Аквакультура жана балык уулоону жүргүзүү үчүн

балык чарба көлмөлөрдү берүүнүн тартиби жана

шарттары, төлөм акысы, жана ошондой эле

көлмөлөрдү пайдалануу укугун

токтотуунун негиздери

1-глава. Жалпы жоболор

1.  Бул Жобо “Аквакультура, балык уулоо жана суу биологиялык ресурстарды коргоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык иштелип чыккан жана балык чарбалык суу объектилерин (көлдөрдү, суу сактагычтарды, дарыяларды жана алардын участокторун) суу биологиялык ресурстары менен бирге аквакультура жана балык уулоо (спорттук, ышкыбоздук жана коммерциялык) максаттары үчүн пайдалануу эрежелерин жана шарттарын, төлөмдөрдүн өлчөмүн аныктайт.

2. Аквакультура жөнүндө мыйзамдын 9-беренесине ылайык балык чарба суу объектилерине төмөнкүлөр кирет:

1) балык чарба иштерин жүргүзүү үчүн пайдаланууга берилген балык суу объектилери жана алардын участоктору;

            2) балык чарбалык суу объектилеринин жана алардын участокторунун резервдик фонддору.

3. Аквакультура жана балык чарбасы максаттары үчүн конкурстук негизде пайдаланууга берилген табигый жана жасалма суу объектилеринин Тизмесин (мындан ары - Тизме), ошондой эле балык чарба суу объектилеринин резервдик фондун жүргүзгөн балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган балык чарба суу объектилерин негизги пайдалануучу болуп саналат.

Резервдик фонд пландык жана жеринде инвентаризациялоонун натыйжасында аныкталган суу объектилеринен түзүлөт.

4. Ыйгарым укуктуу орган балык чарба көлмөлөрдүн категорияларын аныктайт, тосмо (садок), жайыт жана рекрециялык аквакультураны же балык уулоону , ошондой эле энелик көлмө катары пайдалануу үчүн эң ылайыктуу көлмөлөрдү жана алардын тилкелерин белгилейт

5.  Бул Жободо төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр колдонулат:

1)  акватория – табигый, жасалма же шарттуу чектер менен чектелген суу бетинин тилкеси;

2)  биоазыктар – бул белгилүү бир убакыттын ичинде тирүү организмдер түзгөн органикалык заттардын массасы: саат, сутка, ай;

3)  биологиялык өндүрүмдүүлүк – экосистеманын жашоо процесстеринде органикалык заттардын топтолушу жана биомассанын пайда болуу ылдамдыгын (жаңы муундун пайда болушун) мүнөздөйт, башкача айтканда, маани салыштырмалуу, ал адатта убакыт бирдигине, аймак бирдигине (суу түбүндөгү организмдер үчүн) же көлөм бирдигине (суу тилкесинде же топуракта жашаган организмдер үчүн) өлчөнөт;

4)  вегетация мезгили – чөйрөнүн табигый факторлору менен байланышкан балыктардын жана башка суу биологиялык ресурстарынын өсүшү жана өнүгүшү үчүн эң ыңгайлуу мезгили, вегетация мезгилинин башталышы – абанын температурасы +15°С жана андан жогору болушу, эреже катары, апрель айынан октябрь айына чейин созулат;

5)     суу биологиялык ресурстары (СБР) – табигый жана жасалма көлмөлөрдөгү табигый эркиндик абалында турган балыктар, суу омурткасыздары жана башка суу жаныбарлары жана өсүмдүктөрү;

6)  муун – тирүү организмдердин бир муунунун калыптанышы болгон мезгил;

7)  балык камдарын жасалма жол менен көбөйтүү – балык чарбалык көлмөлөрдөгү балык камдарын калыбына келтирүү жана көбөйтүү максатында жашоого жарамдуу стадиясына чейин чоңойтулган жаш чабактарды табигый жана жасалма көлмөлөргө кое берүү боюнча балыктардын чабактарын көбөйтүү жана өстүрүү боюнча иш-чаралар;

8)  лимит – балык камдарынын туруктуу болушун жана көбөйүшүн камсыз кылуучу белгилүү бир түрдөгү балыктарды, белгилүү бир көлмөлөрдөн жана белгилүү бир мезгил аралыгында кармоонун жол берилген максималдуу көлөмү;

9)  квота – балык кармоонун ар бир субъекти үчүн бекитилген көлмөлөрдө жана алардын тилкелеринде белгиленген лимиттердин бир бөлүгү;

10)   аквакультура объекти – көбөйтүү, багуу же өстүрүү объекттери болуп саналган балыктардын түрлөрү, породалары жана гибриддери, суу биоресурстары;

11)  өнөр жайлык балык уулоо объектилери – балык, икра, рактар, башка суу омурткасыздар жана кармоо, казып алуу жана даярдоо объектилери катары кызмат кылган суу тют объекттери;

12)  жайыт аквакультурасы – табигый бордоп семиртүү шарттарында товардык балык алуу үчүн балык тукумун көбөйтүүчү материалын чыгаруу жолу менен балык чарба көлмөлөрүндө жүзөгө ашырылуучу аквакультуранын багыты;

13)  өнөр жайлык балык уулоо (балык кармоо, уулоо) – балыктарды, суу омурткасыздарын жана башка суу биологиялык ресурстарын алардын жашаган чөйрөсүнөн алып салуу, ал балыктарды жана суу омурткасыздарды өнөр жайлык жыйноо жолу менен, ошондой эле балык чарба көлмөлөрүндө ышкыбоздук жана спорттук балык уулоо түрүндө жүзөгө ашырылат;

14)     өндүрүш-биомасса коэффициенти (Р/В) – өндүрүштүн көбөйүшүнүн (Р) орточо биомассага (В) карата катышы болгон өзгөчө биоөндүрүмдүүлүктүн көрсөткүчү;

15)  рекреациялык аквакультура – көлмө жана жайыт аквакультурасынын бир түрү, мында балык чарбалык көлмөлөр (көлдөр, суу сактагычтар, дарыялар) эс алуу жана эс алуу аймактарын уюштуруу менен ышкыбоздук жана спорттук балык уулоону уюштуруу үчүн да пайдаланылат;

16)  балыктын өндүрүмдүүлүгү – табигый тоют базасын (балыктын табигый өндүрүмдүүлүгүн) жана/же жасалма тоютту пайдалануу аркылуу бир вегетация мезгилинде алынган көлмөнүн аянтынын бирдигине балыктын жалпы саны (биомассасы);

17)  балык өндүрүү – белгилүү бир убакыттын ичинде (күн, декада, ай, жыл) көлмөнүн1 га аянтынан алынган балыктын жалпы биомассасы;

18)  балык чарба көлмөсү – балык чарбачылыгын жүргүзүү үчүн пайдаланылган же пайдаланылышы мүмкүн болгон же балык ресурстарын көбөйтүү үчүн маанилүү болгон балык чарбалык маанидеги суу объектиси;

19)  балык уулоо аймагы – ышкыбоздук жана спорттук балык уулоону жүзөгө ашыруу үчүн белгилүү чектерде түзүлүүчү бүтүндөй суу объектиси (көл, суу сактагыч, дарыя) же анын бир бөлүгү;

20)  балык өстүрүүчү биологиялык негиздеме – балык чарбалык маанидеги суу объектисинин абалы, анын ихтиофаунасы жана организмдери жөнүндө билүүгө жана алынган маалыматтардын негизинде анын балык чарба потенциалы жөнүндө корутунду чыгарууга мүмкүндүк берүүчү иш-чаралардын комплекси;

21)  балык чарба субъекти – белгиленген тартипте пайдаланууга берилген көлмөлөрдө же балык уулоо аймактарында балык өстүрүү, балык уулоо жана балык камдарын көбөйтүү жагында балык чарба ишин жүзөгө ашыруучу жеке жактар (жеке ишкерлер) жана юридикалык жактар, анын ичинде коомдук бирикмелер;

22)  садоктук аквакультура – атайын жабдылган табигый же жасалма жол менен түзүлгөн көлмөлөрдө же садоктордо балык өстүрүү.

6.  Балык чарбалык көлмөлөр балык чарбасы чөйрөсүндөгү мыйзамдарга ылайык, бирдиктүү эреже боюнча конкурстук негизде садоктук, жайыт, рекреациялык аквакультура жана балык уулоону уюштуруу жана жүргүзүү үчүн (спорттук-ышкыбоздук жана өндүрмөлүк) пайдаланууга берилет.

7.  Көлмөлөрдү же алардын тилкелерин берүүнүн милдеттүү шарттары болуп аларды балык чарба максаттарында жана акы төлөнүүчү негизде пайдалануу саналат.

8. Ыйгарым укуктуу орган резервдик фонддун көлмөлөрүн пилоттук долбоор катары үч жылга чейинки мөөнөткө берүүгө укуктуу.

9.            Көлмөлөрдү пайдалануу үчүн каражаттар төмөнкүдөй иш-чараларды жүргүзүүгө жумшалат: балык камдарын жасалма жол менен көбөйтүү, балык чарбасын мелиорациялоо, мамлекеттик маанидеги балык чарбалык көлмөлөрдө ихтиологиялык жана мониторингтик изилдөөлөрдү жүргүзүү.

10.         Сынакты уюштуруу жана көлмөлөрдү жана алардын тилкелерин сынака коюу жөнүндө чечимди балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган ишке ашырат.

11.   Сынакка балык чарбалык потенциалы белгилүү болгон, аквакультура объекттери (жылуулукту сүйүүчү, суукту сүйүүчү аквакультура объектилеринин комплекси) жана аквакультура багыты (садоктук, жайыт, рекреациялык) түзүлгөн көлмөлөр же алардын тилкелери чыгарылат.

12.   Сынактык тандоодо артыкчылыктуу пайдалануу укугу ушул көлмөлөр же алардын тилкелери мурда бекитилип берилген балык чарба субъекттерине, алар келишимдик милдеттенмелерин үзгүлтүксүз аткарган шартта берилет.

13.   Балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган суу акваторияны суу биологиялык ресурстарынын жашоо чөйрөсү катары пайдаланууну камсыз кылат. Балыктар жана башка суу биологиялык ресурстары суу экосистемасынын ажырагыс бөлүгү болуп саналат жана аларды жашоо чөйрөсүнөн ажыратуу мүмкүн эмес, бул алардын тиричилик функцияларын камсыз кылат.

14.   Пайдалануу үчүн берилген көлмөлөрдүн же алардын айрым тилкелеринин акваториясынын аянты балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган тарабынан көлмөлөрдүн же алардын айрым тилкелеринин суусунун бети боюнча бөлүнгөн акваториянын чек аралары менен чектелет.

15.   Балык чарбалык көлмөлөр же алардын айрым тилкелери аквакультура максатында 25 жылга чейинки мөөнөткө акы төлөнүүчү негизде берилет.

Балык чарба көлмөлөрүн пайдаланууга берүүдөн алынган финансылык каражаттар балык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын атайын эсебине түшөт.

16. Балык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган көлмө-сууну пайдалануу укугун биринчи жолу алган конкурстун жеңүүчүсүнө этап-этабы менен Балык чарба көлмөсүн берет:

– биринчи этапта-бизнес-пландын баштапкы этабын ишке ашыруу максатында 3 (үч) жылдык мөөнөткө;

– бизнес-пландын баштапкы этабы ийгиликтүү ишке ашырылганда көлмө-сууну пайдалануу мөөнөтү калган мөөнөт аяктаганга чейин 25 (жыйырма беш) жылдын чегинде узартылат.

Балык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органга келишимдин жарактуулук мөөнөтү аяктаганга чейин бир айдан кечиктирбестен берилген келишимдин колдонуу мөөнөтүн узартуу жөнүндө көлмө-сууну пайдалануучунун арызы балык чарба көлмөлөрүн пайдалануу мөөнөтүн узартуу үчүн негиз болуп саналат.

Балык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган көлмө-сууну пайдалануучуга келишимдин жарактуулук мөөнөтү аяктагандыгы жөнүндө анын жарактуулук датасына чейин эки айдан кечиктирбестен кабарлайт.

17.         Келишимдин 25 жылдык мөөнөтү аяктагандан кийин көлмө кайрадан сынакка коюлат.

18.   Пайдалануу келишиминин ажырагыс бөлүгү болуп жайыт жана рекреациялык аквакультураны уюштуруу жана жүргүзүү үчүн көлмөнүн паспорту жана садоктук аквакультурасы үчүн – балык өстүрүүчү-биологиялык негиздемеси саналат. Көлмөнүн паспортунун жарактуу мөөнөтү 5 жыл, балык өстүрүүчү-биологиялык негиздеменин мөөнөтү – 10 жыл. Балык чарбасынын инфраструктурасын реконструкциялоодо, аквакультура ишинин багыты өзгөргөндө, аквакультура объектилеринде жаңы көлмөнүн жаңы паспорту жана балык өстүрүүчү-биологиялык негиздемеси иштелип чыгат.

19.   Булганууну болтурбоо максатында садоктук аквакультурасы үчүн көлмөлөрдү же алардын тилкелерин берүү ар бир көлмө үчүн садоктордун жүктөө сыйымдуулугунун жол берилген ченемдерине ылайык жүзөгө ашырылууга тийиш.

Көлмөнү же анын тилкесин садоктук аквакультурага берүүгө келишимдин мөөнөтү аяктагандан кийин милдеттүү талап бул тилкени рекультивациялоо болуп саналат.

20.   Көлмөлөрду же алардын тилкелерин өнөр жайлык балык уулоо максатында берүү 1 жылдык мөөнөткө акысыз жүргүзүлөт. Төлөм илимий изилдөөчү уюм менен макулдашуу боюнча балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген балыктарды жана башка суу биологиялык ресурстарын кармоонун лимитин же квотасын төлөйт.

21.   Квотанын же лимиттин баасы жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануу үчүн акы төлөөнүн ставкаларына ылайык аныкталат жана келишимдин шарттарында көрсөтүлөт.

22.   Балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын балык камдарын жасалма жолу менен көбөйтүү боюнча болжолдуу тапшырмаларды биргелешип ишке ашырууга катышкан мамлекеттик балык заводдору, ошондой эле жеке инкубациялык цехтер/балык питомниктери тарабынан көлмөлөрдө балыктын продуктуулугун жогорулатуу максатында камдалган аквакультура жана балык уулоо объекттери мамлекеттин менчиги болуп саналат.

23.   Суу чарба уюмдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана башка ведомстволор менен түзүлгөн көлмлөрдүн балык чарбалык пайдалануу боюнча келишимдер жараксыз деп эсептелет.

24.   Көлмөлордү өз багыты боюнча пайдаланбагандыктан же тараптардын ортосунда түзүлгөн келишимде каралбаган максаттарда пайдалануудан улам келишимди бузуу пайдалануучуну көлмөнү же анын айрым тилкелерин пайдалангандыгы үчүн белгиленген төлөмдү төлөөдөн бошотпойт.

25.   Балык чарба көлмөнү же анын тилкесин пайдалануу укугун үчүнчү жактарга берүүгө же өткөрүп берүүгө жол берилбейт.

26.   Балык чарба көлмөнү же анын тилкесин пайдалануу укугу күрөөнүн предмети боло албайт.

27.   Балык өстүрүү, балык кбөйтүү же балык уулоо максатында пайдалануучуларга бекитилип берилген көлмөлөрдү жана балык уулоо тилкелерди субижарага берүүгө тыюу салынат.

3-глава. Көлмөлөрдү жана балык уулоо тилкелерди

бекитүү тартиби

28.   Сынактын жеңүүчүсү аныкталгандан кийин балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган конкурстук комиссиянын протоколунун негизинде 5 жумуш күндүн ичинде ага балык чарба көлмөү же балык уулоо тилкени бекитүү жөнүндө буйрук чыгарат. Келишимдин ажырагыс бөлүгү болуп көлмөнүн паспорту же көлмөдө садоктук балык чарбасын уюштурууга жана жүргүзүүгө балык өстүрүүчү-биологиялык негиздеме же өнөр жайлык балык уулоого лимиттин/квотанын өлчөмү саналат.

29.         Конкурстун жеңүүчүсү жайыт жана рекреациялык аквакультураны уюштурууга көлмөнүн паспортун жана балык өстүрүүчүлүк-биологиялык негиздемесин иштеп чыгууга же садоктук аквакультураны уюштурууга балык өстүрүүчүлүк-биологиялык негиздемесин иштеп чыгууга ыйгарым укуктуу органга арыз берет. Алынган документтердин негизинде көлмөнү же анын участогун аквакультураны уюштуруу жана жүргүзүү үчүн 3 иш күндүн ичинде бекитип берүү жөнүндө эки тараптуу келишим түзүлөт.

Жайыт жана рекреациялык аквакультураны уюштурууга көлмө-суунун паспортун жана балык өстүрүүчүлүк-биологиялык негиздемесин иштеп чыгуу же садоктук аквакультураны уюштурууга балык өстүрүүчүлүк-биологиялык негиздемени иштеп чыгуу балык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын баалардын прейскурантына ылайык акы төлөнүүчү негизде жүзөгө ашырылат.

30.         Көлмөнү же балык уулоо тилкелерин бекитүү жөнүндө келишим эки нускада көлмөнүн же балык уулоо тилкенин паспортуна чек аралары 1:1000 масштабда белгиленген ж.б. карта-схемасы тиркелүү менен түзүлөт. Балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган суу акваториясынын (суу мейкиндигинин) же алардын көлмөлөрүнүн айрым тилкелеринин чектерин пайдаланууга берилген балыктардын жашоо, өстүрүү жана кармоо (уулоо) чөйрөсү катары белгилейт.

31.   Туруктуу суу бетинин аянты бар балык чарбалык көлмөлөрү пайдаланууда төлөмдүн өлчөмү көлмөнүн же балык уулоо тилкесинин балык чарба паспортунун маалыматтарынын негизинде аныкталат.

32.   Энергетикалык жана ирригациялык максаттардагы көлмөлөрдү пайдаланууда (суу сактагычтар, декадалык тескөөчү бассейндер жана суткалык тескөөчү бассейндер) вегетация мезгилинде сугаруу жана башка максаттарда акваторийдин аянты алардын бошогондугуна байланыштуу өзгөргөн учурда, төлөмдүн өлчөмү көлмөнүн суу бетинин иш жүзүндөгү аянтына жараша аныкталат.

Бошогондон кийин көлмөнүн суу бетинин аянты иш жүзүндөгү аянт катары кабыл алынат жана комиссия тарабынан балык чарба, суу чарба, айлана-чөйрөнү коргоо чөйрөсүндөгү мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана коомдук бирикмелердин адистеринин катышуусу менен шаймандар белгиленет.

Бул көлмөлөрдөгү суунун бетинин аянтынын өзгөрүшүнө вегетациялык мезгил бою мониторинг жүргүзүү үчүн техникалык мүмкүнчүлүктөрдүн жоктугунан пайдалануу үчүн төлөм көлмөнүн иш жүзүндөгү аянты үчүн жүргүзүлөт.

33.   Табигый жана жасалма көлмөлөрдүн суу коргоо зоналарында жана тилкелеринде жайгашкан жер участоктору суу жана жер ресурстарын жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылардын талаптарын эске алуу менен балык чарба иштерин жүргүзүү үчүн пайдаланылышы мүмкүн.

34.   Белгиленген көлмөлөрдөгү жана алардын тилкелериндеги балык камдарын жана алардын жашоо чөйрөсүн коргоо балык чарбасы чөйрөсүндөгү мыйзамдарга ылайык ушул көлмөлөрдү жана тилкелерин пайдалануучулар тарабынан жүзөгө ашырылат.

35.   Көлмөнү же анын тилкесин балык өстүрүү, балык көбөйтүү же балык уулоо максаттары үчүн пайдалануу үчүн бекитүү жөнүндө келишимде төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1)  тараптар жана келишимдин предмети;

2)  келишимдин мөөнөтү;

3)  өстүрүлүүгө тийиш болгон аквакультура объекттеринин түрдүк курамы (аквакультура объекттеринин тизмеси) же балык уулоо объектилери жөнүндө маалымат;

4)  өнөр жайлык балык уулоонун техникалык каражаттары, аспаптары, өлчөмдөрү жана ыкмалары жөнүндө маалыматтар;

5)  төлөмдүн өлчөмүн, формалары, төлөөнүн мөөнөтү, төлөөнүн жана кайра кароонун тартиби, төлөбөгөндүгү үчүн жоопкерчилик;

6)  көлмөнүн балык өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу боюнча балык чарбасын мелиорациялоо боюнча иш-чараларды жүргүзүү;

7)  пайдаланууга берилген көлмөлөрдүн балык өскөн тилкелеринде аквакультура иштерин жүргүзүүдө суу биоресурстарын жана алардын жашоо чөйрөсүн сактоо боюнча талаптар;

8)  оказание содействия в предоставлении плавсредств, орудий лова и др. для проведения рыбохозяйственных и ихтиопатологических исследований;

9)  балык чарба ресурстарын пайдалануу укугун токтотуунун тартиби жана негиздери.

36.   Балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган келишимдин шарттарынын жана ушул Жобонун талаптарынын сакталышын көзөмөлдөөгө милдеттүү.

37.   Балык чарба көлмөсүнүн чийки зат базасынын абалынын начарлашына алып келген келишимдик милдеттенмелер бузулган учурда, көлмөлөрдү пайдаланууга берилген юридикалык жана жеке жактар көлмөнүн чийки зат базасын калыбына келтирүү боюнча тийиштүү чараларды көрүшөт, ал эми балык камдарына жана суу биологиялык ресурстарына зыян келтирилген учурда алар балык чарбасы жагынан белгиленген тартипте анын ордун толтурушат.

38.   Аквакультура жана балык уулоо максатында балык чарба көлмөнү пайдалануучу төмөнкүлөргө милдеттүү:

1)  ветеринардык-санитардык жана балык чарбалык-биологиялык ченемдерди жана талаптарды сактоо менен өзүнүн арналыштарына ылайык көлмөнү же анын тилкесин натыйжалуу пайдаланууга;

2)  балык камдарын коргоо жана көбөйтүү;

3)  балык өстүрүүнү жана балык ооруларын болтурбоо боюнча биологиялык, мелиорациялык, ветеринардык-санитардык иш-чараларды, балык жашаган чөйрөнүн булганышын болтурбоо боюнча иш-чараларды жүргүзүү;

4)   балык камдарынын абалына жана алардын жашоо чөйрөсүнө зыян келтирүүнү болтурбоочу балык чарба иштерин жүргүзүү. Балык камдарына же суу биологиялык ресурстарынын жашоо чөйрөсүнө зыян келтирилген учурда пайдалануучу тарабынан келтирилген зыяндын орду толтурулат;

5)   берилген балык чарбалык ресурсун пайдалангандыгы үчүн төлөмдөрдү өз убагында төлөөгө;

6)  лимит боюнча балык жана башка суу биологиялык ресурстарын кармоого;

7)  балык ресурстарын биоценоздун бүтүндүгүн бузбаган жана балык запастарын сактоону жана көбөйтүүнү камсыз кылуучу жолдор менен пайдаланууга;

8)  ыйгарым укуктуу органга өстүрүлгөн, кармалган жана сатылган товардык балыктардын, балык чарба продукциясынын көлөмү жөнүндө, көлмөлөрдү балык менен камдоо максатында көлмөлөргө коё берилген чабактардын көлөмү жөнүндө маалыматтарды жана отчетторду, ошондой эле ыйгарым укуктуу орган сураган маалыматтарды өз убагындаберүүгө.

4-глава. Балык өстүрүү жана балык көбөйтүү

максаттары үчүн суу объектилерин пайдалангандыгы

үчүн төлөмдүн өлчөмүн аныктоонун тартиби

39.   Балык чарбалык көлмөлөрдү пайдалангандыгы үчүн төлөмдүн өлчөмү балыктардын: планктон (фито- жана зоопланктон), бентос (фито- жана зообентос) сыяктуу тоют организмдеринин көлмөлордүн табигый азык-түлүк базасын пайдалануунун эсебинен түзүлгөн бүткүл вегетация мезгилине балык өндүрүүнүн негизинде аныкталат. Балыктын да, тоют организмдеринин да биомассасынын көбөйүшү температуралык, климаттык (балык өстүрүүчү) зонага, көлмөнүн түрүнө, биогендик аминдердин деңгээлине, тереңдик көрсөткүчтөрүнө, ашыкча өсүүгө, топурактын түрүнө ж.б.  көз каранды.

40.   Бүткүл вегетация мезгилинде (суу сактагычтар үчүн вегетация мезгилинин башталышы болуп абанын температурасы +15°С жана андан жогору белгиленет) климаттык шарттарга жараша тоют организмдеринин туруктуу муундары (жаңы муундардын пайда болушу) пайда болот.

41.   Көлмөлөрдүн биоөндүрүштүк потенциалын баалоо үчүн биомасса жана биоөндүрүш түшүнүктөрү колдонулат. Биомасса – тирүү организмдердин органикалык заттарынын көлөмүнүн бирдигине (фито- жана зоопланктондорго) г/м³ менен туюнтулган массасы. Биоөндүрүш - белгилүү бир убакыттын ичинде тирүү организмдер тарабынан түзүлгөн органикалык заттардын массасы: бир саат, бир сутка, бир айда.

 § 2. Жайыт жана рекреациялык аквакультураны жүргүзүү үчүн балык чарбалык көлмөлөрүн пайдалангандыгы үчүн төлөмдүн өлчөмүн эсептөө

42.   Көлмөлөрдү пайдалангандыгы үчүн төлөмдүн өлчөмү балыктын биомассасынын жалпы өсүшүн аныктоочу белгиленген сумманы, көлмөнүн түрүн, кыртыштын түрүн, көлмөнүн тереңдигин, ашыкча өсүү пайызын, балык өскөн зонасын жана көлмөнүн өзүнүн аянтын эске алган коэффициенттерди камтыйт.

1)     Балык өскөн зонага жараша ай сайын балык өндүрүүнү эсепке алуу менен балык чарбалык көлмөлөрдү товардык жайыт жана рекреациялык аквакультура үчүн пайдалангандыгы үчүн төлөмдүн өлчөмүн эсептөө төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

П = Ф_о х К₁ х К₂ х К₃ х К₄ х К₅ х S

мында:

П – пайдалануу үчүн төлөмдүн өлчөмү (бардык вегетация мезгили үчүн сом менен);

Ф_о – көлмөнүн 1 га суу бетинин аянтына бир ай ичинде зообентос менен зоопланктонду керектөөчү балыктын биомассасынын жалпы өсүшүн аныктоочу белгиленген көлөм;

К₁ – көлмөнүн түрүн эске алган коэффициент (1-таблица);

К₂ – топурактын түрүн эске алуу коэффициенти (2-таблица);

К₃ – суу объектинин тереңдигин эске алуу коэффициенти (3-таблица);

К₄ – жогорку жана суу өсүмдүктөрү бар суу объектисинин ашыкча өсүшүн эсепке алган коэффициент (4-таблица);

К₅ – балык өскөн зонасы, абанын температурасы 15⁰С жогору болгон айлардын орточо саны (5-таблица);

S – суу объектисинин суу бетинин аянты.

Белгиленген өлчөмдү Ф_о эсептөө төмөнкү формула боюнча бир айдын ичинде суу сактагычтын 1 га акваториясына зообентос жана зоопланктонду керектөөчү балыктын биомассасынын өсүшүнүн суммасы катары төмөнкү формула боюнча аныкталат:

Ф_{о =} Ф_б + Ф_п

мында:

              Ф_{б –} зообентостун эсебинен балыктын өсүшүнүн белгиленген көлөмү;

              Ф_п – зоопланктондун эсебинен балыктардын өсүүсүнүн белгиленген көлөмү.

2)     Зообентос боюнча мүмкүн болуучу балык өндүрүүнү эсептөө төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

мында:

Ф_б – прирост биомассы рыбы за счет зообентосных организмов; зообенттик организмдердин эсебинен балык биомассасынын көбөйүшү;

Р/В – бул өндүрүштүн өсүшүнүн (Р) орточо биомассага (В) катышы, анын мааниси 5;

В – зообентостун орточо биомассасы: 1,432 г/м²;

S – биотоптун/көлмөнүн аянты, 1 га;

R – бентофаг балыктарынын зообентосту пайдалануу коэффициенти 70%;

КК– организмдердин азыктануу коэффициенти - 6.

Эсептөөлөр:   

Баардыгы: 0,835 г/м² же 8,35 кг/га.

4) Зоопланктондун негизинде мүмкүн болуучу балык өндүрүүсүн эсептөө төмөнкү формула менен жүргүзүлөт:

мында:

Ф_п – зоопланктондун эсебинен балык биомассасынын көбөйүшү;

Р/В – бул өндүрүштүн өсүшүнүн (Р) орточо биомассага (В) катышы, анын мааниси 15;

W –  суунун көлөмү;

В – зоопланктондун орточо биомассасы: 0,14 г/м3;

R – зоопланктонду балыктын пайдалануу коэффициенти 50%;

КК – зоопланктондун тоют коэффициенти, зоопланктондук организмдер үчүн - 10.

Эсептөөлөр:

Баардыгы: 0,105 г/м³ же 1,05 кг/га.

5) Зообентостун жана зоопланктондун (табигый балык өндүрүшүнүн) эсебинен балыктын жалпы өсүшү:

Ф_о = 8,35 кг + 1,05 кг = 9,4 кг/га                         

6) Сом менен көрсөтүлгөн табигый балык өндүрүү төмөнкүнү түзөт:

9,4 кг/га х 50 сом = 470 сом.

(Эскертүү: Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2015-жылдын 20-октябрындагы № 715 “Кыргыз Республикасында жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин атайын пайдалангандыгы үчүн акы төлөөнүн ставкаларын жана аларды алуу жана пайдалануу тартибин бекитүү жөнүндө” токтому менен бекитилген 1 кг ири балыктын, ошондой эле лосось жана ак балыктын түрлөрүн атайын пайдалануу үчүн ставкалары)

470 сом – бул көлмөнүн бир гектар суу бетин бир айга пайдалангандыгы үчүн төлөмдүн белгиленген өлчөмү.

Жаныбарлар дүйнөсүн (балыктарды) өзгөчө пайдалануу үчүн тарифтер жогорулаган учурда белгиленген сумма тарифке ылайык өзгөрөт.

43.         Балык чарба көлмөлөрүн пайдалангандыгы үчүн төлөмдүн өлчөмүн эсептөө белгиленген өлчөмдү (Ф_о) төмөнкү коэффициенттерге көбөйтүү жолу менен жүргүзүлөт.

44.         Коэффициенттердин маанилери:

Суу объектинин түрүн эске алуучу коэффициенттин мааниси (К₁)

1-таблица

 Кыртыштын сапатын эсепке алуучу көлмөлөрдүн табигый өндүрүмдүүлүгүн оңдоо коэффициенти (К₂)

2-таблица

 Суу объектинин тереңдигин эске алуучу коэффициенттин мааниси (К₃)

3-таблица

Жогорку суу өсүмдүктөрү бар суу объектисинин ашыкча өсүүсүн эске алуучу коэффициенттин мааниси (К₄)

Таблица 4

Кыргыз Республикасындагы көлмө балык өстүрүүчү зоналар

5-Таблица

Мисалы:

Жайыт жана рекреациялык аквакультура үчүн көлмөлөрдү пайдалангандыгы үчүн төлөмдөрдү эсептөө көлмөнүн паспорттук маалыматтары боюнча төмөндөгүдөй жүргүзүлөт:

Жалал-Абад облусунун Токтогул районунда жайгашкан өсумдүктөрү төмөн, түбү таштак, аянты 70 га болгон терең суу сактагыч үчүн:

П = Ф_п х К₁ х К₂ х К₃ х К₄ х К₅ х S

П = 470 сом х 1,0 х 0,4 х 0,93 х 0,7 х 4,3 х 70 га = 1 жылга 36 839 сом

§ 2. Садоктук аквакультураны жүргүзүү үчүн балык чарбалык көлмөлөрдү пайдалангандыгы үчүн төлөмдү эсептөө

45.   Товардык садоктук аквакультураны жүргузүү үчүн Балык чарбалык көлмөлөрүн пайдалангандыгы үчүн төлөм зоопланктонду гана жеген балыктын биомассасынын көбөйүшүн аныктоочу белгиленген өлчөмдү (төмөндү кара), көлмөнүн түрүн, кыртыштын түрүн, көлмөнүн тереңдигин, өсүмдүктүн пайызын, балык өскөн зонасын, садоктун курулуштун бийиктигин жана берилген колмөнүн тилкесинин аянтын эске алган коэффициенттерди камтыйт.

Балык өскөн зонага жараша ай сайын табигый балык өндүрүүнү эсепке алуу менен балык чарбалык көлмөөрүн товардык садоктук аквакультурасы үчүн пайдалангандыгы үчүн төлөмдүн өлчөмүн эсептөө төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

П = Ф х К₁ х К₂ х К₃ х К₄ х h х S

мында:

П – пайдалануу үчүн төлөмдүн өлчөмү (балык өскөн зонага жараша бүткүл вегетация мезгилине сом менен);

Ф – көлмөнүн суу бетинин 1 га аянтына вегетация мезгилинин бир айынын ичинде зоопланктонду керектөөчү балыктын биомассасынын көбөйүшүн аныктоочу белгиленген өлчөм;

К₁ – көлмөнүн түрүн эске алган коэффициент (1-таблица);

К₂ – кыртыштын сапатын эске алган коэффициенти (2-таблица);

К₃ – жогорку жана суу өсүмдүктөрү бар суу объектисинин өсүмдүктөрүн эсепке алган коэффициент (4-таблица);

К₄ – рыбоводная зона, среднее количество месяцев с температурой воздуха выше 15⁰С (таблица 5); балык өскөн зонасы, абанын температурасы 150С жогору болгон айлардын орточо саны (5-таблица);

h – высота садкового сооружения;

S – площадь предоставленного в пользование водного зеркала водоема.

Садоктук аквакультурадагы белгиленген өлчөмдү (Ф) эсептөө үчүн Кыргыз Республикасынын балык чарба көлмөлөүндөгү зоопланктонду гана керектөөнүн эсебинен алынган табигый балык өндүрүшүнүн орточо мааниси гана эске алынат. Себеби, балык өстүрүү эрежелери боюнча садоктук конструкциялары суу сактагычтын түбүнөн 3 метрден кем эмес тереңдикте орнотулат (ошондуктан зообенттик организмдерди жебейт).  

Зоопланктон боюнча мүмкүн болуучу балык өндүрүүнү эсептөө төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

Ф – бир айдын ичинде зоопланктонду керектөөчү балыктын биомассасынын өсүшүн аныктоочу белгиленген чоңдук;

Р/В – бул өндүрүштүн өсүшүнүн (Р) орточо биомассага (В) катышы, анын мааниси 15;

W – 1 м³ суунун көлөмү;

В – зоопланктондун орточо биомассасы: 1,27 г/м³;

R – балыктын зоопланктонду пайдалануу коэффициенти, 50%;

КК – зоопланктондун азыктандыруу коэффициенти, зоопланктондук организмдер үчүн 10 түзөт.

Эсептөөлөр:

 = 0,95 г/м³       

Табигый балык өндүрүшү: 0,95 г/м³ или 9,5 кг/га.

Сом менен чагылдырылган табигый балык өндүрүү: 9,5 кг/га х 60 сом = 570 сом/га.

(Эскертүү: Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2015-жылдын 20-октябрындагы № 715 “Кыргыз Республикасында жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин атайын пайдалангандыгы үчүн акы төлөөнүн ставкаларын жана аларды алуу жана пайдалануу тартибин бекитүү жөнүндө” токтому менен бекитилген 1 кг тоют объектилерин атайын пайдалануу үчүн тариф 60 сомду түзөт).

570 сом – бул садоктук курулуштары үчүн бир айга көлмөнүн 1 гектар жерин пайдалануу үчүн төлөмдүн белгиленген өлчөмү (жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануунун ставкасына жараша болот)

Жаныбарлар дүйнөсүн атайын пайдалануу (балыктардын тоют объекттери) үчүн тарифтер жогорулаган учурда белгиленген сумма тарифке ылайык өзгөрөт.

46.   Балык чарбалык колмөлөүн товардык садоктук аквакультурасы үчүн пайдалангандыгы үчүн төлөмдүн өлчөмүн эсептөө белгиленген өлчөмдү (Ф) жогоруда көрсөтүлгөн коэффициенттерге көбөйтүү жолу менен жүргүзүлөт.

Мисалы:

Жалал-Абад облусунун Токтогул районунда жайгашкан өсумдүктөрү төмөн, түбү таштак, аянты 10 га болгон терең суу сактагыч үчүн:

П = Ф х К₁ х К₂ х К₃ х К₄ х h х S

П = 570 сом х 1 х 0,4 х 0,7 х 4,3 х 5 м х 10 га = 1 жылга 34 314 сом.

47.          Келишимди бузуу аныкталган бузуулар жөнүндө текшерүү актыларын берүү боюнча балык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын буйругун чыгаруу, көлмө-сууну пайдалануучуга кабарлоо жиберүү аркылуу ишке ашырылат.

Келишимди бузуунун негиздери төмөнкүлөр:

1) көлмө-сууну арналышы боюнча 3 жылдан ашык пайдаланбоо;

2) балык чарба көлмөлөрүн максаттуу пайдаланбоо;

3) Балык чарба фондунун көлмөлөрүн пайдалануу укугун берүү жөнүндө келишимдин талаптарын сактабоо;

4) чексиз балык уулоо;

5) бир жылдын ичинде ижара акысын төлөбөгөн учурда соттун чечими боюнча;

6) субижарага берүү;

7) балык чарба көлмөсү же көлмө-суунун участогу пайдаланууга берилген юридикалык жак жоюлганда же жеке жак (жеке ишкер) каза болгондугуна байланыштуу;

8) балык чарба көлмөлөрүн же көлмө-суулардын участокторун пайдалануу укугунун колдонуу мөөнөтүнүн бүтүшү;

9) балык чарба көлмөсү же көлмө-суунун участогу берилген жак аны пайдалануу укугунан баш тартканда;

10) келишимде көрсөтүлгөн башка учурларда.

48.   Балык чарбалык көлмөнү же колмөнүн тилкесин пайдалануу укугун мажбурлап токтотуу төмөнкүдөй учурларда жүзөгө ашырылат:

– балык өстүрүүчү аймак жайгашкан балык чарба көлмөнүн же анын бир бөлүгүн мамлекеттик муктаждыктар үчүн пайдалануу зарылчылыгы келип чыкканда;

– балык өстүрүү тилке өз багыты боюнча пайдаланылбаса же балык чарба чөйрөсүндөгү мыйзамдарын бузуу менен пайдаланылбаса.

49.   ​​Балык чарба көлмөнү же анын тилкесин пайдалануу укугун мажбурлап токтотуу балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын чечими боюнча жүзөгө ашырылат.

50.   Балык чарба көлмөнү же анын тилкесин пайдалануу укугун мажбурлап токтотуу жөнүндө чечим сот тартибинде даттанылышы мүмкүн.

6-глава. Балык чарбасы жаатындагы ыйгарым

укуктуу органдын келишим бузулгандан кийинки

иш-аракеттеринин тартиби

51.   Балык чарба суу объектисин пайдалануу укугу буйрукта көрсөтүлгөн күндөн тартып же соттун чечими күчүнө кирген күндөн тартып токтотулду деп эсептелет.

52.   Пайдалануучу суу объектисиндеги чарбалык ишти токтотууга, суу биоресурстарын кармоону токтотууга, суу объектисин өткөрүп бергенге чейин гидротехникалык жана башка объекттердин сакталышын камсыз кылууга милдеттүү.

53.   Ыйгарым укуктуу орган балык чарба суу объектисин кабыл алуу үчүн комиссия түзөт (зарыл болгон учурда).

54.   Пайдалануучу суу объектисин өткөрүп берүүгө даярдайт, аймакты жабдуулардан, торлордон, садоктардан жана башка мүлктөн бошотот, суу объектисин жана жээк аймагын келишимдин шарттарына жана экологиялык талаптарга ылайык келген абалга келтирет.

55.   Суу объектисин кайтарып берүү кабыл алуу-өткөрүп берүү актысы боюнча жүргүзүлөт.

56.   Актыда өткөрүп берүү датасы жана орду, суу объектисинин жана балык өстүрүү участогунун абалы, бузуулардын жана чарбалык иштин кесепеттеринин болушу (жоктугу), өткөрүлүп берилүүчү жана демонтаждалган мүлк жөнүндө маалыматтар көрсөтүлөт.

57.   Актка балык чарбасы жаатындагы ыйгарым укуктуу органдын өкүлү, пайдалануучу (же анын ыйгарым укуктуу өкүлү) кол коёт.

58.   Эгерде пайдалануучу кабыл алуу-өткөрүп берүү актысына кол коюудан баш тартса же четтесе, бир тараптуу акт түзүлөт, суу объектисинин иш жүзүндөгү абалы катталат.

59.   Балык чарбасы жаатындагы ыйгарым укуктуу орган сотко кайрылууга, контролдук жана көзөмөлдүк ыйгарым укуктарынын чегинде чара көрүүгө укуктуу.

60.   Ижара акысынын, айыптык санкциялардын (эгерде бар болсо), суу биоресурстарына келтирилген зыяндын ордун толтуруунун акыркы эсеби жүргүзүлөт.

61.         Келишимдин бузулушу жөнүндө маалымат тиешелүү реестрлерге, ыйгарым укуктуу органдын эсепке алуу базаларына киргизилет.