ТоктомКүчүндө

Ленин айылдык кенешинин 2018-жылдын 29-июнундагы №13/1 «Ленин айыл өкмөтүнүн Согонду айылынын жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жайыт коммитетинин төрайымы А.Жунусмаматованын 2018-жылдын 6 айында аткарган иштери жөнүндө» токтому

Номер: № 13/1
Кабыл алынган дата: 29 июня 2018 года
Расмий жарыялоо: 5 октября 2018 года
Реестрге киргизилген: 15 октября 2018 года
Чыгарган: Алай районунун Ленин айыл кеңеши
Жрыялоо булагы: www.alayrayon.kg
Документтин коду: 413228

Бул документ жөнүндө суроо

Минюсттун расмий барагы

ЛЕНИН АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ

Ленин айылдык Кенешинин VI шайланган кезектеги XI11 отуруму

2018-жылдын 29-июну №13/1

Ленин айыл өкмөтүнүн Согонду айылынын жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жайыт коммитетинин төрайымы А.Жунусмаматованын 2018-жылдын 6 айында аткарган иштери жөнүндө

Ленин айыл өкмөтүнүн Согонду айылынын жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жайыт коммитетинин төрайымы А.Жунусмаматованын 2018-жылдын 6 айында аткарган иштерин угуп жана талкуулап, Ленин айылдык Кенешинин отуруму

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Ленин айыл өкмөтүнүн Согонду айылынын жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жайыт коммитетинин төрайымы А.Жунусмаматованын 2018-жылдын 6 айында жүргүзгөн иштери эске алынсын.

2. Ленин айыл өкмөтүнүн АА ЖПБ Согонду ЖК 2018-2022 -жылдарга чейин Жайытты башкаруу жана мал чарбачылыгын өнүктүрүүнүн жамааттык планы бекитилсин.(тиркеме тиркелет).

3. Ленин айыл өкмөтүнүн Жайыт коммитетинин жылдык бюджетинин планын толтуруу жана жайыт жолдорду ондоо иштерин жүргүзүү жайыт коммитетинин төрайымы А.Жунусмаматовага милдеттендирилсин.

Төрага

Б. Арынбаев

Ленин айыл аймагынын

жергиликтүү кеңешинин

депутаттарынын сессиясында

201__жылдын “____” _____________

«Бекитилген»

_______________________

МО

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫ, ОШ ОБЛУСУ

АЛАЙ РАЙОНУ, ЛЕНИН АЙЫЛ АЙМАГЫ

ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА

ЖАМААТТЫН ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ

2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА

ЖАЙЫТТАРДЫ ПАЙДАЛАНУУ ПЛАНЫ

2018-ЖЫЛГА

Согонду

2018ж.

МАЗМУНУ

1. КИРИШҮҮ Ошибка! Закладка не определена.

2. ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ 2

2.1. Географиялык орду, климаты, айылдары жана калкы 2

2.2. Жер ресурстары 3

2.3. Жайыт пайдалануучулар бирикмеси (ЖПБ) жөнүндө кыскача маалымат 3

2.4. Айыл аймагы боюнча жайыттардын кыскача мүнөздөмөсү жана инфраструктурасы 4

3. МАЛДАРДЫН САНЫ, АЛАРДЫН ЖАЙЫТКА ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ 8

3.1. Быйылкы жылга шарттуу малдын башы 8

3.2. 2018-2022-жылдарга карата болжолдуу шарттуу малдын башы 8

3.3. Быйылкы жылга жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык 9

4. БЫЙЫЛКЫ ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТ ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРДЫН КӨЛӨМҮ ЖАНА ТОЮТ БАЛАНСЫ 9

4.1. Жайыттардагы жана мал жайылуучу участоктордогу тоюттун көлөмү 9

4.2. Даярдалуучу тоюттун көлөмү 11

4.3. Тоют балансы 12

5. КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮШҮН ЭСКЕ АЛУУ МЕНЕН ЖАЙЫТТАРДЫН АБАЛЫН БААЛОО ЖАНА АЙЛАНА-ЧӨЙРӨНҮ КОРГОО, ЖПБ МУКТАЖДЫКТАРЫ 14

5.1. Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо анализи 14

5.2. Айлана-чөйрөнү коргоо боюнча башкаруу планы. 15

5.3. Фокус топтордун жыйынтыктарынын негизинде ЖПБнын муктаждыктарын баалоо анализи 19

6. 2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖАМААТТЫН ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ 20

6.1. 2018 – 2022-жылдарга жайыттарды пайдалануу планы 20

6.2. Беш жылдык иш-чаралардын планы жана бюджети 21

6.3. Малдардын эпизотикалык абалы жана ден соолугун коргоо боюнча орто мөөнөттүү беш жылдык планы 23

6.4. Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы. 28

6.5. ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы 29

7. ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖЫЛДЫК ПЛАНЫ 33

7.1. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жылдык планы 33

7.2. Мал жайуунун жылдык календардык планы 35

7.3. Жылдык иш-чаралар графиги (ЖКнын операциондук планы) 37

7.4. Малдардын ден соолугун коргоо боюнча жылдык планы* 39

7.5. Жылдык иш-чаралардын планы 40

7.6. Жылдык бюджет 41

7.7. ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча жылдык планы 44

8. ЖПБ/ЖКнын ИЧКИ ЭРЕЖЕЛЕРИ 47

9. МАЛ ЖАЙУУ ЭРЕЖЕСИН БУЗГАНДЫК ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК 48

10. ТИРКЕМЕЛЕР 49

ШАРТТУУ КЫСКАРТУУЛАР

АА	Айыл аймагы
АӨ	Айыл өкмөтү
АРИС	Коомчулукту өнүктүрүү жана инвестициялоо агенттиги
КӨЖЫ	Климаттын өзгөрүүлөрүнө жараша ыңгайлашуу
ВБ	Дүйнөлүк банк
ВП	Ветеринардык палата
МДСТ	Малдардын ден соолугун коргоо тобу
ЖД	АЧТММ Жайыт, мал чарба жана балык чарба департаменти
ЖК ЖПБ	Жайыт комитети – ЖПБнын аткаруучу органы катары
БМ	Бодо мал
МБ	Мониторинг жана баалоо
ЖӨБ	Жергиликтүү өз алдынча башкаруу
ЖЖ	Жергиликтүү жамаат
АЧТММ	КР Айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлиги
ЧДТ	Чакан долбоордук тобу
ЧДС	Чакан долбоордук сунуш
КЭ	Кой-эчки
СТФ	Сүт-товардык фермасы
АӨЭФ ВФКМИРБ	Айыл чарбаны өнүктүрүүнүн эл аралык фонду Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Ветеринардык жана фитосанитардык коопсуздук боюнча мамлекеттик инспекциянын райондук башкармалыгы
РАӨБ	Айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлигинин Райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы
ЖӨБО	Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары
АДИБ	АЧТММга караштуу Айыл чарба долбоорлорун ишке ашыруу бөлүмү
ЖПБ	Жайыт пайдалануучулар бирикмеси
МДК	Малдардын ден-соолугун коргоо
МРӨД ЖБПЖП	Мал чарбасын жана рынокту өнүктүрүү долбоору Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын планы
ЖМБЖД	Жайыттарды жана мал чарбачылыкты башкарууну жакшыртуу долбоору
ЖУП	Жасалма уруктандыруу пункту
МДКП	Малдардын ден-соолугун коргоо планы
КЗ	Кургак зат
ШМБ	Шарттуу малдын башы
ЖВА	Жеке ветеринардык адис

КИРИШҮҮ

Ленин айыл аймагындагы Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин (ЖПБ) Жайыт комитети тарабынан иштелип чыккан Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын планы (ЖБПЖП) Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жалпы чогулушунда жайыт пайдалануучулар, айыл өкмөтү жана башка кызыкдар тараптар, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлигинин Алай райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен 2018-2022 жылдардын мезгилине макулдашылган.

Кыргыз Республикасынын жайыттар боюнча колдонуудагы ченемдик укуктук актыларына ылайык, ЖБПЖП жергиликтүү кеңештин сессиясында да каралып чыгып, бекитилген жана Жайыт комитети менен жайыттарды башка максаттарга пайдалануу боюнча тийиштүү келишимдерди түзгөн бардык жайыт билетин алуучулар жана башка физикалык жана юридикалык жактар тарабынан аткарылышы милдеттүү түрдө талап кылынат.

Пландын биринчи бөлүгүндө Ленин айыл аймагынын географиялык жайгашышы, табигый-климаттык шарттары, калктуу конуштары (айылдары) жана калкы, жер ресурстары жөнүндө жалпы маалымат берилген.

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу, малдардын ден соолугун коргоо жана жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну жакшыртуу жана мал чарбасын өнүктүрүү жаатындагы жергиликтүү потенциалды күчөтүү боюнча беш жылдык жана жылдык пландар ЖБПЖПнын негизги бөлүгү болуп саналат.

Документтин жыйынтыктоочу бөлүгүндө ЖБПЖПнын жүзөгө ашырылышына жана жыйынтыктарына мониторинг жүргүзүү жана баа берүү боюнча кеңири план чагылдырылган.

Негизги пландын ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген деталдуу чакан долбоордук сунуштар, айыл аймактын профайлы (паспорту), жайыт участокторунун абалына баа берүүнүн жыйынтыктары, ж.б.у.с. материалдар планга тиркелген.

Ушул ЖБПЖП келечектеги орто мөөнөттүү жана кыска мөөнөттүү көрүнүштө жалпысынан жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну, малдардын ден соолугун коргоону жана малды тоюттандырууну жакшыртуу аркылуу мал чарбачылыгын өнүктүрүүдө жергиликтүү калктын кирешелерин көбөйтүүгө багытталган.

ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ

Географиялык орду, климаты, айылдары жана калкы

Ленин айыл аймагы Алай районунун борбордук бөлүгүндө жайгашкан.

Ленин айыл аймагынын климаты негизинен кескин континенталдуу климаттарга кирет. Июнь айындагы абанын орточо температурасы – 15,8-25,5°C, Эң суук күндөр январь айына туш келет -14,7 – 22,5°C ке чейин. Өтө ысык аба ырайы июль айында күтүлөт.

Ленин А/А алты айыл бар. Гулча айылы айыл аймактын административдик борбору болуп саналат.

Калктын жана түтүндөрдүн саны тууралуу маалымат

1-таблица

2-таблица

Иш чөйрөсү	2018г.
Мал чарбачылык	80
Дыйканчылык	18
Кызмат көрсөтүү чөйрөсү (соода, ж.б.)	2
БАРДЫГЫ:	100%

2.2. Жер ресурстары

Айыл аймагындагы жайыт жерлерди кошкондо жер ресурстарынын жалпы аянты 24066 гектарды түзөт. Төмөнкү 3-таблицада айыл чарба жерлеринин категориялар боюнча аянты көрсөтүлгөн. 3-таблица

[1]

Жайыт пайдалануучулар бирикмеси (ЖПБ) жөнүндө кыскача маалымат

Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамы кабыл алынгандан кийин, Ленин А/А аймагында жайыт пайдалануучулардын демилгеси менен жана Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына ылайык, аткаруу органы – жайыт комитети, ал эми Жайыт пайдалануучулар бирикмеси - Аймактык коомдук өз алдынча башкаруу органы катары катталган.

4-таблица

Юридикалык дареги:	Ош облусу, Алай району, Ленин айылы.
Эсептешүү эсеби:	№1290423230036921 ОКПО26566180
Жеке идентификациялык номери:	00712200910253
Мамлекеттик каттоодон өткөндүгү тууралуу күбөлүк:	Серия Гр № 054178 19.09.2009-ж.
Башкаруу структурасы:	Жогорку башкаруу органы – ЖПБ мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу Текшерүү-көзөмөлдөө органы – Текшерүү комиссиясы Аткаруучу орган – Жайыт Комитети.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин ортосундагы жайыттарды башкаруу жана пайдалануу жөнүндө келишим (№ жана күнү) же Жергиликтүү кеңештин жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча өзүнүн ыйгарым укуктарын Жайыт пайдалануучуларга өткөрүп берүү жөнүндө протоколу (№ жана күнү)	№5/37142 19-февраль 2018-жылкы келишимдин негизинде ЖПБ га бекитилип берилген.
2018-жылда жайыт билеттерин алган жайыт пайдалануучулардын тизмеси	Жайыт билети бар жайыт пайдалануучулардын саны - 18 адам (Тизме 1-тиркемеде ЖКдан алабыз)

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана ЖПБнын Жайыт комитеттеринин жетекчилери жана жооптуу адамдары:

5-таблица

№	Аты-жөнү	Мекеме	Кызмат орду	Электрондук почта	Байланыш телефону
1	Арынбаев Б	Жергиликтүү кеңеш	Төрага		0555688339
2	Матанов Н	Айыл өкмөтү	Башчысы		0551261271
3	Жунусмаматова А	Жайыт комитети	Төрайым		0558063418
4	Омуралиев А	Жайыт комитети	Малдардын ден соолугун коргоо тобунун башчысы		0551023736
3	Жунусмаматова А	Жайыт комитети	Төрайым		0558063418
3	Жунусмаматова А	Жайыт комитети	Төрайым		0558063418
7	Арзиев С	Текшерүү комиссиясы	Төрага		0556754060

Айыл аймагы боюнча жайыттардын кыскача мүнөздөмөсү жана инфраструктурасы

6-таблица

*Мал жайууга мүмкүн болгон жерлер – Буларга сугат жана кайракы айдоо жерлер, кысыр аңыздар жана көп жылдык бак-дарактар ж.б. кирет, ошондой эле түшүм жыйналгандан кийин гана жайылат (3-табицаны караң Ленин А/А жайыт участоктору

1-карта

Ленин А/А жайыт участогунун инфраструктурасы 2-карта

Ленин А/А жайыт участогунун инфраструктурасы

2-карта

МАЛДАРДЫН САНЫ, АЛАРДЫН ЖАЙЫТКА ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ

Быйылкы жылга шарттуу малдын башы

2018-жылдын 1-январына карата Ленин A/A эсептелип чыккан малдын башы 23906 ны түзгөн (7-таблица). Малдын бир нече түрү багылат, жана алардын ар бир түрүнө карата күн сайын жана ай сайын канча КЗ керектелери эсептелген. Айыл аймагында 1892 кожолук жайгашкан. Алардын көпчүлүгү негизинен сүт жана эт өндүрүү үчүн бодо мал кармайт. Сүт базарда жана сүт жыйноочуларга сатылат жана оз керектоосуно пайдаланылат. Жылкыны кымыз өндүрүү жана айыл чарба жумуштарын аткаруу үчүн багышат.

2018-жылга карата малдын башы жана түрүнө жараша тоюттун керектелиши

7-таблица

*Коэффициент – Малдардын тирүүлөй салмагын аныктоо боюнча ыкмасынын жыйынтыктарынан алынган (2-тиркемени караңыз).

2019-2022-жылдарга карата болжолдуу шарттуу малдын башы

№8 таблицада айыл чарба багытындагы малдардын өсүшү 2014-2018-жылдардагы малдын ар кандай түрү боюнча өсүү динамикасынын негизинде алынган маалыматтар. Малдын санынын өсүшү тууралуу маалымат божомолдуу болуп саналат жана 2018-жылдын планында берилген маалыматтан айырмаланышы мүмкүн.

8-таблица

8-таблицаны чычкандын оң баскычын басып, “Объект лист – открыть” деген аракетти жасоо менен ушул таблицанын ылдый жагынан 2014-2018-жылдардагы малдын жалпы санынын өсүү динамикасын көрө аласыздар

Быйылкы жылга жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык

2018-жылдын малдардын түрлөрү боюнча айларга карата жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык

9-таблица*

*- 9-таблицаны чычкандын оң баскычы менен басып “Объект лист – открыть” деген аракетти тандап, таблицанын оң тарабындагы сызгычты ылдый жылдыруу жолу менен жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон 5-жылдык муктаждык тууралуу айлар боюнча.

2018-жылга карата мезгилдер боюнча жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык

9.1-таблица

2018-жыл ичинде малдын жалпы санын тоют менен талаптагыдай камсыз кылуу үчүн 21986 тонна тоют керектелет, анын ичинен 13794 тонна жайыт тоюту жана 8192 тонна даярдалуучу тоюту кирет. Адатта мал жайытка бир жыл ичинде 229 күн жайылат, ал эми короодо 136 күн кармалат.

БЫЙЫЛКЫ ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТ ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРДЫН КӨЛӨМҮ ЖАНА ТОЮТ БАЛАНСЫ

Жайыттардагы жана мал жайылуучу участоктордогу тоюттун көлөмү

2018-жылга жайыттардын жана мал жайылуучу участоктордун мезгил боюнча түшүмдүүлүгү жана сыйымдуулугу

10-таблица

2018-жылга карата мезгилдер боюнча жайыттардын жана мал жайылуучу участоктордун түшүмдүүлүгү жана сыйымдуулугу боюнча жыйынтыкталган таблица

10.1-таблица

[2]

Даярдалуучу тоюттун көлөмү

Колго даярдалуучу тоюттардын түшүмдүүлүгү жөнүндө маалыматтын жоктугуна байланыштуу республика боюнча түшүмдүүлүктүн орточо көрсөткүчтөрү алынды.

2018 –жылга карата дардалуучу тоюттар

11-таблица

1-график

Тоют балансы

Жайыттардын түшүмдүүлүгүнө жана колго даярдалуучу тоюттардын көлөмүнө жүргүзүлгөн анализге ылайык (11 жана 12-таблица), айыл аймакта жайыт жана даярдалуучу тоюттар жетиштүү өлчөмдө камдалган. Малды кыш мезгилинде тоют менен камсыздоо үчүн жетиштүү көлөмдөгү тоют даярдалат, анткени айдоо аянттары айыл аймактын ар бир тургунуна малды багууга жетиштүү өлчөмдөгү жер үлүшү бөлүнүп берилген.

2018-жылга карата ар бир мезгилге жараша тоют балансы

12-таблица

2-график

Ленин А/А мал жаюу системасына 15 участок же 4 мал жаюуну башкаруу зонасы (коктулар) кирет. Ар бир коктуда талаа жана шалбаа-талаа жерлери бар. Жайыттын түшүмдүүлүгү 1 чарчы жайыт жеринен “Чөп чабуу” ыкмасынын негизинде аныкталат. «Кыргызгипрозем» институнан жазгы жана кышкы тоюттардын түшүмдүүлүгү боюнча алынган маалыматтардын негизинде колдонулган жана бул маалыматтар тийиштүү жайыт участокторуна гана колдонулат. Жайытка жаюуга уруксат берилген ченемдер 60% түзөт, бирок Ленин А/А жүргүзүлгөн анализде “жарымын алуу жана жарымын калтыруу” белгилүү стандарты колдонулат.

КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮШҮН ЭСКЕ АЛУУ МЕНЕН ЖАЙЫТТАРДЫН АБАЛЫН БААЛОО ЖАНА АЙЛАНА-ЧӨЙРӨНҮ КОРГОО, ЖПБ МУКТАЖДЫКТАРЫ

Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо анализи

Акыркы жылдары Ленин А/А аймагында аба ырайынын өзгөрүшү байкалууда:

2014-жылы кургакчылык болду, жай мезгили жамгырсыз өтүп, аба ырайынын температурасы абдан жогорулады. Айрым жайыт жерлериндеги чөптөр күйүп кетти, кээ бир булактар соолуп калды, мунун баары малдын азыктуулугуна терс таасирин тийгизди. Ал эми 2016-жылы жазында жана жайында жамгыр көп жаап, жайыт өсүмдүктөрүнүнүн өсүшүнө шарт түздү, бирок ошону менен катар эле малды жайкы жайыттарга өз убагында айдап чыгуу түйшүктүү болду (аба ырайынын төмөн температурасына байланыштуу жайыттарда чөптүн кеч чыгышы, нөшөрлөп жааган жамгыр, сел, ташкындап аккан дарыядан өтүүдөгү кыйынчылыктар, ж.б.).

Мындай терс көрүнүштөргө климаттын өзгөрүшү да өз таасирин тийгизип келет. Жайыттарды пайдалануу планын иштеп чыгууда климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашуу чараларын Кыргызгидромет тарабынан иштелип чыккан орто жана кыска мөөнөттүү аба ырайынын божомолун пайдаланып, карап чыгуу зарыл.

2018-жылы март айында АДИБ, ЖД негизги 1 жайыт участогунда (Жан-Шоро участогу) мал жайытка жайылгандан кийин жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүлгөн (МБнын жыйынтыктары 3-тиркемеде берилген). Быйылкы жылы жүргүзүлгөн мониторинг жаана баалоо Жан-Шоро участогундагы жайыттар гана бир аз деградацияга учурагандыгын көрсөттү. Мунун себеби мурунку кургакчылык жылдарга жана малды ашыкча жаюуга байланыштуу. Мындай учурда климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашуу жолдорунун бири жайыттардын жүгүн 50% азайтуу болуп саналат. Башка бааланган участоктордун абалы жакшы. Жайыттардын сыйымдуулугун аныктоодо бул натыйжалар күзгү жана жайкы жайыттарда гана пайдаланылган, ал эми кышкы жана жазгы жайыттарда Кыргызгипроземдин 2010-жылга берилген маалыматтары колдонулган. Мындан ары Ленин А/А ЖК бардык участоктордо мезгил боюнча пландык мониторинг жүргүзүүгө ниеттенүүдө. Жайыттарга мониторинг жүргүзүү жана баалоо планы 4-тиркемеде берилген (Кыргыз Республикасындагы жайыттардын абалын “Кайчылаш сызыктар” ыкмасы менен баалоо боюнча колдонмо).

Мезгилдин ортосунда чөптүн оттолушун көзөмөлдөө жана жайыттарды пайдалануу максаттарынын аткарылышына ишендирүү үчүн чөптүн оттоо деңгээлин аныктоо үчүн “Негизги өсүмдүктөрдүн ыкмасы” менен жүргүзүү сунушталат. Мониторингдин натыйжаларын сактап коюу зарыл.

Айлана-чөйрөнү коргоо боюнча башкаруу планы.

13-таблица

Экологиялык элементтер	Тийгизген таасири	Айлана-чөйрөгө тийген таасирди азайтуу боюнча сунушталган чаралар	Иш-чараларды ишке ашыруу боюнча институционалдык жоопкерчилик
Топурак	Топурактын деградациясы	Мал башынын деңгээлин жана мал жаюу мөөнөтүн баалоо. Жайытка мал жаюу мөөнөтүн жана санын алмаштыруу. Жайыттарды (желбеген, зыяндуу жана уулуу) отоо чөптөрдөн жана тикенектерден тазалоо. Чөп катмары толук бузулганда жайыттарга чөптү кайра себүү. Фермерлердин жайкы жайыттарды пайдалануусу үчүн аларга дем жана түрткү берүү керек. Жайыт чөптөрүнө тыныгуу берүү жана үрөндөрдүн бышып жетилишин камсыздоо үчүн жайкы жайыттарга ротациялык мал жаюу системасын киргизүү шарт. Мал жайылуучу жайыттарды жыл сайын алмаштыруу мүмкүндүгү каралууга тийиш. Малчылар жайыт чөптөрдүн өсүшү боюнча өзгөрүүлөргө байкоо жүргүзүп турушу зарыл.	Жайыт комитети, жергиликтүү жамааттар, жайыт пайдалануучулар
	Чөп катмары	Жайытка жайылуучу малдын алмашуу ырааттуулугу: жылкыларды, бодо малды, койлорду, эчкилерди жаюу. Жайыттарды эс алдыруу: жайыттарга 4-6 жолу пайдаланылгандан кийин эс алуу берилет. Жайыттарды эс алдыруу жайыттардын сапатын жакшыртууда эң негизги ролду ойнойт. Үрөн себүү аркылуу айрым жайыт жерлериндеги чөптүн түрүнүн курамын жакшыртууга болот. Жайыттын деградациясы төмөнкү чектен өтүп кеткен өзгөчө жагдайларда чөптү кайра себүү жана минералдык жер семирткичтерди колдонуу максатка ылайык болуп эсептелет. Жайыттарга минералдык жер семирткичтерди себүү: минералдык жер семирткичтерди колдонуу (азот, фосфор, калий, комплестүү). Жайыттарды малалоо. Жайыттарга кошумча чөп себүү:	Жайыт комитети, жергиликтүү жамааттар, Кыргыз мал чарба жана жайыт илим-изилдөө институту, Өсүмдүктөрдү химиялаштыруу жана коргоо департаменти, Жайыт пайдалануучулардын республикалык жана райондук ассоциациялары
Инфраструктураны (мал айдап өтө турган жол, көпүрөлөр, жолдор, суу ичүүчү жайлар ж.б.) калыбына келтирүү учурундагы атмосфералык аба	Автоунаалар, курулуш техникасы, ширетүү иштери, сырдоо иштери, цементти, шагылды, ташты түшүрүү.	Чаңды болтурбоо үчүн суу себүү жана курулуш аянтчаларын далдалоо жана тосуу сыяктуу чаңды басуу чаралары жана тийиштүү турмуш-тиричилик иш-чаралары. Маскаларды, перчаткаларды жана атайын кийимдерди колдонуу. Чаңга сезгич рецепторлорго тийген таасирди эң төмөнкү чекке чейин азайтуу үчүн транспорт каражаттарынын кыймылын чектөө жана ылайыктуу транспорттук каттамды тандоо. Төгүлмө материалдарды ташуучу автоунааны чечилме тент менен жабдуу. Курулуш аянтчаларына герметикалык каптарга салынган цементти гана алып келүү. Чаң басуу жана булганууну эң төмөнкү чекке чейин азайтуу үчүн жанаша аймактагы тазалыкты коргоо, курулуш таштандыларынын түшүп калышын болтурбоо талап кылынат.	Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш чаралардын аткарылышына Консультант мониторинг жана байкоо жүргүзөт. Жайыт комитети, жергиликтүү жамааттар, АРИС
Жер үстүндөгү жана жер астындагы суулар	Агып кетүүлөр аныкталган учурда сууну кайра иштетүү продуктулары (тунмалар) менен топурактын жана суунун булганышы; техниканы колдонууга байланыштуу суунун мунай заттары менен булганышы	Атайыл бөлүнгөн участокту гана пайдалануу. Курулуш учуруднда колдонулуучу тийиштүү базалык курулуш нормалары жана стандарттары. Техниканын майынын агып кетпегендигин күн сайын текшерүү; курулуш участогунда унааны жууга тыюу салуу.	Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш чаралардын аткарылышына Консультант мониторинг жана байкоо жүргүзөт. Жайыт комитети, жергиликтүү жамааттар, АРИС
Жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсү	Пландалган курулуш аймагындагы Кызыл китепке киргизилген өсүмдүктөр жана жаныбарлар	Кызыл китепке киргизилген өсүмдүктөрдүн түрүн жана малдардын миграция жолдорун изилдөө Курулуш аянтчасын жайгаштыруунун альтернативдүү варианттары	Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш-чаралардын аткарылышына Консультант мониторинг жана байкоо жүргүзөт. Жайыт комитети, жергиликтүү жамааттар, АРИС
Шамал жана суу эрозиясы		Суунун кармалышын камсыз кылуучу уюштуруу системасын жана агротехникалык иш-чараларды иштеп чыгуу, - жер кыртышын жумшарткыч же оюлган корпустары бар шаймандар менен жерди айдоо, - тилкелерде туташтыргычтарды жана толгомдорду пайда кылуу жолу менен жерди айдоо, - чуңкурларды жана үзүлмө тилкелерди пайда кылуу, - чуңкурларды жасоо, - кар токтотуу, - кар эрүүнү жөнгө салуу. Суу эрозиясы менен күрөшүүнүн агротехникалык жолдоруна жерди туур айдоо технологиясы кирет. Тагыраак айтканда, жерди терең айдоо эриген кардын сууларынын натыйжалуу кармалгандыгына байланыштуу топурактын сууну сиңирүүсүн жогорулатат. - топуракты жумшарткыч менен жабдылган соконун чымды аңтаргыч бөлүгү менен жерди терең айдоо – контурдук айдоо. 4° чейинки тоонун тик боорлорун куралма (тепкичтүү) жол менен айдоо. - үзүлмө тилкелерди жасоо.	Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш чаралардын аткарылышына Консультант мониторинг жана байкоо жүргүзөт. Жайыт комитети, жергиликтүү жамааттар, АРИС
Курулуш таштандылары	Жакын аймактын, топурактын жана суу ресурстарынын булгануусу	Мүмкүн богон учурда таштандылардын бардык түрүн сорттоо, кайра пайдалануу жана иштетүү. Кайра пайдаланылбай жана иштетилбей турган таштандыларды жок кылуу; жергиликтүү компаниялар менен биргеликте таштандыларды өзүнчө таштандылар үйүлгөн жерлерге чыгаруу жана жок кылуу; таштандыларды ачык жерде өрттөөгө тыюу салуу. Курулуш жана демонтаж иштерин жүргүзүүдөн келип чыккан минералдык таштандылар жалпы жана органикалык таштандылардан бөлүнүүгө тийиш, суюк жана химиялык таштандылар сорттолуп, атайын контейнерлерде сакталууга тийиш. Таштандыларды чыгаруу жана утилдештирүү документтери тийиштүү түрдө жүргүзүлүүгө тийиш, анкени алар курулуш аянттарындагы таштандынын талаптагыдай жок кылынгандыгынын далили катары эсептелет. Турмуш-тиричилик таштандылары маселесине келгенде, жергиликтүү СЭС кызматтары таштандыны чогултуу жана утурумдук утилдештирүү үчүн таштанды чогултуучу резервуарларды уюштурууга тийиш.	Подрядчик айлана-чөйрөгө тийген тассирди азайтуу чаралардын аткарылышына жооп берет. Иш чаралардын аткарылышына Консультант мониторинг жана байкоо жүргүзөт. Жайыт комитети, жергиликтүү жамааттар, АРИС
		Социалдык чөйрө
Жумушчулардын жана тургундардын коопсуздугу	Курулуш иштериндеги өндүрүш жаракаттары	Курулуш иштерин жана экологиялык коопсуздукту контролдоочу жергиликтүү инспекциялар; жергиликтүү калкка жүргүзүлө турган курулуш иштери жөнүндө тийиштүү түрдө маалымат берилиши керек. Өндүрүш процесстеринин адамдарга жана айлана-чөйрөгө тийгизген терс таасирин азайтуу максатында бардык курулуш иштери коопсуздук жана тартипти коргоо методдорун колдонуу менен жүргүзүлүшү шарт. Жеке коргонуу каражаттары коопсуздук стандарттарына (коргоочу атайын баш кийимдерди, маскаларды, зарыл учурда, курларды жана бут кийимдерди сөзсүз түрдө пайдалануу) жооп бериши талап кылынат.	Подряддык уюм

Фокус топтордун жыйынтыктарынын негизинде ЖПБнын муктаждыктарын баалоо анализи

Фокус топторунда жүргүзүлгөн талкуулоолордун жыйынтыгында, ЖПБнын жалпы чогулушунда жактырылган төмөнкү өнүктүрүүнүн артыкчылык багыттары аныкталган (14-таблицаны караңыз).

Өнүктүрүүнүн артыкчылык багыттары

14-таблица

№	Артыкчылык багыттары	Жайгашкан орду
1	Жолдорду оңдоо үчүн атайын техника сатып алуу (бульдозер). Атайын техниканын техникалык спецификациялары 12-тиркемеде берилген.	Ленин АА
2	Тажрыйба катары эспарцет үрөнүн себүү (30 га)	МТФ участогу
3	Жайыттарды жакшыртуу максатында көргөзмө участокторду уюштуруу жана түптөө	Кок Жар участогу
4	Кой кыркуучу агрегатын сатып алуу	ЖПБ/ЖК үчүн
5	Күпкөнү куруу	Кара-Моко участогу
6	Жолду оңдоо жана калыбына келтирүү иштерин улантуу (3 км)	Алмалуу участогу
7	Беккери чуңкурун куруу	Айыл четиндеги, орто жана алыс аралыктагы жайыттар
8	Малдарга жасалма уруктандыруу көчмө пункттарын уюштуруу	Ленин АА
9	Узундугу 3 км түзгөн жолду калыбына келтирүү	Тойчубектин тузу, Деркембайдын тузу участоктору
10	Мал суу ичүүчү жайларды уюштуруу	Жаңы-Турмуш, Ленин, Кара-Дөбө айылдары
11	Чабандарды башка жайытка көчүрүүдө чабандар үчүн унааларды уюштуруу	Тойчубектин тузу, Деркембайдын тузу
12	Көчмө шайман (раскол) сатып алуу	ЖПБ/ЖК үчүн
13	Ветеринардык тейлөөнү уюштуруу	ЖПБ/ЖК үчүн, Ленин айылы
14	ЖПБ/ЖКнын мүчөлөрүнүн билим денгээлин жогорулатуу	Ленин А/А ЖПБ/ЖК

2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖАМААТТЫН ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ

2018 – 2022-жылдарга жайыттарды пайдалануу планы

Жайыттардын абалын жакшыртуу үчүн жазгы-күзгү жайыттардын түшүмдүүлүгүн жогорулатуу максатында иреттүү жайыт пайдалануу эрежелерин сактоо жана малдын саны жайыттын сыйымдуулугуна туура келүүсүнө көзөмөл кылуу пландалууда. Жайыттарды которуштуруу планы Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүүнүн (ЖАМБЖны 3-тиркемеден толук тааныша аласыздар) жыйынтыктаранын негизинде жеңил деградацияга учураган участокторду узак мөөнөттүү же 50% эс алдыруу боюнча иш-чаралар төмөндөгү 15-таблицада көрсөтүлгөн.

2018 – 2022-жалдарга карата жайыт которуу планы

15-таблица

Беш жылдык иш-чаралардын планы жана бюджети

Беш жылдык иш-чаралардын планы

16-таблица

№	Пландалган иш-чаралар	Жайгашкан орду	Мөөнөтү (башталышы жана аякталышы)
Жайыттарды жакшыртуу
1	Жайыттарды жакшыртуу максатында көргөзмө участокторду уюштуруу жана түптөө	Ак-Бор участкасы	05.2018 – 11.2018
2	Тажрыйба катары эспарцет үрөнүн себүү (30 га)	Кайракы участкасы	04.2019 – 05.2019
Инфраструктураны жакшыртуу
3	Мал суу ичүүчү жайларды уюштуруу (3 даана)	ОроДобо,Аска участкалара	06.2018 – 09.2018
4	3 км жолду оңдоо жана калыбына келтирүү иштерин улантуу	Айлама жайлоосу	05.2018 – 07.2018
Мал чарбачылыкты жакшыртуу
5	Малддарга жасалма уруктандыруу көчмө пункттарын уюштуруу	Ленин АӨ	05.2018 – 07.2018
7	Көчмө шайман (раскол) сатып алуу	Ленин АӨ	03.2018 – 05.2019
8	Кой кыркуучу агрегатты сатып алуу	Ленин АӨ	05.2019 – 08.2019
9	Күпкөнү куруу	Ак-Ой	05.2019 – 08.2019
10	Ветеринардык тейлөөнү түзүү	Ленин айылы	2018
11	Жайыттардын абалына МжБ жүргүзүү темасындагы тренинг өткөрүү	Ленин айылы	2020
12	Беккери чуңкурун куруу	Ленин АӨ	2021
Потенциалды жогорулатуу
13	ЖК/ЖПБнын мүчөлөрүнө жайыттарды жана мал чарбасын башкаруунун укуктук негиздери боюнча окутууларды өткөрүү	Согонду айылы	2018
14	ЖК/ЖПБнын мүчөлөрүнө иш кагазадарын жана эсеп-кысап жүргүзүү боюнча окутууларды өткөрүү	Согондуайылы	2018
15	ЖК/ЖПБнын мүчөлөрүнө фандрайзинг боюнча окутууларды өткөрүү	Согонду айылы	2019
16	ЖК/ЖПБнын мүчөлөрүнө чыр-чатактарды чечүү боюнча окутууларды өткөрүү	Согонду айылы	2019

Ленин ЖПБ/ЖКнын беш жылга карата келечектүү пландын бюджети

17-таблица

Малдардын эпизотикалык абалы жана ден соолугун коргоо боюнча орто мөөнөттүү беш жылдык планы

Эпизотиялык абалга кыскача мүнөздөмө

ВФКМИ жана ЭЭБдин веб-сайттарында жайгашкан расмий маалыматтын анализине таянсак, жаныбарлар дагы да болсо жугуштуу ылаңдардан жабыркап келишет. Алардын кесепетинен малдын азыктуулугу төмөн болуп, мал чарбачылыгына көз каранды болгон үй-бүлөлүк бюджетти толуктоодо фермердик чарбаларга жана үй чарбаларына олуттуу экономикалык зыян келтирилүүдө. Мындай абал бир катар жугуштуу жана инвазивдик ылаңдардын козгогучтарын өрчүтүүгө шарт түзгөн региондордун табигый-климаттык шарттарынын өзгөчөлүгүнө, жаныбарларды багуу жана кармоо талаптардын бузулгандыгына байланыштуу.

Ош облусунун Ленин айыл аймагы боюнча ветеринардык отчетто катталган ылаңдар жөнүндө маалымат 18-таблицада берилген.

Айыл аймагындагы ылаңдаган малдын акыркы 5 жылдагы саны (динамика боюнча)

18-таблица

№	Мал ылаңдарынын түрү	Жылдар жана ылаңдаган малдын саны (баш).
№	Мал ылаңдарынын түрү	2012	2013	2014	2015	2016
1	Бодо малдын пастереллезу	50	45	31	26	35
2	Бодо малдын лептоспирозу	45	49	40	31	26
3	Жылкынын кээңгиси	15	21	-	-	-
4	Майда малдын шарпы	150	81	-	-	-
5	Койдун чечеги	60 (кырылган мал)	-	-	-	-
6	Эмкар	3	4	-	-	-
7	Бодо малдын бруцеллезу	2	3	-	-	-

Жүргүзүлгөн анализге көңүл бурсак, айрым жугуштуу ылаңдарга чалдыгуу туруктуу мүнөзгө ээ экендиги көрүнүп турат, андыктан аларга каршы алдын ала пландуу иш-чараларды уюштуруу зарыл.

Малдардын ээлерин жана малдардын ден соолугун коргоо боюнча ветеринардык кызмат көрсөтүүчү ветеринардык адисти сурамжылоо, ошондой эле лабораториялык анализдин жана ушул айыл аймактагы мамлекеттик ветеринардык кызматтын отчетторун изилдөөнүн жыйынтыктары бул айыл аймактын аймагындагы мал айрым жугуштуу ылаңдар менен маал-маалы менен ылаңдап тургандыгын көрсөтүп турат. Бул ылаңдардын ичинен гиподерматоз (сайгак), мониезиоз, фасциолез, псороптоз (котур) жана башка айрым оорулар жыл сайын катталып турат. Мындан тышкары, табигый очоктору бар же жаныбарларды тоюттандыруу жана багуу эрежелери бузулганда пайда болуучу бир катар жугуштуу ылаңдар да кездешет. Алардын алдын алуу үчүн белгиленген пландуу иш-чараларды өткөрүү талап кылынат. Алай районундагы Ленин айыл аймагынын малдардын ден соолугун коргоо планы ушулардын баарын эске алуу менен беш жылга түзүлгөн.

Малдардын ден соолугун коргоо боюнча орто мөөнөттүү 5 жылдык план (максаттары, милдеттери, иш-чаралары)

Малдардын ден соолугун коргоо боюнча орто мөөнөттүү пландын максаты айыл аймагынын деңгээлинде ветеринардык кызмат көрсөтүүлөрдү болгон ресурстарды эске алуу жана жылдык планга оңдоолорду киргизүү менен малдардын ээлеринин кирешелерин көбөйтүү иш-чараларын аткаруу аркылуу жакшыртуу болуп саналат.

Фермердик жана жеке чарбалардын өнүгүү деңгээли малдын жалпы санынын динамикасы, өндүрүлгөн продукциянын өздүк наркы жана кирешелүүлүгү, тоют базасынын абалы сыяктуу стандарттык статистикалык көрсөткүчтөрдүн жардамы менен гана бааланбастан, ветеринардык тейлөөнү өнүктүрүү деңгээлин дагы эске алуу менен бааланууга тийиш.

Мал чабачылыгы ветеринардык тейлөө менен түз жана кайтарым байланышта. Бир жагынан ветеринардык кызматтын ишинин аз натыйжалуулугу жугуштуу ылаңдардын, малдын өлүмүнүн, өндүрүмдүүлүгүнүн начарлашы, алардын азыктуулугунун төмөндөшү пайда болуу коркунучун жаратат, экинчи жагынан мал чарбачылыкты туруктуу өнүктүрүү сапаттуу ветеринардык кызмат көрсөтүүлөргө муктаждыкты аккумуляциялайт, ошондой эле ветеринардык инфраструктуранын өсүшүнө жана анын натыйжалуу иштешине шарт түзөт.

Малдардын ден соолугун коргоо планынын милдеттерине төмөнкүлөр кирет:

айыл аймагынын деңгээлинде малдардын ден соолугун коргоо боюнча иш-чараларды өз убагында уюштуруу;

жаныбарлардан жугуучу ылаңдардан адамдарды коргоо;

болгон ресурстарды пайдалануу жана модернизациялоо аркылуу мал чарба продукциясынын санын арттыруу жана сапатын жакшыртуу, ошону менен бирге эле адамдардын жашоо деңгээлин көтөрүү.

Орто мөөнөөтүү планда каралган иш-чараларга негизинен төмөнкүлөр кирет:

19-таблица

№	Көйгөйлөр	Иш-чаралар	Мөөнөтү / жылдар					Каржылоо булактары	Жооптуулар	Эскертүү
№	Көйгөйлөр	Иш-чаралар	2017	2018	2019	2020	2021	Каржылоо булактары	Жооптуулар	Эскертүү
1	Ветеринардык инфраструктура объекттеринин жоктугу (раскол, күпкө ваннасы, Беккари чуңкуру, малды жасалма уруктандыруу үчүн көчмө каражаттар, ж.б.)	Ветеринардык инфраструктура объекттерин түзүү/куруу:							Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК
		Кой мончо			1			ЖК каражатынын эсебинен
		Айыл жеринде жеке ветеринардык врачтын жумуш ордун түзүү (мекеменин профили, формасы, ишкердиги жана аты, ошондой эле дареги жана иштөө убактысы мамлекеттик жана расмий тилде жазылып, илинип коюучу такта)	1	1				Жеке ветеринардын каражатынын эсебинин
		Ветеринардык дарылоо үчүн раскол сатып алуу жана куруу	1					ЖК каражатынын эсебинен
		Малды жасалма уруктандыруу үчүн көчмө каражаттарын				1		Жеке ветеринардын каражатынын эсебинин
		Беккари чуңкурун куруу					1	ЖК каражатынын эсебинен
2	Айыл аймактын аймагында жана анын карамагындагы жайыттарда өзгөчө коркунучтуу очоктордун жана айрыкча табигый-очоктуу ылаңдардын болушу жөнүндө маалыматтын жоктугу	Эпизоотиялык коопсуздук боюнча жайыттын абалын текшерүү үчүн материалдардын үлгүсүн алуу: жугуштуу ылаңдардын козгогучтарынын (патогендүү микроорганизмдер, топурактын жугуштуу ылаңы, ылаңдын козгогучтарынын ортоңку ээлеринин түрү, жугуштуу ылаңдарды таратуучулар/алып жүрүүчүлөр) болушуна, аларды лабораторияга жеткирүү, алынган натыйжаларды анализдөө жана иш-чараларды пландоо			1		1	ЖК каражатынын эсебинен	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК	ВФКМИ РБ менен биргеликте
3	Тоюттарда макро- жана микроэлементердин: витаминдердин, Сa, Ф,селен, ж.б. жетишсиздигинен келип чыккан ылаңдардын жайылуу өзгөчөлүгү жөнүндө маалыматтын жоктугу	Жайыт тоюттарын изилдөө максатында материалдардын (ар түрдүү чөптөрдүн саманын, чөптүн) үлгүсүн макро- жана микроэлементтердин: витаминдердин, Сa, Ф, селен, ж.б. өлчөмүн текшерүү үчүн алуу Аларды лабораторияга жеткирүү, алынган натыйжаларды анализдөө жана иш-чараларды пландоо				1	1	ЖК каражатынын эсебинен	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК
4	Жеке ветеринардык врачтар кесиптик деңгээлин жогорулатышпайт	Жеке ветеринардык врачтардын кесиптик деңгээлин жогорулатуу боюнча курстарды, семинарларды уюштуруу (адам)	2	2	1	1	1	2017-2018-жылдары МРӨ 1 жана 2, МЖБЖ долбоорлорунун эсебинен, калган жылдары жеке ветеринардын каражатынын эсебинен	АДИБ, КР АЧТММ, ВП, ЖК жана ВФКМИ РБ
5	Инфекция очогунун пайда болушу	Жугуштуу ылаңдарга каршы күрөшүү жана алдын алуу эрежелеринин талаптарына ылайык иш-чараларды уюштуруу	1	1	1	1	1	-	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК
6	Малдардын ылаңдарына каршы алдын ала эмдөөдө малдын бардык түрүнүн жана жалпы санынын толук камтылбашына уруксат берилет	Малдын санынын толук камтылбагандыгынын себебин талдоо, эпизоотияга каршы иш-чаралардын пландарын оңдоо, жаныбарларды идентификация-лоо системасын жана НАДИС, РАДИС, ДОГс программаларын киргизүү, малдардын ээлери менен мамлекеттик органдардын ортосундагы келишимдик мамилелер системасына өтүү	1	1	1	1	1	Жеке ветеринардын каражатынын эсебинин	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК, РУ ГИВФБ
7	ЖВА, ВФКМИРБ, МДСП, Жайыт комитеттеринин иш-аракеттеринин макулдашылбагандыгы	ЖВА, ВФКМИРБ, МДСП, Жайыт комитеттери менен иш-чаралардын түзүлгөн планын макулашуу	1	1	1	1	1	-	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК
8	Лабораториялык диагностикалык изилдөөлөрдүн жыйынтыгы боюнча малдардын ээлери малды аргасыз союуга макулдугун бербеген учурлар катталууда	Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана ВФКМИРБ менен биргеликте админитстративдик чараларды көрүү	1	1	1	1	1	-	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК, РУ ГИВФБ
9	Малдардын ден соолугун коргоо боюнча иш-чараларды пландоо малдын түрүн жана жалпы санын каттабастан жүргүзүлүүдө, б.а. план реалдуу эмес	Малдардын ден соолугун коргоо боюнча иш-чараларды малдын жалпы башын (идентификация, эсепке алуунун жыйынтыктары боюнча), айыл аймактын табигый-климаттык өзгочөлүктөрүн, козгогучтардын биологиялык өөрчүшүн, ылаңдын өтүшүн жана 2018-2022-жылдарга Кыргыз Республикасынын ветеринариясын өнүктүрүүнүн стратегиялык планын эске алуу менен жыл сайын пландоо.	1	1	1	1	1	ЖК каражатынын эсебинен	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК
10	Малдардын ден соолугун коргоо иш-чаралары тууралуу калк, айрыкча малдардын ээлери, начар маалымдалган	Жергиликтүү массалык маалымат каражаттарын пайдаланып, малдардын ээлери менен аңгемелешүүлөрдү, жолугушууларды өткөрүү аркылуу коммуникациялык иштерди уюштуруу жана ветеринария темасына арналган чакан китепчелерди чыгаруу	1	1	1	1	1	ЖК каражатынын эсебинен	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК
11	Малдардын ден соолугун коргоо пландын аткарылышына мониторинг жүргүзүлбөйт	Малдардын ден соолугун коргоо планынын аткарылышына квартал сайын мониторинг жүргүзүү, Жайыт комитетинин отурумдарында мониторингдин жыйынтыгын жыл сайын талкуулоо жана Малдардын ден соолугун коргоо планынын аткарылышын жакшыртуу боюнча тийиштүү чараларды көрүү	1	1	1	1	1	ЖК каражатынын эсебинен	Жеке ветеринар, ЖДСП ЖК

6.4. Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы.

20-таблица

ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы

21-таблица

№	Иш-чаралар	Методдор	Мөөнөтү	Жооптуу адамдар	Аткаруу далилдери	Индикаторлор
	Даярдоо этабы
1	ЖБПЖП иштеп чыгууга, анын ичинде жайыттардын абалын жооптуу адамдарды аныктоо. Малдын анык санын эсептөө боюнча комиссияны түзүү (ар бир үйдө жана мал короолордо сурамжылоо жүргүзүү).	Талкуулар/су-нуштар	1 күн	ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү	Протокол, жооптуу адамдардын тизмеси	ЖБПЖПны иштеп чыгууга эң аз дегенде ЖКнын 2 мүчөсү бекитилди; ЖКнын 2 мүчөсү жайыттардын абалына баа берет жана комиссия түзүлдү.
2	Расмий статистикалык маалыматты жыйноо	Документтерди карап чыгуу	1 жума.	ЖК мүчөлөрү	А/А статистика бөлүмүнөн алынган статистикалык маалыматтар жөнүндө справка. Башка анык маалымат булактары[3].	Статистикалык маалыматтар
3	Жооптуу адамдарды окутуу, консультация берүү	Тренинг, консультация берүү, коштоо	2-3 күн	РТК, ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү	Отчет	1-3 тренинг/консультациялар
4	Мониторинг жүргүзүлө турган участокторду аныктоо	Документтерди, карталарды, ж.б. кароо	0,5 күн	РТК, ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү	Отчет	Усатоктордун саны
5	Жайыттардын абалына баа берүү	Талаа жумуштары	3-7 күн	РТК, ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү	Отчет	Бардык керектүү маалыматтар жыйналды
6	Жыйналган маалыматты киргизүү жана иштеп чыгуу, жайыттардын абалы боюнча маалыматтарды талдоо	Кабинеттик жумуш	2-3 күн	РТК, ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү	Маалымат базасы (Excel электрондук таблицасы)	Маалымат базасы (Excel электрондук таблицасы), түшүмдүүлүк, жайыт участоктордун абалы жөнүндө маалымат
	Иштеп чыгуу стадиясы
7	5 жылдык ЖБПЖПнын аналитикалык/стратегиялык бөлүктөрүн төмөнкү бөлүктөрдү кошуу менен иштеп чыгуу: 2017-жылга жана 2018-2021-жылдарга жайыт жана даярдалуучу тоюттарга муктаждык. 2018-2022-жылдарга жайыт жана даярдалуучу тоюттардын болушу 2017 – 2021-жылдарга жайыттарды пайдалануу планы 5 жылга иш-чаралардын планы Малдардын ден соолугун коргоо Фокус топтордун жыйынтыктары боюнча ЖПБнын керектөөлөрүн баалоо анализиЖергиликтүү потенциалды өнүктүрүү 5 жылга иш-чаралардын планы жана бюджет 5 жылга мониторинг жана баалоо планы мониторинг жана баалоо планы	Кабинеттик жумуш	1-3 жума	ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү ЖДСП	5 жылдык ЖПБЖПнын болушу	Негизги бөлүктөр камтылган 5 жылдык ЖБПЖПнын болушу
	Жылдык ЖБПЖП
8	Жылдык ЖБПЖПны төмөнкү бөлүктөрдү кошуу менен иштеп чыгуу: 2017-жылга Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планы 2017-жылга жайыттарды пайдалануу планы 2017-жылга мал жаюунун календардык планы 2017-жылга иш-чаралардын графиги (Жайыт комитетинин операциялык планы) Малдардын ден соолугун коргоо планы Жергиликтүү потенциалды өнүктүрүү планы 2017-жылга бюджет 2017-жылга мониторинг жана баалоо планы Ленин а/а ЖПБнын ички эрежелери	Кабинеттик жумуш	1-3 жума	ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү, ЖДСП	Жылдык ЖБПЖПнын болушу	Негизги бөлүктөр камтылган жылдык ЖБПЖПнын болушу
	Макулдашуу стадиясы
9	Жайыт комитетинин жыйынында ЖБПЖПнын алдын ала вариантын талкуулоо жана макулдашуу	Жыйын, сунуштар, комментарий-лер	0,5 күн	ЖКнын төрагасы, ЖКнын башка мүчөлөрү	Протокол. Комментарийлер жана сунуштар көрсөтүлгөн документ	Талкуулардын протоколу. Документ макулдашылган. Бардык сунуштар эске алынды.
10	ЖБПЖПны ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга (РАӨБ) жана АӨ кийинки иштеп чыгуу менен макулдашууга жөнөтүү	-	1 жума	ЖКнын төрагасы, ЖКнын башка мүчөлөрү	Протокол. Комментарийлер жана сунуштар эске алынган документ	Талкуулардын протоколу. Документ макулдашылган. Бардык сунуштар эске алынды.
	Бекитүү стадиясы
11	ЖБПЖПнын финалдык долбоорун жергиликтүү кеңештин сессиясына бекитүүгө жөнөтүү. ЖБПЖПны презентациялоо жана финалдык вариантын жактоо жана бекитүү	-	-	ЖК төрагасы, ЖКнын башка мүчөлөрү.	Жергиликтүү кеңештин органы кароого кабыл алгандыгы жөнүндө кириш номерлүү кат. Протокол	Жергиликтүү кеңештин сессиясынын отуруму, Бекитилген жана мөөр басылган ЖБПЖП.
	Ишке ашыруу стадиясы (ЖБПЖПны ишке ашыруу боюнча иш-чаралардын тизмеги)
12	Жайыт пайдалануучулардын жылдык чогулушу	Чогулуш	1 күн	ЖКнын төрагасы, ЖКнын башка мүчөлөрү.	Протокол	Чогулуш
13	Жайыт пайдалануучулар менен келишимдерди түзүү, жайыт билеттерин берүү, төлөмдөрдү жыйноо	-	Мал жаюуга чейин	ЖК төрагасы, бухгалтер	Келишимдер, квитанциялар	Келишимдердин/би-леттердин, квитанциялардын саны
14	Ветеринардык-профилактикалык иштердин аткарылышын контролдоо	Справканын болушун текшерүү	регулярно	үзгүлтүксүз	ЖДСП, ЖВ	Отчеттор
15	Мониторингдик топту түзүү, мониторинг боюнча иш-сапарлары чакан долбоорлорду жүзөгө ашыруу боюнча базалык көрсөткүчтөрдү жыйноо	Байкоо жүргүзүү, сурамжылоо, интервью	1 жолу, чакан долбоор башталганга чейин	ЧДТ	Отчет	Ишке ашыруунун жүрүшү тууралуу отчет
16	Чакан долбоорлорду жүзөгө ашыруу боюнча орто мөөнөттүү көрсөткүчтөрдү чогултуу үчүн мониторинг боюнча иш-сапарлары	Байкоо жүргүзүү, сурамжылоо, интервью	1 жолу, чакан долбоор боюнча иштин ортосунда	ЧДТ	Отчет	Иштин жүрүшү боюнча отчет
17	Чакан долбоорлорду жүзөгө ашыруу боюнча жыйынтыктоочу көрсөткүчтөрдү чогултуу үчүн мониторинг боюнча иш-сапарлары	Байкоо жүргүзүү, сурамжылоо, интервью	1 жолу, чакан долбоор боюнча иштин аягында	ЧДТ	Отчет, АКТ	Отчет жана эгерде курулуш долбоору болсо, подрядчиктин өткөрүү акты
18	Чыр-чатактарды чечүү жана жоюу боюнча иш-аракеттер	Сүйлөшүүлөр, жолугушуулар	үзгүлтүксүз	ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү,	Тартип бузуулардын саны	Ички эрежелер тууралуу маалымат берүү боюнча чогулуштардын жана консультациялардын саны; Тартип бузуулардын саны
19	Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин мүчөлөрүнө МБнын жыйынтыктары тууралуу маалымат берүү.	Чогулуш	Жылына бир жолу	ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү, ЧДТ	Протокол	Чогулуш
20	Зарыл учурда иш планына МБ жүрүшүндө алынган жыйынтыктарды эске алуу менен өзгөртүүлөрдү киргизүү	Кабинеттик жумуш	Жылына бир жолу	ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү, ЧДТ	ЖБПЖП	Өзгөртүүлөрдүн, толуктоорлордун саны

ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖЫЛДЫК ПЛАНЫ

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жылдык планы

Ленин А/А жайыт пайдалануучулары көпчүлүк жайыт участокторун 2-3 мезгилди бир пайдаланышат, ал эми айрым участоктор жыл бою пайдаланылат. Айыл аймагынын тургундары жайыт жерлеринен тышкары айыл чарба жерлердин башка категорияларын дагы мал жаюу участоктору катары пайдаланышат (түшүм жыйналгандан кийин айдоо жерлер, көп жылдык бак-дарактар отургузулган, короонун жанындагы жерлер, бадал өсүмдүктөрү, ошондой эле айдалган айдоо аянттары жана башка жерлер).

Төмөнкү 22-таблицада Ленин А/А боюнча мал жаюу участоктордун аталышы жана аянты, ошондой эле мал жайылуучу участоктордун пайдалануу мезгилдери көрсөтүлгөн (анын ичинде мал жаюу үчүн пайдаланылган айыл чарба жерлеринин башка категориялары да бар).

Жайыт пайдалануунун учурдагы жана учурдан кийинки пландоо системасы

22-таблица

22-таблица-таблица

Эскертүү: жайыт тоюттарынын жалпы көлөмүн пландоо жана эсептөө учурунда жайыттарды Мезгил боюнча пайдалануунун жыштыгы, анын ичинде мал жаюу үчүн пайдаланылган айыл чарба жерлеринин башка категориялары эске алынган. Натыйжада, жайыттардын Мезгил боюнча пайдалануу аянты көбөйүүдө.

Жайыттардын абалын баалоо учурунда айрым жайыт жерлерин ашыкча пайдалануу же аз пайдалануу байкалса, алардын себеби аныкталат, мисалы, сууга жетүү жолдорунун же суу ичүүчү жайлардын жоктугу.

Учурда Ленин А/А сугарылуучу айдоо аянттарында түшүм жыйналгандан кийин кеч күзгө чейин мал жайылат (жер үлүштөрү). Ушул себептүү айылдагы жайыттарга болгон жүк, кээ бир райондорду (МТФ, Кок-Жар) кошпогондо абдан жогору.

“Жайыт пайдалануучуларды которуштуруп жайгаштыруу” таблицасы менен тереңирээк таанышуу үчүн 22-таблицага курсорду алып барып, чычкандын оң жактагы баскычын басып, «Объект лист – Открыть» - деген аракетти жасоо менен Excel форматындага таблицанын 2-чи барагынан же ушул документтин эң аягындагы 6-тиркемесинен көрө аласыз

ЖК сунуштаган жайыт жүгүн өзгөртүү төмөнкү тартипте ишке ашырылат:

А/А боюнча жазгы жайыттарда оптималдуу сыйымдуулук 61 жайыт/күндө 1548 ШМБ түзөт. Пландан кийин көрсөтүлгөн мөөнөттө жазгы жайыттарды 1565 ШМБ жайылат, жайыт жүгү 1,01% түзөт. Даярдалуучу тоюттун запасы жайыт басымын азайтуу максатында 1510 ШМБ короодо кармоого мүмкүндүк берет. Жайыт жүгү жогору болгон жайыт участокторундагы жайыт пайдалануучулар башка участокторго которулат. Жайыт пайдалануучулар менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү учурунда жаз мезгилинде жайыттарга ШМБ оптималдуу саны жайыла тургандыгы жөнүндө чечим кабыл алынган. Ал эми малдын бир бөлүгүн даярдалган тоют менен короодо кармоого Ишекееев И., Усупбаев А., Бозов М., Кутуев Б. жана башка жайыт пайдалануучулар макул болушкан (5-тиркемеде алардын аты-жөнү көрсөтүлгөн).

- жай мезгилинде чабандарды жүгү жогору болгон участоктордон жүгү азыраак участокторго которуу (5-тиркеме). А/А боюнча жайкы жайыттардын ресурстары жетиштүү, Мезгил боюнча жайыттарга 4297 чейин ШМБ жайылат. Алыскы жайыттарды пайдаланган чабандарга жеңилдиктер берилген (чабандарты көчүрүүдө ЖПБ/ЖКнын каражаттарынын эсебинен транспорт уюштурулат).

- күз мезгилинде, жүгү аз башка участокко которуу жүргүзүлөт (5-тиркеме). Күзгү мал жайылуучу участоктордун ресурстары 3194 ШМБ түзөт. Жай жана күз мезгилинде 558 ШМБ короодо кармалат, алар төмөнкү жайыт пайдалануучулардын борго байланып багылган малдары: Мамытов К, Кадыралиев Э, Лоч Меян, Кутубаев К. ж.б.

- кышында, кышкы тоюттун запастары жетишерлик деңгээлден жогору, ошол себептүү ЖК сунушу боюнча мал ээлери 2200 ШМБ короодо кармашат, кышкы жайыттарда 875 ШМБ жайылат. Активисттер, ЖПБ/ЖКнын мүчөлөрү жайыт пайдалануучулардын арасында жайыт пайдалануучулардын пландары, башка жайыт участокторуна Мезгил боюнча которуулар жөнүндө маалымат таратышат.

2018-жылга карата келечектүү планда малдын тукумун жакшыртуу жана сандан асыл тукумдуулукту жакшыртууга өтүү, малдын азыктуулугун жогорулатуу жана жайыт тиешелүү түрдө пайдалануучулардын кирешелерин өстүрүү максатында жасалма уруктандыруу боюнча көчмө пунктту сатып алуу пландалган.

Мал жайуунун жылдык календардык планы

Ленин А/А мал жаюу участокторун пайдалануу планы жана мал жаюу графиги 6-тиркеменин 8-картасында көрсөтүлгөн.

Мындан тышкары, ЖК мал жаюу графигин иштеп чыккан. Бул графикте ар түрдүү участоктордо мал жаюу тартиби, болжолдуу күндөрү жана мезгили белгиленген. Мал жаюу графиги Кыргызгидрометтин аба ырайы боюнча божомолун (бир айга божомол, 3 суткага божомол жана аба ырайынын чукул өзгөрүшүн эскертүү) эске алуу менен түзүлөт. Бир айга божомол, иш учурунда, 3 күндүк божомол жана аба ырайынын чукул өзгөрүшү тууралуу жайыттар боюнча берилген эскертүүлөр менен такталат.

Мал жаюу графиги мал жаюу схемасынын ажырагыс бөлүгү болу эсептелинет (22.1-таблица).

Мал жаюу графигин бир нече жыл бою колдонуу жайыттардын абалын жакшыртуу макстанда мал жаюуну пландоо жана түзөтүүлөрдү киргизүү боюнча Жайыт комитетин иштиктүү курал менен камсыздайт. Жайыт комитети тарабынан аныкталган жана жайыт пайдалануучулар менен макулдашылган жайыт участокторунда мал жаюу мөөнөтүн Айылдык кеңеш бекитет.

ЖАМБЖ (Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү) жана жайыттардын жүгүн төмөндотүүдө малдарды которуштуруп жайгаштыргандан кийинки мал жаюунун жылдык календардык планы

Таблица №22.1

Жылдык иш-чаралар графиги (ЖКнын операциондук планы)

23-таблица

№	Иш-чаралар	Айлар												Жооптуулар
№	Иш-чаралар	I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII	IX	X	XI	XII	Жооптуулар
1	Жайыт пайда-лардын жылдык чогулушу													ЖК
2	А/А катталган малдарды тактоо													А/Ө, ЖК
3	Мезгил боюнча жайытка чыгуучу малдарды тактоо													ЖК
4	ЖБПЖПны иштеп чыгуу, ЖПБ жана РАӨБдүн жалпы чогулушунда талкуулоо жана макулдашуу													ЖК/ЖПБ
5	ЖБПЖПны АК сессиясында бекитүү													ЖК/АК
5	Жайыт пайда-лар менен келишим түзүү, жайыт билеттерин берүү													ЖК
6	Жайыт участокторунун абалына мониторинг жүргүзүү жана баалоо													ЖК/ МБТ
7	Ветеринардык- профилактикалык иштердин аткарылышын контролдоо													ЖК, ЖДСТ
8	Бруцеллез, лейкоз жана лептоспирозга изилдөө үчүн кандын үлгүсүн алуу													ЖВ
9	Аллергиялык метод менен (байкоо иретинде теринин алдына) туберкулинизация жүргүзүү													ЖВ
10	Жайыт инфраструктурасын жакшыртуу боюнча иш-чаралар													ЖК
11	Мезгил боюнча малды которууну уюштуруу													ЖК
12	Жайыт жерлерин пайдалануу үчүн акыны жыйноо													ЖК
13	ЖК/ЖПБнын мүчөлөрүнүн потенциалын жогорулатуу үчүн окутуулар													ЖК

Малдардын ден соолугун коргоо боюнча жылдык планы*

24-таблица

«Макулдашылган»	«Макулдашылган»	«Макулдашылган»
Жайыт Комитетинин төрагасы	Айыл Өкмөтүнүн башчысы	ВФК РБ башчысы
______________ района ________ ______________ Колу аты-жөнү «_____» ________2017-ж.	________ ______________ Колу аты-жөнү «_____» ________2017-ж.	________ ______________ Колу аты-жөнү «_____» ________2017-ж.

Алай облусуна караштуу Алай районунун Ленин айыл аймагындагы малдардын ден соолугун коргоо боюнча

иш-чаралардын планы

Ветеринардык-диагностикалык изилдөөлөр

№	Ветеринардык иш-чаралар (ылаңдар, кандай материал изилденүүдө жана колдонулган метод)	Изилденүүгө тийиш болгон малдын саны	Изиилдөө-лөрдүн саны	Изилдөөлөрдүн жалпы сылына/ жыл	Изилдөө мөөнөтү	Эскертүү
Бодо мал, бардыгы 1900 баш
1	Бруцеллез, лейкоз жана лептоспирозга изилдөө үчүн кандын үлгүсүн алуу	1060	жылына 2 жолу	2120	Жаз-күз	Өндүрүүчү букалар, саан уйлар жана бооз кунаажындар изилденет
2	Аллергиялык метод менен (байкоо иретинде теринин алдына) туберкулинизация жүргүзүү	1060	жылына 2 жолу	2120	Жаз-күз	Саан уйлар изилденет. Мындан тышкары, экспортко багытталган жаныбарлар аларды жөнөтүүнүн алдында изилденүүгө тийиш

*Алай районундагы Ленин А/А малдардын ден соолугун коргоо боюнча пландын уландысы 7-тиркемеде берилген

Жылдык иш-чаралардын планы

25-таблица

Участок	Иш-чаралар	Аткаруу мөөнөтү	Эскертүү
Инфраструктураны жакшыртуу
Ленин А/А	Жолдорду оңдоо үчүн атайын техника сатып алуу (бульдозер)	Март-июнь
Тойчубектин тузу, Деркембайдын тузу	Узундугу 3 км түзгөн жолду калыбына келтирүү	Май-август
Тойчубектин тузу, Деркембайдын тузу	Чабандарды башка жайытка көчүрүү үчүн унааларды уюштуруу	Апрель-сентябрь
Жергиликтүү потенциалды өнүктүрүу
Ленин А/А	ЖК/ЖБПнын мүчөлөрүн жайыттардын абалын МБ боюнча окутуу	Март
	ЖК/ЖБПнын мүчөлөрүн жамааттык картага түшүрүү боюнча окутуу	Апрель
	ЖК/ЖБПнын мүчөлөрүн ЖБПЖП иштеп чыгуу жана ЖПЖП боюнча окутуу	Февраль
	Чакан долбоорлорду иштеп чыгуу жана экологиялык баалоо жүргүзүү боюнча тренинг жана консультациялар	Февраль
	ЖКнын мүчөлөрүн финансылык туруктуулук жана финансылык отчетту даярдоого үйрөтүү боюнча окуулар	Март
	ЖКнын мүчөлөрүнө сатып алуу жол-жоболору боюнча окууларды өткөрүү	Март
	ЖК жана ЖПБнын мүчөлөрүнө жайыттарды башкаруудагы укуктук маселелер боюнча окууларды өткөрүү	Апрель-сентябрь
Жайыттардын абалын баалоо
4 кокту боюнча: Конорчок Алмалуу Кара-Моко Присельное	Жайыттардын абалына мониторниг жүргүзүү жана баалоо	Март-ноябрь

Жылдык бюджет

ЖПБ/ЖКнын жайыт инфраструктурасын жакшыртуу боюнча жылдык иш-чаралар планы жана бюджети

(инвестициялык план)

26-таблица

ЖПБ/ЖКнын жылдык бюджети

27-таблица

Иштелип чыккан бюджет жайыт пайдалануучулардын жалпы чогулушунда талкууланат жана Ленин айыл аймагынын айылдык кеңеши тарабынан бекитилет. Жайыт пайдалануу акысы жалпы чогулушта жана айылдык кеңеш менен макулдашылгандан кийин жайыт пайдалануу акысынын көлөмү ар бир жайыт билеттин ээси үчүн малдын түрү боюнча аныкталат. Жайыт жерлерин пайдалануу акысы жайыт билетинде көрсөтүлөт.

А/А боюнча малдын ар бир түрүнө жайыт жерлерин пайдалануу үчүн төлөнүүчү акынын эсеби төмөндө берилген:

- Бодо мал – 126 сом,

- Жаш бодо мал (1 жашка чейин) -88 сом,

- Жылкы – 145 сом,

- Жаш мал (жылкы 1 жашка чейин) - 101 сом,

- майда мал – 22 сом

2017 –жылы жайыт пайдалануучуларга 23 жайыт билетин берүү пландалууда, анын ичинде, чабандарга – 5, ири жайыт пайдалануучу фермерлерге – 10, орто жана майда жайыт пайдалануучуларга – 8.

Жайыт комитети жайыт жерлерин пайдалануу үчүн акы төлөөнүн стандарттуу графигин ЖПБнын накталай акча каражаттарынын зарыл агымынын, жайыт пайдалануучулардын төлөөгө жөндөмдүүлүгүн жана административдик жөнөкөйлөтүүнүн негизинде белгилеши керек.

ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча жылдык планы

28-таблица №	Иш-чаралар	Методдор	Мөөнөтү	Жооптуу адамдар	Аткаруу далилдери	Индикаторлор
	Даярдоо этабы
1.1	Жооптуу адамдарды аныктоо, расмий статистикалык маалыматты жыйноо, окутуу, жооптуу адамдарга консультация берүү, мониторинг жүргүзүлө турган участокторду аныктоо	Талкуулар/су-нуштар, документтерди текшерүү, тренингдер,	1 күн	ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү	Протокол, жооптуу адамдардын тизмеси, справкалар,	ЖБПЖПны иштеп чыгууга эң аз дегенде ЖКнын 2 мүчөсү бекитилди; ЖКнын 2 мүчөсү жайыттардын абалына баа берет, жана статистикалык маалымат боюнча комиссия түзүлдү.
1.2	Жайыттардын абалына баа берүү, жыйналган маалыматты киргизүү жана иштеп чыгуу, маалыматтарды талдоо	Талаа жумуштары, кабинеттик жумуш	3-7 күн	РТК, ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү	Отчет, маалымат базасы (Excel электрондук таблицасы)	Бардык керектүү маалымат жыйналды, Маалымат базасы (Excel электрондук таблицасы)
	Иштеп чыгуу стадиясы
2.1	Жылдык ЖБПЖПны төмөнкү бөлүктөрдү кошуу менен иштеп чыгуу: 2017-жылга Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планы 2017-жылга жайыттарды пайдалануу планы 2017-жылга мал жаюу планы 2017-жылга иш-чаралардын графиги (Жайыт комитетинин операциялык планы) Малдардын ден соолугун коргоо планы Жергиликтүү потенциалды өнүктүрүү планы 2017-жылга бюджет 2017-жылга мониторинг жана баалоо планы Ленин а/а ЖПБнын ички эрежелери	Кабинеттик жумуш	1-3 жума	ЖК төрагасы, ЖК мүчөлөрү, ЖДСП	Жылдык ЖБПЖПнын болушу	Негизги бөлүктөр камтылган жылдык ЖБПЖПнын болушу
	ЖБПЖПны макулдашуу стадиясы
3.1	Жайыт комитетинин жыйынында ЖБПЖПнын алдын ала вариантын талкуулоо жана макулдашуу; ЖБПЖПны ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга (РАӨБ) жана АӨ кийинки иштеп чыгуу менен макулдашууга жөнөтүү.	Жыйын, сунуштар, комментарий-лер	1-3 күн	ЖКнын төрагасы, ЖКнын башка мүчөлөрү	Протокол. Комментарийлер жана сунуштар көрсөтүлгөн документ	Талкуулардын протоколу. Документ макулдашылган. Бардык сунуштар эске алынды.
	ЖБПЖПны бекитүү стадиясы
4.1	ЖБПЖПнын финалдык долбоорун жергиликтүү кеңештин сессиясына бекитүүгө жөнөтүү. ЖБПЖПны презентациялоо жана финалдык вариантын жактоо жана бекитүү	-	-	ЖК төрагасы, ЖКнын башка мүчөлөрү.	Жергиликтүү кеңештин органы кароого кабыл алгандыгы жөнүндө кириш номерлүү кат. Протокол	Жергиликтүү кеңештин сессиясынын отуруму, Бекитилген жана мөөр басылган ЖБПЖП.
	Ишке ашыруу стадиясы (ЖБПЖПны ишке ашыруу боюнча иш-чаралардын тизмеги)
5.1	Жайыт пайдалануучулардын жылдык чогулушу	Чогулуш	1 күн	ЖКнын төрагасы, ЖКнын башка мүчөлөрү.	Протокол	Чогулуш
5.2	Жайыт пайдалануучулар менен келишимдерди түзүү, жайыт билеттерин берүү, төлөмдөрдү жыйноо	-	Мал жаюуга чейин	ЖК төрагасы, бухгалтер	Келишимдер, квитанциялар	Келишимдердин/би-леттердин, квитанциялардын саны
5.3	Ветеринардык-профилактикалык иштердин аткарылышын контролдоо	Справканын болушун текшерүү	үзгүлтүксүз	ЖДСП, ЖВ	Отчеттор	Отчеттор
5.4	Мониторингдик топту түзүү, мониторинг боюнча иш-сапарлары: 1) базалык көрсөткүчтөрдү жыйноо үчүн; 2) орто мөөнөттүү көрсөткүчтөрдү чогултуу үчүн 3) чакан долбоорлорду жүзөгө ашыруу боюнча акыркы көрсөткүчтөрдү жыйноо үчүн	Байкоо жүргүзүү, сурамжылоо, интервью	3 жолу, чакан долбоор боюнча иш башталганга чейин, ортосунда жана аягында	ЧКТ	Отчеттор	Отчет жана эгерде курулуш долбоору болсо, подрядчиктин өткөрүү акты
5.5	Малды жайкы жайыттарга которууну уюштуруу	Талаа иштери	Мал жаюунун алдында	ЖК төрагасы, ЖКнын башка мүчөлөрү	Которуу планы	Малды которуу планы, участоктордун карталары
5.6	Чыр-чатактарды чечүү жана жоюу боюнча иш-аракеттер	Сүйлөшүүлөр, жолугушуулар	үзгүлтүксүз	ЖК төрагасы, ЖКнын мүчөлөрү	Тартип бузуулар	Ички эрежелер тууралуу маалымат берүү боюнча сунушталган консультациялар жана өткөрүлгөн жыйындардын саны; Тартип бузуулардын саны
5.7	Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин мүчөлөрүнө МБнын жыйынтыктары тууралуу маалымат берүү. Зарыл учурда иш планына МБ жүрүшүндө алынган жыйынтыктарды эске алуу менен өзгөртүүлөрдү киргизүү	Чогулуш Кабинеттик жумуш	Жылына бир жолу	ЖК төрагасы, ЖКнын мүчөлөрү, ЧКТ	Протокол	Чогулуш Өзгөртүүлөрдүн, толуктоорлордун саны

ЖПБ/ЖКнын ИЧКИ ЭРЕЖЕЛЕРИ

Ленин А/А

жергиликтүү кеңешинин сессиясында

20___жылдын «___» ________

№____ токтому менен

«Бекитилген»

М.Ө.

ЖПБ/ЖКнын ички эрежелери

Мал жайуу эрежелери

Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамына ылайык жайыт пайдалануучу төмөнкүлөрдү аткарууга милдеттүү:

Мал жайуунун алдында Жайыт комитетинен жайыт билетин алууга.

Ветеринардык палатада катталган жергиликтүү ветеринардан бардык эмдөөлөр жана вакцинациялар жүргүзүлгөндүгү тууралуу маалымкат алууга.

Малды Райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен макулдашылып жана жергиликтүү кеңештин сессиясында бекитилгенден кийин гана Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын планына ылайык жайытка жаюуга (мал жаюу планы жана графиги бул пландын негизги бөлүктөрүнүн бири болуп саналат).

Жайыт мезгили 1 апрелде башталат.

Күзгү жайыт мезгили 15 ноябрда аяктайт, климаттын шарттарына жараша 30 ноябрга чейин узартылышы мүмкүн.

Жайыт пайдалануучуларды жазгы (орто) жайыттарга которуу 1-майдан 10-майга чейин жүргүзүлүшү шарт.

Жайыт пайдалануучуларды жайкы жайыттарга которуу 25-майдан 30-майга чейин жүргүзүлүшү керек.

Ортоңку күзгү жайыттарга 1-сентябрдан баштап кайтып келсе болот, ал эми мал жайылуучу участокторго түшүм жыйналгандан кийин, 1-октябрдан баштап көчсө болот.

Айдоо аянттарына жакын жерде жайгашкан бардык жайыт пайдалануучулар 20-апрелден баштап жазгы жайыттарга которулуусу талап кылынат.

А/А, ЖКнын адистери, жеке малчы/чабандар менен биргеликте 20-апрелден баштап саан малды жаюу уюштурулат.

Жайыт пайдалануучулардын жалпы чогулушунда кабыл алынган чечимге ылайык, айыл ичинде 1 жумушчу ат, саан уйлар, 3-5 койду калтырууга уруксат берилет, калган мал жайкы жайыттарга чыгарылышы керек.

Башка учурларда бардык жайыт пайдалануучулар менен келишим түзүлөт, жана жайыт пайдалануу акысы келишимдин негизинде Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-жылдын 13-сентябрындагы №515 токтому менен бекитилген Жайыт ресурстарын мал жаюу менен байланышпаган башка максаттарга пайдалануу укугун берүүнүн тартиби жөнүндө типтүү жобого ылайык төлөнөт.

МАЛ ЖАЙУУ ЭРЕЖЕСИН БУЗГАНДЫК ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК

Райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен макулдашылып жана жергиликтүү кеңештин сессиясында бекитилген өлчөмдөгү жайыт пайдалануу акысын төлөөдөн баш тартылган учурда, жайыт комитети карызды жана айыпты жана жайыт пайдалануучунун укуксуз иш-аракетинин натыйжасында келип чыккан башка чыгымдарды өндүрүп алуу үчүн документтерди сотко берүүгө укугу бар.

Жайыт пайдалануу үчүн акы төлөө мөөнөтү өтүп кеткен учурда жайыт билетинде көрсөтүлгөн төлөмдүн жалпы көлөмүнөн ар бир кечиктирилген күн үчүн 0,5% өлчөмүндөгү туум алынат.

Эгерде айылда 1 аттан, саан уйлардан, 3-5 койдон ашык мал калтырылса, төмөнкү чаралар колдонулат: Жалпы чогулуштун чечими жана аксакалдар сотунун чечими боюнча малдын ар бир башына 500 сом өлчөмүндө айып салынат.

Эгерде мал айдоо аянттарына жайылып кетсе, алгачкы жолу ооз эки эскертүү берилет, андан кийин:

Бодо малга биринчи жолу - 250 сом, экинчи жолу - 500 сом өлчөмүндө айып салынат.

Майда малга биринчи жолу 50 сом, экинчи жолу 100 сом өлчөмүндө айып салынат, эреже бузуу үчүнчү ирет кайталанган учурда, кетирилген зыян эсептелип, иш аксакалдар сотуна же сот органдарына жөнөтүлөт.

Жазгы, жайкы жана күзгү жайыттарда мал жаюу графигин бузган жайыт пайдалануучуларга, бодо малдын ар бир башына – 250 сом, майда малга – 50 сом өлчөмүндө айып салынат жана жайытка 1 сутканын ичинде кайтып баруу жөнүндө жазуу жүзүндөгү билдирме берилет.

Жайыт пайдалануучу айып төлөөдөн баш тарткан учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартылат.

ТИРКЕМЕЛЕР

№	Тиркемелердин аталышы	Документ	Эскертүү
1	Жайыт пайдалануучулардын тизмеси
2	Малдардын тирүүлөй салмагын аныктоо боюнча жыйынтыктары
3	А/А жайыттарынын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүүнүн жыйынтыктары
4	КР “Кайчылаш сызыктар” ыкмасы менен жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү колдонмосу.
5	Жайыттардын басымын төмөндөтүү үчүн жайыт пайдалануучуларды которуштуруу
6	ЖПБ/ЖКнын жайыт сыйымдуулугуна жараша которуштуруу картасы
7	Малдардын ден соолугун коргоо планы
8	Башка максаттарга пайдаланууга берүү боюнча типтүү келишимдин үлгүсү (КР Өкмөтүнүн 2013-жылдын 13-сентябрындагы N 515 токтому менен бекитилген)
9	Жайыт билетинин типтүү формасы (КР Өкмөтүнүн 2009-жылдын 19-июнундагы N 386 токтому менен бекитилген)
10	ЖПБнын чакан долбоору
11	Оор техниканын техникалык спецификациялары (бульдозер).
12	ЖБПЖПдагы Excel форматында иштелип чыккан бардык таблицалары

[1] *”Атлас плюс” жана Ленин айыл аймагы тарабынан түзүлгөн жайыттардын аймагын белгилөө жана тышкы чектерин аныктоо боюнча актыларга ылайык, Ленин айыл аймагындагы жайыттардын жалпы аянты 14303 га түзөт (2012-жылдын 26-сентярь 2012 №133 буйругу), бирок ошол эле документтеги Тизмеге ылайык, Ленин А/А жайыттардын аянты ар бир контур боюнча эсептеп чыгарылган жана “Атлас Плюс” ЖЧКнын адисинин, Ленин А/А башчысынын жана Жайыт комитетинин колдору коюлуп, мөөрлөрү басылган; Ленин А/А жайыттардын жалпы аянты 14303 га түзөт. Ар бир өзүнчө алынган төрдүн (участоктун) жалпы аянты 14303 га түзөт. Жайыт комитетинин төрагасынын ырастамасына ылайык, планды түзүүдө Ленин А/А жайыттардын жалпы аянты (14303 га) колдонулган.

[2] * 2010-жылы Чуй облусунун аянттарында (чыгыш бөлүгү, 26 аянтча) кургак желүүчү массага (ц/га) Кыргызгипрозем тарабынан жүргүзүлгөн мониторинг боюнча байкоолордун негизинде алынган маалымат. 2011-жылдан баштап мониторинг жана баалоо жүргүзүлгөн эмес, жана мониторинг жана баалоо боюнча так маалыматтар жок болгондуктан анализ жүргүзүү үчүн 2010-жылдын маалыматы колдонулган.

**Ленин ЖПБнын жайыттарынын абалына баа берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө маалымат, 2018-жылдагы орточо түшүм (жазгы)

[3] Былтыркы ЖБПЖП, айылдын чарба китеби, айылдын паспорту (ЖПБнын профайлы); жайыт участоктору боюнча маалыматтар; ЖПБнын картасы; фокус топтордун чакан долбоорлорду тандоо боюнча жыйынтыктары.