«Кыргыз Республикасынын аба кемесинин эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмого өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө»

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 3-марттагы № 115 «Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарын мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдарына өткөрүп берүү жөнүндө» токтомуна ылайык, Кыргыз Республикасынын калкынын коопсуз аба каттамдарына болгон муктаждыгын камсыздоо, жарандык авиация тармагындагы эл аралык принциптерди жана стандарттарды сактоо боюнча милдеттенмелерди киргизүү, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 4-ноябрындагы № 315 Жарлыгын аткаруу, улуттук авиациялык тутумду чыңдоо, анын ачык-айкындуулугун, ишенимдүүлүгүн жана эл аралык талаптарга шайкештигин жогорулатуу максатында, буйрук кылам:

1. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130/б буйругу менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмосуна» төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1) Аталышындaгы «аба транспортунун» деген сөздөр «аба кемесинин» деген сөздөргө алмаштырылсын.

2) Төмөнкүдөй мазмуундагы "Киришүү" бөлүмү менен толукталсын:

«Бул Кыргыз Республикасында аба кемелеринин тастыктамасын берүү боюнча Колдонмо (мындан ары – Колдонмо) Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелеринин (КРАЭ) талаптарына жана Эл аралык жарандык авиация уюмунун (ICAO) эл аралык стандарттарына ылайык иштелип чыккан.

Бул колдонмонун максаты – аба кемелеринин эксплуатанттарынын тастыктамаларын (ЭТ) жана тиешелүү эксплуатациялык өзгөчөлөөлөрдү берүү боюнча бирдиктүү тартипти аныктоо. Бул колдонмо Жарандык авиация органынын (ЖАО) инспекторлоруна, аба кемелеринин эксплуатанттарына жана ошондой эле, башка кызыкдар тараптарга керектүү документтерди даярдоо жана тапшыруу жана шайкештикти баалоо процедураларын жүргүзүү жана эксплуатациялык талаптарды аткаруу боюнча так жана туруктуу көрсөтмөлөрдү берет.

Бул колдонмонун колдонулушу учуулар коопсуздугун жогорулатууга, эксплуатанттардын улуттук мыйзамдардын талаптарына жана эл аралык авиациялык стандарттарына шайкештигин камсыз кылууга, жана ошондой эле эксплуатанттар менен Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органынынын ортосундагы эффективдүү өз ара аракеттешүүсүнө багытталган.

Бул колдонмодо көрсөтүлгөн бардык жол-жоболор ЖАО инспекторлору үчүн тастыктамалоо жол-жоболорун жүргүзүүдө колдонууга милдеттүү жана эксплуатанттар үчүн Кыргыз Республикасынын аймагында жана андан тышкары аба кемелерин тастыктамалоого даярдоодо жана кийинки эксплуатациялоодо негизги колдонмо катары кызмат кылуусу керек.»;

3) 1-баптын 1-пункту төмөнкүдөй абзацтар менен толукталсын:

«кызматтык позиция» — арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын башкаруу (жетекчилик) персоналынын курамындагы, учуу коопсуздугун камсыз кылууга жооптуу штаттык кызмат орду;

«жооптуу жетекчи (Accountable Manager)» — арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын коопсуз ишмердүүлүгүн камсыздоо тармагында эң жогорку ыйгарым укуктарга ээ болгон, башкы (аткаруучу) директордун деңгээлинде иш алып барган кызмат адамы.

4) 4-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«4. Бул Колдонмо документти берүүнүн тартибин белгилейт (мындан ары – Эксплуатанттын тастыктамасы (ЭТ) жана эксплуатациялык мүнөздөмөлөрү – Ops Specs) коммерциялык аба ташууларын жүзөгө ашырууну каалаган юридикалык жактын (мындан ары– өтүнмө ээси) Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына жана ушул Нускаманын талаптарына ылайык келүүсүн ырастайт.

5) 8-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«8. Тастыктамалык документти берүүнүн процесси төмөнкү этаптардан турат:

I — маалымат берүү этабы;

II — расмий арызды коштоочу документтер менен тапшыруу этабы;

III — документтерди баалоо этабы;

IV — эксплуатациялык демонстрациялар жана инспекциялык текшерүүлөр этабы;

V — тастыктамалык документти берүү этабы.»;

6) 9-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«9. Коммерциялык аба ташууларды аткарууну көздөгөн арыз берүүчү, аба операторунун тастыктамасына расмий өтүнмө бергенге чейин, бул операциялардын түрлөрүн аткаруу ниети жөнүндө ЖАО кат жөнөтүшү керек. Ниет жөнүндө кат электрондук документ жүгүртүү системасы (ЭДЖС) аркылуу жарандык авиация органына (ЖАО) жөнөтүлөт.»;

7) 10-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«10. Кат алынгандан кийин жарандык авиация органы тастыктамалоо боюнча инспекторлору арыз ээси менен жолугушуу өткөрүлөт. Жолугушууда арыз ээси тастыктамалоодон өтө ала турган ишмердүүлүк түрлөрү, тапшырылышы зарыл болгон маалыматтардын тизмеси, ошондой эле милдеттүү түрдө сакталууга тийиш болгон жол-жоболор тууралуу маалымат менен камсыз кылынат.»;

8) 11-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«11. Тастыктамалоо жол-жоболору жөнүндө толук маалымат алгандан кийин, арыз ээси ЖАОнын www.caa.kg сайтынан Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарын кошумча жана кененирээк изилдеп, андан соң ЖАОна органына алдын ала арызды (алдын ала арыздын формасы ушул колдонмонун 3-тиркемесинде келтирилген) ушул колдонмонун 4, 5 тиркемелеринде көрсөтүлгөн документтерди, ошондой эле жооптуу жетекчинин жана арыз ээсинин башкаруу кызматкерлеринин арасынан сунушталган штаттык кызмат адамдарынын билими, квалификациясы жана кесиптик даярдыгы жөнүндө маалыматты ушул колдонмонун 2-тиркемесинин талаптарына ылайык жөнөтүүсү зарыл.»;

9) 13- пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«13. Алдын ала берилген арыздагы маалымат жетиштүү, толук көлөмдө берилген жана тастыктамалоо талаптарына жооп берсе, ошондой эле арыз берүүчүнүн башкаруу персоналынан турган штаттык кызматкерлери ушулКолдонмонун 201-пунктуна ылайык макулдашуу процедурасынан өтүшсө, ЖАО арыз берүүчүнүн негизги башкаруу персоналы менен алдын ала жолугушуу өткөрүү жөнүндө кат жөнөтөт. Бул жолугушуу арыз берүүчүнүн учуу өндүрүшүнүн тастыктамалык талаптарга шайкеш келиши үчүн жетектөөчү документтерди иштеп чыгуу жана бекитүү/макулдашуу/жактыруу тартиби, персоналды даярдоо, объекттер, жабдуулар, техникалык тейлөө жана башка багыттар боюнча талаптар, жоболор, нускамалар менен тааныштыруу, ошондой эле тастыктамалоо процессинде комиссия мүчөлөрүнүн арыз берүүчү менен мындан аркы өз ара аракеттенүүсү максатында өткөрүлөт.»;

10) 14 - пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«14. Ар кандай темалар боюнча арыз берүүчү менен алдын ала жолугушуулар үчүн текшерүү тизмелери ЖАО тарабынан бекитилген «Кыргыз Республикасындагы аба кемелеринин операторлорун сертификациялоо жана көзөмөлдөө процедуралары боюнча текшерүү тизмелерин толтуруу боюнча нускамалар» SCAA - OPS - GM -30до камтылган. »;

11) 16-пункттагы «20 (жыйырма)» деген сөз менен тамга «60 (алтымыш)» деген сөз жана тамгага алмаштырылсын.

12) 18- пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«18. Комиссия мүчөлөрүнүн отчеттору түрүндө берилген оң корутунду, арыз ээси/эксплуатант менен болгон жыйналыштын протоколу/дору, алдын ала жыйналыштарды өткөрүү боюнча контролдук карталар, документтердин канааттандырарлык баасы, I-маалыматтык этап боюнча иш-чараларды текшерүү боюнча толтурулган контролдук карта, ошондой эле Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын бардык талаптарын жана тастыктамалоо жол-жоболорун түшүнгөндүгү тууралуу арыз ээсинин каты, тастыктамалоонун II этабына өтүүгө негиз болуп саналат.»;

13) 19¹-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«19¹. Эксплуатанттык тастыктаманы алуу үчүн расмий арыз ушул Колдонмонун 8-тиркемесине ылайык толтурулуп, арыз берүүчү тарабынан ишмердүүлүктү баштоонун болжолдонгон датасынан кеминде токсон 90 календардык күн мурун тапшырылууга тийиш. Мында Учууларды жүргүзүү боюнча колдонмо арыз берүү мөөнөтүнөн кийин да берилиши мүмкүн, бирок ишмердүүлүктү баштоонун болжолдонгон датасынан кеминде алтымыш 60 календардык күн мурун тапшырылышы зарыл.»;

14) 20¹- пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«20¹. Расмий арызды кароо учурунда, ошондой эле эксплуатанттын башкаруу персоналынын ичинен кызмат адамы дайындалган башка учурларда, арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын башкаруу персоналынын арасынан сунушталган кызматтык адамдар ЖАО бекитилген SCAA-OPS-GM-49 «Арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын башкаруу персоналынын арасынан штаттык кызмат адамдарын макулдашуу боюнча нускамага” ылайык Жарандык авиация органында (ЖАО) макулдашуу жол-жобосунан өтүшөт.»;

15) 21- пунктту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«21. ЖАО тастыктамалоо комиссиясы сертификациянын III-этабында баалоого тийиш болгон расмий арызга (Ушул Колдонмонун 8-тиркемеси) тиркелүүгө тийиш бардык тиркемелердин жана негизги документтердин (Ушул Колдонмонун 6-тиркемеси) бар экендигин комиссия мүчөлөрү тарабынан кабыл алынуучу документтерди текшерүү жана баалоо процедураларына ылайык, “Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускамасынын” SCAA-OPS-GM-30 текшерүү баракчаларын толтурууга байланышкан 9-пунктуна ылайык текшерет. ЖАО тапшырылуучу жетекчилик документтердин долбоорлору жооптуу жетекчи тарабынан бекитилет жана арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын тиешелүү башкаруу (жетекчи) персоналы жана сапат боюнча жооптуу адамы менен, ЖАО макулдашылгандан кийин, макулдашылат. Учуу иштерин аткаруу боюнча колдономонун (УЖК) А бөлүмүнүн долбоору арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын башкаруу персоналынын бардык жооптуу кызмат адамдары менен макулдашылат.»;

16) 24-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«24. Комиссия мүчөлөрүнүн расмий арыздын мазмунуна карата эскертүүлөрдүн жоктугу жөнүндө сунушталган отчеттору, тиешелүү багыттар боюнча негизги жана зарыл документтердин описи боюнча кабыл алынган материалдар, сертификациянын II-этабынын (“Расмий арызды кошумча документтери менен берүү”) иш-чараларын текшерүүнүн толтурулган көзөмөл картасы, ошондой эле башкаруу персоналынын кызмат адамдары менен макулдашуу – III-этабына өтүүгө негиз болуп эсептелет. Арыз берүүчүгө/аба кемесинин эксплуатантына сертификациянын II-этабынын аяктагандыгы жана документтерди баалоо процессиндеги мындан аркы өз ара аракеттенүү тууралуу жазуу жүзүндөгү билдирүү жөнөтүлөт.»;

17) 25-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«25. Комиссия мүчөлөрү расмий арыздын мазмуну боюнча терс корутунду берген учурда же тиркелген документтердин топтому толук көлөмдө берилбеген учурда, Жарандык авиация органы арыз берүүчүгө баалоону жүргүзүүдөн баш тартуунун негизделген чечимин жөнөтөт же сертификациялык талаптарга шайкеш келтирүү үчүн эскертүүлөрдү жана дал келбестиктерди жоюуну эске алуу менен расмий арызды кайра тапшырууну сунуштайт, мында ушул Колдонмонун 88–91-пункттарында көрсөтүлгөн мөөнөттөр эске алынат.»;

18) 28-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«28. Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча нускамаларда баяндалган жол-жоболорго жана контролдук карталарды/тиркемелерди колдонууга ылайык, ЖАО тарабынан бекитилген, ошондой эле далилдөөчү материалдар, маалыматтар, зарыл болгон учурда, арыз ээсинин негизги жана зарыл болгон документтерин баалоо жүргүзүлөт. ЖАО комиссиясынын мүчөлөрү баалоого жаткан документтерге жана жетекчиликтерге тиешелүү толуктоолорду жана өзгөртүүлөрдү киргизүү маселелери боюнча арыз ээсинин адистери менен ыкчам өз ара аракеттениши мүмкүн. Тастыктамалоо жол-жобосунун узактыгына таасир этпеген, тастыктамалоонун III-этабынын алкагында арыз ээси менен жүргүзүлгөн, ар бир комиссия мүчөсүнүн ЖАО расмий электрондук байланышы аркылуу бааланган документтердин долбоорлоруна карата кат алышуулар жана сунушталган оңдоолор расмий болуп эсептелет жана документтерге тиркелет.»;

19) 30-пункт төмөнкү редакцияда баяндалсын:

«30. Тастыктамалык талаптарга жооп берген документтер же колдонмолор ушул Колдонмонун 6-тиркемесинин талаптарына ылайык кагаз түрүндө жактырылат/макулдашылат/бекитилет, андан кийин электрондук түрдө сакталат жана жарандык авиация органынын тиешелүү адистеринин макулдашуусу жана/же жүргүзүлгөн баалоосу болгон учурда ЖАО жооптуу жетекчиси тарабынан кол коюлат. АК чыгаруучунун документтери, ЖАО тарабынан жактырууну/макулдашууну/бекитүүнү талап кылбаган арыз ээсинин нускамаларын жана жоболору жана ошондой эле ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар менен күбөлөндүрүлгөн башка документтер экспертизалоого жана баалоого жатпайт»;

20) 33-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«33. «Документтерди баалоо» тастыктамалоонун III-этабыбоюнча аткарылган жетекчилик документтерди баало/экспертизалоо текшерүүнүн толтурулган контролдук картасы, комиссиянын ар бир мүчөсүнүн документтерди текшерүүнүн оң натыйжалары жөнүндө отчету, ЖАО жооптуу адамдары кол койгон бекитүү/макулдашуу/жактыруу барактары жана далилдик документтер менен коштолгон контролдук карталар тастыктамалоонун III-этабынын аяктагандыгын күбөлөндүрөт. Тастыктамалоонун III-этабы ийгиликтүү аяктагандан кийин ЖАО арыз берүүчүгө жазуу жүзүндө тастыктамалоонун IV-этабына өткөндүгү жөнүндө билдирет, ошондой эле ЖАО тарабынан бекитилген Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускамага ылайык тастыктамалоонун IV-этапын өткөрүү жана демонстрациялык учуу планынын графигин арыз берүүчү менен макулдашат.»;

21) 36-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«36. Эксплуатациялык демонстрация жана инспекциялык текшерүү этабынын башталышы III-этапдын аяктагандыгы жана IV-этапка өткөндүгү жөнүндө жазуу жүзүндө билдирүүнү жөнөтүү менен белгиленет. Комиссия мүчөлөрү арыз берүүчү тараптын өндүрүштүк ишмердүүлүгүнө инспекциялык текшерүүлөрдү Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча ЖАО тарабынан бекитилген нускамаларда баяндалган контролдук карталарды жана жол-жоболорду колдонуу аркылуу жүргүзүшөт.

1. Ишти уюштуруу жана башкаруу:

– «Текшерүү баракчаларын толтуруу боюнча КР АК эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-30;

2. Учуу иштерин уюштуруу (учуу өндүрүшү):

– Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча жол-жоболор нускамаларынын учуу-методикалык ишти уюштуруу бөлүгүнө байланыштуу бөлүгү SCAA-OPS-GM-19;

3. Аба кемелерин техникалык тейлөө:

– «Эксплуатанттын/уюмдун ИАК авиациялык техникасын тейлөө ишмердүүлүгүнө үзгүлтүксүз көзөмөл жүргүзүү жол-жобосу» SCAA-AIR-PRC-13;

– «Авиациялык техниканы техникалык тейлөө уюмун тастыктамалоо жол-жобосу» SCAA-AIR-PRC-07;

4. Аба кемелерин жердеги тейлөө:

– «Аба кемелеринин эксплуатанттарынын жердеги тейлөө процессин уюштуруу жана башкаруу бөлүгүнө байланыштуу тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-25;

5. Эксплуатациялык контроль:

– «Аба кемелеринин эксплуатанттарынын учууну ыкчам башкаруу системасын жана учуу диспетчерлеринин ишин уюштуруу боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-37;

6. Авиациялык персоналды кесиптик даярдоо:

– «Учуу экипаж мүчөлөрүн даярдоо (самолет/вертолет) боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-07;

– «Авиациялык персоналды даярдоонун типтүү программасы I бөлүк» SCAA-PEL-PRG-01;

– «Авиациялык персоналды даярдоонун типтүү программасы II бөлүк “Самолеттор”» SCAA-PEL-PRG-02;

– «Авиациялык персоналды даярдоонун типтүү программасы II бөлүк “Вертолеттор”» SCAA-PEL-PRG-03;

7. Учуу коопсуздугун башкаруу системасы жана сапатты башкаруу системалары:

– «Учуу коопсуздугун башкаруу системасына байланыштуу Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-38;

– «Сапатты камсыздоо системасына байланыштуу Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-28;

8. Авиациялык коопсуздук:

– «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасын иштеп чыгуу боюнча нускама» SCAA-AVSEC-GM-01;

9. Аба кемелерин учуу эксплуатация, учууга жарамдуулук жана авиациялык коопсуздук аспектилеринде перрондук текшерүүлөр:

– «Аба кемелерин маршруттук жана рампалык текшерүүлөрдү жүргүзүү бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-22;

10. Демонстрациялык учуулар:

– «Демонстрациялык учууларды аткарууга байланыштуу Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-33.»;

22) 41-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«41. Көрсөтмө учууларды аткарууга жана суу/жер бетине аргасыздан конууда авариялык эвакуацияны көрсөтүүгө ЖАО тарабынан бекитилген, арыз ээсинин учууларды өндүрүү боюнча колдонмосунун «Д» бөлүгүндө же башка өзүнчө документтерде баяндалган даярдоо программалары боюнча тиешелүү даярдыктан өткөн учуу жана кабиналык экипаждар гана киргизилет. Көрсөтмө учууларды аткаруу боюнча жоболор ЖАО тарабынан бекитилген Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча нускамада баяндалган.»;

23) 42-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«42. Демонстрациялык учууларды аткарууда коммерциялык жүргүнчүлөр/жүк/почта жана башкалар ташылбайт.»;

24) 44-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«44. Комиссия мүчөлөрү/ЖАО инспекторлору демонстрациялык текшерүүнүн каалаган бөлүгүндө аныктаган жана төмөндө көрсөтүлгөн тизмек менен гана чектелбеген канааттандырарлык эмес шарттар арыз берүүчүгө коррекциялоочу чараларды көрүү үчүн жазуу жүзүндө билдирилет. Учууларды улантуудан мурда арыз берүүчүгө учуу коопсуздугуна таасир этүүчү бардык дал келбестиктерди жана эскертүүлөрдү, ошондой эле төмөнкүлөр сыяктуу коррекциялоочу иш-чараларды талап кылган башка эскертүүлөрдү жоюу мүмкүнчүлүгү берилет:

a) учуу экипажынын мүчөсү тиешелүү даярдыктан өтө элек, мисалы, учуу жол-жоболору жана документтери боюнча начар багыт алуу, контролдоочу жана текшерүүчү адамдардын жардамына муктаж болуусу;

б) учуу экипажынын мүчөсү аба кемеси, анын системалары, жол-жоболору же аткаруу өзгөчөлүктөрү менен тааныш эмес;

в) кабина экипажынын мүчөсү эвакуацияны өзгөчө кырдаалда аткаруу жол-жоболору жана авариялык жабдууларды колдонуу боюнча тийиштүү даярдыктан өтө элек же анын жайгашуусу менен тааныш эмес;

г) аба кемесинин системалары жана жабдууларынын бузулуштары жана/же системалык иштен чыгуулар;

д) АК массасы жана центровкасы адекватсыз же жүктү контролдоо;

е) канааттандырарлык эмес эксплуатациялык контрол, мисалы, учууну туура эмес пландаштыруу жана техникалык тейлөө жол-жоболору;

ж) кабыл алынгыс техникалык тейлөө жол-жоболору жана практикасы; жана/же

з) аба кемесине жердеги тейлөө жол-жоболору жана жердеги туура эмес тейлөө;

и) жана башкалар.»;

25) 45-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«45. Демонстрациялык учуулары аяктагандан кийин, арыз берүүчүгө учуудан кийинки толук брифинг өткөрүлөт жана учуунун жалпы көрсөткүчтөрү канааттандырарлык же канааттандырарлык эмес экендиги, кошумча сыноо учуулары талап кылынабы жана арыз берүүчү/ эксплуатант тарабынан оңдоочу иш-чаралар жүргүзүлүшү керекпи же жокпу тууралуу маалымат берилет.

Комиссия мүчөлөрү демонстрациялык учуусунун жыйынтыктарын төмөнкү пункттардын бири боюнча тиешелүү контролдук карталарга киргизилген отчетту комиссиянын төрагасына берүү аркылуу чагылдырат:

1. Кошумча демонстрациялык учуусу талап кылынат. Эгерде арыз берүүчү/эксплуатант тарабынан демонстрациялык учуусун аткаруудагы эксплуатациялык жол-жоболор, арыз берүүчү/эксплуатанттын жетекчи документтеринин жол-жоболоруна, ЖАО тарабынан бекитилгендерге туура келбесе же Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик талаптарынан четтөөлөр аныкталса, аларды арыз берүүчү жерде жоюуга мүмкүн болбосо, демонстрациялык учуусу канааттандырарлык эмес деп эсептелинет жана кемчиликтерди жана дал келбестиктерди жоюу боюнча оңдоочу иш-чараларды аткаруу менен кошумча сыноо учуусу талап кылынат;

2. Аныкталган кемчиликтерди жана дал келбестиктерди кошумча демонстрациялык учуусун жүргүзүүнүн зарылдыгы жок эле жоюуга болот.

Эгерде арыз берүүчү/эксплуатант тарабынан демонстрациялык учуусун аткаруудагы эксплуатациялык жол-жоболор, АК арыз берүүчү/эксплуатант жетекчи документтеринин жол-жоболоруна, ЖАО тарабынан бекитилгендерге туура келбесе же Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик талаптарынан четтөөлөр аныкталса, бардык оңдоочу иш-чаралар жана кемчиликтерди жерде жоюуга жетиштүү болгон жердеги даярдыктар аткарылган шартта. Кошумча демонстрациялык учуу талап кылынбайт.

3. Сыноо учуусунун жыйынтыгы канааттандырарлык. АК Арыз берүүчү/эксплуатант жетекчи документтеринин бекитилген жол-жоболорунун талаптарына жана Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик талаптарына шайкеш келет. Кошумча сыноо учуусу талап кылынбайт.»;

26) 46-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«46. Эгерде текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча арыз берүүчүнүн сертификациялык талаптарга шайкеш келбестиги аныкталса, арыз берүүчү үч календардык күндүн ичинде ЖАО «Кыргыз Республикасынын аба транспортун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмого» (Кыргыз Республикасынын аба транспортунун операторлорунун ишин үзгүлтүксүз көзөмөлдөө боюнча колдонмонун 3-тиркемеге ылайык) коррекциялоочу иш-чаралар планын жана аны аткаруу жөнүндө, аныкталган дал келбестиктерди жана эскертүүлөрдү жоюу боюнча отчетту 5-тиркемеге ылайык сунуштоого тийиш.»;

27) 47-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«47. Эгерде арыз берүүчү белгиленген мөөнөттөрдүн ичинде коррекциялоочу иш-чаралардын жыйынтыктарын (эскертүүлөрдү жана дал келбестиктерди жоюу жөнүндө отчетту) бере албаса же аларды тастыктамалык талаптарга шайкеш келтире албаса, анын ичинде актуалдуу канааттандырарлык финансылык отчеттуулукту жана жетиштүү финансылык ресурстарды камсыздай албаса, ЖАО арыз берүүчүгө ушул Колдонмонун 88–91-пункттарынын кайсы болбосун жоболорун колдонуу жөнүндө жазуу жүзүндө билдирет.»;

28) 48-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«48. IV-этапты тастыктамалоонун жыйынтыгы болуп IV-этапты тастыктамалоо боюнча эксплуатациялык демонстрацияларды жана инспекциялык текшерүүлөрдү текшерүү картасы, ар бир комиссия мүчөсүнүн/инспекторунун текшерүүнү аткаруусу боюнча төрагага отчету, контролдук карталар жана далилдөөчү документтер тиркелген, эч кандай эскертүүлөр жана кемчиликтер жок берилген. Эксплуатациялык демонстрация этабында инспекциялык текшерүүнүн жыйынтыктары ийгиликтүү чыгарылгандан кийин, ЖАО арыз берүүчүнү V-этапка сертификациялоого өтүү жөнүндө жазуу жүзүндө кабарлайт.»;

29) 50-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«50. Аткарылган тастыктамалык иштердин жана инспекциялык текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча:

– комиссиянын төрагасы жана мүчөлөрү арыз берүүчүнүн бардык тастыктамалык жана далилдөөчү документтерин толук камтылгандыгын текшерүү үчүн ревизия жүргүзүшөт, зарыл болсо, толукташат жана текшерүүнүн тиешелүү багыттары боюнча бардык контролдук карталардын толтурулушун камсыз кылышат;

– комиссиянын төрагасы жана тиешелүү мүчөлөрү эксплуатациялык тастыктаманы берүү үчүн акыркы эксплуатациялык спецификацияларды карап чыгышат жана аткарылган текшерүүлөрдүн жана документтерди баалоонун жыйынтыгына ылайык зарыл өзгөртүүлөрдү киргизишет;

– комиссиянын ар бир мүчөсү өзүнө тиешелүү бөлүгүндө арыз берүүчүнүн тастыктамалоо процедурасы боюнча эч кандай эскертүүлөр жок экендиги жөнүндө комиссиянын төрагасына жыйынтыктоочу отчетту берет;

- комиссиянын төрагасы жана куратор ушул Колдонмонун 9-тиркемесинин формасына ылайык арыз берүүчүнүн тастыктамалоосу боюнча акыркы отчетун тиешелүү сунуштар менен түзүшөт жана тастыктамалык документти берүүнүн V-этабы боюнча иш-чараларды текшерүү контролдук картасын толтурушат. Акыркы отчетко тастыктамалоого катышкан комиссия мүчөлөрү фамилиясын жана кызмат ордун көрсөтүү менен кол коюшат жана ЖАО жетекчиси тарабынан бекитилет.»;

30) төмөнкүдөй редакциядагы 50¹-пункту менен толукталсын:

«50¹. ЭТ, эксплуатант тиешелүү Эксплуатациялык спецификацияларда көрсөтүлгөндөй коммерциялык аба ташууларды аткарууга укуктуу экендигин тастыктайт жана бул ишмердүүлүк эксплуатанттын Учууларды жүргүзүү боюнча колдонмосуна (мындан ары – УЖК) жана Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайыктыгын бышыктайт.»;

31) 50²-пунктту төмөнкүдөй редакцияда кошуп, жаңы пунктту киргизүү:

«50². Жарандык авиация органы эксплуатантка Эксплуатанттык күбөлүктүн (ЭК) жана Эксплуатациялык спецификациялардын (ЭС) түп нускасын берет жана «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарына берилген эксплуатанттык күбөлүктөрдүн реестринде» жана «Берилген эксплуатациялык спецификациялардын реестринде» тиешелүү каттоо жазууларын жүргүзөт. ЭКтин көчүрмөсү жана ЭСтүн бир оригиналы Жарандык авиация органында сакталат.

Арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын эксплуатанттык күбөлүгүнө аба кемесине карата ЭС берилген учурда, бул аба кемесине мурдагы ээси же ижарачысы үчүн эксплуатанттык күбөлүккө берилген мурдагы ЭСтү жокко чыгаруу талап кылынат. Аннулирование ЖАО жазуу жүзүндөгү билдирүү жөнөтүү жолу менен жүргүзүлөт жана эксплуатанттык күбөлүктү токтотуу, жокко чыгаруу, кайтарып алуу жана кайра калыбына келтирүү тартиби Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишин тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча ЖАО тарабынан бекитилген нускамаларда белгиленген жоболорго ылайык ишке ашырылат.»;

32) 58-пунктту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«58. Тастыктамалоо жүргүзүү жана Эксплуатанттык күбөлүктү (ЭК) алуу үчүн арыз берүүчү өзүнө таандык же кургак ижара (лизинг) шарттары боюнча алынган аба кемелери жөнүндө маалыматты берет. Арыз берүүчү коммерциялык жүргүнчүлөрдү аба менен ташууга арналган, учууга жарактуу кеминде эки аба кемеге жана коммерциялык жүк ташууларды аткарууга арналган учууга жарактуу кеминде бир аба кемеге ээ болушу милдеттүү. Ар бир аба кемеде жарактуу учууга жарамдуулук сертификаты болушу керек жана сертификацияга арыз тапшырылган учурда башка эксплуатантка ижарага (лизингге) өткөрүлбөгөн абалда болушу зарыл.»;

33) төмөнкүдөй мазмуундагы 58¹-пункт менен толукталсын:

«58¹. Кыргыз Республикасынын Аба кодексинин 68-беренесинин 4-пунктунун 2-пунктуна ылайык, эксплуатант тастыктамасын алуу же эксплуатациялык спецификацияларга өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө ниетин билдирүү катын бергенде, эксплуатант ЖАО инспектордук курамынын квалификациясын сактоо максатында аталган аба кемесинин тиби боюнча окутууну өткөрүүнү камсыз кылууга милдеттүү. Окутуу тастыктамалоонун тиешелүү этабы башталганга чейин өткөрүлөт жана талапкерди баалоо үчүн зарыл болгон теориялык жана практикалык даярдыкты камтууга тийиш.»;

34) 59-пунктунда төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«59. ЭТ алууга пайдаланылуучу аба кемесине байланыштуу ар кандай ижара (лизинг) келишими ЖАО тарабынан бекитилген “Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускамага” ылайык, атап айтканда аба кемесин ижарага берүү келишимине экспертиза жүргүзүү тартибин жөнгө салган SCAA-OPS-GM-23 бөлүгүнүн жоболоруна ылайык экспертизага жана баалоого жаткырылат.»

35) 60-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«60. Арыз берүүчү Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарына, эксплуатанттын тастыктамасына жана эксплуатанттын жетектөөчү документтерине ылайык арыз берүүчүнүн ишин уюштуруучу жана көзөмөлдөөчү, ошондой эле эксплуатанттын учуу коопсуздугун башкаруу системасын киргизүүчү жана иштешин камсыз кылуучу жооптуу адамды (жетекчини) дайындайт. Арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын фирмалык бланкындагы бардык жазуу жүзүндөгү арыздар, суроо-талаптар жана билдирүүлөр ЖАО жооптуу жетекчинин же анын орун басарынын колу менен жөнөтүлөт.»

36) 62-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

Арыз берүүчү ушул Колдонмонун 2-тиркемесинде көрсөтүлгөн квалификациялык талаптарга жооп берген жетекчилик курамдын арасынан кызматтык адамдарды дайындайт. Дайындалган кызматтык адамдар төмөнкү функцияларды аткарууну камсыз кылууга жооптуу болушат:

– аба кемелеринин учуу эксплуатациясын уюштуруу;

– аба кемелеринин учууга жарамдуулугун камсыз кылуу жана колдоо;

– учуу коопсуздугун башкаруу системасын ишке ашырууну камсыз кылуу;

– сапатты башкаруу системасын ишке ашырууну камсыз кылуу;

– учуу персоналын даярдоо;

– аба транспорту менен кооптуу жүктөрдү ташууну камсыз кылуу;

– учууларды жерден камсыз кылуу / аба кемелерин жерден тейлөө;

– авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу;

– учуу өндүрүшүн көзөмөлдөө жана байкоо жүргүзүү / учууларды камсыз кылуу.

37) 64-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«64. ЖАО эксплуатациялоочу уюмга аба кемелеринин эксплуатациялоочусунун тастыктамасы (ЭТ) жана эксплуатациялык спецификацияларынын (ЭС) түп нускасын берет жана алар тууралуу маалыматты «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларына берилген сертификаттардын реестрине» жана «Эксплуатациялык спецификациялардын реестрине» киргизет. СЭнин көчүрмөсү жана ЭСтин бир түп нускасы ЖАО сакталат.

Аба кемесине жаңы ЭТ берилген учурда, ошол аба кемеге мурдагы ээси же ижарачысынын эксплуатациялоочусунун тастыктамасына тиркелген мурунку ЭСтерди жараксыз деп табуу зарыл.

Жараксыз деп табуу (аннулирование) процесси ЖАО жазуу түрүндөгү билдирүү аркылуу жүргүзүлөт жана ал «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө процедуралары боюнча нускамага, анын ичинде эксплуатациялоочунун тастыктамасынын аракетин чектөө, токтотуу, жокко чыгаруу жана калыбына келтирүү, ошондой эле эксплуатациялык спецификацияларга чектөөлөрдү жана/же өзгөртүүлөрдү киргизүү тартибине байланышкан SCAA-OPS-GM-10 документине» ылайык, ошондой эле ЖАО тарабынан бекитилген башка тиешелүү сертификациялоо жана көзөмөлдөө боюнча нускоолорго ылайык аткарылат.

38) 68-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«68. Аба кемелерин эксплуатанттарынын тастыктамасынын аракетин токтотуу, жокко чыгаруу жана кайра калыбына келтирүү тартиби, ЖАО тарабынан бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларынын ишмердүүлүгүн сертификациялоо жана көзөмөлдөө процедуралары боюнча нускаманын (SCAA-OPS-GM-10) тиешелүү бөлүгүндө көрсөтүлгөн жоболорго» ылайык жүргүзүлөт.

Бул нускамада эксплуатациялоочунун тастыктамасынын аракетине чектөөлөрдү киргизүү, анын аракетин убактылуу токтотуу, жокко чыгаруу (жараксыз деп табуу) жана кайра калыбына келтирүү тартиби, ошондой эле аба кемелеринин эксплуатациялык спецификацияларына чектөөлөрдү жана/же өзгөртүүлөрдү киргизүү процедуралары аныкталат.»;

39) 70-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«70. Тастыктамалоо процессинин жалпы узактыгы 90 (токсон) календардык күндү түзөт, бул расмий арызды алгачкы берген күндөн баштап, тиешелүү жетекчилик документтеринин долбоорлору тиркелгенден кийин (Ушул Колдонмонун 8-тиркемеси жана жетекчилик документтеринин тизмеси) тастыктама берүү үчүн.»;

40) төмөнкүдөй мазмундагы 70¹-пункт менен толукталсын:

«70¹.тастыктамалык иш-чараларды жүргүзүү үчүн каралган мөөнөттөрдү туура пландаштыруу жана натыйжалуу пайдалануу максатында, тастыктамалоонун ар бир этабы үчүн төмөнкү узактыктар белгиленет:

1-Этап — маалымат берүү этабы;

2-Этап — 15 календардык күндүн ичинде;

3-Этап — 60 календардык күндүн ичинде;

4-Этап — 12 календардык күндүн ичинде;

5-Этап — 3 календардык күндүн ичинде.»;

41) 73-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«73. Комиссиянын төрагасы жана анын орун басары жок болгон учурда, ЖАО жетекчиси инспектордук курамдын ичинен башка жооптуу адамды дайындайт. Комиссиянын мүчөсү текшерилип жаткан арыз ээсинин ишмердүүлүгүнүн конкреттүү аспектиси боюнча убактылуу жок болгон учурда, комиссиянын төрагасы учуу эксплуатациясы боюнча түзүмдүк бөлүмдүн ички буйругу менен ЖАО башка компетенттүү инспекторун/адисин комиссиянын мүчөсү катары тартат, ал эми буйрукта тастыктамалоо боюнча буйруктун номери, датасы жана арыз ээсинин ишмердүүлүгүнүн текшерилип жаткан аспектиси көрсөтүлөт.»;

42) 78-пункттагыр:

- «Нускама» деген соз «нускамаларда» деп алмаштырылсын

- «бекитилген» деген сөз «бекитилгендер» деп алмаштырылсын.

43) 79-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«79. Тастыктамалык иштердин жыйынтыктары ар бир инспектордун аткарылган текшерүү багыттары боюнча отчет түрүндө түзүлөт, ал эми текшерүү карталары жана далилдүү материалдар зарылчылык болгон учурда тиркелет. Текшерүү карталары кеминде бир комиссия мүчөсү тарабынан текшерилүүчү ишмердүүлүк аспектиси боюнча толтурулуп, кол коюлушу керек, «Кыргыз Республикасынын абанын транспортунун эксплуатациясынын ишмердүүлүгүн сертификаттоо жана көзөмөлдөө боюнча көрсөтмө» SCAA-OPS-GM-30, ЖАО тарабынан бекитилген, чек-листтерди толтурууга байланыштуу.

«Колдонулбайт» статусундагы контролдук карталардын бөлүмүндө инспектор «Колдонулбайт» статусун колдонуунун себептерин «Эскертүү» пунктунда же Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатациялоочулардын ишин сертификациялоо жана көзөмөлдөө боюнча нускамаларда баяндалган жоболорго ылайык контролдук картага өзүнчө түшүндүрмө жазуу менен киргизет, жарандык авиация органын тарабынан бекитилген.»;

44) 83-пункт төмөнкү редакцияда баяндалсын:

«83. Ар бир этап сертификациялоо процедурасынын аткарылган иш-чараларынын тиешелүү этабы боюнча контролдук карталарды толтуруу, комиссия мүчөлөрүнүн аткарылган текшерүү жана текшерүүнүн тиешелүү аспектилери боюнча эскертүүлөрсүз таризделген контролдук карталар жөнүндө отчетторун берүү менен аяктайт, алар сертификациянын кийинки этабына өтүү үчүн негиз болуп саналат, ошондой эле зарыл болгон учурда, комиссия мүчөлөрүнүн арыз ээсинин өкүлдөрү менен сертификациялык талаптар жана/же сертификация процессиндеги мындан аркы өз ара аракеттенүү боюнча арыз ээсинде келип чыккан маселелерди талкуулоо боюнча кеңешме өткөрүү менен аяктайт.»;

45) 84-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«84. Сертификациянын узактыгына же токтотулушуна таасир этүүчү эскертүүлөрдү жана дал келбестиктерди талкуулоо боюнча комиссия мүчөлөрүнүн жыйындарын өткөрүүдө, ошондой эле сертификациянын алкагында комиссия мүчөлөрүнүн арыз берүүчү/оператордун өкүлдөрү менен болгон башка бардык жыйындарында жыйын протоколу толтурулат.»;

46) 91-пункт төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«91. Арыз берүүчү тарабынан келтирилген эскертүүлөрдү жана дал келбестиктерди жоюу үчүн келтирилген жүйөөлөр жана себептер, берилген мөөнөттү узартууну эске алганда да, сертификациянын жалпы мөөнөттөрүнө туура келбесе, ошондой эле сертификациялык талаптарга жооп бербесе, комиссиянын төрагасы жана мүчөлөрү арыз берүүчүнү мындан ары сертификациялоо жол-жоболорун токтотуу жөнүндө чечим кабыл алуу боюнча протоколду тариздеп, кеңешме өткөрүшөт. Комиссия мүчөлөрүнүн чечими сертификация жүргүзүүдөн баш тартуунун себептерин көрсөтүү менен арыз берүүчүгө жазуу жүзүндө жөнөтүлөт.».

2. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130/б буйругу менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмонун» 1-тиркемесине төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1) 1-тиркеменин 4-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«4. Оператордук күбөлүгү жараксыз/токтотулган/чакыртылып алынган/жокко чыгарылган же башка жолдор менен иштөөгө тыюу салынган юридикалык жак тарабынан коммерциялык аба каттамдарын аткарууга тыюу салынат.»;

2) 1-тиркеменин 5-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«5. Эксплуатанттын тастыктамасы жана ага тиркелген тастыктамаланган мүнөздөмөлөр эки же андан көп юридикалык жактарга берилишине жол берилбейт жана башка жакка өткөрүүгө мүмкүн эмес.»;

3) 1-тиркеменин 10-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«10. Эксплуатациялык мүнөздөмөлөр жана Эксплуатанттык күбөлүк аба кемесинин эксплуатантына мөөнөтсүз берилет. Берилген күнү Эксплуатанттык күбөлүккө киргизилет.»;

4) 1-тиркеменин 11-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«11. ЖАО тарабынан берилген Эксплуатациялоочунун тастыктамасы же эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүнүн каалаган бөлүгү төмөнкү учурлардын биринде гана өз күчүн жоготот:

а) ЖАО эксплуатациялоочунун тастыктамасынын жана/же аба кемесинин эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүнүн аракетин токтотсо, жокко чыгарса, өзгөртсө же башка жол менен алардын жарактуулугун токтотсо;

б) Эксплуатанттын тастыктамасынын ээси эксплуатациялоочунун тастыктамасынын аракетин токтотуу тууралуу арыз менен кайрылып, аны ЖАОна кайтарып берсе;

в) Эксплуатанттын тастыктамасынын ээси жараксыз же жасалма эксплуатациялык мүнөздөмөлөрдү, эксплуатациялоочунун тастыктамасын же башка уруксат берүүчү документтерди колдонгону аныкталса — бул алардын аракетин автоматтуу түрдө токтотууга алып келет.»;

5) 1-тиркеменин 13-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«13. Эксплуатациялык мүнөздөмөлөр аба кемелерин эксплуатациялоонун бардык аспектилерин камтыйт жана тиешелүү критерийлер менен коштолгон атайын чектөөлөрдү, шарттарды жана уруксаттарды өзүнө камтыйт.

Эксплуатациялык мүнөздөмөлөргө тиешелүү деталдаштырылган талаптар тиешелүү Нускамаларда белгиленип, ЖАОнын расмий веб-сайтында жайгаштырылат жана Эксплуатанттын учуу ишин жүргүзүү боюнча жетекчилигинде ЖАО тарабынан бекитилет. («Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларынын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартиби (процедуралары) боюнча колдонмо, Учуу ишин жүргүзүу боюнча жетекчиликти бекитүү тартиби тууралуу» SCAA-OPS-GM-09).

Электрондук учуу планшеттерин (EFB) колдонууга байланыштуу эксплуатациялык мүнөздөмөлөрдү алуу тартиби «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларынын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартиби боюнча нускама, электрондук учуу планшеттерин (EFB) пайдалануу бөлүгүндө» көрсөтүлгөн (SCAA-OPS-GM-18).»;

6) 1-тиркеменин «Эксплуатациялык мүнөздөмөлөр» бланкынан төмөнкүлөр алынып салынсын:

«Телефон» бөлүмүндөгү «Эксплуатациялык мүнөздөмөлөр» бланкынан +996 312 251619 телефон номерин, «Факс» бөлүмүндөгү +996 312 251620 телефон номерин, «E-mail» бөлүмүндөгү «mail@caa.kg» электрондук дарегин алып салуу.

3. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130/б буйругу менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмонун» 2-тиркемесине төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1) 2-тиркеменин 4-пунктунан төмөнкү абзацтар алынып салынсын:

- авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо;

- техникалык тейлөө чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо.

2) 2-тиркемесиндеги 12-пунктунун биринчи абзац төмөнкүдөй редакцияда баяндалуусу керек:

«12. Арыз берүүчү/эксплуатант сунушталган кызмат түрүнө ылайык өзүнүн каржылык туруктуу ишмердүүлүгүн камсыз кылууга тийиш. ЖАО (жарандык авиация органы) арыз берүүчүнүн (эксплуатанттын) каржылык-экономикалык абалын активдерди жана милдеттемелерди текшерүү аркылуу, ошондой эле тиешелүү башка маалыматтардын негизинде баалайт. Мындай маалыматтарга, мисалы, аба кемелерин жана негизги жабдууларды сатып алуу же ижарага алуу боюнча сунушталган келишимдер кириши мүмкүн. Баалоо бухгалтердик (каржылык) отчеттуулуктун белгиленген формалары боюнча, ушул Нускаманы коштогон 5-тиркемеде талап кылынган тартипте жана көзөмөл карталарынын негизинде, Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатациялоочулардын ишмердүүлүгүн сертификациялоо жана көзөмөлдөө тартиптери боюнча ЖАО тарабынан бекитилген көрсөтмөлөрдүн жоболоруна ылайык жүргүзүлөт.

Эксплуатант тарабынан берилген каржылык-экономикалык маалымат сертификациялоо тартиптерин жүргүзүү мезгилинде актуалдуу болушу керек. Эксплуатанттын каржылык-экономикалык абалы бухгалтердик (каржылык) отчеттуулуктагы көрсөткүчтөргө жана ушул Нускаманы коштогон 5-тиркемеде белгиленген талаптарга туура келбеген учурда, канааттандырарлык эмес деп эсептелет.»;

3) 2-тиркеменин 13-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«13. Талаптар арыз берүүчүнүн (эксплуатанттын) юридикалык статусун баалоо боюнча ушул Колдонмону коштогон 4-тиркеме жана Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатациялоочулардын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартиптери боюнча ЖАО тарабынан бекитилген көзөмөл карталарынын жоболоруна ылайык жүргүзүлөт.»;

4) 2-тиркесиндеги 33-пункттун төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«33. Арыз берүүчү/эксплуатант борттук каттоочулар орнотулган аба кемелеринин учуу маалыматтарын чогултууну жана талдоону жүргүзөт. Учуу маалыматтарын мониторингдөө системасы жазалоо максатын көздөбөйт жана маалымат булактарын учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу максаттарынан башка максаттарда пайдаланууга жол бербөө үчүн жетиштүү коргоо чараларын камтыйт. Учуу маалыматтарын талдоого байланыштуу кененирээк талаптар жана жол-жоболор “Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүнө көзөмөл жүргүзүү боюнча Колдонмодо” жана ЖАО тарабынан бекитилген “Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн сертификациялоо жана көзөмөлдөө тартиби боюнча нускамасынын учуулардын коопсуздугун башкаруу системасына байланышкан SCAA-OPS-GM-38 бөлүмүндө” баяндалган.»

5) 2-тиркеменин 34-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«34. Учуу маалыматын иштеп чыгуу жана талдоо аба кемесинин эксплуатациялоо бөлүмдөрү тарабынан же ЖАО тарабынан бекитилген уюмдар менен келишим негизинде жүргүзүлүшү мүмкүн.

Эгерде уюм менен келишим түзүлсө, учуу маалыматтарын иштеп чыгуунун жана талдоо сапатынын жыйынтыгы үчүн толук жоопкерчилик аба кемесинин эксплуатантына жүктөлөт.»;

6) 2-тиркеменин 37-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«37. Талапкер/эксплуатант бекитилген “РЭТО”го (МСМ) ылайык:

- өз алдынча аба кемелерине техникалык тейлөөнү жүргүзөт, эгерде анын техникалык тейлөө боюнча уюмунун тастыктамасы бар болсо, же болбосо техникалык тейлөөнү башка уюмдар аркылуу уюштурат, алар аба кемеси катталган мамлекет тарабынан берилген техникалык тейлөө уюмунун тастыктамасына ээ болушу керек, эгерде башкача тартип Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциясынын 83 бис-беренесине ылайык түзүлгөн келишимде көрсөтүлбөсө;

- өз аба кемелер паркы үчүн техникалык тейлөө Программаларын иштеп чыгат жана ЖАБда бекитет;

- аба кемелерине техникалык тейлөөнү пландаштырат жана техникалык тейлөө иштерин жүргүзүү үчүн иштер пакетин даярдайт;

- аба кемелерине техникалык тейлөө иштеринин толуктугун жана сапатын көзөмөлдөөнү камсыз кылат;

- аба кемелерине техникалык тейлөө боюнча аткарылган иштерди эсепке алат;

- эксплуатациялык жана учактык документтерди жүргүзүүнү жана сактоону камсыз кылат;

- аба кемелеринин, кыймылдаткычтарынын, аба винттеринин техникалык абалы жөнүндө, алардын иштөө убактысы, эксплуатациялык өзгөчөлүктөрү тууралуу маалыматтарды топтойт, эсепке алат жана жарандык аба кемелеринин, авиациялык кыймылдаткычтардын жана аба винттеринин милдеттүү тастыктоосун уюштуруу жана жүргүзүү милдети жүктөлгөн ыйгарым укуктуу органга бул маалыматтарды берет.»;

7) 2-тиркеменин 38-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«38. РЭТО (МСМ) - Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына шайкештиги боюнча жарандык авиация органы тарабынан каралат. Эгерде талапкердин/эксплуатанттын аба кемеси чет өлкөнүн каттоо реестрине катталган болсо жана РЭТО (МСМ) макулдашуу (бекитүү) Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 83-бис-беренесине ылайык түзүлгөн келишим менен каралган болсо, анда РЭТО (МСМ) ошондой эле аба кемеси катталган чет мамлекеттин авиациялык администрациясы тарабынан бекитилет (макулдашылат).»;

8) 2-тиркеменин 43-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«43. Аба кемесинин эксплуатациялоочу учактын учушун камсыз кылуу же багыттагы жерге жеткирүү үчүн зарыл болгон жер алдындагы тейлөөнү уюштурат, мунун ичинде учактын кыймылын башкаруу жана техникалык тейлөө кирбейт. Бул тейлөө жүргүнчүлөрдү тейлөөдөн, багаж, жүк жана почтаны иштетүүдөн, учакты тейлөөнү жана жүктөөнү, жүктү контролдоону, күйүүчү май менен камсыздоону, ошондой эле учакка муз катууну алдын алуу жана музду кетирүү иштерин камтыйт..

Ушул пунктта каралган жер үстүндөгү тейлөө эксплуатант тарабынан өз алдынча же уюмдар менен келишимдер аркылуу ишке ашырылат. Жер үстүндөгү тейлөө боюнча уюм менен келишим түзүлгөн учурда, аба кемесин жер үстүндө тейлөөнү уюштуруу жана көрсөтүлгөн кызматтардын сапаты үчүн толук жоопкерчилик аба кемесинин эксплуатантына жүктөлөт.»;

9) 2-тиркеменин 60-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«60. Эгерде эксплуатант жүргүнчүлөрдү коммерциялык аба транспорту аркылуу ташууну жүзөгө ашырса, анда эксплуатант аба кемесинин кабиналык экипажынын мүчөсү катары борт коштоочуларды (бортпроводниктерди) Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына жана Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатаанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартибине байланыштуу тийиштүү нускамаларга ылайык жумушка кабыл алат жана аларды өз милдеттерин аткарууга уруксат берет.»;

10) 2-тиркеменин 61-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«61. Эгерде эксплуатант жүк ташуучу аба кемелеринде жүктөрдү коммерциялык аба транспорту аркылуу ташууну, ошондой эле жүктү коштоп жүрүүчү адамдарды ташууну жүзөгө ашырса, анда эксплуатант тиешелүү даярдоо программасынан өткөн борт операторлорун кабиналык экипаждын мүчөсү катары же жүктү жүктөө боюнча адистер (лоудмастерлер) катары жумушка кабыл алат жана аларды Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына, ошондой эле Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартибине байланыштуу тийиштүү нускамаларга ылайык өз милдеттерин аткарууга уруксат берет.»;

11) 2-тиркеменин 62-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«62. Эксплуатант аба кемесинин учуу эксплуатациясынын колдонмосунун талаптарына же Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерине ылайык аныкталган курамдагы кабина экипажынын, аба кемесинин бортунда болушун камсыз кылат.»;

12) 2-тиркеменин 64-пунктунан төмөнкү абзацтар алынып салынсын:

- техникалык тейлөө чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо (зарыл болгон учурда);

- авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо;

13) 2-тиркеменин 65-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«65. Арыз берүүчүнүн/эксплуатантынын уюштуруу түзүмүндө бир нече штаттык жетекчилик кызматтарын жана башка кызмат орундарын айкалыштырууга жол берилет:

- учуу эксплуатациясы же учуу персоналын даярдоо чөйрөсүндөгү жетекчилик кызматтык орундарды учуу экипажынын мүчөсү, инструктор же шеф-пилот кызматтык орундары менен айкалыштырууга, айкалыштырылган кызматка коюлган квалификациялык талаптарга ылайык келген учурда, уруксат берилет.»;

14) 2-тиркеменин 66-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«66. Учуу коопсуздугун башкаруу функцияларын жана сапатты башкаруу системасын уюштуруу функцияларын камсыз кылуучу кызмат адамдарынын кызматтык орундарын айкалыштырууга, ошондой эле арыз берүүчүнүн же иштеп жаткан аба кемесинин эксплуатантынын жетекчилик же башка кызматтык ордун башка иштеп жаткан аба кемесинин эксплуатантынын, башка Эксплуатанттын тастыктамасы алуу үчүн арыз берүүчүнүн же башка авиациялык ишкананын кызматтык орундары менен айкалыштырууга жол берилбейт.»;

15) 2-тиркемеси төмөнкүдөй мазмундагы 66¹-пункт менен толукталсын:

«66¹. Арыз ээси/аба кемесинин эксплуатантынын жооптуу жетекчиси (Башкы/Иш жүзүндөгү директор):

- жарандык авиация чөйрөсүндө жогорку кесиптик билими бар болуу, же орто кесиптик билим менен каалаган профилди жогорку билими бар болуу, же авиациялык укук же менеджмент жаатында ийгиликтүү курс өткөндүгүн тастыктаган тастыктамага ээ болуу;

- Учуу коопсуздугун башкаруу системасы (СУБП) боюнча ийгиликтүү курс өткөндүгү тууралуу актуалдуу тастыктамага ээ болуу;

- жарандык авиацияда кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы артыкчылык болуп эсептелет;

- жашы кеминде 25 жаш;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясына тиешелүү аба мыйзамдарын жана жетекчилик документтерди билүү;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу артыкчылык болуп эсептелет.»;

16) 2-тиркеменин 67-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«67. Аба кемесинин учуу эксплуатация боюнча жетекчиси:

- аба транспорту эксплуатациясы чөйрөсүндө жогорку же атайын авиациялык билимге ээ болуу;

- учкучтук авиациялык персоналдын актуалдуу күбөлүгүнө ээ болуу артыкчылык болуп эсептелет;

- жарандык авиацияда аба кемесинин командири (КВС) катары кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы;

- жетекчилик же инструктордук тажрыйба артыкчылык болуп эсептелет;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясына тиешелүү аба мыйзамдарын жана жетекчилик документтерди билүү;

- жашы кеминде 25 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу артыкчылык болуп эсептелет.»;

17) 2-тиркеменин 68-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«68. Аба кемесинин техникалык эксплуатация боюнча жетекчи:

-       төмөнкү адистиктердин биринде жогорку техникалык билимге ээ болуу:

- учуучу аппараттарды жана авиациялык кыймылдаткычтарды техникалык эксплуатациялоо жана конструкциялоо;

- техникалык эксплуатация, же авиациялык жабдыктар жана учуучу аппараттардын электро жабдууларын, пилотаж-навигациялык комплекстерди, аба кемелеринин борттук радиоэлектрондук жабдууларын конструкциялоо;

- орто-атайын техникалык билимге ээ болуу (Жарандык авиациянын авиациялык техникуму же Аскердик аба күчтөрүнүн авиациялык техникуму) жана андан кийин башка техникалык ЖОЖдордо жогорку билим алуу;

- Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын инженери катары актуалдуу күбөлүккө ээ болуу жана эксплуатанттын аба кемеси түрүнө уруксат берилген;

- аба кемелерин эксплуатациялоо боюнча практикалык тажрыйба кеминде 5 жыл;

- Жарандык авиация органындагы жетекчилик документтер жана аба кемелеринин учуу даярдыгын камсыздоо жаатындагы башка документтер боюнча толук билим;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, эксплуатанттык аба кемелеринин түрлөрү/компоненттери жана агрегаттары боюнча техникалык тейлөө системаларынын, ыкмаларынын, ошондой эле техникалык тейлөө программаларын иштеп чыгуу тажрыйбасын билүү;

- жашы кеминде 23 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу артыкчылык болуп эсептелет.»;

18) 2-тиркеменин 69-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«69. Учуу коопсуздугун башкаруу системасынын менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы болушу керек;

- учуу курамында, АВД диспетчери же инженер катары иш тажрыйбасы артыкчылык болуп эсептелет;

- жарандык авиацияда атайын багыт боюнча кеминде 1 жылдык тажрыйба же учуу коопсуздугун башкаруу системасы боюнча кеминде 6 айлык стажировка;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, учуу коопсуздугун башкаруу системасы жана сапатты башкаруу системасы боюнча жетекчилик документтерди толук билүү;

- жетекчилик же инструктордук тажрыйба артыкчылык болуп эсептелет;

- учуу коопсуздугун башкаруу системасы, сапатты башкаруу системасы, коркунучтарды аныктоо жана баалоо, негизги себептерди аныктоо боюнча актуалдуу сертификаттар;

- учуу маалыматтарын талдоо боюнча курстарды ийгиликтүү өткөндүгүнө тастыктамалар артыкчылык болуп эсептелет;

- жашы кеминде 21 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.»;

19) 2-тиркеменин 70-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«70. Ишкананын сапатты башкаруу системасынын менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы болушу керек;

- сапатты башкаруу системасы, аудит жүргүзүү методикасы жана негизги себептерди аныктоо боюнча актуалдуу сертификаттар;

- жарандык авиацияда атайын багыт боюнча кеминде 1 жылдык тажрыйба же сапатты башкаруу системасы боюнча кеминде 6 айлык стажировка;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын жетекчилик документтерин жана сапатты башкаруу жаатындагы документтерди толук билүү;

- жашы кеминде 21 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.»;

20) 2-тиркеменин 71-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«71. Учуу персоналын даярдоо менеджери:

- аба транспорту эксплуатациясы жаатында орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 5 жылдык тажрыйба болушу керек;

- пилоттук авиациялык персоналдын актуалдуу күбөлүгүнө ээ болуу;

- жарандык авиацияда аба кемесинин командири (КВС) катары кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы;

- авиакомпанияда эксплуатанттык аба кемеси түрүнө аба кемесинин командири катары уруксат алуу;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарын жана жарандык авиация жаатындагы жетекчилик документтерди билүү;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.»;

21) 2-тиркеменин 72-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«72. Аба транспорту менен кооптуу жүктөрдү ташуу менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 3 жылдык тажрыйба болушу керек;

- аба транспорту менен кооптуу жүктөрдү кабыл алуу/жөнөтүү үчүн жооптуу персонал үчүн курстун актуалдуу тастыктамасына ээ болуу;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, кооптуу жүктөрдү аба транспорту менен ташуунун эл аралык стандарттарын, кооптуу жүктөрдү ташыган жана ташыбоо саясаты бар эксплуатанттарды сертификациялоодогу айырмачылыктарды билүү;

- жер кызматында тейлөө чөйрөсүндө кеминде 1 жылдык практикалык иш тажрыйбасы (кооптуу жүктөрдү ташуу тармагындагы тажрыйбанын болушу артыкчылык болуп саналат)

- жашы кеминде 21 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.»;

22) 2-тиркеменин 73-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«73. Аба кемелерин жер кызматында тейлөө менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 3 жылдык тажрыйба болушу керек;

- аба кемелерин жер кызматында тейлөө жаатында тиешелүү даярдоо программасын ийгиликтүү өткөндүгүнө актуалдуу тастыктамага ээ болуу;

- жарандык авиацияда практикалык тажрыйба кеминде 1 жыл, айрыкча жер кызматында тейлөө тажрыйбасы;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарын жана жарандык авиация жаатындагы жетекчилик документтерди билүү;

- жашы кеминде 21 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.»;

23) 2-тиркеменин 74-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«74. Авициялык коопсуздук менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө авициялык коопсуздук жаатында кеминде 5 жылдык тажрыйба болушу керек;

- жашы кеминде 21 жаш;

- ишкана авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу боюнча жетекчилик курам үчүн тиешелүү даярдоо программасын ийгиликтүү өткөндүгүнө актуалдуу сертификатка ээ болуу;

- жарандык авиация тармагында кесиптик иш тажрыйбасы кеминде 1 жыл же авиациялык коопсуздук боюнча кеминде 6 айлык стажировка өткөн болууга тийиш;

- авициялык коопсуздук жаатында практикалык тажрыйба кеминде 5 жыл;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, авициялык коопсуздук жаатындагы жетекчилик документтерди толук билүү;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.»;

24) 2-тиркеменин 75-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«75. Учуу камсыздоо кызматкери / учуу диспетчери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 5 жылдык тажрыйба болушу керек;

- авиациялык персоналдын актуалдуу күбөлүгүнө ээ болуу;

- жашы кеминде 21 жаш;

- эксплуатанттык контрол жана учууну камсыздоо (учуу диспетчери) боюнча тиешелүү даярдоо программасын ийгиликтүү өткөндүгүнө сертификат, Жарандык авиация органы тарабынан берилген же бекитилген;

- учкуч (пилот), штурман же аба кыймылын башкаруу башкармалыгынын диспетчери катары иш тажрыйбасы артыкчылык болуп эсептелет;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарын жана жарандык авиация жаатындагы жетекчилик документтерди билүү;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.»;

25) 2-тиркеменин 76-пункту күчүн жоготту деп эсептелсин.

26) 2-тиркеменин 77-пункту күчүн жоготту деп эсептелсин.

4. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130/б буйругу менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмонун» 3-тиркемесине төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1) 3-тиркемедеги «АЛДЫН АЛА БИЛДИРҮҮ» бланкка төмөнкүдөй мазмундагы 16-пункт менен толукталсын:

«16. Алдын-алдын арызга тиркелет:

1. Эксплуатанттык күбөлүк берүү боюнча Колдонмонун 4-тиркемесине ылайык документтердин тизмеси

2. Эксплуатанттык күбөлүк берүү боюнча Колдонмонун 5-тиркемесине ылайык документтердин тизмеси.».

5. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130/б буйругу менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмонун» 4-тиркемесине төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1) 4-тиркеме төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«Өтүнмө ээсинин/эксплуатанттын укуктук абалына баа берүү

1.    Оператордун тастыктамасын алгандан кийин

Арыз ээсинин укуктук абалына баа берүү арыздын жана ага облустук мамлекеттик администрацияга берилген документтердин негизинде жүргүзүлөт. Укуктук статуска баа берүүдө Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигинин сайтында юридикалык жак катары бирдиктүү укуктук базада каттоонун тууралыгын текшерүү зарыл. Арыз ээсинин бардык документтери Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык келүүгө тийиш жана жарандык авиация органынын кароосуна уставдык документтерге ылайык уюмдун башкы директорунун же аны алмаштыруучу жактын колу коюлган документтердин номурланган жана тийиштүү түрдө күбөлөндүрүлгөн көчүрмөлөрү берилет.

2. Оператордун сертификациясынын биринчи этабында төмөнкүлөр берилет:

- Юридикалык жакты түзүү жана башкы директорду дайындоо жөнүндө чечимдин көчүрмөсү;

- юридикалык жактын уюштуруучусунун же уюштуруучуларынын паспортунун көчүрмөсү;

- башкы директордун паспортунун көчүрмөсү;

- мамлекеттик каттоо (кайра каттоо) жөнүндө күбөлүктүн көчүрмөсү; ИНН жана ОКПО ыйгарылган юридикалык жак;

- юридикалык жактын Уставынын көчүрмөсү;

- юридикалык жактын Уюштуруу келишиминин көчүрмөсү.

3.Тастыктоонун экинчи этабында төмөнкүлөр берилет:

- аба кемесин жана/же аба кемесин ижарага алуу келишиминин көчүрмөсү;

- аба кемесин сатып алуу-сатуу келишиминин көчүрмөсү же аба кемесинин ижарага берүүчүгө таандык экендигин тастыктаган сатуу актынын көчүрмөсү.

4. Тастыктоонун төртүнчү этабында көргөзмө (демонстрациялык) учууларга чейин төмөнкүлөр берилет:

- аба кемесинин камсыздандыруу күбөлүгүнүн көчүрмөсү;

- үчүнчү жактардын алдындагы жарандык жоопкерчиликти камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү;

- коммерциялык жана коммерциялык эмес жүргүнчүлөрдүн алдындагы жарандык жоопкерчиликти камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү;

- жүктөрдү, багажды, почтаны камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү.

1. Операциялык мүнөздөмөлөргө өзгөртүүлөр киргизилгенде төмөнкүлөр берилет:

- аба кемесин жана/же аба кемесин ижарага алуу келишиминин көчүрмөсү;

- аба кемесин сатып алуу-сатуу келишиминин көчүрмөсү же аба кемесинин ижарага берүүчүгө таандык экендигин тастыктаган сатуу актынын көчүрмөсү;

- аба кемесинин камсыздандыруу күбөлүгүнүн көчүрмөсү;

- үчүнчү жактардын алдындагы жарандык жоопкерчиликти камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү;

- коммерциялык жана коммерциялык эмес жүргүнчүлөрдүн алдындагы жарандык жоопкерчиликти камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү;

- жүктөрдү, багажды, почтаны камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү милдеттүү түрдө берилет.

Төмөнкү документтер, эгерде операциялык мүнөздөмөлөргө өзгөртүүлөр киргизилгенге чейин иш-аракеттерде өзгөрүүлөр болсо жана оператордун документтерине тиешелүү өзгөртүүлөр киргизилсе берилет:

- юридикалык жакты түзүү жана башкы директорду (жооптуу жетекчини) дайындоо жөнүндө чечимдин көчүрмөсү;

- юридикалык жактын уюштуруучусунун же уюштуруучуларынын паспортунун көчүрмөсү;

- башкы директордун паспортунун көчүрмөсү (жооптуу жетекчи);

- ИНН жана ОКПО ыйгарылган юридикалык жакты мамлекеттик каттоо (кайра каттоо) жөнүндө күбөлүктүн көчүрмөсү;

- юридикалык жактын Уставынын көчүрмөсү;

- юридикалык жактын Уюштуруу келишиминин көчүрмөсү.».

6. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130/б буйругу менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмонун» 7-тиркемесине төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1) 7-тиркеменин 2-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«2. Графикте көрсөтүлгөн даталар логикалык жана тынымсыз болушу керек, Жарандык авиация органы көрсөтүлгөн баалоону жүргүзүүгө, экспертизаны өткөрүүгө жана ар бир элементти бекитүүгө (макулдашууга/бекитүүгө) кеминде 30 (отуз) календардык күндү эске алуусу керек. Жалпы пландалган график I-маалымат берүү этапында Жарандык авиация органы менен макулдашылып, сертификация учурунда үзгүлтүксүз көзөмөлдөнүп, сертификация процессин башкарууну камсыздоо үчүн зарыл болсо түзөтүлөт.»;

2) 7-тиркеменин 6-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«6. III-тастыктоо этабы:

- жетекчи документтерди баалоо/бекитүү/жактыруу/макулдашуу болжолдонгон датасы;

- тастыктоонун III-этабында жарандык авиация тарабынан баалоо үчүн талап кылынган жетекчи документтердин негизги тизмесине кошумча документтерди, зарыл болсо, берүү;

- тастыктоонун IV-этабын өткөрүү графигинин долбоорун жана демонстрациялык учуу планын, ошондой эле зарыл болсо, эвакуацияны демонстрациялоо планын берүү.».

7. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130/б буйругу менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмонун» 8-тиркемесине төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1) 8-тиркеменин 2-бөлүмүндө төмөнкү пункттарды алып салуу:

«10. Кызмат орду: Авиациялык коопсуздук жаатындагы сапатты контролдоо боюнча жооптуу адам

Аты-жөнү: Билими/ адистиги/ квалификациясы:

Дайындоо буйругу:

Телефон/электрондук почта:

11) Кызмат орду: Техникалык тейлөө жаатындагы сапатты контролдоо боюнча жооптуу адам (колдонулуучу болсо)

Аты-жөнү: Билими/ адистиги/ квалификациясы:

Дайындоо буйругу:

Телефон/электрондук почта.»;

2) 8-тиркеменин 5-бөлүгү төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

5-бөлүм. База, аба транспортунун түрлөрү, учуу аймактары

1. Арыз берүүчүнүн филиалдарынын жана өзүнчө бөлүмдөрүнүн почта даректери, байланыш маалыматы (эгер бар болсо).

2. Арыз берүүчүнүн/оператордун учактарынын базалык аэропорту(лары).

3. Арыз берүүчүнүн (оператордун) негизги иш жүргүзүүчү аэропорту(лары).

4.Транспорттун түрлөрү.

5. Учуу аймактары.

3) 8-тиркеменин 9-бөлүгү төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

«Арыз берүүчү өзгөчө уруксаттарды (кооптуу жүктөрдү ташуу, CAT II/III, EDTO, RVSM, PBN, EFB, башка) алууга каалоо билдирген учурда, Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишин тастыктоо жана көзөмөлдөө боюнча жол-жоболор тууралуу Жарандык авиация органы тарабынан бекитилген нускамаларда баяндалган тиешелүү формаларды толтурат жана аларды ушул Колдонмонун 8-тиркемесине тиркейт.»;

4) төмөнкүдөй мазмундагы 8-тиркемеде 11-бөлүм менен толукталсын:

«11-бөлүм. Каржылык абалы жана укуктук статусу.

Арыз берүүчү эксплуатациялык сертификат берүү боюнча ушул Нускаманын 4 жана 5-тиркемелерине ылайык документтердин тизмесин тиркей алат, эгерде эксплуатациялык сертификат берүү боюнча ушул Нускаманын 3-тиркемесине ылайык алдын ала баалоо этабында документтерди текшерүү жүргүзүлгөндөн кийин, расмий арыз берилген учурга карата арыз берүүчүнүн/эксплуатантынын каржылык абалында жана ишмердүүлүгүндө өзгөрүүлөр болуп, ага байланыштуу укуктук документтерине тиешелүү өзгөртүүлөр киргизилген болсо.»;

8. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130/б буйругу менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмонун» төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1) төмөнкү мазмундагы 11-тиркеме менен толукталсын:

9. Кыргыз Республикасынын аба кемесинин эксплуатациялоочуларга «Кыргыз Республикасынын аба кемесинин эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмо» киргизилген өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду аткарууга, ошондой эле өздөрүнүн жетекчи документтерине тиешелүү өзгөртүүлөрдү киргизүүгө.

10. Бул буйруктун аткарылышын көзөмөлдөө директордун орун басарына К.Т. Төлөгөновгө жүктөлсүн.

11. Бул буйрук мамлекеттик жана расмий тилдерде «Эркин Тоо» газетасына жарыялансын.

12. Бул буйрук расмий жарыяланган күндөн тартып жети күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.