МетодикаКүчүндө

Мунай продуктуларын өндүрүүдө булгоочу заттардын эмиссиясын эсептөө методикасы (Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна)

Номер: № 01-01/50
Кабыл алынган дата: 25 февраля 2026 года
Каттоо: № 63 · 27 февраля 2026 года
Расмий жарыялоо: 26 февраля 2026 года
Чыгарган: Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги
Жрыялоо булагы: https://mnr.gov.kg
Документтин коду: 230043264

Тиркеме 5

(Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна)

МУНАЙ ПРОДУКТУЛАРЫН ӨНДҮРҮҮДӨ БУЛГООЧУ ЗАТТАРДЫН ЭМИССИЯСЫН ЭСЕПТӨӨ МЕТОДИКАСЫ

1. Уюшкан булактар.

1.1. Түтүктүү мештерде отунду күйгүзгөндө заттардын чыгуу көлөмү (кг/саат) төмөнкүчө эсептелет.

а) Күкүрттүү газ:

, (1)

В – күйүүчү майдын чыгымы (кг/саат), Sr – суюк күйүүчү майдагы күкүрттүн курамы (%), b – суюк күйүүчү майдын массалык үлүшү; [H2S] – газ түрүндөгү күйүүчү майдагы күкүрттүү суутектин курамы (массасы боюнча %).

б) Көмүр кычкыл газы жана метан:

(2)

в) Азот оксиддери:

, (3)

мында - NO2ге которулган азот оксиддеринин концентрациясы (кг/м3); Vг – күйүү продуктуларынын көлөмү (м3/саат), аны болжолдуу түрдө төмөнкү формула боюнча аныктоого болот:

V_г= 7,84бВЭ, (4)

Б-чыгарылган түтүн газдарындагы абанын ашыкча коэффициенти; Э – отундун энергетикалык эквиваленти (5.1-таблица).

Отун аралашмасы үчүн:

, (5)

Мында Эж жана Эг – тиешелүү түрдө суюк жана газ түрүндөгү отундун энергетикалык эквиваленти. Азот оксиддеринин концентрациясы (кг/м3) ФГМ тибиндеги форсункалар менен жабдылган мештерде отунду күйгүзгөндө төмөнкү формула боюнча аныкталат:

(6)

- бир форсунканын иш жүзүндөгү орточо жылуулук өндүрүмдүүлүгү (МДж/саат), Qp – бир форсунканын эсептик жылуулук өндүрүмдүүлүгү (МДж/саат; паспорт боюнча кабыл алынат), Vсг – кургак күйүү продуктуларынын көлөмү (м3/саат), n – форсункалардын саны; Vсг/Vг катышы 1-таблица боюнча кабыл алынат.

Жалынсыз күйүүчү от жагуучу түзүлүштөр менен жабдылган мештер үчүн (6.) формуласына 0,8ге барабар коэффициент киргизилет. Азоттун диоксидинин (NO2) эмиссиясы NOx эмиссиясынын 0,05 бөлүгүн түзөт деп кабыл алынат.

г) Чаң:

(7)

А^{r - Күйүүчү майдын күлү (% массасы боюнча).}

Таблица 1

Күйүүчү майдын энергетикалык эквивалентинин Э маанилери жана чыгып жаткан түтүн газдарындагы кургак жана нымдуу күйүү продуктуларынын көлөмдөрүнүн катышы б абанын ашыкча коэффициентине жараша Vсг/Vг.

Күйүүчү май	Мааниси Э	Мааниси V_сг/V_г абанын ашыкчалык коэффициенти б менен
Күйүүчү май	Мааниси Э	1,0	1,2	1,4	1,6	1,8	2,0
Жаратылыш газы	1,62	0,81	0,84	0,86	0,88	0,89	0,90
Нефть өндүрүшүнүн газы	1,50	0,83	0,85	0,87	0,88	0,89	0,90
Түз айдалуучу газ	1,50	0,85	0,87	0,89	0,90	0,91	0,92
Водород камтыган газ	2,30	0,76	0,80	0,82	0,84	0,86	0,87
Пиролиз, кокстоо, термикалык жана каталитикалык крекинг газдары	1,60	0,84	0,86	0,87	0,88	0,89	0,90
Мазуттар, жарым гудрондор, гудрон, экстракт, крекинг калдыктары	1,37	0,85	0,87	0,89	0,90	0,90	0,92

Эскертүү. Суюк отундар үчүн нымдуу күйүү продуктуларынын көлөмү 1 кг отунга 0,5 кг буунун эсебинен алынган.

1.2 Газ-мотордук компрессорлор менен булгоочу заттардын чыгындыларынын саны (кг/саат) төмөнкү формулалар боюнча аныкталат:

; (8)

; (9)

; (10)

мында В – отундун чыгымы (кг/саат).

1.3. АВТК орнотмолорунун вакуум жаратуучу системаларынын буу-эжектордук агрегатынын акыркы баскычынан чыгарылган конденсацияланбаган газдардагы булгоочу заттардын чыгарылышынын көлөмү вакуумдук колоннанын үстүнөн чыгарылган газойл фракцияларынын жалпы көлөмүнөн келип чыгып төмөнкүчө аныкталат.

а) Углеводороддор. Углеводороддордун суммасынын көлөмүн эсептөө (кг/саат) төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

(11)

Бул жерде Вс – вакуумдук колоннадагы сырьенун чыгымы (т/саат); з – газ тазалоочу түзүлүштүн иштөө натыйжалуулугунун коэффициенти (1-тиркемени караңыз); qгф – газойл фракцияларынын чыгышы (масса боюнча %), ал төмөнкү формула боюнча аныкталат:

(12)

мында t – колоннанын үстүнкү температурасы (оС); Р – колоннанын үстүнкү басымы (гПа); Z – суу буусунун чыгымы (масса боюнча %); m – чийки затта 350 оС чейин кайноо температурасы бар фракциялардын курамы (көлөм боюнча %).

Эгерде буу эжектордук насостун акыркы баскычынан чыккан конденсацияланбаган газдар конденсатор аркылуу чыгарылса, эсептөө төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

(13)

б) Күкүрттүү суутек. Конденсатор аркылуу да, андан тышкары да чыгарылганда конденсацияланбаган газдардагы күкүрттүү суутектин саны (кг/саат) төмөнкү формула боюнча аныкталат:

(14)

мында S – вакуумдук колоннанын чийки затындагы күкүрттүн курамы (массасы боюнча %).

1.4. Заттарды булгаган заттардын бууларына каныккан инерттүү газдын же абанын идиштеринен үйлөтүүдөгү чыгарылган заттардын көлөмү (кг/саат) бул газдардын жалпы чыгымынан (Vг м3/саат) жана булгаган заттардын концентрациясынан (Сi кг/м3) эсептелет.

(15)

Нефть фракцияларынын бир компоненттүү системалары үчүн Ci (кг/м3) төмөнкү формула боюнча аныкталат:

(16)

мында РS – берилген температурадагы продуктунун каныккан буусунун басымы (гПа); Р – үйлөтүү линиясындагы абсолюттук басым (гПа); МП – продуктунун буусунун молекулярдык массасы. Көп компоненттүү системалардын курамына кирген заттар үчүн,

(17)

мында Рi – компоненттин каныккан буусунун басымы, ал газ чыгаруу линиясындагы газдын температурасына барабар температурада (гПа); хi – компоненттин суюк фазадагы молярдык үлүшү.

1.5. Каталитикалык крекинг орнотмолорунун катализаторун регенерациялоодо булгоочу заттардын чыгышынын көлөмү (кг/саат) төмөнкү формулалар боюнча эсептелет:

(18)

(19)

(20)

(21)

Мында Вк – катализатордун бетинен күйүп кеткен кокстун саны (кг/саат), ал төмөнкү формула боюнча аныкталат:

(22)

мында n – катализатордун айлануу эселиги (тонна чийки зат/тонна); Вс – установкадагы чийки заттын чыгымы (тонна/саат); С1 жана С2 – регенерацияга чейинки жана андан кийинки катализатордогу кокстун курамы (масса боюнча % менен).

Катализаторду регенерациялоодо пайда болгон газдардын чыгышынын көлөмү (V м3/саат) регенерацияга берилген абанын көлөмүнө (Vв м3/саат) барабар, башкача айтканда

(23)

Көкстөгү күкүрттүн курамы боюнча күкүрттүү газдын (кг/саат) чыгышы төмөнкүчө эсептелет (масса боюнча %):

(24)

же болбосо чийки заттагы күкүрттүн курамы боюнча (масса боюнча %):

(25)

1.6. Өндүрүштүк бөлмөлөрдүн абасында камтылган булгоочу заттардын жалпы алмашуу вентиляциясы аркылуу чыгуучу заттардын саны (кг/саат) төмөнкү формула боюнча аныкталат:

(26)

Срз - жумушчу зонадагы жылытуу мезгилиндеги булгоочу заттын орточо концентрациясы (мг/м3); k – оңдоо коэффициенти. Борбордон четтөөчү насостор менен жабдылган насостор үчүн k = 1,5; поршендик насостор үчүн – k = 3; компрессордуктар үчүн k = 2; - Желдетүүчү орнотмолордун жалпы өндүрүмдүүлүгү (м3/саат).

1.7. Факелдик түзүлүштөрдө газды күйгүзгөндө i-заттык булгоочу заттын (кг/саат) чыгуу көлөмү төмөнкү формула боюнча аныкталат:

(27)

Мында Вг – факелге кеткен газдын чыгымы (кг/саат); ki – эксперименталдык жол менен аныкталган коэффициент (СО үчүн k ≈ 2 x 10-2, үчүн k ≈ 5 x 10-4, NOx үчүн k ≈ 3 x 10-3).

Түтүнсүз газды күйгүзүүчү түзүлүш жок болгон учурда, булгоочу заттарды (5.27) формуласы боюнча эсептөөдө төмөнкү k1 маанилерин кабыл алуу зарыл: СО – 0,25; коо учун , для сажи – 3х10^-2.

Күкүрттүү газдын чыгышынын көлөмүн аныктоо төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

(28)

мында [H2S] – күйүүчү газдагы күкүрттүү суутектин курамы (массасы боюнча %).

2. Уюшулбаган булактар.

2.1. Негизги абалда газ жана буу фазасында турган заттар бар аппараттардан, колонналардан, реакторлордон жана башка идиштерден бөлүнүп чыккан газдардын жана буулардын көлөмү (кг/саат) төмөнкү формула боюнча эсептелет:

(29)

Р – аппараттагы басым (гПа); V – аппараттын көлөмү (м3); МП – мунай заттарынын бууларынын орточо молярдык массасы (г/моль); аппаратка жүктөлгөн продуктунун кайноо температурасына жараша кабыл алынат (2-таблица); Т – аппараттагы орточо температура (К). Эгерде аппаратта заттын көпчүлүк бөлүгү суюк фазада болсо, анда атмосферага чыгарылган заттардын көлөмүн эсептөө төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

(30)

Кд – суюктуктун (нефть продуктусунун) кайноо температурасынын орточо көрсөткүчүнө жана аппараттагы температуранын орточо көрсөткүчүнө жараша болгон коэффициент (3-таблица).

Жылуулук алмаштыргыч аппараттардан жана айдап чыгаруучу каражаттардан атмосферага чыккан заттардын көлөмү жабдуунун түрүнө жана продуктунун түрүнө жараша аныкталат (4-таблица).

Технологиялык орнотмолордун уюшулбаган чыгарылыштарындагы булгоочу заттардын (көмүр суутектери, күкүрттүү суутек ж.б.) көлөмү (кг/саат) төмөнкү формула боюнча эсептелет:

(31)

- чийки заттагы, реагенттердеги жана технологиялык орнотмонун айрым продуктуларындагы булгоочу заттардын массалык курамы (бирдиктин үлүшү); Вс – чийки заттын чыгымы (кг/саат); - даяр продукциянын айрым түрлөрүнүн алынуучу саны (кг/саат); kp – технологиялык орнотмолордун аппараттарында айлануучу заттардын (мисалы, селективдүү эриткичтер, курамында суутек бар газ) чийки затка болгон массалык катышы (бирдиктин үлүшү).

2.2. Айлануучу суу менен камсыздоонун 1-, 2-, 3- жана 4-системаларынын мунай бөлгүчтөрүнүн бетинен чыккан заттардын көлөмү (кг/саат) төмөнкү формула боюнча эсептелет:

(32)

Fноi - i-системанын мунай бөлгүчтөрүнүн суюктук бетинин аянты (м2); беттин жабылышынын даражасына жараша болгон К11 коэффициенти (5-таблица); i-системанын мунай бөлгүчтөрүнүн бетинен чыккан булгоочу заттардын (жалпы) салыштырмалуу чыгышы (кг/(м2 саат)) qноi (6-таблица).

Таблица 2

Нефть продуктуларынын бууларынын молекулярдык массасынын мааниси (М_п г/моль) кайноо температурасынын башталышына жараша (t_нк, ^оС)

t_нк	М_п	t_нк	М_п	t_нк	М_п	t_нк	М_п	t_нк	М_п	t_нк	М_п
30	63,0	60	81,0	90	98,0	150	128,0	210	165,0	355	295,0
31	63,6	61	81,6	92	98,0	152	129,0	212	167,0	360	300,0
32	64,2	62	82,2	94	99,5	154	130,0	215	169,0	365	307,0
33	64,8	63	83,8	96	100,5	156	131,0	220	172,5	370	312,5
34	65,4	64	83,4	98	101,5	158	132,0	225	176,0	375	318,0
35	66,0	65	84,0	100	102,5	160	133,5	230	180,0	380	324,5
36	66,6	66	84,6	102	103,5	162	135,0	235	184,0	385	330,0
37	67,2	67	85,2	104	104,0	164	136,0	240	187,5	390	337,5
38	67,8	68	85,8	106	105,0	166	137,0	245	191,5	395	343,0
39	68,4	69	86,4	108	106,0	168	138,5	250	195,0	400	350,0
40	69,0	70	87,0	110	107,0	170	140,0	255	199,0	405	356,5
41	69,6	71	87,6	112	108,0	172	141,0	260	203,5	410	364,0
42	70,2	72	88,2	114	109,0	174	142,0	265	207,0	415	370,0
43	70,8	73	88,8	116	110,0	176	143,0	270	211,5	420	378,0
44	71,4	74	89,4	118	111,0	178	144,5	275	215,0	425	385,0
45	72,0	75	90,0	120	112,0	180	146,0	280	220,0	430	392,2
46	72,6	76	90,6	122	113,0	182	147,0	285	224,0	435	400,0
47	73,2	77	91,2	124	114,0	184	148,0	290	228,5	440	407,0
48	73,8	78	91,8	126	115,0	186	149,5	295	233,0	445	415,0
49	74,4	79	92,4	128	116,0	188	151,0	300	237,5	450	422,0
50	75,0	80	93,0	130	117,0	190	152,0	305	242,0	455	430,0
51	75,6	81	93,5	132	118,0	192	153,5	310	247,0	460	438,5
52	76,2	82	94,0	134	119,0	194	155,0	315	254,0	465	446,0
53	76,8	83	94,5	136	120,0	196	156,0	320	257,5	470	455,0
54	77,4	84	95,0	138	121,0	198	157,5	325	263,0	475	463,0
55	78,0	85	95,5	140	122,0	200	159,0	330	268,0	480	474,0
56	78,6	86	96,0	142	123,5	202	160,0	335	273,0	485	482,0
57	79,2	87	96,5	144	124,5	204	161,5	340	278,5	490	491,0
58	79,8	88	97,0	146	125,5	206	162,5	345	284,0	495	500,0
59	80,4	89	97,5	148	126,0	208	163,0	350	289,5	500	510,0

Таблица 3

Нефть продуктунун орточо кайноо температурасына жана аппараттагы орточо температурага жараша К_д коэффициентинин мааниси.

^oC	^oC
^oC	<20	20 – 52	53 – 84	85 – 112	113 – 128	139 – 162	163 – 185	186 – 206
-20	0,40	0,51	0,69	0,96	1,31	1,86	2,52	3,59
-10	0,37	0,47	0,63	0,85	1,15	1,59	2,11	2,94
0	0,34	0,44	0,56	0,75	0,99	1,32	1,70	2,30
10	0,32	0,41	0,51	0,67	0,97	1,14	1,45	1,90
20	0,30	0,38	0,46	0,61	0,78	0,99	1,24	1,60
30	0,28	0,35	0,43	0,57	0,71	0,89	1,11	1,40
40	0,26	0,33	0,39	0,51	0,64	0,79	0,98	1,20
50	-	0,31	0,37	0,47	0,58	0,72	0,89	1,08
60	-	-	0,35	0,44	0,53	0,65	0,79	0,95
70	-	-	0,33	0,41	0,50	0,60	0,73	0,86
80	-	-	0,31	0,38	0,46	0,55	0,56	0,78
90	-	-	-	0,36	0,43	0,51	0,61	0,71
100	-	-	-	0,34	0,40	0,48	0,66	0,65
110	-	-	-	0,32	0,38	0,45	0,52	0,60
120	-	-	-	-	0,36	0,42	0,49	0,56
130	-	-	-	-	0,34	0,40	0,46	0,52
140	-	-	-	-	0,32	0,38	0,43	0,49
150	-	-	-	-	-	0,35	0,40	0,46
160	-	-	-	-	-	0,33	0,37	0,43
170	-	-	-	-	-	0,31	0,35	0,40
180	-	-	-	-	-	-	0,33	0,38
190	-	-	-	-	-	-	0,31	0,36
200	-	-	-	-	-	-	-	0,34
210	-	-	-	-	-	-	-	0,32

Табл. 3 уландысы.

^оС	^оС
^оС	207 – 226	227 – 244	246 – 262	263 – 278	279 – 294	295 – 310	311 – 324	325 – 350	>350
-20	3,76	-	-	-	-	-	-	-	-
-10	3,25	-	-	-	-	-	-	-	-
0	2,76	3,56	-	-	-	-	-	-	-
10	2,25	2,84	3,56	4,36	-	-	-	-	-
20	1,85	2,30	2,81	3,41	4,06	4,89	-	-	-
30	1,60	1,97	2,36	2,84	3,37	4,01	-	-	-
40	1,35	1,64	1,93	2,28	2,67	3,13	3,56	4,14	4,65
50	1,19	1,43	1,68	1,97	2,29	2,66	3,00	3,46	3,87
60	1,04	1,23	1,43	1,66	1,90	2,20	2,44	2,79	3,59
70	0,94	1,10	1,27	1,47	1,67	1,92	2,11	2,37	2,65
80	0,83	0,97	1,11	1,28	1,44	1,64	1,79	1,95	2,21
90	0,76	0,88	1,00	1,15	1,28	1,45	1,57	1,74	1,95
100	0,68	0,79	0,89	1,01	1,13	1,26	1,35	1,53	1,68
110	0,64	0,73	0,82	0,93	1,02	1,13	1,23	1,37	1,50
120	0,59	0,67	0,75	0,84	0,92	1,11	1,12	1,22	1,33
130	0,55	0,62	0,70	0,78	0,85	0,93	1,02	1,11	1,22
140	0,51	0,57	0,64	0,72	0,78	0,85	0,93	1,01	1,10
150	0,47	0,53	0,59	0,65	0,70	0,78	0,85	0,91	0,98
160	0,45	0,50	0,56	0,62	0,66	0,73	0,79	0,85	0,92
170	0,42	0,47	0,52	0,58	0,62	0,68	0,74	0,79	0,85
180	0,40	0,44	0,49	0,54	0,57	0,63	0,68	0,73	0,79
190	0,37	0,41	0,46	0,50	0,53	0,58	0,63	0,67	0,72
200	0,35	0,38	0,42	0,46	0,48	0,53	0,58	0,62	0,66
210	0,33	0,36	0,40	0,44	0,46	0,51	0,52	0,55	0,62
220	0,31	0,34	0,38	0,42	0,43	0,48	0,51	0,53	0,58
230	-	0,32	0,36	0,39	0,40	0,45	0,49	0,52	0,55
240	-	-	0,34	0,37	0,38	0,42	0,45	0,48	0,51
250	-	-	0,32	0,35	0,36	0,40	0,42	0,45	0,48
260	-	-	-	0,33	0,34	0,38	0,40	0,43	0,46
270	-	-	-	0,31	0,32	0,36	0,38	0,41	0,44
280	-	-	-	-	0,31	0,34	0,36	0,39	0,41
290	-	-	-	-	-	0,32	0,34	0,37	0,39
300	-	-	-	-	-	0,31	0,32	0,34	0,37

Таблица 4

Нефть продуктунун түрүнө же суюктуктун кайноо температурасынын орточо көрсөткүчүнө (tк, °C) жараша жылуулук алмашуучу жабдуунун жана сордуруучу каражаттардын бирдигине чыккан эмиссиялардын көлөмү (кг/саат)

Аппаратура жана насостук жабдуулар	Газ, бензин жана суюктук с t_к < 120 ^оС	Керосин, дизель майы жана суюктуктар с t_к = 120 . . . 300 ^оС	Нефть, мазут жана суюктуктар с t_к > 300 ^оС
Кабык-түтүк жылуулук алмаштыргыч түтүк аралыгы	0,20	0,10	0,05
түтүктөр аралык мейкиндик	0,20	0,10	0,05
Кабыкча түтүктүү муздаткыч	0,20	0,10	0,05
Кабыкча түтүктүү кайнаткыч	0,20	0,10	0,05
Чөмүлтүлүүчү муздаткыч	1,00	0,50	0,01
Аба менен муздатуучу аппарат	0,10	0,07	0,04
Валдын бир пломбасы бар борбордон четтөөчү насостор торц	0,08	0,04	0,02
сальник	0,14	0,07	0,03
Борбордон четтөөчү эки валдуу пломбалуу насостор учтуу май бези менен	0,14	0,07	0,03
сальник	0,26	0,13	0,05
Борбордон четтөөчү кош учтуу пломбалуу же ЦНГ тибиндеги май бези жок насостор	0,02	0,01	0,01
Борбордон четтөөчү компрессорлор	0,12	-	-
Поршендик компрессорлор	0,75	-	-

Таблица 5

Механикалык тазалоо курулмаларынын объекттеринин беттерин шифер же башка материал менен жабуу даражасына жараша К₁₁коэффициентинин мааниси

Баш калкалоодаражасы, %	К₁₁	Баш калкало даражасы, %	К₁₁	Баш калкалоодаражасы, %	К₁₁	Баш калкалоодаражасы, %	К₁₁	Баш калкалоо даражасы,, %	К₁₁
0	1,00	25	0,88	45	0,76	65	0,57	85	0,28
10	0,96	30	0,85	50	0,72	70	0,50	90	0,21
15	0,94	35	0,82	55	0,68	75	0,42	95	0,15
20	0,91	40	0,79	60	0,63	80	0,36	100	0,10

Айланма суу менен камсыздоонун 1-, 2-, 3- жана 4-системаларынын муздатуучу мунараларынан атмосферага чыгарылган булгоочу заттардын көлөмү (кг/саат) төмөнкү формула боюнча аныкталат:

, (33)

B^гi – i-системанын градиентиндеги суунун чыгымы (м3/саат); q^гi - системанын градирлеринен чыккан булгоочу заттардын (жалпы) салыштырмалуу чыгындысы (кг/м3) (6-таблица).

Таблица 6

Айланма суу менен камсыздоо системаларынан булгоочу заттардын салыштырмалуу чыгышы (жалпы).

Система	Градирин, q^г мг/м³ суу	Мунай бөлгүчтөр, q^но кг/(м²с)
1	0,017	0,093
2	0,008	0,019
3	0,046	0,036
4	0,40 х 10^-2	0,13 х 10^-2

Айланма суу менен камсыздоо системаларынын мунай бөлгүчтөрүнөн жана градирняларынан атмосферага булгоочу заттардын компоненттер боюнча (кг/саат) бөлүнүп чыгышын баалоо төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

, (34)

- мунай бөлгүчтөрдүн жана градирнялардын өндүрүмдүүлүгү (кг/саат); Сi – бууланган мунай заттын I-компонентинин концентрациясы (масса боюнча %) мунай бөлгүчтөрдүн (градирнялардын) бетинен 7-таблица боюнча кабыл алынат.

Таблица 7

Айлануучу суу менен камсыздоо системаларынан бууланган мунай заттарынын бууларындагы булгоочу заттардын концентрациясы (масса боюнча %).

Айланма суу менен камсыздоо тутумдарынын объекттери	Углеводороды						Фенол	Күкүрттүү суутек
	чектелген	чектелбеген	жыпар жыттуу	Анын ичинде
	чектелген	чектелбеген	жыпар жыттуу	бензол	толуол	ксило-лдор
Система 1 Мунай бөлгүчтөр	82,35	4,41	12,90	2,12	4,28	6,50	0,09	0,25
Градирнялар	80,67	3,70	15,04	2,72	7,27	5,05	3,96	0,33
Система 2 Мунай бөлгүчтөр	80,76	3,90	15,20	5,65	5,95	3,60	0,06	0,08
Градирнялар	76,57	7,88	14,20	6,40	5,00	2,80	0,76	0,59
Система 3 Мунай бөлгүчтөр	81,19	3,41	14,81	14,81	-	-	0,11	0,48
Градирнял ар	83,11	1,79	13,31	13,31	-	-	0,23	1,52
Система 4 Мунай бөлгүчтөр	54,36	8,45	31,40	-	31,00	-	4,95	0,85
Градирнял ар	50,46	11,30	31,00	-	34,00	-	4,14	0,10

2.3. Ачык же жарым ачык типтеги (бети жарым-жартылай же толугу менен шифер же башка материал менен жабылган) мунай кармагычтардан чыккан эмиссиялардын саны (кг/саат) төмөнкү формула боюнча эсептелет:

(35)

бул жерде v - шамалдын орточо жылдык ылдамдыгы (м/с); P_S(38)- 38 ^оС температурада саркынды суулар менен саркыраган мунай продуктуларынын бууларынын басымы (гПа); С - заводдук лабораториянын маалыматтары боюнча саркынды суудагы мунай продукттарынын концентрациясы (мг/л); F_нл - суюктуктун бетинин аянты (м2); К₅, К₁₀, К₁₁ - коэффициенттер.

P_S(38), мааниси, Мунай продукттарын сактоодо углеводороддордун чыгарылышын эсептөө методикасынан алынат.

К5 коэффициенти капкандагы продуктунун каныккан буу басымынын (РS(38) гПа) жана агынды суулардын температурасынын (t_св ^оС) маанисине жараша Мунай продукттарын сактоодо углеводороддордун чыгарылышын эсептөө методикасы боюнча кабыл алынат, мында газ мейкиндигинин температурасынын (t_г ^оС) ордуна ага сан жагынан барабар болгон агынды суулардын температурасынын мааниси алынат, ал мезгилдүү өлчөөлөрдүн маалыматтары боюнча кабыл алынат. К₁₀коэффициенти төмөнкү маанилерге ээ: эгерде мунай кармагычка каныккан буу басымы P_S(38) 2,5 гПадан аз болгон жеке заттар жана мунай заттары түшсө, К10 = 1, ал эми каныккан буу басымы 1,5 гПадан жогору болгон мунай жана мунай заттары үчүн К10 = 0,25.

К₁₁ коэффициенти 5-таблица боюнча кабыл алынат.

2.4. Механикалык тазалоо курулмаларынын объекттеринен (кум кармагыч, көлмөлөр, ылай сактагычтар ж.б.) чыккан заттардын көлөмү төмөнкү формула боюнча эсептелет:

(36)

нефть кармагычтардан ачык типтеги булгоочу заттардын дүң чыгарылышы (кг/саат), (35) теңдемеси боюнча эсептелген; К₁₂– коэффициент, 8-таблица боюнча кабыл алынат; F_ом – механикалык тазалоо курулмаларынын бир объектисинин аянты (м2); Fнл – нефть кармагычтын буулануу аянты (м2); , - - коэффициенттер тиешелүү түрдө нефть кармагычтар жана механикалык тазалоонун башка объекттери үчүн; 5-таблица боюнча кабыл алынат."

Таблица 8

Механикалык тазалоочу курулмалардын (ачык же жарым-жартылай ачык мунай кармагычтар) объектилери үчүн К₁₂ коэффициентинин мааниси

Объект	Мааниси К₁₂
Кумакты кармагыч, нөшөр суу агызуучу жай	3,60
Кошумча тундуруучу көлмөлөр	0,10
Кум чыпкалар	0,17
САТАКС (Автоматташтырылган көзөмөлдөө жана сигнал берүү системасы)	1,21
Авариялык сактоочу жайлар	1,21
Ылай сактагычтар	0,23

Механикалык тазалоочу курулмалардын объектилеринен булгоочу заттардын дүң чыгарылышы (кг/саат), мунай кармагычтар катары ар кандай жабык идиштер колдонулганда, төмөнкү теңдеме боюнча эсептелет:

(37)

q^ом – механикалык тазалоо курулмаларынын бир объектисинин бетинен булгоочу заттардын салыштырмалуу чыгарылышы (кг/(саат х м2)) (9-таблица).

Таблица 9

Булгануучу заттардын салыштырмалуу чыгарылышы (кг/ (м2 х ч)) (жалпы) Механикалык тазалоо имараттарынын объектилеринен (жабык типтеги нефтеловушкалар)

Объект	Система 1	Система 2
Кум кармагыч, төгүлүүчү суу агызмасы	0,75	0,75
Кошумча туруксуздуктун кудуктары	0,03	0,02
Кум чыпкалары	0,03	0,05
АКС	0,03	0,03
Авариялык кампалар	0,04	0,08
Шлам чогултуучулар	0,02	-

Таштанды сууларды биологиялык тазалоонун бардык объектилеринен чыккан жалпы чыгарылыштар механикалык тазалоо курулмаларынын жалпы чыгарылууларынын 5% га барабар кабыл алынат. Тазалоо имараттарынын объектилеринен атмосферага компоненттер боюнча (кг/саат) булгануучу заттардын чыгарууларын эсептөө төмөнкү формула боюнча жүргүзүлөт:

, (38)

П_вал – j-объекттен атмосферага чыгарылган булгоочу заттардын жалпы көлөмү (кг/саат); Сi - тазалоочу курулмалардын j-объектинен бууланган мунай заттарынын курамындагы i-компоненттин массалык концентрациясы (% масса боюнча) (10-таблица).

Таблица 10

Буулардагы булгануучу заттардын концентрациясы (массасы боюнча %) тазалоо объектилеринин бетинен бууланган курулуштар.

Объект	Углеводороды						Фенол	Күкүрттүү суутек
	Чектүү	чектелбеген	жыпар жыттуу	Анын ичинде
	Чектүү	чектелбеген	жыпар жыттуу	бензол	толу- ол	ксило- лдор
1-система Кумак кармагыч, жамгыр суусун агызуу	81,99	5,73	6,95	1,17	5,03	0,75	0,72	4,61
Мунай кармагычтар	86,26	2,12	10,56	2,19	5,69	2,68	0,59	0,47
Кошумча тундуруу көлмөлөрү	88,52	0,94	9,48	1,08	3,95	4,45	0,20	0,86
Кум чыпкалар	74,30	9,30	6,68	0,83	3,25	2,60	0,51	9,21
АКС	66,47	3,20	19,90	4,45	12,2	3,35	2,07	9,36
Авариялык амбар	85,40	6,77	7,50	1,65	3,95	1,90	0,13	0,20
2-система Кумак кармагыч, жамгыр суусун агызуу	92,88	0,51	6,32	0,69	4,12	1,51	0,07	0,22
Мунай кармагычтар	85,52	3,87	9,40	1,45	5,05	2,60	0,04	1,17
Кошумча тундуруу көлмөлөрү	86,31	3,50	9,28	2,88	3,60	2,80	0,05	0,86
Кум чыпкалар	82,86	0,97	6,20	1,90	4,20	0,19	0,32	0,65
АКС	60,68	4,63	29,80	5,45	14,50	9,85	1,16	3,73
Авариялык амбар	89,94	2,85	6,85	1,50	3,55	1,80	0,09	0,27
Ылай сактагычтар	90,22	2,56	6,80	2,90	3,50	0,40	0,06	0,36
Биологиялык тазалоо объектилери	88,44	1,27	8,76	1,53	4,92	2,41	0,61	0,82

Таблица 11

«Союзнефтеоргсинтез» впо ишканаларында иштетилген аппараттар жана системалар үчүн газ тазалоонун эффективдүүлүк коэффициенти

Өндүрүш, орнотуу	Газ тазалоочу аппараттардын тиби же түрү	Булгоочу зат	З Натыйжалуулук коэффициенти
Катализатордук фабрика, 43-6 орнотмосу	Батарейка түрүндөгү циклондор БЦ	10 мкм ашык бөлүкчөлөрдүн өлчөмү бар катализатордук чаң	0,75 – 0,90
Катализатордук фабрика, 43-6 орнотмосу	Циклон ЦН-15 (диаметр 300 мм), төрт циклондон турган эки топко бириктирилген, топтордун удаалаш биригүүсү	Ошол эле	0,95 – 0,99
Катализатордук фабрика, 43-6 орнотмосу	Циклон ЦН-24 (диа-метр 300 мм), алты циклондон турган топко бириктирилген	10 мкм ашык бөлүкчөлөрдүн өлчөмү бар катализатордук чаң	0,80 – 0,90
Катализатордук фабрика, 43-6 орнотмосу	Рашиг шакекчелеринен жасалган толтургучтуу абсорберлер, суу менен сугарылат	Күкүрт кислотасынын буулары	0,95 – 0,98
Каталитикалык крекингдин 43-102 орнотмолору	"Винт" тибиндеги багыттоочу аппараты бар бөлүү түйүнүнүн циклондор блогу	10 мкм ашык бөлүкчөлөрдүн өлчөмү бар катализатордук чаң	0,72 – 0,92
Майларды адсорбциялык тазалоо, 42-установканын чопо эритмесин бөлүү бөлүмү	Суу менен сугарылган көңдөй жуугуч (скруббер)	Ак чопо чаңы	0,75 – 0,87
21-10/3 тибиндеги жайлатылган кокстоочу орнотмо	Кокс камераларын буулоодо Е-9 аппараты суу менен сугаруу	Углеводород (бардыгыы)	0,55 – 0,60
		Суутек сульфиди	0,65 – 0,70
«Нымдуу катализ» орнотмо	Электрофильтрлер ЦМВТ-4.6	Күкүрт кислотасынын туманы	0,996 – 0,999
Күкүрт алуучу жабдуу	Циклондук от казандары куйрук газдарын күйгүзүүгө чейин	Суутек сульфиди	0,95 – 0,99
Битум өндүрүүчү жабдуу	Циклондук күйүүчү камералар кычкылдануу газдарын күйгүзүү	Углеводороддор (бардыгы)	0,70 – 0,90
Битум өндүрүүчү жабдуу	Циклондук күйүүчү камералар кычкылдануу газдарын күйгүзүү	Көмүртек кычкылы	0,90 – 0,98
СЖК өндүрүшүн орнотуу	Циклондук күйүүчү камералар	Углеводороддор (бардыгы)	0,96 – 0,98
		Көмүртек кычкылы	0,94 – 0,99
		Спирттер (пропилге кайра эсептегенде)	0,95 – 0,97
		Эфир (этилацетонго кайра эсептегенде)	0,90 – 0,99
		Карбон кислоталары (уксус кислотасына кайра эсептегенде)	0,70 – 0,85
		Альдегиддер (уксус кислотасына карата)	0,90 – 0,95
Майлоочу майларды жана кошулмаларды алуучу орнотмолор	Рашиг шакектеринен жасалган абсорбенттер,
	Сугат өсүмдүктөрүнүн суу менен жалгыз бой аппарат	Суутек хлориди	0,80 – 0,95
	Сугат өсүмдүктөрүнүн суу менен жалгыз бой аппарат	Майлар	0,90 – 0,95
	Эки, үч аппараттар катар-катар 15 - 20% NaOH эритмеси менен сугарылган Рашиг шакектеринен жасалган сактоочу	Суутек хлориди	0,95 – 0,99
		Майлар	0,90 – 0,99
		Суутек сульфиди	0,95 – 0,98
Этилбензол, спирт өндүрүү		Суутек сульфиди	0,95 – 0,98
	абсорбенттер сугат өсүмдүктөрүнүн полиалкилбензо- эки бөлүктөн турган бөлүк- тергөөчүлөрдүн аппараттардын	С₆ – С₈	0,91 – 0,96
	бир аппараттан суу менен сугарылуучу	Суутек хлориди	0,80 – 0,95
Оңдоо өндүрүштөрү, жыгач иштетүү цехтери	Гипродрев-прома Циклондору	Жыгач таарынды жана кырындылар	0,80 – 0,95
Жогоруда көрсөтүлбөгөн башка өндүрүштөр	Чүпүрөк чыпкалары	Бөлүкчөлөрдүн көлөмү 100 мкмден аз чаң	Не более 0,955
	Чөкмө камералар	Бөлүкчөлөрдүн көлөмү 100 микрондон ашкан чаң	0,40 – 0,60
	Жалгыз Циклондор	Катуу дисперстик фаза бөлүкчөлөрдүн өлчөмү 10 мкм жогору	Не более 0,90
	Батарея циклондору	Ошол эле	0,75 – 0,90
	Электеофильтрлер	Катуу дисперстик фаза, мисалы, катализатордун чаңы	0,995 – 0,999
	көбүк аппараты	Бөлүкчөлөрүнүн өлчөмү 1 мкмден ашкан чаң	0,90 – 0,95
	көбүк аппараты	Суутек хлориди	0,95 – 0,99
	Суу чачыратуучу пневматикалык форсункалары бар көңдөй жуугучтар	Бөлүкчөлөрүнүн өлчөмү 1 мкмден ашкан чаң	0,85 – 0,90
	Ошол эле, бирок суу чачкычтар сокку уруу принцибинде иштейт.	Ошол эле	0,75 – 0,85
	Ошол эле, бирок жогорку тилкеде жайгашкан борбордон четтөөчү форсункалар менен.	-	0,75 – 0,90
	Ошол эле, бирок жогорку жана ортоңку алкакта	-	0,85 – 0,90