Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 25-декабрындагы № 795 токтомуна ылайык
КҮЧҮН ЖОГОТТУ
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 25-апрелињдеги № 296
токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасында ВИЧке анализдин дурус жана шектүү натыйжалары бар адамдарды адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн, медициналык каттоого алуунун жана байкоо жүргүзүүнүн ЭРЕЖЕЛЕРИ 1. Жалпы жоболор. 2. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналыктекшерүүдөн өткөрүү. 3. ВИЧке анализдин дурус жана шектуү натыйжалары бар адамдардымедициналык каттоого алуу жана байкоо жүргүзүү. I. Жалпы жоболор 1. Бул Эреже
«Кыргыз Республикасындагы ВИЧ/СПИД жөнүндө»,
«КыргызРеспубликасында жарандардын денсоолугун коргоо жөнүндө» КыргызРеспубликасынын мыйзамдарына ылайык иштелип чыккан жана адамдыниммуножетишсиздигинин вирусун (ВИЧ) аныктоо, Кыргыз РеспубликасындаВИЧ/СПИДге чалдыккан адамдарды медициналык каттоого алуу жана байкоожүргүзуү үчүн Кыргыз Республикасынын жарандарын, КыргызРеспубликасынын аймагында жашаган же жүргөн четөлкөлүк жарандарды жанажарандыгы жок адамдарды медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн бирдиктүүтартибин белгилейт. 2. Эреже бардык министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин,администрациялык ведомстволордун, менчигинин түрүнө карабастанишканалардын, мекемелердин жана уюмдардын, алардын кызмат адамдарынынжана жарандардын аткарышы үчүн милдеттүү. 3. Бул Эрежелерде төмөнкүдөй терминдер колдонулат: ВИЧ-инфекция -адамдын иммуножетишсиздигинин вирусунан (ВИЧ) келип чыккан дарт. СПИД - иммуножетишсиздигин жугузуунун синдрому - адамдыниммуножетишсиздигинин тутумунун адамдын иммуножетишсиздигинин вирусуменен өтө терењ жабырлануусун шарттаган ооруну козгоочу ВИЧ-инфекциянын акыркы баскычы; ЛЖВС (ВИЧ/СПИДге чалдыккан адамдар) - оорунун ачык байкалбаганбаскычында, ошондой эле адамдын иммуножетишсиздигинин вирусу менениммундук тутуму терењ жабыркаган баскычында да адамдыниммуножетишсиздигинин вирусуна чалдыккан адамдар; Ыктыярдуу медициналык текшерүү - адамдын иммуножетишсиздигининвирусун аныктоого адамдын өз каалоосу боюнча медициналык текшерүүдөнөткөрүү; купуя медициналык текшерүүдөн өткөрүү - адамдын ким экендигинкүбөлөндүрүүчү документтерди көрсөтпөстөн жана текшерилип жатканадамдын жеке маалыматтарын билдирбестен ВИЧти жуктуруп алууну өзыктыяры менен медициналык текшерүү; жашыруун медициналык текшерүүдөн өткөрүү - ВИЧти жуктуруп алуунумедициналык текшерүү, бул учурда текшерилип жаткан адамга ВИЧкетекшерүүдөн өткөндүгү жөнүндө маалыматтар жана анын жыйынтыктары купуякалуу кепилдиги берилет; милдеттүү медициналык текшерүүдөн өткөрүү - адамдардын макулдугуменен ВИЧти жуктуруп алуусун медициналык текшерүү бул белгилүүаракеттерди жасоо жана жарандардын айрым категориялары үчүн милдеттүүболуп саналган талаптар; мажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүү - адамдын макулдугусуз,тергөөчүнүн, прокурордун токтомунун негизинде соттун чечими боюнчаадамдын иммуножетишсиздигинин вирусун жуктуруп алуусун медициналыктекшеpүү; писихосоциалдык кењеш берүү - текшерилүүчү адам мененпсихоэмоциаоналдык стрессти жењүүгө мүмкүндүк берүүчү жана ВИЧ/СПИДгебайланыштуу чечимди кабыл алууда колдоо көрсөтүүчү адамдын ортосундагыкупуя сүйлөшүү; текшерүүдөн өткөрүлүүчү (текшерилүүчү) - адамдыниммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналык текшерүүдөн өтүпжаткан адам; медициналык текшерүүдөн өткөрүү - ВИЧ-инфекция диагнозун коюумаксатында адамды лабораториялык текшерүү; ЛЖВС медициналык байкоо жүргүзүү - ВИЧ-инфекциясыначалдыккандардын денсоолугунун абалына байкоо жүргүзүү. 2. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун медициналык текшерүүдөн өткөрүү 4. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналыктекшерүүдөн өткөрүү мамлекеттик, муниципалдык жана жеке саламаттыктысактоо мекемелеринде жүргүзүлөт. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого жеке саламаттыктысактоо мекемелеринде медициналык текшерүүдөн өткөрүү КыргызРеспубликасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте берилгенлицензиянын негизинде жүргүзүлөт. 5. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналыктекшерүүдөн өткөрүп жаткан мамлекеттик, муниципалдык жана жекесаламаттыкты сактоо мекемелери белгиленген ченемдерге жанастандарттарга ылайык текшерүүдөн өтүп жаткандар үчүн, ошондой элетекшерип жаткандар үчүн коопсуздукту камсыз кылууга милдеттүү. 6. Кыргыз Республикасында адамдын иммуножетишсиздигинин вирусунаныктоого медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн төмөнкү түрлөрүжүргүзүлөт: - ыктыярдуу медициналык текшерүүдөн өткөрүү; - милдеттүү медициналык текшерүүдөн өткөрүү; - мажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүү. 6.1. Ыктыярдуу медициналык текшерүүдөн өткөрүү 6.1.1. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналыктекшерүүдөн өтүүнү каалаган Кыргыз Республикасынын жарандары, КыргызРеспубликасынын аймагында жашаган же жүргөн четөлкөлүк жарандар жанажарандыгы жок адамдар өз тандоосу боюнча текшерүүдөн: жашыруун жекупуя өтөт. 6.1.2. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого жашыруунмедициналык текшерүүдөн өтүү акысыз жүргүзүлөт. 6.2. Милдеттүү медициналык текшерүүдөн өткөрүү 6.2.1. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого милдеттүүмедициналык текшерүүдөн өтүүгө төмөнкүлөр жатат: а) ар бир жолку донордук материалды алууда донорлордун каны,кандын плазмасы, уруктар, башка биологиялык суюктуктар, органдар жанаткандар; б) четөлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар мыйзамдабелгиленген тартипте күчүнө кирген эларалык келишимдерде каралганучурларда - келгенден кийин жана ар жылдык алдын алуу медициналыктекшерүү учурунда; в) ушул токтомдун милдеттүү медициналык текшерүүдөн өтүүгө тийишболгон өндүрүштөрдүн, иштин, кесиптин жана кызмат орундарынынкызматкерлеринин Тизмесинде каралган өндүрүштөрдүн, иштин, кесиптинжана кызмат орундарынын кызматкерлери ишке кабыл алууда жана мезгил-мезгили менен медициналык кароодон өтүүдө. 6.2.2. ЛЖВС жана ВИЧке иммуноферменттик анализде серопозитивдүүадамдар, ошондой эле милдеттүү медициналык текшерүүдөн өтүүдөн баштарткан адамдар кандын, кандын плазмасынын, уруктун, башка биологиялыксуюктуктардын, органдардын жана ткандын донору боло албайт. 6.2.3. Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигининчетөлкөлөрдөгү дипломатиялык өкүлчүлүктөрү же консулдук мекемелеричетөлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар Кыргыз Республикасынакирүүдө, эгерде бул Кыргыз Республикасынын эларалык келишимдериндекаралган болсо, алар ВИЧ-инфекция жок экендиги жөнүндө сертификаттыкөрсөткөндө виза берет. 6.2.4. Эгерде эларалык келишимде четөлкөлүк жарандар жанажарандыгы жок адамдар ВИЧтин антителосуна текшерүү жөнүндөсертификатты бериши зарыл экендиги каралган болсо КыргызРеспубликасынын Ички иштер министрлиги (виза жана уруксат кылуубөлүмү) андай жарандарды каттоого алууда ошол сертификаттын барэкендигин контролдойт, а эгер жок болсо - келгенден кийин 10 күндүничинде ВИЧке медициналык текшерүүдөн өтүүгө контролдукту камсыз кылат. 6.2.5. Кыргыз Республикасынын аймагында дипломатиялык иммунитеттенжана артыкчылыктардан пайдаланган четөлкөлүк дипломатиялыкөкүлчүлүктөрдүн жана консулдук мекемелердин кызматкерлери аларкайрылган учурда адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоогомедициналык текшерүүдөн өтө алат. 6.2.6. Кыргыз Республикасынын аймагына келген, ушул Эреженин 6.2.1-пунктунун б) пунктчасында каралган четөлкөлүк жарандар адамдыниммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого милдеттүү медициналыктекшерүүдөн өтүүдөн баш тарткан учурда Кыргыз Республикасынынмыйзамына ылайык администрациялык жол менен Кыргыз Республикасынансырткары чыгарылат. 6.2.7. Тизмесин Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен айрымадистиктердин, кызмат орундарынын кызматкерлеринде ВИЧ-инфекциятабылган учурда алар Кыргыз Республикасынын мыйзамына ылайык үчүнчүадамдарга ВИЧ-инфекцияны жуктуруу тобокелин жокко чыгарган башка ишкекоторулат. 6.2.8. Тизмесин Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен айрымадистиктердин, кызмат орундарынын кызматкерлер адамдыниммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого милдеттүү медициналыктекшерүүдөн өтүүдөн жүйөлүү себепсиз баш тарткан учурда андайкызматкер белгиленген тартипте тартип жоопкерчилигине тартылат. 6.2.9. Кандын, кандын плазмасынын, уруктун, башка биологиялыксуюктуктардын, органдардын жана ткандын донорун, ошондой эле ТизмесинКыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен айрым адистиктердин, кызматорундарынын кызматкерлеринин адамдын иммуножетишсиздигинин вирусунаныктоого милдеттүү медициналык текшерүүдөн өткөрүү акысыз жүргүзүлөт. 6.3. Мажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүү. 6.3.1. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого мажбурлапмедициналык текшерүүдөн өткөрүү Кыргыз Республикасынын мыйзамындакаралган учурларда жана тартипте жүргүзүлөт. 6.3.2. Мажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүүгө аны дайындоожөнүндө тергөөчүнүн, прокурордун токтому боюнча чыгарылган соттунчечими негиз болот. 6.3.3. Мажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүү текшерилүүчүнүнмакулдугуна карабастан жүргүзүлөт. 6.3.4. Мажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн натыйжасымажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүүгө демилгечи болгонтергөөчүгө, прокурорго гана берилет. Текшерүү өткөрүүнүн натыйжасынтергөө же прокуратура органдарына берүү медициналык кызматкердитекшерилүүчүгө тестке чейин жана тесттен кийин психосоциалдык кењешберүүдөн бошотпойт. Медициналык текшерүү фактысы жана натыйжалары дагымыйзам менен корголуучу жашыруун мүнөздө болот. 6.3.5. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого мажбурлапмедициналык текшерүүдөн өткөрүү акысыз жүргүзүлөт. 7. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого ыктыярдуу жанамажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн зарыл алдын алуу шартыболуп текшерилүүчүнүн өзү билип, ањ-сезимдүү түрдө ушул Эреженинтиркемесиндеги форма боюнча жазуу жүзүндөгү макулдугу саналат (№1тиркеме). Мыйзам менен белгиленген тартипте аракетке жөндөмсүз деп табылганжана 16 жашка чейинки балдарды медициналык текшерүүдөн өткөрүү алардынмедициналык текшерүүдөн өтүшүнө катышууга үкуктуу болгон мыйзамдууөкүлдөрүнүн макулдугу боюнча жүргүзүлүшү мүмкүн. 8. Текшерилип жаткан адам мажбурлап медициналык текшерүүдөнөткөрүүдөн тышкары учурларда адамдын иммуножетишсиздигинин вирусунаныктоого медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн каалаган стадиясында аныжүргүзүүдө жазуу жүзүндө баш тартууга укуктуу. 9. Медициналык кызматкерлер Кыргыз Республикасынын медициналыккызматкеринин этикасын сактоого милдеттүү. Адамдыниммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналык текшерүүнүөткөргөн учурда аны (мажбурлап медициналык текшерүүдөн өткөрүүдөнтышкары учурларда) кандайдыр бир мажбурлоо, текшерүүдөн өтүп жатканадамдын макулдугусуз же ага күч колдонуп, психологиялык жана моралдыкжактан кысым көрсөтүп, ошондой эле текшерүүдөн өтүп жаткан адамдынкөзкаранды абалынан пайдалануу менен жүргүзүүгө жол берилбейт. 10. Түрүнө карабастан адамдын иммуножетишсиздигинин вирусунаныктоого ар бир медициналык текшерүүдөн өткөрүү тестке чейинки жанатесттен кийинки психосоциалдык кењеш берүү менен коштолууга тийиш. Жашы жетелектерге (18 жаш) психосоциалдык кењеш берүү баланынмакулдугу менен чакырылуучу балдар психологунун, ата-эненин жемыйзамдуу өкүлүнүн катышуусу менен жүргүзүлөт. Психосоциалдык кењеш берүү Кыргыз Республикасынын Саламаттыксактоо министрлиги белгилеген тартипте жана шартта жүргүзүлөт. 11. Менчигинин түрүнө карабастан медициналык мекемелер иштинэпидемияга каршы режимин сактоо үчүн шарт түзүүгө милдеттүү.Медициналык кызматкерлер медициналык иштерди жасоодо коопсуздуктехникасынын талаптарын так сактоого жана оорукананын ичинде ВИЧ-инфекциянын жана башка дартты жуктуруп алууну болтурбоо максатындатекшерилүүчү үчүн коопсуз шартты камсыз кылууга милдеттүү. 12. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоо максатында кандыже башка биологиялык суюктуктарды лабораториялык изилдөө КыргызРеспубликасынын Саламаттык сактоо министрлиги белгилеген тартиптежүргүзүлөт. 13. Текшерилип жаткан адамда ВИЧ-инфекцияны аныктоодогу ишчараларКыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги белгилегентартипте жүргүзүлөт. 14. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого текшерилүүчүнүмедициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн натыйжалары тесттен кийинкипсихосоциалдык кењеш берүү учурунда текшерилүүчү адамдын жеке өзүнөбилдирилет. Медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн натыйжасы жөнүндө телефонаркылуу жооп берүүгө тыюу салынат. 15. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналыктекшерүүдөн өткөрүүнүн натыйжасы боюнча расмий медициналык корутунду(сертификат) берүү лицензиясы бар жана белгиленген тартиптеаккредитацияланган саламаттыкты сактоо уюму тарабынан жанаиммуноферменттик талдоо (ИФА) бекитилген алгоритм боюнча жабдуулардынстандарттуу комплектисинде жасалган учурда гана жүргүзүлөт. Кыргыз Республикасынын жарандарына, четөлкөлүк жарандарга жанажарандыгы жок адамдарга белгиленген үлгүдөгү (№2 тиркеме) расмиймедициналык корутунду (сертификат) алардын каалооосу боюнча 10 жумушчукүндүн ичинде анын ким экендигин тастыктаган документти көрсөтүү мененберилет. 16.Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналыктекшерүүдөн өткөрүүнүн натыйжасы боюнча расмий корутунду (сертификат)берүү үчүн ушул Эрежеге ылайык андай медициналык текшерүүдөн өткөрүүакысыз жүргүзүлө турган учурлардан тышкары Кыргыз РеспубликаеынынСаламаттык сактоо министрлиги белгилеген тартипте акы алынат. 17. Медициналык текшерүүдөн өткөн адамдын каалоосу боюнча адамдыниммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналык текшерүүдөнөткөрүү ошол эле уюмда, ошондой эле өзү тандаган башка мамлекеттик,муниципалдык же жеке уюмда мурдагы медициналык текшерүүдөн өткөрүүдөнкийин канча мөөнөт өткөндүгүнө карабастан экинчи жолу (кайталап)жүргүзүлүшү мүмкүн. 18. Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналыктекшерүүдөн өткөрүүнүн фактысы, натыйжасы жөнүндө маалымат жанамедициналык текшерүүнүн башка маалыматтары врачтык сыр болуп саналат. Врачтык сыр болуп саналган маалыматтарды окууда, кесиптик,кызматтык жана башка милдеттерин аткарууда белгилүү болуп калганадамдардын ачыкка чыгарышына жол берилбейт. Жарандык же анын мыйзамдуу өкүлүнүн жазуу жүзүндөгү макулдугуменен врачтык сырды түзгөн маалыматтарды башка жарандарга, анын ичиндекызмат адамдарына пациентти текшерүү жана дарылоо, илимий изилдөөлөрдүжүргүзүү, илимий адабияттарды жарыялоо, ал маалыматтарды окуупроцессинде жана башка максаттарда пайдалануу үчүн берүүгө жолберилет. 19. Окууда, кесиптик, кызматтык жана башка милдеттерин аткаруудабелгилүү болуп калган врачтык сыр болуп саналган маалыматтарды ачыккачыгарган адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайыкжоопкерчиликке тартылат. 20. ЛЖВСны медициналык каражаттарды сыноо үчүн объект, илимийизилдөө усулу катары пайдалануу, ошондой эле окуу процесси жана башкамаксаттар үчүн фотосүрөткө, видео же киного тартып алуу алардын жазуужүзүндөгү макулдугу менен жол берилет. 21. Министерликтер, мамлекеттик комитеттер, администрациялыкведомстволор, менчигинин түрүнө карабастан ишканалар, мекемелер жанауюмдар, эгерде ушул Эрежеде башкасы каралбаса кызматкерлерден жанажарандардан адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоогомедициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн медициналык корутундусун(сертификатын) берүүнү талап кылууга укуксуз. 3. ВИЧке анализдин дурус жана шектүү натыйжаларын алган адамдарды медициналык каттоого алуу жана байкоо жүргүзүү 22. Төмөнкүлөр медициналык эсепке, каттоого алынат: - ВИЧке анализдин дурус натыйжасын алган адамдар; - ВИЧ/СГШДге чалдыккан энелерден төрөлгөн балдар; - ВИЧке ИФАда серопозитивдүү адамдар. Аталган адамдар СПИДцин алдын алуу жана ага каршы күрөшүү аймактыкборборлорунда жана жашаган жана жүргөн жери боюнча дарылоо-алдын алуууюмдарында (үйбүлөлүк медицина борборлорунда, үйбүлөлүк дарыгерлертобунда) Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги карагантартипте каттоодо турат. 23. ВИЧке ИФАда серопозитивдүү адамдар 6 айдан кийин адамдыниммуножетишсиздигинин вирусуна анализди медициналык текшерүүдөнкайталап өткөрүлөт. ВИЧке анализдин натыйжасы терс болуп чыкканда аларкаттоодон чыгарылат. 24. ВИЧ/СПИДге чалдыккан энелерден төрөлгөн балдар 18 айга чейинкаттоодо турат. Эгерде ушул мезгил ичинде баланы лабораториялыктекшерүү учурунда ВИЧке анализ ырасталбаса, ал каттоодон чыгарылат. 25. ВИЧке анализдин дурус жана шектүү натыйжаларын алган адамдардымедициналык эсепке, каттоого алуу жана медициналык байкоо жүргүзүүкупуялык принцибин сактоо жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жанаэларалык келишимдери менен аныкталган адамдын жеке укуктарын жанаэркиндиктерин урматтоо менен жүргүзүлүүгө тийиш. 26. ЛЖВСга медициналык текшерүү денсоолуктун денебой жанапсихикалык абалына контролдук кылуу, оппортунисттик инфекцияларды өзубагында табуу жана дарылоо, өзгөчөлүү антивирустук терапия жүргүзүү,психологиялык жактан колдоо жана кењеш берүү максатында жүргүзүлөт. 27. ЛЖВСга медициналык текшерүү СПИДдин алдьш алуу жана ага каршыкүрөшүү аймактык борборлорунда жана жашаган жана жүргөн жери боюнчадарылоо-алдын алуу уюмдарында (үйбүлөлүк медицина борборлорунда,үйбүлөлүк дарыгерлер тобунда) Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактооминистрлиги караган тартипте жүргүзүлөт. Кыргыз Республикасында ВИЧке анализдин дурус жана шектүү натыйжалары бар адамдарды адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн, медициналык каттоого алуунун жана байкоо жүргүзүүнүн эрежелерине тиркеме Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоого медициналык текшерүүдөн өтүүгө билип туруп макулдук берүү бланкы ______________________ (уюмдун аталышы) ______________________ Мен ушуну менен адамдын иммуножетишсиздигинин вирусун аныктоогоөзүмдүн каалоом жана ањ-сезимим менен медициналык текшерүүдөн өтүүгөмакулдугумду билдирем. Бул үчүн мен өз канымды (заарамды, шилекейимди)алууну жана аны ВИЧке текшерүүнү тапшырам. Мен канымдын (заарамдын, шилекейимдин) номуру менин каттоокарточкамда көрсөтүлгөн номур менен дал келе тургандыгын ырастайм. Мен: - ВИЧке медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн максаты жана жол-жобосу; - ВИЧти жугузуп алууну жана башкаларга жуктурууну алдын алуучаралары; медициналык текшерүүдөн өткөрүүнүн дурус же терс натыйжасын алуугажараша мага сунуш кылынган мындан аркы аракеттерим жөнүндө кењешалгандыгымды ырастайм. Мен медициналык текшерүүдөн өтүүдөн жана медициналык текшерүүдөнөткөрүүнүн натыйжаларын алуудан баш тартууга өз укуктарым жөнүндөкабардармын. ________________________ (текшерилүүчүнүн колу) ________________ (датасы)