№

Милдеттер

Чаралар/аракеттер

Ишке

ашыруу

мөөнөтү

Каржылоо

булагы

Жетишүү индикаторлору

Жооптуу

аткаруучулар

1-глава. Билим берүү системасындагы шахмат

1

«Мектептердеги шахмат» пилоттук долбоорун 500 жалпы билим берүү мектебине ишке киргизүү жана ишке ашыруу

1) Агартууминдин буйругу менен 500 пилоттук мектептин тизмесин бекитүү

2026-жыл

Талап кылынбайт

500 мектептин тизмеси бекитилди

Агартуумин

2) окуу программасын, МАМСТ, окуу-методикалык материалдарды иштеп чыгуу

2026-жыл

РБ

Агартуумин тарабынан окуу программасы бекитилди

Агартуумин

3) 500 мектепти окуу куралдары, шахмат комплекттери, демонстрациялык такталар жана шахматтык электрондук сааттар менен камсыз кылуу

2026–2027-жылдар

РБ

7540 шахмат комплекти; 

15 000 окуу куралы;  

502 демонстрациялык такта; 

2540 электрондук саат; эмерек сатып алынды

Агартуумин,

ФМ, КШС 

(макулдашуу боюнча)

4) 500 мектепте шахмат окутуучуларынын штаттык бирдиктерин киргизүү

2026–2027-жылдар

РБ

МК отчет берилди

Агартуумин, ИЖБИМ, ФМ, Спорт агенттиги

5) пилоттук мектептер үчүн 500 педагогду даярдоо (квалификациясын жогорулатуу курстары)

2026–2027-жылдар

РБ

500 сертификатталган педагог даярдалды

Спорт агенттиги, Агартуумин, КШС 

(макулдашуу боюнча)

6) 10 ай өткөндөн кийин пилоттук долбоордун жыйынтыктарына мониторинг жүргүзүү жана баалоо (КР Президентинин 2026-жылдын 3-июнундагы № 196 «2026-2030-жылдарга Кыргыз Республикасында шахматты өнүктүрүү жана популярдаштыруу боюнча кечиктирилгис чаралар жөнүндө» Жарлыгы)

2027-жылдын августу

Талап кылынбайт

МК аналитикалык отчет берилди

Агартуумин, Спорт агенттиги, КШС  (макулдашуу боюнча)

2

Долбоорду бардык мамлекеттик жана муниципалдык жалпы билим берүү мектептерине жайылтуу

1) ЖОЖдордо педагогдорду даярдоо программасын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү

2027–2028-жылдар

Аткаруучу-лардын каражаттары

ЖОЖдордун окумуштуулар кеңеши тарабынан программалар бекитилди

ИЖБИМ, Агартуумин, КШС 

(макулдашуу боюнча)

2) педагогикалык ЖОЖдордо «Шахматты окутуу» адистигин ачуу

2027–2028-жылдар

Аткаруучу-лардын каражаттары

Окумуштуулар кеңешинин чечимдери кабыл алынды, лицензиялар алынды

ИЖБИМ, Агартуумин, КШС 

(макулдашуу боюнча)

3) 2030-жылга 2000ден ашык педагогду даярдоо (пилоттук долбоордун натыйжасы оң баа берген учурда)

2027–2030-жылдар

РБ, аткаруучу-лардын каражаттары

Жыл сайын педагогикалык ЖОЖдордон педагогдор чыгарылууда

ИЖБИМ, Агартуумин

4) 2030-жылга карата башталгыч класстардын 30 %дан кем эмес окуучуларын этабы менен камтуу

2026–2030-жылдар

РБ

2030-жылга карата ≥ 30 % камтылды, МК отчет берилди

Агартуумин,

ФМ

2-глава. Спорттук резервди даярдоо

3

Спорттук вертикалды түзүү: мектеп секцияларынан (клубдардан) УШАга чейин

1) УШАда үзгүлтүксүз окуу процессин уюштуруу, анын ичинде эл аралык гроссмейстерлерди тартуу менен

2026-жылдан тартып, дайыма

ШӨФ, келечекте РБдан каржылоо мүмкүндүгү менен

Жыл сайын 2ден кем эмес эл аралык адис тартылууда

Спорт агенттиги, Агартуумин,

КШС (макулдашуу боюнча)

2) студенттик шахматтык лиганы уюштуруу жана өткөрүү

2026-жылдын күз мезгилинен тартып, жыл сайын

Бюджеттен тышкаркы каражаттар

Студенттик шахматтык лига жөнүндө жобо бекитилди; жыл сайын турнир өткөрүлүүдө

ИЖБИМ,

Спорт агенттиги, ММЖСМ,

КШС (макулдашуу боюнча)

4

КР улуттук курама команданы даярдоо

1) үзгүлтүксүз негизде ОМЖны өткөрүү

Жыл сайын план боюнча

ШӨФ, демөөрчүлөр

Жыл сайын кеминде 4 ОМЖ өткөрүлүүдө

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

2) улуттук курама команданын эл аралык мелдештерге үзгүлтүксүз катышуусун камсыз кылуу

ФИДЕ жана КШС календары боюнча

РБ, ШӨФ, демөөрчүлөр

Жыл сайын ≥10 эл аралык мелдештерге катышууда

Спорт агенттиги, ФМ, КШС (макулдашуу боюнча)

3) улуттук курама команданы спорттук форма менен камсыз кылуу

Дайыма

ШӨФ

Толук камсыздоо жөнүндө отчеттор кабыл алынды

Спорт агенттиги, КШС 

(макулдашуу боюнча)

4) ФИДЕ рейтинги боюнча дүйнөдөгү шахмат боюнча эң күчтүү 50 өлкөнүн катарына кирүү

2026–2030-жылдар

РБ, ШӨФ

2030-жылдын аягына карата ФИДЕнин рейтинги боюнча алдынкы 50 өлкөнүн катарына кирүү

Спорт агенттиги, КШС 

(макулдашуу боюнча)

5) улуттук курама команданы илимий-методикалык жана психологиялык коштоо

2027-жыл

ШӨФ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

Тренингдер үзгүлтүксүз өткөрүлүүдө

Спорт агенттиги, ИЖБИМ, КШС (макулдашуу боюнча)

3-глава. Инфраструктураны өнүктүрүү

5

УШАны түзүү

1) УШАны коммерциялык эмес уюм катары түзүү, каттоо, жайгаштыруу

2026-жыл

ШӨФ

УША түзүлдү, катталды, иштеп жатат

ЮМ, ИБ, КШС (макулдашуу боюнча)

2) ФИДЕ стандарттарына ылайык трансляциялык, техникалык жабдуу жана шахмат инвентары менен камсыздоо

2026-жыл

РБ

Жабдууну сатып алуу камсыздалды

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

6

Региондук шахмат инфраструктурасын түзүү

1) региондордо 7 шахмат сарайын этап боюнча ишке киргизүү

2027–2030-жылдар

РБ, ЖБ, МЖӨ

2030-жылдын аягына карата ≥ 7 сарай эксплуатацияга берилди

Маммүлк,

Спорт агенттиги, ЖМА, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), ФМ, КШС (макулдашуу боюнча), региондук шахмат федерациялары

2) 100дөн кем эмес жаңы шахмат клубдарын жана секцияларын ачуу (2030-жылга карата жалпы санды 240ка чейин жеткирүү)

2027–2030-жылдар

ЖБ, бюджеттен тышкары каражаттар

2030-жылдын аягына 240 шахмат клубу жана секциясы түзүлдү

ЖМА, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), КШС (макулдашуу боюнча)

3) мамлекеттик/муниципал-дык менчикте турган бош имараттарды/жер тилкелерин шахмат объекттерине өткөрүп берүү жана материалдык-техникалык жабдуу менен камсыздоо

2027–2030-жылдар

РБ, ЖБ, бюджеттен тышкары каражаттар

Мамлекеттик/муниципал-дык менчикте турган бош имараттар/жер тилкелери шахмат объекттерине өткөрүп берилди

Маммүлк, ЖМА, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), КШС 

(макулдашуу боюнча)

4) парктарда жана коомдук жайларда шахмат аянтчаларын куруу жана ыңгайлаштыруу

2027–2030-жылдар

ЖБ, бюджеттен тышкары каражаттар, демөөрчүлөр

Ар бир облустук борбордо шахмат аянтчаларынын курулушу камсыздалды

ЖМА, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), КШС 

(макулдашуу боюнча)

5) региондук федерацияларды жана клубдарды материалдык-техникалык колдоо

2026-жылдан тартып, жыл сайын

Аткаруучу-лардын каражаттары, демөөрчүлөр

Региондук федерацияларга жана клубдарга материалдык-техникалык колдоо көрсөтүлдү

Спорт агенттиги, КРП облустардагы ЫУӨ, ЖМА, КШС (макулдашуу боюнча), региондук шахмат федерациялары

4-глава. Кадрдык өнүктүрүү

7

Шахмат тармагынын адистерин даярдоо, сертификаттоо жана квалификациясын жогорулатуу

1) улуттук калыстардын квалификациясын жогорулатуу жана сертификаттоо курстарын жүргүзүү

2026–2030-жылдар

РБ

2030-жылдын аягына карата 150 калыс сертификатталды

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

2) ФИДЕ (Chess in Education FIDE) эл аралык курстары аркылуу окутуучулардын квалификациясын жогорулатуу

2027–2030-жылдар

Бюджеттен тышкары каражаттар

2030-жылдын аягына карата 40 ФИДЕ эл аралык инструктору

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

3) ФИДЕ эл аралык арбитрлерин даярдоо боюнча курстарды жана семинарларды өткөрүү

2026–2030-жылдар

ШӨФ, бюджеттен тышкары каражаттар

2030-жылдын аягына карата 16 ФИДЕ эл аралык арбитри

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

4) ФИДЕ машыктыруучусу наамын алуу үчүн курстарды өткөрүү

2027–2030-жылдар

ШӨФ, бюджеттен тышкары каражаттар

2030-жылдын аягына карата 4 ФИДЕ машыктыруучусу

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

5) эл аралык мелдештердин уюштуруучулары үчүн курстарды өткөрүү

2026–2030-жылдар

ШӨФ, бюджеттен тышкары каражаттар

2030-жылдын аягына карата 8 сертификатталган уюштуруучу

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

6) ФИДЕнин расмий эрежелерин жана сунуштамаларын кыргыз тилине которуу жана басып чыгаруу

2026–2027-жылдар

ШӨФ, бюджеттен тышкары каражаттар

Эрежелер 1000 нускада басып чыгарылды

Агартуумин, МТТСУК, КШС 

(макулдашуу боюнча)

5-глава. Санариптик трансформация

8

Шахматты башкаруунун бирдиктүү санариптик инфраструктурасын түзүү

1) КШСнын үч тилдеги расмий сайтын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү

2026-жыл

ШӨФ, демөөрчүлөр

Үч тилде колдонулуучу портал ишке киргизилди

КШС (макулдашуу боюнча)

2) шахматчылардын бирдиктүү корголгон санариптик платформасын жана электрондук базасын түзүү

2026-жыл

ШӨФ, демөөрчүлөр

Шахматчылардын верификацияланган базасы иштейт

КШС (макулдашуу боюнча)

3) алыскы региондор үчүн онлайн-окутуу модулдарын интеграциялоо

2026–2027-жылдар

ШӨФ, демөөрчүлөр

Региондордон аралыктан окутууга жеткиликтүүлүк берилди

КШС (макулдашуу боюнча)

4) AI-аналитика жана технологиялык долбоорлор боюнча ЖОЖдор менен стратегиялык меморандумдарды түзүү

Дайыма

Талап кылынбайт

Меморандумдарга кол коюлду;

биргелешкен долбоорлор ишке ашырылууда

КШС (макулдашуу боюнча), ИЖБИМ

9

Отчеттуулукту жана ачык-айкындуулукту камсыздоо

1) демөөрчүлүк каражаттардын финансылык дашборд системасын жана ачык-айкындуулук инструменттерин киргизүү

2026–2027-жылдар

Аткаруучу-лардын каражаттары, демөөрчүлөр

Дашборддор системасы колдонулууда; маалымат КШС сайтына жарыяланууда

КШС (макулдашуу боюнча)

6-глава. Инклюзивдик шахматты өнүктүрүү

10

ДМЧА үчүн жеткиликтүү шахмат инфраструктурасын түзүү

1) ДМЧА арасында шахматтын абалын комплекстүү талдоону жүргүзүү

2027-жыл

Гранттар, бюджеттен тышкары каражаттар

ЭСКММнын аналитикалык отчету берилди

Спорт агенттиги, ЭСКММ, КШС  (макулдашуу боюнча)

2) инклюзивдик инвентарды (тактилдик тактайлар, кулакчындар ж.б.) сатып алуу жана берүү

2027-жыл

Гранттар, бюджеттен тышкары каражаттар

Инклюзивдик инвентарь ДМЧАнын өкүлдөрү болгон уюмдарга берилди

Спорт агенттиги, КШС  (макулдашуу боюнча)

3) ЭСКММнын аналитикалык отчетуна ылайык адистештирилген акысыз шахмат секцияларынын тармагын түзүү

2026-жылдан тартып, этап боюнча

РБ, ЖБ, бюджеттен тышкары каражаттар

Инклюзивдик секциялар ишке киргизилди

Спорт агенттиги, ЖМА, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), КШС (макулдашуу боюнча)

4) ДМЧА менен иштөө боюнча адистерди даярдоо курстарын өткөрүү

2026-жылдан тартып жыл сайын

РБ, гранттар

Инклюзивдик шахмат боюнча адистер сертификатталды

Спорт агенттиги, Агартуумин, ИЖБИМ, КШС (макулдашуу боюнча)

5) ДМЧАларды шахматка үйрөтүү үчүн окуу-методикалык материалдарды иштеп чыгуу жана басып чыгаруу

2027–2028-жылдар

ШӨФ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

Кеминде 3 аталыштагы окуу куралы басылып чыкты жана таратылды

Агартуумин, Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

11

Мелдештер иши жана эл аралык өкүлчүлүк

1) жыл сайын инклюзивдик улуттук турнирлерди уюштуруу

Жыл сайын

РБ,

бюджеттен тышкаркы каражаттар

Жыл сайын кеминде 1 улуттук инклюзивдик турнир өткөрүлөт

Спорт агенттиги, ФМ, КШС (макулдашуу боюнча)

2) ДМЧА арасында КР улуттук курама командасын түзүү жана эл аралык мелдештерге катышуу

2027-жылдан тартып жыл сайын

РБ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

1ден кем эмес эл аралык мелдешке катышуу

Спорт агенттиги, ФМ, КШС (макулдашуу боюнча)

7-глава. Аялдар шахматын өнүктүрүү

12

Шахмат кыймылына аялдар менен кыздардын катышуусун кеңейтүү

1) аялдар шахматын өнүктүрүү боюнча комплекстүү иш-чаралар планын иштеп чыгуу жана бекитүү

2026-жыл

Талап кылынбайт

Иш-чаралар планы бекитилди

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

2) аял-машыктыруучулар-ды, калыстарды жана уюштуруучуларды даярдоонун адистештирилген курстарын өткөрүү

2026–2030-жылдар

РБ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

2030-жылдын аягына чейин кеминде 20 сертификатталган аял-адис даярдалды

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

3) шахмат боюнча аялдар арасында жыл сайын өткөрүлүүчү КР чемпионатын уюштуруу

2026-жылдан тартып жыл сайын

РБ, ШӨФ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

Жыл сайын өткөрүлүүчү чемпионаттардын протоколдору даярдалды; аял катышуучулардын саны көбөйдү

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

4) региондордогу шахматчы кыздар үчүн насаатчылык жана билим берүү программаларын ишке ашыруу

2027-жылдан тартып жыл сайын

ШӨФ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

2030-жылдын аягына чейин жыл сайын программанын кеминде 50 катышуучусу

Спорт агенттиги, Агартуумин,

КШС (макулдашуу боюнча)

13

КРнын аялдар курама командасынын эл аралык мелдештерге катышуусун камсыздоо

1) аялдар курама командасынын дүйнө, Азия чемпионаттарына жана дүйнөлүк шахмат олимпиадаларына катышуусу

ФИДЕ календары боюнча

РБ, ШӨФ

ФИДЕ календары боюнча мелдештерге жыл сайын катышуу

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

8-глава. Шахматты популярдаштыруу жана шахмат кыймылына калкты массалык түрдө тартуу

14

Бардык деңгээлдердеги массалык мелдештердин системасы

1) республиканын бардык мектептеринде жыл сайын шахмат айлыгын өткөрүү

Жыл сайын

Аткаруучу-лардын каражаттары, бюджеттен тышкаркы каражаттар

Республиканын бардык мектептеринде жыл сайын шахмат айлыгы өткөрүлөт

Агартуумин, КШС (макулдашуу боюнча)

2) ата мекендик алдынкы шахматчылардын жана чет өлкөлүк гроссмейстерлердин катышуусунда мастер-класстарды, лекцияларды жана бир эле мезгилде ойнолуучу сеанстарды өткөрүү

Үзгүлтүксүз

Аткаруучу-лардын каражаттары, демөөрчүлөр

Отчеттор жана медиа материалдар жарыяланды

КШС (макулдашуу боюнча),

Спорт агенттиги

3) жыл сайын райондун акиминин кубогуна турнир өткөрүү

Апрель, жыл сайын

ЖБ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

ЖМАнын токтому кабыл алынды;

бардык райондордо турнирлер өткөрүлөт

ЖМА

4) жыл сайын КРП облустардагы ЫУӨ кубогуна турнир өткөрүү

Июнь, жыл сайын

ЖБ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

КРП облустардагы ЫУӨ чечими кабыл алынды; бардык облустар, Бишкек жана Ош шаарлары камтылды

КРП облустардагы ЫУӨ, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары

5) жыл сайын балдар жана чоңдор арасында эл аралык турнир өткөрүү (КР Президентинин кубогу)

Август, жыл сайын

РБ, бюджеттен тышкаркы каражаттар, демөөрчүлөр

КР Президентинин тескемеси кабыл алынды; күчтүү шахматчылардын катышуусу

ПА,

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

6) КР Президентинин «Мыкты шахматчы» жана «Мыкты машыктыруучу» атайын сыйлыктарын белгилөө жана жыл сайын тапшыруу

Декабрь, жыл сайын

РБ, ШӨФ

Жыл сайын өткөрүлүүчү салтанаттуу аземди өткөрүү;

дипломдорду тапшыруу

ПА,

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

7) ардагерлердин арасында жыл сайын өткөрүлүүчү КР чемпионатын уюштуруу

Жыл сайын

Бюджеттен тышкаркы каражаттар, ШӨФ, демөөрчүлөр

Протоколдор кабыл алынды; катышуучулардын саны көбөйдү

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

8) мамлекеттик органдардын арасында турнирлерди өткөрүү

Бекитилген календарь боюнча

Бюджеттен тышкаркы каражаттар, төгүмдөр

Протоколдор кабыл алынды;

катышуучулардын саны көбөйдү

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

9) корпоративдик мелдештерди өткөрүү

Макулдашуу боюнча

Бюджеттен тышкаркы каражаттар, төгүмдөр

Мелдештер өткөрүлүүдө; бизнес-коомчулук жана башка уюмдар тартылды

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

10) шахматчылардын санын 100 миң адамга чейин көбөйтүү

2026–2030-жылдар

Талап кылынбайт

Шахматчылардын саны 2030-жылдын аягына чейин 100 000ге чейин көбөйдү

КШС (макулдашуу боюнча),

Спорт агенттиги

15

Шахматты ЖМКларда маалыматтык чагылдыруу жана популярдаштыруу

1) медиа өнөктүгүн өткөрүү (ТВ, радио, интернет, социалдык тармактар)

Дайыма

РБ, ЖБ, бюджеттен тышкаркы каражаттар

Республикалык каналдарга медиа чыгуулар үзгүлтүксүз камсыздалды

ММЖСМ, УТРК, Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

2) ЖМКлар менен стратегиялык кызматташтык жөнүндө меморандумдарды түзүү

Дайыма

Талап кылынбайт

Меморандумдарга кол коюлду;

эфирге чыгуулар үзгүлтүксүз жүзөгө ашырылат

КШС (макулдашуу боюнча),

Спорт агенттиги

9-глава. Мыйзам чыгаруу системасын өркүндөтүү

16

Шахматты өнүктүрүүнүн ченемдик укуктук базасын түзүү

1) шахмат чөйрөсүндөгү ЧУАны инвентаризациялоо жана өркүндөтүү

Дайыма

Талап кылынбайт

Тармактык ЧУА киргизилди / кабыл алынды

Спорт агенттиги, ЮМ, Агартуумин, ФМ

2) машыктыруучулар үчүн милдеттүү талап катары педагогикалык билимдин болушун караган ЧУАны кайра кароо

2027-жыл

Талап кылынбайт

ЧУА киргизилди / кабыл алынды

ИЖБИМ, Агартуумин

3) спорттун артыкчылыктуу түрлөрүнүн республикалык тизмесин кайра кароо – шахматты киргизүү

2026-жыл

Талап кылынбайт

МКнын тескемеси / Спорт агенттигинин буйругу кабыл алынды

ЮМ,

Спорт агенттиги

4) шахматтын инвестициялык жагымдуулугун жогорулатуу чараларын иштеп чыгуу

2027-жыл

РБ

КР Мыйзамынын / ЧУАнын долбоору кароого киргизилди

ИУА, МСК, ФМ

5) шахмат клубдарынын уюштуруучулары болуп саналган же демөөрчүлүк колдоо көрсөткөн юридикалык жактарга салыктык жана башка жеңилдиктерди берүү

2027-жыл

РБ

КР Мыйзамынын / ЧУАнын долбоору кароого киргизилди

ЭКМ,

Спорт агенттиги, МСК,

ФМ

10-глава. Эл аралык кызматташуу

17

Эл аралык шахмат уюмдары менен өнөктөштүктү өнүктүрүү

1) ФИДЕ, улуттук федерациялар, шахмат академиялары менен кызматташуу жөнүндө макулдашууларды түзүү

2026–2027-жылдар

Талап кылынбайт

Кызматташуу жөнүндө макулдашууларга кол коюлду

КШС (макулдашуу боюнча),

Спорт агенттиги

2) КРге мастер-класстар жана ОМЖ үчүн алдынкы чет өлкөлүк гроссмейстерлерди жана машыктыруучуларды тартуу

Жыл сайын

РБ, ШӨФ, демөөрчүлөр

Жыл сайын 2ден кем эмес чет өлкөлүк адис тартылууда

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

18

КРде эл аралык иш-чараларды уюштуруу жана тышкы каржылоону тартуу

1) ФИДЕнин календарына киргизүү менен КРде эл аралык шахмат турнирлерин уюштуруу

2027-жылдан тартып жыл сайын

РБ, ШӨФ, демөөрчүлөр

Жыл сайын КРде 2ден кем эмес эл аралык турнир өткөрүлүүдө

Спорт агенттиги, КШС (макулдашуу боюнча)

2) эл аралык уюмдардын гранттарын жана техникалык жардамын тартуу

2027–2030-жылдар

Гранттар, бюджеттен тышкаркы каражаттар

Жылына 1ден кем эмес гранттык долбоор камсыз кылынды

КШС (макулдашуу боюнча), ЭКМ