуттуу бузулушу. Тик тургузуучулар жана башка кыймылдоочу жардамчы каражаттар

Каршы көрсөтмөлөр:

 - статодинамикалык функциялардын бузулушу: тик тургузуучуну колдонууну кооптуу кылган таяныч-кыймыл аппаратынын олуттуу бузулушу (мисалы, сынык коркунучу);

- жүрөк-кан тамыр жана дем алуу органдарынын оорулары: жүрөк жетишсиздиги (NYHA боюнча III–IV класс) же өпкө жетишсиздиги (II–III даража) сыяктуу оорулардын оор түрлөрү, мында тик тургузуу абалды кескин начарлатышы мүмкүн;

- сезгенүү процесси: трахеостоманын аймагында же тик тургузуучу бекитилген дененин башка жерлеринде сезгенүү очокторунун же жаралардын болушу;

- көзөмөлсүз психикалык бузулуулар: тик тургузуучуда агрессияга, өзүнө зыян келтирүүгө же өзүнүн жүрүм-турумун көзөмөлдөөгө жөндөмсүздүккө алып келген психикалык бузулуулар;

 - бульбардык синдром жана дүлөй-дудуктук: абсолюттук каршы көрсөтмө катары каралышы мүмкүн, анткени бул абалдар каражатты өз алдынча колдонуу мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарат.”;

 - 5.6 жана 5.7-пункттары менен толукталсын:

“5.6. Көзү азиз майыптар төмөнкүлөр менен камсыздалат:

- рельефтүү-чекиттүү шрифт менен жазуу үчүн кагаз бир жылдан кем эмес мөөнөткө 1500 барак өлчөмүндө;

- Брайль шрифтинин сүйлөөчү окуу куралы, Брайль боюнча ажыратылма алиппе майыптыгы бар адамга бир жолу, өмүр бою берилет.

Майыптыгы бар адамдарга экрандык жеткиликтүүлүк программасы жана кеп синтези бар ноутбук же кеп синтези бар портативдик тифлокомпьютер, Брайль шрифти менен маалыматты орнотулган киргизүү/чыгаруу менен камсыздалат.

Экрандык жеткиликтүүлүк программасы жана кеп синтези бар ноутбукту кеп синтези бар портативдик тифлокомпьютерге, Брайль шрифти менен маалыматты орнотулган киргизүү/чыгаруу менен алмаштыруу, же кеп синтези бар портативдик тифлокомпьютерди, Брайль шрифти менен маалыматты орнотулган киргизүү/чыгаруу менен экрандык жеткиликтүүлүк программасы жана кеп синтези бар ноутбукка алмаштыруу мурда берилген каражатты алмаштыруу мөөнөтү аяктагандан кийин жүргүзүлөт.”

5.7. Угуу протездөө, калдык угууну электроакустикалык коррекциялоо балдардын жана чоңдордун өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен жүргүзүлөт, аларды угуу аппаратына көнүктүрүүгө милдеттүү түрдө үйрөтүү, ошондой эле аны колдонуу жана узак мөөнөттүү эксплуатациялоо боюнча көндүмдөрдү алуу менен.

Эки тараптуу угуу жоготууда эки угуу аппараты менен бинауралдык угуу протездөө же бир кулакка угуу аппараты жана экинчисине кеп процессору менен бимодалдык угуу протездөө жүргүзүлөт.

Социалдык коргоонун аймактык бөлүмү жана үй-бүлөлүк медицина борборлору:

1) сүйлөө процессорлорунун санын жана түрүн (моделин) көрсөтүү менен кеп процессорун алмаштыруу боюнча кызмат көрсөтүүлөргө муктаждыкты аныктайт;

2) угуу аппараттары менен угуу протезине муктаждыкты, анын ичинде сөөктүн үн өткөрүмдүүлүгүн аныктайт;

3) сүйлөө процессорун угуу аппараттары менен, анын ичинде сөөк үн өткөргүчтөрү менен алмаштыруу боюнча кызмат көрсөтүүлөрдү алуу үчүн кохлеардык имплантаттар менен майыптыгы бар адамдарды жиберүү боюнча ишти уюштурат.

 Республикалык протездик-ортопедиялык буюмдар мекемеси угуусу боюнча майыптыгы бар адамдарды төмөнкү менен камсыз кылат:

1) маркасы жана модели ага орнотулган кохлеардык имплант менен шайкеш келген сүйлөө процессору менен;

2) угуу даражасын эске алуу менен угуу аппараты, анын ичинде сөөк үн өткөргүчтүгү менен камсыз кылат.

- 7.2-пункттун жетинчи абзацынан кийин төмөнкү мазмундагы абзацтар менен толукталсын:

“- угуу аппараты, алмаштыруу төрт жылдан эрте эмес; 

- веб-камерасы бар ноутбук, кохлеардык имплантаттарга сүйлөө процессору жана үн түзүүчү аппарат беш жылдан эрте эмес, кызматтын белгиленген мөөнөтү аяктагандан кийин, буюмдун бузулгандыгы, эскиргендиги же пациенттин ден соолугунун абалына ылайык келбегендиги жөнүндө корутунду болгондо;

- кепти синтездөө менен экранда жеткиликтүү программалык камсыздоосу бар ноутбук, Брайль системасы боюнча жазуу үчүн прибор, Брайль шрифти менен маалыматты киргизүү/чыгаруу менен сөздү синтездөө менен көчмө тифлокомпьютер, алмаштыруу мөөнөтү беш жылдан эрте эмес, буюмдун бузулгандыгы, эскиргендиги же бейтаптын ден соолугунун абалына ылайык келбегендиги жөнүндө корутунду болгондо, белгиленген кызмат мөөнөтү аяктагандан кийин алмаштырылышы мүмкүн;

- тифлотаякча, эки жылдан эрте эмес;

- вертикализаторлор - зарылдыгына жараша, бирок алты айдан эрте эмес.”.

2. Майыптыгы бар адамдарга жана кары жарандарга карата чечимдерди даярдоо башкармалыгы үч жумушчу күндүн ичинде:

- ченемдик укуктук актынын эки нускасын мамлекеттик жана расмий тилдерде, кагаз жана электрондук түрдө, анын жарыяланган булагы жөнүндө маалыматты көрсөтүү менен Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын мамлекеттик реестрине киргизүү үчүн жөнөтсүн;

- күчүнө кирген күндөн тартып буйруктун көчүрмөсүн маалымат үчүн Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясына жөнөтсүн.

3. Буйруктун долбоорун ишке ашырууда келип чыгуучу чыгымдарды каржылоо Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин тиешелүү жылдарга каралган бюджетинин чегинде жүргүзүлөт.

4. Бул буйруктун аткарылышын контролдоо министрдин орун басары А.Дж. Орозбаевага жүктөлсүн.

5. Бул буйрук кол коюлган күндөн тартып жети күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Министр                                                                               К.Л. Сагынбаев