МетодикаКүчүндө

Сульфат жана сульфит-целлюлоза өндүрүшүндөгү булгоочу заттардын эмиссиясын эсептөө методикасы (Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна)

Номер: № 01-01/50
Кабыл алынган дата: 25 февраля 2026 года
Каттоо: № 63 · 27 февраля 2026 года
Расмий жарыялоо: 26 февраля 2026 года
Чыгарган: Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги
Жрыялоо булагы: https://mnr.gov.kg
Документтин коду: 230043325

		Тиркеме 12
		(Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна)

СУЛЬФАТ ЖАНА СУЛЬФИТ-ЦЕЛЛЮЛОЗА ӨНДҮРҮШҮНДӨГҮ БУЛГООЧУ ЗАТТАРДЫН ЭМИССИЯСЫН ЭСЕПТӨӨ МЕТОДИКАСЫ

Сульфат жана сульфит-целлюлоза өндүрүшүндө бөлүнүп чыгуучу негизги булгоочу заттар, алардын чыгуу булактары жана бул заттардын орточо салыштырмалуу чыгуу көрсөткүчтөрү 1, 2, 3-таблицаларда келтирилген. Мында төмөнкү белгилер кабыл алынган: ММ – метилмеркаптан, ДМС – диметилсульфид, ДМДС – диметилдисульфид. Келтирилген көрсөткүчтөр булгандыруучу заттардын жалпы чыгууларын болжолдуу эсептөөлөр үчүн гана кызмат кыла алат, алар инструменталдык өлчөөлөрдүн маалыматтары боюнча оңдолушу керек.

Заттарды булгоочу заттардын чыгышынын көлөмү (г/саат) П = q x B формуласы боюнча эсептелет, мында q – булгоочу заттардын салыштырмалуу чыгышынын көрсөткүчү (г/целлюлоза тоннасына), В – агрегаттын өндүрүмдүүлүгү (саатына целлюлоза тоннасы).

Кайнатуу, жуу, бууландыруу жана изверстерегенерациялык цехтердин, содорегенерациялык цехтердин эритүүчү заттарынын булгоочу заттарды чыгаруу боюнча салыштырма көрсөткүчтөрү 1-таблицанын маалыматтары боюнча алынат. Содорегенерациялык цехтердин булгоочу заттарды чыгаруу боюнча салыштырма көрсөткүчтөрү казан агрегатынын конструкциясына жана кайнатуучу щелоктун сульфиддүүлүгүнө жараша 2-таблица боюнча алынат. Сульфиттик целлюлозаны кайнатууда булгоочу заттарды чыгаруу боюнча салыштырма көрсөткүчтөр 3-таблицадан алынат.

		Таблица 1

Сульфат целлюлозасын өндүрүүдөгү булгоочу заттардын салыштырмалуу чыгарылыш көрсөткүчтөрү (г/т целлюлоза)

Жабдуулар	Процесс	H₂S	MM	ДМС	ДМЛС	SO₂	Чаң
Терпентиндик конденсатор	Акыркы үйлөтүүсүз кайнатуу	4,7	443,7	300,4	120	-	-
«Розенблад» тибиндеги жылуулукту пайдалануу (утилизациялоо) орнотмо	Толук басымда үйлөө	19	900	100,2	240,4	-	-
Үйлөтүү резервуары		1	10	50	10	-	-
Бууланткыч станциянын конденсациялык орнотмосу		23	15,3	12	10	-	-
Сульфат самынды чиритүүчү орнотмосу		36	-	-	-	-	-
Ректификациялык колонка	Талл майын дистиляциялоо	2,04	1,0	0,1	0,2	-	-
Ректификациялык орнотмо	Скипидар майын атмосфералык басымда ректификациялоо	-	9,0	1,7	0,015	-	-
Ректификациялык орнотмо	вакуумда	-	0,1	0,15	0,41	-	4500
Эритүүчү эритме		56,5	-	-	-
Акиташты регенерациялоо меши (АРМ)		240	-	-	-	864	12000

Эскертүү. Газ чыгаруунун мүнөздөмөсү ийне жалбырактуу жыгачтарды жана ийне жалбырактууларга жалбырактууларды кошуп кайнатуу шарттары үчүн берилген; кайнатуу боюнча целлюлозанын чыгышы 46 – 52 % чегинде, кайнатуучу щелоктун сульфиддүүлүгү 22 – 33 %.

Таблица 2

Сода регенерациялоочу казан агрегаттарынын (СРК) түтүн газдарындагы булгоочу заттардын салыштырмалуу курамы (г/т целлюлоза).

СРК	Бышыруучу щелоктун сульфиддүүлүгү, %	H₂S	MM	SO₂	Чаң
Каскаддуу бууланткычсыз	30 – 33	72	0,0	10100	54720
	25 – 28	72	0,0	5800	46800
	20 – 23	72	0,0	3000	39600
Каскаддуу бууланткыч менен	30 – 33	5850	390	6900	48360
	25 – 28	3600	255	3200	40560
	20 – 23	900	0,0	1300	31200

Таблица 3

Сульфит целлюлозасын өндүрүүдөгү SO₂ бөлүнүп чыгуусу

Процесс	Орнотуу	Салыштырма чыгаруу SO₂		SO₂нин чыгаруудагы концентрациясы, %	Эксертүү
Процесс	Орнотуу	м³/т	г/т	SO₂нин чыгаруудагы концентрациясы, %	Эксертүү
Күкүрт кислотасын даярдоо	Абсорбциялык орнотмону колдонуу:	500			-
	NaOH менен	-	640	0,04
	NH₄OH менен		3200	0,2
Күкүрт кислотасын сактоо	Кислота сакталган идиштер (бак)	1,0	300	10,8	Аба желдеткичтери аркылуу чыгаруулар
Кайнатуучу казандарды түшүрүү	Үйлөө-сүзүп алуу^{^[1]} шахталары кайноо бууларын тазалоосуз жана муздатуусуз	650	36000	1,9	Үйлөтүү процесс учурунда чыгаруу температурасы 100^оС
	кайнатуу бууларын жарым-жартылай муздатуу менен тазалоосуз	500	16000	1,1	Үйлөтүү процесс учурунда чыгаруу температурасы 85–90^оС
	кайноо бууларын тазалоо жана муздатуу менен	59	600	0,3	Үйлөтүү процесс учурунда чыгаруу температурасы 30^оС
	Сүзүү-жууп алуу шахталары жабык сүзүү	250	1500	0,2	Жуу процессиндеги чыгаруу (выброс)
	ачык сүзүү	85	50	0,02	Ошол эле
Суу бышыруучу казандан пайдаланылган шлактарды шлак бактарга тандап алуу:		85	50	0,02
кайноо бууларын бөлбөстөн		150	14000	3,2
кайноо бууларын бөлүп алуу менен		90	80	0,03
Ачытуу алдында щелоктордон SO₂ни аба менен үйлөтүү	SO₂үйлөтүү үчүн аба берилүүчү щелоктуу бактар	400	830	0,1	Салыштырма чыгаруу желдетүүгө келген абанын көлөмүнө жараша болот.
Целлюлозаны жуу	Вакуумдук-жуугуч орнотмо	400	600	0,05	Салыштырмалуу чыгаруу вентилятордун кубаттуулугуна жараша болот.

Эскертүү: 1. Атмосферага күкүрт ангидридинин бөлүнүп чыгуусунун келтирилген көрсөткүчтөрү ишканалардын 1981–1983-жылдардагы 2тп – аба формасы боюнча отчеттук маалыматтарына жана ЦНИИБ тарабынан сульфит-целлюлоза ишканаларында атмосферанын булгануу булактарын инвентаризациялоо мезгилинде жүргүзүлгөн инструменталдык өлчөөлөрдүн жыйынтыктарына негизделген. 2. Салыштырмалуу бөлүнүп чыгуу мааниси нм3/т технологиялык процесс менен гана эмес, газ өткөргүч жолундагы абанын сорулушунун көлөмү менен да аныкталат, ошондуктан ар кандай ишканаларда олуттуу айырмачылыктар болушу мүмкүн. 3. Кайнатуучу казандарды түшүрүүдө г/т күкүрт ангидридинин бөлүнүп чыгуусу температура менен эмес, щелоктун калдык титри менен да аныкталат; щелоктун калдык титри канчалык жогору болсо, кайнатуучу казандардан үйлөтүү же жууп чыгаруу учурунда кайноо буулары пайда болгон мезгилде суюк фазадан газ фазасына ошончолук көп күкүрт диоксиди өтөт (калдык титр 0,1ден 0,3%ке чейин өзгөрүшү мүмкүн).

Бардык түрдөгү СРК жана ИПР чаң чыгаруунун салыштырма көрсөткүчтөрү электрофильтрлердин жана чаң кармагыч скрубберлердин иштешин эске албастан келтирилген. Чаң кармагыч түзүлүштөрдүн иштешин эске алуу менен СРК жана ИПР түтүн газдары менен чаңдын чыгуу көлөмү (г/саат) төмөнкү формула боюнча эсептелет.:

, (1)

мында q - чаңдын чыгарылышынын үлүштүк көрсөткүчү (г/т целлюлоза), В - агрегаттын өндүрүмдүүлүгү (т целлулоза/саат), η - чаң кармоучу агрегаттын иштөө натыйжалуулугу (%).