Кыргыз Республикасынын Окмтунун                              2004-жылдын 25-ноябрындагы № 861                              токтому менен бекитилген      Кыргыз Республикасынын кант жана тоют кызылчанын урондорунун                 Шайкештигине баалоо жургузуу жонундо                                 ЖОБО                                                               1.Жалпы жоболор                                      1.1.   Бул,   Кыргыз  Республикасында  кант  жана  тоют  кызылчанынурондорунун  шайкештигине баалоо жургузуу жонундо жобо (мындан  ары  -Жобо)  «Урон жонундо» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык  иштелипчыкты.   Бул   Жобонун  максаты  урондун  бардык  категорияларын   ондуруунученемдик  база  менен  камсыздоо,  кант  жана  тоют  кызылчанын   айылчарбасында   пайдаланылуучу   жогорку  сапаттагы   сорттуу   урондорунпайдаланууга комоктошуу болуп эсептелет.      1.2. Ушул Жободо колдонулуучу терминдер жана аныктамалар:      кызылчанын  (кант  жана  тоют кызылчанын)  урону  -  Bета  vulgarisтурунун «кант кызылча» жана «тоют кызылча» топторунун урондору.   урондун  кондициялуулугу жонундо куболук - бардык сапаттары  боюнчастандарттарга ылайык келген урондун партиясына берилуучу документ;   репродукциялык  урондор  - элитанын урондорун  кобойтуунун  биринчимуунунда  алынган  жана кант же тоют кызылчанын товардык  (фабрикалык)тамыртупторун   ондуруу  учун  арналган  урондор.  Алар   Экономикалыккызматташтык  жана онуктуруу уюмундагы олколордун кызылчанын  урондоруучун сорттук сертификаттоо схемасынын тийиштуу шарттарына жооп берууготийиш,  ал  шарттардын  аткарылышы расмий  текшеруу  менен  ырасталышыкерек;   сыноо  -  урондун сортунун тазалыгын же осумдуктордун  типтуулугун,булганычтыгын,   оорулар  же  зыянкечтер  жукканын  билуу   максатындасебилген уронду талаадан изилдоо;   кызылчанын   сорту  —  кайсы  бир  (морфологиялык,   физиологиялык,цитологиялык,   химиялык)   белгилери   боюнча   даана   айырмаланган,кобойтуудо  (жыныстык же жыныстык эмес) озунун айырмлануучу белгилеринсактап   калуучу  кайчылаш  чандашуучу  маданий  осумдуктордун   тобунбилдирет;   кызылчанын  гибриди  -  айырмалуу тектик  формаларды  кыйыштыруунуннатыйжасында  белгилерин жана касиеттерин рекомбинациялоо  жолу  мененалынган муун;      диплоид  осумдук  -  кант  кызылча  осумдугу,  анын  соматикалык(кадимки) клеткаларында 18, хромосом, б.а. эки топ (2 п = 18) бар;   бир озоктуу урон — кызылчанын ондургондо нормалдуу бир озок чыгуучуурону;   бир  озоктуулук - бул бир озок чыгуучу урондордун бир же  эки  озокчыгып онгон урондордун жалпы санына карата проценттик катышы;   оригинатор  -  сорт же гибрид тузуучу жана алардын ондурулушу  жанасакталышы учун жооптуу жак (селекционер - сортту автору) же уюм;   OESD  -  OTSDге мучо мамлекеттердин Чогулушу 1991-жылдын 15-майындакабыл   алган  Экономикалык  кызматташтык  жана  онуктуруу   уюмундагыолколордун урондорду сорттук сертификаттоо схемалары;   ISТА   -   1924-жылы  конгрессте  уюштурулган  Урондордун   сапатынконтролдоо боюнча эл аралык ассоциация (Кембридж, Англия);   энелик   айдоо  -  кант  кызылчасын  тигуу  жолу  менен  кобойтуудотамыртупту (энеликтерди) тандоо жана экинчи жылында тигип, уронун алууучун  арналган  кант  кызылча  айдоосунун  участогу.  Кант  кызылчасынтикпестен   кобойтуудо  кант  кызылчанын  биринчи  айдалган  жылындагыучастогу;   фабрикалык  айдоо  -  кант  кызылчанын  онор  жайлык  иштетуу  учунтамыртуп алуу максатында биринчи айдалган жылдагы участогу;   полиплоид   осумдук  -  кант  кызылча  осумдугу,  анын  соматикалык(кадимки) клеткаларында хромосомдордун тобу учтон ашык (3 п  =  27)  -триплоид; (4 п = 36) - тетраплоид;   бир  урондуу кызылча - урону чокмороктошпостон болок-болок,  бирдентуйулгон кант кызылча осумдук;   коп  урондуу кызылча - орточо алганда 2-4 урону чокмороктошуп чогуутуйулгон кант кызылча осумдук;   оригинал  урондор - тупку материалдын тамыртубунон остурулгон  жанасупер  элита  урондорду алууга арналган урондор. Оригинатор  тарабынаностурулот;   супер  элитанын  урондору  -  оригинал урондордон  остурулгон  жанаэлитанын  урондорун  алууга  арналган  тамыртуптордун  урондору.  Анынондурулушу учун жоопкерчиликтуу оригинатор тарабынан остурулот;   элитанын  урондору  -  супер элитанын уронунон атайын  селекциялык-урончулук  жана  агротехникалык ыкмалар  менен  методдорлу  пайдаланыпалынган  тамыртуптордун  урондору. Аны оригинатор  ондурот  жана  анынондурулушу  учун жооп берет. Сертификатталган урондорду  остуруу  учунарналат. Элитанын урондоруно киргендер:   - ЦЭС урондору - формалары (энелик тектик компонент)   - гибрид учун чандаштыргычтын урондору (аталык тектик компонент);   фертиль  осумдук  - кант кызылчанын жыныстык жол  менен  кобойгондожарактуу урон туйууго жондомдуу осумдугу.   ЦЭС    -   (цитоплазмалуу   эркектик   стерилдуулук)   -   чанчанынцитоплазмалык факторлор менен шартталган нормалдуу иштей албашы,  6.а.осумдуктун   нормалдуу  иштоочу  гамета  тузууго  жана  урук   туйуугожараксыздыгы. Энелик теги боюнча мурасталат.   урондун  сорттук  сапаттары  - урондун  айыл  чарба  осумдукторунунтийиштуу сортуна таандыктыгын муноздоочу белгилердин жыйындысы.   1.3.  Ушул Жободо белгиленген талаптарга шайкештикти баалоого  Канткызылчасынын  Кыргыз  Республикасында  пайдаланууга  уруксат  берилгенсортторунун   жана  гибриддеринин  мамлекеттик  реестрине  киргизилгенсорттордун  жана  гибриддердин  урондору,  тигилуучу  материалы   жанаалардын  копмоненттери,  ошондой  эле экспортко  остурулуучу  сорттор,гибриддер жана алардын компоненттери алынат.   Урондордун  арналышы  боюнча пайдаланууга  сапаттуулугун  ырастоочудокумент  болуп  урондун  кондициялуулугу  жонундо  куболук  эсептелет(Тиркеме).   1.4.  Бул  Жобону  жаны  сортторду жана гибриддерди  селекциялоого,илимий-изилдоочу  же  тажрыйбалык  максаттарда  пайдаланууга  арналганурондорго карата колдонууга болбойт.   1.5.  Урондордун  шайкештигин урондук  жана  себилуучу  маетериалдыинспекциялоо  жана  сыноо боюнча атайын ыйгарым  укуктуу  орган  «Уронжонундо»  Кыргыз  Республикасынын Мыйзамына, ушул Жобого  жана  КыргызРеспубликасынын башка нормативдик укуктук актыларына ылайык баалайт.          2 Урондордун шайкештигин баалоодо урондорду остурууго                           коюлуучу талаптар      2.1. Сертификатталууга тийиш болгон урондук айдоолор себуу же тигууаяктагандан  кийин  бир  айдын ичинде урондук материалды  инспекциялоожана  сыноо  боюнча мамлекеттик контроль жургузуучу органда катталуугатийиш.   2.2. Талаадагы расмий текшеруу (талаадагы сыноо) сорттук белгилеринаныктоо  жана айдоолордун урондук максатка жарактуулугун аныктоо  учунжургузулот.  Сорттун бирдейлигин аныктоочу болуп сорттун же  гибриддинкаттоо учурунда кабыл алынган белгилери эсептелууго тийиш.   2.3.  Кызылча  осумдукторду (фабрикалык, энелик, урондук)  бир  элеаянтка  айдоодо башка сорттордун тушуп калган уруктары  менен  сорттунаралашуусун  болтурбоо учун ортодогу убакыттын минимум аралыгы  8  жылболууга тийиш.   2.4.  OESD  талаптарына  ылайык сорттун  нукуралыгын  жана  сорттуктазалыгын  аныктоо  учун урондордун анализденуучу  партиясынан  тандапалынган  сынамык  сорттуу урондордон фабрикалык кызылчанын  контролдукучастогу себилет.   2.5.  Урондук материалды инспекциялоо жана сыноо боюнча мамлекеттикконтроль  жургузуучу  органдын  текшеруусуно  урондук  жана  тигилуучуматериалдын   сорттук   документтери,  сорттуу   урондорду   ондуруугоуруксаты,  жерди  пайдаланунун осумдуктор  иш  жузундо  жайгаштырылганпланы бар экендигин контролдоо кирет, ошондой эле:   -  эгер  кобойтуу  схемасында  башкача каралбаса,  аралык  изоляциянормалары милдеттуу сакталганын;   -  урондорду  остуруудо, жыйноодо, тазалоодо жана сактоодо  сорттуннукуралыгын  жана  сорттук  тазалыгын сактоого  гарантияны  контролдоокирет.            3. Шайкештиктин бааларына туура келген урондордун                        остурулушун контролдоо      3.1.  Урондук  жана  тигилуучу материалды инспекциялоо  жана  сынообоюнча   мамлекеттик  контролдоочу  орган  бардык  урондук  айдоолордуошондой  эле  урондордун  даярдалган партияларын  эсепке  алат.  Мындаупаковкаланган урондор ушул Жобонун 7 жана 8-болумдорундо  белгиленгенталаптарга ылайык пломбаланууга жана маркировкаланууга тийиш.   3.2.  Топтолгон ар бир партиядан шайкештигин баалоо учун текшеруугосынамык олчом алынат. Текшеруу учун сынамык урон алуунун эрежеси  жанамассасы  ушул  Жободо  айтылган талаптарга ылайык  келууго  тийиш  (6-болум).   3.3.  Урондук  жана  тигилуучу материалды инспекциялоо  жана  сынообоюнча  мамлекеттик  контролдоочу орган  сорттун  тазалыгына  тиешелуутекшеруулорду   жургузууго  жана  урондун  ар  бир   партиясы   боюнчашайкештигин  баалоо учун керектуу маалыматтарды берууну талал  кылуугаыйгарым укуктуу.   3.4.  Урондук  жана  тигилуучу материалды инспекциялоо  жана  сынообоюнча  мамлекеттик  контролдоочу  орган  ушул  Жобого  ылайык   жактыкорутунду  алган  урондордун  ар бир партиясына  анын  кондициялуулугужонундо куболук берет (5.2-болум).   3.5.  Урондордун  эки  же  андан  коп  партиясын  бириктирууго  жолберилет,  бирок  мында жаныдан тузулгон партия озунун  бир  ончойлугунсактоого тийиш.   3.6.   Фабрикалык   кызылчанын  шайкештикти   текшерууго   берилгенурондорунун  партиясы себилген контролдук участокторду  жайгаштыруунун(себуунун) жыштыгы томонкудой:   - элитанын жана супер элитанын урондору учун - ар бир сынамыктан;   - шайкештиги текшерилуучу урондор учун - ар бир тортунчу сынамыктыничинен бироо.   Урондордун    бул    сынамыктары   сынамык    алынгандан    кийинкикелген,сезондун убагында контролдук участоктордо остурулууго тийиш.   3.7.  Урондук  жана  тигилуучу материалды инспекциялоо  жана  сынообоюнча  мамлекеттик  контролдоочу орган кант кызылчанын  урондорун  артурдуу  (коншулаш)  урон  остуруучулор остургон  жана  алар  аралыктыннормасын   бузушкан  учурда  кызылчанын  башка  формаларынын   урондукаянттары себилишине жол бербейт. Мындай эреже бузуу аныкталган учурда,ошондой  эле каттоодон отпогон айдоолор гулдогонго чейин жок кылынуугатийиш.                       4. Урондордун категориялары      4.1. Кыргыз Республикасында кант кызылчанын урондорунун шайкештигинбаалоо   системасы  томонкудой  категорияларды  камтыйт,   алар   OESDбелгилеген урондордун категорияларына томонкучо туура келет:_________________________________________________________   |Кыргыз Республикасында  |  OTSD аныктаган категориялар; ||аныкталган категориялар |                               ||________________________|_______________________________||Оригинал урондор        |  Селекционердин урондору      ||________________________|_______________________________|                          |Супер элитанын урондору |  Базалыктан мурдагы урондор   ||________________________|_______________________________|                          |Элитанын урондору       |  Базалык урондор              ||________________________|_______________________________|                          |Шайкештик  баасын алган |  Сертификатталган урондор     ||урондор урондор         |                               ||________________________|_______________________________|      4.2.  Оригинал урондорду остуруу селекционерлердин жана селекциялыкуюмдардын - оригинаторлордун оздорунун карамактарында калат.  Оригиналурондор сынамыкка урон алуу жонундо арыз берилгенде бааланышы мумкун.   4.3.  Супер элитанын жана элитанын урондорун оригинатор же баштапкыурончулук  жургузууго укуктуу жана ага уруксат алган  урончулук  чарбатарабынан ондурулот.   4.4. Шайкештик баасына жооп берген урондор - бул категория товардык(фабрикалык)  максат  учун себууго арналган.  Аларга  элитанын  уронункобойтуудо  биринчи  репродукциядагы  кант  кызылчанын  урондору  жанатектик  формаларды  кайчылаштыруудагы  биринчи  муундун  гибриддерининурондору (F1) кирет.                                                 5. Тигилуучу материалдын шайкештигин баалоо      5.1.  Урондун  тийиштуу  партиясына шайкештик  баасын  алууга  арызУрондук  жана  тигилуучу  материалды инспекциялоо  жана  сыноо  боюнчамамлекеттик органга берилет.   5.2.  Шайкештикке баа беруу жонундо арыз алынгандан  кийин  урондукжана  тигилуучу материалды инспекциялоо жана сыноо боюнча  мамлекеттикконтролдоочу орган ушул Жобонун талаптарына жараша алынган арызды ишкеашыруу   боюнча  процедураларды  жургузот  жана  урондун   партиясыныншайкештиги жонундо документ берет.   5.3.  Ар бир озунчо урончулук айдоого, урондордун ар бир партиясынашарттуу  номер берилет, ал уникалдуу болот жана ошол айдоону  же  ошолпартияны гана билдирет. Шарттуу номерлер ушул Жободо каралган  форманыкатуу сактоо менен белгиленет (9-болум).   5.4.  Уурондук  жана тигилуучу материалды инспекциялоо  жана  сынообоюнча   мамлекеттик   контролдоочу  орган  эгер  томонкудой   шарттарсакталбаса  урондордун берилген партиясына шайкештик жонундо  документберуудон баш тарта алат:   а)  урондордун  партиясы алынган айдоо же айдоолор  мурда  тийиштууучурунда,  ушул  Жобонун 2-1-пунктунда белгиленген  талаптарга  ылайыккатталбаса;   б)  айдоону,  анын ичинде урондун сынамык партиясы алынган  айдоонурасмий  текшеруудо айдоолор ушул Жободо белгиленген талаптарга  ылайыкэместиги корунсо;   в) ошол партиядагы урондорду расмий текшеруудо урондор ушул Жобонун10-болумундо каралган талаптарга ылайык эместиги аныкталса;   г)  шайкештигин  баалоо учун расмий текшерууго берилген  урондордонсынамык алуу ушул Жободо каралган талаптарга ылайык эмес жургузулсо (6-болум);   д)  талаага себилген урондордун партиясынан алынган сынамык урондорсебилген  участокту  расмий текшеруудо себуу  ушул  Жобонун  болумундокаралган талаптарга жооп бербестиги аныкталса (2.5-болум);   е)  шайкештигин  баалоого  арыз  берилген  партиядагы  урон  боюнчанормативдик талаптар бузулган болсо.   5.5.  Урондук  жана  тигилуучу материалды инспекциялоо  жана  сынообоюнча мамлекеттик контролдоочу орган урондордун буткул партиясына  жеанын  бир  болугуно шайкештик жонундо берилген документти  кайра  алыпкоюуга   укуктуу.   Урондун  кондициялуулугун  куболондуруп   берилгендокументи  кайра  алып коюлган урондор томонкудой учурларда  шайкештикбааларына ылайык эмес катары квалификацияланат, эгер:   а)  урондордун  кондициялуулугу жонундо  куболук  алуу  учун  мурдатапшырылган маалыматтын туура эмес жактары аныкталса;   б)  урондорду  остуруу, тазалоо, сактоо жана  сатуу  процесстериндеэреже бузуулар болгону аныкталса.   5.6.  Урондордун  кондициялуулугу  жонундо  куболукто  корсотулууготийиш болгон маалыматтар:   а)   ыйгарым  укуктуу  органдын  аталышы  жана  дареги  (урондордункондициялуулугу жонундо куболукту ким берген);   б) урондорду ондуруучунун аталышы (аты), дареги жана каттоо номери;   в) урондун партиясынын шарттуу номери;   г) осумдук, сорттун аталышы, урондун категориясы;   д) урондун партиясынын нетто салмагы жана упаковкалардын саны;   е) уронду иштетуунун туру (эгер ал жургузулгон болсо);   ж) урондун сапатынын корсоткучтору;   з) партиянын расмий маркировкасы жана пломбасы.                                               6. Урондун партиясы жана сынамыкты тандап алуу      6.1.  Урондун  партиясы деп чыгарылган теги, сорттук  жана  айдалуусапаттары  боюнча бир ончой, урондун кондициялуулугу  жонундо  куболукберилген  тийиштуу сандагы урон эсептелет. Партиянын  бир  ончой  эмесболушуна жол берилбейт.   6.2. Эл аралык нормаларга жана Урондордуу сапатын контролдоо боюнчаэл аралык ассоциациянын (ISТА) стандарттарынын талаптарына ылайык канткызылчанын   уронунун   партиясы  учун  томонкудой   максимум   салмакбелгиленген:   камдалуучу кондициялар учун 20 тонна;   калибрленген жана шлифтелген урондор учун - 12,5 тонна;   дражеленген урондор учун - 2 тонна.   Партиянын  салмагынан  жол берилуучу максимум  четтоо  5  проценттитузот.   6.3.  Эгер тапшырылган урондун салмагы бир топ кеп болсо, анда  аныолчому белгиленгенден ашпаган партияларга болуу керек. Алардын ар бириозунчо партия катары каралат.   6.4.  Урондордун тапшырылган партиялары мушокторго,  контейнерлергежана  башка идиштерге партияны билдируучу этикеткасы жана маркировкасыменен салынууга тийиш.   6.5.  Расмий текшеруу учун сынамык уронду тандап алуу урондук  жанатигилуучу материалды ISТАнын эл аралык методикасы боюнча кабыл алынгансыноо  жургузуу  боюнча  мамлекеттик орган ыйгарым  укук  берген  адамтарабынан ишке ашырылат.   6.6  Эгерде сынамык уронду тандап алуу ISТАнын методикасына  ылайыкжургузулбогону  аныкталса,  анда мындай сынамыктар  расмий  текшеруугоалынбайт.   6.7.  Кант  кызылчанын анализге берилуучу сынамык уронунун  минимумсалмагы  500  г  болууга тийиш. Кант кызылчанын  уронунун  нымдуулугунаныктоо учун сынамыктын минимум салмагы 100 грам болууга тийиш.   6.8.  Ар  бир  сынамыктын бир болугу урондордун сапатын анализдоогоыйгарым   укук   берилген  лабораторияга  тапшырылат,  экинчи   болугуконтролдук  участоктордогу  урондордун сынамыктарына  салыштыруу  жанакайталап  анализ  жургузуу  учун сактоого  калтырылат,  учунчу  болугусорттун  тазалыгын мониторингдоо учун контролдук участокторго  себуугопайдаланылат.                                                        7. Упаковкалоо жана пломбалоо      7.1 Химиялык жана биологиялык препараттар менен  иштетилген урондорсалынган идиштерде тийиштуу эскертичуу жазуу болууга тийиш.   7.2.  Тандап алынган сынамыктар ташуу учурунда урондор бузулбагыдайупаковкаланууга  тийиш.  Нымдуулукту  аныктоо  учун   сынамыктар   нымоткорбоочу контейнерлерге салынат.   7.3.  Урон  салынган упаковка сынамык алынган учурда пломбаланууга,ал эми упаковканын ичиндегилер ушул Жобонун 8-болумунун корсотмолоруноылайык  урондук  материалдын сыналышын инспекциялоочу орган  тарабынанмаркировкаланууга тийиш.   7.4.  Урон  алынган  упаковка анын ичиндегилерди  алмаштырганда  жеалганда  пломбасын бузбастан же упаковканын озун бузбастан же  корунооиз калтырбастан ачылбагыдай кылып пломбаланууга тийиш.   7.5.  Упаковканы ачканда пломба кайра пайдаланууга  жараксыз  болупсынууга тийиш.   7.6.  Эгер  урон салынган упаковка пломбаланып жана  кайра  ачылса,анда  аны урондук материалдын сыналышын инспекциялоочу орган тарабынаныйгарым укук берилген адам гана кайрадан пломбалай алат.   7.7.  Ушул  талаптар мушоктогу, укокчодогу, чон олчомдуу тарага  жекампага   эндей  салынган  урондорго  да  тиешелуу.  Бул  иш   жузундотомонкудой маанини билдирет:   а)  сынамыкты  мушоктон алууда мушоктор сынамыктар алынганга  чейинтигилуу болууга тийиш;   б)  сынамыкты  укокчодогу, чон олчомдуу  тарада  же  кампада  эндейсалынган  жерден алууда алар сынамык алынгандан кийин дароо моор  коюпчаптап бекитилууго тийиш.   7.8. Пломба коюунун айрыкча ылайыктуу ыкмалары томонкудой:   а) жеке эн белги;   б)  башка  (картон,  озу  чапташуучу  жана  айрылбачу)  этикеткаларупаковканын  ойдоку болугуно бекитилууго жана коктолууго  тийиш.  Эгерэтикетка коктолбосо, анда туйунго жеке пломба коюлууга тийиш;   в) урон салынган укокчолор жабылып, пломба же озу чапташуучу расмийэтикетка   коюу  менен,  пломбаны  бузбастан  туруп  урондун  каттоогоалынбастан берилишин болтурбагыдай кылып моор басып чапталууга тийиш;   г) урондорду кампаларда эндей сактоодо сактоочу жайлар кайтарылуугажана  тыкан  жабылууга  тийиш.  Ар бир озунчо  болмо  кулпуланып  жанапломбасы бар экени коруноо болгудай кылып моор басып чапталууга тийиш.               8. Упаковкага этикетка (маркировка) коюу      8.1. Белгиленген улгудогу расмий этикетка урон салынган таранын  жеупаковканын  тышкы бетине чапталат жана урон жонундо  бардык  тийиштуумаалыматтарды  камтыйт.  Маалымат  этикетканын  бир  бетине   жазылышымумкун.   8.2.  Урондук материалдын сапаты жонундо толук жана туура  маалыматжазылган этикетка упаковкага жазылат же чапталат.   8.3.  Урондун ар бир упаковкасына тышкы этикеткага кошумча иретиндетышкы этикетка сыяктуу эле тустогу ички расмий этикетка салынат.  Ичкиэтикетка  урондор  жонундо  тышкы  этикеткадагыдай  эле  маалыматтардыкамтууга тийиш.   8.4.   Маалыматтар  жана  коштооч  информация  ушул  Жобого  ылайыкмамлекеттик жана расмий тилдерде берилууго тийиш.   8.5.   Уронду   реализациялоо  учурунда  же  реализацияга   даярдоопроцессинде  уронду  сатуучунун озунун же башка адамдардын  этикеткагажазылган   маалыматтарды  атайылап  даярдоого  жана  озгортууго   тыюусалынат.   8.6.  Эгер  урон  жонундо маалымат жазылган маркировка  упаковканынсыртына  очпоочу  боёк  менен  жазылса,  же  эгер  сыртына  чапталуучуэтикетка  жетишерлик  бышык  материалдан  жасалса,  анда  ички  расмийэтикетка талап кылынбайт.   8.7.  Этикеткалар  тик бурчтуу, минимум 100  мм  х  67  мм  олчомдоболууга тийиш. Этикеткалардын ондору урондордун категорияларына жарашатомонкудой тусто болот:    - оригинал урондор                  - кулгун   - супер элитанын урондору           - ак, диагоналы боюнча                                       кулгун тилкелуу   - элитанын урондору                 - ак   - шайкештик баасына жооп     беруучу урондор                   - когуш.      8.8.  Этикеткадагы маалымат кара тустогу басма тамга менен жазылып,даана жана оной окулууга, томонкудой маалыматтарды камтууга тийиш:   - чыгарган олко,   - ыйгарым укуктуу органдын аты жана дареги,   - урондун партиясынын шарттуу номери,   - тур (осумдук) (латынча аталышы)   - сорттун же гибриддин аталышы   -   урондун  категориясы                       -оригинал,супер                                                  элита, элита, же                                                  шайкештик баасына                                                  жооп берет     - урондун фракциясы     - упаковаланган (пломба коюлган) ай жана жыл     - декларацияланган нетто же брутто салмагы                                             урондун салмагын                                             корсотуудо же эгер                                             урон драже менен                                             капталса, же башка                                             катуу кошундулар                                             кошулса алардын                                             урендун таза                                             салмагына карата                                             болжолдуу катышы                                             жана жалпы салмак,          -упаковканын кайрадан маркировкаланганы (кайра пломба  коюлганы),ошондой эле, эгер болсо, колдонулган химикаттарды саноо менен химиялыкиштетилгени жонундо коюлган белги.   Гибриддештируу     участокторунда     пайдаланылуучу     урондордунэтикеткаларында  алардын  арналышы (энелик  же  аталык  тектик  форма)корсотулот.   8.9.  Эгер  маалыматтар  упаковканын озуно  жазылса,  анда  алардынформасы  жана  жазылчу  орду  стандарт  этикетканын  туруно  болушунчажакындатылууга тийиш.   8.10. Этикетканын же упаковканын урон жонундо милдеттуу маалыматтаржазылган  бетине  ар  кандай  рекламалык  маалыматтарды  жазууга  тыюусалынат.                                                9. Айдоолордун жана урондордун партияларынын                           шарттуу номерлери   Урондордун  бирдейлиги  аларды  остуруу  процессинде  да,   урондоржыйналып,  тазаланып,  упаковкалангандан кийин  да  сакталууга  тийиш.Мындай  бирдейликти айдоолордун номерлерин корсотуу системасынын  жанаурондордун  партияларын  шарттуу номерлоо системасынын  жардамы  мененконтролдоого  жана  кармоого  болот,  бул  системалар  ар  бир  озунчопартиянын тегин байкоого алууга жана козомолдоого мумкундук берет.    9.1. Айдоолордун корсоткуч номерлери   Ар   бир  озунчо  айдоодо  (талаада)  оной  таанылуучу  кайталангыскорсоткуч номер болууга тийиш.   Корсоткуч номер ыйгаруу учун томонкулор алынат:   - тушум алынган жалдын акыркы эки цифрасы;   - ондуруучунун каттоо номери;   -  айдоонун  катар  номери, ал ондуруучу  тарабынан  оз  каалоосунажараша ыйгарылат (оз жоопкерчилиги менен).   Мисалы:  тушум алынган жыл - 2004, ондуруучунун каттоо номери  005,айдоонун  катар  номери  -  03. Ошентип,  айдоонун  корсоткуч  номери-04/005/03.    9.2. Урондун партиясынын шарттуу номерлери      Урондорду  реализациялоодо ар бир партиянын  оной  таанылуучу  жанакайталангыс шарттуу номери болууга тийиш.Урондордун партиясын номерлоотомонкудой схема боюнча ишке ашырылат:   - акыркы эки цифра - тушум алынган жыл;   - категориясынын коду;   - уронду ондуруучунун каттоо номери;   - ошол ондуруучу корсотулгон жылда алган тушумдун партиясынын катарномери.   Мисалы: тушум алынган жыл - 2004, категориясы – элита, ондуруучунункаттоо  номери  -  005, урондун партиясынын катар номери  -04.  Демек,урондун бул партиясынын номери - 04/ЭЛ/005/04 болууга тийиш.   9.3.  Урондун  категориясын корсотуу учун  томонкудой  эки  орундуутамга коддор белгиленет:- оригинал урондор                 - ОР-супер элита урондору              - СЭ- элита урондор                    - ЭЛ- шайкештик баасын алган урондор   - СС.            10. Урондордун шайкештигин баалоодо колдонулуучу                          техникалык талаптар      10.1. 4-болумдо айтылган категорияларга ылайык, урондун шайкештигинбаалоодо томонкудой талаптар колдонулат.   а)  кант  кызылчанын бир уруктуу диплоид жана полиплоид сортторунунурондорунвожана  кант кызылчанын шайкештик баасын алган  гибриддерининурондоруно карата колдонулуучу талаптар:________________________________________________________   |Корсоткуч                | Урондор  учун  нормалар     ||_________________________|_____________________________||                         |             |               ||                         | Фертилдик   |    ЦЭС        ||                         | сортторго   |    негиздеги  ||                         | жана        |    гибриддерге||                         | гибриддерге |               ||_________________________|_____________|______________ |                  |Онумдуулугу,%,аз эмес    |    80       |   85          ||_________________________|_____________|_______________|                              |Бир озоктуулугу,%,аз эмес|    85       |   90          ||_________________________|_____________|_______________|                               |Тегиздиги, %, аз эмес    |    85       |   85          ||_________________________|_____________|_______________|    |Тазалыгы, %, аз эмес     |    98       |   98          ||_________________________|_____________|_______________|                                   |Башка                    |    0,2      |   0,2         ||осумдуктордун            |    0,2      |   0,2         ||урондору,        масса   |             |               ||боюнча   %  аз   эмес,   |             |               ||анын     ичинде   отоо   |             |               ||чептврдун урондору,  %   |             |               ||ашык эмес                |             |               ||_________________________|_____________|_______________||Озоктор  жана узундугу   |     20      |    20         ||боюнча   1   см   ашык   |             |               ||озоктогу  жемиштер,  1   |             |               ||кг   даты  саны   ашык   |             |               ||эмес                     |             |               ||_________________________|_____________|_______________||Нымдуулугу,%,ашык эмес   |     1 2     |    12         ||_________________________|_____________|_______________|                                       б)диплоид жана жана тетраплоид бир уруктуу жана коп уруктуу  канткызылчанын   супер  элита  урондорунун  сапаты  таблицада  корсотулгонталаптарга ылайык келууго тийиш: ____________________________________________________________________|Корсоткучтун аталышы     |            Урондор учун норма            ||_________________________|__________________________________________||                         |   бир уруктуулардыкы    |    коп         ||                         |                         | уруктуулардыкы ||_________________________|_________________________|________________||                         |  диплоид-   |тетраплоид-| Диплоид- |Тетра||                         |  дики       | дики      |   дики   |плоид||                         |             |           |          | дики||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Онумдуулугу,%,аз эмес    |    85       |   80      | 90       |  85 ||_________________________|_____________|___________|__________|_____|               |Бир уруктуулук,%,аз эмес |    96       |   96      |          |     ||_________________________|_____________|___________|__________|_____|                |Тетраплоид уруктардын    |             |           |          |     || саны, %., аз эмес       |             |   98      |          |  98 ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Тазалыгы, %, аз эмес     |    98       |   98      |  98      | 98  ||_________________________|_____________|___________|__________|_____|                    |Башка                    |    0,2      |   0,2     |  0,2     | 0,2 |     |осумдуктордун            |             |           |          |     ||урондору,% ашык эмес,    |             |           |          |     |                    ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Анын     ичинде   отоо   |    0,1      |   0,1     | 0,1      | 0,1 |     |чоптордун урондору,1 кг  |             |           |          |     || %   ашык эмес           |             |           |          |     ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Озоктор  жана узундугу   |     6       |   6       |  6       | 6   ||боюнча   1   см   ашык   |             |           |          |     ||озоктогу  жемиштер,  1   |             |           |          |     ||кг   даты  саны   ашык   |             |           |          |     ||эмес                     |             |           |          |     ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Нымдуулугу,%,ашык эмес   |     14,5    |    14,5   | 14,5     | 14,5|   |_________________________|_____________|___________|__________|_____|                           Эскертуу. Негизги осумдуктун уруктарынын кетишине диаметри  3,5  ммтегерек коздуу калбырдан отуп кеткен жемиштер менен уруктар да кирет.   в)  кант  кызылчанын  бир  уруктуу жана коп  уруктуу  диплоид  жанатетраплоид  элита  урондорунун  сапаты томонку  таблицада  корсотулгоннормаларга ылайык келууго тийиш. ____________________________________________________________________|Корсоткучтун аталышы     |            Урондор учун норма            ||_________________________|__________________________________________||                         |   бир уруктуулардыкы    |    коп         ||                         |                         | уруктуулардыкы ||_________________________|_________________________|________________||                         |  диплоид-   |тетраплоид-| Диплоид- |Тетра||                         |  дики       | дики      |   дики   |плоид||                         |             |           |          | дики||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Онумдуулугу,%,аз эмес    |    80       |   70      | 85       |  75 ||_________________________|_____________|___________|__________|_____|               |Бир уруктуулук,%,аз эмес |    90       |   90      |          |     ||_________________________|_____________|___________|__________|_____|                |Тетраплоид уруктардын    |             |           |          |     || саны, %., аз эмес       |             |   94      |          |  94 ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Негизги осумдуктун       |    98       |   98      |  98      |  98 ||уруктарынын саны,%аз эмес|             |           |          |     ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Негизги осумдуктун       |     2       |   2       |  2       |  2  ||уруктарынын жана         |             |           |          |     ||аралашмалардын           |             |           |          |     ||кетишиш,%,ашык эмес      |             |           |          |     ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||анын ичинде башка        |             |           |          |     ||осумдуктордун            |     12      |   12      |  12      |  12 ||уруктары 1 кг да,        |             |           |          |     ||даанадан ашык эмес,      |             |           |          |     ||анын ичинде отоо         |             |           |          |     ||чоптордун урктары,       |             |           |          |     ||1 кг да %, ашык эмес     |     6       |   6       |  6       | 6   ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Озоктор  жана узундугу   |     6       |   6       |  6       | 6   ||боюнча   1   см   ашык   |             |           |          |     ||озоктогу  жемиштер,  1   |             |           |          |     ||кг   даты  саны   ашык   |             |           |          |     ||эмес                     |             |           |          |     ||_________________________|_____________|___________|__________|_____||Нымдуулугу,%,ашык эмес   |     14,5    |    14,5   | 14,5     | 14,5|   |_________________________|_____________|___________|__________|_____|                       Эскертуу. Негизги осумдуктун уруктарынын кетишине диаметри  3,5  ммтегерек коздуу калбырдан отуп кеткен жемиштер менен уруктар да  кирет.   10.2. Кант кызылчанын урондору так жана тегиз себилиши  учун:  3.5-4.5 мм жана 4.5-5.5 мм  олчомдордогу  фракцияларга  калибрленет.  ЦЭСнегиздеги гибриддердин урондорун остуруудо  инспекциялоо  жана  сынооорганына макулдашуу боюнча  3.25   мм   диаметрден   баштаган   башкаолчомдордогу фракцияларга калибрлоого жол берилет.                                            Кыргыз Республикасында кант жана                                           тоют кызылчанын урондорунун                                          шайкештигине баалоо жургузуу                                                        жонундо жобого                                                               тиркеме                              №___КУБ0ЛУК                          кант кызылча урондорунун кондициялуулугу жонундо №__200 -жылдын «__»________20_____жылдын«__»___________чейин жарактуу Берилди_______________________________________________________________                (урон  чарбанын  же  чарбакер  субъекттин аталышы)урондун партиясы_______________фракциясы____________________________ мм                 (урондун туру)__________________________________сорттогу кант кызылча________________       (кызылчанын тиби)репродукциясы_____,20 - жылдын  тушуму,    партиянын  №________________        массасы ____ тонна,алынды______________________________________________жана №____________________________________акт менен анализге тапшырылды 20 _  жылдын __________сакталган жери_________________кампа__________________________________                              партия иштетилди_______________упаковка________________________мушокто.Урондун арналышы______________________________________________________Урондун сапаты_____________________________________________туура келет.                           Анализдин жыйынтыгы 0суу кубаты,%__________________________________________________________онумдуулугу,%__________________________________________________________бир озоктуулугу,%______________________________________________________тазалыгы,%_____________________________________________________________башка осумдуктордун урондору ______________________________,анын ичиндеотоо чоптордун урондору,%______________________________________________ башка осумдуктордун ажыратылышы кыйын болгон урондору%_________________анын ичиндеотоо чоптордун ажыратылышы кыйын болгон урондору%______________________Башка осумдуктордун басымдуулук кылган урондору,%_____________________Озогу 1 см узунураак, 1 кг да даана____________________________________нымдуулугу,%___________________________________________________________тегиздиги%_____________________________________________________________бир уруктуулугу %______________________________________________________плоиддуулугу %_________________________________________________________1000 уруктун салмагы, г _______________________________________________1 кг да уруктардын саны, даана ________________________________________урондордун зыянкечтер менен булгангандыгы______________________________ Мамлекеттик уронинспекциясынын начальниги______________________________________________                                (колу)                  (аты-жону)    М.О.