Кыргыз   Республикасынын  Өкмөтүнүн                                             2007 жылдын 28-мартындагы №  88                                             токтому менен бекитилген                                                                     Кыргыз Республикасынын                        Мамлекеттик бажы комитети жөнүндө                                      ЖОБО                                I.   Жалпы жоболор   1.  Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик бажы комитети (мындан ары - МБК) КыргызРеспубликасындагы  бажы иштерине тикеден-тике жетекчилик  кылган  жана  куралдууукук  коргоо  органынын  статусу бар мамлекеттик бийликтин  борбордук  аткаруучуорганы болуп саналат.МБК  өз  иш-аракетин  мамлекеттик бийликтин башка  органдары  жана  укук  коргоооргандары менен өз ара кызматташуу аркылуу жүзөгө ашырат.     2.   МБК   өз   ишинде   Кыргыз  Республикасынын   Конституциясын,   КыргызРеспубликасынын Бажы кодексин, Кыргыз Республикасынын «Бажы органдарында  кызматөтөө жөнүндө» Мыйзамын, Кыргыз Республикасынын «Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүнтүзүмү  жөнүндө» Мыйзамын жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарын,  КыргызРеспубликасынын    Жогорку   Кењешинин   токтомдорун,   Кыргыз   РеспубликасынынПрезидентинин  жарлыктарын  жана буйруктарын, Кыргыз  Республикасынын  Өкмөтүнүнтоктомдорун  жана  буйруктарын, белгиленген тартипте  күчүнө  кирген  эл  аралыккелишимдерди жана ушул Жобону жетекчиликке алат.     МБК  мамлекеттик башкаруунун органы катары жана ага баш ийген, жер-жерлердебажы  иши  тармагындагы функцияларды тикеден-тике жүзөгө ашырчу  бажы  органдары(бажылар, бажы посттору) Кыргыз Республикасынын бажы кызматын түзүшөт.     3. МБК ага жүктөлгөн милдеттерди өзү түздөн-түз, ошондой эле баш ийген бажыоргандары,  бажы  лабораториялары, окуу жайлары  жана  башка  бөлүмдөрү  аркылууаткарат.     МБК  бажы  иши,  Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген  тартиптебажы иши тармагындагы укук бузуулар жана башка кылмыштар боюнча администрациялыкиш алып баруу жагында өзгөчө укуктарга ээ.     4.  МБК  юридикалык  жак болуп саналат, Кыргыз Республикасынын  Мамлекеттикгербинин  сүрөтү түшүрүлгөн жана өзүнүн аталышы мамлекеттик жана расмий тилдердежазылган мјөрү жана ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленгентартипте ачылган эсептери болот.     5.   МБКны   каржылоо   республикалык   бюджеттин,   ошондой   эле   КыргызРеспубликасынын  мыйзамдарында каралган башка булактардын,  анын  ичинде  МБКнынбажы кызматын өнүктүрүү фондунун каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат.                                   II. Негизги милдеттери          6. МБКнын негизги милдеттери болуп төмөнкүлөр эсептелет:     - Кыргыз Республикасынын бажы саясатын иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу;     - Кыргыз Республикасынын бажы мыйзамдарынын сакталышын камсыздоо;     -    Кыргыз   Республикасынын   экономикалык   кызыкчылыгын   коргоо,    өзкомпетенциясынын   чегинде  Кыргыз  Республикасынын  экономикалык   коопсуздугункоргоону камсыз кылуу;     -   соода-экономикалык  мамилелердин  бажылык  жөнгө   салуу   каражаттарынколдонуу;     - бажы төлөмдөрүн өндүрүү;     -   контрабандага,  бажы  эрежелерин  бузууларга  каршы   күрөшүү,   КыргызРеспубликасынын  бажы чеги аркылуу бањги заттарды мыйзамсыз  алып  өтүүгө  бөгөткоюу,  ошондой  эле өзүнүн компетенциясынын чегинде эл аралык терроризмге  каршыкүрөшүүгө көмөк көрсөтүү;     - өз компетенциясынын чегинде товарларды жана транспорт каражаттарын КыргызРеспубликасынын  бажы  чегарасы  аркылуу  өткөрүүгө  байланышкан   операцияларгавалюталык контроль жүргүзүү;     -  бажы  контролун  жана бажылык тариздөөнү жүзөгө ашыруу жана  өркүндөтүү,Кыргыз  Республикасынын  бажы  чегарасы аркылуу товар  жүгүртүүлөрдү  тездетүүгөкөмөк берчү шарттарды түзүү;     -  товарларды  жана  транспорт каражаттарын мамлекеттик  чегарадан  өткөрүүпункттары аркылуу өткөрүүгө ыњгайлуу шарттарды түзүү;     - тышкы сооданын бажы статистикасын жана Кыргыз Республикасынын атайын бажыстатистикасын,    ошондой   эле   тышкы   экономикалык   ишмердиктин    товардыкноменклатурасын жүргүзүү;     -  товарларды  Кыргыз  Республикасынын аймагына ташып  келүүдө  мамлекеттиккоопсуздукту,   жарандардын   өмүрүн  жана   саламаттыгын,   жаныбарларды   жанаөсүмдүктөрдү   коргоо,  айлана-чөйрөнү  коргоо,  ата  мекендик  керектөөчүлөрдүнкызыкчылыктарын коргоо боюнча чараларды ишке ашырууга көмөктөшүү;     -  Кыргыз  Республикасынын эл аралык милдеттенмелеринин бажы ишине тийиштүүбөлүгүн аткарууну камсыз кылуу;     -  Кыргыз  Республикасынын бажы иштерине тиешелүү  эл  аралык  келишимдериништеп чыгууга катышуу;     -  чет  мамлекеттердин бажы жана башка компетенттүү органдары, бажы  ишининмаселелери боюнча иштөөчү эл аралык уюмдар менен кызматташууну жүзөгө ашыруу;кызматкерлерди  даярдоону, кайра даярдоону жана квалификацияларын  жогорулатуунужүзөгө ашыруу;     -  бирдиктүү  финансылык-чарбалык саясатты ишке ашыруу,  бажы  органдарынынматериалдык-техникалык  жана  социалдык  базасын  јнүктүрүү,  бажы  органдарынынкызматкерлери үчүн керектүү эмгек шарттарын түзүү.                                 III. Негизги функциялары      7. МБК ага жүктөлгөн милдеттерге ылайык мамлекеттик бажы саясатынын чегиндетөмөнкүдөй функцияларды аткарат:     - бажы ишин өркүндөтүү боюнча сунуштарды иштеп чыгат;     - Кыргыз Республикасынын бажы саясатын ишке ашыруунун укуктук, экономикалыкжана уюштуруучулук механизмдерин иштеп чыгат;     -  Кыргыз  Республикасында бажы ишин өнүктүрүү программаларын  иштеп  чыгатжана ишке ашырат;     -  бажы  иши  жөнүндөгү нормативдик укуктук актылардын  долбоорлорун  иштепчыгат;     -  эл  аралык  өндүрүш  кооперациясын бекемдөөнү,  экспортко,  реэкспортко,транзиттик   соодага  дем  берүүнү  кошо  алганда  экономика   жаатында   КыргызРеспубликасы  менен  эл  аралык уюмдардын ортосундагы өз ара  мамилелерди  жөнгөсалуу  механизмин, ошондой эле Кыргыз Республикасы катышуучу болгон, регионалдыкбирликтер  жана соода уюмдары менен болгон эл аралык макулдашуулардын  алкагындачет элдик инвестицияларды тартуу механизмдерин өркүндөтөт;     -  товарларды  жана  транспорт каражаттарын мамлекеттик  чегарадан  өткјрүүпункттары аркылуу өткөрүү жол-жоболорун өркүндөтүү жана жөнөкөйлөштүрүү, өткөрүүпункттарында  контролдоочу органдардын санын кыскартуу жана алардын  бирин  бирикайталоосун  жоюу  жөнүндөгү  сунуштарды иштеп чыгат  жана  белгилеген  тартиптекиргизет;     -  мамлекеттик чегарадагы өткөрмө пункттарында товарларды жана транспорттуккаражаттарды  өткөрүүнү каттоого, аларды белгиленген маршрут боюнча  жеткирүүгө,убактылуу сактоого, транзиттик өткөрүүгө контроль жүргүзөт;     -  Кыргыз  Республикасынын бажы чегарасы аркылуу өтүүчү  товарларга  каратабажы  алымдарын,  салыктардын  жана  бажы жыйымдарынын  ставкалары  жана  алардыколдонуу механизмдери жөнүндө сунуштарды белгилеген тартипте киргизет;     -  Кыргыз  Республикасынын бажы чегарасы аркылуу өтүүчү  товарларга  каратаэкономикалык   жөнгө   салуу  чараларын  иштеп  чыгууга  катышат   жана   өзүнүнкомпетенциясынын чегинде бул чараларды ишке ашырууну уюштурат;     -  Кыргыз  Республикасынын бажы чегарасы аркылуу өткөрүлчү товарлар  боюнчабажы төлөмдөрүн алууну уюштурат;     -  тышкы  сооданы жана тышкы экономикалык иштин бажы-тарифтик  жјнгө  салуучараларын сактоону контролдоо системин уюштурат;     -  юридикалык  жактар  жана жеке адамдар товарларды Кыргыз  Республикасынынмыйзамдарына ылайык алып келүүдө жана алып чыгууда бажы төлөмдөрүн  өз  убагындажана толук төлөөсүн контролдойт;     -  тышкы  экономикалык  ишмердиктин катышуучуларын бажы  ишинин  маселелерибоюнча  тобокелдикти  башкаруу  системинин,  бажыдан  кийинки  контролдун   жанааудиттин ыкмаларын колдонуу менен тандап, комплекстуү жана пландуу текшерүүлөрдүишке ашырат;     -  товарларды  жана  транспорт  каражаттарын  Кыргыз  Республикасынын  бажычегарасы аркылуу өткөрүүдө жана Кыргыз Республикасынын аймагында өндүрүштүк жанабашка   коммерциялык   иштерди   жүргүзүүдө   бажылык   режимдердин   натыйжалууколдонулушун камсыз кылат;     -  лицензияларды  жана  квалификациялык аттестаттарды  берет  же  берилишинкамсыз  кылат,  Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган  учурларда  мындайлицензияларды  же  аттестаттарды жокко чыгарат же кайра алат, реестр  жүргүзүүнүкамсыз кылат;     -  товарларды жана транспорт каражаттарын бажылык тариздөөнү ишке  ашыруунууюштурат, аны өркүндөтүігө жана жөнөкөйлөтүүгө чара көрөт;     -  Кыргыз Республикасынын бажы чегарасы аркылуу товар жүгүртүүнү тездетүүгөтүрткү  берүүчү, ошондой эле Кыргыз Республикасынын субъектилеринин,  уюмдарынынжана   жарандарынын  тышкы  экономикалык  байланыштарын  өнүктүрүүгө  көмөктөшүүчараларын иштеп чыгат жана шарт түзөт, бажы инфрастуктурасынын өнүгүшүнө  жардамкөрсөтүү менен бирге бул чараларды ишке ашырууну камсыз кылат;     -  бажы  контроль  зонасынын режимин сактоо үчүн  контролду  камсыз  кылат,бажылык   инфрастуктура   объектилеринин   иштөө   системин   уюштурат,   КыргызРеспубликасынын бажы чегарасын кайтаруу боюнча чараларды жүзөгө ашырат;     -  товарларды  жеткирүүнү,  коштоону, убактылуу сактоону,  товарларды  жанатранспорт  каражаттарын транзиттик өткөрүүнү контролдоону өзүнө  камтыган,  бажыконтролун уюштурат жана жүргүзөт;     -  айрым товарларды жана транспорт каражаттарын Кыргыз Республикасынын бажычегарасы  аркылуу уруксат менен өткөрүүнүн тартибин иштеп чыгууга  катышат  жанасакталышын уюштурат;     -  экспорттук  контролду, стратегиялык жана өтө керектүү  башка  сырьелордужана  материалдарды, ошондой эле маданий баалуулуктарды алып  чыгууга  контролдууюштурууга катышат;     -   өзүнүн  компетенциясынын  чегинде  валюталык  контролду  ишке  ашыруунууюштурат;     - Кыргыз Республикасынын бажы органдарынын мамлекеттик коопсуздукту коргоо,коомдук  тартипти, жарандардын өмүрүн жана саламаттыгын, табигый  айлана-чөйрөнүсактоо,  Кыргыз  Республикасынын аймагына товарларды алып келүүдө  ата  мекендиккеректөөчүлөрдүн  кызыкчылыгын коргоо боюнча чараларды ишке ашырууга  катышуусункамсыздайт;     - контрабандага жана бажы ишинин чөйрөсүндөгү башка кылмыштарга каршы күрөшжүргүзүүдө өзгөчө укуктарга ээ;     -  бажы  органдары  тергөөчү  иштер боюнча  Кыргыз  Республикасынын  мыйзамактыларына  ылайык  бажы органдарынын тергөө функциялары аткарылышына  уюштуруу,камсыздоо жана контролдоо боюнча өзгөчө укуктарга ээ;     -  бажы ишинин чөйрөсүндө кылмыш жасоого даярданып жаткан же кылмыш жасаганадамдарды аныктоо максатында оперативдик-иликтөө иштерин жүзөгө ашырат;     -  Кыргыз  Республикасынын  бажы  органдарынын  нормалдуу  иштерине  жолтооболуучу  эреже  бузууларга  жана администрациялык укук  бузууларга  каршы  күрөшжүргүзүүнү уюштурат;     -  Кыргыз  Республикасынын  бажы чеги аркылуу  бањгизат  каражаттарын  жанапсихикаха  зыян  келтирүүчү заттарды, мыйзамсыз алып өтүүгө  бөгөт  коюу  боюнчачараларды өзүнүн компетенциясынын чегинде уюштурат жана ишке ашырат;     -  кызыктар  органдар менен бирдикте Кыргыз Республикасынын  бажы  чегарасыаркылуу  бањги каражаттарды жана псизикага зыян келтирүүчү заттарды, куралдарды,ок-дарыларды, Кыргыз Республикасынын жана чет јлкөлөрдүн көркөмдүк, тарыхый жанаархеологиялык  табериктерин,  интеллектуалдык  менчик  объектилерин,  жок  болуукоркунучунда   турган   жаныбарлардын  жана  өсүмдүктөрдүн   түрлөрүн,   алардынбөлүктөрүн  жана  дериваттарын, башка товарларды мыйзамсыз  жүгүртүүнү  токтотуубоюнча чаралардын системин иштеп чыгат жана ишке ашырат;     -  өзүнүн компетенциясынын чегинде Кыргыз Республикасынын бажы органдарынынэл аралык терроризмге каршы күрөшүүгө көмөктөшүүсүн камсыз кылат;-  Кыргыз  Республикасынын  бажы  органдарынын кызмат  адамдары  тарабынан  бажыиштеринин чөйрөсүндө контрабанда жана башка кылмыштар боюнча иштерди жүргүзүүдө,оперативдүү-издөө  иштерин  жүзөгө ашырууда, бажы эрежелерин  бузгандык  жөнүндөиштерде  жана аларды кароодо, Кыргыз Республикасынын бажы органдарынын нормалдууиштерине жолтоо болгон администрациялык укук бузуулар жөнүндө иштерди жүргүзүүдөмыйзамдын сакталышына контролду ишке ашырат;     - тышкы сооданын бажы статистикасын жана Кыргыз Республикасынын атайын бажыстатистикасын жүргүзөт;     -  Кыргыз  Республикасынын  Президентине,  Кыргыз  Республикасынын  ЖогоркуКењешине, Кыргыз Республикасынын Өкмјтүнө жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарыменен аныкталуучу башка органдарга бажы статистикасынын маальматтарын жана  бажымаселеси боюнча башка маалыматтарды белгиленген тартипте берет;     -  тышкы  сооданын бажы статистикасынын маалыматтарын эл аралык  практикадакабыл алынган форма боюнча расмий жарыялоону ишке ашырат;     - тышкы экономикалык иштин товардык номенклатурасын жүргүзүүнү, ошондой элеаны  иштеп  чыгуу,  өзгөртүү  жана толуктоо жөнүндө  сунуштарды  даярдоо  боюнчаиштерди уюштурат;     -  бажы  иштерин жүзөгө ашырууда жарандардын жана уюмдардын укуктары  мененкызыкчылыктарын коргоо чараларын көрөт, Кыргыз Республикасынын бажы органдарынынжана  анын  кызмат  адамдарынын чечимдерине, аракеттерине  жана  аракетсиздигинедаттанууга жарандардын жана уюмдардын укуктарын ишке ашыруу үчүн шарт түзөт;     -  жарандардын  даттанууларын жана кайрылууларын  өз  убагында  жана  толуккаралышын камсыз кылат, жарандардын жана уюмдардын укуктарын     -   Кыргыз    Республикасында  бажы  ишин  өнүктүрүү  боюнча   иш-чаралардыкаржылайт,   МБКнин  Өнүктүрүү  жана  материалдык  сыйлоо  фондун  жана   КыргызРеспубликасынын  мыйзамдарында  каралган башка булактарды  белгиленген  тартиптебашкарат жана тескейт;     -  бажы  органдарынын материалдык-техникалык жана социалдык  базасын  түзөтжана өнүктүрөт;     -   бажы   органдарынын   кызмат  адамдарын  жана  ведомстволук   уюмдардынкызматкерлерин  укуктук  жана социалдык жактан коргоо  чараларын  ишке  ашыруугакөмөк көрсөтөт;     -  Кыргыз Республикасынын Бажы кодексинде аныкталган акы төлөмө кызматтарды(иштерди) кјрсөтөт;     -  бажы кызматынын системасында дене тарбия даярдыгы, мелдештер боюнча  иш-чараларды пландаштырат жана уюштурат;     -  Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдары менен жүктөлгөн  башка  функциялардыаткарат.                                        IV. Негизги укуктары          8. МБК өзүнө жүктөлгөн милдеттерди аткаруу үчүн Кыргыз Республикасынын Бажыкодексине  жана  Кыргыз  Республикасынын башка  нормативдик  укуктук  актыларынаылайык төмөнкүлөргө укуктуу:     -  Кыргыз  Республикасынын Бажы кодексинде жана бажы иши боюнча  эл  аралыкмакулдашууларда  каралган бөлүгүндө бажылык тариздөөнү, бажы жол-жоболорун  жанабажы режимдерин укуктук жөнгө салуунун өзгөчөлүктөрүн аныктоого;     -   мамлекеттик  органдардан,  анын  ичинде  аткаруу  бийлигинин  борбордукорганынан, аткаруу бийлигинин органынан, Кыргыз Республикасынын субъектилеринен,мекемелерден жана баш ийүүсүнүн түрүнө карабастан ишканалардан, мекемелерден  жанауюмдардан,  ошондой  эле  кызмат  адамдарынан  жана  жарандардан  ага  жүктөлгөнмилдеттерди  жана  функцияларды  аткаруу үчүн зарыл  болгон  документтерди  жанамаалыматтарды суроого жана алууга;     -   бажы   органдарынын  иштерин  уюштурууда  (бажы  объектилерин  куралдуукүзөтүүдө,   кызматкерлерге   сабак  өтүүдө   жана   башка   учурларда)   КыргызРеспубликасынын  укук коргоо органдарынын жана Куралдуу Күчтөрүнүн  колдонуудагынормативдик актыларын колдонууга;     - продукциянын (кызматтардын, иштердин) мамлекеттик заказчысынын функциясынбелгиленген тартипте аткарууга;     -  бажы  ишинин  маселелери  боюнча  консультациялык,  координациялык  жанаэксперттик  кењештерди, убактылуу чыгармачыл жамааттарды жана  жумушчу  топтордутүзүүгө;     -  бажы  саясатынын жана бажы ишинин маселелерин чечүү үчүн чет  элдиктердикошкондо  илимий  мекемелерди,  илимпоздорду жана адистерди  келишимдик  негиздетартууга;     - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын чегинле алгачкы текшерүү жана тергөөиштерин жүргүзүүгө;     -  МБКнын  борбордук  аппаратынын структурасын жана  штаттык  расписаниесинКыргыз Республикасынын Премьер-министринин бекитүүсүнј киргизет;бажы     органдарынын     начальниктерин,    МБКнин    борбордук     аппаратынынбашкармалыктарынын  начальниктерин жана алардын  орун  басарларын,  бөлүмдөрүнүнначальниктерин,  МБКнин  борбордук аппаратынын кызматкерлерин,  баш  ийген  бажыоргандарынын жана бөлүмдөрүнүн кызматкерлерин кызматка дайындайт жана бошотот;     -  ыкчам  издөө  ишмердүүлүгүнөн, бажы жагынан жол-жоболоштуруу  жана  бажыконтролу   процессинен,   бажы  тарифтик  жана   тарифтик   эмес   жөнгө   салууишмердүүлүгүнөн тышкары, катардагы жана кенже башкаруучу курамдагы  кызматтарга,бекитилген  штаттык  сандын  20  % ашпаган чегинде  жана  МБКнын  бажы  кызматынөнүктүрүү  Фондунун эсебинен каржыланган, контракттык негизде бажы  органдарынынишмердүүлүгүн камсыз кылган маселелер менен алектенген жумушчуларды дайындайт;     - баш ийген бажы органдарынын уюштуруучулук, кадрлык, финансылык жана башкамаселелерди өз алдынча чечүү боюнча укуктарын белгилейт;     -  МБКнин  компетенциясынын чегинде нормативдик укуктук актыларга кол  коет(бекитет) жана алардын аткарылышын текшерүүнү уюштурат;     - белгиленген штаттык сандын чегинде төмөнкүлөрдү бекитет:     а)   ведомствого   караштуу   бажы  органдарынын   штаттык   расписаниесин,структурасын жана алар жөнүндө жоболорду;     б) МБКнин борбордук аппаратынын жана ведомствого караштуу бажы органдарынынкирешелеринин жана чыгымдарынын сметаларын;     -   кызматтык   имараттарды,  дарылоо-ден-соолукту  чыњдоо  жана   спорттукобъекттерди  куруу  менен  бирге  МБКнын материалдык-техникалык  жана  социалдыкбазасын өнүктүрүүгө жана бекемдөөгө кете турган каржылоону аныктайт;     -  бажы  органдарынын  кызмат адамдарына атайын  наамдарды  өзүнүн  ыйгарымукугунун чегинде ыйгарат, бажы органдарынын кызмат адамдарына жогорку башкаруучукурамдын  атайын  наамдарын  ыйгаруу жөнүндө сунуштарды  Кыргыз  РеспубликасынынПремьер-министрине белгиленген тартипте киргизет;     -   белгиленген  тартипте  ведомстволук  сыйлыктарын  уюштурат  жана   бажыоргандарынын  кызматкерлерин жана жумушчуларын, эл  аралык  уюмдардын  жана  четмамлекеттердин бажы органдарынын өкүлдөрүн алар менен сыйлайт;     -  МБКнын  ведомстволук  сыйлыктары  менен  бажы  органдарынын  жана  башкаведомствого караштуу бөлүмдөрүнүн кызматкерлерин жана жумушчуларын сыйлайт;     - өзгөчө айырмаланган кызматкерлерге Кыргыз Республикасынын ардак наамдарыныйгарууга жана мамлекеттик сыйлыктары менен сыйлоого белгиленген тартипте  сунушкиргизет;     -  бажы  органдарынын кызматкерлерине, баш ийген бөлүмдјрүнүн жетекчилеринежана кызматчыларына карата Кыргыз Республикасынын     -   бажы   кылмыштары  боюнча  баштапкы  текшерүү  жүргүзүүгө  жана  КыргызРеспубликасынын  мыйзамдарында  аныкталган компетенциянын  чегинде  оперативдик-издөө иштерин жүзөгө ашырууга;     -  өзүнүн  ыйгарым  укуктарынын чегинде Кыргыз Республикасынын  мамлекеттикоргандары жана уюмдары, ошондой эле кызмат адамдары жана жарандары менен  КыргызРеспубликасында да, анын чегинен сыртта да биргелешип иштөөгө;     -  бажы органынын кызматкерлеринин арасынан жогорку окуу жайларына окутуучукатары жиберүүгө;     -  байланыштын  жана маалыматтарды берүүнүн ведомстволук  системаларына  ээболууга;     -  баш  ийген  бажы органдарынын жана бөлүмдөрүнүн жетекчилерин дайындоого,алардын адистик жана финансылык-чарбалык иштерин контролдоого;     -  Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарында  каралган  башка  укуктарды  ишкеашырууга;     9.  МБК  ведомствого  караштуу башка уюмдардын  бажы  органдарынын  иштеринжетектейт;     10.   МБК   бажы   иши  боюнча  Кыргыз  Республикасынын  бүткүл   аймагандаколдонулуучу нормативдик актыларды өзүнүн компетенциясынын чегинде чыгарат.     11.  МБК бажы мыйзамдарынын чөйрөсүндө МБК тарабынан бекитилген нормативдикактылар  боюнча  жана  бажы  ишинин чөйрөсүндө аларды колдонуу  тартиби  жөнүндөтүшүндүрмөлөрдү берет.                                 V. Иштерди уюштуруу      12. МБКны Төрага башкарат.          МБКнын  Төрагасы кызматка Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин сунушубоюнча Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан дайындалат жана бошотулат.     МБКнын  Төрагасынын  эки, анын ичинде бир биринчи орун басары  жана  КыргызРеспубликасынын  бажы кызматынын Россия Федерациясынын бажы  кызматындагы  өкүлүболот,  алар  кызматка  МБКнын Төрагасынын сунушу боюнча Кыргыз  РеспубликасынынПремьер-министри тарабынан дайындалат жана бошотулат.     МБКнын Төрагасы:     -  МБКнын,  баш  ийген  бажы  органдарынын жана башка  бөлүмдөрдүн  иштеринбирдиктүү жетекчилик принцибинде башкарат;     -  МБКга  жүктөлгөн  милдеттердин жана функциялардын аткарылышы  үчүн  жекежоопкерчилик тартат;     -  МБКнын  атынан чыгат жана анын Кыргыз Республикасынын башка  мамлекеттикоргандары менен өз ара байланышта иштешүүсүн камсыз кылат;     -  Төраганын орун басарларынын арасында милдеттерди бөлүштүрөт жана алардынжоопкерчиликтеринин чегин белгилейт;     -  бажы  органдарынын  Дисциплинардык уставында  аныкталган  дисциплинардыктаасир этүү чараларын толук көлөмдө колдонот;     -  МБКнын,  баш ийген бажы органдарынын жана бөлүмдөрүнүн кызмат  адамдарынаттестациядан   өткөрүү   мөөнөтүн   белгилейт   жана   Кыргыз   Республикасынынмыйзамдарына ылайык аны өткөрүү тартибин аныктайт;     -  МБКнин,  баш  ийген  бажы органдарынын жана бөлүмдөрүнүн  өздүк  курамынмаксатка ылайык колдонуу үчүн кадрларды ротациялайт;     -  МБКнин,  баш ийген бажы органдарынын жана бөлүмдөрүнүн кызмат адамдарын,ошондой  эле  тейлөөчү персоналдын кызматкерлерин мыйзамда белгиленген  тартиптежумушка алат жана бошотот;     -  Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка  функцияларды  аткаратжана укуктарды колдонот.     13.   МБКнын  Төрагасынын  орун  басарлары,  Кыргыз  Республикасынын   бажыкызматынын  Россия Федерациясынын бажы кызматындагы өкүлү, борбордук  аппараттынбашкармалыктарынын  жана  бөлүмдөрүнүн  начальниктери,  бажы  органдарынын  жанаведомствого  караштуу бөлүмдөрдүн жетекчилери МБКнын Төрагасынын  буйругу  мененбекитилген  кызматтык нускамаларда аныкталган укуктарды алышат жана  милдеттердиаткарышат;     14.  МБКда  курамы  8  кишиден  турган коллегия  түзүлөт:  МБКнын  Төрагасы(коллегиянын  төрагасы), Төраганын орун басарлары, Кыргыз  Республикасынын  бажыкызматына   караштуу  Россия  Федерациясынын  бажы  кызматынын   өкүлү,   КыргызРеспубликасынын  Өкмөтүнүн  Аппаратынын өкүлү,  Кыргыз  Республикасынын  Финансыминистрлигинин  өкүлү,  Кыргыз Республикасынын экономикалык  өнүгүү  жана  соодаминистрлигинин  өкүлү,  ошондой  эле  МБКнын  борбордук  аппаратынын  жана  бажыоргандарынын структуралык бөлүмдөрүнүн жетекчилери.     МБКнын   Төрагасы   жана  анын  орун  басарлары  коллегиянын   мүчөлүлүгүнөкызматтары боюнча кирет.     МБКнын  коллегия мүчөлөрү Кыргыз Республикасынын Премьер-министри тарабынанбекитилет.     Коллегия кварталына бир жолу өткөрүлүүчү жыйындарында бажы ишин өркүндөтүү,бажы  мекемелерин  жетектөө, аткарууну текшерүү, кадрларды тандоо,  жайгаштыруу,окутуу жана тарбиялоо, бажылык контролду уюштуруу, бажылык укук бузууларга каршыкүрөшүү  жана  укук  бузгандык  үчүн  жоопко тартуу,  бажылык  төлөмдөрдү  алуу,нормативдик  актылардын  жана башка документтердин  долбоорлорун  даярдоо,  бажыиштери  жаатында  чет өлкөлөр менен кызматташууну кењейтүү маселелерин,  ошондойэле МБКнин компетенциясына кирген башка маанилүү маселелерди карайт, ошондой элеМБКнын  борбордук  аппаратынын  түзүмдүк бөлүмдөрүнүн,  бажы  органдарынын  жанаведомствого караштуу бөлүмдөрдүн жетекчилеринин отчетторун угат.     Коллегиянын   кезексиз  жыйыны  МБКнин  Төраганын  чечими  боюнча   каралчумаселелердин актуалдуулугуна жараша өткөрүлөт.     Коллегиянын чечими жөнөкөй көпчүлүк добуш менен кабыл алынат. Добуштар  тењболуп  калганда  төрагалык кылуучу добуш берген чечим кабыл алынат.  Коллегиянынчечими МБКнын Төрагасынын буйругу менен таризделет.          МБКнин  коллегиясынын ишинин укуктук негизи Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин буйругу менен бекитилчү Коллегия жөнүндө жобо менен жөнгө салынат.     15.  МБКде бажы саясаты боюнча консультациялык кењеш иштейт. Кењештин  жекекурамын жана ал жөнүндөгү жобону МБКнын Төрагасы бекитет.