| 3-тиркеме |
| (Кыргыз Республикасынын Президентинин 2026-жылдын 22-октябрындагы № 355 Жарлыгы менен бекитилди) |
2026–2030-жылдарга Кыргыз Республикасында шахматты өнүктүрүүнүн жана популярдаштыруунун
улуттук программасын ишке ашыруу боюнча иш-чаралар планынын бюджети
1-глава. Билим берүүдөгү шахмат
2-глава. Спорттук резервди даярдоо
3-глава. Инфраструктураны өнүктүрүү
4-глава. Кадрдык өнүктүрүү
5-глава. Санариптик трансформация
6-глава. Инклюзивдүү шахматты өнүктүрүү
7-глава. Аялдар шахматын өнүктүрүү
8-глава. Шахматты популярдаштыруу жана шахмат кыймылына калкты массалык түрдө тартуу
9-глава. Мыйзам чыгаруу системасын өркүндөтүү
10-глава. Эл аралык кызматташуу
№ | Милдеттер | Чаралар | Ишке ашыруу мөөнөттөрү | Өлчөө бирдиги | Каржылоого муктаждык | Мүмкүнчүлүктөр | Финансылык айырма | |||||||||
РБ | ЖБ | Башка | Бардыгы | РБ | ЖБ | Башка | Бардыгы | РБ | ЖБ | Башка у г и е | Бардыгы | |||||
1-глава. Билим берүүдөгү шахмат | ||||||||||||||||
1 | «Мектептерде шахмат» пилоттук долбоорун 500 жалпы билим берүү мектебине ишке киргизүү жана ишке ашыруу | 1) Агартууминдин буйругу менен 500 пилоттук мектептин тизмесин бекитүү | 2026-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) окуу программасын, МАМСТ, окуу-методикалык материалдарды иштеп чыгуу | 2026-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
3) 500 мектепти окуу куралдары, шахмат комплекттери, демонстрациялык такталар жана шахматтык электрондук сааттар менен камсыз кылуу | 2026–2027-жылдар | миң сом | 15 000 | – | – | 15 000 | 15 000 | – | – | 15 000 | – | – | – | – | ||
4) 500 мектепте шахмат окутуучуларынын штаттык бирдиктерин киргизүү | 2026–2027-жылдар | миң сом | 310 800 | – | – | 310 800 | 310 800 | – | – | 310 800 | – | – | – | – | ||
5) пилоттук мектептер үчүн 500 педагогду даярдоо (квалификациясын жогорулатуу курстары) | 2026–2027-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
6) 10 ай өткөндөн кийин пилоттук долбоордун жыйынтыктарына мониторинг жүргүзүү жана баалоо (КР Прези-дентинин 2026-жылдын 3-июнундагы № 196 «2026-2030-жылдарга Кыргыз Республикасында шахматты өнүктүрүү жана популярдаштыруу боюнча кечиктирилгис чаралар жөнүндө» Жарлыгы) | 2027-жылдын августу | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
2 | Долбоорду бардык мамлекеттик жана муниципалдык жалпы билим берүү мектептерине жайылтуу | 1) ЖОЖдордо педагогдорду даярдоо программасын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү | 2027–2028-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) педагогикалык ЖОЖдордо «Шахматты окутуу» адистигин ачуу | 2027–2028-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
3) 2030-жылга 2000ден ашык педагогду даярдоо (пилоттук долбоордун натыйжасы оң баа берген учурда) | 2027–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
4) 2030-жылга карата башталгыч класстардын 30 %дан кем эмес окуучуларын этабы менен камтуу | 2026–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Бардыгы |
|
| миң сом | 325 800 | – | – | 325 800 | 325 800 | – | – | 325 800 | – | – | – | – |
2-глава. Спорттук резервди даярдоо | ||||||||||||||||
3 | Спорттук вертикалды түзүү: мектеп секцияларынан (клубдардан) УШАга чейин | 1) УШАда үзгүлтүксүз окуу процессин уюштуруу, анын ичинде эл аралык гроссмейстерлерди тартуу менен | 2026-жылдан тартып, дайыма | миң сом | – |
| 181 475 | 181 475 | – | – | 181 475 | 181 475 | – | – | – | – |
2) студенттик шахматтык лиганы уюштуруу жана өткөрүү | 2026-жылдын күз мезгили-нен тартып, жыл сайын |
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
4 | КР улуттук курама команданы даярдоо | 1) үзгүлтүксүз негизде ОМЖны өткөрүү | 2026-жылдын күз мезги-линен тартып, жыл сайын | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) улуттук курама команданын эл аралык мелдештерге үзгүлтүксүз катышуусун камсыз кылуу | План боюнча жыл сайын | миң сом | 23 475 | – | – | 23 475 | 23 475 | – | – | 23 475 | – | – | – | – | ||
3) улуттук курама команданы спорттук форма менен камсыз кылуу | ФИДЕ жана КШС кален-дары боюнча | миң сом | 1 320 | – | – | 1 320 | 1 320 | – | – | 1 320 | – | – | – | – | ||
4) ФИДЕ рейтинги боюнча дүйнөдөгү шахмат боюнча эң күчтүү 50 өлкөнүн катарына кирүү | Дайыма | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
5) улуттук курама команданы илимий-методикалык жана психологиялык коштоо | 2027-жыл | миң сом | – | – | 350 | 350 | – | – | 350 | 350 | – | – | – | – | ||
| Бардыгы |
|
| миң сом | 24 795 | – | 181 825 | 206 620 | 24 795 | – | 181 825
| 206 620 | – | – | – | – |
3-глава. Инфраструктураны өнүктүрүү | ||||||||||||||||
5 | УШАны түзүү | 1) УШАны коммерциялык эмес уюм катары түзүү, каттоо, жайгаштыруу | 2026-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) ФИДЕ стандарттарына ылайык трансляциялык, техникалык жабдуу жана шахмат инвентары менен камсыздоо | 2026-жыл | миң сом | – | – | 2 610 | 2 610 | – | – | 2 610 | 2 610 | – | – | – | – | ||
6 | Региондук шахмат инфраструк-турасын түзүү | 1) региондордо 7 шахмат сарайын этап боюнча ишке киргизүү | 2027–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) 100дөн кем эмес жаңы шахмат клубдарын жана секцияларын ачуу (2030-жылга карата жалпы санды 240ка чейин жеткирүү) | 2027–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
3) мамлекеттик/ муниципалдык менчикте турган бош имараттарды/жер тилкелерин шахмат объекттерине өткөрүп берүү жана материалдык-техникалык жабдуу менен камсыздоо | 2027–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
4) парктарда жана коомдук жайларда шахмат аянтчаларын куруу жана ыңгайлаштыруу | 2027–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
5) региондук федерацияларды жана клубдарды материалдык-техникалык колдоо | 2026-жылдан тартып, жыл сайын | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Бардыгы |
|
| миң сом | – | – | 2 610 | 2 610 | – | – | 2 610 | 2 610 | – | – | – | – |
4-глава. Кадрдык өнүктүрүү | ||||||||||||||||
7 | Шахмат тармагынын адистерин даярдоо, сертификаттоо жана квалифика-циясын жогорулатуу | 1) улуттук калыстардын квалификациясын жогорулатуу жана сертификаттоо курстарын жүргүзүү | 2026–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) ФИДЕ (Chess in Education FIDE) эл аралык курстары аркылуу окутуучулардын квалификациясын жогорулатуу | 2027–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
3) ФИДЕ эл аралык арбитрлерин даярдоо боюнча курстарды жана семинарларды өткөрүү | 2026–2030-жылдар | миң сом | 1 250 | – | – | 1 250 | 1 250 | – | – | 1 250 | – | – | – | – | ||
4) ФИДЕ машыктыруучусу наамын алуу үчүн курстарды өткөрүү | 2027–2030-жылдар | миң сом | 1 000 | – | – | 1 000 | 1 000 | – | – | 1 000 | – | – | – | – | ||
5) эл аралык мелдештердин уюштуруучулары үчүн курстарды өткөрүү | 2026–2030-жылдар | миң сом | 450 | – | – | 450 | 450 | – | – | 450 | – | – | – | – | ||
6) ФИДЕнин расмий эрежелерин жана сунуштамаларын кыргыз тилине которуу жана басып чыгаруу | 2026–2027-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Бардыгы |
|
| миң сом | 2 700 | – | – | 2 700 | 2 700 | – | – | 2 700 | – | – | – | – |
5-глава. Санариптик трансформация | ||||||||||||||||
8 | Шахматты башкаруунун бирдиктүү санариптик инфраструк-турасын түзүү | 1) КШСнын үч тилдеги расмий сайтын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү | 2026-жыл | миң сом | – | – | 100 | 100 | – | – | 100 | 100 | – | – | – | – |
2) шахматчылардын бирдиктүү корголгон санариптик платформасын жана электрондук базасын түзүү | 2026-жыл | миң сом | – | – | 400 | 400 | – | – | 400 | 400 | – | – | – | – | ||
3) алыскы региондор үчүн онлайн-окутуу модулдарын интеграциялоо | 2026–2027-жылдар | миң сом | – | – | 100 | 100 | – | – | 100 | 100 | – | – | – | – | ||
4) AI-аналитика жана технологиялык долбоорлор боюнча ЖОЖдор менен стратегиялык меморандумдарды түзүү | Дайыма | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
9 | Отчеттуулукту жана ачык-айкындуулукту камсыздоо | 1) демөөрчүлүк каражаттардын финансылык дашборд системасын жана ачык-айкындуулук инструменттерин киргизүү | 2026–2027-жылдар | миң сом | – | – | 50 | 50 | – | – | 50 | 50 | – | – | – | – |
| Бардыгы |
|
| миң сом | – | – | 650 | 650 | – | – | 650 | 650 | – | – | – | – |
| 6-глава. Инклюзивдүү шахматты өнүктүрүү | |||||||||||||||
10 | ДМЧА үчүн жеткиликтүү шахмат инфраструктура-сын түзүү | 1) ДМЧА арасында шахматтын абалын комплекстүү талдоону жүргүзүү | 2027-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) инклюзивдик инвентарды (тактилдик тактайлар, кулакчындар ж.б.) сатып алуу жана берүү | 2027-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
3) ЭСКММнын аналитикалык отчетуна ылайык адистештирилген акысыз шахмат секцияларынын тармагын түзүү | 2026-жылдан тартып, этап боюнча | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
4) ДМЧА менен иштөө боюнча адистерди даярдоо курстарын өткөрүү | 2026-жылдан тартып жыл сайын | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
5) ДМЧАларды шахматка үйрөтүү үчүн окуу-методикалык материалдарды иштеп чыгуу жана басып чыгаруу | 2027-2028-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
11 | Мелдештер иши жана эл аралык өкүлчүлүк | 1) жыл сайын инклюзивдүү улуттук турнирлерди уюштуруу | Жыл сайын | миң сом | – | – | 800 | 800 | – | – | 800 | 800 | – | – | – | – |
2) ДМЧА арасында КР улуттук курама командасын түзүү жана эл аралык мелдештерге катышуу | 2027-жылдан тартып жыл сайын | миң сом | – | – | 1 000 | 1 000 | – | – | 1 000 | 1 000 | – | – | – | – | ||
| Бардыгы |
|
| миң сом | – | – | 1 800 | 1 800 | – | – | 1 800 | 1 800 | – | – | – | – |
7-глава. Аялдар шахматын өнүктүрүү | ||||||||||||||||
12 | Шахмат кыймылына аялдар менен кыздардын катышуусун кеңейтүү | 1) аялдар шахматын өнүктүрүү боюнча комплекстүү иш-чаралар планын иштеп чыгуу жана бекитүү | 2026-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) аял-машыктыруучулар-ды, калыстарды жана уюштуруучуларды даярдоонун адистештирилген курстарын өткөрүү | 2026–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
3) шахмат боюнча аялдар арасында жыл сайын өткөрүлүүчү КР чемпионатын уюштуруу | 2026-жылдан тартып жыл сайын | миң сом | – | – | 200 | 200 | – | – | 200 | 200 | – | – | – | – | ||
4) региондордогу шахматчы кыздар үчүн насаатчылык жана билим берүү программаларын ишке ашыруу | 2027-жылдан тартып жыл сайын | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
13 | КРнын аялдар курама командасынын эл аралык мелдештерге катышуусун камсыздоо | 1) аялдар курама командасынын дүйнө, Азия чемпионаттарына жана дүйнөлүк шахмат олимпиадаларына катышуусу | ФИДЕ кален-дары боюнча | миң сом | 23 475 | – | – | 23 475 | 23 475 | – | – | 23 475 | – | – | – | – |
| Бардыгы |
|
| миң сом | 23 475 | – | 200 | 23 675 | 23 475 | – | 200 | 23 675 | – | – | – | – |
8-глава. Шахматты популярдаштыруу жана шахмат кыймылына калкты массалык түрдө тартуу | ||||||||||||||||
14 | Бардык деңгээлдердеги массалык мелдештердин системасы | 1) республиканын бардык мектептеринде жыл сайын шахмат айлыгын өткөрүү | Жыл сайын | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) ата мекендик алдынкы шахматчылардын жана чет өлкөлүк гроссмейстерлердин катышуусунда мастер-класстарды, лекцияларды жана бир эле мезгилде ойнолуучу сеанстарды өткөрүү | Үзгүлтүк-сүз | миң сом | – | – | 540 | 540 | – | – | 540 | 540 | – | – | – | – | ||
3) жыл сайын райондун акиминин кубогуна турнир өткөрүү | Апрель, жыл сайын | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
4) жыл сайын КРП облустардагы ЫУӨ кубогуна турнир өткөрүү | Июнь, жыл сайын | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
5) жыл сайын балдар жана чоңдор арасында эл аралык турнир өткөрүү (КР Президентинин кубогу) | Август, жыл сайын | миң сом | 13 000 | – | – | 13 000 | 13 000 | – | – | 13 000 | – | – | – | – | ||
6) КР Президентинин «Мыкты шахматчы» жана «Мыкты машыктыруучу» атайын сыйлыктарын белгилөө жана жыл сайын тапшыруу | Декабрь, жыл сайын | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
7) ардагерлердин арасында жыл сайын өткөрүлүүчү КР чемпионатын уюштуруу | Жыл сайын | миң сом | – | – | 800 | 800 | – | – | 800 | 800 | – | – | – | – | ||
8) мамлекеттик органдардын арасында турнирлерди өткөрүү | Бекитил-ген календарь боюнча | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
9) корпоративдик мелдештерди өткөрүү | Макул-дашуу боюнча | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
10) шахматчылардын санын 100 миң адамга чейин көбөйтүү | 2026-2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
15 | Шахматты ЖМКларда маалыматтык чагылдыруу жана популяр-даштыруу | 1) медиа өнөктүгүн өткөрүү (ТВ, радио, интернет, социалдык тармактар) | Дайыма | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) ЖМКлар менен стратегиялык кызматташтык жөнүндө меморандумдарды түзүү | Дайыма | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Бардыгы |
|
| миң сом | 13 000 | – | 1 340 | 14 340 | 13 000 | – | 1 340 | 14 340 | – | – | – | – |
9-глава. Мыйзам чыгаруу системасын өркүндөтүү | ||||||||||||||||
16 | Шахматты өнүктүрүүнүн ченемдик укуктук базасын түзүү | 1) шахмат чөйрөсүндөгү ЧУАны инвентаризациялоо жана өркүндөтүү | Дайыма | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) машыктыруучулар үчүн милдеттүү талап катары педагогикалык билимдин болушун караган ЧУАны кайра кароо | 2027-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
3) спорттун артыкчылыктуу түрлөрүнүн республикалык тизмесин кайра кароо – шахматты киргизүү | 2026-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
4) шахматтын инвестициялык жагымдуулугун жогорулатуу чараларын иштеп чыгуу | 2027-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
5) шахмат клубдарынын уюштуруучулары болуп саналган же демөөрчүлүк колдоо көрсөткөн юридикалык жактарга салыктык жана башка жеңилдиктерди берүү | 2027-жыл | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Бардыгы |
|
| миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
10-глава. Эл аралык кызматташуу | ||||||||||||||||
17 | Эл аралык шахмат уюмдары менен өнөктөштүктү өнүктүрүү | 1) ФИДЕ, улуттук федерациялар, шахмат академиялары менен кызматташуу жөнүндө макулдашууларды түзүү | 2026–2027-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
2) КРге мастер-класстар жана ОМЖ үчүн алдынкы чет өлкөлүк гроссмейстерлерди жана машыктыруучуларды тартуу | Жыл сайын | миң сом | – | – | 3 150 | 3 150 | – | – | 3 150 | 3 150 | – | – | – | – | ||
18 | КРде эл аралык иш-чараларды уюштуруу жана тышкы каржылоону тартуу | 1) ФИДЕнин календарына киргизүү менен КРде эл аралык шахмат турнирлерин уюштуруу | 2027-жылдан тартып жыл сайын | миң сом | – | – | 36 000 | 36 000 | – | – | 36 000 | 36 000 | – | – | – | – |
2) эл аралык уюмдардын гранттарын жана техникалык жардамын тартуу | 2027–2030-жылдар | миң сом | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Бардыгы |
|
| миң сом | – | – | 39 150 | 39 150 | – | – | 39 150 | 39 150 | – | – | – | – |
Эскертүү. Каржылоонун конкреттүү көлөмдөрү жооптуу аткаруучулар тарабынан компетенцияларга ылайык түзүлүүгө жана такталууга тийиш. |
Кыскартуулардын тизмеси
| ||
ЖОЖ | – | жогорку окуу жайы |
МАМСТ | – | Мамлекеттик билим берүү стандарты |
КР | – | Кыргыз Республикасы |
КШС | – | «Кыргыз Шахмат Союзу» юридикалык жактардын бирикмеси |
ДМЧА | – | ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар |
ЖБ | – | жергиликтүү бюджет |
Агартуумин | – | Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги |
ЭСКММ | – | Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги |
УША | – | Улуттук шахмат академиясы |
ЧУА | – | ченемдик укуктук акт |
РБ | – | республикалык бюджет |
ЖМК | – | жалпыга маалымдоо каражаттары |
ОМЖ | – | окуу-машыгуу жыйындары |
ФИДЕ | – | Эл аралык шахмат федерациясы |