1-БӨЛҮМ. АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨЛӨРҮ

Географиялык абал

Ала-Буга айыл аймагы Нарын  областынын Ак-Талаа  районунда жайгашкан. Борбор шаар Бишкекке  чейин 540 км. Облустун борбору Нарын шаарына чейин 190 км, райондун борбору Ала-Буга айылынан 60 км алыстыкта жайгашкан.

Аймак деңиз деңгээлинен бийиктиги 1874-2150 метрге чейин. Климаты кескин континенталдуу. Чолок-Кайың айылы Ак-Талаа  районунун батыш тарабында жайгашкан жайгашып  батыш  тарабынан Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо, Сузак району менен  түштүк батыш Ош облусунун Ѳзгѳн району менен түштүк чыгышынан   Ат-Башы  району менен чыгышынан  Кара-Бүргѳн айылы  чектешет.

Айыл аркылуу Ак-Сай, Арпа  жайлоолоруна ѳтүшѳт. Жылдан жылга туристтердин саны ѳсүүдѳ. Анткени кооз  жаратылыш, таза аба, таштан-ташка озунуп аккан тунук сууларыбыз, бийик аска- зоолуу тоолорубуз жана тоо коюнундагы байыркы  кѳчмѳн элдин, нарк, үрп-адаттары  сакталып келе жаткан элибиздин мейман достугу чет элдиктердин   кызыгуусун жылдан жылга арттырып келет.

Климаты кескин континенталдуу кышы узак (6-7) ай жана суук, каар оор түшөт. Январдын орточо температурасы -25,35 градус суук, жайкысын июль айында 25,35 градуска чейин ысык болот.

 Кыргыз Республикасынын Президентинин 2023-жылдын 3-апрелиндеги “Кыргыз Республикасынын Нарын облусунун айыл аймактарынын деңгээлинде пилоттук режимде административдик-аймактык реформа жѳнүндѳ” №85  Жарлыгынын  негизинде   Кош-Дѳбѳ , Конорчок жана Жерге-Тал  биригип  Ала-Буга  айыл  аймагынын  айыл  өкмөтү  болуп  кайрадан  түзүлдү.   Ала-Буга  айыл  аймагынын кураманы   Кош-Дѳбѳ, Конорчок, Чолок-Кайын жана  Жерге-Тал  айылдары  бириктирилди.   Жалпы 1487 түтүн   8332 адам жашайт. Калктын дээрлик бардыгы кыргыздар жана мусулман динин тутунгандар. Негизинен айыл Саяк,  Басыз, Моӊолдор   башка  урууларынан турат.  Айыл  аймактын  жашоочуларынын  негизги киреше булагы айыл чарбасы, анын ичинен мал чарбачылыгы болуп эсептелет.

Жалпы аянты (Га)

Жалпысы:    223921,8га

Калктуу конуш: 253 га

Айдоо аянты: 4170га

Жайыт: 119260,28 га

Ландшафт жана жаратылыш шарттары

Ак-Талаа районунун Ала-Буга айыл аймагынын жаратылышы климаттык шарттардын ар түрдүүлүгү, райондогу аймактардын топурактарынын айырмачылыктары,географиялык чѳйрѳнүн татаалдыгы, суу менен камсыз болуусу, айыл чарба ѳндүрүшүнүн адистешүү  багыттарын жер иштетүү, мал чарбалык, токой чарбачылыгы менен байланышкан кайра иштетүү ѳнѳр  жайын иштетүүгѳ жардам берет.

АА калкы (адам), аялдардын саны:_________________

анын ичинде (айылдарда):

8362

Айыл Чолок-Кайың (АА борбору)

2173

с. Кош-Дөбө

4315

с. Жерге-Тал

581

с. Коңорчок

1263

СЭӨПнын максаты

Социалдык-экономикалык ѳнүгүү программасы-айыл аймактын ѳнүгүүсүн аныктаган жумушчу документ  болуп саналып, ал ѳзүнѳ айыл ичиндеги жүргүзүлүүчү иш-аракеттерди, алардын ар тараптуулугун жана ѳнүгүүнүн жаӊы кадамдарын ѳзүнѳ  камтыйт. Ала-Буга айыл аймагынын ѳнүгүү программасы айыл аймактын тургундарынын баардык катмарынын кызыкчылыктарын, жашоо ѳзгѳчѳлүктѳрүн эске алуу менен жазылган, коомчулуктун бардык чѳйрѳлѳрүн, ири инвесторлорду, сырттан келген долбоорлорду, бизнес адамдарын ж.б. кѳнүлүн бура алган, жалпы элге түшүнүктүү, так жана маӊыздуу, кѳп жылдык документ.

   Бул  программа Ала-Буга айыл ѳкмѳтүнүн башчысынын буйругу менен түзүлгѳн жумушчу топ  Ала-Буга айыл аймагынын калкынын гендердик аспектерин  эске алуу менен социалдык топторунун муктаждыктарын жана кызыкчылыктарын аныктоо менен айыл аймактын 2025-2030-жылдарга карата социалдык-экономикалык ѳнүгүү планы иштелип чыкты. Планды иштеп чыгуу аймактагы жергиликтүү жамааттардын ѳкүлдѳрүн, аярлуу топторду, ишкерлер чѳйрѳсүн пландаштырууга тартуу процесси менен коштолот. Өнүгүү программасын турмушка ашырууда жамааттардын ѳкүлдѳрүн тартуу, алардын кызыгуусун гана кѳрсѳтпѳстѳн ѳнүгүү пландын туруктулуугуна  таасирин тийгизет.

Жумушчу топтун милдеттери жана максаттары: Ала-Буга айыл аймагынын кѳйгѳйлүү  маселелерин аныктап чыгуу, жергиликтүү кеӊештин депутаттарынын сессиясына чечилчү кѳйгѳйлѳрдү сунуштап жана иш-аракеттерди кѳрүү. Аныкталган кѳйгѳйлѳрдү  Ала-Буга айыл аймагынын социалдык-экономикалык маданий жана калктын аярлуу катмарларын колдоону жумушчу топ анализ жүргүзүп, негизги иш алып  барууну социалдык-экономикалык программага 2025-2030-жылдарга  камтыйт.

СЭӨП максаты:  Ала-Буга айыл  аймагынын  2025-2030-  жылдарга карата СЭӨП айыл  аймагынын 5 жылга конкреттүү ѳнүгүү программасын иштеп  чыгуу  жергиликтүү калктын  жашоо  деӊгээлин жогорулатуу. Өнүгүү программа жергиликтүү социалдык  - экономикалык  ѳнүгүү үчүн жогорку натыйжа  берүүчү каражат  катары кызмат кылат  жана айыл  аймагынын келечегине шарт түзѳт. Ала-Буга айыл  аймагы экономикасы мал чарбачылыгына ѳсүмдүк ѳстүрүүгѳ жана инновоциялык ыкмаларды колдонуу менен социалдык объектилер калкты тейлѳѳсү менен  айырмаланууда. Бул  программада каралган  милдеттерди ишке ашыруунун натыйжасында социалдык – коммуналдык инфраструктура жакшыртылып, калктын  баардык катмары үчүн анын  ичинен балдар, жалгыз  бой энелер, кары- картаӊдар, мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн ыӊгайлуу, жагымдуу жана жашоонун  баардык  шарттары менен коопсуз  болгон аймак түзүлѳт.

СЭӨПтө каралган милдеттерди  ишке ашыруунун натыйжасында социалдык –коммуналдык инфраструктура жакшыртылып, айылдын калкы таза суу менен камсыздалып,билим берүү, маданият,спорт,саламаттыкты сактоо,көрктөндүрүү,жашылдандыруу иштерин муниципалдык ишкананын базасын чыңдоо менен биргеликте иш алып барылат.

Ала-Буга айыл аймагындагы суу өтүүчү арыктар, каналдар ремонттолуп, көчөлөр жарыктандырылып калкка кызмат көрсөтүү иштери уланат.

2-БӨЛҮМ. КАЛК

2.1. (таблица) Калк жана эмгек ресурстары

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028 ж.

2029 ж.

2030 ж.

Жыл башындагы туруктуу калктын саны (адам)

8999

8961

8332

8640

8959

9240

9581

9935

10302

Өсүш темпи %

0

-0,4

-7,01

3,7

3,7

3,7

3,7

3,7

3,7

анын ичинде аялдар

4335

4319

4002

4150

4303

4462

4627

4798

4975

Жыл башындагы эмгекке жарамдуу курактагы туруктуу калктын саны, (адам)

5424

5421

5007

5192

5384

5583

5789

6003

6225

Өсүш темпи (%)

0

-0,05

-7,6

3,7

3,7

3,7

3,7

3,7

3,7

анын ичинде аялдар

2485

2534

2311

2389

2470

2553

2639

2728

2820

Экономикалык ишмердиктин түрлөрү боюнча иштеген калктын саны (адам):

3950

3903

3605

3738

3876

4019

4168

4332

4482

Айыл чарба

3628

3581

3284

3417

3552

3692

3838

3999

4144

Өнөр жай

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Иштетүүчү

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Электр энергиясы

7

7

7

7

7

7

7

7

7

Курулуш

-

-

-

-

-

-

-

Соода

24

24

23

23

26

29

32

35

40

Транспорт жана байланыш

Башка кызматтар

291

291

291

291

291

291

291

291

291

Калдыктарды кайра иштетүү

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Жумушсуздардын саны (адам):

80

86

98

118

101

86

73

62

53

Өсүш темпи

7,5

13,9

20,4

20,4

-14,4

14,85

-15,11

-15,06

14,51

анын ичинде аялдар

27

40

49

61

51

43

37

31

27

Жакырчылыктын эң төмөнкү чегинде турган калктын саны (адам)

330

337

310

279

253

230

210

190

172

Өсүш темпи

2,12

-8,01

-10

-9,31

-9,09

-8,69

-9,52

9,52

9,47

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны (эл аралык миграция боюнча кеткендер, адам)

129

66

114

86

66

51

39

30

23

Өсүш темпи (%)

2.2. Эмгекке жарамдуу калктын өсүшүн, иш менен камсыз кылуу жана эмгек миграциясы маселелерин талдоо

3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТТАР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРАСТРУКТУРА

3.1. (таблица) Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028 ж.

2029 ж.

2030 ж.

Ичүүчү сууга жеткиликтүүлүк (%)

50

50

50

60

75

80

100

100

100

Кожолуктарды катуу тиричилик калдыктары (КТК) ташып чыгаруу менен камтуу (%)

0

0

10

50

100

100

100

100

100

Ички жолдордун жалпы узундугунан канааттандырарлык абалдагы асфальтталган ички жолдордун үлүшү (%)

0

0

0

10

20

25

35

40

40

Көчөлөрдүн жалпы санынан жарыктандырылган көчөлөрдүн үлүшү (%)

30

40

50

55

60

70

100

100

100

Спорттук секцияларга тартылган жарандардын саны (адам)

65

72

82

200

210

220

230

350

400

Маданият чөйрөсүндөгү ийримге катышкан жарандардын саны (адам)

12

20

30

55

58

61

69

75

100

Балдарды мектепке чейинки билим берүү менен камтуу (%)

50

50

60

65

85

85

100

100

100

Балдарды мектептик билим менен камтуу (%)

УСК

Медициналык персонал менен камсыздоо деңгээли (адам)

34

34

34

34

38

38

40

40

40

Калктын турак жай менен камсыз болушу (бир тургунга жалпы аянттын кв. м)

65

65

65

70

70

80

85

100

100

(башка көрсөткүчтөр)

3.2. Учурдагы кырдаалды анализдөө

Таза суу:  2023-жылга Ала-Буга айылынын жашоочулары 50% таза суу менен камсыз болгон. Ала-Буга айыл аймагындагы Жерге-Тал айылынын калкын таза суу менен камсыз кылуу долбоору АРИС аркылуу каржыланып 2024 -жылы толук курулуш аяктап пайдаланууга берилет. 2024-жылы Ала-Буга айыл аймагына караштуу Чолок-Кайың  айылынын таза суусуна тиешелүү иш кагаздары даярдалууда. Конорчок айылында 2023-жылы кайрымдуулук фонд аркылуу эки кочого 4 скважиналар курулду, 2024-жылы калган кочолорго толуктап дагы 6 скважина курулуу пландалууда жана долбоор аркылуу ишке ашыруу менен калкты 2029-жылга 100%га таза суу менен камсыз кылуу ишке ашырылат.

Таштанды:  Ала-Буга айыл аймагынын  айыл ѳкмѳтүнүн алдындагы “Ала-Буга ” муниципалдык ишканасы тарабынан  алтынчы, дем алыш күндѳрү Ала-Буга айыл аймагынын айылдарынын жашоочуларынан чыккан тиричилик таштандыларды техникалары менен чогултуп таштандытөгүүчү жайга тѳгүлүп, ѳрттѳлѳт. Калктан таштандыларды чогултуп жана жыйноо бир түтүнгө 50 сомдон бекитилген.

ыТаштанды тѳккѳндѳ чыккан кѳйгѳйлѳр:

1. Таштанды тогучу жайлардын иш кагаздарын толук буткоруу, жайларды тосуу.

2.Жашоочулар таштандынын тѳлѳмүн толук тѳлѳбѳгѳндүгү;

3.Таштандыга болгон тѳлѳмдүн аз бекилип калганы;

4.Таштандылар утилизация болбойт.

5. Ишкананын тиешелүү техникалары жок болгондугу

6. Таштанды иштетуучу эко пункт ачуу.

Мумкунчулуктөр: Таштанды полигондорунун тиешелүү иш кагаздар менен камсыз болсо, толук кандуу ишке кирет.

Муниципалдык ишкана тиешелүү техникалар менен камсыз кылуусу пландалууда.

Таштандыларды кайра иштетүү үчүн долбоорлорду дайындоо.

Ички асфальт жолдор: Ала-Буга айыл аймагынын айылдарынын ички кѳчѳлѳрүнѳ союз убагында шагыл төгүлгөн. Жолдор улам эскирип ар кандай жаан чачын, суу каптоо болуп айрым жолдор жараксыз абалга келип, айылдын тургундарынын демөөрчүлүгү жана жергиликтүү бюджеттин эсебинен айрым көчөлөргө шагыл төгүү иштери жүргүзүлдү. Ала-Буга айыл аймагынын айылдары Нарын-Казарман мамлекеттин жолунун боюнда жайгашкан. 2024-жылга Кош-Дөбө, Жерге-Тал, Чолок-Кайың, Коңорчок айылдарынын борбордук көчөлөрүн асфальт төшөө, ар бир жаранга ынгайлуу шарт тузуу учун  аллея тратуарларды болжолдонууда.  

Коомдук жайларды жарыктандыруу: Ала-Буга айыл аймагынын тиешелүү айылдардын айрым ички кѳчѳлѳрүнө кѳчѳ жарыктары орнотулуп, калган айрым көчөлөрү (акча каражатына жараша) жарык менен камсыз кылуу иштери жүрүүдө. 2025-2030 жылдарга айыл аймак боюнча  жарыктандырууну толук коюу болжолдонууда . Кош-Добо айылынын кочолдоруно

Жерге-Тал айылынын Тойчун ата кочосуно 12 кочо жарыктарын орнотуу.

Чолок-Кайын айылынын_______кочолоруно 68 кочо жарыктарын орнотуу.

Конорчок айылынын______    кочолоруно 36 кочо жарыктарын орнотуу.

Дене тарбия жана спорт: Ала-Буга айыл аймагында чакан спорт ийримдери иштпеп жатат.Андан тышкары ар бир айылда кичи футболдук аянтчалар курулган. Кыз-келиндер ойноочу машыктыруучу залдарды, жана мумкунчулугу чектелген жарандарга  атайын ден соолукту чындоочу залдарды уюштуруп, аны толук кандуу иштетууго атайын адис даярдоо.

Кѳйгѳйлѳрү:

1.Атайын кыз-келиндер ойноочу же машыгуучу фитнес клубдун жоктугу.

2.Ден соолугу чектелген жарандар үчүн атайын ден соолукту чыңдоочу залдын жоктугу.

3.Спорт оюндарын ойноо үчүн шарттардын жоктугу.

Жазала турчу иш чаралар: Айыл аймактын ар бир айылдарына Смарт парктарды куруу, фитнес клубдарды  уюштуруу.

Маданият чѳйрѳсүндѳгү ийримге катышкан жарандардын саны:

Маданий иш-чаралар,ийримдерди ѳткѳрүүгѳ  Ала-Буга айыл аймагында ар бир айылда айылдык маданият үйлөрү бар. Калктын маданиятын кѳтѳрүү үчүн айылдарда  даталуу күндѳрдѳ ѳткѳрүлгѳн иш-чараларга жергиликтүү бюджеттен акча бѳлүнүп сыйлык тапшырып калкка кызмат кѳрсѳтүп келебиз. Донорлор аркылуу ар тараптуу ийримдерди ачуу.

Маданият маселесине байланышкан кѳйгѳйлѳр:

1.Уюштурулган маданий-иш чараларга коомчулуктун кайдыгер кароосу;

2.Музыкалык аппараттын жетишсиздиги;

3.Клубдарын имараты капиталдык ремонтту жоктугу, талапка ылайык инвентарлардын эскилиги жетүүсү;

4.Калкты эс алдыруучу иш-чаралар жана маданиятын кѳтѳрүү максатында атайын кызыктыруучу програмалар түзүлбѳйт, атайын билим бар адистердин жетишсиздиги.

Билим берүү:

Мектепке чейин билим берүү үчүн Ала-Буга айыл аймагына караштуу 4 бала-бакча бар. Жалпы 236 бала тарбияланып жатат. Электрондук кезеке тургандардын саны  256 бала, Жалпы эмгек жамаатынын саны  70 адам иш алып барууда. Ѳкмѳт тарабынан жергиликтүү бюджеттен тамак-ашы, кѳмүрдүн акчасы жана керектелүүчү каражаттарын толук камсыз кылып  келет.

Кош-Добо айылында 50бала тарбияланып кезекте турган балдардын саны 112.

Жерге-Тал айылында 40 бала тарбияланып кезекте тургандар жок.

Чолок-Кайын айылында100 бала тарбияланып кезекте турган балдардын саны 98.

Конорчок айылында 46бала тарбияланып кезекте турган балдардын саны 46.

Мектепке чейин билим берүүнүн кѳйгѳйлѳрү:

1.Ала-Буга аймагында бала -бакчаларда орун жетишсиз кезекке турган балдардын саны кѳп.

Кош-Добо айылында бала-бакча  талапка жооп бербеген, чакан,  авариялык абалдагы  жеке менчик турак жайда жайгашкан.

Чолок-Кайын айылындагы бала-бакчанын имараты 1960-жылы курулган эски оорукананын имаратын учурдагы ондоодон  откозкуп пайдаланууга берилген. Бирок учурда ал имарат дагы талапка жооп бербейт.

Конорчок айылындагы  бала-бакчанын имараты талапка жооп бербеген эски оорукананын имаратында жайгашкан

2. Үч айылда типтүү бала бакчанын жоктугуна байланыштуу;

3.Кыш мезгилинде балдарга дене-тарбия сабагы үчүн жабык кичи имараттын жоктугу, азыркы бала-бакчалардын имаратынын тардыгы жана эскилиги;

4.Балдар үчүн инвентарлардын жетишсиздиги;

Жалпы билим берүү:

Ала-Буга айыл аймагына караштуу 4 мектеп бар. Жалпы 181 мугалим эмгектенип 1889 окуучу бала билим алууда. Айыл ѳкмѳт тарабынан жергиликтүү бюджеттен мектептин кѳмүрдүн акчасын жана чарбалык иштерине керектелүүчү материалдарды сатып берип турат.

1.Кош-Дөбө, Жерге-Тал айылдарында мектептердин имараты союз убагында курулгандыгы үчүн эскилиги жетип калгандыгына байланыштуу косметикалык ремонттон ѳтүп турат. Орчундуу терезе калгаа, полдорун алмаштырууну талап кылат.

2. Заманбап инвентарлардын жетишсиздиги;

3.Спорт аянчалардын эскириши, жабдуулардын жоктугу балдардын ден-соолугуна кооптуу.

4.Мектептердин айланасындагы тосмолордун эскилиги жеткендиги;

Врачтардын жана орто медициналык персоналдын санынын денгээли:

Ала-Буга айыл аймагында 2 ГСВ 2 ФАП бар. Аймактык ооруканада 3 дарыгер 31медайым айылдын элдерине кызмат кѳрсѳтүп келүүдѳ.

Кѳйгѳйлѳр:

1.Дарыгер- врачтардын жетишсиздиги;

2. Медициналык жабдуулардын жетишсиздиги.

3.Орууканалардын эскилиги.

4.Имараттын жетишсиздиги;

5.Алыскы айыл аймак болгондугуна байланыштуу врачтардын депозит менен келип иштеп бербөөсүн эске алсак болот;

 Калкты турак-жай менен камсыз кылуу:

Ала-Буга айыл аймагында жалпы калкты турак-жай менен камсыз кылуу үчүн жерлерди трансформация болууда,

Кош-Добо айылында жер алуучу учун кезекте тургандардын саны 250

Жерге-Тал айылында 80

Чолок-Кайын айылында250

Конорчок айылында 80

3.3. Жергиликтүү коомчулуктун артыкчылыктуу муктаждыктарына анализ жүргүзүү

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Кош-Добо, Жерге-Тал, Чолок Кайын, Конорчок, калкын ичуучу таза суу менен камсыз кылуу.

Ичуучу сууну,кошумча скважина, канализациясын долбоорлоо.

-долбоорго керектуу мамлекеттик органдардан корутундуларды алуу

-долбоордун сметалык документацияларын буткоруу

-оздук салым каттары жумушчу куч сменен комоктошуу.

-Кош-Добо айылындагы резервуарларды кенейтуу.

-Айыл аймактагы ар бир айыл айылындагы жаны конуштарды ичуучу таза суу менен камсыз кылуу.

Кош-Добо, Жерге-Тал, Чолок-Кайын, Конорчок айылдары 100%ичуучу таза суу менен жана канализация менен камсыз болот, ар кандай жугуштуу ооруларды алдын алат. АРИС, Катар кайрымдуулук Фонд, ПРООН, Республикалык бюджеттердин эсебинен.

2024-2029 ж.

Жерге-Тал айылына жаны 175 орунду мектеп имаратынын курулушун баштоо учун.

Кош-Добо мектебинин эскилиги жеткендигине байланыштуу жаны заманбап 500 орунду мектептин курулушун баштоо учун.

Чолок-Кайын айылындагы курулуп жаткан мектептин курулушун буткоруу учун. Жана

Ала-Буга айыл аймагынын ар бир айылындагы жаны конуштарга заманбап мектеп имараттарын курулушу учун комок коргозуу.

Учурдагы орто мектептердин билим беруунун талаптары сакталган эмес. Учурда болмолорго окуучулар батбай калган кырдаалга жетти. Курулуш боло т урчу жер жана уруксат берилуучу иш кагаздарын дайындоо аракеттери корулуп жатат.

Жергиликтуу калктын эн койгойлуу муктаждыгы чечилет, окуучулардын сапаттуу билим алуусуна ынгайлуу шарттар тузулот . Жаш уй-булоолордун  айылдан кочуп кетуулору (ички тышкы миграция0азаят. Кошумча иш орундары тузулот. Жергиликтуу бюджеттен имараттын туруктуулугун кармоого кеткен чыгымдар азаят. Миграцияда жургон мигранттардын кочуп келуусу кутулот. Айыл инфраструктурасы жакшырат. Туруктуу жашаган жергиликтуу калктын балдарынын окууга болгон ынтызаары кучойт. Ар кандай ийримдер, кошумча курстарды уюштурууга шарттар тузулот. Капиталдык салымдардын эсебинен.

2025-2030ж.

Былкылдактын талаасы(1300,га) Туздун талаасы(1700,0га) жана башка айдоого ылайыктуу жайыт жерлерин дыйканчылык кылуу учун сугат суу менен камсыз кылуу. Кара-Терек суу насостук станциясынан 25км жерге суу каналын куруу . Ак-Сай каналын (600га ) буткоруу.

Талап кылынган жер аянтын жайыт жеринен ондуруш учун трансформация иштерин баштоо жана каналдардын курулушуна керектуу иш кагаздарын буткоруу.

Айыл тургундары 100% мал багуу жана дыйканчылык менен алектенгендиктен, дыйканчылык кылууга жерлердин тардыгы коп койгой жаратат. Мал кармоо учун тоют маселеси жыл санап курч маселеге айланды. Таптакыр жер жок жаштар иш издеп ар кандай жакта журот. Аталган жерлерди ишке киргизуу менен эн алгач азык тьулук коопсуздугун алдын алат, жергиликтуу калктын кирешелери кобойот , жаштарга иш оруну тузулот. Жерлердин дегредация болуусу азаят. Малга тоют маселеси чечилет. Жер кыртышы онолот. Жергиликтуу бюджеттин колому кобойот. 3600га жер аянты суу баскан аянт болуп пайдаланууга берилет.  Капиталдык салымдар.

2025-2030ж.

Кош-Добо, Чолок-Кайын, Конорчок айылдарына типтуу бала бакча куруу.

Аталган айылдардагы учурда иштеп жаткан бала-бакчалар талапка жооп бербейт.

-долбоорго керектуу мамлекеттик органдардан тиешелуу документтерин буткоруу,

-долбоордун сметалык документацияларын буткоруу.

Жергиликтуу калктын эн койгойлуу муктаждыгы чечилет, мектепке чейинки балдарга ынгайлуу шарттар тузулот. Жаш уй-булолордун айылдан кочуп кетуулору (ички тышкы миграция) азаят. Кошумча иш орундары тузулот. Жергиликтуу бюджеттен имараттын туруктуулугун кармоого кеткен чыгымдар азаят. Миграцияда жургон мигранттардын кочуп келуусу кутулот. Айыл инфраструктурасы жакшырат. Туруктуу жашаган жергиликтуу калктын балдарынын бала бакчага болгон ынтызаары кучойт.  Капиталдык салымдар, Арис.

2025-2030ж.

Жерге-Тал айылындагы  Таш-Тектир участогуна БСР куруу.

Тиешелуу документтерин буткоруу, эл аралык уюмдарга жана Айыл чарба министирлигине сунуштоо.

Аймактагы сугат суу менен сугаруу 30%жогорулайт. Сууларды уномдуу пайдалануу колго алынат. Капиталдык салымдар.

2025-2030ж.

Чолок-Кайын айылына административдик имарат куруу.

Административдик имаратынын абалы авариялык абалда болгондуктан, адистерге толук кандуу шарт тузулбой келет. Имарат 1958-1960 жылдары ашар жолу менен курулган. Курулушу да талапка жооп бербейт. 1972-жылы орт кырсыгынан коптогон зыянга учурап, акча каражатынын тартыштыгынан улам мумкунчулуко жараша ремонт иштери жургузулгон.

-долбоорго кеоректуу мамлекеттик органдардан тиешелуу документтерин  жана сметалык документацияларын буткоруу.

Административдик имарат курулса адистерге толук иштоосуно шарт тузулот, айыл аймактын инфраструктурасы жакшырат.

Нарын Тенир-Тоо, Ак-Талаа онуктуруу фонду, жана башка донолр уюмдары.

2025-2030ж.

Айыл аймактын айылдарынын ички жолдорун асфальттоо

-тиешелуу документтерди даярдоо.

-ПСД иштеп чыгуу.

 Айыл элине ынгайлуу шарт тузулот. Жол ондоо иштеринин каржылоосу  Капиталдык салымдар, Нарын Тенир-Тоо, Райондук онуктуруу фондуна сунуштоо.

2025-2030ж.

Айыл аймактын айылдарындагы кочолорун жарыктандыруу

-РЭТ ишканасынан тех. Шарттама алуу,

-жана башка тиешелуу иш кагаздарын буткоруу.

Калкка ынгайлуу шарт тузулот. Кылмыштуулук алдын алат.

Жеке демоорчулор, жергиликтуу бюджет.

2025-2030ж.

Кош-Добо айылындагы Чычырканак-Кечуу жана Абышка каналдарын ремонтмоо.

-Долбоорго тиешелуу иш кагаздарын буткоруу

Ирригация жакшырат 250га айыфл чарба жер аянты жана айыл чарба ичиндеги 70га жер жеткиликтуу, оз убагы менен сугат суу менен камсыз болот.

Ой беде участкасына сугат суу жеткируу жакшырат . 300га жер суу баскан аянтка айланат. Нарын Тенмр-Тоо, Ак-Талаа онуктуруу фонд, жана башка донорлор.

2025-2030ж.

Ой-Беде участкасындагы БСРди жана Сутту-Булак насостук станциясын ремонттоп ишке беруу.

-Тиешелуу документтерин буткоруп

-долбоорлорго сунуш даярдоо

Жалпы 100га жерге суу жетуу жакшырат. Тушумдулук жогорулайт, калктын кирешеси кобойот. Жаны жумушчу орун тузулот.

Нарын Тенмр-Тоо, Ак-Талаа онуктуруу фонд, жана башка донорлор.

2025-2030ж.

Айыл аймактын ар бир айылындагы айдоо аянт жерлерин коргоо учун тосмо уюштуруу.

-Элди мобилизациялоо, муниципалдык ишкана менен биргеликте уюштуруу,

-долбоорлорго сунуштоо.

Чыр-чаиакиар алдын алынат, тушумду коромжусуз жыйнап алууга шарт тузулот. Жергиликтуу бюджет

2025-2030ж.

Айыл аймактын ар бир айылындагы эскирген электр мамычаларын алмаштыруу

-Жергиликтуу бюджетке акча каражатын болу боюнча сунуш беруу

-Донордук уюмдарга, демоорчулорго сунуштоо,

-РЭт ишканага кайрылуу.

 Коопсуздук алдын алынат, Узгултуксуз электр энергия менен камсыз кылууга шарт тузулот. Жергиликтуу бюджет, донордук уюмдар, демоорчулор.

2025-2030ж.

Озгочо кырдаалдардын алдын алуу учун керектуу техникалык база уюштуруу.

-жер болуп беруу

-тиешелуу иш кагаздарын буткоруу,

-жергиликтуу кенешке  акча каражатын болуу жонундор сунуш беруу,

-Донордук уюмдарга долбоор даярдоо,

Озгочо кырдаалдарды алдын алат.

2025-2030ж.

Айыл аймакта туризмди онуктуруу

-Жеке ишкерлер менен биргеликте айылдарда конок уйлорду уюштуруу,

-Нарын туризм дестинациясына мучолуко кируу,

-социалдык тармака жерлерди жайылтуу,

Жергиликту бюджетке кошумча кирешелер тушот. Жумуш орундар тузулот, Жергиликтуу тургундардын кирешелери осот.

Жеке ишкерлер, донордук уюмдар., жергиликтуу бюджет.

2025-2030ж.

Кош-Добо айылына типтуу оорукана куруу (20орунду).

Учурдагы оорукананын имараты авариялык абалда.

Республикалык бюджеттен документациялары буткорулуп, мамлекеттик сатып алуулар порталына жарыя берилген курулушту, козомолго алуу.

Айылда типтуу оорукана курулуп, жашоочуларга жана кызматкерлерге заманбап шарт тузулот.Айыфлдын инфраструктурасы жакшырып, кошумча жумуш орундар тузулот.

Капиталдык салым.(республикалык бюджет).

2025-2030ж.

АТР дин алкагында административдик аймак болуп тузулгон Чолок-Кайын айылына « Ала-Буга» муниципалдык ишканасы учун механикалык техникаларына Парк куруу.

-долбоорго керектуу мамлекеттик органдардан тиешелуу документтерин ,сметасын буткоруу

-Жергиликтуу кенешке керектуу акча каражатын болуу боюнча сунуш даярдоо.

-Курулушун буткоруп ишке беруу.

МИ га тиешелуу техникалары, шаймандары менен бир жерде жана коопсуз абалда болот .

2025-ж.

Тогуз-Булак участкасындагы суу каналын капиталдык ремонттоо.

-Тиешелуу иш кагаздарын буткоруу.

-долбоорлорго сунуштоо.

 Ирригация системасы жакшырат100га жер аянты суу баскан аянт болуп  айыл тургундары жер менен камсыз болуп, жашоо шартынын жакшыруусуна шарт тузулот.

2025-2030ж.

Мал чарбачылыкты онуктурууго семинарларды уюштуруу

Мыкты тажрыйбалар менен тааныштыруу

Калкка толук кадуу тейлоо учун Муниципалдык ишкананын техникалык базасын чындоо.

-Тиешелуу иш кагаздарын буткоруу.

-долбоорлорго сунуштоо.

Муниципалдык ишкананын техникалары толукталса элди тейлоо жакшырат.  Жергиликтуу бюджеттин кобойушуно салым кошулат.  2025-2030

3.4. Социалдык жана жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга керектөөлөргө анализ жүргүзүү

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Кош-Добо айылындагы айылдык клубун  ондоп тузоодон откоруу.

-тиешелу иш кагаздарын буткоруу.

-жергиликтуу кенешке акча каражатын болуп беруу тууралу сунуш беруу

Жергиликтуу жашоочулардын маданий иш-чара уюштуруусуна шарт тузулот.

2025-2030ж.

5,0млн.

Муниципалдык менчиктеги баняларды ондоп тузоп ишке беруу.

Чатырларын алмаштыруу, ички болмолорун ондоп тузоо,от казандарын алмаштыруу, каалга терезелерин алмаштыруу.

Айыл жашоочуларына ынгайлуу шарт тузулот, Санитардык гигиеналык абалы жакшырат.

2025-2030ж.

12млн.

Ала-Буга айыл аймагындагы ар бир айылына тратуарларды куруу

-ички кочолор туздолуудо,

-кызыл сызыктан чыгып кеткен курулуштарды ирээтке келтирууну колго алып, тиешелуу чара коруу,

-донорлор менен биргеликте.

Жергиликтуу тургундардын жана жаш балдардын  коопсуздугу алдын алынат. Айыл ичине корк кошулат.

2025-2030ж.

32,0млн

Айыл аймактын ар бир айылындагы ички жолдорго кочолорго жол берлгилерин орнотуу.

-Коюлуучу точкалар аныкталган

-ГАИ тарабынан корсотмолор бар.

Жергиликтуу тургундардын  коопсуздугун алдын алат. Авто техникалардын авариясын алдын алат. 2025-2030ж.

6,0 млн

Айыл аймагындагы айылдардын ички сугат суу отуучу арыктарын иретке келтируу.

-Айылдардын ичиндеги мыйзамсыз курулуштарды иретке келтирип айылдын ичиндеги суу отуучу арыктарды ондоо,

-кочо кесилишиндеги суу отуучу тутукторун орнотуу.

Айыл ичиндеги курулуштар ирэтке келип, айыл ичи корктондурулот,айыл ичиндеги огородторго сугат суу жетиштуу оз убагында жетет.

2025-2030ж.

30,0млн.

Мыйзамсыз таштанды тогулгон участокторду рекультивация кылып ордуна бак тигуу, айланасын тосуу.

0,5 га жер аянты тазаланып бак тигилет

 Айланага корк кошулуп, тазалык орнойт. Таштандыдан чыккан ар кандай жыт жоголуп, жашылданат.

2025-2030ж.

4,0млн

Жыгач тилуучу цех, техника ремонтоочу токардых цех уюштуруу

МИ ны жана жеке демоорчулор менен биргеликте шаймандарын сатып келууну уюштуруу.

Айыл аймактын тургундарына багын жыгып курулуш материалдарын даярдоого, техникаларын ондоого шарт тузулот.

2025-ж

700,0мин

Айылдарга сут иштетуучу цехтерди уюштуруп ишке беруу

-Муниципалдык менчиктеги имараттан болмо берип , жеке ишкерлерге комок коргозуу.

Айыл тургундары киреше таап, иш орундары менен камсыз болот.

2025-2030ж.

5,0млн.

Айылдарга донголок желимдоочу жана унаа жуучу жайларды уюштуруу

-Тиешелуу имараттар жана жер тилкеси менен камсыз кылуу,

-Керектуу шаймандарды жеке ишкерлер, донорлордун жардамы менен уюштуруу.

Элди тейлоо жакшырып, тургундардын кирешеси осуп, жумушчу орундар тузулот.

2025-2030ж.

5,0млн

Ары чарба уюштуруу

200 челектер жана керектелуучу шаймандар менен Арис долбоору менен биргеликте камсыз кылуу.

 Жумушчу орундар тузулуп,Ден соолука пайдалуу азык тулук менен камсыз болот.

2025-2030ж.

2,0млн

Асыл тукум мал чарбасын уюштуруу

-Асыл-тукум мал алынып келинип

- жасалма жол менен уруктандыруу учун тиешелуу жабдыктары менен  жеке вет. Сервис жана ар кандай донордук уюмдар менен биргеликте уюштуруу.

Сандан сапатка отуп жайыт жерлерин жана тоютту уномдоо менен биргеликте эт,, сут ондуруу жогорулайт.

2025-2030ж.

10,0млн

Чолок_Кайың айылындагы Б.календеров атындагы орто мектебинин 2корпусун капиталдык ремонттон өткөрүү

Имарат толугу менен ремонттолуп балдардын сапаттуу билим алуусуна шарт түзүу, имараттын ичи тышын ркмонттоп айылдын инфраструктурасына көрк кошуу.

Долбоордун иш кагаздарын бүткөрүп, долбоорлорго сунуштоо.

Имарат толугу менен ремонттолуп балдардын сапаттуу билим алуусуна шарт түзүу

10,0-15,0млн

Айыл аймагынын ар бир айылындагы  муниципалдык менчиктеги эгин сактоочу кампаларды ондоп тузоодон откоруу.

-Чатырларын алмаштыруу

-дарбазаларын алмаштыруу

-полун цементоо

Айыл тургундарынын тушумдорун сактоо учун толук шарт тузулот.

3,0млн.

БАРДЫГЫ

4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ

4.1. (таблица) Экономикалык өнүгүү (миң сом)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028 ж.

2029 ж.

2030 ж.

Негизги фонддор (юридикалык жактар боюнча, үй чарба секторун эсепке албаганда)- (жылдын аягына карата толук наркы боюнча)

Экономиканын негизги секторлору боюнча товарларды өндүрүү жана кызмат көрсөтүү көлөмү:

Айыл чарба

47774,0

50832,0

50696,0

51202,0

51704,0

52206,0

52708,0

53210,0

53712,0

Өсүмдүк өстүрүү

2826,0

2925,0

2800,0

2940,0

3080,0

3220,0

3360,0

3500,0

3640,0

Мал чарбачылыгы

2962,3

2374,2

2257,5

2482,0

2707,5

2932,5

3157,5

3382,5

3607,5

      Юридикалык жактардын өнөр жай продукциясынын көлөмү

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Өнөр жай кызматтары

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Жөнөтүлгөн продукциянын көлөмү

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Курулуш - негизги капиталга колдонулган инвестициялар - ар кандай объектилер боюнча жалпы суммада

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Экономикалык иштин түрлөрү боюнча көрсөтүлгөн рыноктук кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Дүң жана чекене соода, автомобилдерди жана мотоциклдерди оңдоо

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Мейманканалардын жана ресторандардын иши

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Транспорттук иш-чаралар жана жүктөрдү сактоо

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Маалымат жана байланыш

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Кыймылсыз мүлк операциялары

-

-

-

-

-

-

-

-

-

      Кесиптик, илимий жана техникалык ишмердүүлүк

Административдик жана көмөкчү иш-чаралар

Билим берүү

Саламаттыкты сактоо жана социалдык кызматтар

Искусство, көңүл ачуу жана эс алуу

Башка тейлөө кызмат көрсөтүүлөрү

Түз инвестициялар

Айыл чарба

Өнөр жай

Курулуш

Соода

Транспорт жана байланыш

Башка кызматтар

Калдыктарды кайра иштетүү

Калктын кирешеси:

Орточо номиналдык эмгек акы

15809

24587

24587

Эмгек мигранттарынын которуулары

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Пенсиялардын орточо өлчөмү

6540

8140

9779

10279

10579

10879

11879

12179

Жөлөкпулдардын орточо өлчөмү

1092,91

1644,19

1618,62

1618,62

1618,62

1718,62

1718,62

1718,62

Чакан жана орто бизнестен түшкөн кирешенин орточо өлчөмү

-

-

-

-

-

-

-

-

-

4.2. Учурдагы кырдаалды жана экономикалык адистешүүнү талдоо

Учурдагы кырдаалды талдоо жана экономикалык адистештирүү

2023-жылы Ала-Буга айыл аймагында эт өндүрүү - 30  тн  болсо, 2026-жылга 50 тн.болуп көбөйөт деп күтүүдөбүз, себеби айылдардагы уйлардын породасы онолуп, асыл тукум породадагы букалар сатылып алынып ,чарбалар жакшырууда. Майда жандыктардын породалары да жакшырып , башка породагы кой,кочкорлордун башынын  саны жылдан жылга өсүүдө.

Айыл-чарбасынын  продукцияларын өндүрүүдө тийгизген таасирлери:

-Айыл аймагынын географиялык жактан жайгашкан орду катаал климаттык таасири;

-Жер  иштетүүдө дыйкан-фермерлердин арасында тажрыйбаныны жоктугу;

-Айыл чарба атайын техниканын жетишсиздиги;

- Ирригация тармагынын начардыгы, сугат суусунун жетишсиздиги, каналдардын эскилиги жана жоктугу;

-Айыл чарбасына жана жер иштетүүгө мамлекет тарабынан төмөндөтүлгөн  насыя берүүнүн шарттарынын жоктугу;

-Куйуучу майларга баанын туруксуздугу;

-Асылдандыруу иштерин жүргүзгөн  тургундардын колдоого алынбагандыгы;

-Айыл чарба продукцияларын сатууга шарттын жоктугу  жана туруктуу баанын жоктугу;

-Тоют базасыныны жоктугу;

-Жайыт жерлердин дегредацияга учурашы;

-Жайыт  шарттарынын түзүлбөгөндүгү;

-Чарба жургузуудо атайын кесип ээлеринин жана тажрыйбанын аздыгы;

-Жер иштетүүдө жер семирткичтердин жоктугу;

- Кайра иштетүүчү ишканалардын жоктугу;

- Кочуп конууда айдоо аянттарына малдардын талаачылыкка тийгизген терс таасири.

Мал чарбачылыгы:

Ала-Буга айыл аймагынын жашоочуларынын көпчүлүгү  айыл чарбасына  басым  жасап, дыйканчылык жана мал чарбасы  менен алектенип  киреше таап келүүдө.

Аймакта асыл тукум чарбалар  малдын асылдуулугуна көңүл  бөлүүдө,жеке чарбалар койдун «Арашан» ж.б. асыл тукум породаларын өстүрүүгө аракеттерди кылышууда.

Мал багууда жаны ыкмалар колдонулбай келүүсү байкалат.

Кой  чарбачылыгында: Койдун асылдуулугун жогорулатуу максатында эт  багытында Тянь-Шань, Арашан  жана эдильбай породасындагы кочкорлорду алып келип жергиликтүү койлорго кошуп жүрүшөт.Элдин койлорунун ичинде жакшы жагына өзгөрүү бар.

Уй чарбачылыгы:   Айрым дыйкан-фермелерибиз уйдун негизги породаларын (Ангус, Симентал, Ала-тоо) багуу үчүн  аракеттерди көрүшүүдө. Келечекте мал чарбачылыгы айыл жашоочуларына маанилүү киреше булактарынын бири. Бирок учурда уй багууда көйгөйлөр бар.

- Уйлардын асылдуулугун жогорулатуу боюнча эч кандай иштер жүрбөйт. Жасалма уруктандыруу пункту бар. Уйлардын башын сакталуусуна географиялык абал дагы таасир тийгизүүдө.

- Экинчи маселе тоют даярдоо же тоюттандыруу маселеси. Элдин саан уйларды талапка ылайык тоюттандырбагандыгы болуп эсептелет. Кышкыга даярдалган тоюттардан бир гана кургак  чөп жана арпа даярдалат.Силос, сенаж, тоют кызылчасы ж.б чыктуу жана минералдык тоюттар даярдалбайт. Натыйжада  күз келип, талаада чөп катыгандан баштап уйлардын сүтү азаят. Ошондой эле аймакта торпок, бука, кунаажын, уй бордоп семиртип кондицияга жеткирип сатуу өсүүдө.

- Үчүнчү маселе уйлардын ветеринардык кароодон өтүп турат, бирок уйлардын ылаң оорулары жана малдын ички миграциясынан  оорунун жугусу элге терс таасирин тийгизүүдө.Ошондуктан келечекте элдин негизи кирешеси көбөйүүсүн шарт түзүшүбүз керек,

 Жылкы чарбачылыгы: Башка малдай эле аймакта жылкы баласынын көбөйгөндүгү да байкалат.Бакканга оной көп көңүл бурууну жана тоют топтоону талап кылбайт. Жылкы  өстүрүүдө да башка малдардай эле анын асылдуулугун жакшыртуу боюнча кызыкчылык жокко эсе. Жалпысынан жергиликтүү породадагы жылкылар кармалат. Акыркы  жылдарда таза кандуу айгырлар алынып келип жергиликтүү жылкылар менен аргындаштырылып жылкынын сапаты жакшыртылууда.

Үй канаттуулары: Үй канаттуларын айыл аймакта көпчүлүк жарандарыбыз багышпайт. Аз санда гана кармап келишет. Айылдар жакын жайгашкандыктан  базарга жумуртка менен канаттуунун этин сатууга ынгайлуу шарттар бар.

Койгойлору: Канаттунун этине жана жумурткасына талап болбогондугу көйгөй болуп саналат. Жогоруда айтылган айылдын шарттары үй  канаттууларынын бардык түрүн  багып, өстүрүп,андан  киреше табууга  мүмкүнчүлүк берет.Аз  камсыз болгон  үй-бүлөөлөргө жана жакыр  үй-бүлөөлөргө абдан ыйгайлуу шарт бирок өз кызыкчылыгына карап багышпайт.

Башка түрлөрү:  Айылда жасалма көлмөлөргө балык өстүрүү Чолок-Кайың, Коңорчок айылдарында бар. Чарба чакан болгондуктан айылдын элин гана камсыз кылууга мүмкүнчүлүктөр бар. Жыл бою тонбогон кара суулар атайын көлмө казып балык өстүрүүгө ынгайлуу шарттарды түзөт.

Койгойлор: Балыктын тоютунун кымбаттыгы жана жолдун алыстыгы көйгөй жаратып келет.

4.3. Экономикалык өнүгүү муктаждыктарын талдоо (анын ичинде тике (жеке) инвестициялар).

Артыкчылык

Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

«Жашыл экономика стандарттары»улуттук системасын ишке киргизуу.

Кундун нурунан алынуучу энергияны курулушуна комоктошуу

Кош-Добо айылындагы Куу-Коргон, Конорчок айылындагы Сары-Кырчын, Чолок-Кайын айылындагы Майкадам участокторунда уюшулган кун нурунан алынуучу энергиянын ишке кириши менен жумушчу орун менен камсыз болот. Жергиликтуу бюджетке кошумча киреше булактары пайда болот.

2025-2030ж. 100%

Жеке инвесторлор менен камсыз болот(300,0млн)

Дыйканчылыкты  которуу

Тамчылатып жана жамгырлатып сугарууну ишке ашыруу учун тиешелуу жабдуулар менен камсыздоо.

Сугат суусу жетбеген участкаларын тамчылатып жана жамгырлатып сугаруу аркылуу 2030жылга чейин 100% камсыздоо

Капиталдык салым 200,0млн

Айыл аймагындагы ар бир айылдарга  ветеринардык тейлоочу пунктарды уюштуруу

Чолок-Кайын, Конорчок  айылындагы вет.клиникаларын иштешине комок коргозуу, Кош-Добо, Жерге-Тал айылдарына вет клиниканын курулушуна тиешелуу иш кагаздарын буткоруу.

2027-жылга 80% мал чарбасы онугуп,жугушту оорулар алдын алынып,малдын асылдуулугу жогорулайт

Мамлекеттик инвестиция 6,0млн

Жеке инвесторлор 6,0млн.

Кочмо ветеринардык тосмолорду уюштуруу(раскол), мал дарылоочу колмону уюштуруу

Тиешелуу курулмалар жана жабдуулар менен камсыз кылуу

Жугушту ооруларды жайылтбай жеринен даарылоо учун шарт тузулот.

2025-2030ж.100%

Муниципалдык ишкана  1,0млн.

Туризмди онуктуруу

-Айыл аймагындагы эс алуу жайларды аныктоо жана аныкталган жайлардын мамлекеттик каттоо органдардан тийиштуу документтерин буткоруу,

-эс алуу жайлардын курулуш иштерин куруу учун донордук уюмдар менен иштоо Туристтик уюмдар менен иштоо

-эксперттерди тартуу

-туризмди онуктуруу боюнча консепциясын иштеп чыгуу.

- туристикалык маршрутун иштеп чыгуу жана аны жайылтуу

-Ала-Буга айыл аймагынын туристтик дараметин жогорлатуу учун маалымат компаниясын уюштуруу

Кашка-Суу, Арал, Чычырканак кечуу участкасында ден соолукту чындоочужай, жана эс алуу жайын уюштуруу.

-жеке ишкерлерге жана жеке жарандарга шарт тузуу.

-дуйно жузуно туристтик эс алууга мумкун экендиги жаратылыштын кооздугун дуйно жузуно жайылтууга шарт тузулот.

2024-2029ж.

Жеке инвесторлор тарабынан камсыздалат 10,0млн. Жергиликтуу бюджет 100,0мин

Муниципалдык ишкананын алдында атайын таш майдалоочу цех уюштуруу.

-таш майдалоочу техника сатып келуу

-орнотуу

- эл. Линия тартуу

 Айыл тургундарына , жеке ишкерлерге жеринен таш майдалатып иштоосуно шарт тузулот 2025ж.

Жергиликтуу бюджет 12,0млн.

МИ 100,0мин

БАРДЫГЫ жергиликтүү бюджеттин каражаттары

БАРДЫГЫ биргелешкен катышуу каражаттары

БАРДЫГЫ тике инвестициялар

4.4. Экономикалык өнүгүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга болгон муктаждыктарга анализ жүргүзүү

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Айыл аймактагы чакан кен байлыктарды иштетуу

Аймактагы чакан кен байлыктарды аныктоо

Айыл аймагындагы Ак-Шыйрак тоосундагы туз байлыктарын иштетуу

2025-2030ж.

40,0млн

Жергиликтуу ондургон сырьелорду иштетуу

Айыл аймагындагы ондурулгон жун, тери сут азыктарын иштетууго ишканаларды ачууга жер аянттар менен камсыздоо

 Жергиликтуу калк ондургон ишканалар ачылат

2025-2030ж.

15,0млн

Балчылыкты жана балык чарбасын онуктуруу

Ишкерлерге балчылыкты жана балык чарбачылыкты онуктуруу боюнча атайын адис менен биргеликте  долбоор аркылуу окууларды уюштуруу

 Жеке ишкерлер жеткиликтуу  билим алып, кирешеси кобойот.2027 жылга 60%

5,0млн

Чакан ГЭСтерди куруу

Ала-Буга суусунун Кара-Терек насостук станциясынын жогорку жагына чакан ГЭС курууга керектуу документтерди буткоруу

Айыл аймагыныг50% камсыздалат

2025-2030ж.

125,0млн

Айыл аймагындагы кум, шагыл жана топурак алуучу карьерлерди иштетуу

Айыл аймагындагы карьерлердин иш кагаздарын буткоруу.

 Айыл аймактын жергиликтуу тургундары 100% камсыздалат

2025-2030ж.

400,0мин

Айыл аймагына тиешелуу айдоо аянттарын кенейтуу максатында жерлерди кенейтип пайдаланууга беруу

Тиешелуу документтерди буткоруу менен биргеликте донорлорго сунуштоо

Айыл аймактын жашоочулары учун шарт тузулуп, жаштаро жер менен камсыз болсо, ошол жерден киреше таап уй булоосун багуу учун шарт тузулот.

2025-2030ж.

120,0млн

Ала-Ала-Буга айыл аймагынын жана ар бир айылдын кире беришиндеги расмий паспортун айылдын аттарын кооздоп жаздыруу.

- Айылдык кенештин депутаттарына

Айыл аймактын айылдарына корк кошулат. Келген конокторго он таасирин берет

250,0мин

Чолок-Кайың айылындагы  Карды-Жарык каналын капиталдык ремонттон өткөрү

Тиешелүү иш кагаздарын бүткөрүп. Нарын Теңир-Тоо фондуна тапшыруу.

Жер каналы толук капиталдык ремонттон өткөрүлүп, айдоо жерлерди коромжусуз суугарууга шарт түзүлөт 2025-2030жж

20,0-25,0 млн

БАРДЫГЫ бюджеттик инвестициялар

5-БӨЛҮМ. ИНКЛЮЗИВДҮҮ ӨНҮГҮҮ

5.1. (таблица) Инклюзивдүү өнүгүү (адам)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 г.

2023 г.

2024 г.

2025 г.

2026 г.

2027 г.

2028 г.

2029 г.

2030 г.

Иштей ала турган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар (адам)

84

106

108

94

82

72

63

60

Иштей албаган оор майыптыгы бар адамдар (адам)

113

103

88

82

77

72

66

57

Өтө жакыр адамдар (адам)

337

310

279

253

230

210

190

175

Турмуштук оор кырдаалдагы балдар (адам)

-

-

-

-

-

-

-

-

Турмуштук оор кырдаалдагы үй-бүлөлөр (бир.)

-

-

-

-

-

-

-

-

Алыскы калктуу конуштардын калкы (адам)

-

-

-

-

-

-

-

-

Эмгек мигранттарынын жашы 18ге жете элек балдары (адам)

123

115

121

113

106

99

93

88

Этникалык азчылыктар (адам)

-

-

-

-

-

-

-

-

Аялдар (адам)

-

-

-

-

-

-

-

-

Аялдар (калктын жалпы санынан% )

-

-

-

-

-

-

-

-

Улгайган (жалгыз) (адам)

9

8

11

9

7

6

5

5

Калктын жалпы санындагы калктын аялуу топторунун бардык категорияларынын (аялдардан тышкары) жалпы үлүшү (%)

13,78

12,18

12,21

10,76

9,7

8,79

7,8

6,81

Гендердик зомбулук учурлары (бир.)

1

1

-

-

-

-

-

-

Кризистик борборлордун болушу (бир.)

-

-

-

-

-

-

-

-

5.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Бул жерде суроолорго кыскача жооптор берилет:

•                   Бардык аялуу топтор жогорудагы таблицага киргизилгенби? Коомчулукта тизмеге кирбеген башка топтор барбы? Мисалы, жалгыз бой ата-энелер? Жалгыз калган карылар? (сүрөттөө)

•                   ЖӨБ органы кайсы топторго аялуу (кыйын) кырдаалдан чыгууга жардам бере алат? Атап бериңиз (жогорудагы таблицаны караңыз)

•                   ЖӨБ органы аларга кантип жардам бере алат?

Жооптордун варианттары:

•                   Аялуу топтордун өкүлдөрүнө жумуш орундарын берүүгө даяр ишканалар жана уюмдар барбы? (көрсөтүлсүн)

•                   Аялуу топтордун өкүлдөрү кандай кол өнөрчүлүктөргө, жөндөмдөргө ээ? Алар азыркы суроо-талапка жооп берише алабы? (сүрөттөө)

5.3. Инклюзивдик өнүгүү муктаждыктарына анализ жүргүзүү

Артыкчылык

Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Аз камсыз болгон билим берууну жана жумуш менен камсыз кылууну жакшыртууга колдоо корсотуу

Ар кандай курстарды уюштуруп откоруу, билим дэнгээлин которуу .

Билим алууга мумкунчулугу болбогон жарандарына шарт тузулуп 2030-жылга чейин калктын билим дэнгээли дээрлик 80% га осот.

Жакырларды колдоо

Ишмердуулук кылгандарды колдоп ярмарка уюштуруу, Райондук,облусттук дэнгээлдердеги коргозмо конкурстарга катышуусун жетекчилике алуу

Талантту, уз чеберлердин сыртка чыгууга мумкунчулук тузулсо, озулорунун кол эмгектерин, онорлорун элге таанытууга шарт тузулуп, кол эмгектерин элге алып чыгып тааныштыруу мкенен бирге сатууга мумкунчулук тузулуп. Киресеши осот.

Кошумча киреше алуу учун уй кожойкелерин ишке орноштуруу

Муниципалдык ишканаларды уюштуруу менен жумуш менен камсыз кылуу.

Муниципалдык ишкананын алдында чакан ишканаларды уюштуруп 2030-жылга жумушсуздуктун саны кескин томондойт.

Жакырчылыкты азайтуу учун калктын аялуу топторунун арасында осумдук остуруу боюнча ар кандай окуу курстарды уюштуруу.

Донордук уюмдарга осумдук остуруу боюнча окуу курстарын уюштуруу.

 Калктын сапатту жана экологиялык таза азык тулук менен камсыз болу, киреше болугу да осот. Жашылча остурууну 2030-жылга чейин толук оздоштуруп, таза азык тулукторду  экспорттоп. Жумуш менен камсыз болуп киреше болук осот.

Аз камсыз жана мумкунчулугу чектелген адамдарга туз беруу жолу менен жер берип, техника ээлери менен тушумуналып жыйноого комок коргозуу.

 Каражаты жок уй-булолордун койгойун чечуу

Мектептерде 10-11 класстар учун кесипке ээ болуш учун экскурсияларды откорууну уюштурууга жардам корсотуу

Балдардын билимге болгон умтулуусу куч алып ,

Жакырчылыкты кыскартуу учун аялуукатмарларга бизнес план тузуулорго окууларды уюштурууга комок корсотуу.

Сабаттуулугу жогорулап, 2029-жылда толук кандуу иш менен камсыз болуп,

Финансылык сабаттуулукту которуу учун окууларды уюштуруу.

2029-жылдары калктын финансылык сабаттуулугу жогорулап, акча каражатын сарптаганды туура пайдаланганды уйронуп калат, туура жолго тушуп, жакырчылык дэнгээли дээрлик томондойт.

6-БӨЛҮМ. МЕЙКИНДИК

6.1. (таблица) Мейкиндик

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028 ж.

2029 ж.

2030 ж.

Аймактын жалпы аянты (га)

2239218

2239218

2239218

2239218

2239218

2242833

2242833

2242833

2242833

Жер категориялары (га):

2239218

2239218

2239218

2239218

2239218

2242833

2242833

2242833

2242833

Айыл чарба жерлери (бардыгы):

55437,88

55437,88

55437,88

55437,88

55437,88

59052,88

59052,88

59052,88

59052,88

анын ичинде айдоо аянттары

4170

4170

4170

4170

4170

7335

7335

7335

7335

сугарылбаган

1351

1351

1351

1351

1351

1351

1351

1351

1351

сугат айдоо жерлер

2819

2819

2819

2819

2819

6434

6434

6434

6434

жайыттар

119260,28

119260,28

119260,28

119260,28

119260,28

119260,28

119260,28

119260,28

119260,28

анын ичинде жеке

АЖМФ

721

721

721

721

3615

4338

4338

4338

4338

Иш жүзүндө колдонулган

721

721

721

721

3615

4338

4338

4338

4338

Колдонулбаган (баланс)

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

497,74

497,74

497,74

497,74

605

605

605

605

605

Иш жүзүндө колдонулган

497,74

497,74

497,74

497,74

605

605

605

605

605

Колдонулбаган (баланс)

Калктуу конуштун жерлери (бардыгы)

253

253

253

253

503

605

605

605

605

анын ичинде турак жай курулушу

89

89

89

89

180

215

215

215

215

Иш жүзүндө колдонулган

164

164

164

164

323

390

390

390

390

Колдонулбаган (баланс)

Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын (ӨКЖА) жерлери

Токой фондусунун жерлери

40328

40328

40328

40328

40328

40328

40328

40328

40328

Суу фондусунун жерлери

6

6

6

6

6

6

6

6

6

Запастагы жерлер

167612

167612

167612

167612

167612

167612

167612

167612

167612

Иш жүзүндө колдонулган

52644

52644

52644

52644

52644

52644

52644

52644

52644

Колдонулбаган (баланс)

114968

114968

114968

114968

114968

114968

114968

114968

114968

Аймактын айыл чарба жерлеринин жалпы аянтындагы иш жүзүндө пайдаланылуучу айыл чарба жерлеринин үлүшү (%)

32

32

32

32

32

32

32

32

32

Инженердик инфраструктура менен камсыздалган турак жай куруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%)

9,1

9,1

9,1

9,1

9,1

9,1

9,1

9,1

9,1

Инженердик инфраструктура менен камсыз кылынган өндүрүштү жайгаштыруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%)

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

Категория боюнча пайдаланылбаган же кошумча жерлерди пайдалануу зарылдыгынын прогнозу (га):

-

-

-

-

4359

4359

4359

4359

4359

Айыл чарба жерлери

-

-

-

-

3615

3615

3615

3615

3615

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жерлери жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

-

-

-

-

246

246

246

246

246

Калктуу конуштун жерлери (турак жай курулушу)

-

-

-

-

488

488

488

488

488

Токой фондусунун жерлери

-

-

-

-

5,55

5,55

5,55

5,55

5,55

Суу фондусунун жерлери

-

-

-

-

5

5

5

5

5

6.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

•                   )

Ала-Буга айыл аймагында жарандарга турак жай салуу үчүн жайыт жерден калктуу конуштун жерлерине которууга жалпысы 726 га жердин  документтерин бүтүрүү үчүн  жогору жакка трансформациялоо үчүн сунуш берилди.Жарандар бүгүнкү күндө турак-жай салуу үчүн жерге кезекке тургандар көп.

Ала-Буга айыл аймагы тоолу аймактын басымдуулугу, айыл аймагынын аянтынын копчулук болугун жайыт, ФПС,токой чарбанын, токой жерлери ээлейт.

Ала-Буга айыл аймагында айыл чарбасына жарактуу жалпы 4170  гектар жер болсо анын ичинен айдалган жер 946 га жер болсо, мунун ичинен 335 га бууйдай айдалып түшүмдүүлүгу21,3% ц/га айланып жалпысы 713,6 тонна алынган, арпа 611 га жерге айдалып жалпысы 22,2 центнерден айланып 1356,4 тонна түшүм алынган.Жалпы 3224 Га жерге кѳп жылдык чѳптѳн 55 центнерден айланып 1777320 тонна чѳп жыйналган. Картошка 36 га айдалып түшүмдүүлүгү 130 ц/га 4680 тонна, 11 га жерге жашылча айдалып орточо түшүүмдүүлук 130/га дүн түшүм 1430 тоннаны түздү. Жалпы кайрак жер 1351 га. Сугат жер 2819 га Жайыт 119260,28га.

6.3. Мейкиндик планынын элементтери

Мейкиндик планын өзгөртүүдөгү чаралар же ниеттер:

Күтүлгөн жыйынтыктар:

Ала-Буга айыл аймагынын ар бир айылдын башкы планын буткоруу

Мисалы: "турак жай фондунун аянтын 10% га көбөйтүү калктын турак жай менен камсыз болушун жакшыртууга жана кожолуктардын санын 12% га көбөйтүүгө өбөлгө түзөт.»

Курулуш иштерин жургузууго эрежелерди туздуруу жана кабыл алуу (эксперт жалдоо)

Турак-жайлардын сапаттуу, типтүү курулушуна шарттар түзүлөт.

Калктуу конуштун жер аянтын тыгыздоосун буткоруу

Турак-жайлардын бир кылка жайгашуусуна өбөлгө түзулөт жана жерди бөлүштүрүү бирдей нукта кызыл сызыкка чыгып кетүү фактылары токтотулат.

Жеке турак жай салуу учун жайыт кайрак жерлерди трансформациядан откоруу.

Калкка турак-жай тилкесин берүүго мүмкүнчүлүктөр түзулөт

Кош-Добо айылындагы кошумча калктуу конушка окуу корпусунун курулушун жургузуу учун айылдын башындагы жайыт жерин трансформациялоо.

Окуу корпусу кенейтилип окуучулар окуусуна жана мугалимдердин иштөөсүнө шарттар түзүлөт

Ала-Буга айыл аймагындагы жалпы 3615 г айдоого ылайыктуу жер бар. Жалпы жайыт 119260,28га жер аянты бар.

Күтүлгѳн жыйынтык:  Айыл чарбасына жарактуу жерлерди кѳбѳйтүү 2024-жылга кошумча3615 га чейин жер аянтын жайыттан айдоо аянттары кѳбѳйтүү жагы күтүлүүдѳ.Калктуу конуштун жерлерин кеӊейтүү. 2024 -жылга 726 га жерди жайыттан калктуу конушка трансформациялоо иштери жүрүүдѳ. Документтери   бүткөрүлүүдө. Жер чечилсе 2000 ден ашык жаран үй салганга жерлүү болушат.Айылдын ичинде кызыл сызыктан чыгып кеткен жарандарга түшүндүрүү иштери жүргүзүлүп ѳз чектерине кирсе, жолдор кенейтилип айыл ичи кѳрккѳ келет.

7-БӨЛҮМ. АЙЛАНА-ЧӨЙРӨ

7.1. (таблица) Айлана-чөйрө

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2030 ж.

Жаратылышты коргоо зоналарынын, ӨКЖА, микрокоруктардын аянты (га)

Токойлор ээлеген аймак, анын ичинде жайылма токойлор (га)

40328

40328

40328

40328

40328

40328

40328

40328

40328

Токойлорду калыбына келтирүү (га)