Загрузка документа…
|
| Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын «22» сентябрындагы № 13-21-16 буйругуна тиркеме |
Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелери «КРАЭ-14,
I бөлүк «Аэродромдор»
ӨЗГӨРТҮҮЛӨРДҮ ЖАНА ТОЛУКТООЛОРДУ КАТТОО БАРАГЫ
№ | Кабыл алынган күнү | Күчүнө кирген күнү | Өзгөртүүлөрдү жана/же толуктоолорду кабыл алуу актысы | Ушул нускага өзгөртүү жана/же толуктоо киргизилген күн | Ушул нускага өзгөртүү жана/же толуктоо киргизген адамдын колу |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Эскертүү. Ушул нускага өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү күнү жөнүндө жазуулар жана ушул нускага түзөтүү киргизген адамдын колу ушул Эрежелердин ээсине тиешелүү.
Мазмуну
§5. Аэродромдорду долбоорлоо жана башкы план................................................... 31
§7. Аэродромдорду эксплуатациялоонун өзгөчө эрежелери................................... 34
§1. Аэродромдун аэронавигациялык маалыматтары......................................... 36
§4. Аэродром районундагы абанын эсептик температурасы.................................. 37
§5. Аэродромдун өлчөмдөрү жана аларга байланыштуу маалыматтар.............. 37
§7. Бийиктик өлчөгүчтөрдү текшерүү үчүн аянтчалар............................................... 41
§9. Жумушчу аянттын жана ага байланыштуу курулмалар менен каражаттардын абалы 42
§10. Өз алдынча кыймылдай албай калган аба кемесин алып чыгуу................... 46
§11. Авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү камсыздоосу.......................................... 46
§12. Глиссаданы визуалдык көрсөтүү системалары.................................................. 47
3-глава. Аэродромдордун физикалык мүнөздөмөлөрү............................................. 50
§3. Тоскоолдуктарды чектөөчү беттерден тышкары жайгашкан объекттер........ 95
5-глава. Аэродромдун визуалдык аэронавигациялык каражаттары...................... 99
§10. УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасы............................................... 112
§11. УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасы........................................... 114
§13. VOR аэродромдук текшерүү пунктунун маркировкасы.................................. 116
§14. Аба кемелеринин токтоочу орундарын маркировкалоо................................. 117
§16. Кыймыл маршрутундагы күтүү ордунун маркировкасы................................. 118
§23. Глиссаданы визуалдык индикациялоо системалары..................................... 137
§28. УКТнын кирүү оттору жана флангдык горизонттордун оттору..................... 148
§40. Музданууга каршы коргоо зонасынан чыгуу оттору........................................ 166
§42. Перрондорду прожектордук жарыктандыруу.................................................... 168
§43. Телескопиялык трап менен визуалдык токтотуу системасы........................ 169
§44. Телескопиялык трап менен өркүндөтүлгөн визуалдык токтотуу системасы 171
§45. Аба кемесинин токтоочу ордунда маневрлөөнү башкаруу оттору.............. 173
§47. «КИРҮҮГӨ ТЫЮУ САЛЫНАТ» линиясынын оттору........................................ 174
§50. Аткарылышы милдеттүү болгон көрсөтмөлөрдү камтыган белгилер........ 180
§52. VOR аэродромдук текшерүү пунктунун белгиси.............................................. 186
§54. Аба кемесинин токтоочу ордунун таануу белгиси........................................... 187
§55. Кыймыл маршрутундагы күтүү ордунун белгиси............................................. 188
§56. УКТдагы жеткиликтүү аралык белгилери (RDRS)............................................ 188
6-глава. Тоскоолдуктарды белгилөө үчүн визуалдык каражаттар....................... 191
§1. Тоскоолдуктарды чектөөчү беттердин каптал чектеринде жайгашкан объекттер 191
§3. Объекттерди маркировкалоо жана/же жарык менен тосмолоо..................... 193
§7. Асма зымдар, кабелдер ж.б. жана алардын тирөөчтөрү................................. 205
7-глава. Чектелген пайдалануудагы зоналарды белгилөө үчүн визуалдык каражаттар 208
§1. Кыймыл үчүн жабылган УКТ жана РЖ же алардын өзүнчө участоктору..... 208
§1. Аэронавигациялык каражаттарды электр менен камсыздоо системалары 212
9-глава. Аэродромду эксплуатациялоо кызматтары, жабдуулар жана түзүлүштөр 217
§1. Аэродромдогу авариялык кырдаалдарга карата иш-чараларды пландаштыруу 219
§3. Кыймылдоо жөндөмдүүлүгүн жоготкон аба кемесин алып чыгуу.................. 228
§4. Канаттуулар жана жапайы жаныбарлар менен кагылышуу коркунучун азайтуу 229
§5. Перрондогу ишмердүүлүктү уюштуруу кызматы................................................ 231
§7. Аэродромдук транспорт каражаттарын эксплуатациялоо............................... 232
§8. Жер үстүндөгү кыймылды башкаруу жана көзөмөлдөө системалары......... 234
§9. Эксплуатациялык зоналарда жабдууларды жана орнотмолорду жайгаштыруу 235
§11. Коопсуздукту камсыз кылуу максатындагы жарыктандыруу......................... 237
§12. УКТга уруксатсыз чыгуу жөнүндө автономдуу эскертүү системасы........... 237
§3. Аэродромду сертификаттоо жүргүзүү жөнүндө КР ЖАО буйругун даярдоо 247
§4. КР ЖАО тарабынан расмий берилген арызды баалоо.................................... 247
§5. Аэродромду аудиттөө жана жеринде баалоо..................................................... 248
§6. КР ЖАО комиссиясынын жыйынтыктоочу актысын даярдоо.......................... 250
§7. Аэродромдун сертификаттоо документин аэродром эксплуатантына берүү 251
§8. Кыргыз Республикасынын жарандык аэродромдорун мамлекеттик каттоо 251
§9. Аэродромдун сертификаттоо документин берүүдөн баш тартуу.................. 252
§10. Аэродромдун сертификаттоо документинин колдонуу мөөнөтү.................. 252
§11. Аэродромдун сертификаттоо документин кайтарып берүү.......................... 252
§12. Аэродром эксплуатантынын ыйгарым укуктарын өткөрүп берүү................ 253
§13. Аэродромдун сертификаттоо документине өзгөртүүлөрдү киргизүү.......... 254
§14. КР ЖАО тарабынан аэродромду текшерүү жана инспекциялоо................. 254
§17. Аэродромдун эксплуатантынын милдеттери.................................................... 256
§2. Аэронавигациялык жер үстүндөгү оттордун түстөрү......................................... 266
§4. Маркировкалардын, белгилердин жана панелдердин түстөрү...................... 268
§6. Маркировкалардын, белгилердин жана панелдердин түстөрү...................... 269
§2. Тоскоолдуктардан эркин тилкелер жана акыркы тормоздоо тилкелери (АТТ) 343
§7. Жумушчу аянттын жана ага чектеш участоктордун дренаждык мүнөздөмөлөрү 353
§12. Глиссаданы визуалдык индикациялоо системаларын орнотуунун кезектүүлүгү 371
§13. Эксплуатацияга жараксыз зоналарды жарык менен белгилөө.................... 372
§14. Ылдам чыгуучу рулеждик жолдун көрсөткүч оттору....................................... 372
§15. Конууга кирүү отторунун жана УКТ отторунун интенсивдүүлүгүн жөнгө салуу 373
§17. Авариялык-куткаруу жана өрткө каршы кызматтар......................................... 374
§20. УКТга уруксатсыз чыгуу жөнүндө автономдуу эскертүү системасы (ARIWS) 379
§22. Аэродромдун картографиялык маалыматтары................................................ 384
§23. УКТдагы жеткиликтүү аралык көрсөткүч белгилери (RDRS)........................ 385
1. Ушул Эрежелерде төмөнкү терминдер жана аныктамалар колдонулат:
Аба кемесинин бортунан билдирүү. Учуп бара жаткан аба кемесинин бортунан берилүүчү жана жайгашкан жер жөнүндө маалыматтарды, учуунун жүрүшү жана/же метеорологиялык шарттар жөнүндө маалыматтарды билдирүүгө карата талаптарга ылайык түзүлгөн билдирүү.
Аба кемесинин классификациялык параметри (ACR). Белгиленген стандарттык негиздин бекемдигинин категориясы үчүн аба кемесинин жасалма жабууга салыштырмалуу таасирин билдирген сан.
Эскертүү. Аба кемесинин классификациялык параметри критикалык шассиге критикалык жүк түшө тургандай борборлоштуруу үчүн эсептелет. Адатта ACRди эсептөө үчүн перрондогу (токтотуу ордундагы) максималдуу толук массага туура келген арткы чектүү борборлоштуруу колдонулат. Өзгөчө учурларда алдыңкы чектүү борборлоштуруу алдыңкы шассиге кыйла критикалык жүктү жаратышы мүмкүн.
Аба кемесинин токтотуу орду. Перрондо бөлүнүп берилген жана аба кемесин токтотуу үчүн арналган участок.
Аба кыймылын тейлөө. Тиешелүү учурларда учуу-маалыматтык тейлөөнү, авариялык кабарлоону, аба кыймылын консультативдик тейлөөнү жана аба кыймылын диспетчердик тейлөөнү (райондук диспетчердик тейлөө, жакындап келүүнү диспетчердик тейлөө же аэродромдук диспетчердик тейлөө) билдирген жалпы термин.
Адам факторунун аспектилери. Авиациядагы долбоорлоо, сертификаттоо, кадрларды даярдоо, эксплуатациялык ишмердүүлүк жана техникалык тейлөө процесстерине колдонулуучу жана адамдын мүмкүнчүлүктөрүн талаптагыдай эске алуу аркылуу адам менен системанын башка компоненттеринин коопсуз өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылууга багытталган принциптер.
Адамдын мүмкүнчүлүктөрү. Авиациялык ишмердүүлүктүн коопсуздугуна жана натыйжалуулугуна таасир этүүчү адамдын жөндөмдөрү жана анын мүмкүнчүлүктөрүнүн чектери.
Аэродром. Аба кемелеринин учуп келиши, учуп кетиши жана ушул бет боюнча кыймылы үчүн толугу менен же жарым-жартылай арналган жердин же суу бетинин белгиленген участогу (анын ичинде бардык имараттар, курулмалар жана жабдуулар).
Аэродромдук маяк. Аэродромдун жайгашкан жерин абадан аныктоо үчүн колдонулуучу аэронавигациялык маяк.
Аэродромду эксплуатациялоочу. Кыргыз Республикасынын аймагында катталган, Кыргыз Республикасынын жарандык авиация органы тарабынан сертификатталган, аэродромдун учуулар үчүн эксплуатациялык жарактуулугун камсыз кылган жана аэродромдун жарактуулук сертификатына ээ юридикалык жак.
Аэродромдун аймагында маалыматты автоматтык берүү кызматы (ATIS). Келип жаткан жана учуп жаткан аба кемелери үчүн учурдагы белгиленген маалыматты сутка бою же сутканын белгилүү бир убактысында автоматтык түрдө берүү.
Маалыматтарды берүү линиясын пайдаланууга негизделген аэродромдун аймагында маалыматты автоматтык берүү кызматы (D-ATIS). ATIS маалыматтарын маалыматтарды берүү линиясы аркылуу берүү.
Аэродромдун бийиктиги. Конуу аянтынын эң бийик чекитинин орточо деңиз деңгээлине карата бийиктиги.
Аэродромдун картографиялык маалыматтар базасы (AMDB). Аэродромдун картографиялык маалыматтарынын системалаштырылган жана түзүмдөштүрүлгөн маалыматтардын жыйындысы түрүндө берилген топтому.
Аэродромдун картографиялык маалыматтары (AMD). Авиациялык пайдалануу үчүн аэродромдун картографиялык маалыматын түзүү максатында чогултулуучу маалыматтар.
Эскертүү. Аэродромдун картографиялык маалыматтарын чогултуунун максаттарына колдонуучулардын кырдаалдык маалымдуулугун жогорулатуу, жер үстүндөгү навигацияны камсыз кылуу, окутуу, карталарды түзүү жана пландаштыруу кирет.
Аэродромдун контрольдук чекити. Аэродромдун географиялык жайгашкан жерин аныктоочу чекит.
Аэродромдун таануу белгиси. Аэродромду абадан таануу үчүн аэродромдо жайгаштырылган белги.
Аэродромдун жарактуулук сертификаты. Кыргыз Республикасынын жарандык авиация органы тарабынан белгиленген эрежелерге ылайык аэродромду эксплуатациялоого берилүүчү сертификат.
Аэродромго жанаша аймак. Аэродромдун айланасындагы өлчөмү чектелген аймак, анын үстүндө аба кемелеринин маневрлөөсү жүзөгө ашырылат.
Аэронавигациялык маалымат кызматы (САИ). Белгиленген аракеттенүү аймагында түзүлгөн жана аба навигациясынын коопсуздугун, үзгүлтүксүздүгүн жана натыйжалуулугун камсыз кылуу үчүн зарыл болгон аэронавигациялык маалыматтарды жана аэронавигациялык маалыматты берүү үчүн жооптуу кызмат.
Аэронавигациялык маалымат продукциясы. Санариптик маалыматтар массивдери түрүндө же стандартташтырылган форматта басма түрүндө же электрондук алып жүрүүчүлөрдө берилүүчү аэронавигациялык маалыматтар жана аэронавигациялык маалымат. Аэронавигациялык маалымат продукциясына төмөнкүлөр кирет:
1) аэронавигациялык маалымат жыйнагы (AIP), анын ичинде өзгөртүүлөр жана толуктоолор;
2) аэронавигациялык маалымат циркулярлары (AIC);
3) аэронавигациялык карталар;
4) NOTAM;
5) санариптик маалыматтар массивдери.
Эскертүү. Аэронавигациялык маалымат продукциясы негизинен аэронавигациялык маалымат алмашуу боюнча эл аралык муктаждыктарды канааттандырууга арналган.
Аэронавигациялык маалымат циркуляры (AIC). NOTAM чыгарууну же маалыматты AIPке киргизүүнү талап кылбаган, бирок учуулардын коопсуздугуна же аэронавигациялык, техникалык, административдик же юридикалык маселелерге тиешелүү маалыматты камтыган билдирүү.
Аэронавигациялык маалыматты башкаруу (AIM). Кепилденген сапаттагы санариптик аэронавигациялык маалыматтарды берүү жана бардык тараптардын кызматташуусу менен аларды алмашуу аркылуу аэронавигациялык маалыматты динамикалуу жана комплекстүү башкаруу.
Аэронавигациялык маяк. Бардык багыттардан көрүнүүчү жана жер бетиндеги белгилүү бир чекитти белгилөө үчүн кызмат кылуучу туруктуу же жаркылдама нурлануучу аэронавигациялык жер үстүндөгү от.
Аэронавигациялык тейлөө көрсөтүүчү. Кыргыз Республикасынын аймагында катталган, тиешелүү түзүмү, персоналы, техникалык каражаттары жана аба кыймылын тейлөө боюнча кызмат көрсөтүүгө сертификаты бар юридикалык жак.
База. Башка чоңдуктарды эсептөөнүн башталышы же негизи катары кызмат кыла ала турган кандайдыр бир чоңдук же чоңдуктардын катары.
Басаңдоо. Тормоздоо учурунда транспорт каражатынын ылдамдыгынын төмөндөшү, м/с² менен өлчөнөт.
Белги.
1. Туруктуу маалыматтагы белги. Бир гана билдирүүнү берүүчү белги;
2. Өзгөрмө маалыматтагы белги. Алдын ала аныкталган бир нече билдирүүнү берүүгө же зарыл болгон учурда кандайдыр бир маалыматты берүүнү токтотууга мүмкүндүк берүүчү белги.
Бөлүнгөн параллелдүү операциялар. Параллелдүү же дээрлик параллелдүү жабдылган УКТларды бир убакта пайдалануу, мында бир УКТ конууга кирүү үчүн гана, ал эми башка УКТ учуп чыгуу үчүн гана пайдаланылат.
Бөтөн предметтердин калдыктары (FOD). Жумушчу аянтта жайгашкан, эч кандай эксплуатациялык же авиациялык функцияны аткарбаган жана учууларды аткарып жаткан аба кемелери үчүн потенциалдуу коркунуч жаратышы мүмкүн болгон ар кандай кыймылсыз объект.
Булгоочу зат. Аэропорттун жасалма жабуусунун бетинде топтолгон жана жабуунун бетинин илинишүү мүнөздөмөлөрүнө терс таасирин тийгизүүчү катмар (мисалы, кар, кар аралаш суу, муз, токтоп турган суу, баткак, чаң, кум, мунай продуктулары жана резина).
Вертодром. Тик учактардын учуп келиши, учуп кетиши жана ушул бет боюнча кыймылы үчүн толугу менен же жарым-жартылай арналган аэродром же курулмадагы белгиленген участок.
Геодезиялык координаттар системасы. Жергиликтүү эсептөө системасынын глобалдык эсептөө/координаттар системасына карата жайгашкан жерин жана багытын аныктоо үчүн зарыл болгон параметрлердин минималдуу топтому.
Геоид. Жердин гравитациялык талаасындагы, бузулбаган орточо деңиз деңгээлине (MSL) жана анын материктердин астындагы уландысына дал келген эквипотенциалдык бет.
Геоид жергиликтүү гравитациялык бузулуулардан улам туура эмес формага ээ жана тартылуу күчүнүн багыты анын ар бир чекитинде геоиддин бетине перпендикуляр болуп саналат.
Геоид толкуну. Геоиддин бети менен математикалык жактан аныкталган референц-эллипсоиддин бетинин ортосундагы аралык (оң же терс мааниде). WGS-84 эллипсоидине карата бийиктик менен геоиддин ортометриялык бийиктигинин айырмасы геоид толкунун түзөт.
Григориан календары. 1582-жылы биринчи жолу киргизилген жана Юлиан календарына салыштырмалуу тропикалык жылга такыраак туура келген жалпы кабыл алынган календарь.
Григориан календарында 365 күндөн турган кадимки жылдар жана 366 күндөн турган кибисе жылдар 12 ырааттуу айга бөлүнөт.
Дээрлик параллелдүү УКТлар. Улантылган октук сызыктарынын жакындашуу/ажыроо бурчу 15° же андан аз болгон, бири-бири менен кесилишпеген УКТлар.
Жабдылбаган учуп-конуу тилкеси. Визуалдык конууга кирүүнү, конууну же приборлор боюнча конууга кирүүнү, андан кийин конууга кирүү визуалдык метеорологиялык шарттарда улантылышы мүмкүн болгон чекитке чейин аткарган аба кемелери үчүн арналган УКТ.
Жабуунун классификациялык параметри (PCR). Жасалма жабуунун көтөрүмдүүлүгүн билдирген сан.
Жабуунун бетинин илинишүү мүнөздөмөлөрү. Жасалма жабуунун бетинин касиеттерине байланышкан жана бири-биринен өзүнчө каралышы мүмкүн болгон илинишүүнүн физикалык, функционалдык жана эксплуатациялык сапаттары же өзгөчөлүктөрү.
Эскертүү. Илинишүү коэффициенти жасалма жабуунун бетинин касиети болуп саналбайт, ал өлчөөлөрдүн маалыматтары боюнча динамикалык системанын мүнөздөмөсү болуп саналат. Өлчөө системасынын мүнөздөмөлөрүнүн туруктуулугу көзөмөлдөнүп жана сакталган шартта илинишүү коэффициенти жасалма жабуунун бетинин касиеттерин баалоо үчүн колдонулушу мүмкүн.
Жарандык авиация чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган. Кыргыз Республикасынын жарандык авиация тармагында жөнгө салуу жана көзөмөлдөө боюнча функцияларды жүзөгө ашырууга ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган.
Жарык системасынын ишенимдүүлүгү. Бардык жабдуулар белгиленген жол берилген чектерде иштей тургандыгынын жана системанын эксплуатациялоого жарактуу экендигинин ыктымалдыгы.
Жарыяланган аралыктар.
1. Колдо болгон учуп чыгуу үчүн чуркоо узундугу (TORA). Аба кемесинин учуп чыгуу үчүн чуркоосу үчүн колдо болгон жана жарактуу деп жарыяланган УКТнын узундугу;
2. Колдо болгон учуп чыгуу аралыгы (TODA). TORAга тоскоолдуктардан эркин тилкенин узундугу кошулган аралык, эгерде мындай тилке каралган болсо;
3. Колдо болгон үзүлгөн учуп чыгуу аралыгы (ASDA). TORAга токтотуу тилкесинин узундугу кошулган аралык, эгерде мындай тилке каралган болсо;
4. Колдо болгон конуу аралыгы (LDA). Аба кемесинин конгондон кийинки жүрүшү үчүн колдо болгон жана жарактуу деп жарыяланган УКТнын узундугу.
Жер үстүндөгү аэронавигациялык от. Аба кемесине орнотулган оттордон тышкары, аэронавигациялык каражат катары пайдалануу үчүн атайын арналган ар кандай от.
Жерде тейлөө — аба кыймылын тейлөөнү кошпогондо, аба кемесинин аэропортко келиши жана аэропорттон учуп чыгышы үчүн зарыл болгон тейлөө.
Жумушчу аянт. Маневрлөө аянтынан жана перрондон (перрондордон) турган, аба кемелеринин учуп чыгышы, конушу жана рулдоосу үчүн арналган аэродромдун бөлүгү.
Жылдырылган УКТ босогосу. УКТнын четинде жайгашпаган босого.
Илинишүү. Бири-бирине тийип турган эки беттин салыштырмалуу кыймыл сызыгы боюнча багытталган каршы аракеттенүү күчү.
Илинишүү коэффициенти. Эки дененин ортосундагы илинишүү күчүнүн бул эки денени бири-бирине кысып турган нормалдуу басым күчүнө болгон катышын билдирген өлчөмсүз чоңдук.
Илинишүү мүнөздөмөлөрү. Динамикалык система менен шартталган илинишүүнүн физикалык, функционалдык жана эксплуатациялык сапаттары же касиеттери.
Кадимки учуулар зонасы (NFZ). LFFZ, LCFZ же LSFZ катары аныкталбаган, бирок көздүн биологиялык жабыркашына алып келиши мүмкүн болгон лазердик нурлануудан корголуучу аба мейкиндиги.
Календарь. Бир күндүк чечүү жөндөмдүүлүгү менен убакыттын учурун аныктоого негиз берген убакытты дискреттик эсептөө системасы.
Конуу аянты. Аба кемелеринин конушу жана учуп чыгышы үчүн арналган жумушчу аянттын бөлүгү.
Конуу багытынын көрсөткүчү. Учурда белгиленген конуу жана учуп чыгуу багытын визуалдык көрсөтүү үчүн түзүлүш.
Коопсуздук каптал тилкеси. Жасалма жабуунун четине жанаша жайгашкан жана жасалма жабуудан жанындагы бетке өтүүнү камсыз кылуу үчүн даярдалган участок.
Кооптуу фактор. Персоналдын жаракат алышына, жабдуулардын же конструкциялардын бузулушуна, материалдардын жоголушуна же белгиленген функцияны аткаруу жөндөмүнүн төмөндөшүнө алып келиши мүмкүн болгон абал же предмет.
Кооптуу участок. Жумушчу аянттын мурда кагылышуулар же УКТга уруксатсыз чыгуу учурлары болгон же мындай учурлардын потенциалдуу тобокелдиги бар жана учкучтардын/айдоочулардын өзгөчө көңүл буруусун талап кылган участогу.
Коргоо аракетинин убактысы. Музга каршы суюктук менен иштетүү аба кемесинин корголгон (иштетилген) беттеринде муздун жана кыроонун пайда болушуна, ошондой эле кардын топтолушуна жол бербей турган эсептик убакыт.
Которулуу убактысы (от). Электр менен камсыздоо булактарын которууда оттун интенсивдүүлүгү 50 %дан төмөн түшкөндөн кийин, белгилүү багытта өлчөнгөн анын иш жүзүндөгү интенсивдүүлүгүн 50 % деңгээлине чейин калыбына келтирүү үчүн зарыл болгон убакыт.
Көз каранды параллелдүү конууга кирүүлөр. Параллелдүү же дээрлик параллелдүү жабдылган УКТларга бир убакта конууга кирүүлөр, мында чектеш УКТлардын улантылган октук сызыктарында жайгашкан аба кемелеринин ортосунда радиолокациялык эшелондоштуруунун минимумдары белгиленет.
Көз карандысыз параллелдүү конууга кирүүлөр. Параллелдүү же дээрлик параллелдүү жабдылган УКТларга приборлор боюнча бир убакта конууга кирүүлөр, мында бир УКТга конууга кирүү экинчи УКТга конууга кирүүгө көз карандысыз жүргүзүлөт.
Көз карандысыз параллелдүү учуп чыгуулар. Параллелдүү же дээрлик параллелдүү жабдылган УКТлардан бир убакта аткарылуучу учуп чыгуулар.
Кыймыл маршруту. Жумушчу аянттын чегинде белгиленген жана транспорт каражаттарынын гана пайдалануусуна арналган жер үстүндөгү маршрут.
Кыймыл маршрутундагы күтүү жери. Транспорт каражаттарына токтоо сунушталган белгиленген жер.
Кыймылдуу объект. Оператордун, айдоочунун же учкучтун башкаруусу алдында жылып жүрүүчү көчмө түзүлүш.
Күтүү аянтчасы. Аба кемелерин убактылуу токтотуу же аларды айланып өтүү үчүн, аба кемелеринин жер үстүндөгү кыймылын тартипке келтирүү максатында белгиленген аянтча.
Лазердик нурлардын таасиринен эркин учуу зонасы (LFFZ). Аэродромго түздөн-түз жакын жайгашкан, нурлануу визуалдык кабылдоонун бузулушу күмөн болгон деңгээл менен чектелген аба мейкиндиги.
Лазердик нурлардын таасирине сезгич учуу зонасы (LSFZ). LFFZ жана LCFZ зоналарынан тышкары жайгашкан жана аларга сөзсүз түрдө жанаша болбогон, нурлануу жаркылдоодон сокур болуу же кийинки сүрөттөлүш эффектиси күмөн болгон деңгээл менен чектелген аба мейкиндиги.
Лазердик нурлардын таасири жагынан критикалык учуу зонасы (LCFZ). Аэродромго жакын, бирок LFFZден тышкары жайгашкан, нурлануу сокур кылуучу таасирдин пайда болушу күмөн болгон деңгээл менен чектелген аба мейкиндиги.
Линиялык от. Үч же андан көп жер үстүндөгү аэронавигациялык оттор, алар бири-биринен анча чоң эмес аралыкта туурасынан жайгаштырылып, алыстан караганда кыска жарык тилкеси катары көрүнөт.
Маалыматтардын бүтүндүгү (кепилдик деңгээли). Аэронавигациялык маалыматтар жана алардын маанилери маалыматтар даярдалгандан же уруксат берилген өзгөртүү киргизилгенден тартып жоголбогонуна же өзгөрбөгөнүнө карата белгиленген кепилдик.
Маалыматтардын бүтүндүгүнүн классификациясы (аэронавигациялык маалыматтар). Бурмаланган маалыматтарды пайдалануунун потенциалдуу тобокелдигине негизделген классификация. Аэронавигациялык маалыматтардын төмөнкү классификациясы колдонулат:
1. кадимки маалыматтар: бурмаланган кадимки маалыматтар пайдаланылган учурда аба кемесинин учуусун коопсуз улантуу жана конуусу олуттуу тобокелдик жана катастрофа мүмкүнчүлүгү менен байланыштуу болуу ыктымалдыгы өтө аз;
2. маанилүү маалыматтар: бурмаланган маанилүү маалыматтар пайдаланылган учурда аба кемесинин учуусун коопсуз улантуу жана конуусу олуттуу тобокелдик жана катастрофа мүмкүнчүлүгү менен байланыштуу болуу ыктымалдыгы аз;
3. критикалык маалыматтар: бурмаланган критикалык маалыматтар пайдаланылган учурда аба кемесинин учуусун коопсуз улантуу жана конуусу олуттуу тобокелдик жана катастрофа мүмкүнчүлүгү менен байланыштуу болуу ыктымалдыгы жогору.
Маалыматтардын сапаты. Берилген маалыматтардын тактыгы, чечүү жөндөмдүүлүгү, бүтүндүгү (же кепилдиктин эквиваленттүү деңгээли), көз салынуучулугу, өз убагында берилиши, толуктугу жана форматы боюнча маалыматтарды пайдалануучунун талаптарына жооп берүү даражасы же деңгээли.
Маалыматтардын тактыгы. Эсептелген же өлчөнгөн маанинин чыныгы мааниге дал келүү даражасы.
Маневрлөө аянты. Перрондорду кошпогондо, аба кемелеринин учуп чыгышы, конушу жана рулдоосу үчүн арналган аэродромдун бөлүгү.
Маркер. Тоскоолдукту же чек араны белгилөө үчүн жер деңгээлинен жогору орнотулган объект.
Маркировкалык белги (маркировка). Аэронавигациялык маалыматты берүү үчүн жумушчу аянттын бетине жайгаштырылган символ же символдор тобу.
Морт объект. Салмагы аз, сокку болгон учурда аба кемеси үчүн минималдуу коркунуч жаратуу максатында бузулууга, деформацияланууга же ийилүүгө конструкциялык жактан арналган объект.
Муздан коргоо аянтчасы. Аба кемесин муздан тазалоо үчүн токтотуунун ички зонасын жана эки же андан көп кыймылдуу муздан коргоо каражаттарынын маневрлөөсү үчүн тышкы зонаны камтыган аянт.
Муздан коргоо зонасы. Аба кемесинин беттеринен кыроо, муз же кар алынып салынуучу жана/же аба кемесинин таза беттери белгилүү убакытка кыроонун же муздун пайда болушунан жана кардын же кар аралаш суунун топтолушунан корголуучу зона.
Натыйжалуу интенсивдүүлүк. Жаркылдама оттун натыйжалуу интенсивдүүлүгү ошол эле түстөгү туруктуу нурлануучу оттун интенсивдүүлүгүнө барабар, ал бирдей байкоо шарттарында ошол эле көрүнүү аралыгын камсыз кылат.
Негизги УКТ. Шарттар мүмкүнчүлүк берген учурда башка УКТларга караганда пайдаланууга артыкчылык берилген УКТ.
Негизги шассинин тышкы дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы аралык (OMGWS). Негизги шассинин тышкы дөңгөлөктөрүнүн сырткы четтеринин ортосундагы аралык.
Олуттуу өзгөрүү. Аба кемесин коопсуз эксплуатациялоону камсыз кылуунун өзгөрүшүнө алып келген коркунуч деңгээлинин өзгөрүшү.
Ортометриялык бийиктик. Геоиддин бетинен жогору жайгашкан чекиттин бийиктиги, башкача айтканда орточо деңиз деңгээлине (MSL) карата бийиктик.
Орто аралыктагы күтүү жери. Кыймылды башкаруу үчүн белгиленген жер, анда рулдап бара жаткан аба кемелери жана транспорт каражаттары аэродромдук диспетчердик пункттан кыймылды улантууга кийинки уруксат алганга чейин токтойт жана күтөт.
Пайдалануу коэффициенти. УКТны же УКТлар системасын пайдалануу каптал шамалдын түзүүчүсүнө байланыштуу чектелбеген, пайыз менен көрсөтүлгөн белгилүү бир убакыт аралыгы.
Эскертүү. Каптал шамалдын түзүүчүсү жер үстүндөгү шамалдын УКТнын октук сызыгына тик бурч боюнча багытталган түзүүчүсүн билдирет.
Перрон. Кургактагы аэродромдун жүргүнчүлөрдү отургузуу же түшүрүү, почтаны же жүктөрдү жүктөө же түшүрүү, май куюу, токтотуу же техникалык тейлөө максатында аба кемелерин жайгаштыруу үчүн арналган белгиленген аянты.
Перрондогу ишмердүүлүктү уюштуруу кызматы. Перрондо аба кемелеринин жана транспорт каражаттарынын ишмердүүлүгүн жана кыймылын жөнгө салуу үчүн көрсөтүлүүчү тейлөө.
Приборлор боюнча конуу үчүн жабдылган учуп-конуу тилкеси. Приборлор боюнча конууга кирүү схемаларын пайдалануу менен аба кемелеринин учууларын аткарууга арналган төмөнкү типтеги УКТлардын бири:
1. Так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ. А тибиндеги приборлор боюнча конууга кирүү аткарылгандан кийин, көрүнүү 1000 мден кем эмес болгон учурда конуу үчүн арналган визуалдык жана визуалдык эмес каражаттар менен жабдылган УКТ;
2. I категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ. В тибиндеги приборлор боюнча конууга кирүү аткарылгандан кийин, чечим кабыл алуу бийиктиги (DH) 60 мден (200 футтан) кем эмес жана көрүнүү 800 мден кем эмес же УКТдагы көрүнүү аралыгы (RVR) 550 мден кем эмес болгон шарттарда конуу үчүн арналган визуалдык жана визуалдык эмес каражаттар менен жабдылган УКТ;
3. II категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ. В тибиндеги приборлор боюнча конууга кирүү аткарылгандан кийин, чечим кабыл алуу бийиктиги (DH) 60 мден (200 футтан) төмөн, бирок 30 мден (100 футтан) кем эмес жана УКТдагы көрүнүү аралыгы (RVR) 300 мден кем эмес болгон шарттарда конуу үчүн арналган визуалдык жана визуалдык эмес каражаттар менен жабдылган УКТ;
4. III категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ. В тибиндеги приборлор боюнча конууга кирүү аткарылгандан кийин, чечим кабыл алуу бийиктиги (DH) 30 мден (100 футтан) төмөн же чечим кабыл алуу бийиктиги боюнча чектөөсүз жана УКТдагы көрүнүү аралыгы (RVR) 300 мден төмөн же УКТдагы көрүнүү аралыгы боюнча чектөөсүз болгон шарттарда конууну камсыз кылуу үчүн арналган визуалдык жана визуалдык эмес каражаттар менен жабдылган УКТ.
Эскертүү 1. Визуалдык каражаттар колдо болгон визуалдык эмес каражаттарга эсептик жактан сөзсүз түрдө шайкеш келүүгө тийиш эмес. Визуалдык каражаттарды тандоонун критерийи болуп учуулар аткарылышы күтүлгөн шарттар саналат.
Эскертүү 2. Приборлор боюнча конууга кирүүнүн типтери жөнүндө маалымат Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери – 6да камтылган.
Рулдоо жолу. Аэродромдо аба кемелеринин рулдоосу үчүн белгиленген жана аэродромдун бир бөлүгүн экинчи бөлүгү менен бириктирүүгө арналган белгиленген жол, анын ичинде:
1. Токтотуу ордундагы аба кемесинин рулдоо тилкеси. Перрондун рулдоо жолу катары белгиленген жана аба кемелеринин токтотуу орундарына гана жетүүнү камсыз кылууга арналган бөлүгү;
2. Перрондук рулдоо жолу. Перрондо жайгашкан жана перрон аркылуу рулдоо маршрутун камсыз кылууга арналган РЖу системасынын бөлүгү;
3. Ылдам чыгуучу рулдоо жолу. УКТ менен курч бурчта бириктирилген жана конгон аба кемелерине башка чыгуучу РЖунда жетишилүүчү ылдамдыктарга караганда жогорку ылдамдыкта УКТдан чыгууга мүмкүндүк берген, ошону менен УКТда болуу убактысын минималдаштыруучу рулдоо жолу.
РЖунун кесилиши. Эки же андан көп РЖунун кесилишкен жери.
Рулдоо жолунун тилкеси. Рулдоо жолун камтыган жана рулдоо жолунда эксплуатацияланып жаткан аба кемесин коргоого, ошондой эле рулдоо жолунун чегинен кокусунан чыгып кеткен аба кемесинин бузулуу тобокелдигин азайтууга арналган участок.
Салыштырмалуу бийиктик. Белгиленген эсептөө базасынан чекитке, деңгээлге же чекит катары кабыл алынган объектке чейинки вертикалдык аралык.
Сертификатталган аэродром. Эксплуатациялоочусуна аэродромдун сертификаты берилген аэродром.
Сигналдык аянтча. Жер үстүндөгү сигналдарды жайгаштыруу үчүн пайдаланылуучу аэродромдогу аянтча.
Станциянын эңкейиши. VOR станциясын калибрлөөдө аныкталган, белгиленген нөлдүк VOR радиалынын чыныгы түндүктөн четтөөсү.
Тайгаланууга каршы (сүрүлүүгө каршы). Суунун жакшы агып кетишин камсыз кыла тургандай долбоорлонгон, курулган жана тейленген УКТнын бети, мында нымдуу УКТда гидропландоо тобокелдиги минималдаштырылат жана жылмакай нымдуу УКТ үчүн учууга жарактуулук стандарттарында колдонулган көрсөткүчтөргө салыштырмалуу аба кемесинин тормоздоо мүнөздөмөлөрү жакшыраак камсыз кылынат.
Таануу маягы. Белгилүү бир ориентирди таанууга мүмкүндүк берүүчү коддук сигналды чыгарган аэронавигациялык маяк.
Тармактык ченемдер жана эрежелер. Эл аралык жарандык авиация уюмунун Стандарттарынын жана Сунуш кылынган практикасынын талаптарын, учуулардын коопсуздугуна карата башка авиациялык талаптарды сактоо үчүн авиация тармагынын белгилүү бир секторуна карата тармактык орган тарабынан иштелип чыккан жана максатка ылайыктуу алдыңкы практика катары эсептелген инструктивдик материал.
Тийүү зонасы. Конуп жаткан аба кемелеринин УКТга биринчи жолу тийиши үчүн арналган, анын босогосунан кийинки УКТнын участогу.
Токтотуу тилкеси. Колдо болгон учуп чыгуу үчүн чуркоо узундугунун аягында жайгашкан, үзүлгөн учуп чыгуу учурунда аба кемесин токтотууга жарактуу участок катары даярдалган жер бетинин белгиленген тик бурчтуу участогу.
Тормоздоонун натыйжалуулугу. Учкучтар тарабынан дөңгөлөктөрдүн тормоздоо күчүнө байланыштуу ылдамдыктын төмөндөшүн жана аба кемесинин багыт боюнча башкарылуусун сүрөттөө үчүн колдонулуучу термин.
Тоскоолдук. Төмөнкү шарттардын бирине туура келген бардык кыймылсыз (убактылуу же туруктуу) жана кыймылдуу объекттер же алардын бөлүктөрү:
1. аба кемелеринин жер үстүндөгү кыймылы үчүн арналган зонада жайгашкан; же
2. учуп бара жаткан аба кемелерин коргоо үчүн белгиленген беттен жогору чыгып турган; же
3. мындай белгиленген беттерден тышкары жайгашкан жана баалоонун жыйынтыгы боюнча аэронавигация үчүн коркунуч жараткан.
Тоскоолдуктар/жер бедери жөнүндө маалыматтарды эсепке алуу бети. Тоскоолдуктар/жер бедери жөнүндө маалыматтарды түзүү максатында колдонулуучу белгиленген бет.
Тоскоолдуктардан эркин зона (OFZ). Конууга кирүүнүн ички бетинин, ички өтмө беттердин жана үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бетинин үстүндөгү, ошондой эле ушул беттер менен чектелген учуу тилкесинин бөлүгүнүн үстүндөгү аба мейкиндиги; анда аэронавигация максаттары үчүн зарыл болгон жеңил жана морт негиздеги объекттерден башка эч кандай кыймылсыз тоскоолдуктар болбойт.
Тоскоолдуктардан эркин тилке. Контролдо турган, жердин же суу бетинин белгиленген тик бурчтуу участогу, ал аба кемеси белгиленген бийиктикке чейин баштапкы бийиктик алуунун бир бөлүгүн аткарган ылайыктуу участок катары тандалган же даярдалган.
Туруктуу интенсивдүүлүктөгү от. Кыймылсыз чекиттен байкоо жүргүзүлгөндө туруктуу нурлануу интенсивдүүлүгүнө ээ от.
УКТга уруксатсыз чыгуу жөнүндө автономдук эскертүү системасы (ARIWS). УКТга потенциалдуу уруксатсыз чыгууларды же иштеп жаткан УКТны ээлөө учурларын автономдуу аныктоону жана учуу экипажына же транспорт каражатынын айдоочусуна түздөн-түз эскертүүлөрдү берүүнү камсыз кылган система.
УКТны коргоо оттору. Учкучтарды же транспорт каражаттарынын айдоочуларын иштеп жаткан УКТга чыгуу мүмкүнчүлүгү жөнүндө эскертүүгө арналган жарык-сигналдык система.
УКТдагы көрүнүү аралыгы (RVR). УКТнын октук сызыгында турган аба кемесинин учкучу УКТнын бетиндеги маркировкалык белгилерди же УКТнын чектерин же анын октук сызыгын белгилеген отторду көрө алган аралык.
УКТдагы операциялардын коопсуздугу боюнча топ. Аэродромдорду эксплуатациялоочулардын, аба кыймылын тейлөө кызматтарын көрсөтүүчүлөрдүн, авиакомпаниялардын же аба кемелерин эксплуатациялоочулардын, учкучтардын жана аба кыймылын башкаруу диспетчерлеринин ассоциацияларынын өкүлдөрүн, ошондой эле конкреттүү аэродромдогу УКТдагы операцияларга түздөн-түз байланышкан башка топтордун өкүлдөрүн камтыган жана тиешелүү жетекчиликке УКТны эксплуатациялоонун коопсуздугуна байланышкан потенциалдуу көйгөйлөр боюнча сунуштарды берген, ошондой эле тобокелдикти азайтуу стратегияларын сунуштаган топ.
УКТнын абалы жөнүндө билдирүү (RCR). УКТнын бетинин абалы жана анын аба кемесинин учуп-конуу мүнөздөмөлөрүнө тийгизген таасири жөнүндө толук стандартташтырылган билдирүү.
УКТнын абалынын коду (RWYCC). УКТнын бетинин абалын чагылдырган жана УКТнын абалы жөнүндө билдирүүдө колдонулуучу сан.
Эскертүү 1. УКТнын абалынын кодунун максаты учуу экипажына аба кемесинин эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүн эсептөөгө мүмкүнчүлүк берүү болуп саналат. УКТнын абалынын кодун аныктоо эрежелери PANS-Aerodromes (Doc 9981) документинде жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги тарабынан 2022-жылдын 30-ноябрында бекитилген УКТнын бетинин абалын баалоо жана ал жөнүндө маалыматтарды берүү боюнча нускамада (GRF) баяндалган.
Эскертүү 2. Учуу экипажы конгондон кийинки жүрүш учурунда учактын тормоздоосунун натыйжалуулугун жана каптал боюнча башкарылуусун субъективдүү баалоо үчүн ЖАКШЫ, ЖАКШЫ–ОРТОЧО, ОРТОЧО, ОРТОЧО–НАЧАР, НАЧАР жана НАЧАРДАН ДА ТӨМӨН деген баалоолорду камтыган өзгөртүлгөн шкаланы колдонот. RWYCCнин 0дөн 5ке чейинки маанилери УКТнын абалын баалоо матрицасында (RCAM) кабыл алынган терминологияны колдонуу менен баяндалат жана УКТнын бетинин тиешелүү абалын, анын аба кемесинин тормоздоо натыйжалуулугуна жана каптал боюнча башкарылуусуна тийгизген таасирин эске алуу менен аныктайт.
УКТнын абалын баалоо матрицасы (RCAM). УКТнын бетинин абалынын контролдонуучу параметрлеринин топтомунун жана учкучтун тормоздоонун натыйжалуулугу жөнүндө корутундусунун негизинде тиешелүү эрежелер боюнча УКТнын абалынын кодун баалоого мүмкүндүк берген матрица.
УКТнын бетинин абалы. УКТнын абалы жөнүндө билдирүүдө колдонулуучу УКТнын бетинин абалынын сүрөттөлүшү, ал аба кемесинин учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүн эсептөө максатында УКТнын абалынын кодун аныктоо үчүн негиз болуп саналат.
УКТнын абалы жөнүндө билдирүүдө колдонулуучу төмөнкү УКТ бетинин абалдары аэродромду эксплуатациялоочу, аба кемесин жасоочу жана аба кемесин эксплуатациялоочу тарабынан камсыз кылынуучу талап кылынган учуу-техникалык мүнөздөмөлөрдү аныктайт.
Авиациялык музга каршы химиялык заттар жана башка булгоочу заттар да көрсөтүлөт, бирок алардын УКТ бетинин илинишүү мүнөздөмөлөрүнө жана УКТнын абалынын кодуна тийгизген таасирин бирдиктүү түрдө баалоого мүмкүн болбогондуктан, алар УКТ бетинин абалынын дескрипторлорунун тизмесине киргизилбейт.
1. Кургак УКТ. Эгерде анын бетинде көрүнүүчү ным жок болсо жана пайдаланууга арналган зонанын чегинде булганбаса, УКТ кургак деп эсептелет;
2. Нымдуу УКТ. Пайдаланууга арналган зонанын чегинде УКТнын бети көрүнүп турган ным катмары же тереңдиги 3 ммге чейинки суу менен капталган;
3. Тайгак нымдуу УКТ. УКТ нымдуу болуп, анын бетинин олуттуу бөлүгүндө илинишүү мүнөздөмөлөрү начарлаганы белгиленген;
4. Булганган УКТ. Пайдаланылуучу узундуктун жана туурасынын чегинде УКТнын бетинин олуттуу бөлүгү бир же бир нече булгоочу зат менен капталган;
5. УКТ бетинин абалынын дескрипторлору. УКТнын бетиндеги төмөнкү элементтердин бири:
а) Тыгыздалган кар. Аба кемесинин пневматиктери эксплуатациялык басым жана жүктөө шарттарында бет боюнча карды олуттуу кошумча тыгыздабастан же колея пайда кылбастан жыла тургандай катуу массага чейин тыгыздалган кар;
б) Кургак кар. Оңой кар тогологун жасоого мүмкүн болбогон кар;
в) Кыроо. Беттин температурасы тоңуу чекитинен төмөн болгон учурда абадагы нымдуулуктан бетте пайда болгон муз кристаллдары;
г) Муз. Муздак жана кургак шарттарда музга айланган тоңгон суу же тыгыздалган кар;
д) Кар аралаш суу. Сууга ушунчалык каныккан кар, аны колго алып кысканда суу агып чыгат же аны катуу басканда чачырайт;
е) Токтоп турган суу. Катмарынын тереңдиги 3 ммден ашкан суу;
ж) Нымдуу муз. Бетинде суу бар же эрип жаткан муз;
з) Нымдуу кар. Катуу кар тогологун тыгыз кысып жасоого жетиштүү суусу бар, бирок андан суу сыгылып чыкпаган кар.
УКТнын босогосу. УКТнын конуу үчүн пайдаланылуучу бөлүгүнүн башталышы.
УКТдагы бурулуш аянтчасы. Кургактагы аэродромдо УКТга жанаша жайгашкан жана рулдоо жолу жок болгон учурда аба кемесинин УКТда 180°ка бурулушун аткаруу үчүн пайдаланылуучу белгиленген участок.
УКТнын жанындагы күтүү жери. УКТны, тоскоолдуктарды чектөө бетин, ILS/MLSтин критикалык/сезгич зонасын коргоого арналган белгиленген жер, анда рулдап бара жаткан аба кемелери жана транспорт каражаттары аэродромдук диспетчердик пункт тарабынан башка көрсөтмө берилбесе токтойт жана күтөт.
Эскертүү. Радиотелефондук фразеологияда УКТнын жанындагы күтүү жерин белгилөө үчүн «күтүү чекити» деген сөз айкашы колдонулат.
УКТнын акыркы коопсуздук зонасы (RESA). УКТнын октук сызыгынын уландысынын эки тарабында симметриялуу жайгашкан жана тилкенин аягына жанаша турган, биринчи кезекте аба кемеси УКТга жетпей конгондо же УКТнын чегинен чыгып кеткенде анын бузулуу тобокелдигин азайтууга арналган зона.
Унаалар үчүн күтүү жери. — алып салынсын. Анын ордуна жогорудагы «Кыймыл маршрутундагы күтүү жери» колдонулат.
Учуу талаасынын эсептик узундугу. Деңиз деңгээлинде, стандарттык атмосфералык шарттарда, шамалсыз жана УКТнын нөлдүк эңкейишинде максималдуу сертификатталган учуп чыгуу массасы менен учуп чыгуу үчүн зарыл болгон минималдуу учуу талаасынын узундугу, ал аба кемесин учуу эксплуатациясы боюнча тиешелүү колдонмодо же аба кемесин жасоочудан алынган ага барабар документте көрсөтүлөт.
Учуу тилкеси. УКТны жана, эгерде бар болсо, токтотуу тилкесин камтыган жана төмөнкү максаттар үчүн арналган белгиленген участок:
1. УКТнын чегинен чыгып кеткен аба кемелеринин бузулуу тобокелдигин азайтуу;
2. учуп чыгуу же конуу учурунда анын үстүнөн учкан аба кемелеринин коопсуздугун камсыз кылуу.
Учуу үчүн УКТ. Учуп чыгуу үчүн гана арналган УКТ.
Учуп-конуу тилкеси УКТ. Аба кемелеринин конушу жана учуп чыгышы үчүн даярдалган кургактагы аэродромдун белгиленген тик бурчтуу участогу.
Учууларды коргоо зоналары. Лазердик нурлануунун кооптуу таасирин азайтуу максатында атайын белгиленген аба мейкиндиги.
Учуулардын коопсуздугу. Аба кемелерин эксплуатациялоого тиешелүү же мындай эксплуатацияны түздөн-түз камсыз кылуучу авиациялык ишмердүүлүк менен байланышкан тобокелдиктер алгылыктуу деңгээлге чейин төмөндөтүлгөн жана контролдо турган абал.
Учуулардын коопсуздугун башкаруу системасы УКБС. Зарыл болгон уюштуруу түзүмүн, жоопкерчиликтин иерархиясын, жетекчилик принциптерди жана жол-жоболорду камтыган учуулардын коопсуздугун башкарууга системалуу мамиле.
Үн байланышын пайдаланууга негизделген аэродромдун аймагында маалыматты автоматтык берүү кызматы (үн ATIS). ATIS маалыматтарын үзгүлтүксүз жана кайталануучу үн радио берүүлөрү түрүндө берүү.
Үзүлгөн конуу. Тоскоолдуктардан өтүүнүн абсолюттук/салыштырмалуу бийиктигинен (OCA/H) төмөн каалаган чекитте күтүүсүздөн токтотулган конуу.
Циклдик ашыкча кодду пайдалануу менен контролдоо (CRC). Маалыматтардын санариптик туюнтмасына карата колдонулуучу жана маалыматтардын жоголушунан же өзгөрүшүнөн коргоонун белгилүү деңгээлин камсыз кылуучу математикалык алгоритм.
Эллипсоидге карата бийиктик (геодезиялык бийиктик). Каралып жаткан чекит аркылуу өткөрүлгөн эллипсоидге нормаль боюнча өлчөнгөн референц-эллипсоиддин бетине карата бийиктик.
Эксплуатациялык персонал. Авиациялык ишмердүүлүктү камсыз кылуу менен байланышкан жана учуулардын коопсуздугу жөнүндө маалымат берүүгө мүмкүнчүлүгү бар персонал.
Эскертүү. Бул персоналга учуу экипаждары, аба кыймылын башкаруу диспетчерлери, авиациялык станциялардын операторлору, техникалык тейлөө боюнча адистер, аба кемелерин долбоорлоо жана өндүрүү боюнча уюмдардын персоналы, кабина экипаждары, учуу диспетчерлери, перрондук персонал жана жер үстүндө тейлөө персоналы кирет, бирок бул категориялар менен гана чектелбейт.
NOTAM. Электр байланыш каражаттары аркылуу таратылуучу жана кандайдыр бир аэронавигациялык жабдууну, тейлөөнү жана эрежелерди ишке киргизүү, алардын абалы же өзгөрүшү жөнүндө маалыматты же болбосо учууларды аткарууга байланышкан персонал үчүн өз убагында эскертүү маанилүү болгон коркунуч жөнүндө маалыматты камтыган билдирүү.
SNOWTAM. Стандарттуу форматта берилүүчү атайын сериядагы NOTAM, анын курамына УКТнын бетинин абалы жөнүндө билдирүү кирет жана аэродромдун жумушчу аянтында кардын, муздун, кар аралаш суунун, кыроонун, токтоп турган суунун же кардын, кар аралаш суунун, муздун же кыроонун эришинин натыйжасында пайда болгон суунун болушунан улам келип чыккан кооптуу шарттардын бар экендиги же токтогондугу жөнүндө кабарлайт.
Ушул Эрежелерде төмөнкү кыскартуулар колдонулат:
КРАЭ – Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелери;
ККТ – каптал коопсуздук тилкеси;
ВМУ – визуалдык метеорологиялык шарттар;
УКТ – учуп-конуу тилкеси;
АК – аба кемеси;
ТУКТ – топурак учуп-конуу тилкеси;
ЖУКТ – жасалма учуп-конуу тилкеси;
ИКАО – Эл аралык жарандык авиация уюму (International Civil Aviation Organization);
АКЗ – УКТнын акыркы коопсуздук зонасы;
АТТ – акыркы тормоздоо тилкеси;
УТ – учуу тилкеси;
МКС – Жарык техникасы боюнча эл аралык комиссия;
АКТ – аба кыймылын тейлөө;
КР ЖАО – Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органы;
АМШ – аспаптык метеорологиялык шарттар;
РВД – колдо болгон учуп чыгуу дистанциясы;
РЖ – рулдоо жолу;
РДПВ – колдо болгон токтотулган учуп чыгуу дистанциясы;
РДР – колдо болгон жүрүп өтүү аралыгы;
РПД – колдо болгон конуу дистанциясы;
КР АМК – Кыргыз Республикасынын аэронавигациялык маалымат кызматы;
УКБС – учуулардын коопсуздугун башкаруу системасы;
Эл аралык кыскартуулар:
ACR – аба кемесинин классификациялык параметри;
ADP – контролдонуучу аймакта айдоого уруксат;
AIP – аэронавигациялык маалыматтар жыйнагы;
AMDB – аэродромдун картографиялык маалыматтар базасы;
AMD – аэродромдун картографиялык маалыматтары;
APAPI – так конуу траекториясынын жөнөкөйлөштүрүлгөн көрсөткүчү;
ARIWS – УКТга уруксатсыз чыгуу жөнүндө автономдуу эскертүү системасы;
CBR – топурактын көтөрүмдүүлүгүнүн Калифорния көрсөткүчү;
CRC – циклдик ашыкча кодду колдонуу менен контролдоо;
DME – аралыкты өлчөөчү жабдуу;
DTM – жердин санариптик модели;
FOD – бөтөн нерселердин сыныктары;
GRF – УКТ бетинин абалы жөнүндө маалыматтарды берүүнүн глобалдык форматы;
ILS – прибордук конуу системасы;
LCFZ – лазер нурларынын таасири жагынан критикалык учуу зонасы;
LFFZ – лазер нурларынын таасиринен эркин учуу зонасы;
LSFZ – лазер нурларынын таасирине сезимтал учуу зонасы;
MLS – микротолкундуу конуу системасы;
MSL – деңиздин орточо деңгээли;
NFZ – кадимки учуу зонасы;
NU – пайдаланылбайт;
OCA/H – тоскоолдуктар үстүнөн өтүүнүн абсолюттук/салыштырмалуу бийиктиги;
OFZ – тоскоолдуктардан эркин зона;
OLS – тоскоолдуктарды чектөөчү бет(тер);
OMGWS – негизги шассинин сырткы дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы аралык;
PAPI – так конуу траекториясынын көрсөткүчү;
PCR – жабуунун классификациялык параметри;
RCR – УКТнын абалы жөнүндө билдирүү;
RWYCC – УКТнын абалынын коду;
RCAM – УКТнын абалын баалоо матрицасы;
RETILS – тез чыгуу РЖсынын көрсөткүч оттору;
RFF – куткаруу жана өрт менен күрөшүү;
RVR – УКТдагы көрүнүү аралыгы;
T-VASIS – глиссаданы визуалдык индикациялоонун T-системасы;
VOR – бардык багыттагы ӨЖЖ радиомаягы;
WGS-84 – Дүйнөлүк геодезиялык система – 1984;
WHMP – канаттуулардын жана жапайы жаныбарлардын кооптуу болушун алдын алуу программасы;
WIP – иштер аткарылууда;
Өлчөө бирдиктери:
°C – Цельсий градусу;
K – Кельвин градусу;
кг – килограмм;
кд – кандела;
км – километр;
км/саат – саатына километр;
л – литр;
лк – люкс;
м – метр;
мм – миллиметр;
МН – меганьютон;
МПа – мегапаскаль;
с – секунда;
см – сантиметр.
2. Ушул Эрежелердин талаптары Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 14-тиркемесинин I тому «Аэродромдор. Аэродромдорду долбоорлоо жана эксплуатациялоо» (тогузунчу басылышы, 2022-жылдын июлу), 1–17-түзөтүүлөрдү, ошондой эле 2026-жылдын 31-декабрына чейин күчүнө кирген же колдонулууга тийиш болгон жоболор бөлүгүндө 18-түзөтүүнү эске алуу менен иштелип чыккан жана жалпы пайдалануу үчүн ачык аэродромдорго, анын ичинде биргелешип базалоо аэродромдоруна жайылтылат.
3. Ушул Эрежелерде кайсы бир түскө шилтеме берилген учурларда, ал түскө 1-тиркемеде келтирилген талап колдонулат.
§3. Жалпы эсептөө системалары
4. Горизонталдык тегиздиктеги эсептөө системасы катары Бүткүл дүйнөлүк геодезиялык система — 1984 (WGS-84) колдонулат. Берилүүчү аэронавигациялык географиялык координаттар (кеңдик жана узундук) WGS-84 геодезиялык эсептөө базасына карата көрсөтүлүүгө тийиш.
Эскертүү. WGS-84кө тиешелүү толук нускамалык материал ИКАОнун Бүткүл дүйнөлүк геодезиялык система — 1984 (WGS-84) боюнча колдонмосунда (Doc 9674) камтылган.
5. Вертикалдык тегиздиктеги эсептөө системасы катары орточо деңиз деңгээли (MSL) негиз катары колдонулат, ал тартылуу күчүнө байланыштуу салыштырмалуу бийиктиктердин (бийиктиктердин) геоид деп аталган бет менен байланышын камсыз кылат.
Эскертүү 1. Жалпы дүйнөлүк түшүнүктө геоид MSLге эң жакын келет. Геоид — Жердин тартылуу талаасындагы эквипотенциалдык бет жана тынч абалдагы деңиздин орточо деңгээлине туура келет.
Эскертүү 2. Геоиддин үстүндөгү ортометриялык бийиктик (деңиз деңгээлинен бийиктик) ортометриялык бийиктик деп аталат, ал эми эллипсоидден эсептелген бийиктик эллипсоиддик бийиктик деп аталат.
6. Убакытты эсептөө системасы катары Григориан календары жана Бүткүл дүйнөлүк координацияланган убакыт (UTC) колдонулат.
7. Убакытты эсептөөнүн башка системасы колдонулган учурларда, бул Аэронавигациялык маалыматтар жыйнагынын (AIP) GEN 2.1.2-пунктунда көрсөтүлөт.
§4. Аэродромдорду сертификаттоо
8. КР ЖАО Кыргыз Республикасынын Аба кодексинин, ушул Эрежелердин жана ИКАОнун колдонулуучу талаптарына ылайык аэродромдорду сертификаттоону жүзөгө ашырат.
9. Аэродромду сертификаттоо анын аэродромго карата коюлган сертификаттоо талаптарына жана ушул Эрежелердин талаптарына шайкештигин тастыктайт.
10. Кыргыз Республикасынын жарандык аэродромдорун сертификаттоо ушул Эрежелердин 11-главасына ылайык жүргүзүлөт.
11. Аэродромду пайдалануу боюнча колдонмо (Аэродромдук колдонмо) — аэродромдун жайгашкан жери, объекттери, каражаттары, кызматтары, жабдуулары, эксплуатациялык жол-жоболору, уюштуруу түзүмү, учуулардын коопсуздугун башкаруу системасы жөнүндө маалыматтарды камтыган негизги документ болуп саналат жана сертификаттоо процессинин милдеттүү шарты болуп эсептелет.
12. Аэродромду узак мөөнөттүү өнүктүрүүнүн башкы планы аэродромду өнүктүрүүнүн бардык этаптарын, ошондой эле пландаштыруунун негизине алынган маалыматтарды жана негиздемелерди камтыган документ болуп саналат.
13. Башкы пландар аэродромдордун өлчөмүнө, татаалдык даражасына же аткарган ролуна карабастан, иштеп жаткан аэродромдорду модернизациялоону жана жаңы аэродромдорду түзүүнү камсыз кылуу максатында иштелип чыгат.
14. Башкы план бекитилген иш-чаралар программасы болуп эсептелбейт. Анда зарылчылыкка жараша ишке ашырылышы мүмкүн болгон этаптык жакшыртуулардын түрлөрү жөнүндө маалымат берилет.
15. Башкы планды даярдоо жана анын мазмуну Эл аралык жарандык авиация уюму (ИКАО) тарабынан белгиленген эл аралык стандарттарга жана сунушталган практикага, анын ичинде Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 14-тиркемесинин I томунун «Аэродромдор. Аэродромдорду долбоорлоо жана эксплуатациялоо» жоболоруна ылайык келүүгө тийиш.
16. Башкы пландаштыруу маселелери боюнча нускамалык материал катары «Аэропортторду долбоорлоо боюнча колдонмону» (Doc 9184, 1-бөлүк) жетекчиликке алуу сунушталат.
Эскертүү 1. Башкы план конкреттүү аэродромду өнүктүрүүнүн планы болуп саналат. Ал аэродромдун эксплуатанты тарабынан экономикалык максатка ылайыктуулук, ташууларды болжолдоо жана учурдагы жана келечектеги талаптар, атап айтканда, аба кемелеринин эксплуатанттары тарабынан коюлуучу талаптар жөнүндө маалыматтардын негизинде иштелип чыгат (ушул Эрежелердин 18-пунктун караңыз).
Эскертүү 2. Башкы план аэропорттун өткөрүү жөндөмдүүлүгүнүн жетишсиздиги, анын ичинде, бирок муну менен чектелбестен, аба кыймылынын көлөмүнүн күтүлүп жаткан өсүшү, аба ырайынын жана климаттык шарттардын өзгөрүшү же учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу көйгөйлөрүн же экологиялык көйгөйлөрдү жоюу үчүн ири масштабдагы иштерди жүргүзүү сыяктуу шарттар географиялык райондун жеткиликтүүлүгүнө коркунуч келтирген же аба транспорту тармагынын иштешинин олуттуу бузулушуна алып келген учурда талап кылынышы мүмкүн.
17. Башкы план артыкчылыктуу милдеттердин тизмесин, анын ичинде этап-этабы менен ишке ашыруу планын камтууга жана аэродромдогу аба кыймылынын учурдагы же келечектеги көлөмүн эске алуу үчүн мезгил-мезгили менен кайра каралып турууга тийиш.
18. Башкы планды түзүү процессин консультациялык жана биргелешкен мамилени колдонуу менен жөнөкөйлөтүү үчүн аэродромдун ишине катышкан тараптар, атап айтканда, аба кемелеринин эксплуатанттары менен консультациялар өткөрүлүшү сунушталат.
Эскертүү 1. Пландоо процессине көмөк көрсөтүү үчүн алдын ала пландоо маалыматтарын берүү келечекте эксплуатацияга киргизүү болжолдонгон аба кемелеринин типтери, мүнөздөмөлөрү жана саны, аба кемелеринин операцияларынын санынын күтүлүп жаткан өсүшү, ошондой эле жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү ташуунун болжолдонгон көлөмү жөнүндө маалыматтарды берүүнү карайт.
Эскертүү 2. Каражаттарды жана кызматтарды ташуулардын болжолдонгон көлөмүнө жараша сарамжалдуу пайдаланууну пландаштыруу максатында аба кемелеринин эксплуатанттары аэродромдордун эксплуатанттарына тейлөө, учуу расписаниеси жана аба кемелеринин паркы боюнча өз пландары жөнүндө маалымат берүүсүнүн зарылдыгы жөнүндө маселе Кыргыз Республикасынын КРАЭ-9 “Формалдуулуктарды жөнөкөйлөтүү” авиациялык эрежелеринин 6-главасында каралат.
19. Жаңы аэродромдорду жана аэропортторду долбоорлоо жана куруу, ошондой эле иштеп жаткан аэродромдорду жана аэропортторду реконструкциялоо тиешелүү иштердин түрлөрүн аткарууга укугу бар долбоорлоо уюмдары тарабынан жүзөгө ашырылат.
20. Аэродромдун эксплуатанты аэропортту (аэродромду) болжолдонгон куруу жана/же реконструкциялоо боюнча долбоордук документтерди КР ЖАОго макулдашууга берет. Долбоордук чечимдер ушул Эрежелердин талаптарына жана аэродромдорду (аэропортторду) куруу жаатындагы курулуш нормаларынын талаптарына ылайык келүүгө тийиш.
21. Аэродромдо жаңы курулмаларды долбоорлоодо жана курууда, ошондой эле иштеп жаткан курулмаларды реконструкциялоодо авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларын оптималдуу колдонуу үчүн зарыл болгон архитектурага жана инфраструктурага карата талаптар эске алынууга тийиш.
22. Аэродромдо жаңы курулмаларды долбоорлоодо жана курууда, ошондой эле иштеп жаткан курулмаларды реконструкциялоодо айлана-чөйрөнү коргоо маселелери эске алынууга жана жер участокторун пайдаланууну жөнгө салуу жана айлана-чөйрөнү коргоо боюнча тиешелүү чаралар көрүлүүгө тийиш.
23. Болжолдонгон менчик ээси же аэродромдун эксплуатанты аэродромду изилдөө, долбоорлоо, куруу, реконструкциялоо же көчүрүү боюнча долбоордук-техникалык документтерди КР ЖАОго макулдашууга берет. Аэродромду жана анын айрым элементтерин болжолдонгон куруу же реконструкциялоо ушул Эрежелердин талаптарына ылайык келүүгө тийиш.
24. Аэродромдун коддук белгиси — аэродромдорду пландаштыруу максатында тандалып алынган коддук номер жана тамга; алар ушул аэродромдук курулма же каражат арналган аба кемесинин мүнөздөмөлөрүнө ылайык аныкталат.
25. Аэродромдун коддук номерлери жана тамгалары 1-1-таблицада көрсөтүлгөн маанилерге ээ.
26. 1-элемент үчүн коддук номер 1-1-таблицанын 1-графасынан аныкталат, мында ушул УКТ арналган аба кемесинин тиби үчүн учуу тилкесинин эң чоң эсептик узундугуна туура келген коддук номер тандалат.
Эскертүү 1. Аба кемесинин тиби үчүн учуу тилкесинин эсептик узундугу коддук номерди тандоо максатында гана аныкталат жана УКТнын иш жүзүндө камсыз кылынуучу узундугуна таасир этпейт.
Эскертүү 2. УКТнын узундугун аныктоо боюнча нускамалык материал «Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун» (Doc 9157) 1-бөлүгүндө камтылган.
27. 2-элемент үчүн коддук тамга 1-1-таблицадан аныкталат, мында ушул курулма же каражат арналган аба кемесинин канатынын эң чоң жайылышына туура келген коддук тамга тандалат.
Эскертүү. Аэродромдун коддук белгисин аныктоо боюнча нускамалык материал «Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун» (Doc 9157) 1 жана 2-бөлүктөрүндө камтылган.
Коддук элемент 1 | Коддук элемент 2 | ||
Коддук номер | Аба кемесинин тиби үчүн учуу талаасынын эсептик узундугу | Коддук тамга | Канаттын кулачы |
1 | 800 мден аз
| А | 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо |
2 | 800 мден 1200 мге чейин, бирок 1200 мди кошпогондо | В | 15 мден 24 мге чейин, бирок 24 мди кошпогондо |
3 | 1200 мден 1800 мге чейин, бирок 1800 мди кошпогондо | С | 24 мден 36 мге чейин, бирок 36 мди кошпогондо |
4 | 1800 м жана андан көп | D | 36 мден 52 мге чейин, бирок 52 мди кошпогондо |
Е | 52 мден 65 мге чейин, бирок 65 мди кошпогондо | ||
F | 65 мден 80 мге чейин, бирок 80 мди кошпогондо | ||
Эскертүү 1. Канатынын жайылышы 80 мден ашкан аба кемелерин эске алуу менен пландаштырууга тиешелүү нускамалык материал «Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун» (Doc 9157) 1 жана 2-бөлүктөрүндө камтылган.
Эскертүү 2. Эки коддук тамгага туура келген, канат учтары бүктөлүүчү учактарды эксплуатациялоого байланыштуу аэродромдун шайкештигин изилдөөнүн тартиби PANS-Аэродромдор (Doc 9981) документинде баяндалган. Кошумча маалыматтар аэропортторду долбоорлоо максаттары үчүн даярдоочу тарабынан берилүүчү аба кемесинин учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүндө камтылган.
28. Эгерде аэродром мүнөздөмөлөрү ушул аэродромдун сертификатталган мүнөздөмөлөрүнөн ашкан учакты тейлесе, бул учакты аэродромдун инфраструктурасы жана операциялары менен шайкеш эксплуатациялоого баа берилет жана учуулардын коопсуздугунун алгылыктуу деңгээлин сактоо үчүн тиешелүү чаралар иштелип чыгат жана киргизилет.
Эскертүү. Жаңы учакты иштеп жаткан аэродромдо эксплуатациялоонун шайкештигин баалоонун тартиби PANS-Аэродромдор (Doc 9981) документинде келтирилген.
29. Мында ушул Эрежелердин 28-пунктуна байланыштуу аэродромдо киргизилген альтернативдүү чаралар, эксплуатациялык эрежелер жана чектөөлөр жөнүндө маалымат таратылууга тийиш.
30. Ушул Эрежелердин 28 жана 29-пункттарына ылайык киргизилген альтернативдүү чаралар, эксплуатациялык эрежелер жана чектөөлөр аэродром боюнча колдонмого киргизилүүгө жана алардын актуалдуулугун жана учуулардын коопсуздугунун алгылыктуу деңгээлин сактоо үчүн жетиштүүлүгүн ырастоо максатында мезгил-мезгили менен кайра каралып турууга тийиш.
Эскертүү 1. Жергиликтүү аба кыймылынын эрежелерин кеңири баяндоого байланыштуу PANS-AIM (Doc 10066) документинин 2-тиркемесиндеги AD 2.20ны караңыз.
Эскертүү 2. Учуулардын коопсуздугу жөнүндө маалыматты таратууга байланыштуу PANS-Аэродромдор (Doc 9981) документинин 3-главасынын 3.6-бөлүмүн караңыз.
31. Аэродромго тиешелүү аэронавигациялык маалыматтар аэронавигациялык маалыматтардын акыркы пайдалануучусунун муктаждыктарын канааттандыруу үчүн зарыл болгон тактыкка жана бүтүндүккө карата талаптарга ылайык аныкталат жана билдирилет.
Эскертүү. Аэродромдук маалыматтарга карата тактыкты жана бүтүндүктү классификациялоо боюнча техникалык талаптар PANS-AIM (Doc 10066) документинде берилген.
32. Аэродромдун картографиялык маалыматтары мүнөздөмөлөргө негизделген навигация жана учуулардын коопсуздугу жаатындагы артыкчылыктарды ишке ашыруу мүмкүнчүлүгү мамлекет тарабынан каралып жаткан аэродромдор боюнча КР АМКга берилүүгө тийиш.
1-эскертүү. Аэродромдун картографиялык маалыматтар базалары жөнүндө жоболор КРАЭ-15 “Учууларды аэронавигациялык камсыздоо” жана PANS-AIM (Doc 10066) документинде камтылган.
2-эскертүү. Аэродромдун картографиялык маалыматтары жана аэродромдун картографиялык маалыматтар базалары боюнча кошумча нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинде камтылган.
33. Ушул Эрежелердин 32-пунктуна ылайык маалыматтар берилген учурда, аэродромдун картографиялык маалыматтарынын эске алынуучу элементтерин тандоодо аларды пайдалануунун болжолдонгон түрлөрү эске алынат.
1-эскертүү. Картографиялык маалыматтардын элементтерин тандоодо конкреттүү эксплуатациялык муктаждыктар эске алынат.
2-эскертүү. Аэродромдун картографиялык маалыматтар базалары сапаттын эки деңгээлинде — жогорку же орточо деңгээлде берилиши мүмкүн. Бул деңгээлдер жана аларга тиешелүү сандык талаптар RTCA DO-272B документинде жана Европанын жарандык авиация жабдуулары боюнча уюмунун (EUROCAE) ED-99C «Аэродромдун картографиялык маалыматына карата пайдалануучулардын талаптары» документинде аныкталган.
34. Аэронавигациялык маалыматтарды жана санариптик маалыматтар массивдерин берүүдө жана/же сактоодо санариптик маалыматтардагы каталарды табуу ыкмалары колдонулат.
Эскертүү. Санариптик маалыматтардагы каталарды табуу боюнча техникалык талаптар PANS-AIM (Doc 10066) документинде камтылган.
35. Ар бир аэродром үчүн контрольдук чекит белгиленет.
36. Аэродромдун контрольдук чекити аэродромдун баштапкы же пландалган геометриялык борборуна жакын жайгаштырылат жана аэродром кеңейтилген учурда анын жайгашкан жери өзгөрүүсүз калат.
37. Аэродромдун контрольдук чекитинин жайгашкан жери өлчөнөт жана КР АМКга градус, мүнөт жана секунда менен билдирилет.
38. Аэродромдун бийиктиги жана аэродромдун бийиктик чекитиндеги геоиддин толкундуулугу жарым метрге же футка чейинки тактыкта өлчөнөт жана КР АМКга билдирилет.
39. Эл аралык жарандык авиациянын аба кемелеринин так эмес конууга кирүүсү үчүн арналган аэродромдордо УКТнын ар бир босогосунун бийиктиги жана геоиддин толкундуулугу, УКТнын учтарынын бийиктиги, ошондой эле УКТнын узунунан профили боюнча бийиктиги олуттуу жогорулаган же төмөндөгөн бардык аралык чекиттер жарым метрге же футка чейинки тактыкта өлчөнөт жана КР АМКга билдирилет.
40. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда УКТнын босоголорунун бийиктиги жана геоиддин толкундуулугу, УКТнын учтарынын бийиктиги жана конуу зонасынын эң жогорку бийиктиги метрдин же футтун төрттөн бирине чейинки тактыкта өлчөнөт жана Кыргыз Республикасынын аэронавигациялык маалымат кызматына (КР АМК) билдирилет.
Эскертүү. Геоиддин толкундуулугун аныктоо үчүн тиешелүү координаттар системасын колдонуу зарыл.
41. Аэродром үчүн эсептик аба температурасы Цельсий градусунда аныкталат.
42. Аэродромдун аймагындагы эсептик аба температурасы жылдын эң ысык айындагы суткалык максималдуу температуралардын негизинде эсептелген орточо айлык температура болуп саналат (эң жогорку орточо айлык температурага ээ болгон ай эң ысык ай деп эсептелет). Температура беш жылдык мезгил үчүн орточолоштурулат.
43. Аэродромдо жайгашкан ар бир объект боюнча төмөнкү маалыматтар өлчөнөт жана баяндалат:
1) УКТ — чыныгы азимуту градустун жүздөн бирине чейинки тактыкта, сандык белгилениши, узундугу, туурасы, УКТнын жылдырылган босогосунун жайгашкан жери жакынкы метрге же футка чейинки тактыкта, жантайышы, бетинин түрү, УКТнын түрү, ал эми I категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ үчүн — эгерде каралган болсо, тоскоолдуктардан бош зонанын болушу;
2) учуу тилкеси, УКТнын акыркы коопсуздук зонасы, акыркы тормоздоо тилкеси — узундугу жана туурасы жакынкы метрге же футка чейинки тактыкта, бетинин түрү, авариялык тормоздоо системасы — жайгашкан жери (УКТнын кайсы учунда) жана анын сыпаттамасы;
3) РЖ — белгилениши, туурасы, бетинин түрү;
4) перрон — бетинин түрү, аба кемелеринин токтоочу орундары;
5) аба кыймылын диспетчердик тейлөөнүн чектери;
6) тоскоолдуктардан бош тилке — узундугу жакынкы метрге же футка чейинки тактыкта, жер бетинин профили;
7) конууга кирүү схемалары үчүн визуалдык каражаттар, УКТнын, РЖнын жана перрондордун маркировкасы жана жарык-сигналдык каражаттары, РЖда жана перрондордо багыттоо жана башкаруу үчүн башка визуалдык каражаттар, анын ичинде рулдоодо күтүү ордунун оттору жана «стоп» сызыктары, ошондой эле телескоптук траптар менен визуалдык туташтыруу системаларынын жайгашкан жери жана түрү;
8) VOR текшерүү үчүн аэродромдук пункттун жайгашкан жери жана анын радиожыштыгы;
9) рулдоонун стандарттык маршруттарынын жайгашкан жери жана белгилениши;
10) приборлор боюнча конуу системасын (ILS) түзгөн курстук жана глиссадалык радиомаяктар менен УКТнын тиешелүү четтеринин ортосундагы же микротолкундуу конуу системасынын (MLS) азимуттук жана бийиктик бурчу боюнча антенналары менен УКТнын тиешелүү четтеринин ортосундагы аралыктар жакынкы метрге же футка чейинки тактыкта.
44. Ар бир босогонун географиялык координаттары эксплуатациялоочу тарабынан өлчөнөт жана Кыргыз Республикасынын Аэронавигациялык маалымат кызматына (КР АМК) градус, мүнөт, секунда жана секунддун жүздөн бир үлүшүнө чейинки тактыкта берилет.
45. Ар бир рулдоо жолунун октук сызыгынын тиешелүү географиялык координаттары эксплуатациялоочу тарабынан өлчөнөт жана КР АМКка градус, мүнөт, секунда жана секунддун жүздөн бир үлүшүнө чейинки тактыкта берилет.
46. Аба кемелеринин ар бир токтотуу ордунун географиялык координаттары өлчөнөт жана КР АМКка градус, мүнөт, секунда жана секунддун жүздөн бир үлүшүнө чейинки тактыкта берилет.
47. 2-райондогу (аэродромдун чегинин ичиндеги бөлүгү), 3-райондогу, ошондой эле II же III категория боюнча так конууга кирүү белгиленген УКТ үчүн 4-райондогу тоскоолдуктардын географиялык координаттары аэродромду эксплуатациялоочу тарабынан өлчөнөт жана КР АМКга градустар, мүнөттөр, секундалар жана секунданын ондук үлүштөрү менен билдирилет. Мындан тышкары, КР АМКга тоскоолдуктардын эң жогорку бийиктигинин мааниси, түрү, маркировкасы жана жарык менен тосмолонушу (эгерде алар бар болсо) жөнүндө маалымат берилет.
48. Ар бир УКТнын, РЖнын, ошондой эле перрондун ар бир участогунун (аба кемелеринин токтоочу ордун кошкондо) жасалма жабуусунун көтөрүмдүүлүгү аныкталат.
49. Перрондогу (токтоочу жайдагы) массасы 5700 кгдан ашкан аба кемелери үчүн арналган жасалма жабуунун көтөрүмдүүлүгү «аба кемесинин классификациялык параметри — жабуунун классификациялык параметри» (ACR-PCR) ыкмасы боюнча төмөнкү бардык маалыматтарды көрсөтүү менен аныкталат:
1) жабуунун классификациялык параметри (PCR);
2) жабуунун тиби (ACR-PCR ыкмасы боюнча аныктоо үчүн);
3) негиздин бекемдигинин категориясы;
4) пневматиктеги жол берилген максималдуу басымдын категориясы же максималдуу жол берилген басымдын чоңдугу;
5) баалоо ыкмасы.
50. Жабуунун классификациялык параметри (PCR) пневматиктеги басым боюнча белгиленген чектөөлөрдү эске алуу менен ACR көрсөткүчү жарыяланган PCR маанисине барабар же андан төмөн болгон АКлар бул жабууну пайдалана аларын көрсөтөт.
51. Мезгилдик өзгөрүүлөргө олуттуу дуушар болгон жабуулар үчүн ар кандай PCR маанилери жарыяланышы мүмкүн.
52. Аба кемесинин классификациялык параметри (ACR) ACR-PCR ыкмасына байланыштуу стандарттык жол-жоболорго ылайык аныкталат.
53. ACR аныктоо максатында жасалма жабуу катуу же катуу эмес конструкциянын эквиваленти катары классификацияланат.
54. Жабуунун тиби, негиздин бекемдик категориясы, пневматиктеги максималдуу жол берилген басым категориясы жана баалоо ыкмасы жөнүндө маалыматтар төмөнкү коддордун жардамы менен берилет:
a | Жабуунун ACR–PCR ыкмасы боюнча тиби: | Код |
|
|
|
| Катуу жабуулар | R |
| Катуу эмес жабуулар | F |
Эскертүү. Эгерде учурдагы конструкция аралаш же стандарттуу эмес болсо, тиешелүү эскертүү киргизилет (төмөндөгү 2-мисалды караңыз). |
| |
|
|
|
б | Негиздин бекемдигинин категориясы: | Код |
|
|
|
| Жогорку бекемдик: E = 200 МПа менен мүнөздөлөт жана катуу жана катуу эмес жабуулар үчүн Eнин 150 МПа же андан жогору бардык маанилерин камтыйт. | A |
| Орточо бекемдик: E = 120 МПа менен мүнөздөлөт жана катуу жана катуу эмес жабуулар үчүн Eнин 100 МПадан 150 МПага чейинки (150 МПаны кошпогондо) маанилерин камтыйт. | B |
| Төмөн бекемдик: E = 80 МПа менен мүнөздөлөт жана катуу жана катуу эмес жабуулар үчүн Eнин 60 МПадан 100 МПага чейинки (100 МПаны кошпогондо) маанилерин камтыйт. | C |
| Өтө төмөн бекемдик: E = 50 МПа менен мүнөздөлөт жана катуу жана катуу эмес жабуулар үчүн Eнин 60 МПадан төмөн бардык маанилерин камтыйт. | D |
|
|
|
в | Пневматиктеги жол берилген максималдуу басымдын категориясы: | Код |
| Чектөөсүз: басым чектелбейт | W |
| Жогорку: басым 1,75 МПадан ашпайт | X |
| Орточо: басым 1,25 МПадан ашпайт | Y |
| Төмөн: басым 0,50 МПадан ашпайт | Z |
| Эскертүү. Пневматиктердеги басымы жогорку категорияларга кирген аба кемелеринин жасалма жабууну пайдалануусу жөнүндө 1112-пунктка карата 5-эскертүүнү караңыз. |
|
|
|
|
| Баалоо ыкмасы | Код |
| Техникалык баалоо: жабуунун мүнөздөмөлөрүн жана бул жабуу тейлөөгө арналган аба кемелеринин типтерин атайын изилдөөнү билдирет;
| T |
| Аба кемелерин эксплуатациялоо тажрыйбасын пайдалануу: бул жабуу үзгүлтүксүз пайдаланууда белгилүү типтеги жана белгилүү массадагы аба кемелерин канааттандырарлык көтөрөрү белгилүү болгондо. | U |
|
|
|
Эскертүү. Төмөнкү мисалдар ACR–PCR ыкмасы боюнча жабуунун бекемдиги жөнүндө маалыматтарды берүү тартибин көрсөтөт. | ||
1-мисал. Эгерде техникалык баалоо ыкмасы менен орточо бекемдиктеги топурак негиздүү катуу жабуунун көтөрүмдүүлүгү PCR 760 деп аныкталса жана пневматиктеги басым боюнча чектөө жок болсо, маалымат төмөнкүдөй берилет: PCR 760 / R / B / W / T. | ||
2-мисал. Эгерде аба кемелерин эксплуатациялоо тажрыйбасы боюнча жогорку бекемдиктеги негизге ээ жана катуу эмес жабуудай иштеген аралаш жабуунун көтөрүмдүүлүгү PCR 550 деп аныкталса, ал эми пневматиктеги жол берилген максималдуу басым 1,25 МПа болсо, маалымат төмөнкүдөй берилет: PCR 550 / F / A / Y / U. | ||
55. 49 жана 50-пункттарга ылайык жарыяланган PCR көрсөткүчүнөн жогору болгон ACR көрсөткүчүнө ээ аба кемелери тарабынан жабууну пайдаланууну жөнгө салуу үчүн критерийлер белгиленүүгө тийиш.
Эскертүү. 10-тиркемеде ашыкча жүктөм менен жабууларды пайдалануу тартибин аныктаган жөнөкөйлөштүрүлгөн ыкма каралган. Ал эми ИКАОнун «Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмосунун» (Doc 9157) 3-бөлүгүндө жабууларды баалоо жана алардын ашыкча жүктөм шарттарында чектелген эксплуатацияга жарамдуулугун аныктоо үчүн кыйла кеңири жана деталдуу методика берилген.
56. Перрондогу (токтотуу жайындагы) массасы 5700 кг же андан аз болгон аба кемелери тарабынан пайдаланууга арналган жасалма жабуунун көтөрүмдүүлүгү жөнүндө маалыматтар төмөнкүдөй түрдө берилет:
а) аба кемесинин жол берилген максималдуу массасы; жана
б) пневматиктеги жол берилген максималдуу басым.
Мисал: 4800 кг / 0,60 МПа
57. Жасалма жабуулардын бекемдигин аныктоо тиешелүү иштерди аткарууга укугу (лицензиясы) бар, квалификациялуу жана даярдалган персоналы, ошондой эле зарыл жабдуулары бар адистештирилген уюм тарабынан жүргүзүлөт.
58. Жасалма жабуулардын көтөрүмдүүлүгүн аныктоонун тактыгына жана сапатына карата талаптар коюлат. Бул талаптар Кыргыз Республикасынын жарандык авиация боюнча ыйгарым укуктуу органы тарабынан жабуулардын көтөрүмдүүлүгүн аныктоо методикасына, жабдууларга жана персоналга карата белгиленет жана ушул Эрежелердин талаптарына, ошондой эле сапатты камсыздоо талаптарына ылайык келүүгө тийиш.
59. Аэродромдо бийиктик өлчөгүчтөрдү текшерүү үчүн бир же бир нече аянтча болууга тийиш.
60. Бийиктик өлчөгүчтү учуу алдында текшерүү аянтчасы перрондо жайгаштырылат жана рулдоого уруксат алганга чейин бийиктик өлчөгүчтү текшерүүгө мүмкүндүк берет, ошондой эле ушул максатта перрондон чыгып кеткенден кийин токтоо зарылдыгын жокко чыгарат.
61. Бийиктик өлчөгүчтү учуу алдында текшерүү аянтчасынын бийиктиги ал жайгашкан участоктун орточо бийиктиги катары метрге же футка чейинки тактыкта көрсөтүлөт. Аянтчанын кайсы болбосун бөлүгүнүн бийиктиги ушул аянтчанын орточо бийиктигинен 3 мден (10 футтан) ашпоого тийиш.
62. Коммерциялык аба кемелери пайдаланган УКТ үчүн төмөнкү аралыктар жакынкы метрге же футка чейинки тактык менен эсептелет:
1) учуп чыгуу үчүн жеткиликтүү чуркоо узундугу (TORA);
2) учуп чыгууга жеткиликтүү аралык (TODA);
3) учуп чыгууну үзгүлтүккө учуратуу үчүн жеткиликтүү аралык (ASDA);
4) конуу үчүн жеткиликтүү аралык (LDA).
Эскертүү. Жарыяланган аралыктарды аныктоого байланыштуу нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинде келтирилген.
63. Жумушчу аянттын абалы жана ага байланыштуу курулмалар менен каражаттардын эксплуатациялык абалы жөнүндө маалымат аэродромду эксплуатациялоочу тарабынан КР АМКга, ал эми эксплуатациялык мааниге ээ болгон ушундай эле маалымат аба кыймылын тейлөө органдарына берилет, алар келген жана учуп жаткан аба кемелерин зарыл маалымат менен камсыз кыла алышы үчүн. Маалымат дайыма жаңыланып турат жана байкалган шарттардын өзгөрүшү жөнүндө токтоосуз билдирилет.
Эскертүү. Берилүүгө тийиш болгон маалыматтын мүнөзү, форматы жана шарттары PANS-AIM (Doc 10066) жана PANS-ATM (Doc 4444) документтеринде баяндалган. Жумушчу аянтта аткарылуучу иштерге жана мындай иштер жөнүндө кабарлоого тиешелүү конкреттүү жол-жоболор PANS-Аэродромдор (Doc 9981) документинде камтылган.
64. Аэродромду эксплуатациялоочу тарабынан жумушчу аянттын абалына жана ага байланыштуу курулмалар менен каражаттардын эксплуатациялык абалына көзөмөл жүргүзүлөт, ошондой эле тиешелүү чараларды көрүү максатында аба кемелерине жана аэродромду эксплуатациялоого тиешелүү эксплуатациялык мааниге ээ маселелер боюнча билдирүүлөр берилет, атап айтканда төмөнкүлөргө карата:
1) курулуш иштерине же техникалык тейлөө иштерине;
2) УКТда, рулдоо жолунда же перрондо тегиз эмес же бузулган жабуунун болушуна;
3) УКТда, рулдоо жолунда же перрондо суунун, кардын, ылай кардын, муздун же кыраандын болушуна;
4) УКТда, РЖда же перрондо муз тоңуунун алдын алуу же аны кетирүү үчүн колдонулуучу суюк химиялык заттардын же башка булгоочу заттардын болушуна;
5) УКТга, рулдоо жолуна же перронго түздөн-түз жакын жерде кар күрткүлөрүнүн же үйүлгөн кардын болушуна;
6) башка убактылуу тоскоолдуктардын, анын ичинде токтоп турган аба кемелеринин болушуна;
7) визуалдык каражаттардын бир бөлүгүнүн же толугу менен иштен чыгышына;
8) негизги же резервдик электр камсыздоо булагынын иштен чыгышына.
1-эскертүү. Башка булгоочу заттарга ылай, чаң, кум, вулкандык күл, май жана резина кириши мүмкүн. Жумушчу аянттын абалын контролдоо жана ал жөнүндө маалыматтарды берүү жол-жоболору PANS-Аэродромдордо (Doc 9981) камтылган.
2-эскертүү. Учактардын учуу-техникалык мүнөздөмөлөрү боюнча колдонмодо (Doc 10064) ушул Эрежелердин 64-пунктунун 4) жана 5) пунктчаларында көрсөтүлгөн УКТ бетинин абалдарын сыпаттоого тиешелүү бөлүгүндө аба кемесинин учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүн эсептөө талаптары боюнча нускамалык материал камтылган.
3-эскертүү. Маалыматтардын булагы жана өнүгүшү, баалоо процесси жана жол-жоболору PANS-Аэродромдордо (Doc 9981) баяндалган. Бул жол-жоболор Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелеринде, ошондой эле ИКАОнун 6 жана 8-тиркемелеринде каралган учактардын учууларынын коопсуздугунун талап кылынган деңгээлине жетишүү талаптарын жана ИКАОнун 15-тиркемесинин, PANS-AIM (Doc 10066) жана PANS-ATM (Doc 4444) жоболоруна ылайык маалыматтарды таратуунун синтаксистик эрежелерине жооп берген маалыматтарды берүү талаптарын аткарууну камсыз кылууга арналган.
65. Ушул Эрежелердин 63 жана 64-пункттарынын талаптарын аткаруу үчүн күн сайын төмөнкү текшерүүлөр жүргүзүлөт:
1) коддук номери 1 же 2 болгон аэродромдордо жумушчу аянтты суткасына кеминде бир жолу, ал эми коддук номери 3 же 4 болгон аэродромдордо суткасына кеминде эки жолу текшерүү;
2) метеорологиялык шарттардан улам УКТнын бетинин абалы олуттуу өзгөрүшү мүмкүн болгон учурларда, 1) пунктчада көрсөтүлгөн текшерүүлөргө кошумча УКТны текшерүү.
1-эскертүү. Жумушчу аянтты күн сайын текшерүүнү жүргүзүү жол-жоболору PANS-Аэродромдордо (Doc 9981) камтылган. Кошумча нускамалык материал Аэропорттук кызматтар боюнча колдонмонун (Doc 9137) 8-бөлүгүндө, Жер үстүндөгү кыймылды башкаруу жана контролдоо системалары боюнча колдонмодо (SMGCS) (Doc 9476) жана Жер үстүндөгү кыймылды башкаруунун жана контролдоонун өркүндөтүлгөн системалары боюнча колдонмодо (A-SMGCS) (Doc 9830) келтирилген.
2-эскертүү. УКТнын бетинин абалынын олуттуу өзгөрүүсүнүн параметрлеринин маанилерине карата түшүндүрмөлөр PANS-Аэродромдордо (Doc 9981) келтирилген.
66. УКТнын бетинин абалын баалаган жана ушул Эрежелердин 64 жана 68-пункттарына ылайык мындай баалоонун жыйынтыктары жөнүндө билдирген персонал өз милдеттерин аткаруу үчүн даярдыктан өткөн жана компетенттүү болууга тийиш.
1-эскертүү. Персоналды даярдоо боюнча нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинин 6-бөлүмүндө келтирилген.
2-эскертүү. УКТнын бетинин абалын баалоо жана ал жөнүндө маалыматтарды берүү менен алектенген персоналды даярдоо жөнүндө маалымат PANS-Аэродромдордо (Doc 9981) камтылган.
67. Аэродромдун эксплуатанты жумушчу УКТда суу, кар, кар аралаш суу, муз же кыроо болгон учурда УКТнын бетинин абалын баалайт. Баалоонун жыйынтыгы боюнча УКТнын абалы жөнүндө билдирүү (RCR) түзүлөт, анда УКТнын абалынын коду (RWYCC) жана УКТнын бетинин абалынын сыпаттамасы камтылат, алар учуу экипажы тарабынан аба кемесинин учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүн эсептөө үчүн колдонулат. УКТнын абалын баалоо матрицасына (RCAM) ылайык УКТнын абалы жөнүндө билдирүүнү пайдалануу жана RWYCC ыйгаруу эрежелери PANS-Aerodromes (Doc 9981) документинде жана КР ЖАО УКТнын бетинин абалын баалоо жана ал жөнүндө маалыматтарды берүү боюнча нускамасында (GRF) камтылган.
68. УКТнын бетинин абалы бааланат жана баалоонун жыйынтыктары УКТнын абалынын коду (RWYCC) жана төмөнкү терминдерди колдонуу менен берилген сүрөттөмө аркылуу маалымдалат:
1) тыгыздалган кар үстүндөгү суу;
2) кыраан;
3) муз;
4) нымдуу;
5) нымдуу муз;
6) нымдуу кар;
7) муздун үстүндөгү нымдуу кар;
8) тыгыздалган кардын үстүндөгү нымдуу кар;
9) химикаттар менен иштетилген;
10) бошоң кум;
11) ылай кар;
12) турган суу;
13) кургак;
14) кургак кар;
15) муздун үстүндөгү кургак кар;
16) тыгыздалган кардын үстүндөгү кургак кар;
17) тыгыздалган кар.
1-эскертүү. УКТнын бетинин абалы PANS-Аэродромдордо (Doc 9981) баяндалган ыкмаларды колдонуу менен учуу экипажы учактын тиешелүү учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүн аныктай ала турган шарттарды мүнөздөйт.
2-эскертүү. Өзүнчө же байкоолордун башка маалыматтары менен айкалыштырып алынган абал шарттардын учактын учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүнө тийгизген таасири жетиштүү деңгээлде аныкталган критерий болуп саналат, бул мындай шарттарга УКТнын абалынын конкреттүү кодун ыйгарууга мүмкүндүк берет.
3-эскертүү. «ХИМИКАТТАР МЕНЕН ИШТЕТҮҮ» жана «БОШОҢ КУМ» терминдери «учуу-техникалык мүнөздөмөлөр» бөлүмүндө көрсөтүлбөйт, бирок УКТнын абалы жөнүндө билдирүүнүн кырдаалдык маалымдуулук бөлүмүндө колдонулат.
69. Колдонулуп жаткан УКТ булганган бардык учурларда анын ар бир үчтөн бир бөлүгү боюнча булгануунун тереңдиги жана аянты бааланат жана бул жөнүндө маалымат берилет.
Тереңдик төмөнкү булгоочу заттардын түрлөрү үчүн гана аныкталат жана билдирилет:
1) токтоп турган суу;
2) кар аралаш суу;
3) нымдуу кар;
4) кургак кар.
1-эскертүү. Токтоп турган суу үчүн билдирилүүчү тереңдиктин минималдуу мааниси 4 мм түзөт. Тереңдиги 3 ммге чейин кошо суу болгон учурда УКТнын бети нымдуу деп эсептелет.
2-эскертүү. Кар аралаш суу, нымдуу кар жана кургак кар үчүн билдирилүүчү тереңдиктин минималдуу мааниси 3 мм түзөт.
3-эскертүү. Булгоочу заттын тереңдиги билдирилүүчү минималдуу мааниге барабар же андан жогору болгон учурда, тереңдиктин бааланган мааниси миллиметр менен көрсөтүлөт.
4-эскертүү. Булгоочу заттын тереңдиги жөнүндө маалыматтарды берүү талап кылынбаган учурларда, тереңдик жөнүндө маалымат билдирилбейт.
5-эскертүү. УКТнын бетинин булгануу тереңдигин жана аянтын баалоонун, өлчөөнүн жана алар жөнүндө маалыматтарды берүүнүн тартиби PANS-Aerodromes (Doc 9981) документинде жана КР ЖАО тарабынан бекитилген УКТнын бетинин абалын баалоо жана ал жөнүндө маалыматтарды берүү боюнча нускамада (GRF) белгиленет.
70. Эгерде УКТнын бетинин абалын жалпы баалоонун алкагында тыгыздалган кар же муз менен капталган беттерде кармашууну өлчөө жүргүзүлсө, колдонулуучу кармашууну өлчөөчү түзүлүш КР ЖАО тарабынан белгиленген же кабыл алынган стандарттарга ылайык келүүгө тийиш.
71. Тыгыздалган кар жана муздан башка булгоочу заттар менен капталган УКТ беттеринде кармашууну өлчөөнүн жыйынтыктары жөнүндө маалымат берилбөөгө тийиш.
Эскертүү. Бош булганууларда, айрыкча карда жана ылай карда, сүрүлүү коэффициентин өлчөө ишенимдүү эмес болуп эсептелет, анткени өлчөөнүн натыйжалары олуттуу өзгөрүп турушу мүмкүн.
72. Эгерде УКТ же анын бөлүгү тайгак нымдуу болсо, бул тууралуу маалымат берилет.
1-эскертүү. УКТнын бетинин же анын бир бөлүгүнүн кармашуу мүнөздөмөлөрү резина катмарынын топтолушунан, бетинин жылмаланышынан, дренаждын начардыгынан жана башка факторлордон улам начарлашы мүмкүн. УКТнын же анын бир бөлүгүнүн тайгак жана нымдуу экендигин аныктоо өзүнчө же айкалыштырып колдонулуучу ар кандай ыкмалардын негизинде жүргүзүлөт. Бул ыкмалар мамлекет тарабынан белгиленген минималдуу стандартка жооп бербеген параметрлер алынган учурда кармашууну үзгүлтүксүз өлчөөчү түзүлүштү колдонуу менен кармашуунун функционалдык параметрлерин өлчөөнү, аэродромду техникалык тейлөөчү персоналдын текшерүүлөрдү жүргүзүүсүн, учуу экипаждарынын тажрыйбасына негизделген учкучтардын жана аба кемелеринин эксплуатанттарынын кайталанма билдирүүлөрүн, ошондой эле УКТнын бети стандарттын талаптарына жооп бербегендигин көрсөткөн учактын тормоздоо мүнөздөмөлөрүн талдоону камтышы мүмкүн. Мындай баалоону жүргүзүү үчүн кошумча каражаттардын сыпаттамасы PANS-Аэродромдордо (Doc 9981) келтирилген.
2-эскертүү. Маалыматтарды берүү жана тиешелүү ыйгарым укуктуу органдардын ортосундагы координация маселелери боюнча 63-пунктту жана 13-параграфты караңыз.
73. Аэродромдун тиешелүү пайдалануучуларына жабуунун сүрүлүү коэффициенти Кыргыз Республикасынын жарандык авиация боюнча ыйгарым укуктуу органы тарабынан белгиленген минималдуу деңгээлден төмөн болгон учурлар жөнүндө маалымат берилет.
Эскертүү 1. Минималдуу сүрүлүү деңгээли боюнча нускама материал «УКТнын бетинин абалы: баалоо, өлчөө жана маалыматтарды берүү» (Cir 355) документинде берилген.
Эскертүү 2. УКТнын бетинин сүрүлүү мүнөздөмөлөрүн баалоо программасын жүргүзүү жол-жоболору PANS-Aerodromes (Doc 9981) документинде баяндалган.
Эскертүү 3. NOTAM аркылуу жарыялануучу маалыматтарга УКТнын бетинин кайсы бөлүгүндө сүрүлүү деңгээли минималдуу мааниден төмөн экендиги жөнүндө маалымат киргизилет.
74. Аэродромдун эксплуатациялоочусу, жумушчу аянттан же ага чектеш аймактан өз алдынча кыймылдай албай калган аба кемесин алып чыгуу боюнча иштерди координациялоого жооптуу кызматтын телефон номери жөнүндө суроо-талап түшкөндө, бул маалыматты берет.
75. Аэродромдун эксплуатациялоочусу өз алдынча кыймылдай албай калган аба кемесин жумушчу аянттан же ага жакын жайгашкан аймактан алып чыгуу боюнча мүмкүнчүлүктөр жөнүндө маалымат берет.
Эскертүү. Кыймылдоо жөндөмдүүлүгүн жоготкон аба кемесин алып чыгуу мүмкүнчүлүктөрү аэродромдук кызматтар алып чыгууга жөндөмдүү болгон аба кемесинин эң оор түрүн көрсөтүү аркылуу билдирилиши мүмкүн.
76. Аэродромду эксплуатациялоочу аэродромдо аба кемелерин авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү жагынан камсыз кылынган коргоо деңгээли жөнүндө маалыматты КР АМКга берет.
77. Аэродромдо адатта камсыз кылынган коргоо деңгээли ушул Эрежелерге ылайык авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү кызматынын категориясы, ошондой эле аэродромдо адатта болгон өрт өчүрүүчү заттардын түрлөрү жана саны менен көрсөтүлөт.
78. Аэродромдо авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү жагынан адатта камсыз кылынган коргоо деңгээлинин өзгөрүүлөрү аэродромду эксплуатациялоочу тарабынан тиешелүү аба кыймылын тейлөө органдарына жана КР АМКга билдирилет, алар келген жана учуп жаткан аба кемелерине зарыл маалыматты жеткире алышы үчүн.
Мындай коргоо деңгээлиндеги өзгөрүү жоюлганда, көрсөтүлгөн органдарга бул тууралуу тиешелүү түрдө маалымат берилет.
Эскертүү. Аэродромдо адатта камсыз кылынган коргоо деңгээлинин өзгөрүшү өрт өчүрүүчү заттардын санынын, аларды жеткирүү каражаттарынын же жабдууларды тейлөөчү персоналдын санынын өзгөрүшүнө байланыштуу болушу мүмкүн.
79. Коргоо деңгээлинин өзгөрүшү аэродромдогу авариялык-куткаруу жана өрткө каршы кызматка жаңы категория берүү жолу менен чагылдырылат.
80. Глиссаданы визуалдык көрсөтүү системаларын орнотуу жөнүндө төмөнкү маалыматтар берилет:
1) УКТнын тиешелүү белгилениши;
2) ушул Эрежелердин 505-пунктуна ылайык системанын түрү. PAPI же APAPI системалары үчүн оттор орнотулган УКТга карата тарабы, башкача айтканда сол же оң тарабы көрсөтүлөт;
3) эгерде системанын огу УКТнын октук сызыгына параллель болбосо, жылышуу бурчу жана жылышуу багыты, башкача айтканда солго же оңго көрсөтүлөт;
4) глиссаданын номиналдык бурчу. PAPI жана APAPI үчүн мындай бурч тиешелүүлүгүнө жараша (B + C) / 2 жана (A + B) / 2 болуп саналат;
5) «аба кемеси глиссадада» сигналы көрүнүп турганда учкучтун көзүнүн УКТнын босогосунан минималдуу бийиктиги. PAPI үчүн бул УКТдан эсептегенде үчүнчү глиссадалык оттун орнотуу бурчунан 2´ кем болгон маанини, башкача айтканда B – 2´ бурчун, ал эми APAPI үчүн УКТдан эң алыс жайгашкан глиссадалык оттун орнотуу бурчунан 2´ кем болгон маанини, башкача айтканда A – 2´ бурчун түзөт.
81. КР АМК актуалдуу учуу алдындагы маалыматты берүүгө мүмкүндүк берген маалыматтарды өз убагында алышы жана учуу маалыматына болгон муктаждык канааттандырылышы үчүн, КР АМК, АКТ органы жана аэродромдук кызматтар үчүн жооптуу аэродромду эксплуатациялоочу ортосунда АКТ органына жана/же КР АМКга төмөнкү маалыматтарды токтоосуз билдирүү тартиби камсыз кылынат:
1) аэродромдун жана аэродромдогу шарттардын абалы жөнүндө маалыматтарды;
2) тиешелүү кызматтар жоопкерчилик тарткан байланыш, навигация жана байкоо каражаттарынын эксплуатациялык абалы жөнүндө маалыматтарды;
3) учуулардын коопсуздугу үчүн маанилүү болгон башка маалыматтарды.
82. Аэронавигациялык системага өзгөртүүлөр киргизилгенге чейин тиешелүү кызматтар КР АМКга жарыяланууга арналган материалды даярдоо, жол-жоболоштуруу жана чыгаруу үчүн зарыл болгон убакытты эске алышат. Бул максатта көрсөтүлгөн маалыматты КР АМКга өз убагында берүү үчүн кызыкдар кызматтардын ортосунда тыгыз координация камсыз кылынат.
83. Карталар жана/же автоматташтырылган навигациялык системалар үчүн Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери – 15те көрсөтүлгөндөй, AIRAC системасы боюнча кабарланууга тийиш болгон аэронавигациялык маалыматтардын өзгөрүүлөрү өзгөчө мааниге ээ. Жооптуу аэродромдук кызматтар Кыргыз Республикасынын аэронавигациялык маалымат кызматына (КР АМК) баштапкы маалыматтарды жана маалыматтар топтомун берүүдө AIRAC системасы боюнча алдын ала белгиленген жана эл аралык деңгээлде макулдашылган күчүнө кирүү даталарын эске алышат.
Эскертүү. AIRAC системасына карата толук техникалык талаптар PANS-AIM (Doc 10066) документинин 6-главасында камтылган.
84. Аэродромду эксплуатациялоочу АКТ органына жана/же КР АМКга баштапкы аэронавигациялык маалыматтарды жана маалыматтарды берүүдө аэронавигациялык маалыматтардын акыркы пайдалануучусунун муктаждыктарын канааттандыруу үчүн зарыл болгон маалыматтардын тактыгына, бүтүндүгүнө жана корголушуна карата талаптарды эске алат.
Эскертүү 1. Аэронавигациялык маалыматтардын тактыгын жана бүтүндүгүн классификациялоого карата техникалык талаптар PANS-AIM (Doc 10066) документинде берилген.
2-эскертүү. NOTAM жана SNOWTAM чыгарууга карата техникалык талаптар тиешелүүлүгүнө жараша КРАЭ-15 “Учууларды аэронавигациялык камсыздоо”, ИКАОнун 15-тиркемесинин 6-главасында жана PANS-AIM (Doc 10066) документинин 3 жана 4-тиркемелеринде камтылган.
3-эскертүү. AIRAC системасы боюнча маалымат КР АМК тарабынан AIRAC системасы боюнча күчүнө кирүүчү даталарга чейин кеминде 42 күн мурда таратылат, ошентип ал алуучуларга күчүнө кирүүчү датага чейин кеминде 28 күн мурда жетүүгө тийиш.
4-эскертүү. 28 күндүк интервалга негизделген AIRAC системасы боюнча алдын ала аныкталган жана эл аралык деңгээлде макулдашылган жалпы күчүнө кирүү даталарынын тизмеси жана AIRAC системасын колдонуу боюнча нускамалык материал Аэронавигациялык маалымат кызматтары боюнча колдонмодо (Doc 8126, 2-глава) камтылган.
85. Аэродромдогу УКТлардын саны жана багыты аэродромдун пайдалануу коэффициентинин кеминде 95 % болушун камсыз кылуу шарты менен аныкталат. Мында аэродром пайдаланууга арналган аба кемелеринин тиби эске алынат.
86. Аэродромдо УКТнын жайгашуусун жана багытын тандоо конууга кирүү жана учуп чыгуу маршруттары аэродромго жакын жайгашкан турак жай курулуштарынын райондоруна жана ызы-чуунун таасирине сезгич башка райондорго мүмкүн болушунча аз таасир эткидей, келечекте авиациялык ызы-чуу көйгөйүнүн келип чыгышына жол бербегидей жүргүзүлөт.
Эскертүү. Ызы-чуу көйгөйүн чечүү боюнча нускамалык материал Аэропортторду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9184) 2-бөлүгүндө жана Авиациялык ызы-чууну башкарууга тең салмактуу мамиле кылуу боюнча нускамалык материалда (Doc 9829) камтылган.
87. Ушул Эрежелердин 85-пунктунун жоболорун колдонууда кадимки шарттарда шамалдын каптал түзүүчүсү төмөнкү маанилерден ашкан учурда аба кемелеринин конуусу же учуп чыгуусу мүмкүн эмес деп эсептелет:
1) эсептик учуу талаасынын узундугу 1500 м же андан көп болгон аба кемелери үчүн — 37 км/саат (20 уз), бирок УКТда узунунан кармашуу коэффициентинин жетишсиздигинен улам мезгил-мезгили менен байкалган тормоздоонун төмөн натыйжалуулугунда шамалдын каптал түзүүчүсүнүн жол берилүүчү ылдамдыгы 24 км/сааттан (13 уз) ашпоого тийиш;
2) эсептик учуу талаасынын узундугу 1200 м же андан көп, бирок 1500 мден аз болгон аба кемелери үчүн — 24 км/саат (13 уз);
3) эсептик учуу талаасынын узундугу 1200 мден аз болгон аба кемелери үчүн — 19 км/саат (10 уз).
Эскертүү. УКТны пайдалануу коэффициентин эсептөөгө таасир этүүчү факторлор жана өзгөчө жагдайлардын таасирин эске алуу үчүн талап кылынышы мүмкүн болгон жол берилүүлөр боюнча нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинде келтирилген.
88. УКТны пайдалануу коэффициентин эсептөө үчүн маалыматтарды тандоодо мүмкүн болушунча узак мезгилдеги шамалдын бөлүштүрүлүшү жөнүндө ишенимдүү статистикалык маалыматтар пайдаланылууга тийиш, мында бул мезгилди кеминде беш жыл деп алуу сунушталат. Пайдаланылуучу маалыматтар бирдей убакыт аралыктарында жүргүзүлгөн, суткасына кеминде сегиз өлчөөнүн натыйжасында алынууга тийиш.
Эскертүү. Бул жерде шамалдын орточо маанилери эске алынат. Шамалдын катуу соккуларын эске алуу зарылдыгы ушул Эрежелердин 10-тиркемесинин 1-бөлүмүндө көрсөтүлгөн.
89. Эреже катары, УКТнын босогосу тилкенин аягында жайгаштырылат. Бирок эксплуатациялык мүнөздөгү себептерден улам башка жайгашуу тандалган учурлар буга кирбейт.
Эскертүү. УКТнын босогосунун жайгашуусуна карата нускамалык көрсөтмөлөр ушул Эрежелердин 10-тиркемесинде келтирилген.
90. УКТнын босогосунун кадимки жайгашкан жерин убактылуу же туруктуу негизде өзгөртүү зарыл болгон учурларда, босогонун жайгашуусуна таасир этүүчү факторлор эске алынат. Эгерде босогонун жылдырылышы УКТнын участогунун пайдаланууга жараксыздыгынан улам келип чыкса, пайдаланууга жараксыз аянт менен жылдырылган босогонун ортосунда узундугу кеминде 60 м болгон тазаланган жана тегизделген участок каралат. Тиешелүү учурларда УКТнын акыркы коопсуздук зонасын даярдоого байланыштуу талаптарды аткаруу үчүн кошумча аралык да каралат.
Эскертүү. Жылдырылган босогонун жайгашкан жерин аныктоодо эске алынышы мүмкүн болгон факторлор боюнча нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинде келтирилген.
91. 93-пунктта каралган учурларды кошпогондо, негизги УКТ үчүн каралууга тийиш болгон иш жүзүндөгү узундук ушул УКТ арналган учактардын эксплуатациялык талаптарын канааттандыруу үчүн жетиштүү болууга жана тиешелүү аба кемелеринин учуп-конуу мүнөздөмөлөрүнө жергиликтүү шарттарга карата түзөтүүлөрдү колдонуу жолу менен аныкталуучу эң чоң узундуктан кем болбоого тийиш.
1-эскертүү. Бул талаптар критикалык аба кемесин анын максималдуу массасында эксплуатациялоону камсыз кылууну милдеттүү түрдө билдирбейт.
2-эскертүү. УКТ үчүн каралууга тийиш болгон узундукту аныктоодо жана УКТны эки багытта тең учуп чыгуу жана конуу үчүн пайдалануу зарылдыгы жөнүндө маселени чечүүдө учуп чыгууга жана конууга байланыштуу талаптар эске алынууга тийиш.
3-эскертүү. Эске алуу зарыл болушу мүмкүн болгон жергиликтүү шарттарга бийиктик, температура, УКТнын жантайышы, нымдуулук жана УКТнын бетинин мүнөздөмөлөрү кирет.
4-эскертүү. Ушул УКТ арналган учактардын учуу-техникалык мүнөздөмөлөрү белгисиз болгон учурда, негизги түзөтүү коэффициенттерин колдонуу жолу менен негизги УКТнын иш жүзүндөгү узундугун аныктоо боюнча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 1-бөлүгүндө келтирилген.
92. Жардамчы УКТнын узундугу негизги УКТнын узундугун аныктоодо колдонулган тартип боюнча аныкталат. Бирок анын узундугу башка бир же бир нече УКТга кошумча катары ушул жардамчы УКТны пайдаланууга муктаж болгон аба кемелери үчүн жетиштүү болууга тийиш. Мында УКТларды пайдалануу коэффициенти кеминде 95 пайызды түзүүгө тийиш.
93. УКТга акыркы тормоздоо тилкеси (АТТ) же тоскоолдуктардан эркин тилке жанаша жайгашкан учурларда, ушул Эрежелердин 91 же 92-пункттарын колдонуу менен алынган узундуктан кыскараак болгон УКТнын иш жүзүндөгү узундугу кабыл алынуучу деп эсептелиши мүмкүн.
Мында УКТнын АТТ жана тоскоолдуктардан эркин тилке менен каралган ар кандай айкалышы ушул УКТ арналган аба кемелеринин учуп чыгуу жана конуу боюнча эксплуатациялык талаптарын аткаруу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга тийиш.
94. УКТнын туурасы ушул пункттагы таблицада көрсөтүлгөн тиешелүү мааниден кем болбоого тийиш.
Коддук номер | Негизги шассинин сырткы дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы аралык (OMGWS) | |||
4,5 мге чейин, бирок 4,5 мди кошпогондо
| 4,5 мден 6 мге чейин, бирок 6 мди кошпогондо | 6 мден 9 мге чейин, бирок 9 мди кошпогондо | 9 мден 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо | |
1а | 18м | 18м | 23м | - |
2 а | 23м | 23м | 30м | - |
3 | 30м | 30м | 30м | 45м |
4 |
| - | 45м | 45м |
“а” тамга белгиси бул конуу үчүн жабдылган учуп-конуу тилкесинин туурасы, коддук номер 1 же 2 болгон учурда, 30 мден кем болбоого тийиш.
Эскертүү 1. Туурасы көрсөтүлгөн коддук номерлер менен OMGWS (негизги шассинин тышкы дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы аралык) айкалыштары аба кемелеринин типтүү мүнөздөмөлөрүнүн негизинде иштелип чыккан.
Эскертүү 2. УКТнын туурасына таасир этүүчү факторлор жөнүндө маалымат Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 1-бөлүгүндө камтылган.
Эскертүү 3. УКТнын каптал коопсуздук тилкелерин камсыз кылуу талаптары боюнча ушул главанын 2-параграфын, айрыкча төрт же андан көп кыймылдаткычы бар F коддук тамгасындагы аба кемелерине карата жоболорду караңыз.
95. Жабдылбаган параллелдүү УКТлар бир убакта пайдаланууга арналган учурларда алардын октук сызыктарынын ортосундагы минималдуу аралык төмөнкүчө болууга тийиш:
1. 210 м — эң чоң коддук номер 3 же 4 болгон учурда;
2. 150 м — эң чоң коддук номер 2 болгон учурда;
3. 120 м — эң чоң коддук номер 1 болгон учурда.
Эскертүү. Аба кемелерин ойгонуу турбуленттүүлүгү категориялары боюнча классификациялоо эрежелери жана ойгонуу турбуленттүүлүгү бар шарттардагы эшелондоштуруу минимумдары тиешелүүлүгүнө жараша PANS-ATM (Doc 4444) документинин 4-главасынын 4.9-пунктунда жана 5-главасынын 5.8-пунктунда берилген.
96. Жабдылган параллелдүү УКТлар бир убакта пайдаланууга арналган учурларда алардын октук сызыктарынын ортосундагы минималдуу аралык төмөнкүчө болууга тийиш:
1) 1035 м — көз карандысыз параллелдүү конуулар үчүн;
2) 915 м — көз каранды параллелдүү конуулар үчүн;
3) 760 м — көз карандысыз параллелдүү учуп чыгуулар үчүн;
4) 760 м — бөлүнгөн параллелдүү операциялар үчүн.
Мында төмөнкү өзгөчөлүктөр колдонулат:
а) бөлүнгөн параллелдүү операцияларды жүргүзүүдө белгиленген аралык:
1) конуу үчүн пайдаланылуучу УКТ босогосу учуп келип жаткан аба кемелеринин багыты боюнча жылдырылган ар бир 150 м үчүн 30 мге кыскартылышы мүмкүн, бирок аралык 300 мден кем болбоого тийиш;
2) конуу үчүн пайдаланылуучу УКТ босогосу учуп келип жаткан аба кемелеринин багытына карама-каршы тарапка жылдырылган ар бир 150 м үчүн 30 мге көбөйтүлүүгө тийиш.
б) көз карандысыз параллелдүү конууларды жүргүзүүдө минималдуу аралыктардын жана тиешелүү шарттардын айкалыштары колдонулушу мүмкүн, эгерде алардын колдонулушу учуулардын коопсуздугуна терс таасирин тийгизбей турганы далилденсе.
Эскертүү. Параллелдүү же дээрлик параллелдүү жабдылган УКТларды бир убакта пайдаланууда колдонулуучу эрежелер жана каражаттарга карата талаптар PANS-ATM (Doc 4444) документинин 6-главасында, PANS-OPS (Doc 8168) документинин I томунун III бөлүгүнүн 2-бөлүмүндө, I бөлүгүнүн 3-бөлүмүндө, II бөлүгүнүн 1-бөлүмүндө жана II томунун III бөлүгүнүн 3-бөлүмүндө камтылган, ал эми тиешелүү нускамалык материал Параллелдүү же дээрлик параллелдүү жабдылган УКТларды бир убакта пайдалануу боюнча колдонмодо (SOIR) (Doc 9643) келтирилген.
97. УКТнын октук сызыгы боюнча эң жогорку жана эң төмөнкү бийиктиктердин айырмасынын УКТнын узундугуна болгон катышы катары аныкталуучу узунунан эңкейиш төмөнкү маанилерден ашпоого тийиш:
1) 1 % — коддук номер 3 же 4 болгон учурда;
2) 2 % — коддук номер 1 же 2 болгон учурда.
98. УКТнын кандайдыр бир бөлүгүндөгү узунунан эңкейиш төмөнкү маанилерден ашпоого тийиш:
1) 1,25 % — коддук номери 4 болгон УКТ үчүн, мында УКТнын узундугунун биринчи жана акыркы чейрегиндеги узунунан кеткен жантайыш 0,8 %дан ашпоого тийиш;
2) 1,5 % — коддук номери 3 болгон учурда, мында так конууга кирүү үчүн жабдылган II же III категориядагы УКТнын узундугунун биринчи жана акыркы чейрегиндеги узунунан кеткен жантайыш 0,8 %дан ашпоого тийиш;
3) 2 % — коддук номери 1 же 2 болгон учурда.
99. Эңкейиштердин өзгөрүшүнөн качууга мүмкүн болбогон учурда, эки коңшу эңкейиштин айырмасы төмөнкү маанилерден ашпоого тийиш:
1) 1,5 % — коддук номер 3 же 4 болгон УКТ үчүн;
2) 2 % — коддук номер 1 же 2 болгон УКТ үчүн.
100. Бир эңкейиштен экинчисине өтүү ийри бет аркылуу жүргүзүлөт, мында эңкейиштин өзгөрүү көрсөткүчү төмөнкү белгиленген мааниден ашпоого тийиш:
1) 30 мге 0,1 % (ийриликтин минималдуу радиусу 30 000 м), коддук номер 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) 30 мге 0,2 % (ийриликтин минималдуу радиусу 15 000 м), коддук номер 3 көрсөтүлгөн учурда;
3) 30 мге 0,4 % (ийриликтин минималдуу радиусу 7 500 м), коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн учурда.
101. Эңкейиштердин өзгөрүшүнөн качуу мүмкүн болбогон учурда, алар төмөнкүдөй толук көрүнүүнү камсыз кылууга тийиш:
1) УКТнын үстүнөн 3 м бийиктикте жайгашкан каалаган чекиттен УКТнын үстүнөн 3 м бийиктикте жайгашкан башка бардык чекиттерге чейин, УКТнын узундугунун кеминде жарымына барабар аралыкта — коддук тамга C, D, E же F көрсөтүлгөн учурда;
2) УКТнын үстүнөн 2 м бийиктикте жайгашкан каалаган чекиттен УКТнын үстүнөн 2 м бийиктикте жайгашкан башка бардык чекиттерге чейин, УКТнын узундугунун кеминде жарымына барабар аралыкта — коддук тамга B көрсөтүлгөн учурда;
3) УКТнын үстүнөн 1,5 м бийиктикте жайгашкан каалаган чекиттен УКТнын үстүнөн 1,5 м бийиктикте жайгашкан башка бардык чекиттерге чейин, УКТнын узундугунун кеминде жарымына барабар аралыкта — коддук тамга A көрсөтүлгөн учурда.
Эскертүү. Узундугу боюнча ага ылайык келген параллелдүү РЖ жок болгон учурда бир УКТнын бүткүл узундугу боюнча толук көрүнүү камсыз кылынууга тийиш. Аэродромдо кесилишкен УКТлар болгон учурда учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн кесилишүү зонасында толук көрүнүү критерийлери каралууга тийиш.
102. УКТнын бою боюнча бири-бирине жакын жайгашкан толкун сымал беттерден же эңкейиштердин олуттуу өзгөрүүлөрүнөн качуу керек. Эки удаалаш ийриликтин кесилиш чекиттеринин ортосундагы аралык төмөнкү маанилердин чоңунан кем болбоого тийиш:
1) эңкейиштердин тиешелүү өзгөрүүлөрүнүн абсолюттук сандык маанилеринин суммасын төмөнкү тиешелүү мааниге көбөйтүү менен алынган аралык:
а) 30 000 м — коддук номер 4 көрсөтүлгөн учурда;
б) 15 000 м — коддук номер 3 көрсөтүлгөн учурда;
в) 5 000 м — коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн учурда;
2) 45 м.
103. Суунун агып кетишин жакшыртуу үчүн УКТнын бети мүмкүн болушунча эки жактуу туурасынан профилге ээ болууга тийиш, өзгөчө учурлардан тышкары, бир жактуу туурасынан профиль шамалдын багыты боюнча ылдый карай болгон учурда, бул көбүнчө жаан-чачын учурунда суунун тез агып кетишин камсыз кылат. Идеалдуу учурда туурасынан эңкейиш төмөнкүдөй болушу керек:
1)1,5 %, коддук тамга C, D, E же F көрсөтүлгөн учурда;
2)2 %, коддук тамга A же B көрсөтүлгөн учурда.
Кандай болгон күндө да туурасынан эңкейиш тиешелүүлүгүнө жараша 1,5 же 2 пайыздан ашпоого, ошондой эле 1 пайыздан кем болбоого тийиш, УКТ же РЖ кесилишкен жерлерден тышкары, ал жерлерде чоңураак эңкейиштер каралышы мүмкүн. Эки жактуу профилдүү беттерде октук сызыктын эки тарабындагы туурасынан эңкейиш симметриялуу болууга тийиш.
Эскертүү. Нымдуу УКТларда каптал шамал болгондо суунун начар агып кетишинен улам аквапландоо коркунучу олуттуу күчөшү мүмкүн. Кошумча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 1 жана 3-бөлүктөрүндө келтирилген.
104. Туурасынан эңкейиш УКТнын бүт узундугу боюнча негизинен өзгөрүүсүз болууга тийиш, башка УКТ же РЖ менен кесилишкен жерлерден тышкары, анда тиешелүү сууну агызууну камсыз кылуу үчүн жылмакай өтүү каралууга тийиш.
Эскертүү. Туурасынан эңкейиштер боюнча нускама материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун 3-бөлүгүндө (Doc 9157) берилген.
105. УКТ өзү арналган аба кемелеринин кыймылынан келип чыккан жүктөргө туруштук берүүгө тийиш.
106. УКТнын жабуусун курууда белгиленген нормалардан четтөөлөргө жол берилбейт, эгерде алар УКТ бетинин кармашуу мүнөздөмөлөрүнүн начарлашына алып келсе же башкача түрдө аба кемесинин учуп чыгуусуна же конуусуна терс таасирин тийгизсе.
1-эскертүү. УКТнын бетиндеги тегиз эместиктер аба кемесинин учуп чыгуусуна же конуусуна терс таасирин тийгизип, ашыкча «секирүүнү», тангаж бурчунун өзгөрүшүн, титирөөнү жана аба кемесин башкарууну кыйындаткан башка көрүнүштөрдү жаратышы мүмкүн.
2-эскертүү. Конструкциялык жол берилүүлөр жана башка тиешелүү маалыматтар боюнча нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинде келтирилген. Кошумча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 3-бөлүгүндө камтылган.
107. Эгерде жабууну куруу же алмаштыруу каралса, УКТнын жасалма жабуусу ушул Эрежелерде белгиленген сүрүлүү мүнөздөмөлөрүнүн деңгээлин же андан жогору деңгээлди камсыз кылууга тийиш.
108. Жасалма жабуусу бар УКТ курулуш аяктагандан кийин же жабуу алмаштырылгандан кийин жабуунун сүрүлүү мүнөздөмөлөрү эсептик көрсөткүчтөргө ылайык келерин ырастоо үчүн бааланууга тийиш.
Эскертүү. Кошумча нускама материал Аэропорттук кызмат көрсөтүүлөр боюнча колдонмонун 2-бөлүгүндө (Doc 9137) камтылган.
109. Жаңы УКТнын бетинин же жаңы жабуу төшөлгөн УКТнын бетинин сүрүлүү мүнөздөмөлөрү үзгүлтүксүз сүрүлүүнү өлчөөчү түзүлүштү жана суу берүүчү жабдууну колдонуу менен өлчөнүүгө тийиш.
Эскертүү. Кошумча нускама материал Аэропорттук кызмат көрсөтүүлөр боюнча колдонмонун 2-бөлүгүндө (Doc 9137) камтылган.
110. Жаңы беттин текстурасынын орточо тереңдиги кеминде 1,0 мм болууга тийиш.
1-эскертүү. Беттин макро- жана микротекстурасы бет менен талап кылынган кармашуу мүнөздөмөлөрүн камсыз кылуу максатында эске алынат. Бетти долбоорлоо боюнча нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинин 7-бөлүмүндө келтирилген.
Эскертүү 2. Текстураны өлчөө ыкмалары боюнча нускама материал Аэропорттук кызмат көрсөтүүлөр боюнча колдонмонун 2-бөлүгүндө (Doc 9137) камтылган.
Эскертүү 3. Беттин текстурасын долбоорлоо жана жакшыртуу ыкмалары боюнча нускама материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун 3-бөлүгүндө (Doc 9157) камтылган.
111. Эгерде бет рифленген болсо, оюктар УКТнын октук сызыгына перпендикуляр же туурасынан кеткен тигиштер жок жерлерде ошол тигиштерге параллелдүү жайгашууга тийиш.
Эскертүү. УКТ бетинин текстурасын жакшыртуу боюнча нускама материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун 3-бөлүгүндө (Doc 9157) камтылган.
112. УКТнын каптал коопсуздук тилкелери коддук тамга D, E же F болгон УКТлар үчүн каралууга тийиш.
113. OMGWS 9 мден 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо, УКТнын каптал коопсуздук тилкелери УКТнын эки тарабында симметриялуу жайгаштырылууга тийиш, мында УКТнын жана анын каптал коопсуздук тилкелеринин жалпы туурасы төмөнкүдөн кем болбоого тийиш:
1) 60 м, коддук тамга D же E көрсөтүлгөн учурда;
2) 60 м, коддук тамга F көрсөтүлгөн жана эки же үч кыймылдаткычы бар аба кемелери үчүн;
3) 75 м, коддук тамга F көрсөтүлгөн учурда.
114. УКТга жанаша жайгашкан каптал коопсуздук тилкесинин бети УКТнын бети менен бир деңгээлде жайгашууга, ал эми анын туурасынан эңкейиши 2,5 пайыздан ашпоого тийиш.
115. УКТнын четинен УКТнын октук сызыгынан 30 м аралыкта жайгашкан элестетилген сызыкка чейинки УКТнын каптал коопсуздук тилкесинин участогу аба кемеси УКТнын чегинен чыгып кеткен учурда аба кемеси жараткан жүктү анын конструкциясына зыян келтирбестен, ошондой эле каптал коопсуздук тилкеси боюнча жүрүшү мүмкүн болгон жер үстүндөгү транспорт каражаттарынын жүгүн көтөрө ала тургандай даярдалууга же курулууга тийиш.
Эскертүү. УКТнын каптал коопсуздук тилкелеринин бекемдигине тиешелүү нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 1-бөлүгүндө камтылган.
116. УКТнын каптал коопсуздук тилкеси беттин эрозиясын жана анын материалынын аба кемелеринин кыймылдаткычтары тарабынан сорулуп кетишин болтурбоо үчүн даярдалууга же курулууга тийиш.
117. Коддук тамга F болгон аба кемелери үчүн УКТнын каптал коопсуздук тилкелери жасалма жабууга ээ болууга тийиш, мында УКТнын жана ушундай жабуусу бар каптал коопсуздук тилкесинин жалпы минималдуу туурасы 60 мден кем болбоого тийиш.
Эскертүү. УКТнын каптал коопсуздук тилкесинин бетине тиешелүү нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 1-бөлүгүндө камтылган.
118. Эгерде УКТнын аягында РЖ же бурулуш үчүн РЖ жок болсо жана коддук тамга A, B, C, D, E же F көрсөтүлгөн болсо, аба кемелерине 180° бурулуш жасоого мүмкүндүк берүүчү УКТдагы бурулуш аянтчасы каралууга тийиш.
3-1-сүрөт. УКТдагы бурулуш аянтчасынын типтүү схемасы
1-эскертүү. Мындай аянтчаларды УКТнын боюнда жайгаштыруу УКТнын толук узундугу талап кылынбаган аба кемелеринин рулдоо убактысын жана рулдоо аралыгын кыскартууга жардам бериши мүмкүн.
2-эскертүү. УКТдагы бурулуш аянтчаларын долбоорлоо боюнча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 1-бөлүгүндө камтылган. Альтернативдүү каражат катары бурулуш үчүн РЖ боюнча нускамалык материал ушул Колдонмонун 2-бөлүгүндө камтылган.
119. УКТдагы бурулуш аянтчасы УКТнын оң же сол тарабында жайгаштырылышы жана УКТнын эки учунда, ал эми зарыл болгон учурда анын айрым аралык участокторунда УКТнын жабуусу менен туташтырылышы мүмкүн.
Эскертүү. Бурулуш аянтчасы УКТнын сол тарабында жайгаштырылганда бурулушту баштоо жеңилирээк болот, анткени аба кемесинин командири, адатта, сол орунду ээлейт.
120. УКТдагы бурулуш аянтчасынын УКТ менен кесилишүү бурчу 30°дан ашпоого тийиш.
121. УКТдагы бурулуш аянтчасын долбоорлоодо колдонулуучу мурунку дөңгөлөктүн бурулуш бурчу 45°дан ашпоого тийиш.
122. УКТдагы бурулуш аянтчасы ушул аянтча арналган аба кемесинин экипаж кабинасы бурулуш аянтчасынын маркировкасынын үстүндө турганда, негизги шассинин сырткы дөңгөлөгү бурулуш аянтчасынын четинен ушул пункттун таблицасында көрсөтүлгөн аралыктан кем эмес аралыкта жайгаша тургандай долбоорлонууга тийиш.
OMGWS | OMGWS | |||
4,5 мге чейин, бирок 4,5 мди кошпогондо | 4,5 мден 6 мге чейин, бирок 6 мди кошпогондо | 6 мден 9 мге чейин, бирок 9 мди кошпогондо | 9 мден 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо | |
Бурулуу аянтчасынын четинен минималдуу аралык |
1,50м |
2,25м |
3мa или 4мб |
4м
|
а - эгерде бурулуш аянтчасы дөңгөлөктүү шассинин базасы 18 мден аз болгон аба кемелери үчүн арналса;
б - эгерде бурулуш аянтчасы дөңгөлөктүү шассинин базасы 18 мге барабар же андан чоң болгон аба кемелери үчүн арналса.
«Дөңгөлөктүү шассинин базасы» деген түшүнүк мурунку шассиден негизги шассинин геометриялык борборуна чейинки аралыкты билдирет.
123. УКТдагы бурулуш аянтчасынын узунунан жана туурасынан эңкейиштери анын бетинде суунун топтолушун жетиштүү деңгээлде болтурбоого жана жер үстүндөгү суулардын тез агып кетишине көмөк көрсөтүүгө тийиш. Эңкейиштер бурулуш аянтчасы туташкан УКТнын эңкейиштерине окшош болууга тийиш.
124. УКТдагы бурулуш аянтчасынын бекемдиги, жок дегенде, ал туташкан жана кызмат көрсөткөн УКТнын бекемдигине барабар болууга тийиш. Мында бурулуш аянтчасындагы кыймыл төмөн ылдамдыкта жана кескин бурулуштар менен жүргүзүлөрү, ошондуктан жабуу кыйла жогорку жүктөмдөргө дуушар болору эске алынууга тийиш.
Эскертүү. Эгерде УКТдагы бурулуш аянтчасынын жабуусу катуу эмес болсо, анын бети бурулуш маневрлерин аткарууда негизги конуу шассисинин пневматиктери жараткан горизонталдык жылыш күчтөрүнө туруштук бере ала тургандай болууга тийиш.
125. УКТдагы бурулуш аянтчасынын бетинде аны пайдаланган аба кемесине зыян келтириши мүмкүн болгон тегиз эместиктер болбоого тийиш.
126. УКТдагы бурулуш аянтчасынын бети анын бетинин кармашуу мүнөздөмөлөрү жанаша жайгашкан УКТнын кармашуу мүнөздөмөлөрүнөн кем эмес болушун камсыз кылгандай курулууга же жаңы жабуу менен алмаштырылууга тийиш.
127. УКТдагы бурулуш аянтчалары бурулуш жасоочу эң чоң аба кемесинин реактивдүү кыймылдаткычынын агымынан беттин эрозиясын жана аба кемесинин кыймылдаткычына бөтөн нерселердин зыян келтиришин болтурбоо үчүн жетиштүү тууралыктагы каптал коопсуздук тилкелери менен камсыз кылынууга тийиш.
Эскертүү. Каптал коопсуздук тилкелеринин минималдуу туурасы эң чоң аба кемесинин сырткы кыймылдаткычынын жайгашуусун эске алуу менен аныкталууга тийиш жана тиешелүү УКТнын каптал коопсуздук тилкесинин туурасынан чоң болушу мүмкүн.
128. УКТдагы бурулуш аянтчасынын каптал коопсуздук тилкелеринин бекемдиги кокусунан чыгып кеткен учурда алар арналган аба кемесинин жүгүн аба кемесинин конструкциясына жана каптал коопсуздук тилкесинде иштей турган көмөкчү жер үстүндөгү транспорт каражаттарына зыян келтирбестен көтөрө ала тургандай болууга тийиш.
129. Учуу тилкеси УКТны жана ага жанаша жайгашкан акыркы тормоздоо тилкесин (эгерде мындай тилке каралган болсо) камтыйт.
130. Учуу тилкеси УКТнын босогосунун алдында жана УКТнын же акыркы тормоздоо тилкесинин аягынан кийин жайгашкан, узундугу төмөнкүдөн кем эмес участокторду камтууга тийиш:
1) 60 м, коддук номер 2, 3 же 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) 60 м, коддук номер 1 көрсөтүлгөн жана УКТ так конуу үчүн жабдылган учурда;
3) 30 м, коддук номер 1 көрсөтүлгөн жана УКТ жабдылбаган учурда.
131. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТны камтыган учуу тилкеси туурасынан төмөнкү аралыктан кем эмес аралыкка жайылууга тийиш:
1) 140 м, коддук номер 3 же 4 көрсөтүлгөн учурда. УКТны пайдалануу үчүн колдонулган навигациялык жабдууларды даярдоочу заводдун корутундусу болгон учурда бул аралыкты кыскартууга жол берилет;
2) 70 м, коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн учурда;
УКТнын октук сызыгынын жана анын уландысынын эки тарабында, учуу тилкесинин бүткүл узундугу боюнча.
132. Так эмес конуу үчүн жабдылган УКТны камтыган учуу тилкеси УКТнын октук сызыгынын жана анын уландысынын эки тарабында төмөнкү аралыктан кем эмес кеңдикте жайгашууга тийиш:
1) 140 м, коддук номер 3 же 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) 70 м, коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн учурда.
133. Жабдылбаган УКТны камтыган учуу тилкеси УКТнын октук сызыгынын жана анын уландысынын эки тарабында төмөнкү аралыктан кем эмес кеңдикте жайгашууга тийиш:
1) 75 м, коддук номер 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) 55 м, коддук номер 3 көрсөтүлгөн учурда;
3) 40 м, коддук номер 2 көрсөтүлгөн учурда;
4) 30 м, коддук номер 1 көрсөтүлгөн учурда.
134. Учуу тилкесинде жайгашкан жана аба кемелеринин коопсуздугуна коркунуч жаратышы мүмкүн болгон объект тоскоолдук катары каралып, мүмкүн болушунча алынып салынууга тийиш.
1-эскертүү. Учуу тилкесинде дренаждык системаны долбоорлоодо жана жайгаштырууда аба кемеси УКТнын чегинен кокусунан чыгып кеткен учурда анын бузулушун болтурбоо зарылдыгы эске алынат. Зарыл болгон учурда дренаждык системанын талаптагыдай эсептелген жабуусу каралат.
2-эскертүү. Нөшөр сууларын ачык же жабык типтеги суу агызгычтарды орнотууда алардын конструкциясы жер бетинен жогору чыкпашы жана тоскоолдук жаратпашы камсыз кылынууга тийиш.
3-эскертүү. Жапайы жаныбарларды, өзгөчө канаттууларды тартууну болтурбоо үчүн ачык типтеги нөшөр суу агызгычтардын конструкциясына жана аларды тейлөөгө өзгөчө көңүл бурулат.
135. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын учуу тилкесинин ички өтмө беттердин төмөнкү четтери менен чектелген бөлүгүндө аэронавигация үчүн зарыл болгон морт визуалдык каражаттардан, ошондой эле учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн зарыл жана учуу тилкесинде жайгаштырылууга тийиш болгон объекттерден башка кыймылсыз объекттердин болушуна жол берилбейт.
УКТ учуп чыгуу же конуу үчүн пайдаланылып жаткан учурда учуу тилкесинин көрсөтүлгөн бөлүгүндө кыймылдуу объекттердин болушуна жол берилбейт.
136. Аба кемеси УКТнын чегинен чыгып кеткен учурда анын коопсуздугун камсыз кылууга арналган учуу тилкесинин бөлүгүндө аэродром беттеринин көтөрүмдүүлүк жөндөмүндөгү айырмачылыктардан келип чыгуучу коркунучту азайтуу үчүн, УКТ арналган типтеги аба кемелери үчүн даярдалган же курулган пландалган участок каралууга тийиш. Ал участок УКТнын октук сызыгынан жана анын уландысынан кеминде төмөнкү аралыктарга чейин жайылууга тийиш:
1) жабдылган УКТ үчүн: – 75 м — коддук номери 3 же 4 болгондо; – 40 м — коддук номери 1 же 2 болгондо;
2) жабдылбаган УКТ үчүн: – 75 м — коддук номери 4 болгондо; – 55 м — коддук номери 3 болгондо; – 40 м — коддук номери 2 болгондо; – 30 м — коддук номери 1 болгондо.
137. УКТга, каптал коопсуздук тилкесине же акыркы тормоздоо тилкесине жанаша жайгашкан учуу тилкесинин бетинин бөлүгү УКТнын, каптал коопсуздук тилкесинин же акыркы тормоздоо тилкесинин бетинин деңгээлинде жайгашууга тийиш.
138. Учуу тилкесинин УКТнын башталышынан кеминде 30 м аралыктагы бөлүгү конуп жаткан аба кемесин УКТнын чыгып турган четине урунуудан коргоо үчүн реактивдүү агымдын эрозиясын болтурбоого ылайык даярдалууга тийиш.
Эскертүү. Реактивдүү агымдын же аба винтинин агымынын эрозиялык таасирин азайтууга арналган зоналар реактивдүү агымдан коргоочу плиталар түрүндө каралышы мүмкүн.
139. Эгерде ушул Эрежелердин 138-пунктунда көрсөтүлгөн зоналар жасалма жабууга ээ болсо, алар УКТнын жабуусунун эсептик параметрлери үчүн критикалык болгон аба кемесинин кокусунан өтүшүн көтөрө ала тургандай болууга тийиш.
140. Пландалышы талап кылынган учуу тилкесинин бөлүгүнүн узунунан эңкейиши төмөнкүдөн ашпоого тийиш:
1) 1,5 %, коддук номер 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) 1,75 %, коддук номер 3 көрсөтүлгөн учурда;
3) 2,0 %, коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн учурда.
141. Пландалышы талап кылынган учуу тилкесинин бөлүгүндөгү эңкейиштердин өзгөрүүлөрү мүмкүн болушунча жылмакай болууга тийиш; мында кескин өтүүлөрдөн жана тик карама-каршы эңкейиштерден качуу керек.
142. Пландалышы талап кылынган учуу тилкесинин бөлүгүндөгү туурасынан эңкейиштер суунун топтолушун алдын алууга тийиш, бирок төмөнкүдөн ашпоого тийиш:
1) 2,5 %, коддук номер 3 же 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) 3,0 %, коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн учурда.
Суунун агып кетишин жакшыртуу үчүн УКТнын, каптал коопсуздук тилкесинин же акыркы тормоздоо тилкесинин четинен кийинки алгачкы 3 м чегинде эңкейиш УКТдан сыртка карай багытта төмөндөөчү болуп, 5 %га чейин жетиши мүмкүн.
143. Пландалышы талап кылынган участоктон тышкары жайгашкан учуу тилкесинин кайсы болбосун бөлүгүнүн туурасынан эңкейиши УКТдан сыртка карай өлчөнгөн 5 % өсүүчү эңкейиштен ашпоого тийиш.
1-эскертүү. Талаптагыдай дренажды камсыз кылуу зарыл болгон учурда учуу тилкесинин пландалбаган участогунда УКТдан мүмкүн болушунча алыс жайгаштырылган ачык типтеги нөшөр суу агызгычты пайдаланууга жол берилет.
2-эскертүү. Аэродромдун авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү жол-жоболорунда учуу тилкесинин пландалбаган участогунун чегинде жайгашкан ачык типтеги нөшөр суу агызгычтардын жайгашуусу эске алынууга тийиш.
144. УКТга, каптал коопсуздук тилкесине же акыркы тормоздоо тилкесине жанаша жайгашкан учуу тилкесинин бөлүгүнүн бети УКТнын, каптал коопсуздук тилкесинин же акыркы тормоздоо тилкесинин бетинин деңгээлинде жайгашууга тийиш.
145. Учуу тилкесинин ар бир учунда УКТнын акыркы коопсуздук зонасы төмөнкү учурларда каралууга тийиш:
1) коддук номер 3 же 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн жана УКТ жабдылган учурда.
Эскертүү. УКТнын акыркы коопсуздук зоналары боюнча нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинде камтылган.
146. УКТнын акыркы коопсуздук зонасы учуу тилкесинин ар бир учунда, ошондой эле коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн жана УКТ жабдылбаган учурларда да каралууга тийиш.
147. УКТнын акыркы коопсуздук зонасы учуу тилкесинин учунан ары карай төмөнкү аралыктан кем эмес аралыкка созулууга тийиш:
1) 90 м, коддук номер 3 же 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) 90 м, коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн жана УКТ жабдылган учурда.
Авариялык тормоздоо системасы болгон учурда көрсөтүлгөн узундук мындай системанын долбоордук мүнөздөмөлөрүнүн негизинде, КР ЖАО тарабынан жактырылган шартта кыскартылышы мүмкүн.
Эскертүү. Авариялык тормоздоо системалары боюнча нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинде камтылган.
148. УКТнын акыркы коопсуздук зонасынын туурасы ага байланышкан УКТнын туурасынан кеминде эки эсе чоң болууга тийиш.
149. УКТнын акыркы коопсуздук зонасынын туурасы, мүмкүн болгон бардык учурларда, ага байланышкан учуу тилкесинин пландалган бөлүгүнүн туурасына ылайык келүүгө тийиш.
Эскертүү. УКТнын акыркы коопсуздук зоналарында жабдууларды жана орнотмолорду жайгаштырууга тиешелүү талаптар ушул Эрежелердин 1093 жана 1094-пункттарында келтирилген.
150. УКТнын акыркы коопсуздук зонасында жайгашкан жана аба кемелеринин коопсуздугуна коркунуч жаратышы мүмкүн болгон объект тоскоолдук катары каралып, мүмкүн болушунча алынып салынууга тийиш.
151. УКТнын акыркы коопсуздук зонасы ушул УКТ арналган аба кемелери үчүн конууга жетпей түшүп калуу же УКТнын чегинен чыгып кетүү учурунда жарактуу болгон тазаланган жана пландалган участок болууга тийиш.
Эскертүү. УКТнын акыркы коопсуздук зонасынын жер бетин даярдоодо аны учуу тилкесинин бетиндей сапатка чейин жеткирүүнүн зарылдыгы жок. Бирок ушул Эрежелердин 155-пунктунун талаптары сакталууга тийиш.
152. УКТнын акыркы коопсуздук зонасынын эңкейиштери анын эч бир бөлүгү конууга кирүү бетинен же учуп чыгууда бийиктик алуу бетинен жогору чыкпагандай болууга тийиш.
153. УКТнын акыркы коопсуздук зонасынын узунунан эңкейиши 5 % төмөндөөчү эңкейиштен ашпоого тийиш. Узунунан эңкейиштердин өзгөрүүлөрү мүмкүн болушунча жылмакай болууга, мында кескин өтүүлөрдөн жана тик карама-каршы эңкейиштерден качууга тийиш.
154. УКТнын акыркы коопсуздук зонасынын туурасынан эңкейиши 5 % өсүүчү же төмөндөөчү эңкейиштен ашпоого тийиш. Ар түрдүү эңкейиштердин ортосундагы өтүүлөр мүмкүн болушунча жылмакай болууга тийиш.
155. УКТнын акыркы коопсуздук зонасы аба кемеси конууга жетпей түшүп калганда же УКТнын чегинен чыгып кеткенде анын бузулуу тобокелдигин азайта тургандай, аба кемесинин ылдамдыгын төмөндөтүүгө көмөк көрсөтө тургандай жана авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү транспорт каражаттарынын ушул Эрежелердин 1031–1033-пункттарынын талаптарына ылайык жүрүшүн жеңилдете тургандай даярдалууга же курулууга тийиш.
Эскертүү. УКТнын акыркы коопсуздук зонасынын бекемдигине тиешелүү нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 1-бөлүгүндө камтылган.
156. Ушул параграфка тоскоолдуктардан эркин тилкелерге карата техникалык талаптардын киргизилиши аларды бардык учурларда милдеттүү түрдө куруу зарылдыгын билдирбейт. Тоскоолдуктардан эркин тилкелерди пайдалануу боюнча маалымат ушул Эрежелердин 10-тиркемесинин 2-бөлүмүндө камтылган.
157. Тоскоолдуктардан эркин тилке учуп чыгуу үчүн жеткиликтүү чуркоо узундугунун аягынан башталууга тийиш.
158. Тоскоолдуктардан эркин тилкенин узундугу учуп чыгуу үчүн жеткиликтүү чуркоо узундугунун жарымынан ашпоого тийиш.
159. Тоскоолдуктардан эркин тилке УКТнын уланган октук сызыгынын ар бир тарабынан кеминде төмөнкү аралыкка жайылууга тийиш:
1) 75 м — жабдылган УКТ үчүн;
2) учуу тилкесинин туурасынын жарымына барабар аралыкка — жабдылбаган УКТ үчүн.
160. Тоскоолдуктардан эркин тилкенин бети 1,25 % өсүүчү эңкейиши бар тегиздиктен жогору чыкпоого тийиш, анын төмөнкү чеги төмөнкүдөй горизонталдык сызык болуп саналат:
1) УКТнын октук сызыгын камтыган вертикалдык тегиздикке перпендикуляр болгон;
2) учуп чыгуу үчүн жеткиликтүү чуркоо узундугунун аягындагы УКТнын октук сызыгында жайгашкан чекит аркылуу өткөн.
Эскертүү. Айрым учурларда УКТда, УКТнын каптал коопсуздук тилкесинде же учуу тилкесинде туурасынан же узунунан эңкейиштер болгондуктан, тоскоолдуктардан эркин тилкенин жогоруда көрсөтүлгөн тегиздигинин төмөнкү чеги УКТнын, каптал коопсуздук тилкесинин же учуу тилкесинин тиешелүү салыштырмалуу бийиктигинен төмөн болушу мүмкүн. Бул беттерди көрсөтүлгөн тегиздиктин төмөнкү чегине ылайык келтирүү үчүн пландоо талап кылынбайт. Ошондой эле учуу тилкесинин аягынан кийин тоскоолдуктардан эркин тилкенин тегиздигинен жогору, бирок учуу тилкесинин деңгээлинен төмөн жайгашкан жер бетинин участокторун же объекттерди, эгерде алар аба кемелерине коркунуч келтириши мүмкүн деп белгиленбесе, алып салуу талап кылынбайт.
161. Тоскоолдуктардан эркин тилкенин бетинин эңкейиши салыштырмалуу аз же орточо эңкейиш өсүүчү болгон учурда өсүүчү эңкейиш багытынын кескин өзгөрүүлөрүнөн качуу керек. Мындай учурларда уланган октук сызыктын ар бир тарабында 22,5 м же УКТнын туурасынын жарымынын чегинде, кайсы мааниси чоң болсо, тоскоолдуктардан эркин тилкенин эңкейиштери, эңкейиш багытынын өзгөрүүлөрү жана УКТдан тоскоолдуктардан эркин тилкеге өтүү жалпысынан ага жанаша жайгашкан УКТнын эңкейиш мүнөздөмөлөрүнө ылайык келүүгө тийиш.
162. Тоскоолдуктардан эркин тилкеде жайгашкан жана абадагы аба кемелеринин коопсуздугуна коркунуч келтириши мүмкүн болгон объект тоскоолдук катары каралат жана алынып салынууга тийиш.
Эскертүү. Тоскоолдуктардан эркин тилкелерде жабдууларды жайгаштырууга тиешелүү маалымат ушул Эрежелердин 9-главасынын 9-параграфында келтирилген.
163. Ушул параграфка акыркы тормоздоо тилкелерине карата техникалык талаптардын киргизилиши аларды бардык учурларда милдеттүү түрдө куруу зарылдыгын билдирбейт. АТТны пайдалануу боюнча маалымат ушул Эрежелердин 10-тиркемесинин 2-бөлүмүндө камтылган.
164. Акыркы тормоздоо тилкеси ага жанаша жайгашкан УКТ менен бирдей тууралыкка ээ болууга тийиш.
165. Акыркы тормоздоо тилкесинин эңкейиштери жана эңкейиштеринин өзгөрүүлөрү, ошондой эле УКТдан акыркы тормоздоо тилкесине өтүү ага жанаша жайгашкан УКТга карата белгиленген талаптарды сактоо менен каралууга тийиш, төмөнкү учурларды кошпогондо:
1) акыркы тормоздоо тилкесине УКТнын узундугунун биринчи жана акыркы төрттөн бир бөлүгү үчүн белгиленген 0,8 % максималдуу эңкейишке карата чектөө жайылтылбайт;
2) акыркы тормоздоо тилкеси УКТга жанаша жайгашкан жерде жана акыркы тормоздоо тилкесинин боюнда эңкейиштин өзгөрүшүнүн максималдуу көрсөткүчү 30 мге 0,3 % болушу мүмкүн, мында минималдуу ийрилик радиусу 10 000 мди түзөт — коддук номери 3 же 4 болгон УКТ үчүн.
166. Акыркы тормоздоо тилкеси учуп чыгуу токтотулган учурда ал арналган аба кемеси жараткан жүктү аба кемесинин конструкциясына зыян келтирбестен көтөрө ала тургандай даярдалууга же курулууга тийиш. АТТнын көтөрүмдүүлүгүнө тиешелүү нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинин 2-бөлүмүндө камтылган.
167. Жасалма жабуусу бар акыркы тормоздоо тилкесинин бети анын кармашуу мүнөздөмөлөрү ага байланышкан УКТнын кармашуу мүнөздөмөлөрүнө ылайык келгидей же алардан жогору болгудай курулууга же жаңы жабуу менен алмаштырылууга тийиш.
168. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын босогосунун алдында радиобийиктик өлчөгүчтүн жумушчу зонасы каралууга тийиш.
169. Радиобийиктик өлчөгүчтүн жумушчу зонасы УКТнын босогосунан кеминде 300 м аралыкка созулууга тийиш.
170. Радиобийиктик өлчөгүчтүн жумушчу зонасы УКТнын октук сызыгынын уландысынын ар бир тарабынан 60 м аралыкка созулууга тийиш.
Өзгөчө учурларда, эгерде авиациялык изилдөөнүн жыйынтыктары мындай кыскартуу аба кемелеринин учууларынын коопсуздугуна терс таасирин тийгизбей тургандыгын ырастаса, бул аралык 30 мге чейин кыскартылышы мүмкүн.
171. Радиобийиктик өлчөгүчтүн жумушчу зонасынын эңкейиштеринин өзгөрүүлөрү, мүмкүн болушунча, болбоого же минималдуу болууга тийиш. Эгерде эңкейиштердин өзгөрүүлөрүнөн качуу мүмкүн болбосо, алар мүмкүн болушунча жылмакай болууга, мында кескин өтүүлөрдөн же тик карама-каршы эңкейиштерден качууга тийиш. Эки жанаша эңкейиштин ортосундагы өзгөрүү көрсөткүчү 30 мге 2 %дан ашпоого тийиш.
Эскертүү. Радиобийиктик өлчөгүчтүн жумушчу зонасына тиешелүү нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинин 22-пунктунда жана Ар кандай аба ырайындагы учуулар боюнча колдонмонун (Doc 9365) 5.2-бөлүмүндө келтирилген. Радиобийиктик өлчөгүчтү пайдалануу боюнча нускамалык материал PANS-OPS документинин II томунун II бөлүгүнүн 1-бөлүмүндө келтирилген.
172. Ушул параграфтын талаптары, эгерде ушул Эрежелерде башкача түздөн-түз белгиленбесе, РЖнын бардык түрлөрүнө карата колдонулат.
1-эскертүү. Кырдаалдык маалымдуулукту жогорулатуу жана УКТга уруксатсыз чыгып кетүүлөрдүн алдын алуунун натыйжалуу чарасы катары пайдаланылышы мүмкүн болгон РЖнын стандартташтырылган шарттуу белгилер системасы жөнүндө маалымат ушул Эрежелердин 5-главасынын 9-параграфында камтылган.
2-эскертүү. УКТга уруксатсыз чыгып кетүү коркунучу белгилүү болгон жаңы РЖларды долбоорлоодо же иштеп жаткан РЖларды модернизациялоодо мындай учурлардын алдын алууга көмөк көрсөтүүчү РЖларды долбоорлоо боюнча конкреттүү нускамалык материал ушул Эрежелердин 10-тиркемесинин 21-бөлүмүндө келтирилген.
173. Аба кемелеринин аэродромдун бети боюнча коопсуз жана тез кыймылын камсыз кылуу үчүн РЖлар каралууга тийиш.
Эскертүү. РЖлардын жайгашуу схемаларына жана стандартташтырылган шарттуу белгилер системасына тиешелүү нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө камтылган.
174. Аба кемелеринин УКТга киришин жана андан чыгышын тездетүү үчүн кирүүчү жана чыгуучу РЖлар каралууга тийиш, ал эми кыймылдын интенсивдүүлүгү жогору болгон учурда ылдам чыгуучу РЖларды куруу зарылдыгы каралат.
175. РЖ ал арналган аба кемесинин экипаж кабинасы РЖнын октук сызыгынын маркировкасынын үстүндө турганда, негизги шассинин сырткы дөңгөлөгү РЖнын четинен ушул пунктта белгиленген аралыктан кем эмес аралыкта жайгаша тургандай долбоорлонууга тийиш.
OMGWS | РЖ четинен минималдуу аралык |
4,5 мге чейин, бирок 4,5 мди кошпогондо | 1,50 м |
4,5 мден 6 мге чейин, бирок 6 мди кошпогондо | 2,25 м |
6 мден 9 мге чейин, бирок 9 мди кошпогондо | 3 м* |
9 мден 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо | 4 м |
OMGWS 6 мден 9 мге чейин, бирок 9 мди кошпогондо, төмөнкү аралыктар колдонулат:
1) 3 м — түз сызыктуу участоктордо;
2) 3 м — ийри сызыктуу участоктордо, эгерде РЖ дөңгөлөктүү шассинин базасы 18 мден аз болгон аба кемелери үчүн арналса;
3) 4 м — ийри сызыктуу участоктордо, эгерде РЖ дөңгөлөктүү шассинин базасы 18 мге барабар же андан чоң болгон аба кемелери үчүн арналса.
Эскертүү. «Дөңгөлөктүү шассинин базасы» деп мурунку шассиден негизги шассинин геометриялык борборуна чейинки аралык түшүнүлөт.
176. РЖнын түз сызыктуу участогунун туурасы ушул пункттун таблицасында көрсөтүлгөндөн кем болбоого тийиш.
OMGWS | РЖнын туурасы |
4,5 мге чейин, бирок 4,5 мди кошпогондо | 7,5 м |
4,5 мден 6 мге чейин, бирок 6 мди кошпогондо | 10,5 м |
6 мден 9 мге чейин, бирок 9 мди кошпогондо | 15 м |
9 мден 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо | 23 м |
177. РЖнын багытынын өзгөрүшү минималдуу болууга тийиш. Бурулуш радиустары РЖ арналган аба кемелеринин маневрлүүлүгүн жана кадимки рулдоо ылдамдыгын эске алуу менен тандалат.
178. РЖнын бурулуштары аба кемесинин кабинасы РЖнын октук сызыгынын маркировкасынын үстүндө турганда, негизги шассинин сырткы дөңгөлөгүнөн РЖнын четине чейинки аралык ушул Эрежелердин 175-пунктунда белгиленген аралыктан кем болбогудай долбоорлонууга тийиш.
1-эскертүү. РЖнын бурулуштарында дөңгөлөктүн четтен белгиленген аралыгын камсыз кылуу үчүн РЖнын туурасын көбөйтүүнүн мисалы 3-2-сүрөттө көрсөтүлгөн. Алгылыктуу параметрлер боюнча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө келтирилген.
2-эскертүү. РЖнын октук сызыгынын маркировкасынын жана отторунун жайгашуусу ушул Эрежелердин 362 жана 601-пункттарында көрсөтүлгөн.
3-эскертүү. Татаал ийри сызык боюнча бурулуштар РЖны кошумча кеңейтүү зарылдыгын азайтышы же толугу менен жокко чыгарышы мүмкүн.
179. УКТ, перрон же башка РЖ менен туташкан жерлерде аба кемелеринин кыймылын жеңилдетүү үчүн РЖны кеңейтүү каралууга тийиш. Кеңейтүүнүн формасы жана өлчөмдөрү ушул Эрежелердин 175-пунктунда белгиленген дөңгөлөктүн четтен минималдуу аралыгын сактоону камсыз кылууга тийиш.
Эскертүү. Кеңейтүүлөрдү долбоорлоодо негиз катары аба кемесинин дөңгөлөктүү шассисинин базасы кабыл алынат. Кеңейтүүлөрдү долбоорлоо боюнча нускамалык материал жана «аба кемесинин дөңгөлөктүү шассисинин базасы» түшүнүгүнүн аныктамасы Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө камтылган.
180. РЖнын октук сызыгы менен УКТнын октук сызыгынын, параллелдүү РЖнын октук сызыгынын же объекттин ортосундагы бөлүү аралыгы 3-1-таблицада белгиленген тиешелүү мааниден кем болбоого тийиш, эгерде авиациялык изилдөө азыраак бөлүү аралыктары менен эксплуатациялоо учуулардын коопсуздугуна терс таасир тийгизбей тургандыгын жана учуулардын үзгүлтүксүздүгүнүн олуттуу төмөндөшүнө алып келбей тургандыгын көрсөтпөсө.
1-эскертүү. Авиациялык изилдөөнү жүргүзүүдө эске алынышы мүмкүн болгон факторлор боюнча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө келтирилген.
2-эскертүү. ILS жана MLS системаларынын жайгашуусу РЖнын жайгашуусуна да таасир этиши мүмкүн, анткени рулдап бараткан же РЖда турган аба кемелери ILS үчүн тоскоолдуктардын булагы болушу мүмкүн. ILS жана MLS жабдууларынын критикалык жана сезгич зоналары жөнүндө маалымат Кыргыз Республикасынын КРАЭ-10 “Авиациялык электр байланышы” авиациялык эрежелеринде камтылган.
3-эскертүү. 3-1-таблицанын 10-колонкасында келтирилген бөлүү аралыктары бир РЖдан ага параллелдүү башка РЖга кадимки бурулушту аткаруу мүмкүнчүлүгүн сөзсүз түрдө камсыз кылбайт.
Мындай учур боюнча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө камтылган.
4-эскертүү. 3-1-таблицанын 13-колонкасында келтирилген токтотуу ордундагы аба кемесинин рулдоо тилкесинин октук сызыгы менен объекттин ортосундагы бөлүү аралыгын реактивдүү кыймылдаткычтан чыккан куюндуу агымдын ылдамдыгы жерде тейлөө үчүн кооптуу шарттарды түзүшү мүмкүн болгон учурларда көбөйтүү талап кылынышы мүмкүн.
181. РЖнын узунунан эңкейиши төмөнкү маанилерден ашпоого тийиш:
1) 1,5 % — коддук тамга C, D, E же F көрсөтүлгөн учурда;
2) 3 % — коддук тамга A же B көрсөтүлгөн учурда.
182. Эгерде РЖнын эңкейишинин өзгөрүшүнөн качуу мүмкүн болбосо, бир эңкейиштен экинчисине өтүү ийри бет аркылуу жүзөгө ашырылууга тийиш, мында эңкейиштин өзгөрүү көрсөткүчү төмөнкүдөн ашпоого тийиш:
1) ар бир 30 мге 1 %, минималдуу ийрилик радиусу 3000 м — коддук тамга C, D, E же F көрсөтүлгөн учурда;
2) ар бир 25 мге 1 %, минималдуу ийрилик радиусу 2500 м — коддук тамга A же B көрсөтүлгөн учурда.
183. РЖнын эңкейишин өзгөртүү зарыл болгон учурда толук көрүнүү төмөнкүдөй камсыз кылынууга тийиш:
1) РЖнын үстүнөн 3 м бийиктикте жайгашкан чекиттен РЖнын бүткүл бетин ошол чекиттен кеминде 300 м аралыкка чейин көрүүгө мүмкүн болууга тийиш — коддук тамга C, D, E же F көрсөтүлгөн учурда;
2) РЖнын үстүнөн 2 м бийиктикте жайгашкан чекиттен РЖнын бүткүл бетин ошол чекиттен кеминде 200 м аралыкка чейин көрүүгө мүмкүн болууга тийиш — коддук тамга B көрсөтүлгөн учурда;
3) РЖнын үстүнөн 1,5 м бийиктикте жайгашкан чекиттен РЖнын бүткүл бетин ошол чекиттен кеминде 150 м аралыкка чейин көрүүгө мүмкүн болууга тийиш — коддук тамга A көрсөтүлгөн учурда.
184. РЖнын туурасынан эңкейиштери анын бетинде суунун топтолушун жетиштүү деңгээлде болтурбоого тийиш, бирок төмөнкү маанилерден ашпоого тийиш:
1) 1,5 % — коддук тамга C, D, E же F көрсөтүлгөн учурда;
2) 2 % — коддук тамга A же B көрсөтүлгөн учурда.
Эскертүү. Аба кемелеринин токтоочу жайдагы рулдоо тилкесинин туурасынан эңкейиштери боюнча ушул Эрежелердин 217-пунктун караңыз.
3-2-сүрөт. РЖнын бурулушу
3-1-таблица.
РЖлардын ортосундагы минималдуу бөлүү аралыктары
Коддук тамга | Жабдылган УКТ, код 1 | код 2 | код 3 | код 4 | Жабдылбаган УКТ код 1 | код 2 | код 3 | код 4 | РЖнын октук сызыгынан РЖнын октук сызыгына чейинки аралык | Токтоп туруу жайындагы рулеж тилкеси болуп саналбаган РЖнын огунан объектке чейинки аралык | Токтоп туруу жайынын рулеж тилкесинин огунан токтоп туруу жайынын рулеж тилкесинин огуна чейинки аралык | Токтоп туруу жайынын рулеж тилкесинин огунан объектке чейинки аралык |
A | 77,5 | 77,5 | – | – | 37,5 | 47,5 | – | – | 23 | 15,5 | 19,5 | 12 |
B | 82 | 82 | 152 | – | 42 | 52 | 67 | – | 32 | 20 | 28,5 | 16,5 |
C | 88 | 88 | 158 | 158 | 48 | 58 | 73 | 93 | 44 | 26 | 40,5 | 22,5 |
D | – | – | 166 | 166 | – | – | 81 | 101 | 63 | 37 | 59,5 | 33,5 |
E | – | – | 172,5 | 172,5 | – | – | 87,5 | 107,5 | 76 | 43,5 | 72,5 | 40 |
F | – | – | 180 | 180 | – | – | 95 | 115 | 91 | 51 | 87,5 | 47,5 |
1-эскертүү. 2–9-графаларда көрсөтүлгөн бөлүү аралыктары УКТ менен РЖнын кадимки айкалыштарын билдирет. Мындай аралыктарды эсептөө принциптери Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө баяндалган.
2-эскертүү. 2–9-графаларда көрсөтүлгөн маанилер күтүү ордунда турган аба кемесинин арт жагынан башка аба кемесинин параллелдүү РЖ боюнча коопсуз өтүшү үчүн жетиштүү аралыкты кепилдебейт. Кошумча маалымат Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө камтылган.
185. РЖнын бекемдиги ал тейлеген УКТнын бекемдигинен кем болбоого тийиш. Мында РЖдагы кыймылдын интенсивдүүлүгү жогору болушу, ошондой эле аба кемелеринин жай кыймылы жана токтоосу натыйжасында РЖ УКТга караганда жогору жүктөмдөргө дуушар болушу мүмкүн экендиги эске алынууга тийиш.
Эскертүү. РЖнын бекемдиги менен УКТнын бекемдигинин өз ара катышына байланыштуу нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 3-бөлүгүндө берилген.
186. РЖнын бетинде аба кемесинин конструкциясына зыян келтириши мүмкүн болгон тегиз эместиктер болбоого тийиш.
187. Жасалма жабуусу бар РЖнын бети кармашуу мүнөздөмөлөрүнүн алгылыктуу деңгээлин камсыз кыла тургандай курулууга же жаңы жабуу менен алмаштырылууга тийиш.
Эскертүү. Кармашуу мүнөздөмөлөрүнүн алгылыктуу деңгээли деп аба кемелерин коопсуз эксплуатациялоону камсыз кылган РЖ бетинин зарыл касиеттери түшүнүлөт.
188. Ылдам чыгуучу РЖ төмөнкүдөн кем эмес бурулуш радиусу менен долбоорлонууга тийиш:
1) 550 м — коддук номер 3 же 4 көрсөтүлгөн учурда;
2) 275 м — коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн учурда, жабуу шарттарында төмөнкү чыгуу ылдамдыктарын камсыз кылуу үчүн:
3) 93 км/саат — коддук номер 3 же 4 көрсөтүлгөн учурда;
4) 65 км/саат — коддук номер 1 же 2 көрсөтүлгөн учурда.
Эскертүү. УКТнын бою боюнча ылдам чыгуучу РЖлардын жайгашуучу жерлери ылдамдык критерийлеринен тышкары башка бир катар критерийлердин негизинде аныкталат. Бул критерийлер Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө келтирилген.
189. Ылдам чыгуучу РЖда бурулуштун ички тарабындагы кеңейтүүнүн радиусу РЖнын кеңейтилген кире бериш бөлүгүн камсыз кылуу үчүн жетиштүү болууга тийиш, бул РЖга кирүүнү жана ага бурулушту алдын ала таанууну жеңилдетет.
190. Ылдам чыгуучу РЖ бурулуп чыккан жерден кийин жетиштүү түз сызыктуу участокту камтууга тийиш, ошондо УКТдан чыгып жаткан аба кемеси кайсы болбосун кесилишкен РЖны ээлебестен толук токтой алат.
191. Ылдам чыгуучу РЖ менен УКТнын кесилишүү бурчу 45°дан ашпоого жана 25°дан кем болбоого тийиш; артыкчылыктуу мааниси — 30°.
3-3-сүрөт. Ылдам чыгуучу РЖ
192. РЖ көпүрөсүнүн РЖнын октук сызыгына перпендикуляр өлчөнгөн жана аба кемелери үчүн таяныч бетти камсыз кыла ала турган участогунун туурасы ушул РЖ үчүн каралган тилкенин пландалган бөлүгүнүн туурасынан кем болбоого тийиш, буга ушул РЖ арналган аба кемелери үчүн коркунуч жаратпаган капталдан чектөөнүн текшерилген ыкмасы колдонулган учурлар кирбейт.
193. РЖ көпүрөсү үчүн белгиленген жооп кайтаруу убактысынын чегинде авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү транспорт каражаттарынын ушул РЖ арналган эң чоң аба кемелерине эки багыттан тең жетүүсү камсыз кылынууга тийиш.
Эскертүү. Аба кемесинин кыймылдаткычтары көпүрөнүн конструкциясынын сыртына чыгып турган учурда көпүрөнүн астында жайгашкан чектеш участокторду кыймылдаткычтардын газ агымынан коргоо талап кылынышы мүмкүн.
194. РЖ көпүрөсүн түз сызыктуу РЖ участогунда, көпүрөнүн эки четинде тең түз сызыктуу участокторду караштыруу менен жайгаштыруу керек, бул көпүрөгө жакындап келе жаткан аба кемелерин түздөөнү жеңилдетет.
195. Коддук тамга C, D, E же F көрсөтүлгөн учурда РЖнын түз сызыктуу участокторунда РЖнын эки тарабында симметриялуу жайгашкан каптал коопсуздук тилкелери каралууга тийиш. Мында түз сызыктуу участоктордо РЖнын жана анын каптал коопсуздук тилкелеринин жалпы туурасы төмөнкүдөн кем болбоого тийиш:
1) 44 м — коддук тамга F көрсөтүлгөн учурда;
2) 38 м — коддук тамга E көрсөтүлгөн учурда;
3) 34 м — коддук тамга D көрсөтүлгөн учурда;
4) 25 м — коддук тамга C көрсөтүлгөн учурда.
РЖнын бурулуштарында, кошулган жерлеринде же кесилиштеринде жасалма жабуусу бар участоктордун аянты чоңураак болгон учурда каптал коопсуздук тилкелеринин туурасы жанаша жайгашкан түз сызыктуу РЖ участокторунун боюндагы каптал коопсуздук тилкелеринин туурасынан кем болбоого тийиш.
196. Эгерде РЖ газ турбиналуу кыймылдаткычтары бар аба кемелери тарабынан пайдаланууга арналса, РЖнын каптал коопсуздук тилкелеринин бети эрозияны жана беттик материалдын аба кемелеринин кыймылдаткычтарына сорулуп кетишин болтурбоо үчүн даярдалууга тийиш.
197. РЖнын тилкеси аба кемесинин токтоочу жайдагы рулдоо тилкесин кошпогондо, РЖны камтыйт.
198. РЖнын тилкеси РЖнын бүткүл узундугу боюнча анын октук сызыгынын эки тарабында симметриялуу жайгашууга жана октук сызыктан 3-1-таблицанын 11-графасында көрсөтүлгөн аралыктан кем эмес аралыкты ээлөөгө тийиш.
199. РЖнын тилкеси рулдап бараткан аба кемелеринин коопсуздугуна коркунуч келтириши мүмкүн болгон объекттерден эркин болууга тийиш.
1-эскертүү. РЖнын тилкелеринде жабдууларды жана орнотмолорду жайгаштырууга байланыштуу маалымат ушул Эрежелердин 9-главасынын 9-параграфында келтирилген.
2-эскертүү. РЖнын тилкесиндеги дренаждык системаны жайгаштырууга жана долбоорлоого өзгөчө көңүл буруу зарыл, анткени аба кемеси РЖнын чегинен кокусунан чыгып кеткен учурда анын бузулушун болтурбоо керек. Зарыл болгон учурда дренаждык системанын талаптагыдай долбоорлонгон жабуусу каралышы мүмкүн. Кошумча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө келтирилген.
3-эскертүү. Нөшөр сууларын ачык же жабык типтеги суу агызгычтарды орнотууда алардын конструкциясы жер бетинен жогору чыкпашына жана тоскоолдук жаратпашына көңүл буруу зарыл. Ошондой эле ушул Эрежелердин 203-пунктунун 1-эскертүүсүн караңыз.
4-эскертүү. Жапайы жаныбарларды, өзгөчө канаттууларды тартууга жол бербөө максатында ачык типтеги нөшөр суу агызгычтын конструкциясына жана аны тейлөөгө өзгөчө көңүл буруу зарыл. Зарыл болгон учурда аны тор менен жабууга болот. Жапайы жаныбарлар келтирүүчү коркунуч жана аны азайтуу ыкмалары боюнча нускамалык материал Аэропорттук кызмат көрсөтүүлөр боюнча колдонмонун (Doc 9137) 3-бөлүгүндө камтылган.
200. РЖнын тилкесинин борбордук бөлүгү тазаланган жана пландалган участок болуп, анын туурасы РЖнын октук сызыгынан эсептегенде төмөнкүдөн кем болбоого тийиш:
1) 10,25 м — OMGWS 4,5 мге чейин, бирок 4,5 мди кошпогондо;
2) 11 м — OMGWS 4,5 мден 6 мге чейин, бирок 6 мди кошпогондо;
3) 12,50 м — OMGWS 6 мден 9 мге чейин, бирок 9 мди кошпогондо;
4) 17 м — OMGWS 9 мден 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо жана коддук тамга D көрсөтүлгөн учурда;
5) 19 м — OMGWS 9 мден 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо жана коддук тамга E көрсөтүлгөн учурда;
6) 22 м — OMGWS 9 мден 15 мге чейин, бирок 15 мди кошпогондо жана коддук тамга F көрсөтүлгөн учурда.
Эскертүү. РЖнын тазаланган жана пландалган бөлүгүнүн туурасына тиешелүү нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө камтылган.
201. РЖнын тилкесинин бети РЖнын четинин же, эгерде ал каралган болсо, каптал коопсуздук тилкесинин деңгээлинде болууга тийиш. Анын пландалган бөлүгүнүн өсүүчү туурасынан эңкейиши төмөнкүдөн ашпоого тийиш:
1) 2,5 % — коддук тамга C, D, E же F көрсөтүлгөн РЖ тилкелери үчүн;
2) 3 % — коддук тамга A же B көрсөтүлгөн РЖ тилкелери үчүн.
Мында өсүүчү эңкейиш горизонталдык тегиздикке карата эмес, РЖнын жанаша жайгашкан бетинин туурасынан эңкейишине карата өлчөнөт.
202. Горизонталдык тегиздикке карата өлчөнгөн төмөндөөчү туурасынан эңкейиш 5 %дан ашпоого тийиш.
203. РЖнын тилкесинин пландалбаган бөлүгүнүн кайсы болбосун участогунун РЖдан сыртка карай өлчөнгөн өсүүчү же төмөндөөчү туурасынан эңкейиши 5 %дан ашпоого тийиш.
1-эскертүү. Талаптагыдай дренажды камсыз кылуу зарыл болгон учурда РЖнын тилкесинин пландалбаган участогунда РЖдан мүмкүн болушунча алыс жайгаштырылган ачык типтеги нөшөр суу агызгычты пайдаланууга жол берилет.
2-эскертүү. Аэродромдун авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү жол-жоболорунда РЖнын тилкесинин пландалбаган участогунун чегинде жайгашкан ачык типтеги нөшөр суу агызгычтардын жайгашуусу эске алынууга тийиш.
204. Кыймылдын орточо же жогорку интенсивдүүлүгү болгон учурда күтүү аянтчасы каралууга тийиш.
205. УКТнын жанындагы күтүү орду же күтүү орундары төмөнкү жерлерде белгиленүүгө тийиш:
1) РЖда, РЖ менен УКТнын кесилишинде;
2) УКТнын башка УКТ менен кесилишинде, эгерде биринчи УКТ стандарттык рулдоо маршрутунун бөлүгү болуп саналса.
206. УКТнын жанындагы күтүү орду РЖда, эгерде анын жайгашуусу же багыты рулдап бараткан аба кемелери же транспорт каражаттары тоскоолдуктарды чектөөчү бетти бузушу же радионавигациялык каражаттардын ишине тоскоолдук жаратышы мүмкүн болгон учурда белгиленүүгө тийиш.
207. Ортодогу күтүү орду жер үстүндөгү кыймылды башкаруу максатында күтүү ордунун чегин аныктоо талап кылынган, бирок УКТнын жанындагы күтүү орду болуп саналбаган РЖнын каалаган жеринде белгиленүүгө тийиш.
208. Кыймыл маршрутундагы күтүү орду кыймыл маршруту менен УКТнын кесилишинде белгиленүүгө тийиш.
209. Күтүү аянтчасынын, РЖ менен УКТнын кесилишинде белгиленген УКТнын жанындагы күтүү ордунун же кыймыл маршрутундагы күтүү ордунун жана УКТнын октук сызыгынын ортосундагы аралык 3-2-таблицада көрсөтүлгөн маанилерге ылайык келүүгө тийиш. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ үчүн бул аралык күтүп турган аба кемеси же транспорт каражаты радионавигациялык каражаттардын ишине тоскоолдук жаратпагандай жана ички өтмө беттен чыгып турбагандай болууга тийиш.
Эскертүү. УКТнын жанындагы күтүү орундарын жайгаштыруу боюнча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүндө келтирилген.
210. Эгерде 3-2-таблицада көрсөтүлгөн ашуулар коддук номери 4 болгон, так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ үчүн 700 мден (2300 футтан) ашса, төмөнкү кошумча аралыктар колдонулууга тийиш:
1) ашуу 2000 мге (6600 футка) чейин болсо — 700 мден (2300 футтан) ашкан ар бир 100 мге (330 футка) 1 м;
2) ашуу 2000 мден (6600 футтан) 4000 мге (13 320 футка) чейин болсо — 2000 мден (6600 футтан) ашкан ар бир 100 мге (330 футка) 1,5 м;
3) ашуу 4000 мден (13 320 футтан) 5000 мге (16 650 футка) чейин болсо — 4000 мден (13 320 футтан) ашкан ар бир 100 мге (330 футка) 2 м.
211. Эгерде күтүү аянтчасынын, УКТнын жанындагы күтүү ордунун же ортодогу күтүү ордунун ашуусу коддук номери 4 болгон, так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ үчүн 3-2-таблицада көрсөтүлгөн ашуудан жогору болсо, 3-2-таблицада көрсөтүлгөн аралык күтүү аянтчасынын же күтүү ордунун ашуусунун ар бир кошумча метри үчүн 5 мге көбөйтүлүүгө тийиш.
212. УКТнын жанындагы, ушул Эрежелердин 206-пунктуна ылайык белгиленген күтүү орду күтүп турган аба кемеси же транспорт каражаты тоскоолдуктардан эркин зонаны, конууга кирүү бетин, учуп чыгууда бийиктик алуу бетин же ILS/MLSтин критикалык/сезгич зонасын бузбагандай жана радионавигациялык каражаттардын ишине тоскоолдук жаратпагандай жайгаштырылууга тийиш.
3-2-таблица.
УКТнын октук сызыгынан күтүү аянтчасына, УКТ жанындагы күтүү ордуна же кыймыл маршруту боюнча күтүү ордуна чейинки минималдуу аралык
УКТнын түрү | Кодовый номер ВПП | |||
1 | 2 | 3 | 4 | |
Жабдылбаган УКТ | 30 м | 40 м | 55 м | 75 м |
Так эмес конууга кирүү УКТсы | 40 м | 40 м | 75 м | 75 м |
I категория боюнча так конууга кирүү УКТсы | 60 мᵇ | 60 мᵇ | 90 мᵃ,ᵇ | 90 мᵃ,ᵇ |
II жана III категориялар боюнча так конууга кирүү УКТсы | – | – | 90 мᵃ,ᵇ | 90 мᵃ,ᵇ |
Учуп чыгуу УКТсы | 30 м | 40 м | 55 м | 75 м |
а. Эгер күтүү аянтчасынын, УКТ жанындагы күтүү ордунун же кыймыл маршруту боюнча күтүү ордунун бийиктиги УКТнын босогосунун бийиктигинен төмөн болсо, аралык УКТнын босогосу күтүү аянтчасынан же УКТ жанындагы күтүү ордунан жогору болгон ар бир метр үчүн 5 мге кыскартылышы мүмкүн, бирок мында ички өтмө бет бузулбоого тийиш.
б. Бул аралык радионавигациялык каражаттардын, атап айтканда глиссадалык жана курстук радиомаяктардын ишине тоскоолдуктарды болтурбоо максатында көбөйтүлүшү мүмкүн. ILS жана MLSтин критикалык жана сезгич зоналары жөнүндө маалымат КРАЭ-10 “Авиациялык электр байланышы” камтылган.
Эскертүү 1. 3 же 4 коддук номер үчүн 90 м аралык куйрук бөлүгүнүн бийиктиги 20 м, мурун бөлүгүнөн куйрук бөлүгүнүн эң бийик чекитине чейинки аралык 52,7 м жана мурун бөлүгүнүн бийиктиги 10 м болгон аба кемесин эске алуу менен белгиленген. Мындай аба кемесинин күтүү орду УКТнын октук сызыгына карата 45° же андан ашык бурчта, тоскоолдуктардан эркин зонанын чегинен тышкары жайгашат жана ОСА/Нды эсептөөдө эске алынбайт.
Эскертүү 2. 2 коддук номер үчүн 60 м аралык куйрук бөлүгүнүн бийиктиги 8 м, мурун бөлүгүнөн куйрук бөлүгүнүн эң бийик чекитине чейинки аралык 24,6 м жана мурун бөлүгүнүн бийиктиги 5,2 м болгон аба кемесин эске алуу менен белгиленген. Мындай аба кемесинин күтүү орду УКТнын октук сызыгына карата 45° же андан ашык бурчта, тоскоолдуктардан эркин зонанын чегинен тышкары жайгашат.
Эскертүү 3. 4 коддук номер үчүн конууга кирүүнүн ички бетинин ички чек арасынын туурасы 120 мден ашкан учурларда, күтүп турган аба кемеси тоскоолдуктардан эркин зонаны бузбашын камсыз кылуу үчүн 90 мден ашык аралык талап кылынышы мүмкүн. Мисалы, 100 м аралык куйрук бөлүгүнүн бийиктиги 24 м, мурун бөлүгүнөн куйрук бөлүгүнүн эң бийик чекитине чейинки аралык 62,2 м жана мурун бөлүгүнүн бийиктиги 10 м болгон аба кемесин эске алуу менен белгиленген. Мындай аба кемесинин күтүү орду УКТнын октук сызыгына карата 45° же андан ашык бурчта, тоскоолдуктардан эркин зонанын чегинен тышкары жайгашат.
213. Перрон жүргүнчүлөрдү аба кемесине отургузуу жана андан түшүрүү, жүктөрдү, анын ичинде почтаны жүктөө жана түшүрүү, ошондой эле аэродромдогу кыймылга тоскоолдук жаратпастан аба кемелерин тейлөө үчүн шарттарды түзүү зарыл болгон учурларда каралууга тийиш.
214. Перрондорду долбоорлоодо жерде тейлөөнүн коопсуздугунун төмөнкү критерийлери эске алынууга тийиш:
1) персоналдын жана жабдуулардын коопсуз жана натыйжалуу кыймылын камсыз кылуу үчүн аба кемелеринин токтоочу орундарынын ортосунда жетиштүү аралык;
2) перрондун талаптагыдай маркировкасы, перрондогу белгилер жана перрондорду прожектордук жарыктандыруу;
3) жер үстүндөгү көмөкчү жабдууларды (GSE) топтоо жана сактоо үчүн тиешелүү зоналар;
4) стационардык жер үстүндөгү тейлөө каражаттарын жайгаштыруу;
5) жүктөрдү пакеттөө каражаттарын (ULD) сактоо үчүн зоналар;
6) күйүүчү май куюучу транспорт каражаттары, жер үстүндөгү көмөкчү жабдуулар (GSE) жана авариялык-куткаруу транспорт каражаттары үчүн тиешелүү кирүү жана чыгуу маршруттары;
7) жүргүнчүлөр үчүн так белгиленген жана даана көрүнгөн кирүү жана чыгуу жолдору;
8) жаңы технологияларды, анын ичинде электр транспорт каражаттарын кубаттоо пункттарын, автономдуу транспорт каражаттарын жана башка технологияларды жайгаштыруу мүмкүнчүлүгү;
9) практикалык жактан мүмкүн болгон учурларда аба кемелеринин токтоочу орундарынын арткы бөлүгүндө кызматтык жолдорду жайгаштырууга жол бербөө;
10) адамдарды, жабдууларды жана инфраструктураны реактивдүү агымдын жана аба винтинин коштоочу агымынын таасиринен талаптагыдай коргоону камсыз кылуу.
Эскертүү. Перрондорду долбоорлоо жана маркировкалоо боюнча кошумча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 4-бөлүгүндө «Визуалдык каражаттар» жана Аэропортторду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9184) 1-бөлүгүндө «Башкы пландаштыруу» келтирилген.
215. Перрондун жалпы аянты аэродромдогу кыймылдын максималдуу эсептик интенсивдүүлүгүндө аны коопсуз жана ыкчам тейлөө мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга тийиш.
216. Перрондун ар бир бөлүгү ал тейлөөгө арналган аба кемелеринин кыймылынан келип чыгуучу жүктөмдөргө туруштук берүүгө жөндөмдүү болууга тийиш. Мында перрондун айрым участокторунда кыймылдын интенсивдүүлүгү жогору болушу мүмкүн экендиги, ал эми аба кемелеринин жай кыймылы же токтоп турушу натыйжасында мындай участоктор УКТга караганда жогору жүктөмдөргө дуушар болушу мүмкүн экендиги эске алынууга тийиш.
217. Перрондун эңкейиштери, анын ичинде аба кемесинин токтоочу ордундагы рулдоо тилкесинин эңкейиштери, анын бетинде суунун топтолушуна жол бербөө үчүн жетиштүү болууга тийиш. Мында перрондун бети суу агызууну камсыз кылуу талаптары жол берген чекте горизонталдык тегиздикке мүмкүн болушунча жакын болууга тийиш.
218. Аба кемесинин токтоочу ордунун максималдуу эңкейиши 1 %дан ашпоого тийиш.
219. Аба кемесинин токтоочу орду ага кирип жаткан же андан чыгып жаткан аба кемеси менен ага жакын жайгашкан имараттын, башка токтоочу орундагы аба кемесинин же башка объекттин ортосунда төмөнкү минималдуу коопсуз аралыктарды камсыз кылууга тийиш:
Коддук тамга | Минималдуу коопсуз аралык |
A | 3 м |
B | 3 м |
C | 4,5 м |
D | 7,5 м |
E | 7,5 м |
F | 7,5 м |
Өзгөчө жагдайлар болгон учурда ушул Эрежелердин 219-пунктунда көрсөтүлгөн коопсуз аралыктар аэровокзалга мурун жагы менен багытталган D, E же F коддук тамгалары бар аба кемелеринин токтоочу орундарында төмөнкү учурларда кыскартылышы мүмкүн:
1) аэровокзалдын, анын ичинде стационардык телескопиялык траптын жана аба кемесинин мурун бөлүгүнүн ортосунда;
2) телескопиялык трап менен визуалдык токтотуу системасынын жардамы менен азимут боюнча багыттоо камсыз кылынган аба кемесинин токтоочу ордунун кайсы болбосун бөлүгүнүн үстүндө.
Эскертүү. Перрондордо кызматтык жолдорду, ошондой эле жер үстүндөгү жабдууларды маневрлөө жана сактоо үчүн аянттарды куруу зарылдыгы да эске алынууга тийиш (жер үстүндөгү жабдууларды сактоо боюнча нускамалык материалды Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 2-бөлүгүнөн караңыз).
220. Аэропортто обочолонгон токтоочу жай бөлүнүүгө тийиш же аэродромдук диспетчердик пунктка мыйзамсыз кийлигишүүгө дуушар болгондугу белгилүү же болжолдонгон, же башка себептер боюнча обочолондуруп, аэродромдун кадимки ишмердүүлүгүнөн чыгаруу зарыл болгон аба кемесин жайгаштырууга ылайыктуу участок же участоктор жөнүндө маалымат берилүүгө тийиш.
221. Аба кемесинин обочолонгон токтоочу жайы мүмкүн болушунча максималдуу алыстыкта, бирок кандай болгон учурда да башка токтоочу жайлардан, имараттардан же коомдук жайлардан 100 мден жакын эмес аралыкта бөлүнүп берилүүгө тийиш. Мындай токтоочу жайды газ сактагычтар жана күйүүчү-майлоочу материалдар станциялары сыяктуу жер астындагы курулмалардын үстүндө, ошондой эле мүмкүн болушунча электр кабелдери же байланыш кабелдери өткөн жерлерде жайгаштырууга жол берилбейт.
222. Муздануу пайда болушу мүмкүн болгон аэродромдордо аба кемелерин музданууга каршы коргоо зонасы каралууга тийиш.
Эскертүү. Аба кемелерин музданууга каршы коргоо зонасын түзүүдө негизги көңүл аба кемелерин эксплуатациялоонун коопсуздугун жана натыйжалуулугун камсыз кылууга бурулат. Кошумча нускамалык материал Аба кемелерин жерде музданууга каршы коргоо боюнча колдонмодо (Doc 9640) камтылган.
223. Музданууга каршы коргоо зоналары аба кемелеринин токтоочу жайларында же учуп чыгуу үчүн пайдаланылуучу УКТга алып баруучу РЖлардын боюндагы өзүнчө алыскы аянтчаларда түзүлүүгө тийиш. Мында жер астындагы суулардын булгануусун болтурбоо үчүн ашыкча музданууга каршы суюктукту чогултуу жана коопсуз утилдештирүү үчүн тиешелүү дренаждык система каралууга тийиш.
224. Музданууга каршы коргоо зонасынын жайгашкан жерин аныктоодо аба кыймылынын көлөмү жана аба кемелеринин учуп чыгуу жыштыгы да эске алынууга тийиш.
1-эскертүү. Музданууга каршы коргоо зонасынын жайгашуусун аныктоочу негизги факторлордун бири — музданууга каршы иштетүүнүн коргоочу таасир этүү убактысы аба кемесине рулдоону аяктоого жана учуп чыгууга уруксат алууга мүмкүндүк бериши.
2-эскертүү. Алыскы зоналар аба кемеси учуп чыгуу үчүн УКТга рулдоо үчүн тандаган маршрут боюнча муздануу же төмөнкү кар бороону пайда болушу мүмкүн болгон өзгөрүлмө аба ырайы шарттарын эске алуу менен пландаштырылат.
225. Алыскы музданууга каршы коргоо зонасы ушул Эрежелердин 4-главасында көрсөтүлгөн тоскоолдуктарды чектөөчү беттердин чегинен тышкары жайгашууга, радионавигациялык каражаттардын ишине тоскоолдук жаратпоого жана иштетилген аба кемесине уруксат берүү үчүн аэродромдук диспетчердик пункттан толук көрүнүп турууга тийиш.
226. Алыскы музданууга каршы коргоо зонасы кыймылдын тездетилген агымын камсыз кыла тургандай, айланып өтүү мүмкүнчүлүгү бар жана аянтчага кирүүдө же андан чыгууда адаттан тыш рулдоо маневрлерин талап кылбагандай жайгаштырылууга тийиш.
Эскертүү. Музданууга каршы иштетүүнүн коргоочу таасир этүү убактысынын кыскарышына жол бербөө үчүн кыймылдагы аба кемесинин реактивдүү агымынын иштетилген же анын артынан рулдап бараткан башка аба кемелерине тийгизген таасирин эске алуу зарыл.
227. Музданууга каршы коргоо аянтчасы тиешелүү категориядагы эң чоң аба кемеси үчүн талап кылынган токтоочу жайдын өлчөмдөрүнө ылайык келүүгө тийиш. Мында аба кемесинин ар бир тарабында музданууга каршы коргоо каражаттарынын жүрүшү үчүн жасалма жабуусу бар кеминде 3,8 м бош мейкиндик каралууга тийиш.
1-эскертүү. Аба кемелерин музданууга каршы коргоо аянтчасы: 1) иштетилүүгө тийиш болгон аба кемесин токтотуу үчүн ички зонаны; 2) эки же андан көп мобилдүү музданууга каршы коргоо каражаттарынын кыймылы үчүн тышкы зонаны камтыйт.
2-эскертүү. Музданууга каршы коргоонун бир нече аянтчасы пайдаланылган учурда алардын ар бири үчүн музданууга каршы коргоо каражаттарынын өзүнчө жумушчу аянты каралууга жана жанаша жайгашкан аянтчалардын жумушчу аянттары бири-бирин жаппоого тийиш. Ошондой эле башка аба кемелеринин бул зонаны ушул Эрежелердин 231 жана 232-пункттарында көрсөтүлгөн коопсуз аралыктарды сактоо менен айланып өтүү мүмкүнчүлүгү эске алынууга тийиш.
228. Музданууга каршы коргоо аянтчаларынын зарыл саны метеорологиялык шарттарды, иштетилүүгө тийиш болгон аба кемелеринин түрүн, музданууга каршы суюктукту колдонуу ыкмасын, пайдаланылуучу чачыратуучу жабдуулардын түрүн жана өндүрүмдүүлүгүн, ошондой эле учуп чыгуулардын максималдуу жыштыгын эске алуу менен аныкталууга тийиш.
229. Музданууга каршы коргоо аянтчалары зонанын талаптагыдай дренажын камсыз кылуу жана аба кемесинин бетинен агып чыккан бардык ашыкча музданууга каршы суюктукту чогултуу үчүн тиешелүү эңкейиштерге ээ болууга тийиш. Мүмкүн болушунча узунунан эңкейиш минималдуу болууга, ал эми туурасынан эңкейиш 1 %дан ашпоого тийиш.
230. Музданууга каршы коргоо аянтчалары алар арналган аба кемелеринин кыймылынан келип чыгуучу жүктөрдү көтөрө алууга тийиш. Мында музданууга каршы коргоо аянтчаларында, перрондордогудай эле, кыймыл интенсивдүүрөөк боло тургандыгы жана аба кемелери жай кыймылдагандыктан же токтоп тургандыктан, алар УКТга караганда жогору жүктөмдөргө дуушар боло тургандыгы эске алынууга тийиш.
231. Музданууга каршы коргоо аянтчасы аба кемелеринин токтоочу жайлары үчүн ушул Эрежелердин 219-пунктунда көрсөтүлгөн минималдуу коопсуз аралыкты камсыз кылууга тийиш. Эгерде аянтчанын конфигурациясы рулдоо учурунда айланып өтүүгө мүмкүндүк берсе, 3-1-таблицанын 13-графасында көрсөтүлгөн минималдуу бөлүү аралыктары каралууга тийиш.
232. Эгерде музданууга каршы коргоо зонасы үзгүлтүксүз пайдаланылуучу РЖга жанаша жайгашса, 3-1-таблицанын 11-графасында көрсөтүлгөн РЖ үчүн минималдуу бөлүү аралыгы камсыз кылынууга тийиш (3-4-сүрөттү караңыз).
233. Музданууга каршы иштетүү жүргүзүлгөн жерлерде суюктукту чогултуу үчүн өзүнчө дренаждык система каралууга тийиш. Ал суюктуктун кадимки жер үстүндөгү агын суулар менен аралашуусун болтурбоого жана жер астындагы суулардын булганышын алдын алууга тийиш.
Эскертүү. Аба кемесинин бетинен агып түшкөн ашыкча музданууга каршы суюктук жер астындагы сууларды булгоо коркунучун жаратат жана жабуунун бетинин кармашуу мүнөздөмөлөрүнө терс таасирин тийгизиши мүмкүн.
3-4-сүрөт. Музданууга каршы коргоо зонасындагы минималдуу бөлүү аралыгы
Ушул главада баяндалган техникалык талаптар аэродромдордун айланасындагы аба мейкиндигин тоскоолдуктардан эркин сактоону камсыз кылуу максатында белгиленет. Бул талаптар ушул аэродромдор үчүн пландаштырылган учууларды коопсуз аткарууну камсыз кылууга жана алардын айланасындагы тоскоолдуктардын санынын көбөйүшүнөн улам аэродромдорду пайдаланууга мүмкүн болбой калган жагдайлардын алдын алууга багытталган.
Бул максатка тоскоолдуктарды чектөөчү бир катар беттерди белгилөө аркылуу жетишилет. Аталган беттер аба мейкиндигинде жайгашкан объекттердин жол берилген бийиктик чектерин аныктайт.
Ушул главада көрсөтүлгөн тоскоолдуктарды чектөөчү беттерден чыгып турган объекттер айрым учурларда аспаптар боюнча конууга кирүү жол-жобосун же ага байланышкан айлампа боюнча визуалдык учуу жол-жобосун аткарууда тоскоолдуктардан өтүүнүн абсолюттук/салыштырмалуу бийиктигинин көбөйүшүнө алып келиши, ошондой эле учуу схемаларын иштеп чыгууга байланыштуу башка эксплуатациялык таасирлерди жаратышы мүмкүн.
234. Тышкы горизонталдык беттин болушун камсыз кылууга карата талаптар аэродромдогу эксплуатациялык шарттарды жана учуулардын татаалдыгын эске алуу менен КР ЖАО тарабынан аныкталат.
235. Коникалык бет — ички горизонталдык беттин тышкы чегинен эңкейиш менен өйдө жана капталдарга карай созулган бет.
236. Коникалык беттин чек аралары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) төмөнкү чек ара — ички горизонталдык беттин тышкы чек аралары менен дал келген чек ара;
2) жогорку чек ара — ички горизонталдык беттин үстүнөн белгиленген бийиктикте жайгашкан чек ара.
237. Коникалык беттин эңкейиши ички горизонталдык беттин тышкы тарабына перпендикуляр өткөрүлгөн вертикалдык тегиздикте өлчөнөт.
4-1-сүрөт. Тоскоолдуктарды чектөөчү беттер
238. Ички горизонталдык бет — аэродромдун жана аэродромго чектеш аймактын үстүндө горизонталдык тегиздикте жайгашкан бет.
239. Ички горизонталдык беттин радиусу же тышкы чек аралары ушул максат үчүн белгиленген баштапкы чекиттен (чекиттерден) өлчөнөт.
Эскертүү. Ички горизонталдык бет сөзсүз түрдө тегерек формада болууга тийиш эмес.
240. Ички горизонталдык беттин бийиктиги ушул максат үчүн белгиленген баштапкы абсолюттук бийиктиктен өлчөнөт.
241. Конууга кирүү бети — УКТнын босогосунун алдында жайгашкан эңкейиш бет же бир нече беттердин айкалышы.
242. Конууга кирүү бетинин чек аралары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) белгиленген узундуктагы ички чек ара, ал горизонталдуу жайгашып, УКТнын октук сызыгынын уландысына тик өтөт жана босогонун алдында белгиленген аралыкта жайгашат;
2) ички чек аранын учтарынан башталган жана УКТнын октук сызыгынын уландысынан белгиленген бурч боюнча бир калыпта эки тарапка тараган эки каптал чек ара;
3) ички чек арага параллелдүү тышкы чек ара;
4) каптал жылышы бар конууга кирүүлөрдү, жылыштырылган конууга кирүүлөрдү же ийри сызыктуу конууга кирүүлөрдү пайдаланууда жогоруда көрсөтүлгөн беттер айырмаланат. Атап айтканда, эки каптал чек ара ички чек аранын учтарынан башталып, каптал жылышы бар конууга кирүүдө, жылыштырылган конууга кирүүдө же ийри сызыктуу конууга кирүүдө колдонулуучу учуу траекториясынын сызыгы аркылуу өткөн октук сызыктын уландысынан белгиленген бурч боюнча бир калыпта эки тарапка тарайт.
243. Ички чек аранын абсолюттук бийиктиги босогонун ортоңку чекитинин абсолюттук бийиктигине барабар болот.
244. Конууга кирүү бетинин эңкейиши (же эңкейиштери) УКТнын октук сызыгы аркылуу өткөн вертикалдык тегиздикте өлчөнөт жана бул бет бүт узундугу боюнча октук сызыкты камтыйт. Каптал жылышы бар конууга кирүүдө же ийри сызыктуу конууга кирүүдө ал учуу траекториясынын сызыгы аркылуу өткөн октук сызыкты камтыйт.
245. Ички конууга кирүү бети — бул конууга кирүү бетинин тик бурчтуу бөлүгү болуп саналат жана ал босогонун түздөн-түз алдында жайгашат.
4-2-сүрөт. Тоскоолдуктарды чектөөчү беттер: ички конууга кирүү бети, ички өтмө бет жана үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бети
246. Ички конууга кирүү бетинин чек аралары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) ички чек ара, ал конууга кирүү бетинин ички чек арасы жайгашкан жерде жайгашат, бирок өзүнчө белгиленген узундукка ээ болот;
2) ички чек аранын учтарынан башталган жана УКТнын октук сызыгы аркылуу өткөн вертикалдык тегиздикке параллель өткөн эки каптал чек ара;
3) ички чек арага параллель болгон тышкы чек ара.
247. Өтмө бет — тилкенин каптал чек арасы жана конууга кирүү бетинин каптал чек арасынын бир бөлүгү боюнча жайгашкан татаал бет болуп саналат, ал өйдө жана капталдарга карай ички горизонталдык бетке чейин созулат.
248. Өтмө беттин чек аралары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) төмөнкү чек ара, ал конууга кирүү бетинин каптал чек арасынын ички горизонталдык бет менен кесилишкен жеринен башталып, конууга кирүү бетинин каптал чек арасы боюнча ылдый карай анын ички чек арасына чейин созулат жана андан ары тилкенин боюнда УКТнын октук сызыгына параллель өтөт;
2) жогорку чек ара, ички горизонталдык беттин тегиздигинде жайгашкан чек ара.
249. Төмөнкү чек арадагы чекиттин абсолюттук бийиктиги:
1) конууга кирүү бетинин каптал чек арасы боюнча — конууга кирүү бетинин ошол чекиттеги абсолюттук бийиктигине барабар болот;
2) тилке боюнча — УКТнын октук сызыгынын уландысындагы эң жакын чекиттин абсолюттук бийиктигине барабар болот.
2) пунктчадан улам тилке боюнча өтмө бет УКТнын профили ийри сызыктуу болгондо ийри сызыктуу, ал эми УКТнын профили түз сызыктуу болгондо тегиздик түрүндө болот. Өтмө беттин ички горизонталдык бет менен кесилиши да УКТнын профилине жараша ийри сызыктуу же түз сызыктуу болот.
250. Өтмө беттин эңкейиши УКТнын октук сызыгына тик өткөрүлгөн вертикалдык тегиздикте өлчөнөт.
251. Ички өтмө бет — өтмө бетке окшош, бирок УКТга жакыныраак жайгашкан бет.
252. Ички өтмө беттин чек аралары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) төмөнкү чек ара — ички конууга кирүү бетинин аягынан башталып, ички конууга кирүү бетинин каптал чек арасы боюнча ушул беттин ички чек арасына чейин ылдый карай созулат, андан кийин тилке боюнча УКТнын октук сызыгына параллель түрдө үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бетинин ички чек арасына чейин өтөт жана андан ары ушул беттин каптал чек арасы боюнча анын ички горизонталдык бет менен кесилишкен чекитине чейин өйдө карай созулат;
2) жогорку чек ара, ички горизонталдык беттин тегиздигинде жайгашкан чек ара.
253. Төмөнкү чек арадагы чекиттин абсолюттук бийиктиги:
1) конууга кирүү бетинин жана үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бетинин каптал чек аралары боюнча — тиешелүү беттин ошол чекиттеги абсолюттук бийиктигине барабар болот;
2) тилке боюнча — УКТнын октук сызыгынын уландысындагы эң жакын чекиттин абсолюттук бийиктигине барабар болот.
1) пунктчадан улам тилке боюнча ички өтмө бет УКТнын профили ийри сызыктуу болгондо ийри сызыктуу, ал эми УКТнын профили түз сызыктуу болгондо тегиздик түрүндө болот. Ички өтмө беттин ички горизонталдык бет менен кесилиши да УКТнын профилине жараша ийри сызыктуу же түз сызыктуу болот.
254. Ички өтмө беттин эңкейиши УКТнын октук сызыгына тик өткөрүлгөн вертикалдык тегиздикте өлчөнөт.
255. Үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бети — босогодон кийин белгиленген аралыкта жайгашкан жана ички өтмө беттердин ортосунда созулган эңкейиш бет.
256. Үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бетинин чек аралары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) ички чек ара — босогодон белгиленген аралыкта жайгашкан жана УКТнын октук сызыгына карата горизонталдуу жана тик өткөн чек ара;
2) эки каптал чек ара — ички чек аранын учтарынан башталып, УКТнын октук сызыгын камтыган вертикалдык тегиздиктен белгиленген бурч боюнча бир калыпта эки тарапка тараган чек аралар;
3) тышкы чек ара — ички чек арага параллель өткөн чек ара.
257. Ички чек аранын абсолюттук бийиктиги УКТнын октук сызыгы боюнча ички чек ара жайгашкан чекиттин абсолюттук бийиктигине барабар болот.
258. Үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бетинин эңкейиши УКТнын октук сызыгын камтыган вертикалдык тегиздикте өлчөнөт.
259. Учуп чыгууда бийиктик алуу бети — УКТнын же тоскоолдуктардан эркин тилкенин аягынан ары карай созулган эңкейиш тегиздик же башка белгиленген бет.
260. Учуп чыгууда бийиктик алуу бетинин чек аралары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) ички чек ара — УКТнын октук сызыгына карата горизонталдуу жана тик өткөн чек ара, ал УКТнын же тоскоолдуктардан эркин тилкенин аягында жайгашат; эгерде тоскоолдуктардан эркин тилке бар болсо жана анын узундугу белгиленген эсептик мааниден ашса, анда чек ара ошол тилкенин аягында жайгашат;
2) эки каптал чек ара — ички чек аранын учтарынан башталып, учуп чыгуу траекториясынан белгиленген бурч боюнча бир калыпта эки тарапка тараган жана белгиленген акыркы тууралыкка чейин уланган чек аралар;
3) тышкы чек ара — ички чек арага параллель өткөн горизонталдуу жана тик чек ара, ал учуп чыгуудагы көтөрүлүү бетинин акыркы чекитин түзөт.
261. Ички чек аранын абсолюттук бийиктиги УКТнын октук сызыгынын уландысындагы эң жогорку чекиттин абсолюттук бийиктигине барабар болот. Бирок тоскоолдуктардан эркин тилке бар болгон учурда, абсолюттук бийиктик тоскоолдуктардан эркин тилкенин бетиндеги эң жогорку чекиттин абсолюттук бийиктигине барабар болот.
262. Учуп чыгууда бийиктик алуу бетинин эңкейиши УКТнын октук сызыгын камтыган вертикалдык тегиздикте өлчөнөт.
263. Эгерде учуп чыгууда бийиктик алуу траекториясы бурулушту камтыса, учуп чыгууда бийиктик алуу бети горизонталдык тегиздикте октук сызыкка өткөрүлгөн нормалдарды камтыган татаал бет болуп саналат; анын октук сызыгынын эңкейиши түз сызыктуу учуп чыгуу траекториясы үчүн белгиленген эңкейишке барабар болот.
Ушул параграфта көрсөтүлгөн тоскоолдуктарды чектөөчү беттерге карата талаптар УКТнын болжолдонгон пайдаланылышын, башкача айтканда учуп чыгуу же конуу үчүн пайдаланылышын, ошондой эле конууга кирүүнүн түрүн эске алуу менен белгиленет.
264. Жабдылбаган УКТ үчүн төмөнкү тоскоолдуктарды чектөөчү беттер белгиленет:
1) коникалык бет;
2) ички горизонталдык бет;
3) конууга кирүү бети;
4) өтмө бет.
265. Тоскоолдуктарды чектөөчү беттердин эңкейиштери жана өлчөмдөрү 4-1-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден ашпоого тийиш, ал эми башка өлчөмдөрү ушул таблицада көрсөтүлгөн маанилерден кем болбоого тийиш.
266. Өлчөмү боюнча жаңы же чоңойтулган объекттердин өтмө беттен өтүп кетишине жол берилбейт. Өзгөчө учур катары, КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча жаңы же чоңойтулган объект учурдагы кыймылсыз объект тарабынан көлөкөлөндүрүлөрү аныкталса, мындай объектке уруксат берилиши мүмкүн.
267. Өлчөмү боюнча жаңы же чоңойтулган объекттердин коникалык беттен өтүп кетишине жол берилбейт. Өзгөчө учур катары, КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча же мындай авиациялык изилдөө жүргүзүлгөндөн кийин объект учурдагы кыймылсыз объект тарабынан көлөкөлөндүрүлөрү аныкталса жана бул объект аба кемелеринин учуу коопсуздугуна же учуулардын үзгүлтүксүздүгүнө олуттуу терс таасир тийгизбей тургандыгы белгиленсе, мындай объектке уруксат берилиши мүмкүн.
268. Ушул Эрежелердин 264-пунктунда каралган беттердин кайсынысынан болбосун чыгып турган учурдагы объекттер мүмкүн болушунча жоюлууга тийиш, буга КР ЖАО тарабынан жүргүзүлгөн комиссиялык аэронавигациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча мындай объект учурдагы кыймылсыз объект менен көлөкөлөнгөн же мындай объект учуулардын коопсуздугуна терс таасир тийгизбей тургандыгы же аба кемелеринин учууларынын үзгүлтүксүздүгүнө олуттуу таасир этпей тургандыгы аныкталган учурлар кирбейт.
Айрым учурларда учуу тилкесинин туурасынан же узунунан кеткен эңкейиштеринен улам конууга кирүү бетинин ички чек арасы же анын айрым бөлүктөрү учуу тилкесинин тиешелүү абсолюттук бийиктигинен төмөн жайгашышы мүмкүн. Бул учуу тилкеси конууга кирүү бетинин ички чек арасына ылайык келтирүү үчүн тегизделүүгө тийиш дегенди билдирбейт. Ошондой эле учуу тилкесинин аягынан ары жайгашкан, конууга кирүү бетинен чыгып турган, бирок учуу тилкесинин деңгээлинен төмөн болгон жер участоктору же объекттер жоюлууга тийиш дегенди билдирбейт, буга алар аба кемелери үчүн коркунуч жаратышы мүмкүн деп эсептелген учурлар кирбейт.
269. Аспаптар боюнча конууга кирүү жабдууларын орнотуу пландаштырылган курулуштарды кароодо мындай жабдууларды орнотуу тоскоолдуктарды чектөөчү кыйла катуу талаптарды киргизүүгө алып келиши мүмкүн экендиги эске алынууга тийиш.
270. Аспаптар боюнча эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ үчүн төмөнкү тоскоолдуктарды чектөөчү беттер белгиленет:
1) коникалык бет;
2) ички горизонталдык бет;
3) конууга кирүү бети;
4) өтмө бет.
271. Тоскоолдуктарды чектөөчү беттердин эңкейиштери жана өлчөмдөрү 4-1-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден ашпоого тийиш, ал эми башка өлчөмдөрү ушул таблицада көрсөтүлгөн маанилерден кем болбоого тийиш. Мында конууга кирүү бетинин горизонталдык бөлүгүнүн узундугу эсепке алынбайт.
272. Конууга кирүү бети эңкейиши 2,5 % болгон сызык төмөнкү тегиздиктерди кесип өткөн чекиттин үстүндө жайгашат:
1) босогодон 150 м аралыкта жайгашкан горизонталдык тегиздик;
2) тоскоолдуктардан өтүүнүн абсолюттук/салыштырмалуу бийиктигин (ОСА/Н) аныктоочу эң жогорку чекит аркылуу өткөн горизонталдык тегиздик.
Бул эки тегиздиктин кайсынысы жогорураак болсо, ошол колдонулат.
273. Өлчөмү боюнча жаңы же чоңойтулган объекттердин конууга кирүү бетинен жана өтмө беттен ички чек арадан 3000 м аралыктагы зонада чыгып кетишине жол берилбейт. Өзгөчө учур катары, КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча жаңы же чоңойтулган объект учурдагы кыймылсыз объект тарабынан көлөкөлөндүрүлөрү аныкталса, мындай объектке уруксат берилиши мүмкүн.
4-1-таблица.
Конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын тоскоолдуктарды чектөөчү беттеринин өлчөмдөрү жана эңкейиштери
Беттер жана өлчөмдөрү | УКТнын классификациясы | ||||||||||||||||||||
Жабдылбаган УКТ Коддук номер | Так эмес конуу үчүн УКТ Коддук номер | Так конуу үчүн УКТ | |||||||||||||||||||
I категория | II же III категория | ||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 1, 2 | 3 | 4 | 1, 2 | 3, 4 | 3, 4 | ||||||||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | |||||||||||
КОНУСТУК | |||||||||||||||||||||
Эңкейиш Бийиктик | 5% 35 м | 5% 55 м | 5% 75 м | 5% 100м | 5% 60 м | 5% 75 м | 5% 100 м | 5% 60 м | 5% 100 м | 5% 100 м | |||||||||||
ИЧКИ ГОРИЗОНТАЛДЫК | |||||||||||||||||||||
Бийиктик Радиус | 45 м 2000м | 45 м 2500м | 45 м 4000м | 45 м 4000м | 45 м 3500м | 45 м 4000 м | 45 м 4000м | 45 м 3500м | 45 м 4000м | 45 м 4000м | |||||||||||
ИЧКИ КОНУУГА КИРҮҮ БЕТИ | |||||||||||||||||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | |||||||||||
Туурасы Босогодон чейинки аралык Узундугу Эңкейиши | -
- - | -
- - | -
- - | -
- -
| -
- -
| -
- - | -
- - | 90 м 60 м
900 м 2,5% | 120 м
60 м 900 м 2% | 120 мд 60 м
900 м 2% | |||||||||||
КОНУУГА КИРҮҮ БЕТИ | |||||||||||||||||||||
Ички чек арасынын узундугу | 60 м | 80 м | 150 м | 150 м | 150 м | 300 м | 300 м | 150 м | 300 м | 300 м | |||||||||||
Босогодон чейинки аралык | 30 м | 60 м | 60 м | 60 м | 60 м | 60 м | 60 м | 60 м | 60 м | 60 м | |||||||||||
Кеңейиши (ар бир тарапка) | 10% | 10% | 10% | 10% | 15% | 15% | 15% | 15% | 15% | 15% | |||||||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | |||||||||||
Биринчи сектор |
| ||||||||||||||||||||
Узундугу Эңкейиши | 1600м 5% | 2500м 4% | 3000м 3,33% | 3000м 2,5% | 2500м 3,33% | 3000м 2% | 3000м
2% | 3000м 2,5% | 3000м
2% | 3000м 2% |
| ||||||||||
Экинчи сектор |
| ||||||||||||||||||||
Узундугу сс | - - | - - | - - | - - | - - | 3600м 2,5% | 3600м
2,5% | 12000м 3% | 3600м
2,5% | 3600м 2,5% |
| ||||||||||
Горизонтальный сектор |
| ||||||||||||||||||||
Узундугу Жалпы узундугу | - - | - - | - - | - - | - - | 8400м 15000м | 8400м
15000м | -
15000м | 8400м
15000м | 8400м 15000м |
| ||||||||||
ӨТКӨӨЛ БЕТ |
| ||||||||||||||||||||
Эңкейиши | 20% | 20% | 14,3% | 14,3% | 20% | 14,3% | 14,3% | 14,3% | 14,3% | 14,3% |
| ||||||||||
ИЧКИ ӨТКӨӨЛ БЕТ |
| ||||||||||||||||||||
Эңкейиши | - | - | - | - | - | - | - | 40% | 33,3% | 33,3% |
| ||||||||||
ҮЗГҮЛТҮККӨ УЧУРАТЫЛГАН КОНУУ БЕТИ |
| ||||||||||||||||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| ||||||||||
Ички чек арасынын узундугу Босогодон чейинки аралык Кеңейиши (ар бир тарапка)) Эңкейиши | -
-
-
- | -
-
-
- | -
-
-
- | -
-
-
- | -
-
-
- | -
-
-
- | -
-
-
-
| 90 м
10%
4% | 120 м
1800м
10%
3,33% | 120 м
1800м
10%
3,33% |
| ||||||||||
А. Бардык өлчөөлөр, эгерде атайын башкача көрсөтүлбөсө, горизонталдык тегиздикте жүргүзүлөт.
Б. Өзгөрмө узундук (272 жана 280-пункттарды караңыз).
В. Тилкенин аягына чейинки аралык.
Г. Тилкенин аягына же УКТнын аягына чейинки аралык, алардын кайсынысы азыраак болсо, ошол алынат.
Д. F коддук тамгасы үчүн (1-1-таблицанын (3)-тилкеси) туурасы 155 мге чейин көбөйтүлөт. Тоскоолдуктардан эркин зонанын чектерин бузуу: F коддук тамгасына ылайык келген жана экинчи айлампага кетүүдө белгиленген учуу траекториясын сактоо үчүн багыт берүүчү командаларды камсыз кылган санариптик борттук жабдуулар менен жабдылган аба кемелерине тиешелүү маалыматтар боюнча эксплуатациялык чаралар жана авиациялык изилдөө жүргүзүлөт.
274. Ички чек арадан 3000 мден ашык аралыкта жайгашкан конууга кирүү бетинен, коникалык беттен же ички горизонталдык беттен жаңы объекттердин же өлчөмү чоңойтулган учурдагы объекттердин чыгып турушуна жол берилбейт. Бирок КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында мындай объект учурдагы кыймылсыз объект тарабынан көлөкөлөнөрү аныкталса же ал объект учуу коопсуздугуна терс таасир тийгизбей тургандыгы же аба кемелеринин үзгүлтүксүз учууларына олуттуу таасир этпей тургандыгы белгиленсе, ага жол берилиши мүмкүн.
275. 270-пунктта көрсөтүлгөн беттердин кайсынысынан болбосун чыгып турган учурдагы объекттер жоюлууга тийиш. Бирок КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында мындай объект учурдагы кыймылсыз объект тарабынан көлөкөлөнөрү аныкталса же ал объект учуу коопсуздугуна терс таасир тийгизбей тургандыгы же аба кемелеринин үзгүлтүксүз учууларына олуттуу таасир этпей тургандыгы белгиленсе, аны сактап калууга уруксат берилет.
Айрым учурларда учуу тилкесинин туурасынан же узунунан болгон эңкейиштерине байланыштуу конууга кирүү бетинин ички чек арасы же анын айрым бөлүктөрү учуу тилкесинин тиешелүү абсолюттук бийиктигинен төмөн жайгашышы мүмкүн. Бул учуу тилкесин конууга кирүү бетинин ички чек арасына ылайыкташтыруу үчүн сөзсүз түрдө кайра пландаштыруу керек дегенди билдирбейт. Ошондой эле учуу тилкесинин аягынан ары жайгашып, конууга кирүү бетинен чыгып турган, бирок учуу тилкесинин деңгээлинен төмөн жайгашкан жер тилкелери же объекттер, эгерде алар аба кемелери үчүн коркунуч жаратпаса, милдеттүү түрдө жоюлушу керек дегенди билдирбейт.
276. I категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ үчүн төмөнкү тоскоолдуктарды чектөөчү беттер белгиленет:
1) коникалык бет;
2) ички горизонталдык бет;
3) конууга кирүү бети;
4) өтмө беттер.
277. I категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ үчүн кошумча түрдө төмөнкү тоскоолдуктарды чектөөчү беттерди белгилөө керек:
1) ички конууга кирүү бети;
2) ички өтмө беттер;
3) үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бети.
278. II же III категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ үчүн төмөнкү тоскоолдуктарды чектөөчү беттер белгиленет:
1) коникалык бет;
2) ички горизонталдык бет;
3) конууга кирүү бети жана ички конууга кирүү бети;
4) өтмө беттер;
5) ички өтмө беттер;
6) үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бети.
279. Бул беттердин салыштырмалуу бийиктиктери жана эңкейиштери 4-1-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден ашпоого тийиш, ал эми башка өлчөмдөрү ошол эле таблицада көрсөтүлгөн өлчөмдөрдөн кем болбоого тийиш. Конууга кирүү бетинин горизонталдык бөлүгүнүн өлчөмдөрү бул талапка кирбейт.
280. Конууга кирүү бети эңкейиши 2,5 % болгон сызык төмөнкү тегиздиктердин кайсынысы жогорураак болсо, ошол тегиздик менен кесилишкен чекиттен баштап горизонталдуу жайгашат:
1) босогонун абсолюттук бийиктигинен 150 м жогору жайгашкан горизонталдык тегиздик;
2) тоскоолдуктардан өтүүнүн минималдуу коопсуз бийиктигин аныктоочу ар кандай объекттин эң жогорку чекити аркылуу өткөн горизонталдык тегиздик.
281. Морт объекттерден башка кыймылсыз объекттердин ички конууга кирүү бетинен, ички өтмө беттен жана үзүлгөн конууда экинчи айлампага кетүү бетинен чыгып турушуна жол берилбейт. Мындай морт объекттер өз функцияларын аткаруу үчүн учуу тилкесинде жайгаштырылууга тийиш болгон учурларда гана жол берилет.
УКТ конуу үчүн пайдаланылган учурда бул беттердин үстүндө кыймылдуу объекттердин болушуна да жол берилбейт.
282. Жаңы объекттердин же өлчөмү чоңойтулган учурдагы объекттердин конууга кирүү бетинен же өтмө беттен чыгып турушуна жол берилбейт. Бирок КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында жаңы же чоңойтулган объект учурдагы кыймылсыз объект тарабынан көлөкөлөнөрү аныкталса, мындай объектке уруксат берилет.
283. Жаңы объекттердин же өлчөмү чоңойтулган учурдагы объекттердин коникалык беттен жана ички горизонталдык беттен чыгып турушуна жол берилбейт. Бирок КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында объект учурдагы кыймылсыз объект тарабынан көлөкөлөнөрү аныкталса же мындай изилдөөнүн натыйжасында объект учуу коопсуздугуна терс таасир тийгизбей турганы же аба кемелеринин үзгүлтүксүз учууларына олуттуу таасир этпей турганы аныкталса, ага уруксат берилет.
284. Конууга кирүү бетинен, өтмө беттен, коникалык беттен жана горизонталдык беттен чыгып турган учурдагы объекттер жоюлууга тийиш. Бирок КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында объект учурдагы кыймылсыз объект тарабынан көлөкөлөнөрү аныкталса же ал объект учуу коопсуздугуна терс таасир тийгизбей турганы же аба кемелеринин үзгүлтүксүз учууларына олуттуу таасир этпей турганы белгиленсе, аны сактап калууга жол берилет.
Айрым учурларда учуу тилкесинин туурасынан жана узунунан болгон эңкейиштерине байланыштуу конууга кирүү бетинин ички чек арасы же анын айрым бөлүктөрү учуу тилкесинин тиешелүү абсолюттук бийиктигинен төмөн жайгашышы мүмкүн. Бул учуу тилкесин конууга кирүү бетинин ички чек арасына ылайыкташтыруу үчүн сөзсүз түрдө кайра пландаштыруу керек дегенди билдирбейт. Ошондой эле учуу тилкесинин аягынан ары жайгашып, конууга кирүү бетинен чыгып турган, бирок учуу тилкесинин деңгээлинен төмөн жайгашкан жер тилкелери же объекттер, эгерде алар аба кемелери үчүн коркунуч жаратпаса, милдеттүү түрдө жоюлушу керек дегенди билдирбейт.
285. Учуп чыгуу үчүн арналган УКТ үчүн учуп чыгууда бийиктик алуу бети белгиленет.
286. Бул беттин өлчөмдөрү 4-2-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден кем болбоого тийиш. Бирок учуп чыгуудан кийин аба кемелеринин учушун жөнгө салуучу белгиленген жол-жоболорго ылайык келген так аныкталган траектория болгондо, каптал чек аралардын таралышы ошол траекторияга ылайык өзгөртүлүшү мүмкүн.
287. Аэродромду эксплуатациялоочу ушул УКТ тейлөөгө арналган аба кемелеринин эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүн изилдеп, критикалык шарттарда учууларды аткаруу зарыл болгон учурда 4-2-таблицада көрсөтүлгөн эңкейишти азайтуу канчалык максатка ылайыктуу экендигин аныктоого тийиш. 4-2-таблицада көрсөтүлгөн эңкейишти азайтуу КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыктары менен аныкталат. Эгерде көрсөтүлгөн эңкейиш азайтылса, учуп чыгууда бийиктик алуу бетинин узундугу салыштырмалуу 300 м бийиктикке чейин учуулардын коопсуздугун камсыз кыла тургандай тиешелүү түрдө түзөтүлүүгө тийиш.
Эгерде жергиликтүү атмосфералык шарттар деңиз деңгээлиндеги стандарттык атмосфералык шарттардан олуттуу айырмаланса, 4-2-таблицада көрсөтүлгөн эңкейишти азайтуу максатка ылайыктуу. Эңкейишти азайтуу даражасы жергиликтүү атмосфералык шарттардын деңиз деңгээлиндеги стандарттык атмосфералык шарттардан четтөө өлчөмүнө, ушул УКТ тейлөөгө арналган аба кемелеринин эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүнө жана ошол аба кемелерин эксплуатациялоого коюлган талаптарга жараша болот.
288. Жаңы объекттердин же өлчөмү чоңойтулган учурдагы объекттердин учуп чыгууда бийиктик алуу бетинен чыгып турушуна жол берилбейт. Бирок КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында жаңы же өлчөмү чоңойтулган учурдагы объект учурдагы кыймылсыз объект менен көлөкөлөнөрү аныкталган учурлар буга кирбейт.
289. Эгерде бир дагы объект 2 % (1:50) эңкейиштүү учуп чыгууда бийиктик алуу бетине жетпесе, жаңы объекттер учурдагы тоскоолдуктардан эркин бетти сактоо же 1,6 % (1:62,5) эңкейиш башталган чекитке чейин созулган бетти сактоо максатында чектелүүгө тийиш.
290. Учуп чыгууда бийиктик алуу бетинен чыгып турган учурдагы объекттер жоюлууга тийиш, буга КР ЖАО жүргүзгөн аэронавигациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча объект учурдагы кыймылсыз объект менен көлөкөлөнгөн же мындай объект учуулардын коопсуздугуна терс таасир тийгизбей тургандыгы же аба кемелеринин учууларынын үзгүлтүксүздүгүнө олуттуу таасир этпей тургандыгы аныкталган учурлар кирбейт.
Айрым учурларда учуу тилкесинин же тоскоолдуктардан эркин тилкенин туурасынан кеткен эңкейиштеринен улам учуп чыгууда бийиктик алуу бетинин ички чек арасынын айрым бөлүктөрү учуу тилкесинин же тоскоолдуктардан эркин тилкенин тиешелүү абсолюттук бийиктигинен төмөн жайгашышы мүмкүн. Бул учуу тилкеси же тоскоолдуктардан эркин тилке учуп чыгууда бийиктик алуу бетинин ички чек арасына ылайык келтирүү үчүн тегизделүүгө тийиш дегенди билдирбейт. Ошондой эле учуу тилкесинин же тоскоолдуктардан эркин тилкенин аягынан ары жайгашкан, учуп чыгууда бийиктик алуу бетинен чыгып турган, бирок учуу тилкесинин же тоскоолдуктардан эркин тилкенин деңгээлинен төмөн болгон жер участоктору же объекттер жоюлууга тийиш дегенди билдирбейт, буга алар аба кемелери үчүн коркунуч жаратышы мүмкүн деп эсептелген учурлар кирбейт. Туурасынан кеткен эңкейиштердин айырмасы байкалган тоскоолдуктардан эркин тилке менен учуу тилкесинин кошулган жерине да ушундай эле жоболор колдонулат.
4-2-таблица.
Тоскоолдуктарды чектөөчү беттердин өлчөмдөрү жана эңкейиштери
Беттер жана өлчөмдөрү | Коддук номер Учуп чыгуу үчүн арналган УКТ | ||
1 | 2 | 3 же 4 | |
УЧУП ЧЫГУУДАН КИЙИНКИ БИЙИКТИК АЛУУ БЕТИ | |||
Ички чек арасынын узундугу | 60 м | 80 м | 180 м |
Учуп чыгуу тилкесинин аягынан чейинки аралык | 30 м | 60 м | 60 м |
Кеңейиши (ар бир тарапка) | 10% | 10% | 12,5% |
Акыркы туурасы | 380 м | 580 | 1200 м 1800 мв |
Узундугу | 1 600 м | 2 500 м | 15 000 м |
Эңкейиши | 5% | 4% | 2%г |
а. Бардык өлчөмдөр, эгерде атайын башкача көрсөтүлбөсө, горизонталдык тегиздикте берилет.
б. Эгерде тоскоолдуктардан эркин тилкенин узундугу белгиленген аралыктан ашса, учуп чыгууда бийиктик алуу бети тоскоолдуктардан эркин тилкенин аягынан башталат.
в. Түнкү убакта визуалдык метеорологиялык шарттарда (ВМУ) жана аспаптык метеорологиялык шарттарда (ПМУ) учууларды аткарууда, эгерде белгиленген учуу багытынын сызыгы 15°дан ашык бурулушту камтыса, аралык 1800 мге чейин көбөйтүлөт.
г. 287 жана 289-пункттарды караңыз.
291. Тоскоолдуктарды чектөөчү беттерден тышкары жайгашкан жана ушул Эрежелерде белгиленген бийиктиктен ашкан объекттерди жайгаштыруу же куруу пландаштырылган учурда алар КР ЖАО менен макулдашылууга тийиш.
Мындай макулдашуу сунушталган курулуштун аба кемелеринин учууларынын коопсуздугуна тийгизүүчү таасирин баалоо үчүн авиациялык изилдөө жүргүзүү максатында жүзөгө ашырылат.
292. Тоскоолдуктарды чектөөчү беттерден тышкары жайгашкан зоналардагы объекттер, эгерде КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында алардын аба кемелери үчүн коркунуч жаратышы мүмкүн экендиги аныкталса, тоскоолдук катары каралууга тийиш.
Мындай изилдөөнү даярдоодо каралып жаткан учуулардын мүнөзүн эске алууга, ошондой эле күндүзгү жана түнкү учуулар үчүн өзүнчө талаптарды белгилөөгө жол берилет.
293. Конууга кирүү бетинен чыгып турбаган, бирок визуалдык же визуалдык эмес каражаттардын оптималдуу жайгашуусуна же иштөөсүнө терс таасир тийгизиши мүмкүн болгон объекттер мүмкүн болушунча жоюлууга тийиш.
294. Эгерде КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында объект аэродромдун жумушчу аянтында же ички горизонталдык жана коникалык беттердин чектеринде аба кемелеринин коопсуз учууларына коркунуч жаратышы мүмкүн экендиги аныкталса, мындай объект тоскоолдук катары каралууга тийиш.
Белгилүү шарттарда ушул Главанын §1-бөлүмүндө көрсөтүлгөн беттердин биринен да чыгып турбаган объекттер да аба кемелеринин коопсуз учуулары үчүн коркунуч жаратышы мүмкүн.
295. Аэродромдун контрольдук чекитинен (АКЧ) 20 км радиустагы аймакта жеке жана юридикалык жактар төмөнкү объекттерди долбоорлоону, курууну, жайгаштырууну, кеңейтүүнү, реконструкциялоону же техникалык жактан кайра жабдууну КР ЖАО менен макулдашат:
1) турак жайларды, башка имараттарды жана курулмаларды;
2) бийик байланыш линияларын жана жогорку чыңалуудагы электр берүү линияларын;
3) радиоэлектромагниттик нурлануунун булагы болуп саналган объекттерди;
4) жарылуу коркунучу бар объекттерди;
5) ишмердүүлүгү аэродром районунда көрүнүүнүн начарлашына алып келиши мүмкүн болгон өнөр жай жана башка ишканаларды, имараттарды жана курулмаларды.
296. Аэродромго жакын аймактын чегинде шаарларды жана калктуу конуштарды өнүктүрүү аба кемелеринин учууларынын коопсуздугу боюнча талаптарды сактоо менен КР ЖАО менен макулдашылууга тийиш.
297. Эгерде макулдашылган объектти ишке ашырууга макулдук берилген күндөн тартып 5 жылдын ичинде башталбаса, берилген макулдашуу күчүн жоготот.
298. Аэродромдордун аймагына жанаша жайгашкан жана АКЧдан 15 кмден аз аралыктагы жер тилкелеринде төмөнкүлөргө тыюу салынат:
1) тамак-аш калдыктарын топтолгон түрдө чыгарган объекттерди жана таштанды полигондорун жайгаштырууга;
2) канаттуулар менен жапайы жаныбарлардын топтолушуна өбөлгө түзгөн канаттуулар фермаларын, мал чарба фермаларын, союучу жайларды жана башка объекттерди курууга.
299. КР ЖАО менен макулдашуу үчүн жеке же юридикалык жак төмөнкү документтерди берет:
1) имараттарды жана курулмаларды куруу же реконструкциялоо маселелери боюнча, ошондой эле радио нурлантуучу түзүлүштөрдү жайгаштыруу боюнча:
а) курулуш объекттеринин тизмеси, алардын негизги мүнөздөмөлөрү жана багыты көрсөтүлгөн макулдашуу жөнүндө арыз;
радио нурлантуучу түзүлүштөр үчүн кошумча түрдө иштөө жыштыктары, кубаттуулугу, нурлануу багыты жана башка негизги параметрлери көрсөтүлөт;
б) объекттердин шаарга, калктуу конушка же аэродромго карата жайгашуусу жана алардын аэродромдон алыстыгы жөнүндө маалымат;
в) курулушта колдонулуучу радио мачталардын, антенналардын, курулуш крандарынын жана башка жабдуулардын бийиктиги жөнүндө маалымат;
г) курулуш жүргүзүлүүчү участоктордогу жер бетинин абсолюттук белгилери жөнүндө маалымат;
д) рельеф, калктуу аймактар жана курулуш объекттери көрсөтүлгөн карта же ситуациялык план, шаарга, калктуу конушка же аэродромго байланыштырылып берилет.
2) Байланыш жана электр берүү линияларын куруу маселелери боюнча:
а) трассанын участогу, объекттин негизги мүнөздөмөлөрү, ошондой эле линия өтүүчү калктуу конуштар көрсөтүлгөн макулдашуу жөнүндө арыз;
б) байланыш жана электр берүү линияларынын бийиктиги жөнүндө маалымат;
в) байланыш жана электр берүү линияларынын трассасы түшүрүлгөн карта же ситуациялык план, рельеф көрсөтүлүп, дүйнө тараптарына багытталган жана масштабы көрсөтүлгөн болушу керек.
а) башкы план долбоорун макулдашуу жөнүндө арыз, анда башкы план кайсы мөөнөткө иштелип чыккандыгы көрсөтүлөт;
б) учурдагы, долбоорлонуп жаткан жана келечектеги курулуштар, турак жайлар, өнөр жай жана башка зоналар, ошондой эле бийик имараттар жана курулмалар көрсөтүлгөн башкы план;
в) «Аба транспорту» бөлүгү боюнча түшүндүрмө кат, анда аба транспорту системасынын учурдагы абалы жана өнүгүү келечеги чагылдырылат;
г) шаар менен аэродромдун өз ара байланыш схемалары, ызы-чуу зоналарынын жана башка чектөө зоналарынын чек аралары көрсөтүлүп берилет.
300. Аэродромдун эксплуатанты аэродромдун аймагындагы, аба аркылуу келүү зоналарындагы жана аэродромго жакын аймактагы объекттерди жана тоскоолдуктарды эсепке алууну жана контролдоону жүзөгө ашырат, ошондой эле аба кемелеринин учууларынын коопсуздугуна таасир этиши мүмкүн болгон өзгөрүүлөр жөнүндө КР ЖАОго белгиленген тартипте маалымат берет.
Жеке жана юридикалык жактар ушул Эрежелерде каралган учурларда жана аймактарда объекттерди долбоорлоону, курууну, жайгаштырууну, кеңейтүүнү, реконструкциялоону же техникалык жактан кайра жабдууну КР ЖАО менен макулдашат.
Пландаштырылып жаткан объекттин аэродромду эксплуатациялоого, аба кемелеринин учууларынын коопсуздугуна жана үзгүлтүксүздүгүнө, ошондой эле аэродромдун инфраструктурасынын учурдагы жана келечектеги өнүгүшүнө мүмкүн болуучу таасирин аныктоо зарыл болгон учурда КР ЖАО материалдарды тиешелүү аэродромдун эксплуатантына кароого жөнөтөт.
Аэродромдун эксплуатанты берилген материалдарды аэродромдун мүнөздөмөлөрүн, тоскоолдуктарды чектөө беттерин, аэродромдук каражаттардын жана жабдуулардын жайгашуусун, колдонуудагы башкы планды жана аэродромдун инфраструктурасын өнүктүрүүнүн келечегин эске алуу менен карайт жана КР ЖАОге тиешелүү корутунду берет.
Кыргыз Республикасынын коргоосун жана улуттук коопсуздугун камсыз кылууга арналган объекттер тоскоолдуктарды чектөө беттеринен жогору чыгып турган учурда, аларды макулдашуу мүмкүнчүлүгү ушул Эрежелердин 4-главасынын § 2синде авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча же болгон кыймылсыз объект менен көлөкөлөнгөн учурда мындай ашып кетүүгө түздөн-түз жол берилген беттерге карата гана КР ЖА органы тарабынан каралат.
Объектти жайгаштыруунун зарылдыгы коргоо же улуттук коопсуздук чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын корутундусу менен ырасталууга тийиш. Комиссиялык авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча объект учуулардын коопсуздугуна жол берилгис тобокелдик жаратпай тургандыгы, учуу схемаларына, аэродромдун эксплуатациялык минимумдарына, ошондой эле байланыш, навигация, байкоо каражаттарынын жана жарык-сигналдык жабдуулардын ишине терс таасир тийгизбей тургандыгы аныкталууга тийиш.
Объекттин коргоо же улуттук коопсуздук объекттерине таандык болушу тоскоолдуктарды чектөө беттеринен жогору чыгууга макулдук берүү үчүн өзүнчө негиз болуп саналбайт. Эгерде ушул Эрежелерде тиешелүү бетке карата мындай четтөөгө жол берилбесе, объектти макулдашууга жол берилбейт.
Объектти макулдашуу же макулдашуудан баш тартуу жөнүндө чечим ушул Эрежелердин талаптарын, авиациялык изилдөөнүн жыйынтыктарын жана берилген материалдарды кароонун натыйжаларын эске алуу менен КР ЖА органы тарабынан кабыл алынат.
Объектти макулдашуу же аны макулдашуудан баш тартуу жөнүндө чечим ушул Эрежелердин талаптарын жана берилген материалдарды кароонун жыйынтыктарын эске алуу менен КР ЖАО тарабынан кабыл алынат.
301. Жеке жана юридикалык жактар аэродромдун аймагында жана анын аэродромго жакын аймагында объекттерди долбоорлоону, курууну, жайгаштырууну, кеңейтүүнү, реконструкциялоону же техникалык жактан кайра жабдууну КР ЖАО менен макулдашат.
302. Аэродромдун эксплуатанты аэродромдун аймагында жана анын аэродромго жакын аймагында аэродромдук жана аэропорттук инфраструктура объекттерин долбоорлоону, курууну, жайгаштырууну, кеңейтүүнү, реконструкциялоону же техникалык жактан кайра жабдууну КР ЖАО менен макулдашат жана КР ЖАОго төмөнкү документтерди берет:
1) объекттердин тизмеси, алардын жайгашуусу, негизги мүнөздөмөлөрү жана багыты көрсөтүлгөн макулдашуу жөнүндө арыз;
2) объекттердин аэродромго карата жайгашуусу жана негизги аэродромдук объекттерден жана элементтерден алыстыгы жөнүндө маалымат;
3) курулуп жаткан, тургузулуп жаткан, реконструкцияланып жаткан же техникалык жактан кайра жабдалып жаткан объект боюнча долбоордук документация;
4) курулуп жаткан же реконструкцияланып жаткан курулмалардын жана объекттердин бийиктиги жөнүндө маалымат;
5) курулушта колдонулуучу курулуш крандары, механизмдер жана жабдуулар жөнүндө маалымат;
6) курулуш жүргүзүлүүчү участоктордогу жер бетинин абсолюттук белгилери жөнүндө маалымат;
7) рельеф, калктуу конуштар жана курулуш объекттери көрсөтүлгөн карта же ситуациялык план, аэродромдун негизги объекттерине жана элементтерине байланыштырылып берилет;
8) курулуп жаткан же орнотулуп жаткан объекттин кубаттуулук мүнөздөмөлөрү жөнүндө маалымат;
9) жакын жайгашкан курулмалардын жана (же) бийик объекттердин салыштырмалуу бийиктиги жөнүндө материалдар (эгер бар болсо);
10) объекттин өзгөчөлүктөрү жана мүнөздөмөлөрү жөнүндө маалымат, эгерде анын түзүлүшү же эксплуатация процессиндеги жабдуулар жана орнотмолор учуу коопсуздугуна коркунуч жаратышы мүмкүн болсо;
11) аэродром аймагында объекттерди долбоорлоого, курууга, жайгаштырууга, кеңейтүүгө, реконструкциялоого же техникалык жактан кайра жабдууга катышкан юридикалык жана жеке жактардын персоналын даярдоо тартиби жөнүндө маалымат, ошондой эле мындай иштерди аткарууда алар менен өз ара аракеттенүү технологиясы жөнүндө маалымат.
303. Аэродром кеминде бир шамал көрсөткүчү менен жабдылууга тийиш.
304. Шамал көрсөткүчү учуп бараткан же аэродромдун жумушчу аянтында турган аба кемесинен жакшы көрүнүп тургандай жана жакын жайгашкан объекттер жараткан аба агымынын бузулуштары ага таасир этпегендей жайгаштырылууга тийиш.
305. Шамал көрсөткүчү кесилген конус формасында болуп, кездемеден жасалууга, узундугу кеминде 3,6 м жана түбүнүн диаметри кеминде 0,9 м болууга тийиш. Ал жерге жакын шамалдын багытын так көрсөтүп, шамалдын ылдамдыгы жөнүндө жалпы түшүнүк бере тургандай жасалууга тийиш.
Шамал көрсөткүчүнүн түсү же түстөрүнүн айкалышы фондун өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен, ал жакшы айырмаланып көрүнүп жана анын көрсөткүчтөрү кеминде 300 м бийиктиктен түшүнүктүү боло тургандай тандалууга тийиш.
Мүмкүн болушунча бир түс, артыкчылыктуу түрдө ак же кызгылт сары түс колдонулат. Бир тектүү эмес фондо зарыл болгон контрастты камсыз кылуу үчүн эки түстүн айкалышы талап кылынган учурларда кызгылт сары менен ак, кызыл менен ак же кара менен ак түстөрдүн айкалышына артыкчылык берилет.
Түстөр кезектешкен беш тилке түрүндө жайгаштырылып, биринчи жана акыркы тилкелер күңүрт түстө болууга тийиш.
306. Шамал көрсөткүчүнүн жайгашкан жери диаметри 15 м болгон тегерек түрүндө түшүрүлгөн, туурасы 1,2 м болгон тилке менен белгиленүүгө тийиш.
Шамал көрсөткүчүнүн тирөөчү тегеректин борборунда жайгашууга, ал эми тилкенин түсү зарыл болгон контрастты камсыз кыла тургандай тандалууга тийиш; мында ак түс колдонулат.
307. Түнкү убакта пайдаланууга арналган аэродромдо кеминде бир шамал көрсөткүчү жарыктандырылууга тийиш.
308. Конуу багытынын көрсөткүчү, эгерде ал каралган болсо, аэродромдун жакшы көрүнгөн жеринде жайгаштырылууга тийиш.
309. Конуу багытынын көрсөткүчү «Т» тамгасы түрүндө болууга тийиш.
310. Конуу «Т» белгисинин формасы жана минималдуу өлчөмдөрү 5-1-сүрөттө келтирилген. Конуу «Т» белгиси үчүн ак же кызгылт сары түс тандалат; тандоо белги жайгашкан фондо кайсы түс жакшыраак контраст түзөрүнө жараша жүргүзүлөт. Конуу «Т» белгиси түнкү убакта пайдаланылган учурларда ал жарыктандырылууга же ак түстөгү оттор менен белгиленүүгө тийиш.
5-1-сүрөт. Конуу багытын көрсөткүч
311. Көзөмөлдөнүүчү аэродромдун командалык-диспетчердик пунктунда сигналдык прожектор каралууга тийиш.
312. Сигналдык прожектор кызыл, жашыл жана ак сигналдарды берүүгө жана төмөнкү талаптарга жооп берүүгө тийиш:
1) талап кылынган каалаган объектке кол менен багытталууга;
2) көрсөтүлгөн түстөрдүн каалаган бири менен сигнал берип, андан кийин калган эки түстүн каалаган бири менен сигнал берүүгө;
3) үч түстүн бирин колдонуу менен Морзе алиппеси боюнча билдирүүлөрдү мүнөтүнө кеминде төрт сөз ылдамдыкта берүүгө.
313. Нурдун чачыроо бурчу 1°дан кем эмес жана 3°дан ашпоого тийиш, мында 3°дан тышкары жарыктын интенсивдүүлүгү анча чоң эмес болууга тийиш. Эгерде сигналдык прожектор күндүз пайдаланууга арналса, түстүү оттун жарык күчү кеминде 6000 кд болууга тийиш.
314. Сигналдык аянтча 300 м бийиктиктен бардык багыттардан горизонттон 10°дан жогору бурч менен көрүнүп тургандай жайгаштырылууга тийиш.
315. Сигналдык аянтча капталынын узундугу кеминде 9 м болгон чарчы түрүндөгү тегиз горизонталдык бет болууга тийиш.
316. Сигналдык аянтчанын түсү колдонулуучу сигналдык белгилердин түсү менен контраст түзө тургандай тандалууга жана аянтча туурасы кеминде 0,3 м болгон ак тилке менен курчалууга тийиш.
317. Эки же андан көп УКТ кесилишкен учурда маркировка эң маанилүү УКТга түшүрүлөт, УКТ четинин маркировкасы буга кирбейт, ал эми башка УКТнын же башка УКТлардын маркировкасы үзүлөт. Эң маанилүү УКТнын четинин маркировкасы кесилишүү зонасында улантылышы же үзүлүшү мүмкүн.
318. Маркировка жагынан УКТнын маанилүүлүк даражасы төмөнкү тартипте аныкталат:
1) так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ;
2) так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ;
3) жабдылбаган УКТ.
УКТ менен РЖ кесилишкен учурда УКТнын маркировкасы түшүрүлөт, ал эми РЖнын маркировкасы үзүлөт; УКТ четинин маркировкасы гана үзүлүшү мүмкүн.
319. УКТнын маркировкалоочу белгилери ак түстө болууга тийиш. Ачык түстөгү УКТ бетинде ак белгилердин көрүнүктүүлүгүн жогорулатуу үчүн алардын четтери кара боёк менен чектелет.
Маркировкалоочу белгилер түшүрүлгөн беттерде кармашуу мүнөздөмөлөрүнүн начарлоо тобокелдигин азайтуу үчүн боёктун тиешелүү түрү колдонулат.
Маркировка туташ талаа түрүндө же ушундай эле визуалдык натыйжаны камсыз кылган узунунан жайгашкан тилкелердин сериясы түрүндө түшүрүлүшү мүмкүн.
320. РЖнын, УКТдагы бурулуш аянтчаларынын жана аба кемелеринин токтоочу жайларынын маркировкалоочу белгилери сары түстө болууга тийиш. Жабуунун бети менен сары түстүн жетиштүү контрасты камсыз кылынбаган учурда РЖ маркировкасынын көрүнүктүүлүгүн жогорулатуу үчүн аны туурасы 10 см болгон кара контур менен чектөөгө жол берилет.
321. Перрондогу коопсуздук сызыктары аба кемелеринин токтоочу жайларын маркировкалоодо колдонулган түстөн айырмаланган, жакшы көрүнгөн түстө болууга тийиш.
322. Түнкү убакта учуулар аткарылган аэродромдордо жасалма жабуунун маркировкасы анын көрүнүктүүлүгүн жогорулатууга арналган жарык кайтаруучу материалдарды колдонуу менен түшүрүлүүгө тийиш.
Эскертүү. Жарык кайтаруучу материалдар боюнча нускамалык материал Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 4-бөлүгүндө камтылган.
323. Жасалма жабуусу жок РЖ мүмкүн болушунча жасалма жабуусу бар РЖ үчүн белгиленген маркировкага ээ болууга тийиш.
324. Жасалма жабуусу бар УКТнын босоголорунда УКТны идентификациялоочу маркировкалоочу белгилер түшүрүлүүгө тийиш.
325. Жасалма жабуусу жок УКТнын босоголорунда мүмкүн болушунча УКТнын идентификациялык маркировкасын түшүрүү сунушталат.
326. УКТнын идентификациялык маркировкасы 5-2-сүрөттө көрсөтүлгөндөй УКТнын босогосунда жайгаштырылууга тийиш. Эгерде УКТнын босогосу жылдырылган болсо, учуп чыгуучу аба кемелери үчүн УКТны идентификациялоочу белги каралышы мүмкүн.
5-2-сүрөт. УКТнын идентификациялык маркировкасы, анын октук сызыгынын жана босогосунун маркировкасы
327. УКТнын идентификациялык маркировкасы эки орундуу сандан турат, ал эми параллелдүү УКТларда сандык белгилерге тамга кошулат. Жалгыз УКТда, ошондой эле эки же үч параллелдүү УКТда бул эки орундуу сан конууга кирүү багытынан караганда УКТнын октук сызыгынын магниттик азимутунун ондон бир бөлүгүнүн эң жакын маанисине туура келген бүтүн санды билдирет. Төрт же андан көп параллелдүү УКТларда жанаша жайгашкан УКТлардын бир тобу магниттик азимуттун ондон бир бөлүгүнүн эң жакын маанисине чейин тегеректөө менен, ал эми жанаша жайгашкан УКТлардын башка тобу магниттик азимуттун ондон бир бөлүгүнүн кийинки эң жакын маанисине чейин тегеректөө менен номерленет. Эгерде көрсөтүлгөн эрежеге ылайык бир орундуу сан алынса, анын алдына нөл коюлат.
328. Параллелдүү УКТлар болгон учурда ар бир УКТнын номерине конууга кирүү тарабынан караганда солдон оңго карай төмөнкү тартипте тамга кошулат:
1) эки параллелдүү УКТ үчүн — L, R;
2) үч параллелдүү УКТ үчүн — L, C, R;
3) төрт параллелдүү УКТ үчүн — L, R, L, R;
4) беш параллелдүү УКТ үчүн — L, C, R, L, R же L, R, L, C, R;
5) алты параллелдүү УКТ үчүн — L, C, R, L, C, R.
329. Сандык жана тамгалык белгилер 5-3-сүрөттө көрсөтүлгөн формага жана пропорцияларга ээ болууга тийиш. 5-3-сүрөттө көрсөтүлгөндөн кем эмес өлчөмдөр колдонулат. Сандар УКТнын босогосунун маркировкасына киргизилген учурларда, сандык белгилер босогонун маркировкалоочу тилкелеринин ортосундагы аралыкты талаптагыдай толтуруп турушу үчүн алардын өлчөмдөрү чоңойтулат.
5-3-сүрөт. УКТнын идентификациялык маркировкасында колдонулуучу сандык жана тамгалык белгилердин формасы жана пропорциялары
330. Жасалма жабуусу бар УКТда октук сызыктын маркировкасы каралууга тийиш.
331. УКТнын октук сызыгынын маркировкасы УКТнын идентификациялык маркировкасынын ортосунда, УКТнын октук сызыгы боюнча 5-2-сүрөттө көрсөтүлгөндөй жайгаштырылууга тийиш. Ушул Эрежелердин 330-пунктунда каралган учурларда маркировка үзүлөт.
332. УКТнын октук сызыгынын маркировкасы бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкан, узундугу бирдей тилкелерден турган сызык түрүндө аткарылууга тийиш. Октук тилкенин узундугу аны кийинки тилкеден бөлүп турган аралыкты кошкондо кеминде 50 м жана 75 мден ашпоого тийиш. Ар бир тилкенин узундугу кеминде аралыкка же 30 мге барабар болууга тийиш, мында ушул эки чоңдуктун чоңураагы кабыл алынат.
333. Октук тилкелердин туурасы төмөнкүдөн кем болбоого тийиш:
1) 0,90 м — II жана III категориялар боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТларда;
2) 0,45 м — так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган жана коддук номери 3 же 4 болгон УКТларда, ошондой эле I категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТларда;
3) 0,30 м — так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган жана коддук номери 1 же 2 болгон УКТларда, ошондой эле жабдылбаган УКТларда.
334. Жасалма жабуусу бар УКТнын босогосунда анын маркировкасы каралууга тийиш.
335. Мүмкүн болушунча, жасалма жабуусу жок УКТлардын босоголорунда алардын маркировкасын кароо сунушталат.
Эскертүү. УКТнын босогосунун алдында түздөн-түз жайгашкан төмөндөөчү эңкейиштерди белгилөө үчүн алгылыктуу деп таанылган маркировкалоочу белгилердин формасы Аэродромдорду долбоорлоо боюнча колдонмонун (Doc 9157) 4-бөлүгүндө келтирилген.
336. УКТнын босогосунун маркировкалоочу тилкелери босогодон 6 м аралыкта башталууга тийиш.
337. УКТнын босогосунун маркировкасы бирдей өлчөмдөгү узунунан жайгашкан тилкелерден турат. Алар УКТнын октук сызыгына карата симметриялуу жайгаштырылат жана туурасы 45 м болгон УКТ үчүн 5-2-сүрөттүн (А) жана (В) бөлүктөрүндө көрсөтүлгөндөй аткарылат. Тилкелердин саны УКТнын туурасына жараша белгиленет:
УКТнын туурасы. | Тилкелердин саны |
18 м | 4 |
23 м | 6 |
30 м | 8 |
45 м | 12 |
60 м | 16 |
338. Так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган жана жабдылбаган, туурасы 45 м же андан көп болгон УКТларда тилкелер 5-2-сүрөттүн (С) бөлүгүндө көрсөтүлгөндөй жайгаштырылышы мүмкүн.
Туурасынан багытта тилкелер УКТнын четинен 3 мден алыс эмес аралыкта же УКТнын октук сызыгынын эки тарабынан 27 м аралыкта жайгаштырылат, мында туурасынан кеткен аралыктардын кичинеси кабыл алынат.
УКТнын идентификациялык маркировкасы УКТнын босогосунун маркировкасынын чегинде түшүрүлгөн учурларда УКТнын октук сызыгынын ар бир тарабында кеминде үчтөн тилке жайгаштырылууга тийиш.
УКТнын идентификациялык маркировкасы босогонун маркировкасынан жогору жайгашкан учурларда тилкелер УКТнын бүткүл туурасы боюнча түшүрүлүүгө тийиш.
Тилкелердин узундугу кеминде 30 м, туурасы болжол менен 1,8 м, ал эми алардын ортосундагы аралык болжол менен 1,8 м болууга тийиш. Тилкелер УКТнын бүткүл туурасы боюнча түшүрүлгөн учурда УКТнын октук сызыгына эң жакын жайгашкан эки тилкенин ортосунда эки эселенген аралык сакталат; ал эми УКТнын идентификациялык маркировкасы босогонун маркировкасынын чегинде жайгашкан учурда бул аралык 22,5 м болууга тийиш.
339. Эгерде УКТнын босогосу жылдырылган болсо же УКТнын учу анын октук сызыгына перпендикуляр болбосо, босогонун маркировкасына 5-4-сүрөттүн (В) бөлүгүндө көрсөтүлгөндөй туурасынан кеткен сызык кошулууга тийиш.
340. Туурасынан кеткен сызыктын туурасы кеминде 1,8 м болууга тийиш.
341. УКТнын босогосу туруктуу негизде жылдырылган учурда жылдырылган босогонун алдындагы УКТнын бөлүгүнө 5-4-сүрөттүн (В) бөлүгүнө ылайык багыттоочу жебелер түшүрүлүүгө тийиш.
342. УКТнын босогосу убактылуу жылдырылган учурда ал 5-4-сүрөттүн (А) же (В) бөлүгүнө ылайык маркировкаланууга тийиш.
Мында жылдырылган босогого чейинки бардык маркировкалоочу белгилер алынып салынат, УКТнын октук сызыгынын маркировкасы гана сакталат жана анын тилкелери багыттоочу жебелерге айландырылат.
Эгерде УКТнын босогосу кыска мөөнөткө жылдырылса, боёк менен түшүрүлгөн белгилердин ордуна жылдырылган босогонун маркировкалоочу белгилери менен бирдей формадагы жана түстөгү көчмө маркерлерди колдонууга жол берилет.
Эгерде жылдырылган босогонун алдындагы УКТнын бөлүгү аба кемелеринин кыймылы үчүн жараксыз болсо, бул участоктун жабык экендигин эскерткен тиешелүү маркировка түшүрүлүүгө тийиш.
343. Конууга багыт алуу чекитинин маркировкасы жасалма жабуусу бар, коддук номери 2, 3 же 4 болгон ар бир жабдылган УКТнын ар бир учунан конууга кирүү багыты тарабынан түшүрүлүүгө тийиш.
344. Конууга багыт алуу чекитинин маркировкасын конууга кирүү багыты тарабынан төмөнкү УКТлардын ар бир учунда түшүрүү сунушталат:
1) коддук номери 3 же 4 болгон жасалма жабуусу бар жабдылбаган УКТларда;
2) коддук номери 1 болгон жасалма жабуусу бар жабдылган УКТларда, эгерде конууга багыт алуу чекитин кыйла даана көрсөтүү талап кылынса.
5-4-сүрөт. УКТнын жылдырылган босогосунун маркировкасы
345. Конууга багыт алуу чекитинин маркировкасы УКТнын босогосунан 5-1-таблицада көрсөтүлгөндөн кем эмес аралыкта башталууга тийиш. Глиссаданы визуалдык индикациялоо системасы менен жабдылган УКТда маркировканын башталышы глиссаданын башталыш чекити менен дал келүүгө тийиш.
346. Конууга багыт алуу чекитинин маркировкасы жакшы көрүнүп турган эки тилкеден турат. Бул тилкелердин өлчөмдөрү жана алардын ички капталдарынын ортосундагы туурасынан кеткен аралык 5-1-таблицада көрсөтүлгөн маанилерге ылайык келүүгө тийиш. Конуу зонасынын маркировкасы болгон учурда белгиленген аралык зонасынын белгилеринин ортосундагы туурасынан кеткен аралык конуу зонасынын маркировкалоочу белгилеринин ортосундагы аралыкка барабар болууга тийиш.
347. Так конууга кирүү үчүн жабдылган жана коддук номери 2, 3 же 4 болгон жасалма жабуусу бар УКТнын конуу зонасына ушул зонанын маркировкасы түшүрүлүүгө тийиш.
348. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын же коддук номери 3 же 4 болгон жасалма жабуусу бар жабдылбаган УКТнын конуу зонасынын көрүнүктүүлүгүн жогорулатуу максатка ылайыктуу болгон учурда конуу зонасынын маркировкасын караштыруу сунушталат.
5-1-таблица.
Конууга багыт алуу чекитинин маркировкасынын жайгашуусу жана өлчөмдөрү
Жайгашуусу жана өлчөмдөрү
| Жеткиликтүү конуу аралыгы | |||
800 мден аз
| 800 мден 1200 мге чейин, бирок 1200 мди кошпогондо | 1200 мден 2400 мге чейин, бирок 2400 мди кошпогондо | 2400 м жана андан көп
| |
УКТнын босогосунан белгилөөнүн башталышына чейинки аралык | 150 м
| 250 м
| 300 м
| 400 м
|
Тилкенин узундугу | 30-45 м | 30-45 м | 45-60 м | 45-60 м |
Тилкенин туурасы | 4 м | 6 м | 6-10 м | 6-10 м |
Тилкелердин ички капталдарынын ортосундагы туурасынан аралык | 6 м | 9 м | 18-22,5 | 18-22,5 |
а. Көрсөтүлгөн диапазондордун чоңураак маанилери маркировканын көрүнүктүүлүгүн жогорулатуу талап кылынган учурларда колдонулат.
б. Маркировкалоочу белгилердин ортосундагы туурасынан кеткен аралык көрсөтүлгөн маанилердин чегинде өзгөртүлүшү мүмкүн; бул маркировкалоочу белгилердин негизги шассинин дөңгөлөктөрүнөн калган резина калдыктары менен булгануусун азайтуу максатында жүргүзүлөт.
в. Бул маанилер 1-главадагы 1-1-таблицанын «Аэродромдордун коддук белгилениши» 2-элементинде көрсөтүлгөн негизги шассинин сырткы дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы аралыкты эске алуу менен аныкталган.
349. Конуу зонасынын маркировкасы УКТнын октук сызыгына карата симметриялуу жайгаштырылган жуп тик бурчтуу белгилерден турат. Мындай жуп белгилердин саны конуу үчүн жеткиликтүү аралыкка, ал эми маркировка УКТга конууга кирүүнүн эки багыты боюнча тең түшүрүлүүгө тийиш болгон учурда — анын босоголорунун ортосундагы аралыкка төмөнкүдөй катышта болууга тийиш:
Жеткиликтүү конуу аралыгы же УКТ босоголорунун ортосундагы аралык | Жуп белгилердин саны |
900 мден аз | 1 |
900 мден 1200 мге чейин, бирок 1200 мди кошпогондо | 2 |
1200 мден 1500 мге чейин, бирок 1500 мди кошпогондо | 3 |
1500 мден 2400 мге чейин, бирок 2400 мди кошпогондо | 4 |
2400 м жана андан көп | 6 |
350. Конуу зонасынын маркировкасы 5-5-сүрөттө көрсөтүлгөн эки схеманын бирине ылайык келүүгө тийиш. 5-5-сүрөттүн (А) схемасында маркировкалоочу белгилердин узундугу кеминде 22,5 м, туурасы 3 м болууга тийиш. 5-5-сүрөттүн (В) схемасында бул белгилердин ар бир тилкесинин узундугу 22,5 м, туурасы 1,8 м, ал эми эң жакын тилкелердин ортосундагы аралык 1,5 м болууга тийиш.
Тик бурчтуктардын ички капталдарынын ортосундагы туурасынан кеткен аралык, эгерде конууга багыт алуу чекитинин маркировкасы каралган болсо, анын маркировкасындагы ушундай эле аралыкка барабар болууга тийиш. Эгерде конууга багыт алуу чекитинин маркировкасы каралбаса, бул аралык 5-1-таблицада конууга багыт алуу чекитинин маркировкасы үчүн көрсөтүлгөн тиешелүү аралыкка (тиешелүүлүгүнө жараша 2, 3, 4 же 5-графа) ылайык келүүгө тийиш.
Маркировкалоочу белгилердин жуптарынын ортосундагы узунунан кеткен аралык УКТнын босогосунан баштап 150 м болууга тийиш. Мында конууга багыт алуу чекитинин маркировкасы менен дал келген же андан 50 м чегинде жайгашкан конуу зонасынын маркировкалоочу белгилеринин жубу схемадан алынып салынат.
351. Так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган жана коддук номери 2 болгон УКТда конуу зонасынын маркировкасынын кошумча бир жуп тилкеси конууга багыт алуу чекитинин маркировкасынын башталышынан 150 м аралыкта түшүрүлүүгө тийиш.
352. Жасалма жабуусу бар УКТда анын четтери менен каптал коопсуздук тилкелеринин же айланадагы жердин ортосунда жетиштүү контраст жок болсо, УКТнын босоголорунун ортосунда УКТ четтеринин маркировкасы түшүрүлүүгө тийиш.
353. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда УКТ четтеринин маркировкасы анын четтери менен каптал коопсуздук тилкелеринин же айланадагы жердин ортосунда контрасттын болушуна же болбошуна карабастан түшүрүлүүгө тийиш.
354. УКТ четтеринин маркировкасы эки тилкеден турууга тийиш, алардын ар бири УКТнын каптал чегин бойлой, ар бир тилкенин сырткы чети УКТнын чети менен болжол менен дал келгендей жайгаштырылат. УКТнын туурасы 60 мден ашкан учурларда бул тилкелер УКТнын октук сызыгынан 30 м аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
5-5-сүрөт. Конууга багыт алуу чекитинин жана конуу зонасынын маркировкасы (узундугу 2400 м же андан көп болгон УКТ үчүн көрсөтүлгөн)
355. Эгерде УКТда бурулуш аянтчасы бар болсо, УКТ четтеринин маркировкасы УКТ менен бурулуш аянтчасынын ортосундагы участокко да түшүрүлүүгө тийиш.
356. УКТнын четин белгилөөчү маркировкалоочу тилкенин жалпы туурасы 30 м же андан ашык болгон УКТда кеминде 0,9 м, ал эми андан кууш УКТда кеминде 0,45 м болууга тийиш.
357. Коддук номери 3 же 4 болгон УКТны тейлеген жасалма жабуусу бар РЖда, музданууга каршы коргоо зоналарында жана перрондордо УКТнын октук сызыгы менен аба кемелеринин токтоочу орундарын байланыштырган участок боюнча үзгүлтүксүз багыттоону камсыз кылуу үчүн РЖнын октук сызыгынын маркировкасы каралууга тийиш.
358. Коддук номери 1 же 2 болгон УКТны тейлеген жасалма жабуусу бар РЖда, музданууга каршы коргоо зоналарында жана перрондордо да УКТнын октук сызыгы менен аба кемелеринин токтоочу орундарын байланыштырган участок боюнча үзгүлтүксүз багыттоону камсыз кылуу үчүн РЖнын октук сызыгынын маркировкасы каралууга тийиш.
359. РЖнын октук сызыгынын маркировкасы стандарттык рулдоо маршрутунун курамына кирген жасалма жабуусу бар УКТга төмөнкү учурларда түшүрүлүүгө тийиш:
1) УКТнын өзүнүн октук сызыгынын маркировкасы жок болсо;
2) РЖнын октук сызыгы УКТнын октук сызыгы менен дал келбеген жерлерде.
360. Эгерде УКТнын жанындагы күтүү ордуна жакындап келаткандыгын көрсөтүү зарыл болсо, РЖнын октук сызыгынын жакшыртылган маркировкасы каралууга тийиш.
Эскертүү. РЖнын октук сызыгынын жакшыртылган маркировкасы УКТга уруксатсыз чыгып кетүүлөрдүн алдын алуу чараларынын бири болуп саналат.
361. Эгерде РЖнын октук сызыгынын жакшыртылган маркировкасы каралса, ал РЖ менен УКТнын ар бир кесилишинде түшүрүлүүгө тийиш.
362. РЖнын түз сызыктуу участокторунда октук сызыктын маркировкасы РЖнын октук сызыгы боюнча түшүрүлүүгө тийиш.
РЖнын бурулуштарында октук сызыктын маркировкасы түз сызыктуу участоктон улантылып, ийри сызыктуу участоктун тышкы четине чейинки аралык мүмкүн болушунча туруктуу сакталууга тийиш.
363. РЖ УКТ менен кесилишкенде, эгерде РЖ УКТдан чыгуу үчүн пайдаланылса, РЖнын октук сызыгынын маркировкасы 5-6 жана 5-26-сүрөттөрдө көрсөтүлгөндөй, ийри сызык боюнча УКТнын октук сызыгынын маркировкасы менен биригүүгө тийиш. РЖнын октук сызыгынын маркировкасы УКТнын октук сызыгынын маркировкасына параллелдүү түрдө тийишүү чекитинен ары коддук номери 3 же 4 болгон УКТ үчүн кеминде 60 м аралыкка, ал эми коддук номери 1 же 2 болгон УКТ үчүн кеминде 30 м аралыкка улантылууга тийиш.
364. Эгерде ушул Эрежелердин 359-пунктуна ылайык УКТда РЖнын октук сызыгынын маркировкасы каралса, маркировка белгиленген рулдоо маршруту боюнча жайгаштырылууга тийиш.
365. Эгерде РЖнын октук сызыгынын жакшыртылган маркировкасы каралса:
1) ал УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасынан башталып, УКТдан алыстоо багыты боюнча 47 м аралыкка чейин созулууга тийиш;
2) эгерде РЖнын октук сызыгынын жакшыртылган маркировкасы УКТнын жанындагы башка күтүү ордунун маркировкасы менен кесилишсе жана ал биринчи күтүү ордунун маркировкасынан 47 м чегинде жайгашса, жакшыртылган маркировка улантылууга тийиш;
мында жакшыртылган маркировка күтүү ордунун маркировкасынан өткөндөн кийин кеминде үч үзүктүү тилкеге же башталган жеринен жалпы 47 м аралыкка чейин, кайсынысы чоң болсо, улантылууга тийиш;
3) эгерде жакшыртылган маркировка РЖлардын кесилишин кесип өтсө, УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасынан 47 м чегинде жайгашкан жакшыртылган маркировка кесилишкен РЖнын октук сызыгы жакшыртылган маркировканы кесип өткөн чекитке чейин улантылууга тийиш.
Мында жакшыртылган маркировка РЖлардын кесилишинен өткөндөн кийин кеминде үч үзүктүү тилкеге же башталган жеринен жалпы 47 м аралыкка чейин, кайсынысы чоң болсо, улантылууга тийиш;
4) эгерде эки РЖнын октук сызыгы УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасы менен кесилишкен чекитте же ага чейин бириксе, ички үзүктүү тилкенин узундугу кеминде 3 м болууга тийиш;
5) эгерде УКТнын жанындагы күтүү орундарынын маркировкасы УКТнын эки тарабында тең түшүрүлүп, алардын ортосундагы аралык 94 мден аз болсо, РЖнын октук сызыгынын жакшыртылган маркировкасы ушул аралыктын бүт узундугу боюнча созулууга тийиш.
Мында жакшыртылган маркировка күтүү орундарын белгилеген сызыктардын чегинен чыкпоого тийиш.
366. РЖнын октук сызыгынын маркировкасынын туурасы кеминде 15 см болууга жана ал бүт узундугу боюнча үзгүлтүксүз сызык түрүндө түшүрүлүүгө тийиш.
Бирок РЖнын октук сызыгынын маркировкасы УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасы же ортодогу күтүү ордунун маркировкасы менен кесилишкен учурларда 5-6-сүрөттө көрсөтүлгөндөй үзүлүүгө тийиш.
367. РЖнын октук сызыгынын жакшыртылган маркировкасы 5-7-сүрөттө көрсөтүлгөн формага ылайык келүүгө тийиш.
368. УКТда бурулуш аянтчасы болгон учурда аба кемесине үзгүлтүксүз багыт берүү, 180° бурулушту аткаруу жана УКТнын октук сызыгына кайра чыгуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу үчүн УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасы каралууга тийиш.
369. УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасы УКТнын октук сызыгынан бурулуш аянтчасына чейин созулган ийри сызыктуу участокту камтууга тийиш.
Ийри сызыктын радиусу ушул бурулуш аянтчасы арналган аба кемелеринин маневрлөө мүнөздөмөлөрүнө жана рулдоонун кадимки ылдамдыгына ылайык келүүгө тийиш.
УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасы менен УКТнын октук сызыгынын кесилишүү бурчу 30°дан ашпоого тийиш.
370. УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасы УКТнын октук сызыгынын маркировкасына параллелдүү түрдө, коддук номери 3 же 4 болгон УКТ үчүн кесилишүү чекитинен кеминде 60 м, ал эми коддук номери 1 же 2 болгон УКТ үчүн кеминде 30 м аралыкка улантылууга тийиш.
371. УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасы аба кемесине 180° бурулуш аткарылуучу чекитке чейин түз сызыктуу участок боюнча рулдоону камсыз кылууга тийиш.
УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасынын түз сызыктуу участогу бурулуш аянтчасынын тышкы четине параллель жайгашууга тийиш.
372. Аба кемесинин 180° бурулушун камсыз кылган ийри сызыктын профили мурунку дөңгөлөктүн бурулуш бурчу 45°дан ашпаган шартта эсептелүүгө тийиш.
373. УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасы аба кемесинин кабинасы маркировканын үстүндө турган учурда негизги шассинин сырткы дөңгөлөгү бурулуш аянтчасынын четинен ушул Эрежелердин 122-пунктунда белгиленген аралыктан кем эмес аралыкта жайгаша тургандай долбоорлонууга тийиш.
Маневрлөөнү жеңилдетүү үчүн коддук тамгасы E же F болгон аба кемелери үчүн дөңгөлөктүн бурулуш аянтчасынын четине чейинки көбүрөөк аралык каралышы мүмкүн.
374. УКТдагы бурулуш аянтчасынын маркировкасынын туурасы кеминде 15 см болууга жана ал бүт узундугу боюнча үзгүлтүксүз сызык түрүндө түшүрүлүүгө тийиш.
375. УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасы күтүү орду белгиленген жерде РЖга туурасынан түшүрүлүүгө тийиш.
376. РЖ менен жабдылбаган УКТнын, так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын же учуп чыгуу үчүн пайдаланылуучу УКТнын кесилишинде УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасы 5-6-сүрөттөгү А схемасына ылайык аткарылууга тийиш.
377. I, II же III категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ менен РЖнын кесилишинде УКТ жанындагы бир күтүү орду каралган учурда, УКТ жанындагы күтүү ордунун маркировкасы 5-6-сүрөттөгү А схемасына ылайык келүүгө тийиш. Мындай кесилиште УКТ жанындагы эки же үч күтүү орду каралган учурда, УКТга эң жакын жайгашкан күтүү ордунун маркировкасы 5-6-сүрөттөгү А схемасына, ал эми УКТдан алысыраак жайгашкан күтүү орундарынын маркировкасы 5-6-сүрөттөгү В схемасына ылайык келүүгө тийиш.
378. Ушул Эрежелердин 206-пунктуна ылайык белгиленген УКТнын жанындагы күтүү ордунда маркировка 5-6-сүрөттөгү А схемасына ылайык аткарылууга тийиш.
379. УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасынын өлчөмдөрү конкреттүү шарттарга жараша 5-8-сүрөттөгү А1 (же А2) схемасына же В1 (же В2) схемасына ылайык келүүгө тийиш.
380. Эгерде УКТнын жанындагы күтүү ордунун көрүнүктүүлүгүн жогорулатуу зарыл болсо, маркировка тиешелүү учурда 5-8-сүрөттө көрсөтүлгөн А же В схемасына ылайык аткарылууга тийиш.
Эскертүү. УКТга уруксатсыз чыгып кетүүлөрдүн алдын алуу үчүн күтүү ордунун көрүнүктүүлүгүн жогорулатуу өзгөчө мааниге ээ болушу мүмкүн.
381. В схемасы боюнча аткарылган УКТ жанындагы күтүү ордунун маркировкасы анын узундугу 60 мден ашкан участокто жайгашкан учурда, УКТ жанындагы күтүү ордунун маркировкасынын учуна жакын жердеги бетке категориясына жараша «кат. II» же «кат. III» шарттуу белгиси түшүрүлүүгө тийиш. Жанаша жайгашкан шарттуу белгилердин ортосундагы бирдей интервал 45 мден ашпоого тийиш. Тамгалардын бийиктиги кеминде 1,8 м болууга жана алар УКТ жанындагы күтүү ордунун маркировкасынын чегинен тышкары 0,9 мден алыс эмес аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
382. УКТ/УКТ кесилишинде УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасы стандарттык рулдоо маршрутунун бөлүгү болуп саналган УКТнын октук сызыгына перпендикуляр түшүрүлүүгө тийиш. Маркировка 5-8-сүрөттөгү А схемасына ылайык келүүгө тийиш.
5-8-сүрөт. УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасы
383. Ортодогу күтүү ордунун маркировкасы ортодогу күтүү орду белгиленген жерде РЖга туурасынан түшүрүлүүгө тийиш.
384. Ортодогу күтүү ордунун маркировкасы РЖга жанаша жайгашкан өзүнчө муздан арылтуу/муздануунун алдын алуу аянтчасынын чыгуу чек арасына да түшүрүлүүгө тийиш.
385. Эгерде ортодогу күтүү ордунун маркировкасы жасалма жабуусу бар эки РЖнын кесилишинде түшүрүлсө, ал кесилишкен РЖнын жакынкы четинен рулдап бара жаткан аба кемелеринин ортосунда коопсуз аралыкты камсыз кылган аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
386. Өзүнчө муздан арылтуу/муздануунун алдын алуу аянтчасынын чыгуу чек арасындагы ортодогу күтүү ордунун маркировкасы менен ага жанаша жайгашкан РЖнын октук сызыгынын ортосундагы аралык 3-1-таблицанын 11-графасында көрсөтүлгөн мааниден кем болбоого тийиш.
387. Ортодогу күтүү ордунун маркировкасы 5-6-сүрөттө көрсөтүлгөндөй бир үзүктүү сызыктан турууга тийиш.
388. Эгерде аэродромдо VOR аэродромдук текшерүү пункту бар болсо, ал тиешелүү маркировка жана белги менен көрсөтүлүүгө тийиш.
389. VOR аэродромдук текшерүү пунктунун жайгашкан жерин тандоого карата талаптар КРАЭ-10 “Авиациялык электр байланышы” белгиленет.
390. VOR аэродромдук текшерүү пунктунун маркировкасынын борбору текшерүүчү VOR сигналын кабыл алуу үчүн аба кемеси жайгаштырылуучу чекит болууга тийиш.
391. VOR аэродромдук текшерүү пунктунун маркировкасы диаметри 6 м болгон тегеректен турууга жана туурасы 15 см болгон сызык менен түшүрүлүүгө тийиш (5-9-сүрөт, А).
392. Эгерде аба кемесин белгилүү бир багытта жайгаштыруу зарыл болсо, айлананын борбору аркылуу талап кылынган азимутка ылайык сызык өткөрүлүүгө тийиш. Сызык айлананын чегинен талап кылынган багытта 6 мге чыгып, жебе менен аяктоого тийиш. Сызыктын туурасы 15 см болууга тийиш (5-9-сүрөттүн В схемасын караңыз).
393. VOR аэродромдук текшерүү пунктунун маркировкасы ак түстө болууга тийиш жана түсү боюнча РЖнын маркировкасынан айырмаланууга тийиш. Зарыл болгон контрастты камсыз кылуу үчүн маркировканын четтери кара боёк менен жээктелиши мүмкүн.
394. Аба кемелеринин токтоочу орундарын маркировкалоо перрондогу жасалма жабуусу бар токтоочу орундарда жана музданууга каршы коргоо зоналарында каралууга тийиш.
395. Перрондогу жасалма жабуусу бар аба кемелеринин токтоочу орундарын жана музданууга каршы коргоо зоналарын маркировкалоо, аба кемесинин мурунку шасси дөңгөлөгү токтоочу орундун маркировкасы боюнча жүргөн учурда, ушул Эрежелердин тиешелүүлүгүнө жараша 219 жана 231-пункттарында көрсөтүлгөн коопсуз аралыктар камсыз кылынгыдай жайгаштырылууга тийиш.
396. Аба кемелеринин токтоочу орундарын маркировкалоо токтоочу орунга жайгаштыруу схемасына жараша жана токтоочу орунга жайгаштыруунун башка каражаттарына кошумча катары токтоочу орунду идентификациялоочу белгини, кирүү сызыктарын, бурулуш маркерин, бурулуш сызыгын, орнотуу сызыгын, аба кемесин токтотуунун Т түрүндөгү белгисин, «стоп» сызыгын, тейлөө зоналарын жана чыгуу сызыктарын камтууга тийиш (5-10-сүрөттү караңыз).
397. Токтоочу орунду идентификациялоочу белги (тамга жана/же сан) кирүү сызыгынын бир бөлүгү болуп саналууга жана акыркы бурулуштан кийин кыска аралыкта жайгаштырылууга тийиш. Белги ушул токтоочу орунду пайдаланган аба кемесинин экипаж кабинасынан так көрүнүүгө тийиш.
398. Эгерде бир перрондо ар кандай типтеги аба кемелери үчүн маркировкалар бири-бирине жакын жайгашып, алардын кайсынысы кайсы токтоочу орунга тиешелүү экендигин аныктоо кыйын болсо жана туура эмес маркировканы колдонуу коопсуздукка коркунуч жаратса, кирүү сызыктарына тиешелүү аба кемесинин тибин көрсөткөн кошумча белгилер түшүрүлүүгө тийиш.
399. Токтоочу орунга кирүү, бурулуш жана чыгуу сызыктары бүт узундугу боюнча үзгүлтүксүз болууга жана туурасы кеминде 15 см болууга тийиш. Бир токтоочу орун үчүн бир нече маркировка схемасы колдонулган учурда эң маанилүү схема үзгүлтүксүз сызыктар менен, ал эми башка схемалар үзүктүү сызыктар менен көрсөтүлүшү мүмкүн.
400. Кирүү, бурулуш жана чыгуу сызыктарынын ийри участокторунун радиустары ушул маркировка арналган аба кемелеринин эң чоң бурулуш радиусуна ылайык келүүгө тийиш.
401. Эгерде аба кемеси бир гана багытта кыймылдоого тийиш болсо, кирүү жана чыгуу сызыктарына кыймылдын багытын көрсөткөн жебелер киргизилүүгө тийиш.
402. Бурулуш маркери кирүү сызыгына карата тик бурчта, сол жактагы учкучтун ордунан кыймыл багыты боюнча ар бир болжолдонгон бурулуш баштала турган чекитте жайгаштырылууга тийиш. Маркердин узундугу жана туурасы тиешелүүлүгүнө жараша кеминде 6 м жана 15 см болууга, ошондой эле анда бурулуш багытын көрсөтүүчү жебе болууга тийиш. Бурулуш маркери менен кирүү сызыгынын ортосунда сакталууга тийиш болгон аралыктар учкучтун көрүү талаасын эске алуу менен аба кемелеринин ар кандай типтерине жараша өзгөрөт.
403. Эгерде бир гана бурулуш белгиси жана/же «STOP» сызыгы колдонулса, алар тиешелүү шарттуу белгилер менен көрсөтүлүүгө тийиш.
404. Токтоо сызыгы аба кемеси токтоочу орунга акыркы маневр жасаган учурда учкучка көрүнүп турушу үчүн токтотулган аба кемесинин узунунан кеткен огунун уландысы менен дал келгендей жайгаштырылууга тийиш.
Токтоо сызыгынын туурасы кеминде 15 см болууга тийиш.
Эгерде токтоочу орун бир нече типтеги аба кемелерине арналса, токтоо сызыгы аба кемесинин тибин көрсөткөн маркировка менен толукталышы мүмкүн (5-11-сүрөттү караңыз).
405. «ТОКТО» сызыгы токтоочу орунга киргизүү сызыгына тик бурч менен, болжолдонгон токтоо чекитинде сол жактагы учкучтун жайгашкан ордунан кыймылдын багыты боюнча түшүрүлөт. Анын узундугу кеминде 6 м, ал эми туурасы кеминде 15 см болууга тийиш.
«ТОКТО» сызыгы менен токтоочу орунга киргизүү сызыгынын ортосунда сакталууга тийиш болгон аралыктар учкучтун көрүү талаасын эске алуу менен аба кемелеринин ар кандай типтерине жараша өзгөрөт.
406. Перрондогу коопсуздук сызыктары аба кемелерин токтотуу схемаларына жана жер үстүндөгү техникалык каражаттарды жайгаштыруу схемаларына ылайык түшүрүлүүгө тийиш.
407. Перрондогу коопсуздук сызыктары аба кемесин тейлөөдө пайдаланылуучу жер үстүндөгү транспорт каражаттарын жана башка жабдууларды аба кемесинен коопсуз аралыкта жайгаштырууну камсыз кылууга тийиш.
408. Перрондогу коопсуздук сызыктары токтоочу орундарда жайгаштыруу схемаларына жана жер үстүндөгү каражаттардын жайгашуусуна жараша канаттын учунан коопсуз аралыкты белгилөөчү сызык жана кызматтык жолдордун чектөөчү сызыктары сыяктуу элементтерди камтыйт.
409. Перрондогу коопсуздук сызыктарынын туурасы кеминде 10 см болууга жана алар бүт узундугу боюнча үзгүлтүксүз түшүрүлүүгө тийиш.
410. Тейлөө зонасынын контуру туурасы 0,15 м болгон кызыл түстөгү туташ сызык менен сегиз бурчтук түрүндө түшүрүлүүгө тийиш. Сегиз бурчтуктун өлчөмдөрү эксплуатациялануучу аба кемелеринин габариттик өлчөмдөрүнө ылайык келүүгө тийиш. Сегиз бурчтуктун бардык тараптары аба кемесинин эң четки габариттик чекиттеринен 2,0 м аралыкта жайгаштырылууга тийиш. Жабуунун бети менен кызыл түстүн жетиштүү контрасты камсыз кылынбаган учурда тейлөө зонасынын контурунун көрүнүктүүлүгүн жогорулатуу үчүн аны туурасы 10 см болгон ак түстөгү сызык менен чектөөгө жол берилет.
411. Перрондогу кыймыл үчүн жабык зонанын маркировкасы атайын жабдууларды жайгаштыруу жана жылдыруу үчүн арналган же кыймыл жабылган участокторго түшүрүлүүгө тийиш.
Мындай маркировканын түсү жана өлчөмдөрү 5-12-сүрөттө көрсөтүлгөн талаптарга ылайык келүүгө тийиш.
412. Кыймыл маршрутундагы күтүү ордунун маркировкасы УКТ менен кесилишкен бардык кыймыл маршруттарына түшүрүлүүгө тийиш.
413. Кыймыл маршрутундагы күтүү ордунун маркировкасы күтүү ордунда кыймыл маршрутуна туурасынан жайгаштырылууга тийиш.
414. Кыймыл маршрутундагы күтүү ордунун маркировкасы Кыргыз Республикасынын жол кыймылы чөйрөсүндөгү талаптарына ылайык келүүгө тийиш.
415. Эгерде ушул Эрежелердин 743-пунктуна ылайык милдеттүү көрсөтмөнү камтыган белгини орнотуу мүмкүн болбосо, мындай көрсөтмөнү камтыган маркировка жасалма жабуунун бетине түшүрүлүүгө тийиш.
416. РЖнын туурасы 60 мден ашкан учурда же УКТга уруксатсыз чыгуунун алдын алууга көмөктөшүү максатында милдеттүү түрдө аткарылуучу көрсөтмөлөрдү камтыган белги милдеттүү түрдө аткарылуучу көрсөтмөлөрдү камтыган маркировка менен толукталууга тийиш.
417. Аткарууга милдеттүү көрсөтмөлөрдү камтыган маркировка коддук тамгалары A, B, C же D болгон жана негизги шассинин тышкы кромкаларынын ортосундагы аралык (OMGWS) 9 мден ашпаган РЖларда РЖнын октук сызыгына карата симметриялуу түрдө, УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасынын күтүү тарабында РЖнын туурасынан түшүрүлүүгө тийиш. Маркировканын жакынкы четинен УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасына же РЖнын октук сызыгынын маркировкасына чейинки аралык кеминде 1 м болууга тийиш.
418. Аткарууга милдеттүү көрсөтмөлөрдү камтыган маркировка коддук тамгасы E же F болгон жана OMGWS 9 мден чоң, бирок 15 мден ашпаган РЖларда РЖнын октук сызыгынын маркировкасынын эки тарабында, УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасынын күтүү тарабында түшүрүлүүгө тийиш. Маркировканын жакынкы четинен УКТнын жанындагы күтүү ордунун маркировкасына же РЖнын октук сызыгынын маркировкасына чейинки аралык кеминде 1 м болууга тийиш.
419. Эксплуатациялык зарылчылык болбогон учурда милдеттүү көрсөтмөлөрдүн маркировкасы УКТга түшүрүлбөөгө тийиш.
420. Милдеттүү көрсөтмөлөрдүн маркировкасы кызыл фондогу ак түстөгү жазуудан турууга тийиш.
«КИРҮҮГӨ БОЛБОЙТ» деген жазуудан тышкары, маркировка тиешелүү милдеттүү көрсөтмө белгисиндеги маалыматка окшош маалыматты камтууга тийиш.
5-10-сүрөт. Милдеттүү көрсөтмөлөрдүн маркировкасынын жайгашуусу
421. «КИРҮҮГӨ БОЛБОЙТ» маркировкасы кызыл фондогу ак түстөгү «КИРҮҮГӨ БОЛБОЙТ» деген жазуудан турууга тийиш.
422. Маркировка менен жасалма жабуунун бетинин ортосунда жетиштүү контраст камсыз кылынбаган учурда милдеттүү көрсөтмөлөрдүн маркировкасы тиешелүү контрасттуу жээк менен чектелүүгө тийиш; артыкчылыктуу түрдө ак же кара түс колдонулат.
5-11-сүрөт. Аба кемелеринин мурунку шассисинин тирөөчтөрүн орнотуу орундарын маркировкалоо
5-12-сүрөт. Перрондогу кыймыл үчүн жабык зонанын маркировкасы
423. Жазуунун бийиктиги OMGWS 6 мден кем эмес, бирок 15 мден аз болгон C, D, E же F коддук тамгаларына тиешелүү жазуулар үчүн 4 мди, ал эми OMGWS 6 мден аз болгон А же В коддук тамгаларына тиешелүү жазуулар үчүн 2 мди түзүүгө тийиш. Жазуулардын формасы жана өлчөмдөрү ушул Эрежелердин 3-тиркемесинде белгиленген талаптарга ылайык келүүгө тийиш.
424. Фон тик бурчтуу формада болууга жана жазуунун чектеринен туурасынан жана тигинен кеминде 0,5 м чыгып турууга тийиш.
5-13-сүрөт. Аткарууга милдеттүү көрсөтмөлөрдү камтыган маркировка
425. Эгерде көрсөткүч белгини орнотуу каралган болсо, бирок КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча мындай белгини орнотуу практикалык жактан мүмкүн эмес деп табылса, жасалма жабуунун бетине көрсөткүч маркировка түшүрүлүүгө тийиш.
426. Эксплуатациялык зарылчылык болгон учурда көрсөткүч белги кошумча көрсөткүч маркировка менен толукталышы мүмкүн.
427. Жайгашкан ордун же багытын көрсөткөн маркировка РЖлардын татаал кесилиштеринин алдында жана андан кийин, ошондой эле эксплуатациялык тажрыйба РЖнын жайгашкан ордун кошумча көрсөтүү экипажга жер үстүндө багыт алууга жардам берерин көрсөткөн учурларда каралууга тийиш.
428. Жайгашкан ордун көрсөткөн маркировка узун РЖлардын боюнда белгилүү аралыктарда жасалма жабуунун бетине түшүрүлүшү мүмкүн.
429. Көрсөткүч маркировка зарыл болгон жерлерде РЖнын же перрондун бетине туурасынан түшүрүлүүгө жана жакындап келе жаткан аба кемесинин экипаж кабинасынан оңой көрүнүп турууга тийиш.
430. Көрсөткүч маркировка төмөнкүлөрдөн турууга тийиш:
1) кара фондогу сары түстөгү жазуудан — эгерде ал жайгашкан ордун көрсөткөн белгини алмаштырса же толуктаса;
2) сары фондогу кара түстөгү жазуудан — эгерде ал кыймыл багытын же көздөгөн жерди көрсөткөн белгини алмаштырса же толуктаса.
431. Эгерде маркировканын фону менен жасалма жабуунун бети жетиштүү контраст түзбөсө, маркировка төмөнкүдөй алкак менен чектелүүгө тийиш:
1) кара түстөгү жазуу болгон учурда — кара алкак;
2) сары түстөгү жазуу болгон учурда — сары алкак.
432. Жазуунун бийиктиги 4 м болууга тийиш. Жазуулардын формасы жана өлчөмдөрү ушул Эрежелердин 3-тиркемесинде белгиленген талаптарга ылайык келүүгө тийиш.
433. Аэродромдун жанында жайгашкан жана аба кемелеринин учуу коопсуздугуна коркунуч жараткан ар кандай аэронавигациялык эмес жер үстүндөгү жарык булагы жоюлууга, экрандалууга же коркунуч булагын жок кылгандай башкача түрдө өзгөртүлүүгө тийиш.
434. Лазердик нурланткычтардын аба кемелеринин учуу коопсуздугуна коркунучтуу таасирин болтурбоо максатында аэродромдордун айланасында төмөнкү корголуучу учуу зоналары белгиленүүгө тийиш:
1) лазердик нурлардын таасиринен эркин учуу зонасы (LFFZ);
2) лазердик нурлардын таасири жагынан кооптуу учуу зонасы (LCFZ);
3) лазердик нурлардын таасирине сезгич учуу зонасы (LSFZ).
5-14, 5-15 жана 5-16-сүрөттөр учуулардын талаптагыдай корголушун камсыз кылуучу таасир деңгээлдерин жана аралыктарды аныктоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн.
Корголуучу үч учуу зонасында (LFFZ, LCFZ жана LSFZ) лазердик нурларды пайдаланууга коюлган чектөөлөр көрүнүүчү лазердик нурларга гана тиешелүү. Учуулардын коопсуздугуна таасир этпегендей пайдаланылган лазердик нурланткычтарга бул чектөөлөр жайылтылбайт. Аэронавигация жүзөгө ашырылган аба мейкиндигинин бардык райондорунда көрүнүүчү же көрүнбөгөн лазердик нурдун нурлануу деңгээли максималдуу жол берилүүчү таасирден (MPE) ашпоого тийиш, буга мындай нурлануу жөнүндө КР ЖАОго билдирүү жөнөтүлүп, тиешелүү уруксат алынган учурлар кирбейт.
Корголуучу учуу зоналары аэродромдордун айланасында лазердик нурланткычтарды пайдалануудан келип чыгуучу тобокелдикти азайтуу максатында белгиленет.
435. Өзүнүн интенсивдүүлүгүнө, конфигурациясына же түсүнө байланыштуу аэронавигациялык жер үстүндөгү отторду так таанууга тоскоолдук кылган же багыттан адаштырган аэронавигациялык эмес жер үстүндөгү от мындай мүмкүнчүлүктү болтурбоо үчүн жоюлууга, экрандалууга же башка жол менен өзгөртүлүүгө тийиш. Аба мейкиндигинен төмөнкү зоналардын чегинде байкалган ар кандай аэронавигациялык эмес жер үстүндөгү отко өзгөчө көңүл бурулат:
1. 4-коддук номер менен белгиленген жабдылган УЧК: УЧКнын босогосунун алдындагы жана УЧКнын аягынын артындагы участоктордун чегинде, босогодон жана УЧКнын учунан узунунан кеминде 4500 м жана УЧКнын октук сызыгынын уландысынын эки тарабынан туурасынан 750 м аралыкта;
2. 2 же 3-коддук номерлер менен белгиленген жабдылган УЧК: 1) пункттагыдай эле, бирок көрсөтүлгөн узундук кеминде 3000 м болууга тийиш;
3. 1-коддук номер менен белгиленген жабдылган УЧК жана жабдылбаган УЧК — конууга кирүү зонасынын чегинде.
5-14-сүрөт. Корголуучу учуу зоналары
5-15-сүрөт. Бир нече УКТ болгон учурда лазердик нурлардын таасиринен эркин учуу зонасы (LFFZ)
5-16-сүрөт. Көрүнүүчү лазердик нурлар үчүн нурлануунун максималдуу деңгээлдери көрсөтүлгөн корголуучу учуу зоналары
436. Жер үстүндөгү аэронавигациялык оттор кеме жүрүүгө жарактуу суу мейкиндигинин жанында жайгашкан учурда бул оттор кеме жүрүүсүнө тоскоолдук жаратпашына көңүл бурулууга тийиш.
437. Жер үстүндө орнотулган конууга кирүү оттору жана алардын таяныч конструкциялары морт болууга тийиш, ушул Эрежелерде белгиленген өзгөчө учурларды кошпогондо.
Бирок УКТ босогосунан 300 мден алыс жайгашкан конууга кирүү отторунун системасынын бөлүгүндө:
1) эгер таяныч конструкциясынын бийиктиги 12 мден ашса, морттукка карата талаптар анын үстүнкү 12 метрлик бөлүгүнө гана колдонулат;
2) эгер таяныч конструкциясы морт эмес объекттер менен курчалган болсо, анда ошол объекттерден жогору чыгып турган бөлүгү гана морт конструкцияда болууга тийиш.
438. Эгер конууга кирүү отторунун арматурасы же таяныч конструкциялары өз алдынча жетиштүү деңгээлде көрүнүктүү болбосо, алар тиешелүү түрдө белгиленүүгө тийиш.
439. УКТнын, АТТнын жана РЖнын жер үстүндө орнотулган оттору морт болууга тийиш.
Алар аба винттери жана реактивдүү аба кемелеринин кыймылдаткыч гондолалары үчүн зарыл болгон коопсуз аралыкты камсыз кылгандай төмөн жайгаштырылууга тийиш.
440. УКТнын, АТТнын, РЖнын жана перрондун бетине бир деңгээлде орнотулуучу оттордун арматурасы аба кемелеринин дөңгөлөктөрүнүн жүгүн бузулбастан көтөрүүгө жана аба кемесине зыян келтирбөөгө тийиш.
441. Тереңдетилип орнотулган оттун үстүнкү бөлүгү менен авиациялык шинанын тийишүү бетиндеги температура жылуулук өткөрүмдүүлүктүн же нурлануу аркылуу ысытуунун натыйжасында 10 мүнөттүк байланыш учурунда 160°Сден ашпоого тийиш.
442. УКТнын оттору УКТ пайдаланылуучу минималдуу көрүнүү жана айлана-чөйрөнүн жарыктандыруу шарттарына ылайык келген жетиштүү жарык күчүнө ээ болууга тийиш. УКТнын ар кандай системаларынын отторунун жарык күчү бири-бирине шайкеш келүүгө тийиш.
Конууга кирүү отторунун системасынын жарык күчү УКТнын отторунун жарык күчүнө шайкеш келүүгө тийиш. Жарык күчүнүн кескин өзгөрүүлөрүнө жол берилбөөгө тийиш, анткени бул учкучта айрым оттордун көрүнүшүн туура эмес кабылдоону пайда кылышы мүмкүн.
443. Эгер өзгөрмө жарык күчүнө ээ оттордун системасы болсо, анда белгилүү шарттарга жараша алардын жарык күчүн жөнгө салууга мүмкүндүк берүүчү тиешелүү жөнгө салуу каражаттары каралат.
Өзүнчө жөнгө салуу же башка тиешелүү чаралар төмөнкү системалардын отторунун жарык күчүн шайкеш келтирүү үчүн каралууга тийиш:
1) конууга кирүү отторунун системасы;
2) УКТнын конуу оттору;
3) УКТнын кирүү оттору;
4) УКТнын чектөөчү оттору;
5) УКТнын октук оттору;
6) УКТнын конуу зонасынын оттору;
7) РЖнын октук оттору.
444. Ушул Эрежелердин 2-тиркемесиндеги П2-1 – П2-10-сүрөттөрдө негизги нурду чектеген эллипстин чегинде жана анын чек арасында жарык күчүнүн максималдуу мааниси ушул Эрежелердин 2-тиркемесиндеги П2-1 – П2-11-сүрөттөргө карата жалпы эскертүүлөрдүн 2-эскертүүсүндө камтылган талаптарга ылайык өлчөнгөн жарык күчүнүн минималдуу маанисинен үч эседен ашпоого тийиш.
445. Ушул Эрежелердин 2-тиркемесиндеги П2-12 – П2-20-сүрөттөрдө негизги нурду чектеген тик бурчтуктун чегинде жана анын чек араларында жарык күчүнүн максималдуу мааниси ушул Эрежелердин 2-тиркемесиндеги П2-12 – П2-21-сүрөттөргө карата жалпы эскертүүлөрдүн 2-эскертүүсүнө ылайык өлчөнгөн жарык күчүнүн минималдуу маанисинен үч эседен ашпоого тийиш.
446. УКТ жарык-сигналдык система менен жабдылган жана резервдик электр энергиясы булактары жок аэродромдо кадимки жарык-сигналдык система иштен чыккан учурда жок дегенде негизги УКТга тез орнотулушу мүмкүн болгон авариялык оттор каралышы керек. Авариялык оттор тоскоолдуктарды маркировкалоо же РЖ менен перрондорду белгилөө үчүн да пайдаланылышы мүмкүн.
447. УКТга орнотулган авариялык оттор жок дегенде жабдылбаган УКТ үчүн талап кылынган оттордун конфигурациясына ылайык келүүгө тийиш.
448. Авариялык оттордун түсү УКТнын жарык-сигналдык системасына коюлган талаптарга ылайык келүүгө тийиш. Эгерде УКТда түстүү кирүү жана чектөөчү отторду орнотуу мүмкүн болбосо, бардык оттор өзгөрмө жарык күчүндөгү ак түстө болушу же мүмкүн болушунча ушул мүнөздөмөгө жакын болушу мүмкүн.
449. Эксплуатациялык шарттар талап кылган учурда түнкү убакта пайдаланууга арналган ар бир аэродромдо аэродромдук маяк же таанып-билүүчү маяк орнотулууга тийиш.
450. Эксплуатациялык зарылчылык ушул аэродромду пайдалануучу аба кемелеринин кыймылына коюлуучу талаптардын негизинде, ошондой эле аэродромду курчап турган жердин фонунда айырмалап көрсөтүүчү белгилердин болушун жана аэродромдун жайгашкан жерин аныктоого жардам берүүчү башка визуалдык жана визуалдык эмес каражаттарды эске алуу менен аныкталат.
451. Түнкү убакта пайдаланууга арналган аэродромдо төмөнкү шарттардын бири же бир нечеси бар болсо, аэронавигациялык маяк орнотулат:
1) аба кемелери негизинен визуалдык каражаттардын жардамы менен багыт алышса;
2) көрүнүш шарттары көп учурда чектелүү болсо;
3) жер кыртышынын өзгөчөлүктөрү же курчап турган объекттердин айынан аэродромдун жайгашкан ордун аныктоо кыйын болсо.
452. Аэродромдук маяк фондук жарыктандыруу деңгээли төмөн болгон жерде орнотулат.
453. Маяк эң маанилүү багыттарда башка объекттерди жарык кылбагандай жана учкучту конууга кирүүдө көзүн уялтпагандай жайгаштырылат.
454. Аэродромдук маяк ак түстөгү жаркылдоолор менен кезектешкен түстүү жаркылдоолорду же ак түстөгү гана жаркылдоолорду чыгарууга тийиш. Бардык жаркылдоолордун жыштыгы мүнөтүнө 20–30ду түзүүгө тийиш. Эгерде кургактагы аэродромдо түстүү жаркылдоолорду чыгаруучу маяк колдонулса, мындай жаркылдоолор жашыл түстө, ал эми гидроаэродромдордун маяктары чыгарган түстүү жаркылдоолор сары түстө болууга тийиш. Кургактагы аэродром гидроаэродром менен айкалышкан учурда, түстүү жаркылдоолор, эгерде алар колдонулса, негизги деп эсептелген аэродромдун түстүк мүнөздөмөлөрүнө ээ болууга тийиш.
455. Аэродромдук маяктын оту бардык багыттардан көрүнүүгө тийиш. Тик тегиздикте ал көтөрүлүү бурчу 1° ашпаган деңгээлге чейин тарайт, бул бурч маяк пайдаланылуучу жердин максималдуу бурчу катары ыйгарым укуктуу орган тарабынан кабыл алынат. Бул учурда оттун эффективдүү жарык күчү кеминде 2000 кд болууга тийиш. Фондук жарыктандыруу деңгээли жогору болгон жерлерде көйгөйлүү оттун эффективдүү жарык күчү кеминде 10 эсеге көбөйтүлөт.
456. Таанып-билүүчү маяк түнкү убакта пайдаланылуучу жана башка каражаттар аркылуу оңой таанылбаган аэродромдо орнотулат.
457. Таанып-билүүчү маяк аэродромдо фондук жарыктандыруу деңгээли төмөн болгон жерде жайгаштырылат.
458. Маяк эң маанилүү багыттарда башка объекттерди жарык кылбагандай жана учкучту конууга кирүүдө көзүн уялтпагандай жайгаштырылат.
459. Аэродромдун таанып-билүүчү маягынын оту бардык багыттардан көрүнүүгө тийиш. Тик тегиздикте жарык нуру 1°дан ашпаган көтөрүлүү бурчунан жогору карай, маяк пайдаланылуучу максималдуу орун бурчунда багыт алууну камсыз кылуу үчүн КР ЖАО жүргүзгөн аэронавигациялык изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча алгылыктуу деп аныкталган бурчка чейин таралууга тийиш. Жаркылдоочу оттун натыйжалуу жарык күчү кеминде 2000 кд болууга тийиш. Фондук жарыктын жогорку деңгээлин болтурбоо мүмкүн болбогон жерлерде жаркылдоочу оттун натыйжалуу жарык күчү кеминде 10 эсеге көбөйтүлүүгө тийиш.
460. Таанып-билүүчү маяк аэродромдо жашыл түстөгү жаркылдоолорду берүүгө тийиш.
461. Таанып-билүүчү сигналдар Эл аралык Морзе алиппеси боюнча берилүүгө тийиш.
462. Берүү ылдамдыгы мүнөтүнө 6–8 сөз болууга, ал эми Морзе алиппесиндеги бир чекиттин узактыгы 0,15–0,2 с болууга тийиш.
463. Жабдылбаган УКТ. Түнкү убакта пайдаланууга арналган коддук номери 3 же 4 болгон жабдылбаган УКТны тейлөө үчүн 467–474-пункттарда көрсөтүлгөн жөнөкөй конууга кирүү отторунун системасы каралууга тийиш, буга УКТ жакшы көрүнүү шарттарында гана пайдаланылган жана башка визуалдык каражаттар талаптагыдай багыт алууну камсыз кылган учурлар кирбейт.
Эскертүү. Жөнөкөй конууга кирүү отторунун системасы күндүзгү убакта да визуалдык багыт алууну камсыз кылышы мүмкүн.
464. Так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТны тейлөө үчүн 467–474-пункттарда көрсөтүлгөн жөнөкөй конууга кирүү отторунун системасы каралууга тийиш, буга УКТ жакшы көрүнүү шарттарында гана пайдаланылган же башка визуалдык каражаттар талаптагыдай багыт алууну камсыз кылган учурлар кирбейт. I категория боюнча так конууга кирүү отторунун системасын орнотуу же конууга кирүү жарык маяктарын кошумча орнотуу маселеси каралууга тийиш.
465. I категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТны тейлөө үчүн 475–486-пункттарда көрсөтүлгөн I категория боюнча так конууга кирүү отторунун системасы каралууга тийиш.
466. II жана III категориялар боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТны тейлөө үчүн 487–504-пункттарда көрсөтүлгөн II же III категория боюнча так конууга кирүү отторунун системасы каралууга тийиш.
467. Жөнөкөй конууга кирүү отторунун системасы, мүмкүн болгон жерде, УКТнын октук сызыгынын уландысы боюнча УКТнын босогосунан кеминде 420 м аралыкка созулган оттордун катарынан жана УКТнын босогосунан 300 м аралыкта жайгашкан, узундугу 18 же 30 м болгон жарык горизонтун түзгөн оттордун катарынан турууга тийиш.
468. Жарык горизонтун түзгөн оттор мүмкүн болушунча так горизонталдык түз сызык боюнча, октук оттордун сызыгына перпендикуляр жана бул сызык аларды экиге бөлгөндөй жайгаштырылууга тийиш.
Жарык горизонтунун оттору үзгүлтүксүз сызык таасирин түзө тургандай аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
Жарык горизонтунун узундугу 30 м болгон учурда УКТнын уланган октук сызыгынын эки тарабында ажырымдарга жол берилет. Бул ажырымдар жергиликтүү талаптарды эске алуу менен минимумга жеткирилүүгө жана ар бири 6 мден ашпоого тийиш.
Жарык горизонтунун отторунун ортосундагы аралык 1–4 м болууга тийиш.
УКТнын уланган октук сызыгынын эки тарабындагы ажырымдар каптал четтөө менен конууга кирүүдө багыт алууну жакшыртууга жана авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүү транспорт каражаттарынын кыймылын жеңилдетүүгө мүмкүндүк берет.
469. Октук сызыкты түзгөн оттор узунунан 60 м аралык менен жайгаштырылууга тийиш; багыт алууну жакшыртуу үчүн 30 м аралык колдонулушу мүмкүн. Октук сызыктын биринчи оту колдонулган узунунан аралыкка жараша УКТнын босогосунан 60 м же 30 м аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
470. Эгер огдук линияны УКТ босогосунан 420 мге чейин улантуу мүмкүн болбосо, ал 300 мге чейин улантылат.
Эгер бул дагы мүмкүн болбосо, линия мүмкүн болушунча узартылат.
Мындай учурда ар бир оттун ордуна узундугу 3 м болгон сызыктуу от колдонулат.
Эгер жарык горизонту бар конууга кирүү системасында горизонт УКТ босогосунан 300 м аралыкта жайгашкан болсо, кошумча жарык горизонту УКТ босогосунан 150 м аралыкта орнотулат.
471. Система горизонталдык тегиздикте, УКТ босогосунан мурда жайгаштырылат жана төмөнкү талаптар аткарылат:
1) ILS же MLS системаларынын визуалдык же азимуттук антенналарынан башка эч бир объект конууга кирүү отторунун тегиздигинен 60 м аралыктагы огдук линия чегинде чыгып турбоого тийиш;
2) ар бир от, борбордук жарык горизонтуна кирген оттордон же огдук линиянын сызыктуу отторунан (алардын учтарындагы оттордон башка) тышкары, чекиттик от болууга тийиш.
Конууга кирүү отторунун үстүнөн чыгып турган ILS же MLS антенналары тиешелүү түрдө белгиленип жана жарыктандырылып турушу керек.
472. Жөнөкөй конууга кирүү отторунун системасынын оттору туруктуу нурлануучу жана системаны башка аэронавигациялык жер үстүндөгү жана бөтөн жарыктардан оңой айырмалоого мүмкүндүк берген түстө болууга тийиш. Октук сызыктын ар бир оту төмөнкүлөрдүн биринен турууга тийиш:
1) бир жарык булагынан;
2) узундугу кеминде 3 м болгон сызыктуу оттон.
473. Жабдылбаган УКТда орнотулган оттор учкучка үчүнчү жана төртүнчү бурулуштардын ортосундагы учуу участогунун бардык багыттарынан жана конууга кирүүнүн акыркы этабында көрүнүүгө тийиш. Оттордун жарык күчү система эсептелген бардык көрүнүү жана жарыктандыруу шарттары үчүн жетиштүү болууга тийиш.
474. Так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда орнотулган оттор конууга кирүүнүн акыркы этабында, аба кемеси визуалдык эмес каражат белгилеген траекториядан кадимки четтөөлөрдүн чегинен чыкпаган учурда, учкучка бардык багыттардан көрүнүүгө тийиш. Оттор система өзүнүн эксплуатациялык багытын сактоого тийиш болгон эң жагымсыз көрүнүү жана жарыктандыруу шарттарында күндүз да, түнкүсүн да багыт алууну камсыз кылууга тийиш.
475. I категория боюнча так конууга кирүү үчүн жакындап келүү отторунун системасы, мүмкүн болгон жерлерде, УЧКнын октук сызыгынын уландысына УЧКнын босогосунан 900 м аралыкка чейинки чекте орнотулган бир катар оттордон жана УЧКнын босогосунан 300 м аралыкта узундугу 30 м болгон жарык горизонтун түзүүчү бир катар оттордон турат.
476. Жарык горизонтун түзгөн оттор мүмкүн болушунча так горизонталдык түз сызык боюнча, октук оттордун сызыгына перпендикуляр жана бул сызык аларды экиге бөлгөндөй жайгаштырылууга тийиш.
Мындайча айтканда, бул сызык огдук линияны экиге бөлүп турушу керек.
Оттор үзгүлтүксүз сызык эффектин түзүү үчүн бирдей аралыкта жайгаштырылат.
УКТнын уланган октук сызыгынын эки тарабындагы ажырымдар мүмкүн болушунча минимумга жеткирилүүгө жана ар бири 6 мден ашпоого тийиш.
Жарык горизонтунун отторунун ортосундагы аралык 1–4 м болууга тийиш.
Ажырымдар авариялык-куткаруу жана өрт өчүрүүчү техниканын өтүшүн камсыз кылуу үчүн көбөйтүлүшү мүмкүн.
477. Октук оттор узунунан 30 м аралык менен жайгаштырылууга тийиш.
УКТнын босогосуна эң жакын октук от босогодон 30 м аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
478. Система горизонталдык тегиздикте, УКТ босогосунун алдында жайгаштырылат жана төмөнкү талаптар аткарылат:
1) ILS же MLS системаларынын антенналарынан башка эч бир объект конууга кирүү отторунун тегиздигинен 60 м аралыктагы огдук линия чегинде чыгып турбоого тийиш;
2) борбордук жарык горизонтуна кирген оттордон жана огдук линиянын сызыктуу отторунан (учтарындагы оттордон башка) тышкары ар бир от чекиттик от болушу керек.
Конууга кирүү отторунун үстүнөн чыгып турган ILS же MLS антенналары тиешелүү түрдө белгиленип жана жарыктандырылууга тийиш.
479. I категория боюнча так конууга кирүү отторунун системасынын октук жана жарык горизонту оттору өзгөрмө ак түстөгү туруктуу нурлануучу оттор болууга тийиш.
1) аралык жөнүндө маалыматты камсыз кылуу максатында УКТга жакын жайгашкан октук сызыктын узундугу 300 м болгон участогунда — бир жарык булагы, октук сызыктын узундугу 300 м болгон ортоңку участогунда — эки жарык булагы, ал эми УКТдан алыс жайгашкан октук сызыктын узундугу 300 м болгон участогунда — үч жарык булагы;
2) сызыктуу от.
480. Эгерде 1142-пунктка ылайык эксплуатациялык жана техникалык тейлөө талаптары боюнча конууга кирүү отторунун жогорку деңгээли талап кылынса, огдук линиянын ар бир блогу төмөнкүлөрдөн турат:
1) бир чекиттик жарык булагынан турган от; же
2) сызыктуу от.
481. Сызыктуу оттун узундугу кеминде 4 м болууга тийиш. Эгерде сызыктуу от чекиттик жарык булактарына барабар оттордон түзүлсө, алардын ортосундагы аралык 1,5 мден ашпоого тийиш.
482. Эгерде октук сызык 479-пункттун 2-пунктчасында же 480-пункттун 2-пунктчасында көрсөтүлгөн сызыктуу оттордон турса, ар бир сызыктуу от конденсатордук разряддуу импульстук от менен толукталууга тийиш. Бирок системанын өзгөчөлүктөрүн жана метеорологиялык шарттардын мүнөзүн эске алуу менен мындай импульстук оттордун зарылдыгы жок деп табылган учурлар мындан тышкары болуп саналат.
483. 482-пунктта көрсөтүлгөн ар бир конденсатордук разряддуу импульстук от белгиленген ырааттуулукта, системанын эң алыскы отунан УКТ босогосуна эң жакын отуна карай секундасына эки жолу жаркылдайт. Бул отторду конууга кирүү отторунун системасынын башка отторунан көз карандысыз башкарууга мүмкүндүк берген электр тармагынын схемасы колдонулат.
484. Эгерде октук сызык 479-пункттун 1) пунктчасында же 480-пункттун 1) пунктчасында көрсөтүлгөн оттордон турса, УКТнын босогосунан 300 м аралыкта каралган жарык горизонтуна кошумча түрдө УКТнын босогосунан 150, 450, 600 жана 750 м аралыкта жарык горизонтунун оттору орнотулууга тийиш. Ар бир жарык горизонтун түзүүчү оттор октук оттордун сызыгына перпендикуляр болгон горизонталдык түз сызык боюнча мүмкүн болушунча жакын жана так жайгаштырылууга, ал эми бул сызык аларды тең экиге бөлгөндөй жайгаштырылууга тийиш. Оттор бири-биринен үзгүлтүксүз сызык таасирин түзө тургандай аралыкта орнотулууга тийиш, мында УКТнын октук сызыгынын уландысынын эки тарабында үзүлүштөрдүн болушуна жол берилет. Жергиликтүү талаптарды эске алуу менен мындай үзүлүштөр мүмкүн болушунча азайтылууга жана алардын ар бири 6 мден ашпоого тийиш.
485. Эгер системага 484-пунктта көрсөтүлгөн кошумча жарык горизонттору, тышкы катардагы жарык тилкелери, огдук оттордун катарына параллель жайгашкан жарык тилкелери же УКТ босогосунан 300 м аралыктагы чекитте огдук линияга кошулган жарык тилкелери кирсе, анда бул системага кошумча техникалык талаптар колдонулат.
486. Оттор ушул Эрежелердин 2-тиркемесинин П2-1-сүрөтүндө көрсөтүлгөн техникалык талаптарга жооп берүүгө тийиш.
487. II жана III категориялар боюнча так конууга кирүү отторунун системасы, мүмкүн болгон жерлерде, УКТнын уланган октук сызыгы боюнча УКТнын босогосунан 900 м аралыкка созулган оттордун катарынан турат. Мындан тышкары, система УКТнын босогосунан 270 м аралыкка созулган эки каптал катардагы оттордон жана эки жарык горизонтунан турат: алардын бири УКТнын босогосунан 150 м, экинчиси 300 м аралыкта жайгаштырылат, бул 5-17-сүрөттө көрсөтүлгөн.
Конууга кирүү отторунун ушул Эрежелердин 1139-пунктунда техникалык тейлөөнүн максаттуу көрсөткүчтөрү катары аныкталган эксплуатациялык ишенимдүүлүк деңгээли камсыз кылынган учурларда, система УКТнын босогосунан 240 м аралыкка созулган эки каптал катардагы оттордон жана эки жарык горизонтунан турат: алардын бири УКТнын босогосунан 150 м, экинчиси 300 м аралыкта жайгаштырылат, бул 5-18-сүрөттө көрсөтүлгөн.
900 м узундук I, II жана III категориялардын шарттарында учууларды камсыз кылууга негизделген. Кыскартылган узундуктар II жана III категориялардын шарттарында учууларды камсыз кылууда каралышы мүмкүн, бирок мындай учурда I категориянын шарттарында учууларга чектөөлөр коюлат.
488. Октук сызыкты түзгөн оттор узунунан 30 м аралык менен жайгаштырылууга, ал эми УКТнын босогосуна эң жакын от босогодон 30 м аралыкта жайгашууга тийиш.
489. Каптал катарларды түзгөн оттор октук оттор сыяктуу эле узунунан кеткен аралык менен УКТнын октук сызыгынын эки тарабында жайгаштырылууга тийиш; УКТнын босогосуна эң жакын от андан 30 м аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
Конууга жакындашуу отторунун 1139-пунктта техникалык тейлөөнүн максаттуу көрсөткүчтөрү катары аныкталган эксплуатациялык ишенимдүүлүк деңгээли камсыз кылынган учурларда, каптал катарларга кирген оттор октук сызыктын ар бир тарабында 60 м узунунан кеткен аралык менен жайгаштырылышы мүмкүн, мында биринчи от УКТнын босогосунан 60 м аралыкта жайгаштырылат.
УКТнын босогосуна эң жакын каптал катардагы оттордун ортосундагы туурасынан кеткен аралык 18–22,5 м болууга, артыкчылыктуу түрдө 18 мди түзүүгө жана бардык учурларда конуу зонасынын отторунун катарларынын ортосундагы аралыкка барабар болууга тийиш.
490. УКТнын босогосунан 150 м аралыктагы жарык горизонту октук оттор менен каптал катардагы оттордун ортосундагы ажырымдарды толтурууга тийиш.
491. УКТнын босогосунан 300 м аралыктагы жарык горизонту октук оттордун эки тарабында УКТнын уланган октук сызыгынан 15 м аралыкка чейин созулууга тийиш.
492. Эгерде УКТнын босогосунан 300 мден кийинки октук сызык 496-пункттун 2) пунктчасында же 497-пункттун 2) пунктчасында көрсөтүлгөн оттордон турса, УКТнын босогосунан 450, 600 жана 750 м аралыкта кошумча жарык горизонттору каралууга тийиш.
493. Эгер системага 492-пунктта көрсөтүлгөн кошумча жарык горизонттору, тышкы жарык тилкелери, огдук линияга параллель тилкелер же УКТ босогосунан 300 м аралыкта огдук линияга кошулган тилкелер кирсе, анда кошумча техникалык талаптар колдонулат.
494. Конууга кирүү отторунун системасы мүмкүн болушунча УКТ босогосу аркылуу өткөн горизонталдык тегиздикте жайгаштырылат жана төмөнкү шарттар аткарылат:
1) ILS же MLS системаларынын антенналарынан башка эч бир объект конууга кирүү отторунун тегиздигинен 60 м аралыктагы огдук линиянын чегинде чыгып турбоого тийиш;
2) борбордук жарык горизонтунун чегинде жайгашкан оттордон жана аба кемеси конууга кирүүдө көрүнүп турган огдук линиянын отторунан (учтарындагы оттордон башка) тышкары бардык оттор чекиттик оттор болушу керек.
Конууга кирүү отторунун тегиздигинен чыгып турган ILS же MLS антенналары тоскоолдук катары эсептелет жана тиешелүү түрдө белгиленип, жарыктандырылууга тийиш.
495. II жана III категориялар боюнча так конууга кирүү оттору системасынын УКТ босогосунан кийинки алгачкы 300 мдеги октук оттору өзгөрмө ак түстөгү сызыктуу оттордон турат. УКТ босогосу 300 мге же андан көп аралыкка жылдырылып, октук сызык өзгөрмө ак жарык чыгаруучу жалгыз жарык булактарынан турган учурлар мындан тышкары. 1139-пунктта техникалык тейлөөнүн максаттуу көрсөткүчү катары аныкталган конууга кирүү отторунун эксплуатациялык ишенимдүүлүгү камсыз кылынганда, алгачкы 300 мдеги октук оттор төмөнкүлөрдөн турат:
1) 300 мден кийинки октук сызык 497-пункттун 1-пунктчасында көрсөтүлгөн сызыктуу оттордон турса — сызыктуу оттордон;
2) 300 мден кийинки октук сызык 497-пункттун 2-пунктчасында көрсөтүлгөн жалгыз жарык булактарынан турса — кезектешкен жалгыз жарык булактарынан жана сызыктуу оттордон, мында биринчи жалгыз жарык булагы босогодон 30 м, ал эми биринчи сызыктуу от 60 м аралыкта жайгашат; же
3) УКТ босогосу 300 мге же андан көп аралыкка жылдырылса — өзгөрмө ак жарык чыгаруучу жалгыз жарык булактарынан.
Бирок УКТ босогосу 300 мге жылдырылган же андан алысыраак жайгашкан учурларда, ак түстөгү өзгөрмө жарык чыгаруучу бир чекиттик жарык булагынан турган отторду колдонууга жол берилет.
496. УКТнын босогосунан 300 мден кийинки аралыкта октук оттун ар бир блогу төмөнкүлөрдүн биринен турат:
1) УКТнын босогосунан баштап алгачкы 300 м аралыкта жайгашкан сызыктуу отторго окшош сызыктуу оттон;
2) октук сызыктын узундугу 300 м болгон ортоңку участогунда — эки жарык булагынан, ал эми УКТнын босогосунан алыс жайгашкан октук сызыктын узундугу 300 м болгон участогунда — үч жарык булагынан.
Мында бардык оттор өзгөрмө ак түстөгү жарыкты нурлантууга тийиш.
497. Эгер 1138-пунктта көрсөтүлгөн ишенимдүүлүк деңгээли камсыз кылынса, УКТ босогосунан кийинки 300 мден ары жайгашкан огдук оттордун ар бир блогу төмөнкүлөрдөн турат:
1) сызыктуу от;
2) же бир чекиттик жарык булагынан турган от.
Мында алар өзгөрмө ак түстө жарык чыгарат.
498. Эгерде УКТнын босогосунан 300 мден кийинки октук сызык 496-пункттун 1) пунктчасында же 497-пункттун 1) пунктчасында көрсөтүлгөн сызыктуу оттордон турса, системанын мүнөздөмөлөрүн жана метеорологиялык шарттардын өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен мындай импульстук оттор зарыл эмес деп эсептелген учурларды кошпогондо, 300 мден кийинки ар бир мындай от конденсатордук разряддуу импульстук от менен толукталууга тийиш.
499. Ар бир импульстук от конденсатордук разряд аркылуу секундасына 1–4 жаркылдоону жаратып, эң алыскы оттон УКТ босогосуна эң жакын отко чейин ырааттуу түрдө күйөт.
Бул отторду конууга кирүү отторунун системасынын башка отторунан көз карандысыз башкарууга мүмкүндүк берген электр схемасы колдонулат.
500. Каптал катардагы оттор кызыл түстөгү сызыктуу оттордон турууга тийиш. Алардын узундугу жана отторунун ортосундагы аралык конуу зонасынын сызыктуу отторунун узундугуна жана аралыгына барабар болууга тийиш.
501. Жарык горизонтторун түзгөн оттор өзгөрмө ак түстөгү туруктуу нурлануучу оттор болууга тийиш. Бирдей аралыкта жайгашкан оттордун ортосундагы аралык 2,7 мден ашпоого тийиш.
502. Кызыл түстөгү оттордун жарык күчү ак түстөгү оттордун жарык күчүнө шайкеш келүүгө тийиш.
503. Оттор ушул Эрежелердин 2-тиркемесиндеги П2-1 жана П2-2-сүрөттөрдө көрсөтүлгөн техникалык талаптарга жооп берүүгө тийиш.
5-17-сүрөт. II жана III категориялар боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын босогосуна жакын 300 м участоктогу конууга кирүү оттору жана УКТ оттору
5-18-сүрөт. 10-главада техникалык тейлөөнүн максаттуу көрсөткүчтөрү катары аныкталган конууга кирүү отторунун эксплуатациялык ишенимдүүлүк деңгээли камсыз кылынган учурларда, II жана III категориялар боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын босогосунан 300 м участоктогу жакынкы конууга кирүү оттору жана УКТ оттору
504. Глиссаданы визуалдык индикациялоо системасы ушул УКТ башка визуалдык же визуалдык эмес конууга кирүү каражаттары менен жабдылганына карабастан, төмөнкү шарттардын бири же бир нечеси болгон учурда конууга кирүүнү камсыз кылуу үчүн каралууга тийиш:
1) УКТ турбореактивдүү же конууга кирүүдө ушундай эле багыттоону талап кылган башка аба кемелери тарабынан пайдаланылса;
2) ар кандай типтеги аба кемелеринин учкучтарында конууга кирүү учурунда өз аракеттеринин тууралыгын баалоодо төмөнкү себептерден улам кыйынчылыктар жаралышы мүмкүн болсо:
а) күндүз суу мейкиндигинин үстүнөн же бир өңчөй жердин үстүнөн конууга кирүүдө визуалдык ориентирлер жетишсиз болсо же түнкүсүн конууга кирүү зонасында тышкы жарыктар жетишсиз болсо;
б) айланадагы жердин өзгөчөлүктөрү же УКТнын эңкейиштери жаңылыш түшүнүк жаратса;
3) конууга кирүү зонасындагы объекттер аба кемеси кадимки конууга кирүү траекториясынан төмөн учкан учурда олуттуу кесепеттерге алып келиши мүмкүн болсо, айрыкча мындай объекттер жөнүндө эскертүүчү визуалдык эмес же башка визуалдык каражаттар жок болсо;
4) УКТнын кайсы бир учунун жанындагы беттин физикалык абалы аба кемеси конууга жетпей жерге тийгенде же УКТнын чегинен чыгып кеткенде олуттуу коркунуч жаратса;
5) жердин өзгөчөлүктөрү же үстөмдүк кылган метеорологиялык шарттар аба кемесинин конууга кирүү учурунда күчөтүлгөн турбуленттүүлүк зонасына туш болуу ыктымалдыгын жаратса.
505. Глиссаданы визуалдык индикациялоонун стандарттык системаларына PAPI жана APAPI системалары кирет; алар ушул Эрежелердин 509–524-пункттарында белгиленген техникалык талаптарга жооп берүүгө тийиш.
506. Ушул Эрежелердин 504-пунктунда көрсөтүлгөн шарттардын бири же бир нечеси болгон учурда коддук номери 3 же 4 болгон УКТда PAPI системасы каралууга тийиш.
507. Ушул Эрежелердин 504-пунктунда көрсөтүлгөн шарттардын бири же бир нечеси болгон учурда коддук номери 1 же 2 болгон УКТда PAPI же APAPI системасы каралууга тийиш.
508. УКТнын босогосу кадимки жайгашкан ордунан убактылуу жылдырылган жана ушул Эрежелердин 504-пунктунда көрсөтүлгөн шарттардын бири же бир нечеси болгон учурда PAPI системасы каралууга тийиш.
Мында коддук номери 1 же 2 болгон УКТда APAPI системасы каралышы мүмкүн.
5-19-сүрөт. Глиссаданы визуалдык индикациялоо системалары
509. PAPI системасы кескин түстүк өтүүсү бар төрт көп лампалуу (же жупташтырылган бир лампалуу) оттон турган, бирдей аралыкта жайгашкан флангдык горизонттон турат. Система УКТнын сол тарабында жайгаштырылууга тийиш, буга физикалык жактан мүмкүн болбогон учурлар кирбейт.
Система УКТнын сол тарабында жайгаштырылат, эгерде муну аткаруу физикалык жактан мүмкүн болбосо гана башкача жайгаштырууга жол берилет.
Эгерде УКТ башка тышкы каражаттар камсыз кылбаган крен боюнча визуалдык башкарууну талап кылган аба кемелери тарабынан пайдаланылса, УКТнын карама-каршы тарабында экинчи флангдык горизонт орнотулууга тийиш.
510. APAPI системасы кескин түстүк өтүүсү бар эки көп лампалуу (же жупташтырылган бир лампалуу) оттон турган флангдык горизонттон турат.
Система УКТнын сол тарабында жайгаштырылууга тийиш, буга физикалык жактан мүмкүн болбогон учурлар кирбейт.
511. Эгер УКТ башка тышкы каражаттар менен камсыздалбаган крен боюнча визуалдык башкарууну талап кылган аба кемелери тарабынан пайдаланылса, УКТнын карама-каршы тарабында экинчи каптал жарык горизонту орнотулат.
512. PAPIнин флангдык горизонту төмөнкүдөй даярдалып жана орнотулууга тийиш, мында конууга кирүү учурунда учкуч:
1) глиссадада же ага жакын болгондо, УКТга жакыныраак жайгашкан эки отту кызыл, ал эми УКТдан алысыраак жайгашкан эки отту ак түстө көрөт;
2) глиссаданын үстүндө болгондо, УКТга жакыныраак жайгашкан бир отту кызыл, ал эми УКТдан алысыраак жайгашкан үч отту ак түстө көрөт; ал эми мындан да жогору болгондо бардык отторду ак түстө көрөт;
3) глиссаданын төмөн жагында болгондо, УКТга жакыныраак жайгашкан үч отту кызыл, ал эми УКТдан алысыраак жайгашкан бир отту ак түстө көрөт; ал эми мындан да төмөн болгондо бардык отторду кызыл түстө көрөт.
513. APAPIнин флангдык горизонту төмөнкүдөй даярдалып жана орнотулууга тийиш, мында конууга кирүү учурунда учкуч:
1) глиссадада же ага жакын болгондо, УКТга жакыныраак жайгашкан отту кызыл, ал эми УКТдан алысыраак жайгашкан отту ак түстө көрөт;
2) глиссаданын үстүндө болгондо, эки отту тең ак түстө көрөт;
3) глиссаданын төмөн жагында болгондо, эки отту тең кызыл түстө көрөт.
514. Оттор 5-20-сүрөттө көрсөтүлгөн негизги схемага ылайык жайгаштырылууга жана ошол сүрөттө көрсөтүлгөн орнотуунун жол берилүүчү чектери сакталууга тийиш.
Каптал жарык горизонтун түзгөн оттор конууга кирип жаткан аба кемесинин учкучу аларды негизинен бир горизонталдык сызыкта көрө тургандай болуп орнотулат.
Глиссадалык оттор мүмкүн болушунча төмөн орнотулууга жана морт конструкцияда болууга тийиш.
515. Система күндүз да, түнкүсүн да учууларды тейлөөгө жарактуу болууга тийиш.
516. Тик тегиздиктеги кызыл түстөн ак түскө өтүү мындай болушу керек: байкоочу 300 мден кем эмес аралыкта турган учурда бул өтүүнү вертикалдык бурч боюнча 3 мүнөттөн (3') ашпаган чекте көрүүгө тийиш.
5-20-сүрөт. PAPI жана APAPI системаларынын жайгашуусу
1) PAPI же APAPI системасы ILS жана/же MLS системасы менен жабдылбаган УКТда орнотулган учурларда, D₁ аралыгы учкуч конууга кирүү траекториясынын туура көрсөтмөсүн байкай турган эң төмөнкү бийиктик (5-20-сүрөттө PAPI системасы үчүн В бурчу жана APAPI системасы үчүн А бурчу) ушул УКТны үзгүлтүксүз пайдалануучу эң критикалык аба кемелери үчүн 5-2-таблицада көрсөтүлгөн УКТнын босогосунун үстүнөн дөңгөлөктөрдүн бийиктик запасын камсыз кыла тургандай эсептелүүгө тийиш.
2) PAPI же APAPI системасы ILS жана/же MLS системасы менен жабдылган УКТда орнотулган учурларда, D₁ аралыгы ушул УКТны үзгүлтүксүз пайдалануучу аба кемелеринин учкучунун көз деңгээли менен аба кемесинин антеннасынын ортосундагы вертикалдык аралыктардын диапазону үчүн визуалдык жана визуалдык эмес каражаттардын оптималдуу шайкештигин камсыз кыла тургандай эсептелүүгө тийиш. Бул аралык УКТнын босогосу менен тиешелүүлүгүнө жараша ILS глиссадасынын же MLS минималдуу глиссадасынын иш жүзүндөгү башталыш чекитинин ортосундагы аралыкка тиешелүү аба кемелеринин учкучунун көз деңгээли менен антеннасынын ортосундагы вертикалдык аралыктардын айырмасына карата түзөтүү коэффициентин кошуу жолу менен аныкталат.
Түзөтүү коэффициенти бул аба кемелеринин учкучунун көз деңгээли менен антеннасынын ортосундагы орточо вертикалдык аралыкты глиссаданын жантайыш бурчунун котангенсине көбөйтүү жолу менен аныкталат. Бирок УКТнын босогосунун үстүнөн дөңгөлөктөрдүн бийиктик запасы кандай гана жагдай болбосун 5-2-таблицанын (3)-графасында көрсөтүлгөн маанилерден кем болбогудай аралык тандалууга тийиш.
3) Эгерде аба кемелеринин айрым типтери үчүн жогорудагы 1) пунктчада көрсөтүлгөндөн чоңураак клиренс талап кылынса, ал D₁ аралыгын көбөйтүү жолу менен камсыз кылынышы мүмкүн.
4) D₁ аралыгы глиссадалык оттордун линзаларынын борборлору менен УКТнын босогосунун бийиктик белгилеринин айырмасын компенсациялоо үчүн түзөтүлүүгө тийиш.
5) Отторду мүмкүн болушунча төмөн орнотуу жана туурасынан кеткен ар кандай жантайышты эске алуу үчүн оттордун ортосундагы бийиктик боюнча 5 смге чейинки айырмага жол берилет. Бардык отторго бирдей өлчөмдө колдонулган шартта, туурасынан кеткен градиенттин 1,25 %дан ашпоосуна жол берилет.
6) 1 же 2 коддук номерде PAPI отторунун ортосундагы 6 м (±1 м) аралык колдонулууга тийиш. Мындай учурда PAPI системасынын ички оту УКТнын четинен кеминде 10 м (±1 м) аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
7) APAPI отторунун ортосундагы туурасынан кеткен аралык, эгерде системанын аракеттенүү зонасын кеңейтүү талап кылынса же кийин толук PAPI системасына өтүү болжолдонсо, 9 мге (±1 м) чейин көбөйтүлүшү мүмкүн. Акыркы учурда PAPI системасынын ички оту УКТнын четинен 15 м (±1 м) аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
517. Толук жарык күчүндө кызыл сигналдын Y координатасы 0,320дан ашпоого тийиш.
518. Глиссадалык оттордун жарык күчүнүн бөлүштүрүлүшү ушул Эрежелердин 2-тиркемесиндеги П2-23-сүрөттө көрсөтүлгөн бөлүштүрүүгө ылайык келүүгө тийиш.
519. Оттордун жарык күчүн үстөмдүк кылган шарттарга жараша жөнгө салууга жана конууга кирүү жана конуу учурунда учкучтун көзүн чагылтпоого мүмкүндүк берүүчү тиешелүү жөнгө салуу каражаттары каралат.
520. Ар бир глиссадалык от вертикалдык тегиздикте жөнгө салынууга тийиш, мында жарык шооласынын ак секторунун төмөнкү чек арасы горизонттон 1°30'дан кем эмес жана кеминде 4°30'га чейин каалаган көтөрүлүү бурчуна орнотулушу керек.
521. Глиссадалык оттор оптикалык элементтерде же чагылдыруучу беттерде пайда болгон конденсация продуктулары, кар, муз, кир жана башка ушул сыяктуу булгануулар жарык сигналдарын берүүгө мүмкүн болушунча аз таасир эте тургандай жана кызыл жана ак сигналдардын ортосундагы контрасттуулукту, ошондой эле өтмө сектордун бийиктик бурчун өзгөртпөй тургандай конструкцияланууга тийиш.
522. 5-21-сүрөттө көрсөтүлгөн глиссаданын эңкейиш бурчу конууга кирип жаткан аба кемелери үчүн ылайыктуу болууга тийиш.
523. Эгерде УКТ ILS жана/же MLS системасы менен жабдылган болсо, глиссадалык оттордун жайгашкан жери жана көтөрүлүү бурчтары визуалдык глиссада тиешелүү ILS глиссадасына жана/же MLSтин минималдуу глиссадасына мүмкүн болушунча дал келгидей тандалууга тийиш.
524. PAPIнин флангдык горизонту отторунун көтөрүлүү бурчтары конууга кирүүдө бир ак жана үч кызыл от сигналын көргөн аба кемесинин учкучу конууга кирүү зонасындагы бардык объекттердин үстүнөн жетиштүү бийиктик запасы менен өтө тургандай белгиленүүгө тийиш (5-2-таблицаны караңыз).
525. APAPIнин флангдык горизонту отторунун көтөрүлүү бурчтары конууга кирүүдө глиссададагы эң төмөнкү сигналды, башкача айтканда бир ак жана бир кызыл отту көргөн аба кемесинин учкучу конууга кирүү зонасындагы бардык объекттердин үстүнөн жетиштүү бийиктик запасы менен өтө тургандай белгиленүүгө тийиш (5-2-таблицаны караңыз).
526. Эгерде PAPI же APAPI системасынын тоскоолдуктардан коргоо бетинин сыртында, бирок анын жарык шооласынын каптал чектеринде жайгашкан объект тоскоолдуктардан коргоо бетинин деңгээлинен жогору чыгып турса жана авиациялык изилдөөнүн жыйынтыктары анын учуулардын коопсуздугуна терс таасир этерин көрсөтсө, оттун жарык шооласынын азимут боюнча ажыроо бурчу тиешелүү түрдө чектелүүгө тийиш.
Чектөө объект жарык шооласынын чегинен тышкары кала тургандай болууга тийиш.
527. Эгерде крен боюнча башкарууну камсыз кылуу үчүн флангдык горизонттор УКТнын эки тарабында тең орнотулса, тиешелүү глиссадалык оттор бирдей бурчтарда орнотулуп, ар бир системанын сигналдары бир убакта симметриялуу өзгөрүүгө тийиш.
528. Глиссаданы визуалдык индикациялоо системасы пайдаланылган жерде тоскоолдуктардан коргоо бети белгиленүүгө тийиш.
529. Тоскоолдуктардан коргоо бетинин мүнөздөмөлөрү — анын башталышы, ажырашы, узундугу жана эңкейиши — 5-3-таблицанын тиешелүү графасында жана 5-22-сүрөттө көрсөтүлгөн маанилерге ылайык келүүгө тийиш.
530. Жаңы объекттерди курууга же учурдагы объекттердин өлчөмдөрүн көбөйтүүгө, эгерде алар тоскоолдуктардан коргоо бетинен чыгып турса, жол берилбейт.
КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында жаңы же өлчөмү чоңойтулган объект учурдагы кыймылсыз объект менен көлөкөлөнөрү аныкталган учурлар буга кирбейт.
5-21-сүрөт. PAPI жана APAPI системалары үчүн жарык шоолалары жана көтөрүлүү бурчтарын орнотуу
531. Тоскоолдуктардан коргоо бетинен чыгып турган учурдагы объекттер жоюлууга тийиш, буга КР ЖАО жүргүзгөн авиациялык изилдөөнүн жыйынтыгында объект учурдагы кыймылсыз объект менен көлөкөлөнөрү же объект учуулардын коопсуздугуна терс таасир этпей тургандыгы аныкталган учурлар кирбейт.
5-2-таблица.
PAPI жана APAPI системалары үчүн УКТнын босогосунун үстүнөн шасси дөңгөлөктөрүнүн өтүү бийиктигинин запасы
Конууга кирүү конфигурациясындагы аба кемесинин учкучунун көз деңгээли менен шасси дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы тик аралык | УКТ босогосунун үстүндөгү шасси дөңгөлөктөрүнүн сунушталган бийиктик запасы (м) | УКТ босогосунун үстүндөгү шасси дөңгөлөктөрүнүн минималдуу бийиктик запасы (м)
|
(1) | (2) | (3) |
3 мге чейин, бирок 3 мди кошпогондо | 6 | 3д |
3 мден 5 мге чейин, бирок 5 мди кошпогондо | 9 | 4 |
5 мден 8 мге чейин, бирок 8 мди кошпогондо | 9 | 5 |
8 мден 14 мге чейин, бирок 14 мди кошпогондо | 9 | 6 |
а. Учкучтун көз деңгээли менен шасси дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы вертикалдык аралыктардын тобун тандоодо ушул системаны үзгүлтүксүз пайдалана турган аба кемелери гана эске алынат. Бул аба кемелеринин ичинен эң критикалык аба кемеси учкучтун көз деңгээли менен шасси дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы вертикалдык аралыктардын тиешелүү тобун аныктайт.
б. (2)-графада көрсөтүлгөн УКТнын босогосунун үстүндөгү шасси дөңгөлөктөрүнүн талап кылынган бийиктик запасы камсыз кылынууга тийиш.
в. Эгерде аэронавигациялык изилдөөнүн натыйжалары УКТнын босогосунун үстүндөгү шасси дөңгөлөктөрүнүн бийиктик запасынын азыраак маанилерин колдонууга жол берилерин көрсөтсө, (2)-графада көрсөтүлгөн бийиктик запасынын маанилери (3)-графада көрсөтүлгөн маанилерге чейин, бирок алардан төмөн эмес өлчөмдө азайтылышы мүмкүн.
г. УКТнын жылдырылган босогосунун үстүндө шасси дөңгөлөктөрүнүн азайтылган бийиктик запасы камсыз кылынган учурда, тандалган топтогу учкучтун көз деңгээли менен шасси дөңгөлөктөрүнүн ортосундагы вертикалдык аралыктын эң чоң маанисине ээ аба кемеси УКТнын башталышынын эң четки чекитинин үстүнөн учуп өткөн учурда, (2)-графада көрсөтүлгөн УКТнын босогосунун үстүндөгү шасси дөңгөлөктөрүнүн тиешелүү сунушталуучу бийиктик запасы камсыз кылынууга тийиш.
д. Негизинен жеңил, турбореактивдүү эмес аба кемелери пайдалануучу УКТларда шасси дөңгөлөктөрүнүн УКТнын босогосунун үстүндөгү бийиктик запасы 1,5 мге чейин азайтылышы мүмкүн.
5-3-таблица.
Тоскоолдуктардан коргоо бетинин өлчөмдөрү жана эңкейиштери
Беттин өлчөмдөрү | Тип УКТ/кодовый номер | |||||||
Необорудованная УКТ Кодовый номер | Оборудованная УКТ Кодовый номер | |||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | |
Ички чек арасынын узундугу | 60м | 80 м | 150м | 150м | 150м | 150м | 300м | 300м |
Глиссаданы визуалдык көрсөтүү тутумунан чейинки аралык | D1+30м | D1+60м | D1+60м | D1+60м | D1+60м | D1+60м | D1+60м | D1+60м |
Кеңейиши (ар бир тарапка) | 10% | 10% | 10% | 10% | 15% | 15% | 15% | 15% |
Жалпы узундугу, м | 7 500 | 7 500 | 15 000 | 15 000 | 7 500 | 7 500 | 15 000 | 15 000 |
Эңкейиши | ||||||||
а)PAPI | - | А-0,57° | А-0,57° | А-0,57° | А-0,57° | А-0,57° | А-0,57° | А-0,57° |
б)APAPI | А-0,9° | А-0,9° | - | - | А-0,9° | А-0,9° | - | - |
а. Эңкейиш бурчу аныкталбайт, анткени көрсөтүлгөн коддук номердеги мындай типтеги УКТда бул системанын колдонулушу күмөн.
б. Эңкейиш бурчтары 5-21-сүрөттө көрсөтүлгөн.
в. D₁ — тоскоолдуктардан коргоо бетинен (OPS) объекттин чыгып туруу маселесин чечүү үчүн кандайдыр бир жылдырууга чейин УКТнын босогосунан глиссаданы визуалдык индикациялоо системасына чейинки аралык (5-20-сүрөттү караңыз).
OPSтин башталышы глиссаданы визуалдык индикациялоо системасынын жайгашкан жерине байланыштуу аныкталат, мында PAPI системасынын жылдырылышы OPSтин башталышынын да тиешелүү жылдырылышына алып келет.
5-22-сүрөт. Глиссаданы визуалдык индикациялоо системалары үчүн тоскоолдуктардан коргоо бети
532. Эгерде авиациялык изилдөөнүн жыйынтыктары тоскоолдуктардан коргоо бетинен чыгып турган учурдагы объект аба кемелеринин учуу коопсуздугуна терс таасир этерин көрсөтсө, төмөнкү чаралардын бири же бир нечеси көрүлүүгө тийиш:
1) объект жоюлат;
2) системанын глиссадасынын эңкейиш бурчу тиешелүү түрдө чоңойтулат;
3) объект системанын жарык шооласынын чегинен тышкары кала тургандай, жарык шооласынын азимут боюнча ажыроо бурчу азайтылат;
4) системанын огу жана ага тиешелүү тоскоолдуктардан коргоо бети 5°тан ашпаган бурчка жылдырылат;
5) объект OPSтен чыгып турбагандай, система УКТнын босогосунан тиешелүү түрдө алысыраак жылдырылат.
533. Түнкү убакта пайдаланууга арналган УКТда, ошондой эле күндүз же түнкүсүн пайдаланууга арналган так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда конуу оттору каралууга тийиш.
534. Күндүз пайдаланууга арналган УКТда конуу оттору каралган учурда, УКТ боюнча көрүү аралыгынын эксплуатациялык минимуму 800 мден кем болбоого тийиш.
535. УКТнын конуу оттору УКТнын октук сызыгына карата симметриялуу жайгашкан эки параллелдүү катардан турууга тийиш.
536. УКТнын конуу оттору УКТ катары жарыяланган аянттын четтери боюнча же анын четтеринен сыртка карай 3 мден ашпаган аралыкта орнотулууга тийиш.
537. Эгерде УКТнын туурасы 60 мден ашса, оттордун катарларынын ортосундагы аралык УКТнын мүнөздөмөлөрүн жана аны тейлөө үчүн пайдаланылуучу башка визуалдык каражаттарды эске алуу менен аныкталууга тийиш.
538. Оттор катарлар боюнча бирдей аралыкта жайгаштырылууга тийиш; мында жабдылган УКТда алардын ортосундагы аралык 60 мден, ал эми жабдылбаган УКТда 100 мден ашпоого тийиш. УКТнын октук сызыгынын эки тарабындагы оттор УКТнын октук сызыгына тик бурч менен жайгашкан түз сызыктарда бири-бирине каршы жайгаштырылууга тийиш.
539. УКТнын конуу оттору төмөнкү учурларды кошпогондо, өзгөрмө ак түстөгү туруктуу нурлануучу оттор болууга тийиш:
1) УКТнын босогосу жылдырылган учурда УКТнын башталышы менен жылдырылган босогонун ортосундагы оттор конууга кирүү багытында кызыл түстө болууга тийиш;
2) УКТнын аягынан эсептегенде акыркы 600 м участокто же УКТнын узундугунун акыркы үчтөн бир бөлүгүндө, кайсынысы кыска болсо, оттор сары түстө болушу мүмкүн.
540. Конуу оттору бардык багыттарга жарык чачат, бул учкучка конуу же учуп чыгуу учурунда багыт алууга жардам берет. Эгер мындай оттор айлампа боюнча учууну башкаруу үчүн колдонулса, алар бардык багыттардан көрүнүүгө тийиш.
541. Ушул Эрежелердин 540-пунктунда белгиленген бардык багыттарда конуу оттору горизонттон 15°ка чейинки көтөрүлүү бурчтарында УКТны учуп чыгуу же конуу үчүн пайдалануу каралган көрүнүү жана жарыктандыруу шарттарына ылайык келген жарык күчү менен нурланууга тийиш. Кандай болгон учурда да жарык күчү кеминде 50 кд болууга тийиш. Бирок тышкы жарыктандыруусу жок аэродромдо учкучтун көзүн уялтууга жол бербөө үчүн конуу отторунун жарык күчү азайтылышы мүмкүн, бирок 25 кддан төмөн болбоого тийиш.
542. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын конуу оттору ушул Эрежелердин 2-тиркемесинин П2-9 же П2-10-сүрөтүндө көрсөтүлгөн техникалык талаптарга жооп берүүгө тийиш.
543. УКТнын конуу оттору менен жабдылган УКТда кирүү оттору каралууга тийиш, буга босогосу жылдырылган жабдылбаган УКТ же так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТ, эгерде флангдык горизонттун оттору каралган болсо, кирбейт.
544. Эгерде УКТнын босогосу УКТнын учу менен дал келсе, кирүү оттору УКТнын октук сызыгына тик бурч боюнча мүмкүн болушунча босогого жакын, бирок андан 3 мден ашпаган аралыкта жайгаштырылууга тийиш.
545. Эгерде УКТнын босогосу жылдырылган болсо, кирүү оттору жылдырылган босого аркылуу УКТнын октук сызыгына тик бурч боюнча жайгаштырылууга тийиш.
546. Кирүү оттору төмөнкүчө болот:
1) Жабдылбаган УКТда же аспаптар боюнча так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда — кеминде алты оттон турат;
2) I категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда — конуу отторунун катарларынын ортосунда, 3 м аралык менен жайгашкан кеминде беш оттон турат;
3) II же III категория боюнча так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда — конуу отторунун катарларынын ортосунда 3 м аралык менен жайгашкан беш оттон турат.
547. 576-пункттун 1) жана 2) пунктчаларында көрсөтүлгөн оттор:
1) УКТнын каптал отторунун катарларынын ортосунда бирдей аралыкта жайгаштырылат;
2) УКТнын октук сызыгына карата симметриялуу эки топ болуп жайгаштырылат, ар бир топтогу оттор бирдей аралыкта орнотулат, ал эми топтордун ортосундагы ажырым, эгерде алар каралса, конуу зонасынын белгилеринин же отторунун ортосундагы туурасынан аралыкка барабар, болбосо УКТнын каптал отторунун катарларынын ортосундагы аралыктын жарымынан ашпайт.
548. Көрүнүктүү багыт берүүнү күчөтүү зарыл болгон учурда так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда флангдык горизонттордун оттору каралууга тийиш.
549. Босогосу жылдырылган жана УКТнын босогосунун оттору талап кылынган, бирок орнотулбаган жабдылбаган УКТда же так эмес конууга кирүү үчүн жабдылган УКТда флангдык горизонттун оттору каралууга тийиш.
550. Флангдык горизонттун оттору УКТнын босогосунун жанында, октук сызыкка карата симметриялуу эки топ болуп, башкача айтканда, флангдык горизонттор түрүндө жайгаштырылууга тийиш. Ар бир флангдык горизонт кеминде беш оттон түзүлүүгө тийиш, алар конуу оттору түзгөн сызыктын тышкы тарабынан ага тик бурчта, узундугу кеминде 10 м болгон сызык боюнча орнотулууга тийиш. Мында ар бир флангдык горизонттун эң жакын оту конуу оттору менен бир сызыкта жайгаштырылууга тийиш.
551. УКТнын кирүү оттору жана флангдык горизонттордун оттору конууга кирүү багытында жашыл түстөгү туруктуу нурлануучу бир багыттуу оттор болууга тийиш. Бул оттордун жарык күчү жана нурдун таралуу бурчу УКТны пайдалануу пландаштырылган көрүнүү жана жарыктандыруу шарттарына ылайык келүүгө тийиш.
552. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын кирүү оттору ушул Эрежелердин 2-тиркемесиндеги П2-3-сүрөттө көрсөтүлгөн техникалык талаптарга жооп берүүгө тийиш.
553. Так конууга кирүү үчүн жабдылган УКТнын каптал горизонтторунун кирүү оттору ушул Эрежелердин 2-тиркемесиндеги П2-4-сүрөттө көрсөтүлгөн техникалык талаптарга жооп берүүгө тийиш.