ГУЛИСТАН АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ 

 2017-жылдын 19-декабры № IХ-2

Гулистан айыл аймагынын 2013-2017-жылдарга социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн стратегиялык планынын аткарылышы жана айыл аймагынын 2018-2022-жылдарга социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн стратегиялык планын бекитүү жөнүндө

Гулистан айыл кеңеши Гулистан айыл аймагынын 2013-2017-жылдарга социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн стратегиялык планынын аткарылышын көрүп чыгып, айыл өкмөтү тарабынан стратегиялык планда каралган бир катар иштер аткарылгандыгын, айрыкча социалдык чөйрөдө пландаштырылган иштер толугу менен аткарылгандыгын белгилейт. Жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүү жана инвестиция саясаты боюнча туруктуу иш жүргүзүлбөйт жаткандыгы боюнча кемчиликтерди белгилеп, Гулистан айыл кеңешинин кезектеги сессиясы Кыргыз Республикасынын “Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жергиликтүү мамлекеттик администрациялар жөнүндөгү” мыйзамынын 4-бөлүмдүн 31-беренесинин негизинде

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Гулистан айыл аймагынын 2013-2017-жылдарга социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн стратегиялык планынын аткарылышын кемчиликтерди белгилөө менен канаатандырарлы деп белгиленсин.

2. Гулистан айыл аймагынын 2018-2022-жылдарга социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн стратегиялык планы бекитилсин. (тиркелет)

3. Айыл аймагындагы бардык чөйрөлөрдө жүргүзүлүп жаткан иштер стратегиялык пландын негизинде алып барылышын камсыз кылуу айыл өкмөтүнө тапшырылсын.

4. Ушул токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө айыл кеңешинин бардык туруктуу комиссияларына тапшырылсын.

ОШ ОБЛУСУНУН НООКАТ РАЙОНУНУН

ГУЛИСТАН АЙЫЛ АЙМАГЫНЫН

2018-2023-жылдарга

ТУРУКТУУ ӨНҮГҮҮСҮНҮН

СТРАТЕГИЯЛЫК

П Л А Н Ы

Бул өнүгүү Стратегиясы жана Инвестициялык План Гулистан айыл кеңешинин депутаттарынын, айыл өкмөтүнүн кызматкерлери жана жамааттардын демилгечи топторун катышуусун негизинде жана Кыргыз Республикасынын туруктуу өнүгүу стратегиясынын негизинде жумушчу топ тарабынан иштелип чыгылды.

2018-жыл

МАЗМУНУ

КИРИШ СӨЗ

Бул атайын түзүлгөн, жумуш топ иштеп чыккан, сунушталып жаткан документ Ноокат районунун Гулистан айыл аймагынын 2018-жылга Туруктуу Өнүгүүсүнүн Стратегиялык планынын (мындан ары стратегия) максаттын, милдеттерин, приоритеттерин жана өнүгүүсүнө түрткү берүүчү иш-чараларын аныктайт.

Бул иштелип чыккан документ Гулистан айыл аймагынын 2018-2023-жылдарга “Аймакты өнктүрүүнүн стратегиялык планынын”, туруктуу өнүгүүнүн 2018-2023-жылдарга Улуттук стратегиясынын, КР ЖК бекитилген КРнын туруктуу өнүгүүгө өтүү Планы жана Программаларынын, КР Өкмөтү тарабынан бекитилген жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын өнүктүрүү Программаларынын негизинде түзүлгөн.

Гулистан айыл аймагынын сунушталып жаткан Туруктуу Өнүгүүнүн Стратегиялык планы жергиликтүү коомчулук, айыл кеңештин депутаттары, аймактагы бизнес чөйрөсүнүн өкүлдөрү жана айыл өкмөттүн аппараты менен талкуулангандан кийин кабыл алынды. Ошондой эле бул документ бир гана жергиликтүү бийлик ишке ашыра турган пландар эмес, бул планды ишке ашырууга катышууга кызыкдар тараптар үчүн маалыматтык колдонмо болуп эсептелет.

Стратегиянын негизги максаты:

Гулистан айыл аймагындагы жергиликтүү тургундардын приориттерине негизделген программаларды ишке ашырууда ички жана сырткы ресурстарды пайдаланууну бирдиктүү пландаштыруу аркылуу социалдык-экономикалык жактан туруктуу өнүктүрүү.

Стратегиянын негизги багыттары:

Айыл аймактын потенциалын аныктоо, өнүгүүгө оң жана терс таасир берүүчү факторлорго анализ жасоо, аймактагы коомчулуктун негизги көйгөйлөрүн аныктоо;

Жергиликтүү аймактын туруктуу өнүгүүсүнүн максатын, милдеттерин аныктоо жана оөугүүнүн перспективалык багыттарын, аларды ишке ашыруу үчүн иш-чараларды тактоо;

Стратегиянын максатына жетүү үчүн кызыкдар тараптардын, жергиликтүү жамааттардын, коомдук уюмдардын жана активисттердин ресурстарын баалоо жана ишмердүүлүгүнүн бирдиктүү пландарын түзүү.

“Таза коом” программасы бюоюнча :

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн “Таза коом-санариптик трансформация 2040 программасы Улуттук программасынын концепциясы турмушка ашыруу жөнүндө”.

“Таза коом” программасы багытында Дүйнөлүк глобалдашуу мезгилинде таза коом программасында өтө мына ушул “Таза коом программасын идеяларын мамлекеттик тейлөөлөр, саламаттыкты сактоо, билим берүү тармагындагы жарандарыбыздын турмушун жакшыртуу багытталууда. Бул программанын ишке ашыруу аркылуу жергиликтүү өз алдынча органдарын ишин натыйжалуулугун жогорулатуу , айыл аймагын инфра тузумун өнүктүрүү, жумушчу орундарын түзүү, билим берүү сапатын жогорулатуу , калкты тейлөө сапатын жакшыртуу, интернетти тармагы ар бир айылга, билим берүү тармактарына жетишүүсү таза коом программасы коррупцияга бөгөт коюууга коомдун таза болушуна кызмат кылат.

“Таза коом” - бул адамдардын жашоо -турмушунун жакшыртуу үчүн жаңы экономикалык мүмкүнчүлүктөрдү түзүү жана борборунда адам, анын баалулуктары менен мүмкүнчүлүктөрүн турган мындан да ары күчтүү коомду түзүүчү маалымат , технология, санариптик инфраструктура индустурясынын күчүн жана кубатын пайдалануу санариптик трнасформация боюнча улуттук программа. Таза коом программасынан алкагында, билим берүү тармагында, саламаттыкты сактоо, мамлекеттик башкаруу , жергиликтүү оз алдынча башкаруу органдарында кандай реформа жуурушуу керектигин билдирет.

Бул программада жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын милдеттери боюнча, калкты тейлөө мобилдуу борборлорун түзүү жарандарды жаңы формага ыңгайлуу жана сапаттуу кызмат көрсөтүү.

Муниципалдык кызматтарды бардык порталы болушу керектиги жана электрондук мамлекеттик сатып алуу порталын ачуу керектигин билдирет.

Бул программанын алкагында биз айыл чарба тармагын ишмердүүлүктүн , билим берүү мекемелерин материалдык техникалык базасын чындоо, коррупцияга бөгөт коюп, жергиликтүү оз алдынча башкаруу органдары өзүнүн өзү камсыз кылуу оттуу керектигин билдирет.

“Таза коом” программасы айыл өкмөтүнүн социалдык-экономикалык өнүгүү программасынын негизи болушу керек.

Айыл чарба тармагы боюнча:

Айыл өкмөтүнүн экономикалык өнүгүүсүнүн негизги багыты болуп агрардык секторду өнүктүрүү, башкача айтканда айыл чарбасында өндүрүлгөн продукциялардын көлөмүн арттыруу максатында айдоо жер аянттарын натыйжалуу пайдалануу менен түшүмдүүлүктү көтөрүүгө, мал чарбачылыгында малдардын башын арттырууга эмес, алардын асылдуулугун арттырууга, өндүрүлгөн продукцияларынын сапатын дүйнөлүк стандартка ылайыкташтырып кайра иштетүүгө жетишүү болуп эсептелет. Бул тапшырмаларды чечүү үчүн ички потенциалдарды ишке киргизүү менен сырткы жана ички инвестицияларды тартуу, айыл чарба продукцияларды кайра иштетүүчү ишканаларды көбөйтүү аркылуу ар түрдүү багыттагы айыл чарба кооперативдерди уюштуруу жолу менен чечүүгө багытталат.

Мал чарба тармагы боюнча:

Айыл аймагынын калкын мал чарба тармагында негизги киреше булактарынын бири болуп эсептелет. 2017-жылда мал чарба тармагы боюнча 950 тонна эт өндүрүлгөн, 2018-2022-жылдарда мал чарба тармагында эт өндүрүү 1200 тоннага пландаштырылууда. Мал чарба тармагынын өнүктүрүү боюнча ветенардик кызматты сапаттын жогорулатуу боюнча вет. сервис уюму менен биргеликте жугуштуу ооруларды алдын алуу боюнча оз убактысында мал жандыктарды эмдөө иштери жүргүзүү боюнча тийиштүү иштерди аткаруу керек. Мал жандыктарды санына эмес сапатына көңүл буруш керек.

Өнөр жай тарамгында :

Ал эми, экинчи негизги багыт болуп эсептелген өнөр жайында болсо токтоп турган ишканаларды кайра иштетүү, кошумча жаны өнөр жай ишканаларын ишке киргизүү менен айыл өкмөтүндө болгон мүмкүнчүлүктөрүнөн кеңири пайдалануу максатында сырткы жана ички инвестицияларды тартуу , алдынкы технологиялар менен камсыздалган жаны ишканаларды курууга, калктын өнөр жай тармагында аракеттенген ишкерлерге да ар тараптан колдоо көрсөтүү.

Базар-экономикасы :

Базар экономикасынын шартында мамлекеттик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте айылдык округунун экономикасын көтөрүүнүн приоритеттүү багыттары болуп эсептелген бизнестин бардык түрлөрүнө, кичи жана орто бизнестин өнүгүшүнө жагымдуу шарттарды түзүү багытында ишкердүүлүктүн жакшыруусуна бөгөт койгон административдик барьерлерди жок кылууга өзгөчө көңүл бөлүнмөкчү.

Социалдык тармакта:

 Социалдык тармакта 2018-2022-жылга чейин калкты социалдык жактан коргоо боюнча түзүлгөн стратегиялык пландардын негизинде иштер жүргүзүлөт. Бул багытта биринчи кезекте калкты жумуш менен камсыз кылуу үчүн жаны жумушчу орундарды түзүүгө, айыл өкмөтүнүн аймагындагы жаштарды патриоттуулукка тарбиялоо, мектептердин жана мектепке чейинки мекемелердин базаларын чындоого ар тараптан чечкиндүү чараларды көрүү менен билим берүүнүн сапатын жакшыртууга, аларга кесиптик багыт берүүгө, саламаттыкты сактоо тармагында калктын ден соолугун чындоодо саламаттыкты сактоо мекемелеринин ишин жакшыртууга көмөк көрсөтүү.

Инфрастурктураны жакшыртуу:

Айыл өкмөтүнүн аймагындагы айылдарда инфраструктураны жакшыртуу, менен калкты байланыш кызматы менен тейлөөнү, ички жолдорду ондоо жана транспорт катнаштарын жакшыртуу, үзгүлтүксүз электр энергиясы менен камсыздоо багытында натыйжалуу иш аракеттер көрүлмөкчү. Жогорудагы белгиленгендердин негизинде айыл өкмөтүнүн 2018-2022- жылдарга социалдык-экономикалык өнүгүү программасын турмушка ашыруунун башкы багыттары болуп:

Стратегиянын негизги принциптери:

Райондук, аймактык, улуттук социалдык-экономикалык өнүктүрүү программаларынын максаттары менен айкалыштыруу;

Гулистан айыл аймагын туруктуу онуктуруу, атаандаштыкка туруштук бере алган, стабилдуу жогорулаган экономика түзүүчү багыттарды аныктоо, жарандардын жана мамлекеттик органдардын кызыкчылыктарын эске алуу менен чарбаны жана экономиканы эффективдүү башкаруу ыкмаларын аныктоо;

Жарандардын жашоо-шартын жакшыртууга жана керектөөлөрүн чечүүгө багытталган аймактын план-программаларын түзүү;

Ачык-айкындуулук жана Стратегияны ишке ашырууну бардык кызыктар тараптарга жеткиликтүү кылуу;

Жарандар алдында ачык-айкындуулук жана отчеттуулук.

Туруктуу Өнүктүрүүнүн Стратегиясы жарандардын приоритеттерин ишке ашыруу үчүн максаттуу долбоорлорду камтыган өнүгүү ыкмасына негизделген.

Стратегияны иштеп чыгуу учун айыл кенештин депутаттарынан, айыл өкмөтүнүн аппаратынан, жергиликтүү коомдук уюмдардын өкүлдөрүнөн, жергиликтүү активисттерден, жеке ишкерлерден турган атайын буйрук менен бекитилген топ түзүлдү.

I. Гулистан айыл аймагынын туруктуу өнүгүүсү үчүн жергиликтүү потенциалы

1.1. Географиялык жайгашуусу:

Гулистан айыл аймагы 1996-жылы түзүлүп, 2 айылдан турат: Фрунзе Кызыл Сай.. Айыл аймагы Ош облусунун Ноокат районунун борбору Ноокат шаарынын батыш жагында 1 км аралыкта, деңиз деңгээлинен орточо 1280 метр бийиктикте жайгашып, Ноокат шаары, Мирмахмудов, Кара-Таш, Жаңы Ноокат айыл аймактары менен чектешет.

1.2. Табигий-климаттык шарттары:

Гулистан айыл аймагындагы аба-ырайынын шарттары континенталдуу, кышы өтө катуу эмес, орточо 10-15 градус суук болуп, 3,5-4 айга созулат. Жай мезгилинде орточо температура 25-30 градуска жетип, кургакчыл келет. Орточо жамгырдын нормасы 150 дон 200мм чейин болот.

Табигый шарты айыл чарба өсүмдүктөрүнүн көпчүлүк түрлөрүн өстүрүүгө ыңгайлуу. Өзгөчө буудай, картошка, жүгөрү, тамеки жана жашылча жемиштерди, мөмө берүүчү дарактардан алма, өрүк, шабдаалы, алчадан жакшы түшүм алууга болот.

1.3. Жер жана суу ресурстары:

Гулистан айыл өкмөтүнүн жалпы аянты 9400 км.кв, ал эми айыл чарба багытындагы жерлер 6959 га га, анын ичинен 887 га сугат айдоо, кайрак айдоо аянттары 1383 га, чоп орунду жок, бак 19 га ды түзөт. Ошондой эле 4670 га жайыт жерлери бар.

Аймактын негизги жер ресурстары:

Сугат суу ресурстарын башкаруу боюнча “АCИР” СПА түзүлгөн. Негизги сугат суусун “Чили Сай” жана Кыргыз-Ата, каналдары аркылуу камсыз болот.

Ичүүчү суу ресурстарын башкаруу Ноокат райондук ичимдик суу ишканасы тарабынан тейленет учун. Таза суу менен айылдар 60% камсыз болушкан.

1.4. Демографиялык көрсөткүчтөр жана эмгек ресурстары

Калкынын саны 19124 адам жашайт, анын ичиен 9554 эркектер, 9570 аялдар, ал эми кожолуктардын саны 2964. Акыркы 5 жылга салыштырмалуу калктын саны 4,6 % га оскондугу байкалат. Бирок ошол эле учурда сыртка миграцияга чыгып кетип жаткандардын саны да жогору.

Бугунку кундогу калктын 50%эмгекке (9387 адам) жарамдуу курактагы адамдар. Калктын 10% жогорку, атайын орто билимдүүлөр. Анын ичинен кесиби боюнча педагогдор, экономист-бухгалтер, банк иши, юристтер, медицина адистери жетиштүү санда. Ал эми айыл ичинде керектуу, бирок аз сандагы кесиптер айыл чарба кызматкерлери, ветеринардык врачтар, гидротехник, инженер-куруучулар.

Жаш курактары боюнча:

0 жаштан 7 жашка чейинкилер 3738, 8 жаштан 16 жашка чейинкилер 4806, 17 жаштан 65 жашка чейинкилер 9647, 65 жаштан жогоркулар – 933 адам. Төмөндөгү диаграмма көрсөтүп тургандай калктын 50% бөлүгү эмгекке жарамдуу курактагылар түзөт.

1.5. Калктын кирешесинин денгээли жана жумуш менен камсыз болушу:

Акыркы 5 жылга салыштырмалуу жакырчылыктын денгээли төмөндөгөнү байкалат. Жакырлардын саны сыртта иштеп жүргөн мигранттардын жардамынын эсебинен, дыйканчылыктын, мал чарбачылыгынын өсүшүнүн эсебинен кыскарууда. Кожолуктардын кедейчилик денгээлинин көрсөткүчү айына жан башына эсептелүүчү кирешесин анализдеп коргондо өтө жакыр (140 сомго чейин) жалпы калктын 1,6% түзөт. Бул көрсөткүч 5 жыл мурда 3,8% түзгөн.

Калктын жалпы санынан 50,1%ти эмгекке жарактуулар курактагы тургундар түзөт.

Айыл аймагы Ноокат шаарына жакын жайгашкандыктан жумушка жарамдуу тургундардын 12% шаарда ишкердүүлүк менен алектенишет, калгандары айылдардагы билим беруу мекемелеринде, ооруканада, дыйкан, фермер чарбалардын өзүн-өзү жумуш менен камсыздоо аркылуу эмгектенишет.

1.6. Калкка мамлекеттик жана муниципиалдык кызматтардын жеткиликтүүлүгү:

Билим беруу: Айыл аймакта 4 орто мектеп, 2 мектепке чейинки билим берүүчү мекеме иштейт. 2016-2017-окуу жылына окуучулардын саны 3910 го жетти, ал эми мектепке чейинки билим беруу мекемелеринин тарбиялануучулардын саны 180. Жогорудагы маалыматтар корсоткондой Гулистан айыл аймагында калктын саны осуп жаткандыгына байланыштуу мектептерде орун жетишпейт, балдар 2 сменада окушат. Ал эми Г.Гулям орто мектебинин башьалгыч класстарынын корпусу 1967-жылы курулуп, азыркы күнгө келип имарат авариялык абалга келип калган. Айыл аймагында мектепке чейинки жаштагы балдардын жалпы саны 3738 түзөт. Балдар бакчаларына тартылганы 180 гана түзөт, башкача айтканда балдардын жалпы санынан 9 пайызды түзөт.

Билим берүү тармагындагы негизги жетишсиздиктер:

1. Мектепке чейинки мекемелердеги орундардын жетишсиздиги;

2. Мектептерде орундар жетишпейт;

3. Билим берүү мекемелеринин инфраструктурасы жакшыртүүнү талап кылат;

4. Кээ бир предметтерден мугалимдердин жетишсиздиги;

5. Окуу китептери жетишпейт;

Маданият тармагында: Айыл аймакта союз учурунда курулган стандарттуу 1 маданият үйү, жаштар борбору кызмат көрсөтөт.

Маданият үйүнүн имаратына капиталдык ремонт талап кылынат.

Саламаттыкты сактоо тармагында аймакта 1 медициналык борбор, 2 ФАП, 2 жеке менчик даарыканалар иштейт. Орточо эсеп менен бир медициналык кызматкерге 150-200 адамды тейлөө туура келет. Айылдын жашоочуларынын санына салыштырмалуу үй-бүлөлүк врачтар, даарыканалар жетишпейт.

1.7. Турак-жай чарбасы, айылдарды көрктөндүрүү

Жалпысынан айыл аймакта 2964 кожолук бар, ошондой эле турак-жай салуу учун 2100 кожолуктар арызы менен кезекте турушат. Турак жайларды ынгайлаштыруу учун ичуучу суу, жолдорду ремонттоо, электр линияларын тартуу, жаны электр транформаторлорун орнотуу, коомдук жайларды жашылдандыруу боюнча бир топ иштерди аткаруу керек.

Жергиликтүү бюджеттин эсебинен айылдарды көрктөндүрүүгө, жолдорду оңдоо, тазалоо-актоо, гүлдөрдү, дарактарды өстүрүүгө бөлүнүүчү бюджеттин көлөмү көбойуудо. Ошондой эле мындай иштер жергиликтуу жамааттын салымы менен дагы ишке ашырылып жатат.

1.8. Айыл аймактын экономикалык жана инвестициялык потенциалы

Айыл аймакта жалпы болуп 75 жеке ишкерлер, 4 пилорама, 4 пескрблок иштеп чыгаруучу цех, 1 мебель цехи, 1 кондитер цехи,4 тегирмен, 1 май жубаз, 1 жем даярдоочу цехи, 1 май куйуучу туйундор иштейт. Негизинен ишкердуулуктун соода, кызмат корсотуу жакшы онуккон.

1.9. Бюджеттик ресурстар жана финансалык потенциалы:

Гулистан айыл аймагынын бюджетинин 2017-жылы 16,0 миң сом болуп ,бул каражаттар айыл аймактын керектоолорунун 60 % түзөт. 2018-жылы 17,0 млн сом, 2019-жылы 18,0 млн сом 2020-жыл 19,0 млн, 2021-жыл 20,0 млн, 2022-жыл 21,0 млн. 2023-жылы 22,0 млн. сом болжолдонууда. Айыл өкмөтү 2023-жылга озүнүн өзү камсыз кылууга жетет. Ошондой эле инвестициялык климатты жакшыртуу учун сырттан келген инвестицияга жергиликтуу бюджеттен салым кошуу учун жылына 2 млн. сом каралган.

Айыл өкмөтүнүн бюджети боюнча

:

Жергиликтүү бюджеттин кирешеси

Ишкердик чөйрөсүнөн түшкөн кирешелер

Муниципалдык менчиктен түшкөн кирешелер

Өнөр жай тармагында аткарылган иштер

Өзүнү өзү камсыз кылуу көрсөткүчүн аткарылышы боюнча

2018-2023- жылдарда Гулистан айыл аймагында чечилиши керек болгон социалдык экономикалык артыкчалык берилген көйгөйлүү маселелер:

2018-2023- жылдарда Айыл аймагы калкын ичимдик суу менен камсыз кылуу.ё

2018-2023- жылдарда айыл аймагындагы мектепке чейинки балдар бакчасы менен камсыз кылуу, корсоткүчү 60 пайызга жеткызүү.

2018-2023- жылдарда Гулистан айылындагы Г.Гулям атындагы орто мектепти 1-4- класстык бөлүмүнүн куруу.

2018-2023-жылдарда Фрунзе айылында Р.Хожамов атындагы орто мектебине кошумча имарат куруу.

2018-2023- жылдарда Ички жолдорго асфальт төшөө, жылына 1,5 км , 2017-2022 –жылдарда 10 км ички жолдорго асфальт төшөө.

2018-2023-жылдарда Билим берүү мекемелерди материалдык техникалык базасын жакшыртуу.

2018-2023-жылдарда Айыл чарба тармагында интенсив техналогияларды киритуу, тушумдуулукту жогорулату.

2018-2023—жылдарда ишкердик чөйрөсүн өнүктүрүү, жумушчу орундарын түзүү.

2018-2023-жылдарда Маданият, спорт, саламаттыкты сактоо тармактарын өнүктүрүү.

2018-2023-жылдарда Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын протенциалын жогорулатуу, жергиликтүү бюджеттен өзүнүн-өзү камсыз кылууга жетишүү.

II. Гулистан айыл аймагынын социалдык-экономикалык онугүүсүнө анализ жүргүзүү:

Гулистан айыл аймагын социалдык – экономикалык өнүгүүсү жыл сайын айыл өкмөтү айылдык кеңеши тарабынан жана коомдук угууларды негизинде аналыз жүргүзүлүп, керек учурда ресурстарга жана жергиликтүү бюджетке карап өзгөртүү толуктоолор киргизилет.

Күчтүү жактары:

18 миңден ашуун тургундары бар.

- Аймактагы тургундардын 50,1% эмгекке жарамдуу катмар.

Долбоорду аткаруу, сатып алууларга тендерлерди өткөрүү боюнча тажрыйба бар;

Турак-жай коммуналдык чарбасын, ички жолдорду ремонттоого, инвестиция тартууга бюджеттен 4 млн.сомдон ашуун каражат бөлүнгөн;

Жарандардын активдүүлүгү жогору. Коомдук иштерге, “Ашар” иштерине, демөөрчүлүк иштерине элди уюштуруу боюнча үлгү боло турган тажрыйбасы жетиштүү. Жамааттын салымын чогултуу, коомдук иштерге жалпы катышуу боюнча көпчүлүк менен иштөө тажрыйбасы АРИСтин долбоору аркылуу жайылтылган.

Эл аралык уюмдар, долбоорлор менен иштеген активисттердин саны өсүүдө. Жалпы болуп катталган 2 ОЭУ, 8 коомдук уюмдар.

Жаштар арасынан коомдук иштерге демилге көтөрүп чыгуу, жамаатты уюштуруу боюнча айылдарда активисттердин топтору бар. Атайын жаштар борборлору иштейт;

Күчтүү айылдык кенеш. Депутаттардын потенциалы, жоопкерчилиги, отчеттуулугу өсүүдө;

2017-2018-жылга салыштырмалуу жеке ишканалардын, кызмат көрсөтүүчү түйүндөрдүн саны өсүүдө. Бул болсо кошумча жумуш орундары, бюджетке түшүүчү салыктын көлөмүнүн көбөйүшүнө жакшы таасир тийгизип жатат. 2018-2023- жылдарда айыл өкмөтүнүн жергиликтүү бюджеттин 50 паыйзын ишкерлик чөйрөсү түзөт.

Айыл аймагынын күчсүз жактары:

Мамлекеттик, жергиликтүү, тармактык программаларды турмушка ашырууда айыл өкмөтүнүн денгээлинде ресурстардын жетишсиздиги.

Аймакта ички жана сырткы миграциянын денгээли жогору. Башка жактарга кетип жаткандар менен күчтүү кадрлар, тажрыйбалуу адистер кетип жатышат.

Мектептерде балдардын саны коп, класстар жетишпейт. Билим берүү мекемелеринин материалдык-базалары эскирген;

Таза суу менен камсыз кылуу объектилерин 80% эскилиги жеткен. Сугат суу жана ичүүчү суу менен эл толук камсыз болгон эмес;

Жергиликтүү бюджет жетишпейт, 40 % мамлекеттик бюджеттен көз каранды;

Турак-жай салуу учун жер жок. Кайрак жерлерди иштетүүгө мүмкүнчүлүгүбүз жетишпейт;

Аймактык өнүгүү үчүн мүмкүнчүлүктөрү:

Аймак Ноокат шаарынан 1 км аралыкта жайгашып, жакынкы темир жолго чейин 45 км.

Ош-Баткен-Тажикистан жол трассасында жайгашкан.

-Ишкердик чөйрөсүн өнүккөндүгү, дыйканчылык, мал чарбачылыгын өнүктүрүүгө шарттардын бар экендиги.

Өндүрүлгөн продукцияны Кызыл-Кия шаары аркылуу Өзбекстан республикасына өткөрүүгө автомобиль жолу бар;

Жергиликтүү бийлик, жарандык коом жана бизнес окулдору менен биргеликте “Муниципиалдык-жеке менчик шериктештигин” түзүүү үчүн табигий, социалдык ресурстар бар.

Аймакты өнүгүүсүнө терс таасир берүүчү тоскоолдуктар:

Жергиликтүү кадрлардын миграциясы, айрыкча тажрыйбалуу медицина кызматкерлери, мектеп мугалимдери кетип жатышат.

Элдин мамлекеттик бийликке ишениминин төмөндүгү. Айыл аймактагы мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдү жакшыртуу, кызмат көрсөткөн кадрлардын билим денгээлин, тажрыйбасын жогорулатуу керек.

Саясий стабилсиздик. Элге түшүндүрүү иштерин, туура маалымат жеткирүү иштерин күчөтүү керек.

Салттуу эмес диний агымдардын мүчөлөрүнүн пайда болуп жатышы. Эл арасында, диний лидерлер арасында туруктуу мамиле түзүү, түшүндүрүү иштерин жүргүзүү зарыл.

IV. Гулистан айыл аймагынын стратегиялык максаттары:

2018-2023-жылга Гулистан айыл аймагы жергиликтүү бийлик, коомчулук жана бизнес чөйрөсүнүн ортосунда шериктештик орнотулуп, мамлекеттик орто билим алуу учун жеткиликтүү шарт түзүү жана калктын жашоо денгээлин орточо денгээлине жеткирүү.

5 жылдан кийин өзүн-өзү каржылаган, чарбалык-экономикалык ишмердүүлүгүнүн өнүкүурүү программалары жолго коюлган, аймактагы социалдык инфраструктуранын негизги көйгөйлорү чечилген аймак болууга жетишүү.

2020- жылдан кийин Гулистан айыл аймагы калктын негизги бөлүгүн жумуш менен камсыз кылган бизнес жана өндүрүш тармактары онуккон, мамлекеттик жана жиргиликтуу бийликтин кызматтары элдин талабына жооп берген шаар тибиндеги аймагына жеткирүү.

Бул коюлган максаттарга жетүү үчүн аймактын географиялык, экономикалык, социалдык өзгөчөлүктөрүн эске алган, башка мамлекеттик программалар менен шайкеш келген жергиликтүү максаттуу программаларды иштеп чыгуу.

Бул стратегиялык максаттар ар бир багыт үчүн түзүлгөн программаларды камтыган, жергиликтүү тургундардын ой-пикирлерин, керектөөлөрүн эске алган долбоорлордон турат. Бул программаларды иштеп чыгуу учун “Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө” мыйзамынын жана донордук уюмдун талаптарын негизинде төмөнкү иш чаралар өткөрүлдү:

Ар бир айылдарда маалымат жыйындары өткөрүлүп, жумушчу топтун мүчөлөрү тандалып алынды;

Айылдардын чогулуштарынын чечиминин негизинде АО буйругу менен 11 мүчөдөн турган жумушчу топ түзүлдү;

Ар бир айылдарда 5 турдуу фокус-топтор өткөрүлүп, жер-жерлердин көйгөйлөрү эл менен биргеликте аныкталып, АО денгээлинде көйгөйлөр приоритетештирилди;

АА стратегиялык өнүгүү планын иштеп чыгуу үчүн коомчулуктун, айыл өкмөтүнүн кызматкерлери, АА депутаттары үчүн окуулардан өтүшүп, жыйынтыгында ушул документ даярдалып чыгылды;

Аймакты өнүктүрүү приоритеттүү багыттары, милдеттери жана

стратегияны ишке ашыруудан күтүлүүчү жыйынтык:

Бул стратегияны ишке ашыруу жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына мыйзам тарабынан бекитилген милдеттеринин, укуктарынын негизинде бир нече иш-чаралардан турган долбоорлор аркылуу жүргүзүлөт.

Приоритеттерди коюу критерийлери:

Айыл аймактын жалпы тургундары үчүн маанилуулугу;

Жергиликтүү жамааттын, өкүлчүлүктүү жана аткаруу органдарынын коөчүлүгүнүн колдоосу;

Калктын көпчүлүк бөлүгү үчүн пайдалануу мүмкүнчүлүгү;

Узак мөөнөткө кызмат кылуусу;

Тез арада чечүүнү талап кылган;

Чыр-чатактарды алдын алган;

Аткаруу үчүн реалдуу шарттар;

№1 приоритет: Аймактагы билим берүү тармагын онүктүрүү

Айыл аймакта4 орто мектеп, 2 мектепке чейинки билим берүүчу мекеме иштейт. 2017-2018-окуу жылына окуучулардын саны 3422 ке жетти. Айыл аймактагы көпчүлүк мектептер 70-80-жылдары курулуп, ошол убактагы элдин санына ылайыкташкан. Бир айылга бир мектеп, бир балдар бакчасы жетишсиз болуп жатат. Бугунку күндө тургундардын саны осуудо. Мисалга Фрунзе айылында 2010-жылы 9000 болсо, азыркы күндө 2018-жылга карата 12 500 ге жеткен. Ошондой эле бул Фрунзе айылындагы Р. Хужамов атындагы орто мектепке жакынкы жайгашкан шаарда жашоочу балдар дагы келип окушат. Ошондой эле Гулистан айылында 2010-жылда 4 500 киши болсо, азыркы күнгө келип айылдагы элдердин саны 6 000 ден ашты. Ушул айылдагы Г.Гулям орто мектебинин башталгыч класстарынын корпусу авариялык абалга келип калган.

Ал эми мектепке чейинки билим берүү мекемелеринин тарбиялануучулардын саны 21, балдарды камтуу 9 % га жетет. Акыркы 3 жыл ичинде жаныдан 1 бакча ачылды. Бакчаларды мүмкүн болушунча ата-энелердин, демөөрчүлөрдүн жардамы менен балдар бакчаларын иштетүү, ички эмеректерин жаңылоо, ремонттоо боюнча иштер аткарылып жатат.

Аймактагы билим берүү тармагындагы эн чоң көйгөйлөрдүн биринчиси Гулистан айылындагы Г.Гулям орто мектебинин башталгыч класстарынын имараты 1967-жылы курулуп, бүгүнкү күндөгү абалы авариялык болуп, капиталдык жаңы курулуш зарыл. Бүгүнкү күндө ушундай шарттагы мектепте 250 бала окуп, 29 мугалим эмгектенет. Айылдагы жаңы конуштардын жашоочуларынын саны өскөнгө байланыштуу жакынкы келечекте мектепте орундар жетишсиз болуп калат.

Бул участкада мектепти кеңейтуу көйгөйү 10 жылдан бери эле көтөрүлүп келе жатат.. Долбоордун баасы алдын ала эсептөөлөр боюнча 25 млн. сом эсептелинди.

Бул приоритетти ишке ашыруу учун томонку иш-чаралар пландаштырылды:

Бул компоненттин жыйынтыгы:

Гулистан айылында 250 бала билим алууга шарт түзүлөт;

Фрунзе айылында 90 баланы тарбиялоого мүмкүнчүлүгү түзүлөт;

Кызыл-Сай айылында 120 баланы тарбиялоого мүмкүнчүлүк түзүлөт.

Ата-энелердин сапаттуу эмгектенишине жана эс алуусуна шарт түзүлөт;

Балдардын коопсуздугу камсыз болот;

Балдар мектепке ар тараптуу даярдык менен келишет;

Мындан сырткары бул приоритет боюнча мектептердин инфраструктурасын жакшыртуу, материалдык-базасын чындоо боюнча иш-чаралар мамлекеттик бюджетке киргизилип, башка донордун уюмдарга сунуштар берилди.

Мектепке чейинки билим берүү, тарбия алууга, мектепке даярдоого шарт түзүлөт.

№2 приоритет:

Айыл чарбасынын эффективдүүлүгүн жогорулатуу.

Бул багыттын приоритеттуу болуп чыгышынын себеби аймакта айыл чарба жер ресурстары жетиштүү. Улуш жерлер жан башына 0,05 гадан бөлүнгөн. Аймактын климаттын шарты түштүк жергесиндеги бардык мөмө-жемиштерди, жашылчаларды өстүрүүгө ынгайлуу. Бирок өндүрүлгөн продукцияны сатуу жолго коюлган эмес, базар баасына мониторинг жүргүзүлбөйт, ошондуктан айыл чарбасынан алган кирешелер төмөндөп бара жатат. Аймактагы калктын 65% кирешеси айыл чарбасынан алынат. Ошол 65% калктын кирешесин жогорулатуу үчүн ушул приоритет тандалып алынды. Аймактаны айыл чарба субъектилерин саны:

Дыйкан, фермер чарбалардын саны –1732.

Бул приоритетти ишке ашыруу учун томонку иш-чаралар пландаштырылды:

Бул багыттын жыйынтыгында:

1732 дыйкан чарбалардын кирешеси көбөйөт;

Жеке ишкерлердин саны көбөйөт, кожолуктардын туруктуу кирешеси пайда болот;

Экономиканын өнүгүүсү жогорулайт;

Калктын негизги бөлүгү жумуш менен камсыз болот;

Калк жергиликтүү айыл чарба продукциялары менен аз болсо да камсыз болушат;

№3 Приориетет: «Жергиликтүү ишкердүүлүктү колдоо аркылуу элдин жашоо-шартын жакшыртуу»

Бул багыттын приоритеттүү болуп чыгышынын себеби биринчиден жергиликтүү жамааттын каржылык абалын көтөрүү, экинчиден жергиликтүү бюджетти түзүүчү субъектилерди түзүүгө, өнүктүрүүгө, санын көбөйтүүгө шарт түзүү аркылуу бюджеттин көлөмүн жогорулатуу. Натыйжада калктын социалдык маселелерин чечүү, мамлекеттик кызматтарды аймакта ишке ашырууга жарандардын мүмкүнчүлүгү жогорулайт, жергиликтүү башкарууга катышуусу жогорулайт жана социалдык көйгөйлөрдү чечүү денгээли жогорулайт. Азыркы күндө айылдык аймак өтө жакыр, бюджетинин 40% мамлекеттик дотациядан алабыз.

Бул приоритетти ишке ашыруу учун төмөнкү иш-чаралар пландаштырылды:

Жыйынтыгында:

Эн башкысы эл жумуш менен камсыз болуусу жогорулайт, кожолуктардын кирешеси көбөйөт, социалдык чыналуу азайат;

Социалдык маселерди чечүүгө жергиликтүү каражаттар көбөйөт;

Жарандардын жергиликтүү бийликтин ишмердүүлүгүнө катышуусу жогорулайт;

Бизнес чөйрөсү, жергиликтүү жамаат жана жергиликтүү бийликтин ортосунда шериктештик түзүлөт;

Аймактагы приоритеттүү көйгөйлөрдү чечүү жогорулайт;

Жергиликтүү бюджет өсөт;

Жергиликтүү бийлик бекемдейт, элдин ишеними жогорулайт.

VI. РЕСУРСТАР

Жогорудагы пландарда көрсөтүлгөндөй Стратегияны ишке ашыруу үчүн керектүү ресурстар иш-чаралардын катышуучулары Гулистан айыл өкмөтү, жергиликтүү жамааттар жана бизнес чөйрөсүнүн өкүлдөрүнүн башкаруусундагы каражаттарды биргеликте, бирдиктүү башкаруу аркылуу ишке ашырылат.

Иш-чаралар үчүн каражаттар жергиликтүү бюджеттен, улуттук жана регионалдык программаларды аткарууга бөлүнгөн республикалык бюджеттен, сырттан тартылуучу инвестициялардан жана жергиликтүү жамааттын салымынын эсебинен жүргүзүлөт.

Стратегиянын иш-чараларын пландоо жана каражат бөлүү ар бир приоритеттин долбоорлоруна өз-өзүнчө принциби менен жергиликтүү бюджеттен жана инвестициядан бөлүнөт. Ал эми керектүү ресурстарды аныктоо, эсептеп чыгуу 2018-2023-жылдардагы бюджетин даярдалып жатканда эске алынат. Ошондой эле аткаруучулардын ортосундагы келишимдик макулдашуунун негизинде аныкталат.

I. Тобокелчиликтер жана аларды азайтуунун жолдору:

а) Коюлган максаттарга финансалык мүмкүнчүлүктөрдүн жетишсиздиги.

Жарандар алдында оотчеттуулукту күчөтүү, жарандарды түшүндүрүү жолу аркылуу активдештируу, ички ресурстарды тартуу.

б) Стратегиялык планды ишке ашыруучу топтун мүчөлөрүнүн өз функционалдык милдеттерин аткарбай коюсу.

Алдын ала милдеттерди жана тапшырмаларды так бөлүштүрүү, кошумча кадрларды даярдоо, сүйлөшүү, түшүндүрүү аркылуужоопкерчиликтерди күчөтүү, маанилуулугун жогорулатуу;

в) Аткаруучулар арасындагы пикир келишпестиктер.

Жеке кызыкчылыктардын таасирин жокко чыгаруу, ички жана сырткы коммуникацияны так жолго коюу, биргеликте иш алып барууга шарт түзүү.

VIII. Стратегияны ишке ашырууга мониторинг жана баалоо жүргүзүү.

Жалпы чогуштун сунушу менен, айыл өкмөтүнүн буйругу менен «Мониторинг жана баалоо» тобун түзүү, аларды окутуу, кеңеш берүү, топтун планын түзүү, ар бир жүргүзүлгөн мониторингге протокол түзүү жана аткаруучу топко сунуш берип туруу. Эң негизгиси коюлган максаттар менен аткарылган иштердин аткаруу пайызын көзөмөлдөп туруу.

Ноокат районунун Гулистан айыл өкмөтүнүн 2018-2023 жылдарга социалдык-экономикалык

ӨНҮГҮҮНҮН СТРАТЕГИЯСЫ

Мониторинг жана баалоо

Гулистан айыл өкмөтүнүн 2018-2023-жылдарга социалдык экономикалык өнүгүү программасынын турмушка ашыруу боюнча Гулистан айыл кеңешинин чечимин негизинде биргелешкен мониторинг жана баалоо тобу түзүлгөн.

Программанын долбоорлорун турмушка ашырууда негизги компонент болуп өз убагындагы мониторинг жана аткарылган чараларды баалоо болот;

Программада баалоо жана мониторинг сапаттуу жана сандуу мүнөздөмөлөрдү камтыйт;

Мониторинг жана программаны баалоо өз убагында жыйынтыктарды изилдөөгө мүмкүнчүлүктөрдү берет;

Өзгөчө көңүл калктын жашоо деңгээлине жылдык мониторинг жүргүзүү болот, бул жалпысынан айылдык округунун көрсөткүчүн баалоо үчүн;

Мониторингдин негизинде программанын турмушка ашырылуусундагы баалоо жүргүзүлөт;

Бул баалоонун жүрүшүндө жетишкен прогресс анализденет, программага кошулган долбоорлордун жана чаралардын аткарылышынын жүрүшүндө «орчундуу орундар» аныкталат;

Алынган жыйынтыктардын негизинде альтернативдик мүмкүнчүлүктөрдүн чечимдери кабыл алынат, анын ичинен аткарылышынын жогорулашы боюнча, ресурстарды бөлүштүрүү жана мүмкүн болушунча колдонуу боюнча;

Жылдын жыйынтыгы боюнча айылдык округунун тиешелүү кызматкерлери тарабынан коюлган тапшырмалардын аткарылышы боюнча айылдык округунун башчысына толук маалымат берилет

КОРУТУНДУ

Гулистан айыл өкмөтүнүн социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн 2018-2023-жылдардагы приоритеттуу багыттары боюнча иштелип чыккан комплекстүү иш-аракеттерин турмушка ашырууда экономиканын реалдуу секторунун бардык каналдарында өсүү камсыздалат.

Өнөр жай тармагынын өсүшүнүн негизги булагы болуп иштеп жаткан базалык ишканалардын эффективдүү иштөөсү, токтоп калган ишканалардын кайра өз калыбына келтирилиши, жаны ишканалардын ишке кириши жана калктын чакан жана орто ишкердигинин активдешүүсү болуп саналат.

Айыл чарба тармагында чарбалык субьектилерин илештирилиши жана жер ресурстарын иштетүүсүн жакшыртуу, майда товар өндүрүшүнүн санын кыскартуу менен айыл чарбасында жаңы технологияларды киргизүү, малдардын баш санын арттыруу менен алардын продуктуулугун жогорулатуунун эсебинен айыл чарба өндүрүшүндө өсүү темпи кыйла жогоруламакчы.

Талап кылуу рыногунда да соода түйүндөрүн көбөйтүү, товар алмашуусунун активдешүүсү, жеке ишкердүүлүктүн өнүгүшүнө жакшы шарттарды түзүү, административдик барьерлерден арылуу, акыйлай кызмат көрсөтүү сферасын көбөйтүү жана жаны түрлөрүн өздөштүрүү менен чекене товар жүгүртүүнүн көлөмүнүн өсүшү жана элге акыйлай кызмат көрсөтүү жогорулайт .

Чет өлкөлүк инвестициясынын тартуу экономика тармагына он таасирин тийгизет. Маданият, саламаттык сактоо жана билим берүү объектилерин, турак-жайлардын ишке киргизилиши социалдык инфраструктураны жакшыртат.

 Айыл өкмөтүнүн 2018-2023 – жылдардагы социалдык- экономикалык өнүгүү программасында экономика тармагын өнүктүрүү менен кошумча жумушчу орундарын түзүү 2018-жылдан 2023-жылга чейин 300 та кошумча туруктуу жумушчу орундарын түзүү пландаштырылган. Ишкерликти өнүктүрүү менен жергиликтүү бюджеттеги кирешесин булактарын 50 пайызга жеткизүү пландаштырылган.

 Кыргыз Республикасынын Президентинин, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн өлкөнүн экономикасын өнүктүрүү жана калктын турмуш деңгээлин көтөрүү боюнча туруктуу өнүгүү стратегиялык планынын негизинде түзүлүп айылдык кеңешинин сессиясында бекитилген. Гулистан айылдык округунун стратегиялык пландарына өзгөртүүлөр киргизилиши мүмкүн

Стратегияны түзүүдө катышкан жумушчу топтун мүчөлөрү:

И.Айбашов - Гулистан айыл өкмөтүнүн башчысынын орун басары жумушчу топтун төрагасы

Ш.Гафаров – Айылдык кенештин депутаты макулдугу менен жумушчу топтун мүчөсү

Т.Тойчиев - Айылдык кенештин депутаты макулдугу менен жумушчу топтун мүчөсү

У.Мирзакулов - Айылдык кеңештин депутаты макулдугу менен жумушчу топтун мүчөсү

С. Алмижанов - Гулистан айылынын айыл башчысы жумушчу топтун мүчөсү

А. Толипов – Мамлекеттик эмес уюмдун өкүлү жумушчу топтун мүчөсү

А. Худайбердиев - Мамлекеттик эмес уюмдун өкүлү жумушчу топтун мүчөсү

 Д. Иминжанова – Аялдар кенешинин төрайымы жумушчу топтун мүчөсү

А.Тоштемиров - Жаштар комитетинин төрагасы жумушчу топтун мүчөсү

Р.Кочканов - Жеке ишкер жумушчу топтун мүчөсү

А.Тажимаматов - Айыл чарба тармагы боюнча адис жумушчу топтун мүчөсү