БАЛЫКЧЫ ШААРДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ

БАЛЫКЧЫ ШААРДЫК КЕҢЕШИНИН

XXIХ ЧАКЫРЫЛЫШЫНЫН

ХХIII–СЕССИЯСЫ

2026-жылдын 19 -май айы №114

Мамлекеттик менчик объекттерин муниципалдык менчикке

кабыл алуу жөнүндө

Балыкчы шаарынын мэриясынын 2026-жылдын 28-апрелиндеги №01-13/1684 кайрылуусунун негизинде, Кыргыз Республикасынын Мүлккө муниципалдык менчик жөнүндө Мыйзамынын 6-беренесине ылайык, “Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 34-39, 69 беренелерин жетекчиликке алып, шаардык кенештин алдындагы муниципалдык менчик, курулуш, архитектура, коммуналдык чарба, өнөр-жай, транспорт жана ишкерликти өнүктүрүү маселелери боюнча депутаттык комиссиянын сунушун карап, талкуулап, Балыкчы шаардык кенешинин сессиясы

ТОКТОМ КЫЛАТ:

Балыкчы шаарынын Ак-Өлөң калктуу конушунун түштүк тарабында жайгашкан, "Бурулуш" участогундагы, жалпы аянты 4,83 га жер тилкесин, мамлекеттик менчик жер тилкесин, Балыкчы шаарынын муниципалдык менчигине өткөрүп алууга макулдук берилсин.

Балыкчы шаарынын мэриясына:

-аталган обьектини муниципалдык менчикке өткөрүп алууга карата укук белгилөөчү иш кагаздарын даярдап каттоодо мыйзам талаптарына ылайык иш жүргүзүү тапшырылсын.

Ушул токтом тиркемеси менен кошо Балыкчы шаарынын мэриясынын расмий веб- сайтында https://balykchy.gov.kg жарыялансын.

Мамлекеттик тилде кабыл алынган тийиштүү ченемдик укуктук акты каттоого алынсын жана токтомдун көчүрмөсү тиркемелери менен бирге ченемдик укуктук актылардын Мамлекеттик реестрине киргизүү үчүн Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигинин Ысык-Көл облустук башкармалыгына жөнөтүлсүн.

Токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө жагы Балыкчы шаардык кеңешинин муниципалдык менчик, курулуш, архитектура, коммуналдык чарба, өнөр-жай, транспорт жана ишкерликти өнүктүрүү маселелери боюнча туруктуу комиссиясына жана Балыкчы шаарынын мэрине жүктөлсүн.

Кеңештин төрагасы Д.Ж.Аманалиев____

БАЛЫКЧЫ ШААРДЫК КЕҢЕШИ

НЕГИЗДӨӨЧҮ МААЛЫМКАТ

Балыкчы шаардык кенеши, Сиздерге 2026-жылдын 19-май Балыкчы шаардык кенешинин XXIX чакырылышынын XХIII cессиясынын № 108, №109, №110, №111, №112, №113, №114 токтомдорун тиркемелери менен Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларын мамлекеттик реестрине киргизүү үчүн жөнөтөт.

Кабыл алынган токтомдор Балыкчы шаардык мэриясынын расмий сайтына жарыялангандыгын билдирет. (Официальный сайт мэрии города Балыкчы) https://balykchy.gov.kg

№	Кеңештин аталышы	Кезектеги отуруму	Токтом кабыл алынган күнү	Токтом номери	Токтомдун аталышы	Жергиликтүү сайттын аталышы
	Балыкчы шаардык Кеңеши	XXIХ чакырылы -шынын XХIII сессиясы	19-май 2026-жыл	№108	Балыкчы шаарынын жергиликтүү жамааттарынын Уставын бекитүү жөнүндө	Официальный сайт мэрии города Балыкчы https://balykchy.gov.kg 22.05.2026ж
	Балыкчы шаардык Кеңеши	XXIХ чакырылы -шынын XХIII сессиясы	19-май 2026-жыл	№109	Балыкчы шаарынын аймагында органикалык айыл чарбанын улуттук күнүн өткөрүү боюнча иш-чаралар планы жөнүндө	Официальный сайт мэрии города Балыкчы https://balykchy.gov.kg 22.05.2026ж
	Балыкчы шаардык Кеңеши	XXIХ чакырылы -шынын XХIII сессиясы	19-май 2026-жыл	№110	Жайыттарды башкаруу жана аларды пайдалануу боюнча планды бекитүү жөнүндө	Официальный сайт мэрии города Балыкчы https://balykchy.gov.kg 22.05.2026ж
	Балыкчы шаардык Кеңеши	XXIХ чакырылы -шынын XХIII сессиясы	19-май 2026-жыл	№111	Мамлекеттик менчик объекттерин муниципалдык менчикке кабыл алуу жөнүндө	Официальный сайт мэрии города Балыкчы https://balykchy.gov.kg 22.05.2026ж
	Балыкчы шаардык Кеңеши	XXIХ чакырылы -шынын XХIII сессиясы	19-май 2026-жыл	№112	Мамлекеттик менчик объекттерин муниципалдык менчикке кабыл алуу жөнүндө	Официальный сайт мэрии города Балыкчы https://balykchy.gov.kg 22.05.2026ж
	Балыкчы шаардык Кеңеши	XXIХ чакырылы -шынын XХIII сессиясы	19-май 2026-жыл	№113	Мамлекеттик менчик объекттерин муниципалдык менчикке кабыл алуу жөнүндө	Официальный сайт мэрии города Балыкчы https://balykchy.gov.kg 22.05.2026ж
	Балыкчы шаардык Кеңеши	XXIХ чакырылы -шынын XХIII сессиясы	19-май 2026-жыл	№114	Мамлекеттик менчик объекттерин муниципалдык менчикке кабыл алуу жөнүндө	Официальный сайт мэрии города Балыкчы https://balykchy.gov.kg 22.05.2026ж

Балыкчы шаардык кенешинин XXIX чакырылышынын XХIII cессиясынын № 108, №109, №110, №111, №112, №113, №114 токтомдору мамлекеттик тилде -7 барак

Балыкчы шаарынын жергиликтүү жамааттарынын Уставы -15 барак

Балыкчы шаарында Органикалык айыл чарбанын улуттук күнүн өткөрүү боюнча иш-чаралар планы-3 барак

Жайыттарды башкаруу жана аларды пайдалануу боюнча план-48 барак

Негиздөөчү маалымкат-1 барак

Балыкчы шаардык кеңешинин укуктук ченемдик актыларын мамлекеттик тилде кабыл алуу жөнүндө токтомунун көчүрмөсү -1 барак

Кеңештин төрагасы Д. Ж. Аманалиев

Балыкчы шаардык кеңешинин

XXIX чакырылышынын XXIII

Сессиясынын №110 токтомуна

3-тиркеме

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча планына баа берүү жөнүндө

КОРУТУНДУ

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча планын (мындан ары-План) берген айыл аймак тууралуу толук маалымат:

Облус	Район	шаары	Мам.каттоо күбөлүгү серия, номер, күнү	ПЛАНДЫН №
Ысык-Көл		Балыкчы		1

Айыл өкмөтүнүн аты жөнү	«Мүлк» МИ, Балыкчы шаары
Байланыш маалымат (телефон, электрондук почта)	0702073447,0701910906
Планды райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгына кароого берген күнү

ПЛАНДЫН МАЗМУНУ

№		баа/балл	Эскертүү
1.	Жалпы маалымат
1.1.	Аймак боюнча маалымат: географиялык орду, климаты, айылдары жана калкы	«Мүлк» муниципалдык ишкананын карамагына Ак-ϴлөӊ,Көк-Мойнок- 1,2,Орто - Токой,Таш-Сарай айылдары карайт,климаты кургакчыл
2.2.	Жер ресурстары	Айыл чарба
2.	ЖАЙЫТ РЕСУРСТАРЫ, ИНФРАСТРУКТУРА ЖАНА АЛАРДЫН АБАЛЫ
2.1.	Жайыт участокторунун картасы
2.2.	Жайыт ресурстарынын жалпы мүнөздөмөсү (аянты, түшүмдүүлүгү, сыйымдуулугу, абалы)	41100 га,ортодон төмөн,сыйымдуулугу малдын башы ашыкча
2.3.	Жайыт инфраструктура объектилери жана алардын абалы	Ак-ϴлөӊ,Көк-Мойнок-1 айылдарында мал купкалоочу жай абалы жакшы,Көк-Мойнок-2 айылындагы,Кара-Саз жайлоодогу мал купкасы,кыркын сарайы капиталдык ремонтко муктаж

2.4.	Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо анализи.	ортодон төмөн
3.	МАЛДАРДЫН САНЫ, АЛАРДЫН ЖАЙЫТКА ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ
3.1.	Быйылкы жылга шарттуу малдын башы	8818 ШМБ

3.2.	5 жылга карата болжолдуу шарттуу малдын башы жана тоютка болгон муктаждык	9700 ШМБ
3.3.	Сезон боюнча жайыттардагы жана жайыттан башка дагы жер участокторундагы тоюттун көлөмү	Ортодон төмөн
3.4.	Даярдалуучу тоюттун көлөмү
3.5.	Тоют балансы
4.	5 ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШ		ШКАРУУ	ЖАНА
	ПАЙДАЛАНУУ, АЛАРДЫ ЖАКШЫРТ		УУ	ЖАНА
	РЕАБИЛИТАЦИЯЛОО БОЮНЧА ОРТО МӨӨНӨТТ		ҮҮ ПЛАНЫ
4.1.	Фокус топторду сурамжылоонун жыйынтыктарынын негизинде жайыт пайдалануучулардын муктаждыктарын баалоо анализи	Ар бир айыл боюнча фокус топторду түзүү
4.2.	Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча чаралары	Белгиленген жайыттарга мониторинг жүргүзүү жана баалоо
4.3.	Жайыттарды пайдалануу планы	бир жылдык жана беш жылдык план иштеп чыгуу жана шаардык кенеште бекитүү
4.4.	Жайыттарды башка максаттарда башкаруу жана пайдалануу планы	туризм,бал челек, реклама
4.5.	Айлана чөйрөнү коргоо боюнча иш чаралары	Коомчулук жана жайыт пайдалануучулар менен иш алып баруу
4.6.	Малдардын ден-соолугун коргоо боюнча чаралары	малдардын ден соолугун коргоочу топ түзүү жана

		ветеринарлар мене н иш алып баруу
4.7.	Инвестициялар жана иш-чаралар.	Инвестор тартып жайыт инфраструктурасын жакшыртуу
4.8.	ЖБППнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча чаралар	Ар бир алты айда
	ЖАЙЫТТАРДЫ ПАЙДАЛАНУУНУН АР ЖЫЛДЫК ПЛАНЫ
5	ЖАЙЫТТАРДЫ ПАЙДАЛАНУУ ПЛАНЫ
5.1.	Муниципалдык ишкананын иш аракеттеринин графиги	Квартал сайын
5.2.	Жайытты пайдалануунун сезондору	Торт мезгил
5.3.	Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүүнүн иш- чаралары	Торт мезгил
5.4.	2026-жылга карата шартуу мал башынын иш жүзүндөгү саны	8818 ШМБ
5.5.	Жайыт пайдалануунун учурдагы жана пландаштырылган системасы
6	ЖАЙЫТТАРДЫ, ЖАЙЫТ ИНФРАСТРУКТУРА ЫН ЖАНА МАЛ ЧАРБАСЫН ӨНҮКТҮРҮҮ ЖАНА ЖАКШЫРТУУ БОЮНЧА ИШ АРАКЕТТЕРДИН ПЛАНЫ
6.1.	Жайыттарды, инфраструктурасын жана мал чарбасын өнүктүрүүнүн жана жакшыртуунун планы	Жайыттарга урук себүү,инвестиция тартуу,айрым жайыттарга мораторий киргизүү
6.2.	Малдын ден соолугун коргоо тобунун иш-чаралары	ветеринарлар мене н иш алып баруу
6.3.	Муниципалдык ишкананын бюджети
6.4.	Жайыттарды мал жаюу жана башка максаттарда пайдалануу үчүн жыйымдар	жаз,жай айлары
6.5.	Жайыттарды пайдалануунун ар жылдык планынын аткарылышына мониторинг жана баа берүү	квартал сайын
7	ЖАЙЫТТЫ ПАЙДАЛАНУУ РЕЖИМИ ЖАНА БУЗУУЛАР ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК
7.1.	Ички тартип эрежелери	Ар жыл сайын шаардык кенеште бекитүү
7.2.	Мал жаюу тартибин бузгандарга жоопкерчилик	Ички тартип эрежелеринин негизинде

«Мүлк » МИ директору: Кулукеев.М.Т

Жайыттар боюнча адис : Усупбеков.У

БЕКИТИЛДИ»

Ысык-Кол облусунун

Балыкчы шаардык кеңешинин

XXIX чакырылышынын XXIII

Сессиясынын №110 токтомунун

2-тиркемеси

2026 – жылдын 19- майы

_________________________колу

ТИПТҮҮ ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА

ПЛАНЫ

2026-2030 -ЖЫЛДАРГА КАРАТА (5 жылга чейин)

МАЗМУНУ

1.2. Жер ресурстары ................................................................................................................................... 8

ЖАЙЫТ РЕСУРСТАРЫ, ИНФРАСТРУКТУРА ЖАНА АЛАРДЫН АБАЛЫ

2.1. Жайыт участокторунун картасы .

ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ..................................................................................................... 3

1.1. Айыл аймагы боюнча маалымат: географиялык орду, климаты, айылдары жана 2.2. Жайыт ресурстарынын жалпы мүнөздөмөсү (аянты, түшүмдүүлүгү, сыйымдуулугу,

абалы)...................................................................................................................................................5

Жайыт инфраструктура объектилери жана алардын

абалы.............................................6

Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо

анализи...........6

МАЛДАРДЫН САНЫ, АЛАРДЫН ЖАЙЫТКА ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ

ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ ...................................................................... 7

Быйылкы жылга шарттуу малдын башы

................................................................................ 7

5 жылга карата болжолдуу шарттуу малдын башы жана тоютка болгон муктаждык ... 8
Сезон боюнча жайыттардагы жана жайыттан башка дагы жер участокторундагы

тоюттун көлөмү .................................................................................................................................... 9

Даярдалуучу тоюттун көлөмү ..................................................................................................... 9
Тоют балансы ................................................................................................................................. 9

5 ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ, АЛАРДЫ ЖАКШЫРТУУ ЖАНА РЕАБИЛИТАЦИЯЛОО БОЮНЧА ОРТО

МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ ...................................................................................................... 10

Фокус топторду сурамжылоонун жыйынтыктарынын негизинде жайыт пайдалануучулардын муктаждыктарын баалоо анализи.........................................................10
Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча чаралары...........12
Жайыттарды пайдалануу

планы............................................................................................13

Башка максаттарда жайыттарды башкаруу жана пайдалануу

планы..........................14

Малдардын ден-соолугун коргоо боюнча

чаралар............................................................15

Айлана чөйрөнү коргоо боюнча иш-

чаралар.....................................................................17

Инвестициялар жана иш-

чаралар.......................................................................................22

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча пландын аткарылышына

мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча иш-чаралар............................................................ 24

ТИРКЕМЕЛЕР..................................................................................................................28

ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ

1.1. Аймак боюнча маалымат -географиялык орду, климаты, айылдары жана калкы Балыкчы шаары Ысык-Көл облусунун батыш бөлүгүндө жайгашкан.

Балыкчы шаарынын климаты негизинен континенталдуу климаттарга кирет. Июнь айындагы абанын орточо температурасы 20 -23°C, август айында 25- 32°C. Эң суук күндөр январь айына туш келет -15°C тен -20°C ке чейин. Өтө ысык аба ырайы июль айында күтүлөт.

Балыкчы шаарынын аймагына беш айыл бар,алар Ак-ϴлөӊ,Көк-Мойнок-1,Көк-Мойнок-2 ,Орто-Токой, жана Таш-Сарай калктуу конуштары.Балыкчы шаары аймактын административдик борбору болуп саналат.

2026-жылдын 1-январына карата маалымат боюнча калктуу конуштардагы калктын саны 4689 адам, түтүндүн саны 860

Калктын кирешесинин негизги булагы мал чарбасы түзөт. аймактын калкынын 40 % мал чарбасында эмгектенишет, 40 % -жер иштетүүчүлөр жана 20 % башка тармактарда эмгектенишет.

Калктын жана түтүндөрдүн саны тууралуу маалымат

1-таблица

№	Айылдын аталышы	2026 -жылдын башына карата
№	Айылдын аталышы	Калктын саны (адам)	Түтүндүн саны
1	Ак-ϴлөӊ	2171	410
2	Көк-Мойнок-1	1043	164
3	Көк-Мойнок-2	663	116
4	Орто-Токой	351	66
5	Таш-Сарай,Боз-Бармак	461	104
	Бардыгы:	4689	860

1.2. Жер ресурстары

Аймактагы жайыт жерлерди кошкондо жер ресурстарынын жалпы аянты 123640 гектарды түзөт, анын ичинен пайдаланган жайыт 41100 га.

Айыл аймакта узак мөөнөттүү пайдалануудагы участоктор бар, ошондой эле жайкы сезондо мал жаюу үчүн Мамлекеттик токой фондунун (МТФ) жайыттарын пайдаланышат. Айыл өкмөтү менен Токой чарбасын башкаруунун аймактык мамлекеттик органынын ортосундагы келишим №1 тиркемеде жана коңшу айыл аймактарынын Тоӊ районунун Улахол айыл өкмөтүнүн,Кочкор районунун Ормон Хан айыл өкмөтүнүн,Кемин районунун Кызыл-Октябрь айыл өкмөтү жана Шабдан айыл өкмөтү,Ысык-Көл районунун Тору-Айгыр айыл өкмөтүнүн айылдары.

Төмөнкү 2-таблицада айыл чарба жерлеринин категориялар боюнча аянты көрсөтүлгөн.

2-таблица

№ п/п	Айыл чарба жерлеринин түрлөрү	Айыл аймакты н территор иясында, га	Алардан башка, убактылуу пайдалануудагы, га			Баарды гы, га
№ п/п	Айыл чарба жерлеринин түрлөрү	Айыл аймакты н территор иясында, га	УМП	МТФ	Башкал ардан
1	Айдоо жерлер	1980
2	Көп жылдык өсүмдүктөр өстүрүлгөн жерлер	1108
3	Бак-дарактар-бадалдар өстүрүлгөн жерлер	505
4	Жайыттар	41100
5	Башка жерлер
	Жалпы:	35361

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери жана жооптуу адамдары:

4-таблица

№	Аты-жөнү	Кызмат орду, Мекеме	Электрондук почта	Байланыш телефону
1	Аманалиев.Д	Жергиликтүү кеңештин төрагасы
2	Кулукеев.М	Балыкчы шаарынын мэриясына караштуу «Мүлк» муниципалдык ишканасынын директору
3	Замирбек уулу Эламан	Малдардын ден соолугун коргоо тобунун башчысы		0509809091
4	Усупбеков.У	Жайыттар боюнча адис		0702073447

№10 таблица

2.1 Жайыттарды мал жаюу жана башка максаттарда пайдалануунун жыйымдары

Жайыттарга мал жайып пайдалангандык учун жыйым
№	Малдын туру	саны	1 башка жайыт пайдалангандык учун жыйым	Жылга толомдун жалпы суммасы
1.	ИИМ	3200	90	288 000
2.	Музоо ( 1 жашка чейин)	492	65	31 980
3.	Кой-эчки	17510	20	350 200
4.	жылкы	1500	90	135 000
5.	Кулун (1 жашка чейин)	124	65	8060

	Бардыгы:			813 240

2.2Жайыт ресурстарынын жалпы мүнөздөмөсү (аянты, түшүмдүүлүгү, сыйымдуулугу, абалы)

Балыкчы шаарына караштуу калктуу конуштардын учурдагы жамааттык мал жаюу системасы 18 участокту же жайыттарды башкаруунун 4 зонасын (жайлоолор) камтыйт. Ошондой эле, түшүм жыйналып алынгандан кийин айдоо жерлерге, көп жылдык өсүмдүктөр өстүрүлгөн жерлерге мал жайылат. Ар бир жайлоолордо талаа жана шалбаалуу талаа жайыттары бар. Пайдалануу мезгили боюнча жайыттар жазгы-күзгү, жайкы, кышкы болуп бөлүнөт, бирок чындыгында жайыт мезгилдерге жараша жаз-жай, жаз-жай-кыш; жай; күз-кыш жана жыл бою пайдаланылат.

Жайыт участокторунун мүнөздөмөлөрү боюнча таблица

2.3 Жайыт инфраструктура объектилери жана алардын абалы

Муниципалдык ишкана түзгөн жумушчу топ айыл аймактын жайыттарындагы инфраструктуранын абалына анализ жүргүздү. Аймактын территориясында 2 купка жана Беккари чуңкурчасы жаны ачылды. Ушул объектилер жакшы абалда жана иштеп жатат. Аймакта жайыттарга алып баруучу 550 км жол бар. Анын ичинен 50 км начар абалда турат.20 көпүрөлөрдөн 5 көпүрө кооптуу абалда турат. 6 мал суу ичүүчү жайлардын 4 ремонт же калыбына келтирүү талап кылынат.

2.4 Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо анализи

Калктуу конуштардын аймагында акыркы жылдары аба ырайынын өзгөрүүсү байкалууда: 2024-жыл кургакчыл болгон, жайы жаан-чачынсыз жогорку температурада болгон. Жайыттарда чөптөр күйүп, кээ бир булактар соолуп, мунун баары малдын продуктуулугуна терс таасирин тийгизген. 2025-жылы жаз-жай айларында жаан-чачындын көп жаашы жайыттардын өсүмдүктөрүнө жакшы таасирин тийгизген, бирок ошол эле учурда, малды жайкы жайыттарга өз убагында айдап чыгууда кыйынчылыктар болгон (төмөн температура, нөшөрлөп жааган жамгыр, сел, дарыялардын толкундуу агымдары аркылуу өтүүдөгү кыйынчылыктар ж.б. байланыштуу жайыттарда чөптөрдүн кеч өсүп чыгууда).

Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин маалыматы боюнча аймакта сел жүрүү коркунучу бар жайыт участкалары, жер көчкү жүрүү коркунучу бар жерлер бар. Бул участкалардагы жайыттарды пайдалануу планын түзүүдө, Кыргызгидромет тарабынан иштелип чыккан аба ырайынын болжолдоолору жана Эрте кабарлоо системасынын маалыматтары колдонулат.

Климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлаштыруу боюнча негизги жумуш:

өзгөчө кырдаалдарды (сел, катуу суук жана жаан-чачындар, жер көчкүлөр, кургакчылык ж.б. дуушар болуучу территориялар) болжолдоо мониторингинин натыйжалары боюнча иш-чараларды пландаштыруу.
жайыт пайдалануучуларга климаттын өзгөрүшүнүн жайыттарга жана малдын продуктуулугуна тийгизген таасирин түшүндүрүү;
жайыттардын сыйымдуулугуна жараша мал жаюунун планын иштеп чыгуу менен, ага жылдын аба ырайы да таасир этет;
деградацияланган участкаларга жайыттарды которуштуруп пайдалануу;
жайыттарды эс алдыруу жана пайдалануу мөөнөтүн жөнгө салуу;
инфраструктураны жакшыртуу, куруу жана реабилитациялоо (сарайлар, көп жылдык чөптөрдү себүү, жер семирткичтерди берүү, сугат жерлерин түзүү ж.б.);
кышкы тоюттандыруу үчүн дагы, кургакчылык учурунда дагы тоюттун камсыздандыруу запастарын көбөйтүү;
климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашкан жаныбарлардын тукумдук курамын жакшыртуу.

3. МАЛДАРДЫН САНЫ, АЛАРДЫН ЖАЙЫТКА ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ

3.1. Быйылкы жылга шарттуу малдын башы 2026-жылдын 1-январына карата аймакта эсептелип чыккан шарттуу малдын башы 8818 түзгөн . Малдын бир нече түрү багылат, жана алардын ар бир түрүнө карата күн сайын жана ай сайын канча кургак зат керектелери эсептелген. Жергиликтүү фермерлердин көпчүлүгү негизинен сүт жана эт өндүрүү үчүн бодо мал кармайт. Сүт базарда сатылат.

2026 -жылга карата малдын башы жана түрүнө жараша тоюттун

керектелиши

6-таблица

	Тоюттарга негизги муктаждык 1 ШМБ =300 кг (_________ А/А 1 уй = 1,13 ШМБ, жылкы = 1,3 ШМБ)
№	Малдардын түрү	Саны		Коэффиц иент*	ШМБ эквиваленти	Суткалык керектөө, кг		Кургак затка муктаждык,
		C		D	*E=CD**	F		*G=EF**
1	Ири мүйүздүү мал	3200		1,00	1*7,5		7,5	7,5
2	Торпоктор (1 жашка чейин)	492		0,7	0,7*7,5		7,5	5,25
3	Кой-эчкилер	17510		0,2	0,2*7,5		7,5	1,5
4	Жылкылар	1500		1,0	1*7,5		7,5	7,5
5	Тайлар (1 жашка чейин)	124		0,7	0,7*7,5		7,5	5,25
Бардыгы:			0		0		7,5	27
Кургак заттын жылдык керектелиши								64749

*Коэффициент – Малдардын тирүүлөй салмагын аныктоо боюнча ыкмасынын жыйынтыктарынан алынган (2-тиркемени караңыз).

3.2. 5 жылга карата болжолдуу шарттуу малдын башы жана тоютка болгон муктаждык

2025--2026-жылдарга малдын ар кандай түрлөрү боюнча өсүү темпинин негизинде айыл чарба малынын санынын өсүү болжолуна талдоо көрсөткөндөй, орточо жылдык өсүш 115% түзөт, 2026-жылга карата ШМБ 8818 башты түзөт жана 64749 тонна кургак зат талап кылынат.

3.3. Тоют балансы

Жайыттардын түшүмдүүлүгүнө жана колго даярдалуучу тоюттардын көлөмүнө жүргүзүлгөн анализге ылайык, айыл аймакта жайыт жана даярдалуучу тоюттар жетиштүү өлчөмдө камдалган. Малды кыш мезгилинде тоют менен камсыздоо үчүн жетиштүү көлөмдөгү тоют даярдалат, анткени айдоо аянттары айыл аймактын ар бир тургунуна малды багууга жер үлүшү бөлүнүп берилген.

4. 5 ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ, АЛАРДЫ ЖАКШЫРТУУ ЖАНА РЕАБИЛИТАЦИЯЛОО БОЮНЧА ОРТО

МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ

4.1. Фокус топторду сурамжылоонун жыйынтыктарынын негизинде жайыт пайдалануучулардын муктаждыктарын баалоо анализи

Айылдардын жалпы чогулуштарында жана жыйындарында төмөнкү артыкчылыктуу багыттар аныкталды, аларды чечүү климаттын өзгөрүү шарттарында жайыт пайдалануучуларга ыңгайлашууга жана туруктуу өнүгүүгө мүмкүндүк берет:

Өнүктүрүүнүн артыкчылык багыттары

11-таблица

№	Маселе	Иш-чара	Күтүлүүчү жыйынтык
	*Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча*
1	Жайыт участкаларда деградациянын белгилери байкалууда	Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү	деградациянын себептери аныкталып, алардын алдын алуу боюнча чаралар белгиленди
2	Жайыт участкалардагы ротацияны бузгандыктан малдын көп жайылышы байкалууда	Жайыттардагы сезондук ротацияны жакшыртуу жана эс алдыруу менен мал жаюу системасын жакшыртуу	сезондук которуштуруп айдоону киргизүүнүн натыйжасында жакынкы жайыттар жайында толугу менен эс алат, мунун натыйжасында чөптөр калыбына келтирилет.

3	жайыт участоктору отоо чөптөр менен капталган (мисалы караган)	Бадал менен күрөшүү чараларынын системасын иштеп чыгуу	Жүргүзүлгөн иш-чаралардын жыйынтыгында мал жаюу үчүн жайыт жеткиликтүү болот.
4	Жаныбарлар ысык стресстен кутулууга же ташуу учурунда аба ырайынын начардыгынан баш калкалоого жайыттарда ...... жаныбарлар үчүн эс алуу жайлары жана коргоочу көчөттөр жок.	Жаныбарлар үчүн баш калкалоочу жайларды куруу, коргоочу көчөттөрдү отургузуу	Баш калкалоочу жайларды куруунун, бак-дарактарды отургузуунун жыйынтыгында, ысык же бороондуу күндөрдө жаныбарлар баш калкалоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болушат, натыйжада продуктуулугу стресстүү шарттарда төмөндөбөйт.
5	Жазгы мезгилде жайыт тоютунун жетишсиздиги байкалган.	30 га участокго эспарцет үрөөнүн себүү менен сыноо жүргүзүү	Маданий жайыттарды түзүүнүн натыйжасында бул райондо порциялуу мал жаюуну уюштурууга мүмкүнчүлүк түзөт. Бул жазгы жаратылыш аймактарына жүктү азайтат.
*Жайыт инфраструктуралары боюнча*
1	Жолдор,көпүрө	ремонт	Мал багуучуларга ыӊгайлуу болот
2
3
*Мал чарбасы жана малдын ден-соолугун коргоо боюнча*
1	Уй,жылкы ,кой	эмдөө	Ар кандай ылаӊдардын алдын алуу
2
3
*Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын потенциалын жогорулатуу*
1	Мамлекеттик жайыт жерлерин жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан натыйжалуу жана сарамжалдуу башкаруу үчүн	Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча окутууларды уюштуруу	Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрүнүн билимдери жогорулатылды, бул жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин жакшыртууга мүмкүндүк берет
1		Жайттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча планды жана жайыттарды пайдалануунун ар жылдык планын иштеп чыгууну жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына окутуу
		Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрүн жайыттарды башкаруунун укуктук негиздери боюнча окутуу

4.2. Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча чаралары

Калктуу конуштардын аймагында жайыттарды туура пайдалануу үчүн «Семиз-Бел», «Керкебес», «Кызыл-Омпол»

(участкалардын аталыштары) участоктору атайын тандалып алынган, бул аймактарда жыл сайын жайыттардын абалына мониторинг жүргүзүлүп, алынган натыйжалар башка ушул сыяктуу жайыт участкаларынын абалына баа берүү үчүн колдонулат. Мониторингдин жыйынтыктары жайыттарга мал жаюу системасын жана абалын жакшыртуу боюнча чараларды тууралоо үчүн жыл сайын колдонулат. Жайыттардын абалын жакшыртуу боюнча иштерди улантуу жана көрүлүп жаткан чаралардын эффективдүү болуусу үчүн жайыттардын абалына мониторингди жыл сайын жүргүзүү пландалууда.

12-таблица

№	Участок тун аталыш ы	Жайытт ын тиби	Пайдал ануу сезону	, ^Ага ян т ы	Мониторин г жана баалоо жүргүзүүгө тандалып алынган участоктор дун аталышы	Жылдар боюнча моииторинг жана баалоо жүргүзүү
						2026	2027	2028	2029	2030
1	СемизБел	шалба	Жазжай	7389	Боз-Бешик, Чон-Таш, КызылОмпол	+	+	+	+	+
2	Керкебес			4950
3	Кызыл- Омпол			3780
4
5						х	х	х	х	х
6
Всего:		16119
7						х	х	х	х	х
8
Всего:
9						х	х	х	х	х
10
11
12						х	х	х	х	х
13
14
Всего:
15						х	х	х	х	х
Всего:
Итого:

4.3 Жайыттарды пайдалануу планы

Жайыттардын абалын жакшыртуу үчүн жазгы-күзгү жайыттардын түшүмдүүлүгүн жогорулатуу максатында иреттүү жайыт пайдалануу эрежелерин сактоо жана малдын саны жайыттын сыйымдуулугуна туура келүүсүнө көзөмөл кылуу пландалууда. Жайыттарды которуштуруу планы Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүүнүн (ЖАМБЖны 3-тиркемеден толук тааныша аласыздар) жыйынтыктарынын негизинде жеңил деградацияга учураган участокторду узак мөөнөттүү же 50% эс алдыруу боюнча ишчаралар төмөндөгү 13-таблицада көрсөтүлгөн.

2026 – 2030 -жылдарга карата жайыт которуу графиги

13-таблица

Участоктордун аталышы	Жайыт аянты	Пайдалануу мезгили	Жылдар
Участоктордун аталышы	Жайыт аянты	Пайдалануу мезгили	2026	2027	2028	2029	2030
Семиз-Бел	1500	Жаз-Жай	мал жайуу эрежесин сактоо м/н	мал жайуу эрежесин сактоо м/н	мал жайуу эрежесин сактоо м/н	мал жайуу эрежесин сактоо м/н	мал жайуу эрежесин сактоо м/н
Кара-Саз	1200	Жаз-Жай	мал жайуу эрежесин сактоо м/н	мал жайуу эрежесин сактоо м/н	мал жайуу эрежесин сактоо м/н	мал жайуу эрежесин сактоо м/н	мал жайуу эрежесин сактоо м/н
Кызыл-Омпол	800	Жаз, жай	мал жайуу эрежесин сактоо м/н пайдалануу	мал жайуу эрежесин сактоо м/н пайдалануу	мал жайуу эрежесин сактоо м/н пайдалануу	мал жайуу эрежесин сактоо м/н пайдалануу	мал жайуу эрежесин сактоо м/н пайдалануу
Сары-Булак	1100	Жаз, жай
Чон-Таш	2000	Жаз, жай
Тундук	700
Чолок	500
Чоткара	400
		Жай	мал жайуу эрежесин сактоо м/н пайдалануу
Семиз-Бел	1500	Куз-кыш	50% эс алдыруу	мал жайуу эрежесин сактоо м/н пайдалануу		мал жайуу
Кара-Саз	1200	Куз-кыш		50% эс		эрежесин	мал жайуу
Кызыл-Омпол	800	Күз, кыш	мал жайуу эрежесин	алдыруу		сактоо м/н пайдалануу	эрежесин
Сары-Булак	1100	Күз, кыш	мал жайуу эрежесин	мал жайуу	50% эс алдыруу	сактоо м/н пайдалануу	сактоо м/н пайдалануу
Чон-Таш	2000	Күз	сактоо м/н пайдалануу	эрежесин сактоо м/н		50% эс алдыруу
Тундук	700	Күз, кыш		пайдалануу	мал жайуу эрежесин сактоо м/н пайдалануу		50% эс алдыруу
Жалпы	7300

4.4 Башка максаттарда жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планы

Жайыт пайдалануучулар калктуу конуштардын аймагында кышында малга тоют үчүн чөп жыйнашат жана эгин айдап ж.б. Ошондой эле картада жер тилкелери башка максаттарга пайдаланылат (картада сөзсүз түрдө көрсөтүү керек).

14-таблица

№	Участокторд ун аталышы	Жайыт, жалпы аянты, га	Алардын ичинен жайыттарды башка максаттарда пайдаланууга берилген аянты, га
			Аңчылык	Бал аарычылык	Туризм	жеңил конструкциядагы (капиталды к эмес) байланыш курулмалар ын орнотуу	Кендерди пайдалануу	Чөп даярдоо	Кымыз менен дарылоо	же чөми -пт шт өрер дүди , чо мөгу мө лт да уу ры	Ж ар ан да ал рдуу ын су эс	жалпы
			Аңчылык	Бал аарычылык	Туризм		Кендерди пайдалануу	Чөп даярдоо	Кымыз менен дарылоо	же чөми -пт шт өрер дүди , чо мөгу мө лт да уу ры	Ж ар ан да ал рдуу ын су эс	жалпы
1	Мыкаачы	10,0			+						10,0 га
2	Боом	0,40			+	0,40 га					+
3	Кубакы	0,60			+	0,40га			+		0,20га
4
5
6
Жалпы:		11,0
7
8
Жалпы:

4.5 Малдардын ден-соолугун коргоо боюнча иш-чаралар

Малдардын ден соолугун коргоо боюнча орто мөөнөттүү иш-чаралардын максатыайыл аймагынын деңгээлинде ветеринардык кызмат көрсөтүүлөрдү болгон ресурстарды эске алуу жана жылдык планга оңдоолорду киргизүү менен малдардын ээлеринин кирешелерин көбөйтүү иш-чараларын аткаруу аркылуу жакшыртуу болуп саналат.

5. Фермердик жана жеке чарбалардын өнүгүү деңгээли малдын жалпы санынын динамикасы, өндүрүлгөн продукциянын өздүк наркы жана кирешелүүлүгү, тоют базасынын абалы сыяктуу стандарттык статистикалык көрсөткүчтөрдүн жардамы менен гана бааланбастан, ветеринардык тейлөөнү өнүктүрүү деңгээлин дагы эске алуу менен бааланууга тийиш.

6. Мал чабачылыгы ветеринардык тейлөө менен түз жана кайтарым байланышта. Бир жагынан ветеринардык кызматтын ишинин аз натыйжалуулугу жугуштуу ылаңдардын, малдын өлүмүнүн, өндүрүмдүүлүгүнүн начарлашы, алардын азыктуулугунун төмөндөшү пайда болуу коркунучун жаратат, экинчи жагынан мал чарбачылыкты туруктуу өнүктүрүү сапаттуу ветеринардык кызмат көрсөтүүлөргө муктаждыкты аккумуляциялайт, ошондой эле ветеринардык инфраструктуранын өсүшүнө жана анын натыйжалуу иштешине шарт түзөт.

Малдардын ден соолугун коргооиш-чараларынынмилдеттерине төмөнкүлөр кирет:

7. айыл аймагынын деңгээлинде малдардын ден соолугун коргоо боюнча иш-чараларды өз убагында уюштуруу; жаныбарлардан жугуучу ылаңдардан адамдарды коргоо;

8. болгон ресурстарды пайдалануу жана модернизациялоо аркылуу мал чарба продукциясынын санын арттыруу жана сапатын

жакшыртуу, ошону менен бирге эле адамдардын жашоо деңгээлин көтөрүү.

Иш-чараларга негизинен төмөнкүлөр кирет:

15-таблица

№	Көйгөйлөр	Иш-чаралар	Мөөнөтү / жылдар					Каржылоо булактары	Жооптуул ар	Эскертүү
			2026	2027	2028	2029	2030
1	Ветеринардык инфраструктура объекттеринин жоктугу (раскол, күпкө ваннасы, малды жасалма уруктандыруу үчүн көчмө каражаттар, ж.б.)	Ветеринардык инфраструктура объекттерин түзүү/к	уруу:						Жеке ветеринар, «Мүлк»МИ
		Кой мончо	1					Жергиликтүү бюджеттин эсебинен
		Айыл жеринде жеке ветеринардык врачтын жумуш ордун түзүү (мекеменин профили,	1	1				Жеке ветеринардын

		формасы, ишкердиги жана аты, ошондой эле дареги жана иштөө убактысы мамлекеттик жана расмий тилде жазылып, илинип коюучу такта)				каражатынын эсебинин	Жеке ветеринар, «Мүлк» МИ
		Ветеринардык дарылоо үчүн раскол сатып алуу жана куруу	1			Жергиликтүү бюджеттин эсебинен
		Беккари чуңкурун куруу			1	Жергиликтүү бюджеттин эсебинен
2	Айыл аймактын аймагында жана анын карамагындагы жайыттарда өзгөчө коркунучтуу очоктордун жана айрыкча табигыйочоктуу ылаңдардын болушу жөнүндө маалыматтын жоктугу	Эпизоотиялык коопсуздук боюнча жайыттын абалын текшерүү үчүн материалдардын үлгүсүн алуу: жугуштуу ылаңдардын козгогучтарынын (патогендүү микроорганизмдер, топурактын жугуштуу ылаңы, ылаңдын козгогучтарынын ортоңку ээлеринин түрү, жугуштуу ылаңдарды таратуучулар/алып жүрүүчүлөр) болушуна, аларды лабораторияга жеткирүү, алынган натыйжаларды анализдөө жана иш-чараларды пландоо		1	1	Жергиликтүү бюджеттин эсебинен	Жеке ветеринар, «Мүлк» МИ	Ветеринар дык кызматтын шаардык башкармал ыктары менен биргеликт е

3	Тоюттарда макро- жана микроэлементердин: витаминдердин, Сa, Ф,селен, ж.б. жетишсиздигинен келип чыккан ылаңдардын жайылуу өзгөчөлүгү жөнүндө маалыматтын жоктугу	2027 Жайыт тоюттарын изилдөө максатында материалдардын (ар түрдүү чөптөрдүн саманын, чөптүн) үлгүсүн макро- жана микроэлементтердин: витаминдердин, Сa, Ф, селен, ж.б. өлчөмүн текшерүү үчүн алуу 2028 Аларды лабораторияга жеткирүү, алынган натыйжаларды анализдөө жана иш-чараларды пландоо				1	1	Жергиликтүү бюджеттин эсебинен	Жеке ветеринар, «Мүлк» МИ
4	Ветеринардык врачтардын кесиптик квалификациясын жогорулатуу	Жеке ветеринардык врачтардын кесиптик деңгээлин жогорулатуу боюнча курстарды, семинарларды уюштуруу (адам)	2	2	1	1	1	Вет врачтын каражатынын эсебинен	КР СРАЧКИӨ, ВП, «Мүлк» МИ жана ветеринард ык кызмат
5	Инфекция очогунун пайда болушу	Жугуштуу ылаңдарга каршы күрөшүү жана алдын алуу эрежелеринин талаптарына ылайык иш чараларды уюштуруу	1	1	1	1	1	-	Жеке ветеринар, «Мүлк» МИ
6	Малдардын ылаңдарына каршы алдын ала эмдөөдө малдын бардык түрүнүн жана жалпы санынын толук камтылбашына уруксат берилет	Малдын санынын толук камтылбагандыгынын себебин талдоо, эпизоотияга каршы иш-чаралардын пландарын оңдоо, жаныбарларды идентификациялоо системасын жана НАДИС, РАДИС, ДОГс программаларын киргизүү, малдардын ээлери менен мамлекеттик органдардын ортосундагы келишимдик мамилелер системасына өтүү	1	1	1	1	1	Жеке ветеринардын каражатынын эсебинин	Жеке ветеринар, «Мүлк» МИ, Ветеринария кызматы
7	Малдардын ден соолугун коргоо боюнча ишчараларды пландоо малдын түрүн жана жалпы санын каттабастан жүргүзүлүүдө, б.а. план реалдуу эмес	Малдардын ден соолугун коргоо боюнча ишчараларды малдын жалпы башын (идентификация, эсепке алуунун жыйынтыктары боюнча), айыл аймактын табигый-климаттык өзгөчөлүктөрүн, козгогучтардын биологиялык өөрчүшүн эске алуу менен жыл сайын пландоо.						Жергиликтүү бюджеттин эсебинен	Жеке ветеринар, «Мүлк» МИ
8	Малдардын ден соолугун коргоо иш-чаралары тууралуу калк, айрыкча малдардын ээлери, начар маалымдалган	Жергиликтүү массалык маалымат каражаттарын пайдаланып, малдардын ээлери менен аңгемелешүүлөрдү, жолугушууларды өткөрүү аркылуу коммуникациялык иштерди уюштуруу жана ветеринария темасына арналган чакан китепчелерди чыгаруу						Жергиликтүү бюджеттин эсебинен	Жеке ветеринар, «Мүлк» МИ
9	Малдардын ден соолугун коргоо пландын аткарылышына мониторинг жүргүзүлбөйт	Малдардын ден соолугун коргоо планынын аткарылышына квартал сайын мониторинг жүргүзүү, Жайыт комитетинин отурумдарында мониторингдин жыйынтыгын жыл сайын талкуулоо жана Малдардын ден соолугун коргоо планынын аткарылышын жакшыртуу боюнча тийиштүү чараларды көрүү						Жергиликтүү бюджеттин эсебинен	Жеке ветеринар, «Мүлк» МИ

a Айлана чөйрөнү коргоо боюнча чаралар

16-таблица

Экологиялык элементтер	Тийгизген таасири	Айлана-чөйрөгө тийген таасирди азайтуу боюнча сунушталган чаралар	Иш-чараларды ишке ашыруу боюнча

			институционалдык жоопкерчилик
Топурак	Топурактын деградациясы	Мал башынын деңгээлин жана мал жаюу мөөнөтүн баалоо. Жайытка мал жаюу мөөнөтүн жана санын алмаштыруу. Жайыттарды (желбеген, зыяндуу жана уулуу) отоо чөптөрдөн жана тикенектерден тазалоо. Чөп катмары толук бузулганда жайыттарга чөптү кайра себүү. Фермерлердин жайкы жайыттарды пайдалануусу үчүн аларга дем жана түрткү берүү керек. Жайыт чөптөрүнө тыныгуу берүү жана үрөндөрдүн бышып жетилишин камсыздоо үчүн жайкы жайыттарга ротациялык мал жаюу системасын киргизүү шарт. Мал жайылуучу жайыттарды жыл сайын алмаштыруу мүмкүндүгү каралууга тийиш. Малчылар жайыт чөптөрдүн өсүшү боюнча өзгөрүүлөргө байкоо жүргүзүп турушу зарыл.	«Мүлк»МИ, жергиликтүү жамааттар, жайыт пайдалануучулар
	Чөп катмары	Жайытка жайылуучу малдын алмашуу ырааттуулугу: жылкыларды, бодо малды, койлорду, эчкилерди жаюу. Жайыттарды эс алдыруу: жайыттарга 4-6 жолу пайдаланылгандан кийин эс алуу берилет. Жайыттарды эс алдыруу жайыттардын сапатын жакшыртууда эң негизги ролду ойнойт. Үрөн себүү аркылуу айрым жайыт жерлериндеги чөптүн түрүнүн курамын жакшыртууга болот. Жайыттын деградациясы төмөнкү чектен өтүп кеткен өзгөчө жагдайларда чөптү кайра себүү жана минералдык жер семирткичтерди колдонуу максатка ылайык болуп эсептелет. Жайыттарга минералдык жер семирткичтерди себүү: минералдык жер семирткичтерди колдонуу (азот, фосфор, калий, комплестүү). Жайыттарды малалоо. Жайыттарга кошумча чөп себүү:	«Мүлк» МИ , жергиликтүү жамааттар, Кыргыз мал чарба жана жайыт илим изилдөө институту, Өсүмдүктөрдү химиялаштыруу, коргоо жана карантин департаменти.
Инфраструктураны (мал айдап өтө	Автоунаалар, курулуш техникасы,	Чаңды болтурбоо үчүн суу себүү жана курулуш аянтчаларын далдалоо жана тосуу сыяктуу чаңды басуу чаралары жана тийиштүү турмуш-тиричилик иш-чаралары.	Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу

турган жол, көпүрөлөр, жолдор, суу ичүүчү жайлар ж.б.) калыбына келтирүү учурундагы атмосфералык аба	ширетүү иштери, сырдоо иштери, цементти, шагылды, ташты түшүрүү.	Маскаларды, перчаткаларды жана атайын кийимдерди колдонуу. Чаңга сезгич рецепторлорго тийген таасирди эң төмөнкү чекке чейин азайтуу үчүн транспорт каражаттарынын кыймылын чектөө жана ылайыктуу транспорттук каттамды тандоо. Төгүлмө материалдарды ташуучу автоунааны чечилме тент менен жабдуу. Курулуш аянтчаларына герметикалык каптарга салынган цементти гана алып келүү. Чаң басуу жана булганууну эң төмөнкү чекке чейин азайтуу үчүн жанаша аймактагы тазалыкты коргоо, курулуш таштандыларынын түшүп калышын болтурбоо талап кылынат.	чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш чаралардын аткарылышына мониторинг жана контролду «Мүлк» МИ жергиликтүү жамааттар жүргүзөт.
Жер үстүндөгү жана жер астындагы суулар	Агып кетүүлөр аныкталган учурда сууну кайра иштетүү продуктулары (тунмалар) менен топурактын жана суунун булганышы; техниканы колдонууга байланыштуу суунун мунай заттары менен булганышы	Атайы бөлүнгөн участокту гана пайдалануу. Курулуш учуруднда колдонулуучу тийиштүү базалык курулуш нормалары жана стандарттары. Техниканын майынын агып кетпегендигин күн сайын текшерүү; курулуш участогунда унааны жууга тыюу салуу.	Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш чаралардын аткарылышына мониторинг жана контролду«Мүлк» МИ жергиликтүү жамааттар жүргүзөт
Жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсү	Пландалган курулуш аймагындагы Кызыл китепке киргизилген өсүмдүктөр жана жаныбарлар	Кызыл китепке киргизилген өсүмдүктөрдүн түрүн жана малдардын миграция жолдорун изилдөө Курулуш аянтчасын жайгаштыруунун альтернативдүү варианттары	Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш-чаралардын аткарылышына Консультант мониторинг жана байкоо жүргүзөт.

					«Мүлк» МИ , жергиликтүү жамааттар,
Шамал жана суу эрозиясы			Суунун кармалышын камсыз кылуучу уюштуруу системасын жана		Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш чаралардын аткарылышына мониторинг жана контролду «Мүлк» МИ, жергиликтүү жамааттар жүргүзөт.
			агротехникалык иш-чараларды иштеп чыгуу,
			- жер кыртышын жумшарткыч же оюлган корпустары бар
			шаймандар менен жерди айдоо,
			- тилкелерде туташтыргычтарды жана толгомдорду пайда кылуу
			жолу менен жерди айдоо,
			- чуңкурларды жана үзүлмө тилкелерди пайда кылуу,
			- чуңкурларды жасоо,
			- кар токтотуу,
			- кар эрүүнү жөнгө салуу.
			Суу эрозиясы менен күрөшүүнүн агротехникалык жолдоруна жерд	и
			туур айдоо технологиясы кирет. Тагыраак айтканда, жерди терең
			айдоо эриген кардын сууларынын натыйжалуу кармалгандыгына
			байланыштуу топурактын сууну сиңирүүсүн жогорулатат.
			- топуракты жумшарткыч менен жабдылган соконун чымды
			аңтаргыч бөлүгү менен жерди терең айдоо – контурдук айдоо.
			4° чейинки тоонун тик боорлорун куралма (тепкичтүү) жол менен
			айдоо.
			- үзүлмө тилкелерди жасоо.
Курулуш таштандылары	Жакын аймактын, топурактын жана суу ресурстарынын булгануусу	Мүмкүн богон учурда таштандылардын бардык түрүн сорттоо, кайр а пайдалануу жана иштетүү. Кайра пайдаланылбай жана иштетилбей турган таштандыларды жок кылуу; жергиликтүү компаниялар менен биргеликте таштандыларды өзүнчө таштандылар үйүлгөн жерлерге чыгаруу жана жок кылуу; таштандыларды ачык жерде өрттөөгө тыюу салуу. Курулуш жана демонтаж иштерин жүргүзүүдөн келип чыккан минералдык таштандылар жалпы жана органикалык таштандылардан бөлүнүүгө тийиш, суюк жана химиялык таштандылар сорттолуп, атайын контейнерлерде сакталууга тийиш. Таштандыларды чыгаруу жана утилдештирүү документтери тийиштүү түрдө жүргүзүлүүгө тийиш, анкени алар курулуш			Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш чаралардын аткарылышына мониторинг жана контролду «Мүлк» МИ, жергиликтүү жамааттар жүргүзөт.

		аянттарындагы таштандынын талаптагыдай жок кылынгандыгынын далили катары эсептелет. Турмуш-тиричилик таштандылары маселесине келгенде, жергиликтүү СЭС кызматтары таштандыны чогултуу жана утурумдук утилдештирүү үчүн таштанды чогултуучу резервуарларды уюштурууга тийиш.
		Социалдык чөйрө
Жумушчулардын жана тургундардын коопсуздугу	Курулуш иштериндеги өндүрүш жаракаттары	Курулуш иштерин жана экологиялык коопсуздукту контролдоочу жергиликтүү инспекциялар; жергиликтүү калкка жүргүзүлө турган курулуш иштери жөнүндө тийиштүү түрдө маалымат берилиши керек. Өндүрүш процесстеринин адамдарга жана айлана-чөйрөгө тийгизген терс таасирин азайтуу максатында бардык курулуш иштери коопсуздук жана тартипти коргоо методдорун колдонуу менен жүргүзүлүшү шарт. Жеке коргонуу каражаттары коопсуздук стандарттарына (коргоочу атайын баш кийимдерди, маскаларды, зарыл учурда, курларды жана бут кийимдерди сөзсүз түрдө пайдалануу) жооп бериши талап кылынат.	Подряддык уюм

b Инвестициялар жана иш чаралар

«Мүлк» муниципалдык ишканасынын негизги пландалып жаткан иш аракети төмөндөгү багыттар боюнча:

i Мал жаюу системасын жакшыртуу

ii Жайыттардын абалын жакшыртуу

iii Жайыт инфраструктураларын өркүндөтүү жана реконструкциялоо

iv Мал чарбасын өнүктүрүү

v Малдардын ден-соолугун жакшыртуу

vi Климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу

vii Гендер басым жасоо менен кирше алып келүүчү иш аракеттер

viii Билим даражасын жогорулатуу

17-таблица

№	Иш-чаралар	Каржы булактары, сом			Жалпы ^{сумма, сом}
№	Иш-чаралар	Башкалар / долбоорло р	Башкалар (демөөрчүл өр)	Жергилик түү бюджет	Жалпы ^{сумма, сом}
*2026 -жыл*
1	Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү			+	15000
2	“Кара-Булак ”,Чон-Таш участогундагы узундугу 7 км жолду калыбына келтирүү			+	45000
3	Айыл чарба малдарын уруктандыруу үчүн көчмө пункттарды уюштуруу			+	40000
Бардыгы					100000
*2027-жыл*
1	Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү			+	15000

2	Семиз-Бел участкасынын жайыттарын жакшыртуу максатында демонстрациялык участкаларды уюштуруу жана орнотуу		+	+		500000
3	Кок-Мойнок-1 айылынын кыштоолоруна мал ичуучу суу курулмаларын салуу			+		50000
4	Кара-Булак кыштоосуна мал ичуучу суу курулмаларын салуу			+		100000
5
Бардыгы						675000
		*2028 -жыл*
1	Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү			+		15000
2	Кара-Саз жайлоосуна купка куруу				+	350 000
3
4
5
Бардыгы						365000
		*2029-жыл*

1	Жайыттардын абалына мониторинг жургузуу			+	20000
2	Кара-Саз жайлоосуна кыркын сарай куруу		+		1000000
3
Бардыгы					1020 000
		*2030 -жыл*
1	Жайыттардын абалына мониторинг жургузуу			+	20000
2	Кок-Мойнок2 калктуу конушуна купка салуу			+	800000
3	Кемин районуна УДП га берилген жайыттарды кайтарып алуу (Көк-Бел жайлоосу)
Бардыгы					820 000
Жалпы					2 980 000

Эскертүү:Жогорудагы багыттар боюнча 17-таблицага иш-чаралар ар бир айыл аймактын муктаждыктарына жараша иштелип чыгат.

4.8 Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча пландын (мындан ары-ЖБПП) аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча иш-чаралар

18-таблица

№	Иш-чаралар	Методдор	Мөөнөтү	Жооптуу адамдар	Аткаруу далилдери	Индикаторлор
	*Даярдоо этабы*
1	ЖБПП иштеп чыгууга, анын ичинде жайыттардын абалын жооптуу адамдарды аныктоо. Малдын анык санын эсептөө боюнча комиссияны түзүү (ар бир үйдө жана мал короолордо сурамжылоо жүргүзүү).	Талкуулар/сунуштар	1 күн	МИ,жайыт адистери	Протокол, жооптуу адамдардын тизмеси	ЖБППны иштеп чыгуу жана жайыттардын абалын баалоо үчүн жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жооптуу адамдары аныкталды жана комиссия түзүлдү.
2	Расмий статистикалык маалыматты жыйноо	Документтерди карап чыгуу	1 жума.	МИ,жайыт адистери	А/А статистика бөлүмүнөн алынган статистикалык маалыматтар жөнүндө справка.	Статистикалык маалыматтар
3	Жооптуу адамдарды окутуу, консультация берүү	Тренинг, консультация берүү, коштоо	2-3 күн	МИ,жайыт адистери	Отчет	1-3 тренинг/консультациялар
4	Мониторинг жүргүзүлө турган участокторду аныктоо	Документтерди, карталарды, ж.б. кароо	0,5 күн	МИ,жайыт адистери	Отчет	Участоктордун саны
5	Жайыттардын абалына баа берүү	Талаа жумуштары	3-7 күн	МИ,жайыт адистери	Отчет	Бардык керектүү маалыматтар жыйналды
6	Жыйналган маалыматты киргизүү жана иштеп чыгуу, жайыттардын абалы боюнча маалыматтарды талдоо	Кабинеттик жумуш	2-3 күн	МИ,жайыт адистери	Маалымат базасы (Excel электрондук таблицасы)	Маалымат базасы (Excel электрондук таблицасы), түшүмдүүлүк, жайыт участоктордун абалы жөнүндө маалымат

	*Иштеп чыгуу стадиясы*
7	5 жылдык ЖБППнын аналитикалык/стратегиялык бөлүктөрүн төмөнкү бөлүктөрдү кошуу менен иштеп чыгуу:  Жалпы маалыматтар.	Кабинеттик жумуш	1-3 жума	МИ,жайыт адистери	5 жылдык ЖБППнын болушу	Негизги бөлүктөр камтылган 5 жылдык ЖБППнын болушу

№	Иш-чаралар	Методдор	Мөөнөтү	Жооптуу адамдар	Аткаруу далилдери	Индикаторлор
	2029 Жайыт ресурстары, инфратүзүмдөр жана алардын абалы. 2030 Малдардын саны, алардын жайытка жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждыктары. 2031 5 жылга карата жайыттарды башкаруу жана пайдалануу, аларды жакшыртуу жана реабилитациялоо боюнча жамааттын орто мөөнөттүү планы.	Талкуулар/сунуштар	1 жума.	МИ,жайыт адистери	5 жылдык ЖБППнын болушу	Негизги бөлүктөр камтылган 5 жылдык ЖБППнын болушу
	*Жайыттарды пайдалануунун ар жылдык планы (мындан ары- ЖПЖП)*
8	ЖПЖПны төмөнкү бөлүктөрдү кошуу менен иштеп чыгуу: 2032 Айыл өкмөтүнүн иш аракеттеринин графиги. 2033 Жайыттарды пайдалануу сезону. 2034 Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү планы. 2035 ___-жылга карата шарттуу мал башынын иш жүзүндөгү саны. 2036 Жайыт пайдалануунун учурдагы жана пландаштырылган системасы. 2037 Жайыттарды, инфраструктурасын жана мал чарбасын өнүктүрүүнүн жана жакшыртуунун планы. 2038 Малдын ден соолугун коргоо тобунун иш- планы. 2039 ____-жылга карата бюджет. 2040 Жайыттарды мал жаюу жана башка максаттарда пайдалангандык үчүн жыйым. 2041 Жайыттарды пайдалануу режими жана бузуулар үчүн жоопкерчилик.	Кабинеттик жумуш	1-3 жума	Муниципалдык ишкана	Жылдык ЖБППнын болушу	Негизги бөлүктөр камтылган жылдык ЖБППнын болушу
	*Макулдашуу стадиясы*

№	Иш-чаралар	Методдор	Мөөнөтү	Жооптуу адамдар	Аткаруу далилдери	Индикаторлор
9	Жергиликтүү коомдоштуктун жыйынында (чогулушунда) ЖБППнын алдын ала вариантын талкуулоо жана макулдашуу.	Жыйын, сунуштар, комментарийлер	0,5 күн	МИ, Жергиликтүү коомдоштук	Протокол. Комментарийлер жана сунуштар көрсөтүлгөн документ	Талкуулардын протоколу. Документ макулдашылган. Бардык сунуштар эске алынды.
10	ЖБППны ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы (мындан ары-РАӨБ) кем жерин иштеп чыгуу менен макулдашууга жөнөтүү	-	2 күн	Муниципалдык ишкана,	Протокол. Комментарийлер жана сунуштар эске алынган документ	Талкуулардын протоколу. Документ макулдашылган. Бардык сунуштар эске алынды.

	Бекитүү стадиясы
11	ЖБППнын финалдык долбоорун жергиликтүү кеңештин сессиясына бекитүүгө жөнөтүү. ЖБППны презентациялоо жана финалдык вариантын жактоо жана бекитүү	-	-	Муниципалдык ишкана	Жергиликтүү кеңештин органы кароого кабыл алгандыгы жөнүндө кириш номерлүү кат. Протокол	Жергиликтүү кеңештин сессиясынын отуруму, Бекитилген жана мөөр басылган ЖБПП.
	Ишке ашыруу стадиясы (ЖБППны ишке ашыруу боюнча иш-чаралардын тизмеги)
12	Жергиликтүү коомдоштуктун жылдык жыйыны (чогулушу)	Чогулуш	1 күн	Муниципалдык ишкана	Протокол	Чогулуш
13	Жайыт пайдалануучулар менен келишимдерди түзүү, жайыт билеттерин берүү, төлөмдөрдү жыйноо	-	Мал жаюуга чейин	Муниципалдык ишкана	Келишимдер, квитанциялар	Келишимдердин/билеттердин, квитанциялардын саны
14	Ветеринардык-профилактикалык иштердин аткарылышын контролдоо	Справканын болушун текшерүү	регулярно	үзгүлтүксүз	ЖДСП, ЖВ	Отчеттор
15	Мониторингдик топту түзүү, мониторинг боюнча иш-сапарлары чакан долбоорлорду жүзөгө ашыруу боюнча базалык көрсөткүчтөрдү жыйноо	Байкоо жүргүзүү, сурамжылоо, интервью	1 жолу, чакан долбоор башталганга чейин	ЧДТ	Отчет	Ишке ашыруунун жүрүшү тууралуу отчет
16	Чакан долбоорлорду жүзөгө ашыруу боюнча орто мөөнөттүү көрсөткүчтөрдү чогултуу үчүн мониторинг боюнча ишсапарлары	Байкоо жүргүзүү, сурамжылоо, интервью	1 жолу, чакан долбоор боюнча иштин ортосунда	ЧДТ	Отчет	Иштин жүрүшү боюнча отчет
№	Иш-чаралар	Методдор	Мөөнөтү	Жооптуу адамдар	Аткаруу далилдери	Индикаторлор
17	Чакан долбоорлорду жүзөгө ашыруу боюнча жыйынтыктоочу көрсөткүчтөрдү чогултуу үчүн мониторинг боюнча иш-сапарлары	Байкоо жүргүзүү, сурамжылоо, интервью	1 жолу, чакан долбоор боюнча иштин аягында	ЧДТ	Отчет, АКТ	Отчет жана эгерде курулуш долбоору болсо, подрядчиктин өткөрүү акты
18	Чыр-чатактарды чечүү жана жоюу боюнча иш-аракеттер	Сүйлөшүүлөр, жолугушуулар	үзгүлтүксүз	Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары	Тартип бузуулардын саны	Ички эрежелер тууралуу маалымат берүү боюнча чогулуштардын жана консультациялардын саны; Тартип бузуулардын саны
19	Жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрүнө мониторинг жана баалоонун жыйынтыктары тууралуу маалымат берүү.	Чогулуш	Жылына бир жолу	Муниципалдык ишкана	Протокол	Чогулуш
20	Зарыл учурда иш планына мониторинг жана баалоонун жүрүшүндө алынган жыйынтыктарды эске алуу менен өзгөртүүлөрдү киргизүү	Кабинеттик жумуш	Жылына бир жолу	Муниципалдык ишкана	ЖБПЖП	Өзгөртүүлөрдүн, толуктоорлордун саны

Балыкчы шаарынын мэриясынын алдындагы «Мүлк» муниципалдык

ишканасынын директору: Кулукеев.М.Т

Жайыттар боюнча адис: Усупбеков.У.С

БЕКИТИЛДИ»

Ысык-Кол облусунун

Балыкчы шаардык кеңешинин

XXIX чакырылышынын XXIII

сессиясынын №110 токтомунун

1-тиркемеси

2026 – жылдын 19- майы

_________________________колу

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫ ,ЫСЫК-КϴЛ ОБЛАСТЫ,

БАЛЫКЧЫ ШААРЫ

ТИПТҮҮ ЖАЙЫТТАРДЫ ПАЙДАЛАНУУНУН 2026-ЖЫЛГА КАРАТА ПЛАНЫ

МАЗМУНУ

ЖАЙЫТТАРДЫ ПАЙДАЛАНУУ ПЛАНЫ ................................................................... 3

c Муниципалдык ишкананын иш аракеттеринин графиги

....................................................... 3 1.2. Жайытты пайдалануунун сезону ............................................................................... 4 1.3. Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү чаралары ........... 4 1.4. ________жылга карата шартуу мал башынын иш жүзүндөгү саны …….5

1.5. Жайыт пайдалануунун учурдагы жана пландаштырылган системасы .......... 5

9. ЖАЙЫТТТАРДЫ, ЖАЙЫТ ИНФРАСТРУКТУРАСЫН ЖАНА МАЛ

ЧАРБАСЫН ӨНҮКТҮРҮҮ ЖАНА ЖАКШЫРТУУ БОЮНЧА ИШ

АРАКЕТТЕРДИН ПЛАНЫ

....................................................................................................... 7

a Жайыттарды, инфраструктурасын жана мал чарбасын өнүктүрүүнүн жана

жакшыртуунун планы ............................................................................................................ 7

b Малдын ден соолугун коргоо тобунун иш-чаралары

................................................ 8 2.3. муниципалдык ишкананын бюджети

........................................................................................ 10 2.4. Жайыттарды

мал жаюу жана башка максатка пайдалануу үчүн жыйымдар

...................................................................................................................................................12

2.5. Жайыттарды пайдалануунун ар жылдык планынын аткарылышына

мониторинг жана баа берүү ………………………………………………………………...13

10. ЖАЙЫТТЫ ПАЙДАЛАНУУ РЕЖИМИ ЖАНА БУЗУУЛАР ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК

................................................................................................................... 15

a Ички тартип эрежелери ............................................................................................ 15

b Мал жаюу тартибин бузгандарга жоопкерчилик

................................................. 15

11. ТИРКЕМЕЛЕР ................................................................................................................... 16 ЖАЙЫТТЫ ПАЙДАЛАНУУ ПЛАНЫ

План Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” Мыйзамына жана башка нормативдик укуктук актыларга негизделип иштелип чыкты.

Пландын максаты: жайыттын абалын жакшыртуу; жайкы жана алыскы жайыттарга барууну жогорулатуу; кышкы тоюту жана ветеринардык алдын алуу иш-аракеттерди өнүктүрүү менен малдын ооруларын 90% азайтуу; малдын өлүмүн 80 % азайтуу; сүт саап алууга жана малдын салмагын жогорулатууга, өз кезегинде мал чарбасынын өнүгүшүнө, коомчулуктун мүчөлөрүнүн кирешелерин жогорулатууга, жакырчылыкты кыскартууга, климаттын өзгөргөн шартында жайыт пайдалануучулардын таламдарын коргоого шарт түзөт. Планды толук ишке ашыруу үчүн жайыт башкарууга аялдардын жана жаштардын 30% нан кем эмесин тартуу пландаштырылууда.

a Муниципалдык ишкананын иш аракеттеринин графиги

№1 Таблица

№	Иш-чаралар	Айлар												жооптуул ар
		I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII	IX	X	XI	XII
		Аткарылгандыгы тууралуу белги, (+/-)
1	Жергиликтүү коомдоштуктун жылдык чогулушу													«Мүлк»ми
2	Аймактагы малды саноо													«Мүлк»ми
3	Сезон боюнча жайылып жүргөн малдын санын тактоо													«Мүлк»ми
4	Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планын иштеп чыгуу, жергиликтүү жамааттын чогулушунда талкуулоо, райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгында макулдашуу													«Мүлк»ми
5	Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча пландарын жергиликтүү кеңештин сессиясында бекитүү													«МүлкМИ/ Ж ергиликтү ү кенеш
6	Жайыт пайдалануучулар менен келишим түзүү, жайыт билеттерин берүү													«Мүлк» МИ
7	Жайыт участоктордун абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү													«Мүлк» МИ /мо ниторинг жана баалоо группасы
8	Ветеринардык алдын ала иш чаралардын аткарылышына көзөмөл													«Мүлк» МИ, малдын денсоолугун
														коргоо тобу
9	Жайыт инфраструктурасын жакшыртуу иш чаралары													«Мүлк» МИ
10	Малды көчүрүүнү уюштуруу													«Мүлк» МИ
11	Жайыт жыйымдарын чогултуу													«Мүлк» МИ
12	Аймактын дараметин жогорулатуу үчүн окуулар													«Мүлк» МИ

b Жайыттарды пайдалануу сезону

Малды жайыттарга көчүрүү графиги Кыргызгидрометтин аба ырайы тууралуу божомолдорун (айлык божомол, 5 суткага божомол жана аба ырайы боюнча шашылыш билдирүүлөрдүн божомолу) эске алуу менен түзүлөт. Жайыт үчүн бир айга божомол, жумуш учурунда 5 суткалык божомолдун жана аба ырайы боюнча шашылыш билдирүүлөрдүн божомолу менен такталат. Аба ырайы боюнча шашылыш билдирүүлөр болгон учурда аба ырайынын бузулушунун (катуу жаан, кар, шамал) кесепетин кыскартуу иш аракеттери жүргүзүлөт. Бул иш аракеттер. «Экстремальные погодные условия и меры защиты от них, Бишкек, 2018» деген китепчеде сүрөттөлгөн. Мал жаюу графиги мал жаюу схемасынын ажырагыс бөлүгү болуп эсептелет.

Жайыттар жана башка мал жаюуга ылайыктуу жерлер мал жаюу мөөнөттөрү, малды колдо багуу боюнча төмөндөгү сезондорго бөлүнөт: №2 Таблица

№	Сезондор	Мал жаюу/колдо багуу мөөнөттөрү	Күндүн саны	Эскертүү
1	Жазгы	Март-апрель	60	Жаз мезгилинен күз мезгилине чейин мал жайыттарда жана мал жайылуучу участоктордо жайылат. Малды жайытка жаюунун жалпы укзактыгы 300 күндү түзөт.
2	Жайкы	Май-сентябрь	150
3	Күзгу	Октябрьноябрь	60
4	Кышкы	Декабрь-февраль	90	Кыш мезгилинде, б.а. 60 күн, мал адатта короодо багылат.

Маалыматтар боюнча 80 ШМБ жыл бою колго багылып, жайытка чыкпайт. Жайыттарга

8738 ШМБ жайылат

1.3. Жайыттын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү чаралары

Жайыттын абалына мониторинг жана баалоо (мындан ары- МжБ) ар бир сезондо, жайыттагы өсүмдүктөрдүн максималдуу өсүү убагында өткөрүлүшү керек.

Бир нече жыл удаа мал жаюу графигине көзөмөл жасоо, жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо, айыл өкмөтүнүн жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча чечим кабыл алууга эң негизги маалымат булагы, инструменти болуп саналат.

№3 Таблица

№	Мониторинг жана баалоо жүргүзүү үчүн тандалган участок	МжБ жүргүзүү убактысы												жооп туула р
		ян ва рь	фе вр ал ь	ма рт	ап ре ль	ма й	^и ю нь	^и ю ль	ав гу ст	се нт яб р _ь	ок тя бр ь	но яб рь	де ка бр ь
		Аткар	ылганд	ыгы	туурал	уу б	елги (	+,-)
1	Семиз-Бел						+					+		«Мүлк» МИ / МжБ Т
2	Керкебес						+					+
3	Кызыл-Омпол						+					+
4
5

1.4. 2026- жылга карата шарттуу мал башынын иш жүзүндөгү саны

Балыкчы шаарынын аймагында жыл сайын малдын санынын эсеби жүргүзүлөт. 2026жылдын 1-январына карата малдардын шартуу башы эсептелет.. Ал малдын бир нече түрүн камтыйт. Негизгисин ири мүйүздүү мал жандыктар түзөт.Негизинен жергиликтүү фермерлер сүт жана эт багытындагы уйларды жана эт багытындагы кой-эчкилерди кармашат. Сүт базарга сатылат.

№4 Таблица

№	Малдын түрү	Саны	Коэффиц иенти	ШМБ	Суткалык талап кылуу күнүнө 7, 5 кг.	1 күндүк кургак затка болгон муктаждык (кг)
1	ИММ	3200	1,00	3200	7,5	24000
2	Жаш мал (1жашка чейин)	492	0,7	344	7,5	2580
3	МММ	17510	0,2	3502	7,5	26265
4	Жылкы	1500	1,0	1500	7,5	11250
5	Жаш жылкы (1 жашка чейин)	124	0,7	89	7,5	667
Баардыгы		8818				64762

1.5. Жайыттарды пайдалануунун учурдагы жана пландалган системасы

Балыкчы шаарынын аймагында көпчүлүк жайыт участоктору 2-3 сезон колдонулат, ал эми айрым участоктордо мал жыл бою жайылат. Жайыттан сырткары жайыт пайдалануучулары түшүм жыйналып алынгандан кийин аңыздарды да мал жаюу үчүн колдонушат . Өткөн жылдардагы жайыт башкаруу планына ылайык, жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүлгөн (МжБ жыйынтыгын ушул жерден көрсөңүз болот же №2 тиркемеде бериңиз). Баалоонун жыйынтыгы менен жайыттардын сыйымдуулугу сезондор боюнча аныкталган.

Жайыттарды пайдалануунун учурдагы жана пландалган системасы

№5 Таблица

№	Участкалардын аталышы	Жалпы аянты (га)	Планга чейин (факт)			Пландан кийин
			Жайыттын сыйымдуулугу ШМБ сезонго	Жайылуучу мал		Жайыттын сыйымдуулугу ШМБ сезонго	Жайылуучу мал
			Жайыттын сыйымдуулугу ШМБ сезонго	ШМБ Жүк %		Жайыттын сыйымдуулугу ШМБ сезонго	ШМБ Жүк %
Жаз. Жайыт мезгили			61 күн (01.04-31.05)			46 күн (16.04-31.05)
1.	Жакынкы жайыттар Ак- ϴлөӊ	24084	4500	5291	117
2.	Жакынкы жайыттар КокМойнок-1,2	15000	3000	3527	117
Жай. Жайыт мезгили			92 күн (01.06-31.08)			92 күн (01.06-31.08)


Күз. Жайыт мезгили			76 күн (01.09-15.11)			76 күн (01.09-15.11)


Кыш. Жайыт мезгили			136 күн (16.11-31.03)			151 күн (16.11-15.04

		Каржы резервдик фонду (КРФ)
		Баары
№ п/п	Көрсөткүчтөр			Суммасы, сом	боюнча пландык Квартал кирешелер
					I	II		III	IV
1.	Жайытты мал жаюу максатында пайдалануудан түшкөн кирешелер (8818 ШМБ, 100 сом)			881800	50000	152800		529000	150000
2.	Жайытты башка максаттарда пайдалануудан түшкөн кирешелер ( 2 га,сом) антенна			288000	72000	72000		72000	72000
	Башка долбоорлор			7500					7500
	Баары			1177300	122000	224800		601000	229500
	Башка демөөрчүлөр элдик салым, ж.б.)		(АО,	0	0	0	0		0
		Жалпы кирешелер

2.1. Жайыттарды мал жаюу жана башка максаттарда пайдалануунун жыйымдары

№10 Таблица

Жайыттарга мал жайып пайдалангандык үчүн жыйым
№	Малдын түрү	Саны	1 башка, жайыт пайдалангандык үчүн жыйым	Жылга, төлөмдүн жалпы суммасы
1.	ИММ	3200	90	288 000
2.	Музоо (1 жашка чейин)	492	65	31 980
3.	Кой эчки	17510	20	350200
4.	Жылкы	1500	90	135 000
5.	Кулун (1 жашка чейин)	124	65	8060
6.	Топоз
7.	Мамалак (1жашка чейин)
Бардыгы				813 240

2.2. . Жайыттарды пайдалануунун ар жылдык планынын аткарылышына мониторинг жана баалоо

Таблица №11

№	Иш-чаралар	Методдор	Мөөнөтү	Жооптуу	Аткарылганды гы тууралуу маалымат	Индикаторлор
1	Жергиликтүү коомдоштуктун жылдык чогулушу	Жыйындар	1 күн	«Мүлк» МИ	Протокол	Жыйындар
2	Жайыт пайдалануучулар менен келишимдерди түзүү, жайыт билеттерди берүү, жыйымдарды жыйноо	-	Жайытка чейин	«Мүлк»МИ жайыттар боюнча адиси	Келишим, квитанции	Келишимдердин саны/белеттердин, квитанциялардын
3	Ветеринардык-профилактикалык жумуштардын аткарылыштары боюнча контрол.	Справкалард ы текшерүү.	Үзгүлтүксүз	МДСКтобу, ЖВ	Отчеттор	Отчеттор
4	Мониторинг тобун түзүү, микродолбоорлорду ишке ашыруу үчүн базалык көрсөткүчтөрдү жыйноо боюнча мониторинге чыгуу.	Байкоо, сурамжыло, маек	Микродолбоордун башталышын да 1жолу	Монит.группа сы	Отчет	Иштин жүрүшү боюнча отчет
5	Микро-долбоорду аткаруу үчүн орто мөөнөтүү көрсөткүчтөрдү жыйноо боюнча мониторинге чыгуу	Байкоо, сурамжыло, маек	Микродолбоордун ортосунда 1жолу	Монит.группа сы	Отчет	Иштин жүрүшү боюнча отчет
6	Микро-долбоордун жыйынтыктоочу көрсөткүчтөрүн жыйноо боюнча мониторинге чыгуу	Байкоо, сурамжылоо , маек	Микродолбоордун жумушу бүткөндөн кийн 1жолу	Монит.группа сы	Отчет, АКТ	Отчет и акт сдачи работ от подрядчика, в случае если строительный проект

№	Иш-чаралар	Методдор	Мөөнөтү	Жооптуу	Аткарылганды гы тууралуу маалымат	Индикаторлор

7	Конфликтерди чечүү жана жою боюнча иш аракеттер	Сүйлөшүүлө р, жолугушуул ар	Үзгүлтүксүз	«Мүлк» МИ	Мыйзам бузуулардын саны	Ички эрежелерди маалымдоо боюнча консультациялардын жана жолугушуулардын саны; Мыйзам бузуулардын саны
8	МжБнун жыйынтыгы боюнча жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрүнө маалымдоо	жолугушуул ар	Жылына 1 жолу	«Мүлк» МИ, мүчөлөрү, МДТ	Протокол	Жыйындар
9	МжБ процессинде алынган натыйжаларды эске алуу менен зарылдыгына жараша иш планга өзгөртүүлөрдү киргизүү	Кеңсе жумушу	Жылына 1 жолу	«Мүлк»МИ, ЖК мүчөлөрү,	ЖПБКП	Өзгөртүүлөрдүн жана толуктоолордун саны

12. ЖАЙЫТТАРДЫ ПАЙДАЛАНУУ РЕЖИМИ ЖАНА БУЗУУ ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК

3.1. Ички эрежелери

13. Мал жаюу мөөнөттөрү

i Жайыт сезону 15-апрель башталат (күнү жана айы).

ii Жайыт сезону 1-февраль аяктайт.

iii Жайлоолорго көчүрүү 15-апрелден 15-майга чейин .

iv Жайлоолордон көчүп келүү 25-сентябрдан башталат.

14. Жайыт сезонунда колго алып калууга уруксат берилген малдын саны: ИММ– 150 ; ат - 20 ; кой, эчки – 400 ;

15. Жайыт акы төлөөнүн мөөнөттөрү жайыт билети үчүн:

50% - 15-апрелден кечиктирилбестен;

50% - 1-ноябрдан кечиктирилбестен;

Жайытты башка максатка пайдаланган учурда:

Эс алууну жана туризмди уюштургандар үчүн -

50% - келишим түзүлөөрү менен;

50% - келишим түзүлгөндөн 3 ай аралыгында;

Жайыттарды башка максаттарга пайдалануу үчүн жыйым 100% төлөнөт.

16. Жайыт билетинде көрсөтүлгөн малдын саны мал санактын маалыматтарына дал келиши керек;  Малчылар жайыт билетинде көрсөтүлгөн гана участокторго мал жаюга милдеттүү;

Баардык жайыт пайдалануучулар, жайытты пайдалануунун жогоруда көрсөтүлгөн режимдерин аткарууга милдеттүү.

Жогорудагы жайыт режимин бузгандар Кыргыз Республикасынын учурдагы мыйзамдарынын негизинде жоопко тартылышат.

3.2 Мал жаюу эрежелерин бузгандыгы үчүн жоопкерчилик

Малдары айдоо аянттарына кирген жаныбарлардын ээлерине төмөнкүдөй жаза чаралар колдонулат:

2042 Эгерде 15-апрелден баштап айдоо аянттарына кирген малдарга ИММ үчүн 1 жолу айып пул 1000 сом, 2 жолу штраф 5500 сом, ал эми анда болбой мал жандыктар айдоо аянттарына түшө берсе анда чыгымды төлөө менен жана иш аксакалдар сотуна өткөрүлөт, аксакалдар соту айып пулдун көлөмүн белгилешет

-Эгерде мыйзам бузуу экинчи жолу кайталанса, төлөмдүн суммасы эки эсеге көбөйөт. Алар мыйзамга ылайык айып пулду төлөөдөн баш тарткандыгы үчүн жоопкерчилик тартышат.

2043 Ар бир жалданма чабан менен 2 тараптуу келишим түзүлөт ( МИ жана чабан). Чабандар тарабынан малдын акысын өзүм билемдик менен көтөргөндүгү жана жайыт акылырын төлөбөгөндүгү үчүн Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө Кодексине ылайык жоопкерчиликке тартылат.

ИЧКИ ТАРТИП ЭРЕЖЕЛЕРИ

Балыкчы шаарына караштуу Ак-Олон, Кок-Мойнок-1, Кок-Мойнок-2, Орто-Токой, Таш-Сарай калктуу конуштарынын жайыт пайдалануучуларынын ички тартип эрежелери жана кызмат көрсөтүү акыларынын тарифин бекитүү жөнүндө

2044 Балыкчы шаардык жайыт акысы төмөндөгүдөй болуп бекитилсин: малга-90 сом, жаш бодо малга-65 сом, кой-эчкиге -20 сом

2045 2026-жылдын 15 -апрелинен баштап айдоо жерлерге коруу башталсын,20-майга чейин жайлоолорго малдар көчүрүлсүн. «Кара-Саз» жайлоосуна 1-июндан кечикпестен көчүрүлсүн. Жайлоодон кайра көчүп келүү убактысы 25-сентябрдан башталсын.

2046 Ар бир мал багуучуга 700-900 чейин кой-эчки алууга уруксаат берилсин,

конушун таза кармоого милдеттендирилсин (жүн, целофан баштык ж.б).

2047 Ички жайыттагы сарай ээлерине 1 ат,2-4 саан уй,5-10 кой-эчкиден алып калууга уруксаат берилсин.

2048 2026-жылдын 15-апрелинен баштап дыйкандардын үлүш жерлерине корук уюшулгандыгына байланыштуу мал ээлери короосундагы малга көзөмөл күчөтсүн.

2049 Камакка түшкөн бодо малга 1000 сом, кой-эчкиге 50 сом айып салынсын. Жайыт акыларын чогултуп берүү ар бир мал багуучуга жүктөлсүн.

2050 Жайыттарга жазгы-күзгү көчүп конуу эрежелерин жана мөөнөттөрүн сактабаган мал багуучуларга административдик чара каралсын «Бузуулар Кодексине» ылайык, жайыт адистеринин көргөзмөсү менен конуштарга отургузулсун.

2051 Ак-Олон айылынын тургундарына үлүшкө бөлүнгөн чабынды жерлеринин (Кызыл- Саз, Саламат-Булак, Шомпор-Саз) участкалары 25-майдан баштап 25-сентябрга чейин корукка алынып мал жаюуга тыюу салынсын. (анын ичине Балыкчы шаарынын жана Кызыл-Саз айылдарынын тургундарынын малдары да кирет)

2052 Мал ээлери малдын санын так жана туура каттатууга милдеттүү, эгерде жаап жашырып, туура эмес каттатса жана жайыт акысын төлөөдөн баш тартса административдик чара көрүлсүн.

2053 Уй ээлерине (жылкы) жайыт акыларын чогултуп берүү милдеттендирилсин.

2054 Жайлоого оз алдынча айдап чыгарып койгон мал ээлери көчүп-конуу мөөнөттөрүн бузса 1 жолу 10000 сом,2 жолу 15000 сом,3 жолу 20000 сом айып пул салынып , малдары кайра жайлоого айдалсын.

2055 Жеке ветврач жана мамлекеттик ветврачтар жайыт адистери менен бирге иш алып барууга милдеттендирилсин.

2056 Көзөмөлдөө жана тиешелүү документтерди даярдап берүү менен укук бузууларды алдын алуу жагы жайыт адистерине милдеттендирилсин.

Балыкчы шаарынын мэриясынын алдындагы

«Мүлк» муниципалдык ишканасынын директору: Кулукеев.М.Т

Жайыттар боюнча адис: Усупбеков.У.С