КЫЗЫЛ-ТОО АЙЫЛДЫК КЕӉЕШИ

ТОКТОМ

6 шайланган кезектеги 15 сессиясы

2018-жылдын 08-декабры №69

Кызыл-Тоо айыл өкмөтүндөгү Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин 2018-2022-жылдарга карата жайыттарды пайдалануу планын беитүү жөнүндө

Кызыл-Тоо жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жайыттарды туура пайдалануу боюнча 2018-2019-жылдарга түзүлгөн планын угуп жана талкуулап

Т О К Т О М К Ы Л А Т :

1.    Кызыл-Тоо жайыт пайдалануучулар бирикмесинин 2018-2022-жылдарга карата жайыттарды пайдалануу боюнча түзүлгөн планы бекитилсин.

2.    Түзүлгөн план боюнча иш алып баруу жагы жайыт комитетинин төрагасы Р.Самидиновго милдеттендирилсин.

3.    Токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө айылдык Кенештин айыл чарбасы,жер жана турак жай боюнча туруктуу комиссиясына милдеттендирилсин.

Кыргыз РеспубликаСЫ, Ош облУсУ

Өзгөн районУ, Кызыл-Тоо айыл аймаГЫ

2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА

2018-ЖЫЛГА

Кызыл-Тооайылы

2018-ж.

МАЗМУНУ

1.... КИРИШҮҮ. 4

2.... ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ.. 4

2.1..... Географиялык орду, климаты, айылдары жана калкы... 4

2.2..... Жер ресурстары... 5

2.3..... Жайыт пайдалануучулар бирикмеси (ЖПБ) жөнүндө кыскача маалымат    6

2.4..... Айыл аймагы боюнча жайыттардын кыскача мүнөздөмөсү жана инфраструктурасы... 8

  2.5.       Жайыт карталары............................................,.........................................................9

3.    МАЛДАРДЫН САНЫ, АЛАРДЫН ЖАЙЫТКА ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ... 10

3.1..... Быйылкы жылга шарттуу малдын башы... 10

3.2..... 2018-2022-жылдарга карата болжолдуу шарттуу малдын башы    10

3.3..... Быйылкы жылга жайыт жана даярдалуучу тоюттарга  муктаждык11

4.... БЫЙЫЛКЫ ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТ ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРДЫН КӨЛӨМҮ ЖАНА ТОЮТ БАЛАНСЫ... 11

4.1..... Жайыттардагы жана мал жайылуучу участоктордогу тоюттун көлөмү  11

4.2..... Даярдалуучу тоюттун көлөмү. 13

4.3..... Тоют балансы... 14

5.    КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮШҮН ЭСКЕ АЛУУ МЕНЕН ЖАЙЫТТАРДЫН АБАЛЫН БААЛОО ЖАНА АЙЛАНА-ЧӨЙРӨНҮ КОРГОО, ЖПБ МУКТАЖДЫКТАРЫ... 15

5.1.     Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо анализи   16

5.2..... Фокус топтордун жыйынтыктарынын негизинде ЖПБнын муктаждыктарын  баалоо анализи.. 17

6.    2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖАМААТТЫН ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ... Ошибка! Закладка не определена.

6.1..... 2018 – 2022-жылдарга жайыттарды пайдалануу планы... Ошибка! Закладка не определена.

6.2..... Бешжылдык иш-чаралардын планы жана бюджети.. 18

6.3.ЖПБ/ЖКнын беш жылга карата келечектүү пландын бюджети. Ошибка! Закладка не определена.

6.4.     Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы... Ошибка! Закладка не определена.

7.... ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖЫЛДЫК ПЛАНЫ    26

7.1..... Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жылдык планы    26

7.2..... Мал жайуунун жылдык календардык планы... 29

7.3..... Жылдык иш-чаралар графиги (ЖКнын операциондук планы)  24

7.4..... Малдардын ден соолугун коргоо боюнча жылдык планы*  26

7.5..... 2018-жылга жылдык иш-чаралардын планы... 41

7.6..... ЖПБнин 2018-жылга инвестициялык планы,Жылдык бюджет    42

8.... ЖПБ/ЖКнын ИЧКИ ЭРЕЖЕЛЕРИ.. 37

9.... МАЛ ЖАЙУУ ЭРЕЖЕСИН БУЗГАНДЫК ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК.. 38

10. ЖПБнын  ГЕНДЕРДИК ОНУГУУ ПЛАНЫ………………………………………………...47

11.ЖБПЖПнын АТКАРЫЛЫШЫНА МОНИТОРИНГ ЖАНА БААЛОО  ЖУРГУЗУУ ПЛАНЫ...................................................................................................49

12.КЫЗЫЛ-ТОО ААнын "2018-2022-ЖЫЛДАРГА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУНУН ЖАМААТТЫК ПЛАНЫН" ИШКЕ АШЫРУУНУН ТИЙГИЗГЕН ТААСИРИ,..........................................................................50

13.. ТИРКЕМЕЛЕР.. 51

ШАРТТУУ КЫСКАРТУУЛАР

1.    КИРИШҮҮ

Кызыл-Тоо айыл аймагындагы Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин (ЖПБ) Жайыт комитети тарабынан иштелип чыккан жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын планы (ЖБПЖП) Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жалпы чогулушунда жайыт пайдалануучулар, айыл өкмөтү жана башка кызыкдар тараптар, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлигинин Өзгөн райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен 2018-2022- жылдардын мезгилине макулдашылган.

Кыргыз Республикасынын жайыттар боюнча колдонуудагы ченемдик укуктук актыларына ылайык, ЖБПЖП жергиликтүү кеңештин сессиясында да каралып чыгып, бекитилген жана Жайыт комитети менен жайыттарды башка максаттарга пайдалануу боюнча тийиштүү келишимдерди түзгөн бардык жайыт билетин алуучулар жана башка физикалык жана юридикалык жактар тарабынан аткарылышы милдеттүү түрдө талап кылынат.

Пландын биринчи бөлүгүндө Кызыл-Тоо айыл аймагынын географиялык жайгашышы, табигый-климаттык шарттары, калктуу конуштары (айылдары) жана калкы, жер ресурстары жөнүндө жалпы маалымат берилген.

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу, малдардын ден соолугун коргоо жана жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну жакшыртуу жана мал чарбасын өнүктүрүү жаатындагы жергиликтүү потенциалды күчөтүү боюнча беш жылдык жана жылдык пландар ЖБПЖПнын негизги бөлүгү болуп саналат.

Документтин жыйынтыктоочу бөлүгүндө ЖБПЖПнын жүзөгө ашырылышына жана жыйынтыктарына мониторинг жүргүзүү жана баа берүү боюнча кеңири план чагылдырылган.

Негизги пландын ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген деталдуу чакан долбоордук сунуштар, айыл аймактын профайлы (паспорту), жайыт участокторунун абалына баа берүүнүн жыйынтыктары, ж.б.у.с. материалдар планга тиркелген.

Ушул ЖБПЖП, бугунку кундогу климаттын озгоруусун эске алуу менен,келечектеги орто мөөнөттүү жана кыска мөөнөттүү көрүнүштө жалпысынан жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну, малдардын ден соолугун коргоону жана малды тоюттандырууну жакшыртуу аркылуу мал чарбачылыгын өнүктүрүүдө жергиликтүү калктын кирешелерин көбөйтүүгө багытталган.

2.    ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ

2.1.       Географиялык орду, климаты, айылдары жана калкы

Кызыл-Тоо айыл аймагыӨзгөнрайонунун административдик аймагынан25 км алыстыкта жайгашкан. Аймак тууралуу жалпы мүнөздөмөлөр

Кызыл-Тоо айыл аймагы:

Өзгөн районунун Кызыл-Тоо айыл аймагы Салам-Алик, Жазы айыл аймактары менен чектешет.

Кызыл-Тоо айыл аймагынын климаты негизинен континенталдуу климаттарга кирет. Июнь айындагы абанын орточо температурасы 25-30°C, август айында25-35°C. Эң суук күндөр январь айына туш келет - 10°C тен - 20°C ке чейин. Өтө ысык аба ырайы июль айында күтүлөт.

Кызыл-Тоо А/Ада5айыл бар. Кызыл-Тооайылы айыл аймактын административдик борбору болуп саналат.

Калктын жана түтүндөрдүн саны тууралуу маалымат

1-таблица

Айыл тургундарынын негизги киреше булактары

2-таблица

2.2.       Жер ресурстары

Айыл аймагындагы жайыт жерлерди жана алыскы узак мооноттуу пайдаланууга берилген жерди кошкондо жер ресурстарынын жалпы аянты5150гектарды түзөт. Төмөнкү 3-таблицада айыл чарба жерлеринин категориялар боюнча аянты көрсөтүлгөн.

3-таблица

2.3.       Жайыт пайдалануучулар бирикмеси (ЖПБ) жөнүндө кыскача маалымат

Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамы кабыл алынгандан кийин, Кызыл-Тооайылаймагында жайыт пайдалануучулардын демилгеси менен жана Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына ылайык,аткаруу органы – жайыт комитети, ал эмиЖайыт пайдалануучулар бирикмеси - Аймактык коомдук өз алдынча башкаруу органы катары катталган.Кызыл-Тоо айыл аймагынын Жайыт пайдалануучуларынын бирикмеси (ЖПБ) аймактык коомдук өз алдынча башкаруу органы болуп эсептелет. ЖПБ Кызыл-Тоо айыл аймагынын жарандарынын ыктыярдуу бирикмеси.

ЖПБ Кызыл-Тоо айыл аймагынын аймагындагы жайыт пайдалануучулардын жана жамааттардын кызыктар тараптардын кызыкчылыктарын координациялоо жана жөнгө салуу максатында түзүлгөн.

2009-жылдын 22-декабрында Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жалпы жыйынында ЖПБнын уставы иштелип чыккан, областык юстиция башкармалыгында  бекитилген.

Жайыт комитетинин төрагасы болуп 2013-жылдан тартып Самидинов Руслан шайланган.

ЖПБ- иш аракетинин мөөнөтү чектелген эмес.

ЖПБ- комерциялык эмес уюм болуп эсептелет, Анын уюштуруу – укуктук формасы аймактык коомдук өз алдынча башкаруу органы болуп саналат. ЖПБ мамлекеттик каттоодон өткөн учурдан тартып өз иштерин жүргүзүү боюнча юридикалык жактын статусуна, укугуна жана милдеттерине ээ болот жана соттордо доогер жооп берүүчү катары чыгат. ЖПБ-нин аталышы түшүрүлгөн мөөрү, кыргыз жана орус тилдеринде штампы, эсептик, жана башка банктык эсептери бар. 

4-таблица

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана ЖПБнын Жайыт комитеттеринин жетекчилери жана жооптуу адамдары:

5-таблица

2.4.       Айыл аймагы боюнча жайыттардынкыскача мүнөздөмөсү жанаинфраструктурасы

Кызыл-Тоо ААда жайыт аянттарынын олчому жалпысынан –5178гектарды тузот.Анын пайдаланылып жатканы- 4604гектар. Жайыт участокторунун саны-4. Кызыл-Тоо ААнын жайыт пайдалануучулары жайыт аянты калкынын санына салыштырмалуу аз. Учурда жай мезгилинде малдар токой чарбаларга жана башка айыл окмотторунө караштуу жайыттардан пайдаланышат.

Кызыл-Тоо ААнын карамагындагы жайыттарда учурда томондогудой инфраструктура объектилери иштейт: 95км узундуктагы алыскы жайыт жолдору, 2 даана копуро, 1 мал суу ичуучу жай жана 1 кочмо кой кыркым.

6-таблица

*Мал жайууга мүмкүн болгонайыл чарба айдоо аянттары – Буларга сугат жана кайракы айдоо жерлер, кысыр аңыздар жана көп жылдык бак-дарактар ж.б. кирет, ошондой эле түшүм жыйналгандан кийин гана жайылат (3-табицаны караңыз).

2.5Кызыл-Тоо А/А жайыт участоктору

1-карта

Кызыл-Тоо А/А жайыт участогунун инфраструктурасы

2-карта

Маалымдама

Малды жайытка жайууу жана аларды короодо кармоо мезгили боюнча жайыттар жана мал жайылуучу участоктор төмөнкү мезгилдерге бөлүнөт:

Ø  жазгы(жайыттар жана мал жайылуучу участоктор)

Ø  жайкы (жайыттар жана мал жайылуучу участоктор)

Ø  күзгү (жайыттар жана мал жайылуучу участоктор)

Ø  кышкы (короодо кармоо)

3.    МАЛДАРДЫН САНЫ,АЛАРДЫН ЖАЙЫТКА ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ

3.1.       Быйылкы жылгашарттуу малдын башы

2018-жылдын 1 январына каратаКызыл-ТооA/A эсептелип чыккан малдын башы (ШМБ)6445титүзгөн  (7-таблица). Малдын бир нече түрү багылат, жана алардын ар бир түрүнө карата күн сайын жана ай сайын канча КЗ керектелери эсептелген. Айыл аймагында1708үй чарбасы жайгашкан. Алардын көпчүлүгү негизинен сүт жана эт өндүрүү үчүн бодо мал кармайт.Жылкыны кымыз өндүрүү жана айыл чарба жумуштарын аткаруу үчүн багышат.

2018-жылга карата малдын башы жана түрүнө жараша тоюттун керектелиши

7-таблица

*Коэффициент–Малдардын тирүүлөй салмагын аныктоо Кыргыз Республикасынын Окмотунун 2009-жылдын 4-ноябрындагы  №386 токтомуна ылайык белгиленди..

3.2.       2018-2022-жылдарга карата болжолдуу шарттуу малдын башы

№8 таблицада айыл чарба багытындагы малдардын өсүшү  2014-2018-жылдардагы малдын ар кандай түрү боюнча өсүүдинамикасынын негизинде алынган маалыматтар.Малдын бардык категориясында өсүү тенденциясы байкалып турат. Малдын санынын өсүшү тууралуу маалымат божомолдуу болуп саналат жана 2018-жылдын планында берилген маалыматтан айырмаланышы мүмкүн.                                            

8-таблица

8-таблицаны чычкандын оң баскычын басып, “Объект лист – открыть” деген аракетти жасоо менен ушул таблицанын ылдый жагынан 2014-2018-жылдардагы малдын жалпы санынын өсүү динамикасын көрө аласыздар

3.3.       Быйылкы жылга жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык

2018-жылга карата мезгилдер боюнча жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык

2018-жыл ичинде малдын жалпы санын тоют менен талаптагыдай камсыз кылуу үчүн 17642 тонна тоют керектелет, анын ичинен 11069 тонна жайыт тоюту жана 6573 тонна даярдалуучу тоюту кирет. Адатта мал жайытка бир жыл ичинде 200 күн жайылат, ал эми короодо 165 күн кармалат.

4.    БЫЙЫЛКЫ ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТ ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРДЫН КӨЛӨМҮ ЖАНА ТОЮТ БАЛАНСЫ

4.1.      Жайыттардагы жана мал жайылуучу участоктордогу тоюттун көлөмү

2018-жылга жайыттардын жана мал жайылуучу участоктордун мезгил боюнча түшүмдүүлүгү жана сыйымдуулугу «Кыргызгипрозем» институтунан 2010-жылдагы жайыттардын мониторингинин жыйынтыгы боюнча маалыматтан, ошондой эле жазгы жана кышкы тоюттардынтүшүмдүүлүгү боюнча райондук статистика  комитетинен алынган маалыматтардын негизинде иштелип чыкты.

                                                                                                                    10-таблица

2018-жылга карата мезгилдер боюнча жайыттардын жана мал жайылуучу участоктордун түшүмдүүлүгү жана сыйымдуулугу боюнча жыйынтыкталган таблица

10.1-таблица

4.2.    Даярдалуучу тоюттункөлөмү

Колго даярдалуучу тоюттардын түшүмдүүлүгү жөнүндө маалымат райстаттын маалыматтары боюнча түшүмдүүлүктүн орточо көрсөткүчтөрүнон  алынды.

2018 –жылга карата даярдалуучу тоюттар

11-таблица

1-график

4.3.       Тоют балансы

Жайыттардын түшүмдүүлүгүнө жанаколго даярдалуучу тоюттардын көлөмүнө жүргүзүлгөн анализге ылайык (11 жана 12-таблица), айыл аймакта жайыт жана даярдалуучу тоюттар жетиштүү өлчөмдө камдалган. Малды кыш мезгилинде тоют менен камсыздоо үчүн жетиштүү көлөмдөгү тоют даярдалат, анткени айдоо аянттары айыл аймактын ар бир тургунуна малды багууга жетиштүү өлчөмдөгү жер үлүшү бөлүнүп берилген.

2018-жылга каратаар бир мезгилге жараша тоют балансы12-таблица

*Кызыл-Тоо ААда 1099гектар чоп чабык  участоктору бар.

                                                2-график

Кызыл-ТооА/А мал жаюу системасына 3 участок кирет. Жайыттын түшүмдүүлүгү1 чарчы жайыт жеринен “Чөп чабуу” ыкмасынын негизинде аныкталат.Жайытка жаюуга уруксат берилген ченемдер 60% түзөт, бирок Кызыл-Тоо А/А жүргүзүлгөн анализде “жарымын алуу жана жарымын калтыруу” белгилүү стандарты колдонулат. Анализ көрсөткөндөй, талаа жана шалбаа-талаа жайыттарында жайытка жаюунун 50%дык уруксат берилген ченемин колдонууга тоюттун түшүмдүүлүгү жетиштүү.

5.    КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮШҮН ЭСКЕ АЛУУ МЕНЕН ЖАЙЫТТАРДЫН АБАЛЫН БААЛОО ЖАНА АЙЛАНА-ЧӨЙРӨНҮ КОРГОО, ЖПБ МУКТАЖДЫКТАРЫ

5.1.    Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо анализи

Акыркы 100 жылдын ичинде Кыргызстанда  аба ырайынын өзгөрүшү байкалып, температура 0,8 градуска жогорулаган. Бул болсо негизинен жайындасы жаан-чачындын салыштырмалуу аз болушуна, ал эми, кышындасы анын коломунун жогорулашына байланыштуу озгоргону байкалууда.  Мындай  корунуш республиканын аймагында жайыттардын  тушумдуулугунун жана продуктуулугунун томондошуно алып келуудо.

2017-жылы жай мезгили жаан-чачындуу болуп, аба ырайынын температурасы орточо болгон. Натыйжада, мал жайыттан керектуу болгон тоютту ала алды жана мал чарба продукциясынын колому жана сапаты жакшы болду.

Ал эми 2018-жылы жазында жамгыр көп жаап, жайыт өсүмдүктөрүнүнүн өсүшүнө шарт түздү, бирок ошону менен катар эле малды жайкы жайыттарга өз убагында айдап чыгуу түйшүктүү болду (аба ырайынын төмөн температурасына байланыштуу жайыттарда чөптүн кеч чыгышы, нөшөрлөп жааган жамгыр, сел  ж.б.).

Мындай терс көрүнүштөргө климаттын өзгөрүшү да өз таасирин тийгизип келет. Жайыттарды пайдалануу планын иштеп чыгууда климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашуу чараларын Кыргызгидромет тарабынан иштелип чыккан орто жана кыска мөөнөттүү аба ырайынын божомолун пайдаланып, карап чыгуу зарыл.

Жайыттардын сыйымдуулугун аныктоодо бул натыйжалар күзгү жана жайкы жайыттарда гана пайдаланылган, ал эми кышкы жана жазгы жайыттарда Кыргызгипроземдин 2010-жылга берилген маалыматтары колдонулган. Мындан ары Кызыл-Тоо А/А ЖК бардык участоктордо мезгил боюнча пландык мониторинг жүргүзүүнү пландоодо. Жайыттарга мониторинг жүргүзүү жана баалоо планы 4-тиркемеде берилген(Кыргыз Республикасындагы жайыттардын абалын “Кайчылаш сызыктар” ыкмасы менен баалоо боюнча колдонмо).

Мезгилдин ортосунда чөптүн оттолушун көзөмөлдөө жана жайыттарды пайдалануу максаттарынын аткарылышына ишендирүү үчүн чөптүн оттоо деңгээлин аныктоо үчүн “Негизги өсүмдүктөрдүн ыкмасы” менен жүргүзүү сунушталат.Мониторингдин натыйжаларын сактап коюу зарыл.

Жайыттарды пайдалануу планында климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашуу боюнча негизги чаралары томондогулор:

·         Жайыт пайдалануучуларга Климаттын озгорушунун жайыттарга жана малдын продуктуулугуна  терс таасир этерин тушундуруу;

·         Жайыттарга мал жайуунун оркундотулгон натыйжалуу системаларынын тартибин кийируу;

·         Малды жайытка жайууну жана климатка ынгайлашуу чараларын пландаштыруу учун жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жургузуу;

·         Илимпоздордун сунуштамаларына ылайык,  жайыт жугун 10%га азайтуу;

·         Жайыттардын сыйымдуулугуна жараша малдарды жайытка жайуу планын иштеп чыгуу;

·         Жайыттарды эс алдыруу жана  жайыттарга мал жайуунун календарлык планынын аткарылышын  козомолдоо;

·         Жайыт инфраструктурасын жакшыртуу, ондоо же жаныдан куруу;

·         Кышка карата жана кургакчылык болушунун алдын алып, малдын тоют запасын  кенен даярдоо;

·         Малдын асыл тукумдуулугун жакшыртуу;

·         Алыскы жайыттарды пайдалануу менен жайыт аянттарын кенейтуу. 

·         Альтернативдуу ишкердикти онуктуруу (айыл чарба жана мал чарба продуктуларын кайра иштетуу ж.б.).

Жогорудагы белгиленген иш чаралардын негизги максаты  климаттын озгорушуно жергиликтуу коомчулуктун туруктуулугун жана  мал чарбачылыгынын мумкунчулугун жогорулатуу болуп эсептелет.

Фокус топтордун жыйынтыктарынын негизинде ЖПБнын муктаждыктарын баалоо анализи

Фокус топторунда жүргүзүлгөн талкуулоолордун жыйынтыгында, ЖПБнын жалпы чогулушунда жактырылган төмөнкү өнүктүрүүнүн артыкчылык багыттары аныкталган (14-таблицаны караңыз).

Өнүктүрүүнүн артыкчылык багыттары

14-таблица

6.    2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖАМААТТЫН ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ

6.1..... 2018 – 2022-жылдарга жайыттарды пайдалануу планы

15-таблица

6.2.Бешжылдык иш-чаралардын планы жана бюджети

Бешжылдык иш-чаралардын планы

16-таблица

(Перспективный планга пайдалануу керек)

4.3 Улучшение инфраструктуры и развитие животноводства

Таблица 11.                                                                                                                                                                                   

6.3. Кызыл-Тоо ЖПБ/ЖКнын беш жылга карата келечектүү пландын бюджети

17-таблица

6.4.    Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы.

                                                                                                                                                                                                                 20-таблица

7.    ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУБОЮНЧАЖЫЛДЫК ПЛАНЫ

7.1.Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жылдык планы

Кызыл-Тоо А/Анын ЖПБне откорулуп берилген жерлердин аянты райондогу башкаААна салыштырганда алда канча аз.  Бирок  калктын  мал жандыктарынын саны 2 эсеге коп. Жайыт пайдалануучулары4жайыт участокторун 1мезгилде пайдаланышат, ал эми 1 участогу3 мезгил пайдаланылат. Айыл аймагынын айылдарынын тургундары жайыт жерлеринен тышкары айыл чарба жерлердин башка категорияларын дагы мал жаюу участоктору катары пайдаланышат (түшүм жыйналгандан кийин айдоо жерлер, көп жылдык бак-дарактар отургузулган, короонун жанындагы жерлер, бадал өсүмдүктөрү, ошондой эле айдалган айдоо аянттары жана башка жерлер).

Төмөнкү 22-таблицада Кызыл-Тоо А/А боюнча мал жаюу участоктордун аталышы жана аянты, ошондой эле мал жайылуучу участоктордун пайдалануу мезгилдери көрсөтүлгөн.

Жайыт пайдалануунун учурдагы жана учурдан кийинки пландоо системасы

22-таблица

   эскертүү:жайыт тоюттарынын жалпы көлөмүн пландоо жана эсептөө учурунда жайыттарды Мезгил боюнча пайдалануунун жыштыгы эске алынган.

Жайыттардын абалын баалоо учурунда айрым жайыт жерлерин ашыкча пайдалануу же аз пайдалануу байкалса, алардын себеби аныкталат, мисалы, сууга жетүү жолдорунун же суу ичүүчү жайлардын жоктугу.

7.2.    Мал жаюунун жылдык календардык планы

Кызыл-Тоо А/А мал жаюу участокторун пайдалануу планы жана мал жаюу графиги6-тиркеменин 8-картасында көрсөтүлгөн.

Мындан тышкары, ЖК мал жаюу графигин иштеп чыккан. Бул графикте ар түрдүү участоктордо мал жаюу тартиби, болжолдуу күндөрү жана мезгили белгиленген. Мал жаюу графиги Кыргызгидрометтин аба ырайы боюнча божомолун (бир айга божомол, 3 суткага божомол жана аба ырайынын чукул өзгөрүшүн эскертүү)эске алуу менен түзүлөт. Бир айга божомол, иш учурунда, 3 күндүк божомол жанааба ырайынын чукул өзгөрүшү тууралуужайыттар боюнча берилген эскертүүлөр менен такталат.

Мал жаюу графиги мал жаюу схемасынын ажырагыс бөлүгү болуп эсептелинет (22.1-таблица).

Мал жаюу графигин бир нече жыл бою колдонуу жайыттардын абалын жакшыртуу макстанда мал жаюуну пландоо жана түзөтүүлөрдү киргизүү боюнча Жайыт комитетин иштиктүү курал менен камсыздайт. Жайыт комитети тарабынан аныкталган жана жайыт пайдалануучулар менен макулдашылган жайыт участокторунда мал жаюу мөөнөтүн Айылдык кеңеш бекитет.

ЖАМБЖ (Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү) жана жайыттардын жүгүн төмөндотүүдө малдарды которуштуруп жайгаштыргандан кийинки мал жаюунун жылдык календардык планы                            

Таблица №22.1

7.3 Жылдык иш-чаралар графиги (ЖКнын 2018-жылга операциондук планы)

23-таблица

7.4.Малдардын ден соолугун коргоо боюнча жылдык планы*

Эпизотиялык абалга кыскача мүнөздөмө

ВФКМИ жана ЭЭБдин веб-сайттарында жайгашкан расмий маалыматтын анализине таянсак, жаныбарлар дагы да болсо жугуштуу ылаңдардан жабыркап келишет. Алардын кесепетинен малдын азыктуулугу төмөн болуп, мал чарбачылыгына көз каранды болгон үй-бүлөлүк бюджетти толуктоодо фермердик чарбаларга жана үй чарбаларынаолуттуу экономикалык зыян келтирилүүдө. Мындай абал бир катар жугуштуу жана инвазивдик ылаңдардын козгогучтарын өрчүтүүгө шарт түзгөн региондордун табигый-климаттык шарттарынын өзгөчөлүгүнө, жаныбарларды багуу жана кармоо талаптардын бузулгандыгына байланыштуу.

Жүргүзүлгөн анализге көңүл бурсак, айрым жугуштуу ылаңдарга чалдыгуу дээрлик жок  экендиги көрүнүп турат, андыктан аларга каршы алдын ала пландуу иш-чаралар Кызыл-Тоо айыл аймагында туура жолдо бараткандыгынан кабар берет

Малдардын ээлерин жана малдардын ден соолугун коргоо боюнча ветеринардык кызмат көрсөтүүчү ветеринардык адисти сурамжылоо, ошондой эле лабораториялык анализдин жана ушул айыл аймактагы мамлекеттик ветеринардык кызматтын отчетторун изилдөөнүн жыйынтыктары бул айыл аймактын аймагындагы мал айрым жугуштуу ылаңдар менен аз санда  ылаңдап тургандыгын көрсөтүп турат. Бул ылаңдардын ичинен бодо малдын бруцеллозу жыл сайын катталып турат. Мындан тышкары, табигый очоктору бар же жаныбарларды тоюттандыруу жана багуу эрежелери бузулганда пайда болуучу бир катар жугуштуу ылаңдар да кездешет. Алардын алдын алуу үчүн белгиленген пландуу иш-чараларды өткөрүү талап кылынат. Өзгөн районундагы Кызыл-Тоо айыл аймагынын малдардын ден соолугун коргоо планы ушулардын баарын эске алуу менен түзүлгөн.

ПЛАН

мероприятий по охране здоровья животных в Кызыл-Тооском

айыльном аймаке Узгенского района на 2018 год

1. Ветеринарно-диагностические исследования

24-таблица

Примечание. При возникновения случаев аборта, объязательно исследуют кровь, смывы из половых органов или абортированный плод, этого необходимо учесть.

II. Профилактическая вакцинация против заразных болезней животных и птиц

Примечание: После истечения одного месяца после вакцинации, с целю мониторинга , проводять исследования животных. Для этого пробы кровы берут от 20 (от крупных) - 50 (от мелких) животных, методом случайной выборки и своевременно их доставляют в лабораторию.

III.           Лечебно-профилактические обработки животных

Составил:   __________            __________________        Дата:  _________

7.3.    2018-жылга жылдык иш-чаралардын планы

25-таблица

7.4.    Кызыл-Тоо ЖПБнин 2018-жылга  Инвестициялык планы

ЖПБ/ЖКнын жайыт инфраструктурасын жакшыртуу боюнча жылдык иш-чараларпланы жана бюджети

26-таблица

ЖПБ/ЖКнын 2018-жылга карата жылдык бюджети

27-таблица

Иштелип чыккан бюджет жайыт пайдалануучулардын жалпы чогулушунда талкууланат жана Кызыл-Тоо айыл аймагынын айылдык кеңеши тарабынан бекитилет. Жайыт пайдалануу акысы жалпы чогулушта жана айылдык кеңеш менен макулдашылгандан кийин жайыт пайдалануу акысынын көлөмү ар бир жайыт билеттин ээси үчүн малдын түрү боюнча аныкталат. Жайыт жерлерин пайдалануу акысы жайыт билетинде көрсөтүлөт.

А/өкмөтү боюнча малдын ар бир түрүнө жайыт жерлерин пайдалануу үчүн төлөнүүчү акынын эсеби төмөндө берилген:

- Бодо мал – 120 сом,

- Жылкы – 120 сом,

- майда мал – 24 сом.

2018 –жылы жайыт пайдалануучуларга60жайыт билетин берүү пландалууда.

8.    ЖПБ/ЖКнын ИЧКИ ЭРЕЖЕЛЕРИ

Кызыл-Тоо А/А

жергиликтүү кеңешинин сессиясында

 2018-жылдын«___» ________

№____токтому менен

«Бекитилген»

ЖПБ/ЖКнын ички эрежелери

Мал жайуу эрежелери

Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамына ылайык жайыт пайдалануучу төмөнкүлөрдү аткарууга милдеттүү:

1.    Мал жайуунун алдында Жайыт комитетинен жайыт билетин алууга.

2.    Ветеринардык палатада катталган жергиликтүү ветеринардан бардык эмдөөлөр жана вакцинациялар жүргүзүлгөндүгү тууралуу маалымкат алууга.

3.    Малды Райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен макулдашылып жана жергиликтүү кеңештин сессиясында бекитилгенден кийин гана Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын планына ылайык жайытка жаюуга (мал жаюу планы жана графиги бул пландын негизги бөлүктөрүнүн бири болуп саналат).

4.    Жайыт мезгили 25 апрелден баштап 10-сентябрга чейин.

5.    Күзгү жайыт мезгили 10 сентябрдан баштап, климаттын шарттарына жараша 30 ноябрга чейин узартылышы мүмкүн.

6.    Жайыт пайдалануучуларды жазгы (орто) жайыттарга которуу 1-майдан 10-майга чейин жүргүзүлүшү шарт.

7.    Жайыт пайдалануучуларды жайкы жайыттарга которуу 25-майдан 30-майга чейин жүргүзүлүшү керек.

8.    Ортоңку күзгү жайыттарга 10-сентябрдан баштап кайтып келсе болот.

9.    Айдоо аянттарына жакын жерде жайгашкан бардык жайыт пайдалануучулар 20-апрелден баштап жазгы жайыттарга которулуусу талап кылынат.

10. Жайыт пайдалануучулардын жалпы чогулушунда кабыл алынган чечимге ылайык, айыл ичинде 1 жумушчу ат, саан уйлар, 3-5 койду калтырууга уруксат берилет, калган мал жайкы жайыттарга чыгарылышы керек.

11. Башка учурларда бардык жайыт пайдалануучулар менен келишим түзүлөт, жана жайыт пайдалануу акысы келишимдин негизинде Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-жылдын 13-сентябрындагы №515 токтому менен бекитилген Жайыт ресурстарын мал жаюу менен байланышпаган башка максаттарга пайдалануу укугун берүүнүн тартиби жөнүндө типтүү жобого ылайык төлөнөт.

12. Жайыт пайдалануучулар жайыттан кайткандан кийин чарбасы менен жайытка конгон ордун тазалап, таштандыларын чогултуп  ала кетиши талап кылынат.

13. Айлана чойрону коргоо багытындагы бардык талаптарды сактоо.

9.    МАЛ ЖАЙУУ ЭРЕЖЕСИНБУЗГАНДЫКҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК

1.    Райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен макулдашылып жана жергиликтүү кеңештин сессиясында бекитилген өлчөмдөгү жайыт пайдалануу акысын төлөөдөн баш тартылган учурда, жайыт комитети карызды жана айыпты жана жайыт пайдалануучунун укуксуз иш-аракетинин натыйжасында келип чыккан башка  чыгымдарды өндүрүп алуу үчүн документтерди сотко берүүгө укугу бар.

2.    Жайыт пайдалануу үчүн акы төлөө мөөнөтү өтүп кеткен учурда жайыт билетинде көрсөтүлгөн төлөмдүн жалпы көлөмүнөн ар бир кечиктирилген күн үчүн 0,5% өлчөмүндөгү туум алынат.

3.    Эгерде айылда 1 аттан, саануйлардан, 3-5 койдон ашык мал калтырылса, төмөнкү чаралар колдонулат: Жалпы чогулуштун чечими жана аксакалдар сотунун чечими боюнча малдын ар бир башына 500 сом өлчөмүндө айып салынат.

4.    Жазгы, жайкы жана күзгү жайыттарда мал жаюу графигин бузган жайыт пайдалануучуларга, бодо малдын ар бир башына – 250 сом, майда малга – 50 сом өлчөмүндө айып салынат жана жайытка 1 сутканын ичинде кайтып баруу өнүндө жазуу жүзүндөгү билдирме берилет.

a.    Жайыт пайдалануучу айып төлөөдөн баш тарткан учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартылат.

5.    Айлана –чойрону коргоо багытындагы талаптар аткарылбаган учурда административдик жоопкерчилик боюнча кодекске ылайык жоопкерчилик тартат.

10. ЖПБнын  ГЕНДЕРДИК ОНУГУУ ПЛАНЫ

Кызыл-Тоо жайыт комитетиаялдар ЖПБнин карамагындагы жайыт ресурстарын туруктуу  башкаруусу  учун оздорунун койгойлорун чечууго багытталган жыйындарга аз катышып жаткандыктарын айтышкан. Андыктан, ЖПБнин жалпы чогулушунда мал чарбачылыгына байланышкан бардык иш чараларга аялдардын катышуусу 20 % дан кем болбошу керектиги белгиленген. Мындай чечим ЖПБне жайыттарды сактап калууга жана аны рационалдуу  пайдаланууга жардам берет.

11. ЖБПЖПнын  АТКАРЫЛЫШЫНА МОНИТОРИНГ ЖАНА БААЛОО ЖУРГУЗУУ БОЮНЧА ПЛАНЫ

ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жумушу жыл сайынКызыл-Тоо ААнын башчысынын буйругу менен тузулгон мониторинг тобу тарабынан мезгил- мезгили менен жургузулуп турат. Мониторинг тобуна ЖКнин мучолорунон, АОнун кызматкерлеринен, АКтин депутаттарынан, айыл тургундарынан аялдардан, жаштардан окулдор кирет.

    ЖПБнин жыл сайын отуучу жылдык чогулуштарында ЖБПЖПнын аткарылышы жонундо маалымат сунуш беруу укугу менен  берилип турат, ал эми АКтин сессиясында маалыматтын жыйынтыгы менен чечим кабыл алынат. Натыйжада, ЖК  мониторинг тобунун сунуштары менен жамааттык планга озгортуулорду киргизе  алат.

ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо томондогу корсоткучтор боюнча жургузулот:

·        Жайыттардын инфраструктурасынын жакшырышы;

·        Жайыт абалынын жакшырышы: жайыттарды башкаруу, туура пайдалануу (агротехникалык иш чаралар ж.б.);

·        Тоют базасын чындоо, жакшыртуу;

·        Малдын ден соолугун коргоо боюнча  иш чаралардын сапатын жакшыртуу;

·        Жайыт ресурстарын башкарууда калктын жакыр катмарынын катышуусунун денгээлин жогорулатуу;

·        Калктын жашоо денгээлинин жакшырышы-кирешенин осушу(аймактын социалдык-экономикалык корсоткучтору-райстаттын маалыматтары боюнча).

Мониторингдин жыйынтыктары ЖБПЖПнын аткаруу мооноту бутконго чейин жыл сайын козомолдонуп турат.Кызыл-Тоо ЖПБнин жургузгон ишкердиги боюнча маалымдуулук жана ачык-айкындуулук максатында жарым жылдык жана жылдык Мониторингдин жыйынтыктары ААнын бардык жашоочуларына жарыяланып турат.

    Жайыттарды башкаруу жана пайдалануунун жамааттык планынын аткарылышына мониторинг жургузуудо зарыдыгына жараша ар кандай ыкмалар пайдаланылышы мумкун.

Аталган Пландын  аткарылышына Кызыл-Тоо ААнын коомчулугунун кызыктар тараптары,  донордук же партнердук уюмдар, АРИС жана ар кайсы денгээлдеги тиешелуу мамлекеттик  органдар мониторинг жургузууго акылуу.

12. КЫЗЫЛ-ТОО айыл өкмөтүнүн "2018-2022-ЖЫЛДАРГА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУНУН ЖАМААТТЫК ПЛАНЫН" ИШКЕ АШЫРУУНУН ТИЙГИЗГЕН ТААСИРИ(НАТЫЙЖАСЫ).

«2018-2022-жылдарга жайыттарды башкаруу жана пайдалануунун жамааттык Планын» иштеп чыгуунун максаттарына ылайык,Кызыл-Тоо ААнын жайыт пайдалануучуларынын 80 пайызы пайда корот. Жайыттарды башкаруунун жамааттык планынан кутулуучу натыйжа корсоткучтору томондогу таблицада келтирилди.

13. ТИРКЕМЕЛЕР

Коллегалар, ушул тиркемени да толтуруп,озубуздун иштеген таблицаларды кочуруп коюшубуз керек экен.