Сравнение редакций

Мурунку07.05.2008

Кыргыз Республикасынын Президентинин

2007-жылдын 20-августундагы

№ 369 жарлыгы менен

бекитилген

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында

гендердик теңдештикке жетишүү боюнча

УЛУТТУК ИШ-АРАКЕТТЕР ПЛАНЫ

(Кыргыз Республикасынын Президентинин

2008-жылдын 7-майындагы ПЖ № 158 Жарлыгынын

редакциясына ылайык)

Кыскартуулардын тизмеси

I. Киришүү

II. 2002-2006-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планын аткаруунун негизги натыйжалары

III. 2002-2006-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планын турмушка ашыруудагы тоскоолдуктар

IV. Стратегиялык артыкчылыктар, саясат чаралары жана аларды турмушка ашыруу жолдору

V. 2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планын турмушка ашыруунун, мониторингинин жана баа берүүнүн механизми

VI. Глоссарий 2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планынын иш-чараларынын матрицасы

Кыскартуулардын тизмеси

┌────────────────┬────────────────────────────────────────────────────┐

│АБР │Азия өнүктүрүү банкы │

├────────────────┼────────────────────────────────────────────────────┤

│МКА │Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кызмат иштери │

│ │боюнча улуттук агенттиги │

│КР ПА │Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясы│

│БАК │Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу │

│ │Башкаруу академиясы │

│ДБ │Дүйнөлүк банк │

│ИДП │Ички дүң продукт │

│ВИЧ │Адамдын иммуножетишсиздигинин вирусу │

│УКА │Убактылуу кайтаруу ордери │

│КР ВПМ │Кыргыз Республикасынын вице-премьер-министри │

│ИММА(1) │Интеллектуалдык менчик боюнча мамлекеттик агенттик │

│ДТСЖБМА │Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Дене тарбия│

│ │жана спорт, жаштардын иштери жана балдарды коргоо │

│ │боюнча мамлекеттик агенттик │

│МИМК │Кыргыз Республикаcынын Миграция жана ишке орноштуруу│

│ │боюнча мамлекеттик комитети │

│ЖАК │Жарандык коом │

│ГЫ │Гендердик ыкма │

│КР МПК │Кыргыз Реcпубликасынын Мамлекеттик патент кызматы │

│КР МК │Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик катчысы │

│ӨКТ │Өзалдынча колдоо тобу │

│КР МТРК │Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик телерадио берүү │

│ │компаниясы │

│СКМГФ │СПИДге, кургак учукка жана малярияга каршы күрөшүү │

│ │боюнча глобалдык фонд │

│ГЭ │Гендердик экспертиза │

│КР ЖК │Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши │

│СТЫ │Сергек турмуш ыңгайы │

│ЖЖБИ │Жыныстык жол менен берилүүчү инфекциялар │

│ГФӨИ │Гендердик факторду эске алуу менен өнүктүрүү индекси│

│АӨИ │Адамды өнүктүрүү индекси │

│КБА │Кыргыз билим берүү академиясы │

│КАРИБ │Кыргыз адам репродукциясынын илимий борбору │

│КР КОР │Кыргыз Республикасынын 2010-жылга чейин өнүгүүсүнүн │

│ │комплекстүү негиздери │

│КР ПАУК │Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Адам │

│ │укугу боюнча комиссия │

│КР │Кыргыз Республикасы │

│КБ │Кризистик борборлор │

│КР ИИМ │Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги │

│ЖМА │Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар │

│КР СМ │Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо │

│ │министрлиги │

│КР ТИМ │Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги │

│КР МММ │Кыргыз Республикасынын Маданият жана маалымат │

│ │министрлиги │

│ЭУ │Эларалык уюм │

│КР БИМ │Кыргыз Реcпубликасынын Билим берүү жана илим │

│ │министрлиги │

│ЭЭУ │Эларалык эмгек уюму │

│КР ЭСӨМ │Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүгүү │

│ │министрлиги │

│КР ФМ │Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги │

│КР ЭӨСМ │Кыргыз Республикасынын Экономикалык өнүгүү жана │

│ │соода министрлиги │

│КР ЮМ │Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги │

│ЖӨБУА │Кыргыз Республикасынын Жергиликтүү өзалдынча │

│ │башкаруу иштери боюнча улуттук агенттиги │

│ЧУА │Ченемдик укуктук актылар │

│УИП │Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү│

│ │боюнча Улуттук иш-аракеттер планы │

│НПО │Өкмөттүк эмес уюм │

│КР УСК │Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети │

│КРПкарАҮМГ │Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу │

│ӨбоюнчаУК │Аялдардын, үйбүлөнүн маселелери жана гендердик │

│ │өнүктүрүү боюнча улуттук кеңеш │

│НССБ │2003-2005-жылдары кедейликти кыскартуунун улуттук │

│ │стратегиясы │

│ОБСЕ │Европадагы коопсуздук жана кызматташтык боюнча уюм │

│ГМЖ │Мамлекеттик башкаруу жана жергиликтүү өзалдынча │

│ │башкаруу органдарындагы гендердик маселелер боюнча │

│ │жооптуулар │

│МБО │Мамлекеттик башкаруу органдары │

│БҮБ │Бардыгы үчүн билим │

│КБ │Кадрлар бөлүмү │

│МГИБ │Медициналык-генетикалык изилдөө бөлүмү │

│ММК │Милдеттүү медициналык камсыздандыруу │

│ЖӨБО │Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары │

│ООН │Бириккен Улуттар Уюму │

│КРӨ │Кыргыз Республикасынын Өкмөтү │

│КРӨТ │Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому │

│ИПП │Иш-аракеттердин Пекин платформасы │

│АКК │Аялдардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү көрсөткүчү │

│ПРООН │Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы │

│КТБ │Кесиптик-техникалык билим │

│ПТУ │Кесиптик-техникалык окуу жайы │

│СКРД │"Кыргыз Республикасынын иш берүүчүлөр │

│ │конфедерациясы" союзу │

│ЖМК │Жалпыга маалымдоо каражаттары │

│СПИД │Иммуножетишсиздигин жугузуунун синдрому │

│ПАӨ │Кыргыз Республикасынын Президентинин Кыргыз │

│ │Республикасынын Жогорку Кеңешиндеги гендердик │

│ │өнүктүрүү маселелери боюнча атайын өкүлү │

│ПНЖК │Перинаталдык жардамдын натыйжалуулугун жогорулатууга│

│ │көмөктөшүү │

│ӨӨС │2007-2010-жылдары өлкөнү өнүктүрүү стратегиясы │

│КРСФ │Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду │

│АКШ │Америка Кошмо Штаттары │

│КР ПЖ │Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы │

│ММКФ │Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фонду │

│ККФ │Кыргызстандын кесиптик бирликтер федерациясы │

│СКФ │"Сорос-Кыргызстан" фонду │

│БАКБ │Борбордук Азиянын жана Казакстан Республикасынын │

│ │билим боюнча форуму │

│ШРӨБК │Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум │

│ │өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы │

│"Эл-Пикир" │"Эл-Пикир" коомдук пикирди иликтөө жана болжолдоо │

│КПИжББ │борбору │

│МӨМ │Миңжылдыктын өнүктүрүү максаттары │

│ЮНЕСКО │Бириккен Улуттар Уюмунун билим, илим жана маданиятты│

│ │өнүктүрүү фонду │

│ЮНИСЕФ │Бириккен Улуттар Уюмунун Балдар фонду │

│ЮНИФЕМ │Бириккен Улуттар Уюмунун Аялдар фонду │

│ЮНФПА │Бириккен Улуттар Уюмунун Калк фонду │

│СЕDАW │Аялдарга карата кысымга алуунун бардык формаларын │

│ │жоюу жөнүндө конвенция │

│DOTS │Кургак учукту көбүнесе амбулаториялык шарттарда │

│ │химия терапиясынан өткөрүүнүн кыска мөөнөттүү │

│ │курстары (Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун │

│ │стратегиясы) │

└────────────────┴────────────────────────────────────────────────────┘

I. Киришүү

Кыргыз Республикасын өнүктүрүү процесси 2007-2010-жылдары өлкөнү өнүктүрүү стратегиясы деп адамды туруктуу өнүктүрүү, башкача айтканда, чордону жана түпкү максаты адам болуп саналган өнүктүрүү өңүтү аркылуу комплекстүү каралат. Мындай өнүгүү кедейликтен арылууга, жарандардын турмуш деңгээлин жана сапатын жакшыртууга, жашоо жана денсоолук үчүн жагымдуу курчап турган чөйрөгө, коомду интеграциялоого, элдин маданий жана адептик дөөлөттөрүн сактоого жана арттырууга, жарандык укуктарды коргоого жана гендердик теңдештикке жетишүүгө, натыйжалуу демократиялык башкарууга багытталган.

Кыргыз Республикасы 1995-жылы Пекинде болуп өткөн аялдардын абалы боюнча ООНдун Дүйнөлүк төртүнчү конференциясында кабыл алынган, гендердик теңдештикти жана тең укуктуулукту камсыз кылууда өлкө өзүнүн саясатын турмушка ашырышы үчүн базалык документ жана негиз болуп калган, иш-аракеттердин платформасына (ИПП) кошулган учурдан тартып өз стратегиясын иштеп чыгууну жана аны турмушка ашырууну камтыган системалык негизде гендердик маселелерди чечүү жагынан иш жүргүзө баштады.

Гендердик теңдештикке жетишүүгө багытталган адистештирилген улуттук программаларды: "Аялзат" Улуттук программасын (1996-2000-жылдар) жана Кыргыз Республикасынын Президентинин 2002-жылдын 2-мартындагы № 52 Указы менен бекитилген 2002-2006-жылдагы Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планын кабыл алуу өлкө гендердик проблемаларды чечүүнү жактай тургандыгынын ырастоосу болуп саналат.

Биринчи этапта (1996-2000-жылдар) ИППнын багыттарына негизделген жана аялдардын абалын жакшыртууга бурулган "Аялзат" Улуттук программасын турмушка ашыруунун жүрүшүндө гендердик саясатты институтташтыруунун негиздери түзүлгөн. Программаны турмушка ашырууга чыгымдар биринчи жолу мамлекеттик бюджетке киргизилди, аны аткаруу үчүн жоопкерчилик министрликтерге, ведомстволорго, жергиликтүү мамлекеттик администрацияларга жана өзалдынча башкаруу органдарына жүктөлдү, парламентте жана өкмөттө аялдардын өкүлчүлүгүнүн деңгээли өстү.

Гендердик теңдештик саясатын калыптандырууга багытталган 2002-2006-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планы өлкөнүн гендердик күн тартибин турмушка ашыруунун экинчи этабы болуп калды. Аны турмушка ашыруу учурунда келип чыккан негизги натыйжалар жана тоскоолдуктар бул документтин тиешелүү бөлүмдөрүндө баяндалган.

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча УИП мамлекеттик гендердик саясатты, анын максаттарын, милдеттерин жана принциптерин, 2007-2010-жылдары өлкөнү өнүктүрүү стратегиясынын алкагындагы багыттарды жана артыкчылыктарды аныктаган негиздүү документ болуп саналат. УИП бийликтин мыйзам чыгаруучу жана аткаруу бутактарынын мамлекеттик органдарынын жарандык коомдун бардык түзүмдөрү менен, атап айтканда, өкмөттүк эмес уюмдар менен күч-аракеттерин координациялоону камсыз кылат, алардын иши социалдык программаларды турмушка ашыруу, жыныстык белгиси боюнча кысымга алууга жол бербөө, адамдын жана үйбүлөнүн укуктарын, эң жогорку адамдык дөөлөттөр катары энени, атаны жана баланы коргоо менен байланышкан.

УИП дүйнөлүк шериктештик аныктаган эларалык критерийлерге жана ченемдерге: Адам укугунун жалпы декларациясына, Аялдардын саясий укуктары жөнүндө конвенцияга, Аялдарга карата кысымга алуунун бардык формаларын жоюу жөнүндө конвенцияга, ЭЭУнун конвенцияларына, Европалык социалдык хартияга, Пекин декларациясына жана Иш-аракеттер платформасына, ООНдун Коопсуздук Кеңешинин № 1325 резолюциясына, Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана башка ченемдик укуктук актыларга негизделет.

Иш-аракеттердин ушул Планын иштеп чыгуунун актуалдуулугу мурдагы УИПнын алкагында гендердик теңдештикти камсыз кылуу боюнча реформаларды алга илгерилетүүдө жетишилген айрым ийгиликтерге карабастан, бир катар проблемалар чечилбеген бойдон калгандыгы жана бардык таламдаш жактар тарабынан жаңы күч-аракеттерди жумшоону талап кылгандыгы менен шартталган.

Жаңы УИПны иштеп чыгуу - Кыргыз Республикасынын дүйнөлүк шериктештикке ийгиликтүү интеграциялоонун принциптүү шарттарынын бири, анткени, бүткүл дүйнөдө коомдун өнүгүшүнүн даражасы гендердик теңдештик жана жыныстык белгиси боюнча кодулоонун ачыктан-ачык гана эмес, ошондой эле көмүскө формаларын таасирдүү жоюу сыяктуу көрсөткүчтөр менен аныкталат. Мында мыйзам чыгаруу жана аткаруу бийлик органдарындагы аялдардын өкүлчүлүгүнүн деңгээлине карата талаптар жогорулайт, социалдык жактан маанилүү пландарды жана долбоорлорду гендердик экспертизалоонун ролу өсөт.

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча УИП өнүгүүнүн туруктуу чөйрөсүн, экономикалык өсүштү, коррупцияга каршы күрөштү жана адамды туруктуу өнүктүрүүнү камсыз кылууга багытталган өлкөлүк башкы программаларды толуктаган жана байыткан программа болуп саналат.

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча УИП аны турмушка ашыруунун ар кандай катышуучуларын, анын ичинде түздөн-түз аткаруучуларды - мамлекеттик гендердик саясатты турмушка ашыруу үчүн жооптуу түзүмдөрдү жана адамдарды - мамлекеттик башкаруу жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрүн, ошондой эле өкмөттүк эмес жана эларалык уюмдардан УИПны турмушка ашыруу боюнча өнөктөрдү тартуу аркылуу катышуу жана өзара аракеттенүү принциптеринде иштелип чыккан. Документ таламдаш мамлекеттик органдар жана коомдук уюмдар, эларалык институттар менен макулдашылган. Алынган сын-пикирлер жана сунуштар биротоло версияны жеткире иштеп чыгуу учурунда эсепке алынат.

II. 2002-2006-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планын аткаруунун негизги натыйжалары

УИПны турмушка ашыруунун негизги жыйынтыктары региондук жана эксперттик "тегерек столдордун" жыйналыштарынын циклинин жүрүшүндө талкууланды жана "2002-2006-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2002-жылдын 2-мартындагы № 52 Указын турмушка ашырууга баа берүү долбоорлорун жана 2007-2010-жылдары гендердик теңдештикке жетишүү боюнча жаңы программалык документти талкуулоо боюнча Улуттук конференцияда чыгарылды. Жогоруда аталган иш-чаралардын жүрүшүндө төмөнкүдөй жетишкендиктер жана оң өзгөрүүлөр белгиленди:

2.1. Гендердик теңдештикке жетишүү боюнча институттук механизмди

өркүндөтүү

УИПны турмушка ашыруу мезгилинин ичинде Кыргызстанда гендердик теңдештикке жетишүү боюнча мамлекеттик механизм олуттуу оң өзгөрүүлөргө дуушар болду. Мамлекеттик гендердик саясатты турмушка ашырууну Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Аялдардын, үйбүлөнүн маселелери жана гендердик өнүктүрүү боюнча улуттук кеңеш Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик катчысынын төрагалыгы астында камсыз кылды. "Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Аялдардын, үйбүлөнүн маселелери жана гендердик өнүктүрүү боюнча улуттук кеңештин Жобосун жана анын курамын бекитүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 13-февралындагы № 64 Жарлыгы менен Улуттук кеңештин статусу жогорулатылды, ал эми ыйгарым укуктар жана курам анын курамына Кыргыз Республикасынын Өкмөт мүчөлөрүн киргизүү жана жарандык коомдун өкүлдөрүнүн үлүшүн көбөйтүү аркылуу кеңейтилди. Ишти координациялоону Улуттук кеңештин жумушчу органы - Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясынын түзүмдүк бөлүмү болуп саналган Аялдардын, үйбүлөнүн маселелери жана гендердик өнүктүрүү боюнча улуттук кеңеш жүзөгө ашырып турду.

Кыргыз Республикасынын Президенти аялдар НПОлорунун демилгесин колдоду жана Парламентте аялдардын жоктугун компенсациялаган чара катарында "Кыргыз Республикасынын Президентинин айрым чечимдерине толуктоолорду жана өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" 2005-жылдын 21-июнундагы № 245 Жарлык менен Кыргыз Республикасынын Президентинин Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешиндеги гендердик өнүктүрүү маселелери боюнча атайын өкүлүнүн кызматы уюштурулду.

2002-жылдан тартып 2006-жылга чейинки мезгилде КРда гендердик өнүктүрүүнүн институттук механизмдерин чыңдоо аялдар менен эркектердин теңдештигин камсыз кылган ченемдик-укуктук базаны түзүүгө негизделди. Эларалык документтерди андан ары ратификациялоо боюнча иш жүргүзүлдү. Атап айтканда, "2000-жылдын 15-ноябрындагы ООНдун трансулуттук уюмдашкан кылмыштуулукка каршы Конвенциясын, 2000-жылдын 15-декабрындагы адамдарды, өзгөчө аялдар менен балдарды сатуунун алдын алуу жана болтурбоо жана ал үчүн жаза берүү жөнүндө Протоколду, ООНдун трансулуттук уюмдашкан кылмыштуулукка каршы кошумча Конвенциясын жана ООНдун трансулуттук уюмдашкан кылмыштуулукка каршы Конвенциясын толуктоочу 2000-жылдын 15-декабрындагы мигранттарды кургак жер, деңиз жана аба менен мыйзамсыз алып келүүгө каршы Протоколду Кыргыз Республикасынын ратификациялоосу тууралу" КРнын 2003-жылдын 15-апрелиндеги № 74; "Кыргыз Республикасынын 2000-жылдын 18-декабрындагы бардык эмгекчи-мигранттардын жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн укуктарын коргоо жөнүндө Эл аралык конвенцияга кошулуусу тууралу" 2003-жылдын 15-апрелиндеги № 80 мыйзамдары кабыл алынды.

"Турмушка чыккан аялдын жарандыгы жөнүндө" Конвенцияга ылайык келтирүү үчүн "Жарандык жөнүндө" КР Мыйзамына, "Никеге турууга макулдук жөнүндө" Конвенцияга ылайык келтирүү үчүн КР Үйбүлөлүк кодексине, ЭЭУнун конвенцияларына ылайык келтирүү үчүн КР Эмгек кодексине эларалык милдеттенмелерди эске алган өзгөртүүлөр киргизилди.

"Гендердик теңдештикти камсыз кылуунун мамлекеттик кепилдиктеринин негиздери жөнүндө" 2003-жылдын 12-мартындагы № 60 жана "Үйбүлөдөгү зомбулуктан социалдык-укуктук коргоо жөнүндө" 2003-жылдын 25-мартындагы № 62 мыйзамдарды кабыл алуу мыйзамдарды өркүндөтүү боюнча маанилүү кадам болуп калды.

УИПны турмушка ашыруу мезгилинде гендердик бөлүмдөр, иш-чаралар жана индикаторлор 2010-жылга чейинки КР КОР, 2003-2005-жылдарга НССБ, 2007-2010-жылдарга ӨӨС сыяктуу мамлекеттик программалардын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2002-жылдын 2-августундагы № 513 токтому менен бекитилген 2002-2010-жылдардагы мезгилге "Адам укуктары" Улуттук программасынын; Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 17-августундагы № 591 токтому менен бекитилген 2010-жылга чейин КРнын калкын иш менен камсыз кылуу Улуттук саясатынын; Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2002-жылдын 30-июнундагы № 504 токтому менен бекитилген 2002-2015-жылдары бардык үчүн билим Улуттук иш-аракеттер планынын; 2007-2011-жылдары Кыргыз Республикасында жашы жетелектердин эмгегинин эң начар формаларын жоюу боюнча социалдык өнөктөрдүн Мамлекеттик иш-аракеттер программасынын долбоорунун жана башкалардын тексттик жана матрицалык бөлүктөрүнө киргизилди.

1998, 2002 - жана 2006-жылдары Кыргызстан ООНдун СЕDАW боюнча комитетине Аялдарга карата кысымга алуунун бардык формаларын жоюу жөнүндө конвенцияны аткаруу тууралу баштапкы, экинчи жана үчүнчү мезгилдүү докладдарды сунуш кылды. Мында баштапкы доклад - ООНдун жогоруда аталган Комитетинин 20-сессиясында 1999-жылы, экинчи доклад 30-сессияда 2004-жылы каралган. 2004-жылы НПО Кеңеши ООНдун Комитетине СЕDАW аткаруу боюнча алтернативдүү отчетту сунуш кылды.

Программаларды жана ченемдик актыларды гендердик экспертизалоо жол-жоболору жана механизмдери институттук жана ченемдик жактан бекитилди; аны жүргүзүү үчүн усулдук база түзүлдү. Кыргыз Республикасынын Конституциясы, КРнын бир катар кодекстери, мыйзамдары жана мыйзам долбоорлору гендердик экспертизага дуушарланды. КР ЖКнын практикасында "Мыйзам долбоорлорунун гендердик экспертизасы жөнүндө корутундуну" алуу ченеми түзүлдү.

Жынысы боюнча бөлүштүрүү менен статистикалык маалыматты пайдалануу практикасы кеңейди.

Аялдардын абалынын мониторингинин жана ага баа берүүнүн улуттук механизмдеринин системасы түзүлдү; ИПП, СЕDАW жана МӨМ боюнча шайкеш келтирилген гендердик индикаторлор иштелип чыкты.

УИПны жооптуу аткаруучулар жана аны турмушка ашыруу боюнча өнөктөр мамлекеттик түзүмдөрдүн кадрлар курамын гендердик талдоо боюнча отчеттуулук формасын институтташтырды жана бардык 57 мамлекеттик органдын ведомстволук отчеттуулугуна киргизди; Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Аялдардын, үйбүлөнүн маселелери жана гендердик өнүктүрүү боюнча улуттук кеңештин, Кыргыз Республикасынын Экономика жана финансы министрлигинин суроо-талабы боюнча ПРООНдун колдоосу аркасында НПОлордун өкүлдөрү кадрлардын курамын гендердик талдоону автоматтык түрдө жүргүзүү үчүн компьютердик программаны иштеп чыкты; жыныстардын минималдуу отуз проценттик өкүлчүлүгү жөнүндө жобону киргизүү менен жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын түзүмдөрүндө кадрлардын резервдери түзүлдү.

Министрликтерде жана ведомстволордо гендердик саясатты турмушка ашыруу үчүн жооптуу түзүмдөр жана адамдар сакталды, чыңдалды жана көбөйтүлдү; бир нече эларалык уюмдардын колдоосу аркасында аларды окутуу жүзөгө ашырылды. Аймактарда гендердик саясат боюнча институттардын жергиликтүү тармагы түзүлдү.

Аялдар кыймылын уюштуруу жана мазмундук потенциалы жогорулады. 150 аялдар НПОлору гендердик теңдештикти алга илгерилетүүнү жана аялдардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүнү өз миссиясы катары баяндайт. Аялдар уюмдарынын жалпы улуттук тармактары жана коалициялары түзүлдү. КРнын бир катар эксперттик НПОлору глобалдык деңгээлде эларалык тармактарда жана коалицияларда кадыр-баркка ээ.

УИПны турмушка ашыруу процессинде секторлор аралык өнөктөштүк жүзөгө ашырылды - дээрлик бардык долбоорлорду мамлекеттик түзүмдөр НПОлор менен бирдикте эларалык уюмдардын колдоосу аркасында аткарды. ЮНИФЕМ, ПРООН, ЮНИСЕФ, ЮНФПА, ЮНЕСКО, АБР ДБ, СКФ, Германиялык техникалык кызматташтык боюнча бюро, ЭЭУ, К.Аденауэр жана Ф.Эберт атындагы фонддор, Швейцариялык эларалык кызматташтык боюнча бюро жана башкалар тарабынан колдоого алынган демилгелер алда канча маанилүү болуп калды.

КР МТРКсы, башка мамлекеттик жана мамлекеттик эмес борбордук жана региондук басылма жана электрондук ЖМКлар УИПны турмушка ашыруу мезгилинде мамлекеттик түзүмдөрдөн жана НПОлордон гендердик эксперттерди чакырууну караган туруктуу иштеген берүүлөрдү жана рубрикаларды түздү.

Гендердик өнүгүүнү илимий негиздөөнү камсыз кылуунун алкагында гендердик компоненти бар болгон, алты илим-изилдөө уюмдары жүргүзгөн он бир илимий изилдөөнү мамлекеттик финансылоо жүзөгө ашырылды. Окуу куралдары, илимий макалалардын жыйнактары, брошюралар (бардыгы болуп 24 аталыш, алардын ичинен 10у - окуу куралдары) жарыяланды.

2.2. Чечимдерди кабыл алуунун бардык деңгээлдеринде гендердик балансты сактоо

Чечимдерди кабыл алуунун бардык деңгээлдеринде жыныстардын балансталган өкүлчүлүгүн камсыз кылуу механизмдерин иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу боюнча иштин алкагында бир катар ченемдик укуктук актылар: "Гендердик теңдештикти камсыз кылуунун мамлекеттик кепилдиктери жөнүндө" КРнын 2003-жылдын 12-мартындагы № 60 Мыйзамы, Кыргыз Республикасынын Президентинин "Мамлекеттик башкарууга лидер аялдарды тартуу боюнча кадр саясатын андан ары өркүндөтүү жөнүндө" 2002-жылдын 27-августундагы № 240, "Кыргыз Республикасынын Президентинин айрым чечимдерине толуктоолорду жана өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" 2005-жылдын 21-июнундагы № 245, "Гендердик саясатты өркүндөтүү боюнча чаралар жөнүндө" 2006-жылдын 20-мартындагы № 136 Указдары, "Гендердик саясатты өркүндөтүү боюнча чаралар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 6-майындагы № 325 токтому иштелип чыкты жана кабыл алынды.

Бардык деңгээлдерде чечимдерди кабыл алуу процесстерине аялдардын катышуусуна көмөк көрсөтүү боюнча негизделген чечимдерди кабыл алуу максатында тиешелүү мамлекеттик түзүмдөр, ошондой эле УИПти турмушка ашыруу боюнча өнөктөр - өкмөттүк эмес уюмдардын өкүлдөрү, эксперттер эларалык агенттиктердин колдоосу аркасында бийликтин бардык деңгээлдеринде аялдар менен эркектердин учурдагы өкүлчүлүгүнө бир катар аналитикалык баяндамаларды жана баа берүүлөрдү жыл сайын жүзөгө ашырып, жарыялап жана кеңири таратты.

Башкарууга катышууга аялдарды даярдоо лидерлик мектептери жана башка окутуу механизмдери аркылуу жүзөгө ашырылды. УИПти турмушка ашыруу боюнча өнөктөр - аялдар НПОлору - эларалык агенттиктердин колдоосу аркасында жергиликтүү жамааттардын өкүлдөрүнүн гендердик сезимталдыгын жогорулатуу, КРнын аялдарын жигердештирүү жана алардын лидерлик потенциалын арттыруу боюнча кыска мөөнөттүү тренингдердин окутуу программаларын иштеп чыкты жана сынады, саясатка, шайлоо процесстерине эркектер менен аялдардын катышуусу жөнүндө гендердик стереотиптерди жоюу, аялдардын саясий укуктарын алга илгерилетүү, шайлоого аялдарды алга илгерилетүү жагынан иш-аракеттерге катышуу жана анын стратегиясын иштеп чыгуу маселелери боюнча иш-чаралардын (конференциялардын, семинарлардын, "тегерек столдордун" жыйналыштарынын) сериясы уюштурулду.

Мамлекеттик бийлик жана башкаруу органдарында аялдардын теңдеш өкүлчүлүгүнүн проблемалары, турмуштун бардык чөйрөлөрүндө аялдардын тең укуктуу катышуусунун маселелери КР МТРКсынын коомдук-саясий жана социалдык-экономикалык программаларында жана башка борбордук жана региондук ЖМКларда чагылдырылып турду, алардын берүүлөрү белгилүү саясий жана коомдук ишмер аялдар жөнүндө айтып турду, саясаттагы, жетишкендиктердеги жана аялдарды бийликке карай илгерилетүү менен байланышкан тоскоолдуктардагы аялардын ролу жана аларга мамлекеттик түзүмдөрдүн, НПОлордун жана эларалык агенттиктердин биргелешкен долбоорлорунун жүрүшүндө турмушка ашырылган жана басылмалардын (газеталардын, журналдардын, бюллетендердин жана башкалардын) атайын чыгарууларын жарыялоону караган гендердик өлчөмдөрдү интеграциялоо маселелерин көтөрдү.

Бүтүндөй алганда мамлекеттик башкарууда иштеген аялдардын саны 2002-жылдагы 35,3%тен 2006-жылдагы 43,2%ке чейин өстү.

Судья аялдардын санынын өсүшү байкалууда, алар сот бийлигинин кыйла бөлүгүн түзөт. КР Жогорку сотунун борбордук аппаратында аялдар 57,2%ти, ал эми бүтүндөй алганда сот бийлигинин органдарында 36,5%ти түзөт. Юстиция органдарында аялдар 38%ти түзөт(2).

Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарында аялдардын үлүшү 2002-жылдагы 35,2%тен 2006-жылдагы 36,8%ке чейин жана бардык деңгээлдердеги жергиликтүү кеңештердин курамында 2002-жылдагы 14%тен 2006-жылдагы 19,1%ке чейин көбөйдү.

КР Юстиция министрлигинде 88 саясий партия катталган (2006-жылдын 6-сентябрындагы абал боюнча). 13 партиянын лидерлери болуп аялдар саналат. Болжол менен алардын жарымында жетекчи органдарда аялдар бар, алардын саны 1,2%тен 7%ке чейинкини түзөт.

2002-жылдан тартып 2005-жылга чейинки мезгилдин ичинде АКК 0.465тен 0.531ге чейин көбөйдү, ал саясий, администрациялык, кесиптик жана экономикалык иште аялдардын салыштырмалуу мүмкүнчүлүктөрүнө баа берүү максатында эсептелет.

2.3. Эмгек жана иш менен камсыз кылуу чөйрөсүндө экономикалык өнүгүүнүн гендердик компоненти

Эмгек рыногунда теңдеш мүмкүнчүлүктөрдү алуу үчүн ченемдерди жана институттук алкактарды белгилөө чөйрөсүндө маанилүү оң өзгөрүүлөр болуп өттү.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2003-жылдын 29-майындагы № 316 токтому менен КРда расмий эмес экономиканы мыйзамдаштыруу боюнча иш-чаралардын Программасы бекитилген. Кыргыз Республикасынын 2004-жылдын 4-августундагы № 107 Мыйзамы менен колдонууга киргизилген Кыргыз Республикасынын жаңы Эмгек кодексинде эмгекти коргоо маселелерине, үйбүлөлөрдүн экономикалык күн көрүшүн камсыз кылууга багытталган формалдуу эмес ишти аткарган аялдардын категорияларына көңүл бурулган. Республиканын экономикасына бейформал секторду интеграциялоо, бейформал сектордо иштеген аялдар менен эркектерди колдоо жана коргоо боюнча чараларды турмушка ашыруунун чектеринде "Кыргыз Республикасынын тигүү өнөр жайын андан ары өнүктүрүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 12-декабрындагы № 844 токтому кабыл алынган, ал феминизацияланган тигүү өндүрүшүн өнүктүрүүнү стимулдаштырууга жана мыйзамдаштырууга багытталган.

Борбордун ири базарларында "челноктук" бизнес кылган аялдар менен эркектерди коргоо жана колдоо максатында кесиптик бирликтер уюмдары түзүлгөн.

Кыргыз Республикасынын мыйзамдары аялдар балдарды төрөө жана тарбиялоо боюнча социалдык функцияларды аткарышы менен байланышкан гендердик айырмачылыктарды эске алат, алар үчүн бир катар жеңилдиктерди карайт.

Кыргыз Республикасынын 2003-жылдын 30-августундагы № 201 жаңы Үйбүлөлүк кодекси кабыл алынган, ал Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык жана башка мамлекеттердин тажрыйбасын эске алып, үйбүлө мүчөлөрүнүн: жубайлардын, ата-энелердин жана балдардын (асырап алуучулардын жана асыралып жаткандардын) ортосундагы, башка тууган-туушкандардын жана башка адамдардын ортосундагы жеке мүлктүк эмес жана мүлктүк мамилелерди жөнгө салат; ошондой эле ата-эненин кароосу жок калган балдарды үйбүлөлөргө жайгаштыруу формаларын жана тартибин аныктайт. Бул документ негизделген негизги түшүнүктөр, бул - нике келишими, гендердик теңдештик, мүлктүн келишимдик режими, үй эмгеги.

Ички жана тышкы миграция проблемаларын тартипке келтирүү үчүн Кыргыз Республикасынын Миграция жана ишке орноштуруу боюнча мамлекеттик комитети түзүлгөн, анын түзүмүндө адамдарды мыйзамсыз ташып чыгууга жана сатууга каршы сектор бар, ал Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Адамдарды мыйзамсыз ташып чыгууга жана сатууга каршы күрөшүү боюнча улуттук кеңештин жумушчу органы болуп саналат.

АБРдин колдоосу менен "Кыргыз Республикасындагы эмгек миграциясынын гендердик аспекттери" изилдөөлөрү жүргүзүлдү ("Эл-Пикир" КПИжББ, АБР, Бишкек, 2005-жыл), анын натыйжалары өлкөгө гендердик баа берүүнү даярдоонун жүрүшүндө пайдаланылды (Кыргыз Республикасы. Гендердик жактан дифференцияланган өткөөл мезгил: Советтик мурас жана жаңы тобокелдиктер, 2005-жыл), ал НССБ-1ди турмушка ашырууга баа берүүнүн алкагында аткарылды.

Аз камсыз болгон аялдар менен эркектердин сактык мекемелерге, кредиттик ресурстарга жеткиликтүүлүгүнүн механизми жөнөкөйлөтүлдү; микрофинансылык институттарды өнүктүрүү үчүн укуктук негиздер түзүлдү, социалдык мобилизациялоо принциптерин өздөштүрүү улантылды. Микрокредит берүүнүн ар кандай линиялары боюнча аялдарга берилген кредиттердин саны жана суммасы өсүп жатат(3).

Кесиптик гендердик сегрегация (аялдар эмгек акысы аз болгон тармактарга жана кесиптерге топтолушу) бар экенин эске алып, мамлекет түзүлгөн абалды оңдоо үчүн өзүнүн карамагында болгон каражаттарды пайдаланды. Тиешелүү КР ПЖны жана КР ӨТны аткаруу үчүн жети жолу(4), ар бир учурда 15 проценттен 50 процентке чейинки суммада феминизацияланган тармактардын кызматкерлеринин эмгек акысы жогорулап турду.

Гендердик ыкмалар Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык жактан коргоо министрлигинин ишине киргизилген(5).

2005-жылы КР ЖКда бюджеттик угууларды өткөрүүнүн жүрүшүндө биринчи жолу гендердик компонент киргизилген.

Мектепке чейинки балдар мекемелеринин тармагы жана алардын алты жашка чейинки курактагы балдарды камтуусу кеңейди, бул көп сандаган аялдардын өндүрүшкө жана коомдук ишке тартылышына мүмкүндүк берди. Азыркы учурда республикада 448 мектепке чейинки билим берүү мекемелери бар (2001-жылы алардын 407си иштеп турган), аларда 54,4 миң бала же тиешелүү курактагы балдардын санынын 11%и тарбияланат (2001-жылы - 9%).

КР УСК жүргүзгөн үй чарбаларын тандап иликтөөнүн натыйжалары кедейликтин жана өтө жакырдыктын деңгээли 56,2%тен жана 23,3%тен (2002-жыл) тиешелүү түрдө 43,1%ке жана 11,1%ке (2005-жыл) кыскаргандыгы жөнүндө күбөлөп турат.

Аялдар түзгөн жана башчылык кылган чарба жүргүзүүчү субъекттердин саны (2002-жылдагы 24,1%тен 2006-жылдагы 28,5%ке чейин) көбөйдү.

Республиканын калкынын турмуш сапаты жогорулагандыгы жана адамдык потенциалды өнүктүрүү деңгээли жөнүндө күбөлөгөн курамдык маанилердеги оң өзгөрүүлөрдүн эсебинен АӨИ (2002-жылы 0,694 жана 2005-жылы 0,702) жана ГФӨИ (2002-жылы 0,688 жана 2005-жылы 0,694) сыяктуу индекстердин жогорулоого карай тенденциясы бар.

2.4. Саламаттыкты сактоодогу гендердик аспекттер

УИПтин жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1996-жылдын 24-июнундагы № 288 токтому менен жактырылган Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоо системасын реформалоонун "Манас" Улуттук программасын (1996-2006-жылдар) турмушка ашыруунун натыйжасында өлкө үчүн маанилүү натыйжаларга жетишилди, алар саламаттыкты сактоо чөйрөсүндө, анын ичинде гендердик аспекти эске алуу менен тигил же бул өтө маанилүү милдеттерди чечүүнү чагылдырат. Медициналык жардамдын көлөмүн жана сапатын, ошондой эле адилеттүү, туруктуу жана натыйжалуу саламаттыкты сактоонун принциптерин түзүүгө жана өнүктүрүүгө багытталган түзүмдөрдү, ресурстарды жана технологияларды козгогон түп-тамырынан өзгөрүүлөр болуп өттү; саламаттыкты сактоонун системалык кризисинен арылууга мүмкүн болду.

Отчеттук мезгилдин ичинде саламаттыкты сактоону бюджеттик финансылоонун жалпы үлүшү (2002-жылдагы ҢДПнын деңгээлинин 1,9%нен 2005-жылдагы 2,2%не чейин) көбөйдү.

Эненин жана баланын өлүмгө учурашынын жана ооруга чалдыгышынын деңгээлдерин төмөндөтүү боюнча Кыргыз Республикасы кабыл алган эларалык милдеттенмелер бир катар мыйзамдарда, программаларда, стратегияларда бекемделди, алар - Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 16-февралындагы № 100 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоосун реформалоонун 2006-2010-жылдарга "Манас таалими" улуттук программасы, Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 15-июлундагы № 387 Жарлыгы менен бекитилген 2015-жылга чейин Кыргыз Республикасынын калкынын репродуктивдүү денсоолугун коргоонун улуттук стратегиясы жана башкалар.

Адамдын укуктарын жана гендердик теңдештикти сактоо принциптери жана аларга негизделген ыкмалар "2015-жылга чейин Кыргыз Республикасынын калкынын репродуктивдүү денсоолугун коргоонун улуттук стратегиясынын" негизги жетектөөчү принциптери деп аталды. Бул стратегия зомбулук маселелерине жана ага саламаттыкты сактоо системасынын аракетинин мүмкүнчүлүктөрүнө өзгөчө көңүл бурат, ошондой эле өспүрүмдөрдүн муктаждыктарын артыкчылыктуу деп табат.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2001-жылдын 6-июлундагы № 263 токтому менен 2001-2005-жылдарга "Кургак учук-2" Улуттук программасы бекитилген. Кургак учукка контролдук кылуу жана дем алуу жолдорунун ооруларынын алдын алуу Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоосун реформалоонун 2006-2010-жылдарга "Манас таалими" улуттук программасында 4 артыкчылыктын бири болуп саналат, анын алкагында дем алуу жолдорунун ооруларынын алдын алууда жана аларды дарылоодо саламаттыкты сактоонун баштапкы звеносунун ролун күчөтүү, республика боюнча DOTS жана РАL стратегияларын андан ары өздөштүрүү жана пенитенциардык мекемелерде DOTS стратегиясын өздөштүрүү каралган.

Кыргыз Республикасында Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2002-жылдын 4-сентябрындагы № 516 буйругу менен бекитилген "ВИЧ-инфекциянын/СПИДдин, жыныстык жана инъекциялык жол менен жугуучу инфекциялардын алдын алуу боюнча 2001-2005-жылдарга мамлекеттик программа" турмушка ашырылды. 2006-жылдан тартып Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 6-июлундагы № 498 токтому менен бекитилген "2006-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында ВИЧ/СПИД эпидемиясынын жана анын социалдык-экономикалык залалдарынын алдын алуу боюнча үчүнчү мамлекеттик программа" иштей баштады.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 30-январындагы № 46 токтому менен бекитилген Мамлекеттик кепилдиктердин программасына ылайык, кош бойлуу жана төрөгөн аялдар жеңилдетилген категорияга киргизилген жана тең төлөөдөн, анын ичинде кош бойлуу учурунда ооруп калуудан улам стационарда болгон учурда жана баштапкы деңгээлде кош бойлуулар үчүн кызмат көрсөтүүлөрдүн пакетин алуу учурунда тең акы төлөөдөн бошотулат.

Курамында темир камтылган препараттар социалдык статусуна жараша сатып алууга жеңилдетилген тарифти камсыз кылуу менен өтө маанилүү дары-дармектердин тизмесине жана ОМСтин кошумча программасына киргизилген. 2002-жылдан тартып темир жетишсиздик анемияны дарылоо үчүн дары-дармек каражаттар боюнча ордун толтуруунун суммасы дайыма өсүп отурду, 2005-жылы 7,8 млн. сомду түздү. Мында 15-49 жаш курактагы аялдарга сатылган дары-дармектерге каражаттардын үлүшү да көбөйдү жана 2005-жылы 66%ке жетти(5,1 млн.сом).

"Кыргыз Республикасынын жалпы билим берүүчү мектептеринде окуучулардын тамак-ашын уюштуруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 12-июлундагы № 372 Жарлыгына ылайык 2006-жылдын 1-сентябрынан тартып бардык жалпы билим берүүчү мектептерде 1-4-класстардын окуучулары үчүн акысыз тамак-аш киргизилди, ал Бишкек жана Ош шаарларында жергиликтүү бюджеттин каражаттарынын эсебинен, ал эми республиканын бийик тоолуу жана алыскы райондорунда жайгашкан мектептерде республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылууда.

2006-жылы Маммологиялык борбор түзүлдү, анын ишинин багыттары болуп эмчек бездеринин оорусунун эрте диагностикасын жакшыртуу, реконструктивдүү оперативдүү кийлигишүү, ыкмаларды түзүү жана баштапкы звенодогу врачтарды окутуу саналат.

Саламаттыкты сактоонун саясаттарын, программаларын, стратегиялык иштеп чыгууга көзкарандысыз гендердик эксперттер тартылды.

Эларалык уюмдардын колдоосу аркасында көзкарандысыз изилдөөчүлөр денсоолук жана саламаттыкты сактоо чөйрөсүндө гендердик изилдөөлөрдү жүргүздү, алардын тематикасы гендердик стереотиптердин маселелерин, эркектер менен аялдардын жүрүш-турушунун типтүү моделдерин жана саламаттыкты сактоо кызмат көрсөтүүлөрүнө жергиликтүүлүккө алардын таасирин, репродуктивдүү жана сексуалдык укуктарды жана денсоолукту, зомбулук маселелер жана медициналык кызматтардын ролун камтыды; эркектердин денсоолугун коргоо проблемаларынын гендердик аспектине көңүл бурулду.

Аялдардын репродуктивдүү укуктарынын, анын ичинде абортко укугунун маселеси жагынан гендердик жана аялдар кыймылдары менен аткаруу түзүмдөрүнүн (КР СМ) ортосунда жогорку биримдик жана түшүнүшүү бар.

Ар бир райондо үйбүлөлүк медицина борборунда үйбүлөнү пландаштыруу жана медициналык-социалдык патронаж кабинеттери ачылган.

Республикадагы медициналык-генетикалык кызматты КАРИБдин медициналык-генетикалык изилдөөлөр бөлүмү (МГИБ) жана республиканын облустук борборлорундагы 6 медициналык-генетикалык кабинет билдирет.

2006-жылга карата абал боюнча Кыргыз Республикасында 500гө жакын айылдык денсоолук комитеттери жана демилгелүү топтор түзүлгөн, алар анын ичинде анемия жана йод тартыштык проблемалары боюнча иш жүргүзөт (6). Бул долбоорлордун алкагында республикалык жана облусттук деңгээлдердеги 30 машыктыруучу, 15 райондо денсоолукту чыңдоо кабинеттеринин 30 кызматкери, жергиликтүү жамааттын 5021 демилгечи мүчөсү даярдалды; процесске 46688 үй чарбасы тартылды.

2006-жылга карата абал боюнча расмий түрдө 3 мамлекеттик балдар ашканасы, балдар үчүн сүт азыктарын чыгаруу боюнча 3 жеке ишкана, ошондой эле Педиатрия жана балдар хирургиясы борборунун алдындагы Тамак-аш илимий өндүрүштүк бөлүмү иштеп жатат. Мамлекеттик балдар сүт ашканалары Ош, Бишкек (финансылоо мэриянын жана борбордун райондук администрацияларынын эсебинен жүзөгө ашырылат) жана Каракол (Эненин жана баланын тамак-аш борборунун курамында) шаарларында иштеп жатат. Сүт ашканаларынын кубаттулугу күнүнө сүт продукциясынын 2-3,5 миң порциясын түзөт. Жеке балдар сүт ашканалары Ташкөмүр, Карабалта, Жалалабат шаарларында бар. Алардын ар биринде чыгаруунун көлөмү күнүнө 1000 порцияга жакынды түзөт.

ЖЖБИ менен ооругандарды дарылоо жана аларга консультациялар мамлекеттик саламаттыкты сактоо мекемелери жана жеке клиникалар тарабынан берилет, тестирлөөнүн купуя борборлору иштеп жатат, СПИДге каршы күрөшүү боюнча бардык борборлордо психосоциалдык консультация берүү кабинеттери ачылган.

Бишкек, Ош, Жалалабат, Балыкчы шаарларында боорукер медициналык сервистин 3 клиникасы жана кабинеттери түзүлгөн жана СКМГФнын колдоосу менен иштеп жатат, аларда консультация берүү жана секс-кызматкерлерди ЖЖБИден дарылоо жүзөгө ашырылат. 2001-жылга салыштырганда боорукер венереологиялык сервис чабал жаштарды камтышы 3,5 эсе көбөйдү.

Республикада бардыгы болуп СПИДдин диагаозун коюунун 40 диагностикалык лабораториясы иштейт. 2005-жылы ВИЧ-инфекциясына 162 миң изилдөө жүргүзүлгөн. 2005-жылы 8 аял жогорку активдүү антиретровирустук терапияны алды. Азыркы учурда ВИЧ-инфекциясы бар 43 адам, алардын ичинде 3 аял дарылоону алып жатат.

"СПИД" республикалык бирикмеси жана өкмөттүк эмес уюмдар эларалык уюмдардын колдоосу аркасында психосоциалдык консультация берүү, ВИЧ-инфекциянын тикелей берилишинин алдын алуу, антиретровирустук терапия боюнча тренинг-семинарларды өткөрүп жатат. Секс-кызматкерлердин арасында маалымдоо иш-чаралары ("тең-теңи менен" сессиялары, максаттуу маалыматтык материалдар) дайыма өткөрүлүп турат, презервативдер акысыз таратылат. ВОЗдун сунуштарынын негизинде КР СМнын адистери ВИЧ-инфекция боюнча жаңы клиникалык протоколдорду иштеп чыкты.

Инъекциялык баңги заттарды керектөөчүлөрдүн арасында ВИЧ-инфекция таралышынын алдын алуу максатында республикада ПИН үчүн шприцтерди алмашуунун 15 пункту жана метадон менен алмаштыруу терапиясынын программасы иштеп жатат, алар - ПРООНдун программасынын, СКФнын, ал эми 2005-жылдан тартып СКМГФнын каражаттарынын эсебинен иштөөдө.

Эларалык агенттиктердин колдоосу аркасында препараттарды сатып алуу жана антиретровирустук терапияны жүргүзүү, консультация берүү, ВИЧ-инфекциялуу энелердин төрөлгөн балдар үчүн балдар тамак-ашын сатып алуу жүзөгө ашырылууда (Бишкек шаары).

2002-2006-жылдары донорлордун колдоосу менен эненин жана баланын өлүмгө учурашын азайтууга багытталган, атап айтканда: коопсуз эне болуу (ПНЖК программасы), үйбүлөнү пландаштыруу, эмчек менен багуу, кошбойлуулардагы анемияны алдын алуу жана башкалар боюнча бир катар программалар жана долбоорлор жүзөгө ашырылды жана улантылып жатат.

Бюджеттен тышкаркы каражаттардын эсебинен үйбүлөлүк врачтар топтору жана медициналык социалдык патронаж кызматкерлери аркылуу контрацептивдик каражаттарды акысыз бөлүштүрүү маселеси чечилүүдө. Жыл сайын ЮНФПА 200 миң АКШ долларына жакын суммадагы контрацептивдик каражаттарды сатып алат. Ушул эле уюмдун колдоосу менен контрацептивдик каражаттардын логистикасын башкаруунун маалыматтык системасы киргизилген. Кыргыз Республикасында контрацепция каражаттарын репродуктивдүү курактагы аялдардын 38,2%и колдонот.

Эларалык уюмдардын техникалык колдоосу аркасында КР СМнын жана ага отчет берүүчү түзүмдөрдүн адистери репродуктивдүү денсоолукту коргоо, үйбүлөнү пландаштыруу боюнча акушер-гинеколог врачтар, урологдор, баштапкы деңгээлдеги врачтар жана башка адистер үчүн окутуучу семинарларды өткөрүп жатат; коопсуз аборт жана аборттон кийинки алдын алуу боюнча клиникалык протоколдор иштелип чыккан жана практикага киргизилүүдө.

Көрүлгөн чаралардын натыйжасында, КР УСКнын маалыматтары боюнча, 2001-жылдан тартып 2005-жылга чейин чоң кишилерде жана өспүрүмдөрдө темир тартыштык анемиясы (биринчи жолу белгиленген диагнозу бар) менен ооруп калуулар 14,6%ке азайды (тиешелүү курактагы 100 миң кишиге 1479,8ден 1263,8 учурга чейин).

Калктан залалдуу шишикке жалпы чалдыгышы азаюуда. 2000-жылга салыштырганда бир жылдагы өлүмгө учуроонун көрсөткүчү төмөндөдү (2005-жылы 42,8%).

2001-жылдагы деңгээлге салыштырганда кошбойлуу аялдардын анемия менен ооруп калышы азайды (2005-жылы 47,4%).

Аборттордун деңгээлинин туруктуу төмөндөшү байкалууда. 2005-жылы 12705 аборт же репродуктивдүү курактагы 1000 аялга 8,8 аборт жүргүзүлгөн (2004-жылы 12677 же 9,7)(7).

2001-2004-жылдары активдүү кургак учук менен ооруп калуу эркектерде (100 миң адамга 228,9дан 161 учурга чейин) жана аялдарда (108,1ден 98,0гө чейин) азайды. Ушул эле мезгилдин ичинде кургак учуктан жалпы өлүмгө дуушарлануу 100 миң кишиге 2001-жылдагы 20,7ден 2004-жылдагы 15,9га чейин азайды. Эркектерде бул көрсөткүч 2001-жылдан (40,1) тартып стабилдүү азайып олтурду жана 2004-жылы 100 миң эркек кишиге 25,4тү түздү. Кургак учуктан аялдардын өлүмгө учурашынын динамикасы стабилдүү эмес.

2005-жылы котон жара менен ооруп калуу 2001-жылдагы 100 миң кишиге 60,9 учурдан (100 миң аял кишиге 66,8) 39,3 учурга чейин (100 миң эркек кишиге 38,5 жана 100 миң аял кишиге 40,1) азайды.

Гонорея илдети жагындагы кырдаал да ушундай, ал расмий маалыматтарга ылайык тиешелүү жыныстагы 100 миң адамга эсептегенде эркектерде 2001-жылдагы 74,5 учурдан 2005-жылдагы 40,5 учурга чейин, аялдарда 2001-жылдагы 23,6 учурдан 2005-жылдагы 15,5 учурга чейин азайган.

2.5. Билим берүүдөгү жана маданияттагы гендердик паритет

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2002-жылдын 30-июлундагы № 504 токтому менен Бардыгы үчүн билим боюнча улуттук иш-аракеттер планы (2002-2015-жылдарга БҮБ) бекитилген болучу, анда аялдардын, ошондой эле эркектердин социалдык-экономикалык жана саясий өнүгүшүнө көмөктөшүүчү фактор катарында базалык билим берүүгө зор маани берилет. БҮБдүн экинчи жана бешинчи максаты базалык билим берүүнүн деңгээлинде гендердик теңдештикке жетишүүгө жана гендердик кодулоону жоюуга, ошондой эле бардык деңгээлдерде сапаттуу билим алууда эки жыныстын тең теңдеш мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылууга багытталган. Жогоруда аталган максаттарга жетишүү орточо мөөнөттүү келечекте билим берүү чөйрөсүн өнүктүрүүнүн негизги артыкчылыктарынын бири болуп саналат жана 2010-жылга чейин билим берүү чөйрөсүн өнүктүрүүнү жөнгө салган көптөгөн стратегиялык документтерде, атап айтканда, 2010-жылга чейин Кыргыз Республикасынын билим берүү системасын өнүктүрүү концепциясында (2002-жыл) белгиленген.

БҮБ кыймылынын алкаганда Билим берүү боюнча улуттук форум түзүлдү, анын тематикалык топторунун бири ("Кыздарга билим берүү") билим берүүдөгү гендердик проблемаларды чечүүгө багытталган. Топтун мүчөлөрү ЮНЕСКОнун жана ЮНИСЕФтин колдоосу аркасында билим берүүдөгү гендердик проблемалар боюнча бир катар изилдөөлөрдү, билим берүү мекемелеринин жетекчилери жана педагогдору, жергиликтүү жамааттар жана ата-энелер коомчулугу жана башкалар үчүн семинарларды өткөрдү.

Билим берүүдөгү гендердик проблемаларды чечүүнү жигердештирүү, билим берүүнүн гендердик аспекттеринин глобалдык жана улуттук динамикасын түшүнүүнү жакшыртуу Кыргызстанды БАКБ билим берүү боюнча форумда башка Борбордук Азиялык республикалар менен биригүүгө көмөкчү болду. Кыргызстандын билим берүү чөйрөсүнүн өкүлдөрүндө гендердик аспекттер боюнча Казакстандагы, Өзбекстандагы, Тажикстандагы, Түркмөнстандагы өз кесиптештери менен пикир алышуу мүмкүнчүлүгү бар.

Иретке келтирилген гендердик билим берүү саясатын иштеп чыгууда Билим берүү министрлигине(8) жана анын түзүмдөрүнө колдоо көрсөтүлдү; билим берүүдө гендердик теңдештикти камсыз кылуу платформасын иштеп чыгуу үчүн негиз түзүлдү.

УИПти турмушка ашыруунун алкагында 2002-жылдан тартып министрликтин түзүмдүк бөлүмдөрүндө жана билим берүүнүн бүткүл системасында алда канча толук гендердик-дезагрегирленген статистикалык маалыматтарды чогултуу жүрүп жатат, бул азыркы кырдаалды далилдүү талдоону жүргүзүүгө жана базалык билимге карай жалпы жеткиликтүүлүктү камсыз кылууда, сапаттуу билим берүүдө балдар менен кыздардын ортосундагы ажырымды жоюуда гендердик проблемаларды чечүү жолдорун аныктоого мүмкүндүк берет.

Билим берүү министрлиги(9) ЖОЖдорго "Жалпы гуманитардык жана социалдык-экономикалык сабактар" циклине гендерология боюнча бөлүмдү (сабакты) киргизүүнү; факультативдик (элективдик) курстарга "Гендердик саясат", "Гендердик социология" жана "Феминология" сыяктуу сабактарды киргизүү; гендерология боюнча окуу программалары менен окуу куралдарын жана башкаларды иштеп чыгуу сунуш кылган. Бардык жалпы билим берүү мекемелерине айрым сабактарга ("Укук", "Адам жана коом", "Биология", "Адеп сабагы") гендердик тематика боюнча сааттарды киргизүү; гендердик окутуу боюнча факультативдик сабактарды, класстык сааттарды жана ийримдерди киргизүү сунуш кылынган.

Республиканын ЖОЖдорунун окутуучулары, айрым изилдөөчүлөр эларалык уюмдардын колдоосу аркасында гендер боюнча академиялык курсту окутуунун бирдиктүү типтүү программасын жана методологиясын; ар кандай сабактар боюнча типтүү гендердик окуу пландарын; гендердик тематика боюнча 20дан ашык окуу курстарын иштеп чыккан; борбордук жана региондук университеттерде китепканалар жана Кыргыз Республикасынын Улуттук китепканасынын алдында гендердик фонд түзүлгөн; "Гендердик мектептер" өткөрүлгөн.

Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Башкаруу академиясынын базасында жана бир катар ЖОЖдордо мамлекеттик кызматчылар үчүн гендердик маселелер боюнча окутуу жана квалификациясын жогорулатуу системасы түзүлгөн. Ондон ашык ЖОЖдор(10) окуу пландарына гендердик тематика боюнча курстарды (атайын курстарды, ошондой эле тандоо боюнча курстарды) киргизди. Бул проблематика боюнча кандидаттык диссертациялар, курстук жана дипломдук иштер, рефераттар корголууда.

Ар кандай деңгээлдердеги педагогикалык кызматкерлер үчүн КБАнын квалификацияны жогорулатуу курстарынын программалары өзгөрүүлөргө дуушарланды, алар гендердик жактан алда канча сезимтал болуп калды.

СКФнын колдоосу аркасында НПОлор жана мектеп педагогдору турмушка ашырып жаткан мектеп практикасына "Ыйгарым укуктуу билим" программасынын эксперименттик киргизүү бейформал билим берүү чөйрөсүндө оң натыйжаны берди. Долбоордун алкагында мектептердин мугалимдеринин жана ЖОЖдордун педагогдорунун ичинен 65тен ашык машыктыруучу окутулду. Программанын алкагында иштелип чыккан окуу куралдары жалпы билим берүү стандартына кошуу үчүн КБАга сунушталды.

"Үйбүлөлүк тарбиялоого гендердик келечектерди киргизүү" долбоорунун алкагында Нарын жана Баткен облустарында эки ресурстук борбор түзүлдү, алар тематикалык адабият (ПРООН), электрондук булактардагы, КБАнын адистери иштеп чыккан окуу модулдары менен жабдылган; ЮНЕСКОнун жана ЮНИСЕФтин колдоосу менен сапаттуу билимге жетүүдө кыздар менен балдардын тең мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылуу, үйбүлөлүк тарбияга гендердик ыкмаларды киргизүү, үйбүлөдө түзүлгөн, улуттук маданият жана салттар менен байланышкан гендердик стереотиптерден арылууга ата-эне коомчулугун окутуу маселелери боюнча билим берүүнү башкаруунун региондук органдарынын жетекчилери үчүн бир катар семинарлар өткөрүлдү.

Гендердик стереотиптерди жана гендердик зомбулукту жоюу максатында республиканын маданий эс алуу мекемелери кыздарды ала качуунун, жашы жете элек кыздарга куда түшүүнүн, жашыруун көп аял алуунун мыйзамсыздыгы жөнүндө айрым түшүндүрүү иштерин жүргүздү.

СКФнын "Гендердик тематиканы чагылдырууда ЖМКлардын демилгелерин колдоо", "Глобалдык гендердик кыймылды өнүктүрүү боюнча эларалык конференцияларга катышууга жеткиликтүүлүк деген атайын программалардын жана башка эларалык уюмдардын ушундай долбоорлорунун алкагында гендердик темаларга документалдуу фильмдерди чыгаруу, журналисттердин арасында адис-гендерологдорду даярдоо, академиялык гендердик билим берүүнү өнүктүрүү аркылуу гендердик проблемаларды чагылдырууга көмөк көрсөтүлдү.

Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана маданият министрлиги(11) ЮНЕСКОнун (Бангкок) колдоосу аркасында жалпы орто билим берүү чөйрөсүнүн адистери үчүн гендердик сезимтал окутуу механизмдерин иштеп чыгуу, жагымдуу окутуучу чөйрөнү түзүү, мектепке келүүнү жана жетишүүнү арттыруу, ошондой эле улуттук каррикулумду өркүндөтүү боюнча семинарлардын сериясы өткөрүлдү. Жаш курактагы балдарды өнүктүрүүгө, үйбүлөдө жана коомдо гендердик эскичилдиктерден арылууга өзгөчө көңүл бурулду.

2.6. Аялдарга карата зомбулуктун бардык формаларын азайтуу

Аялдарга карата зомбулукка каршы күрөшүүдө талданып жаткан мезгилдин ичинде жетишилген оң натыйжаларга Кыргыз Республикасынын "Үйбүлөдөгү зомбулуктан социалдык-укуктук коргоо жөнүндө" 2003-жылдын 25-мартындагы № 62 жана Кодексти жогоруда аталган Мыйзамга ылайык келтирүү максатында "Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексине толуктоо киргизүү тууралу" 2004-жылдын 26-июлундагы № 98 мыйзамдары кабыл алынышын кошууга болот.

"Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 2005-жылдын 17-мартындагы № 55 Мыйзамы кабыл алынган. Ага ылайык, "Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2006-жылдын 5-январындагы № 1 Мыйзамында адамдарды сатуу жана мыйзамсыз миграцияны уюштуруу жана башкалар үчүн жоопкерчиликти катаалдантуу каралган.

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2002-жылдын 21-апрелиндеги № 94 Указы менен бекитилген 2002-2005-жылдары Кыргыз Республикасында адамдарды мыйзамсыз ташып чыгууга жана сатууга каршы күрөшүү боюнча чаралардын мамлекеттик Программасы иштелип чыккан жана Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Адамдарды мыйзамсыз ташып чыгууга жана сатууга каршы күрөшүү боюнча улуттук кеңештин, КР ПАнын ВСЖГР боюнча катчылыгынын, башка мамлекеттик, өкмөттүк эмес жана эларалык уюмдардын жигердүү ишинин аркасында турмушка ашырылды.

Анын алкагында улуттук мыйзамдарды өркүндөтүү, ар кандай семинарларды жана тренингдерди өткөрүү, маалымат материалдарын чыгаруу; адамдарды сатуунун курмандыктары үчүн башпаанектерди жана шашылыш линияларды түзүү аркылуу проблема жөнүндө мамлекеттик кызматчылардын жана калктын маалымдар болушун арттыруу боюнча иш жүргүзүлдү. Азыркы учурда ОБСЕнин колдоосу аркасында 2007-2010-жылдарга жаңы программалык документ иштелип чыкты.

Кыргыз Республикасынын бул багытта жүзөгө ашырылган иши АКШнын Конгрессинин дүйнөдө адамдарды сатуу жагындагы абал жөнүндө ар жылдагы докладында чагылдырылды. Кабыл алынган классификацияга ылайык, 2003-жылы Кыргызстан үчүнчү деңгээлдеги өлкөлөрдүн тобунан экинчи деңгээлдеги өлкөлөрдүн тобуна которулду, булар өз өлкөсүнүн аймагында ушундай проблема бар экенин мойнуна алат жана аны жоюу боюнча чара көрөт.

1999-жылдан тартып 2002-жылга чейинки мезгилдин ичинде аялдарга карата кысымга алуунун бардык формаларын жоюу жөнүндө Конвенцияны аткаруу жөнүндө Кыргыз Республикасынын экинчи мезгилдүү докладын жана НПОлордун тобу даярдаган альтернативдүү докладды 2004-жылдын январында караган ООНдун тиешелүү Комитети Кыргыз Республикасына оң баа берди. ООНдун СЕDAW боюнча Комитети иштеп чыккан адам укуктары боюнча эларалык келишимге катышкан мамлекеттер сунуш кылган докладдардын формасы жана мазмуну жагынан Жетектөөчү принциптердин Компиляциясына ылайык расмий отчетту даярдоого аялдар коомдук уюмдарынын эксперттери тартылды, бул анын көбүрөөк объективдүүлүгүнө, реалдуулугуна көмөкчү болду. НСнын сунушу боюнча, ООНдун СЕDAW боюнча Комитетинин Корутунду комментарийлеринин негизинде Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2004-жылдын 12-ноябрындагы № 837 токтому менен аларды турмушка ашыруу боюнча Иш-чаралардын матрицасы бекитилген. 2002-жылдан тартып 2006-жылга чейинки мезгилдин ичинде СЕDAW аткаруу жөнүндө КРнын Үчүнчү мезгилдүү докладын даярдоонун милдеттүү жол-жоболоруна ылайык, КР Өкмөтүнүн жогоруда аталган токтомунун мониторинги жүзөгө ашырылды, ал докладда ийне-жибине чейин чагылдырылды.

ЮНИФЕМдин (2003-2004-жылдар) колдоосу аркасында турмушка ашырылган ВЖСГР боюнча катчылыктын "Зомбулуксуздукка карай жолдо" долбоорунун алкагында, "Үйбүлөдөгү зомбулуктан социалдык-укуктук коргоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына өзгөртүүлөр иштелип чыкты жана киргизилди; үйбүлөдө зомбулуктун учурлары жана алар боюнча көрүлгөн чаралар боюнча маалыматтарды чогултууну караган жана үйбүлөлүк зомбулуктун күнөөкөрү, ошондой эле курмандыгы жагынан социалдык-демографиялык көрсөткүчтөрдү камтыган ведомстволук статистикалык отчеттуулуктун формасы; жапа чеккендер жагынан гендердик бөлүштүрүлгөн көрсөткүчтөрдү камтыган "КРдагы кылмыштуулуктун абалы жөнүндө" ВЦ-1 статистикалык отчетунун формасы иштелип чыкты; администрациялык укук бузуучунун маалыматтык-издөө картасына жапа чеккен тарап жөнүндө маалыматтарды чагылдырган толуктоо киргизилди; жогоруда көрсөтүлгөн жаңы статистикалык формаларды практикалык колдонууга киргизүү максатында КР ИИМнин ИАУсу үчүн программалык камсыз кылуу; кайтаруу ордерлеринин формалары; Кыргыз Республикасынын ички иштер министринин 2004-жылдын 7-октябрындагы № 388 буйругу менен практикалык колдонууга киргизилген УКАны колдонуу боюнча нускоо; республиканын КБсы үчүн бирдиктүү статистикалык отчеттуулуктун формасы иштелип чыкты; КБнын 2005-жылдан берки иши жөнүндө маалыматтар "Кыргыз Республикасынын аялдары жана эркектери" деген жыл сайын жарыялануучу гендердик-дезагрегирленген статистиканын жыйнагына киргизилет.

УИПти жоошуу аткаруучулар жана аны турмушка ашыруу боюнча өнөктөр аялдарга каршы зомбулук проблемасы жөнүндө мамлекеттик кызматчылардын жана калктын семинарлар жана тренингдер, маалымат материалдарын, ошондой эле зомбулуктуу жүрүш-турушка жол берилбестик маселеси боюнча жарандык аң-сезимдин деңгээлин жогорулатууга багытталган материалдарды чыгаруу аркылуу маалымадар болушун жогорулатуу максатында бир катар иш-чараларды жүргүздү; үйбүлөдөгү жана коомдогу зомбулукту алдын алууга багытталган иштин жаңы формалары иштелип чыкты жана өздөштүрүлдү; зомбулуктун курмандыктарына практикалык жардам көрсөтүлдү; проблеманын себептери талданды жана зомбулукка каршы күрөшүүгө арналган маалымат материалдары жарыяланды.

Аялдарга карата зомбулук маселелеринде укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин, судьялардын гендердик сезимталдыгын жогорулатуу боюнча чаралар жүзөгө ашырылды. ИИМдин Академиясынын, Кыргыз-Россиялык Славян университетинин жана башка ЖОЖдордун штаттык окутуучу курамынын, ошондой эле эларалык агентиктердин колдоосу аркасында эксперттик НПОлордун өкүлдөрүнүн күчү менен атайын окутуучу курстар иштелип чыкты жана сынактан өтү, окуу куралдары жарыяланды, семинарлардын жана тренингдердин циклдери өткөрүлдү.

Балдарды тарбиялоо жагынан мектеп мугалимдери, адистердин кеңири чөйрөсү үчүн усулдук окуу куралдары иштелип чыкты; жогорку класстардын окуучулары үчүн окутуу программалары, зомбулукту четтетүү, сабырдуу жана коопсуз жүрүш-туруш боюнча педагогикалык адистиктеги студенттер үчүн курстар түзүлдү.

КР УСК аялдарга жана балдарга карата зомбулук фактылары боюнча иликтөө жүргүзүүнүн методологиялык негиздерин иштеп чыкты.

КРнын ар бир облусунда иштеп жаткан КБлардын потенциалы жогорулатылды, КБлардын ЖӨБӨлор менен өзара аракеттенүүсү күчөтүлдү, жергиликтүү бюджеттен КБларды тең финансылоо боюнча оң практикалар бар.

Жер-жерлерде жарандык жоопкерчиликти өнүктүрүү жана аялдарды зомбулуктан коргоону камсыз кылуу максатында социалдык мобилизациялоо принциптеринин негизинде Ош жана Баткен облустарынын айылдарында "Диамонд" ассоциациясынын түштүк филиалы СКФнын колдоосу аркасында "Үйбүлөдөгү зомбулукка координацияланган мамилени уютшуруу"долбоорунун алкагында 18 ӨКТны түздү.

"КРнын Жалалабат облусунун Аксы районунда 2002-жылдын 17-18-мартындагы окуяларда курман болгондордун жана жапа чеккендердин үйбүлө мүчөлөрүнө мамлекеттик социалдык жардам жөнүндө" КР Мыйзамына өзгөртүүлөр киргизүү тууралу" КРнын 2005-жылдын 23-декабрындагы № 187 Мыйзамына ылайык кошумча социалдык жөлөкпулдардын өлчөмү көбөйтүлдү, аларды 50 адам, анын ичинде 19 аял алат. Мындан тышкары, 17 адам (анын ичинде 7 аял) майыптык жана баккан адамын жоготкондук боюнча жөлөкпул алат.

"Аскер кызматчыларын пенсия менен камсыз кылуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына толуктоо жана өзгөртүү киргизүү тууралу" КРнын 2006-жылдын 28-декабрындагы № 226 Мыйзамына ылайык кайтыш болгон аскер кызматчыларынын эмгекке жараксыз үйбүлө мүчөлөрүнө баккан адамынан ажырагандыгы боюнча пенсия, ал эми иштебеген ата-энелерге үч эсептик көрсөткүч өлчөмүндө өмүр бою компенсация каралган.

ИИМдин Академиясында жаңжалдарды жөнгө салуу жана массалык тартипсиздиктерди четтетүү боюнча Борбор түзүлгөн, ал жерде ИИМдин бөлүмдөрүнүн кызматкерлери окутуудан өтөт (ОБСЕнин колдоосу аркасында).

Ички иштер органдарынын аттестацияланган аял кызматкерлери өздөрүнүн кызматтык милдеттерин аткаруунун жүрүшүндө жаңжалдарды чечүүгө жана жөнгө салууга катышат.

Ар кандай жаңжалдар зоналарында аялдарды коргоо боюнча УИПте пландаштырган чаралардын алкаганда бир катар изилдөөлөр жүзөгө ашырылды жана мамлекеттик башкаруу, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары, эларалык уюмдар жана жарандык коом үчүн тиешелүү сунуштар иштелип чыкты.

Мамлекеттик мекемелер жана НПОлор эларалык агенттиктердин колдоосу аркасында соттолгондорду социалдык реабилитациялоо жана аларды кайрадан социалдаштыруу боюнча күч-аракеттерди жасады, алар 2010-жылга чейин Кыргыз Республикасынын пенитенциардык системасын реформалоо Концепциясынын негизги багыттарынын бири болуп саналат.

Гендердик зомбулук проблемасы боюнча калкка маалымдоо максатында иш-чаралардын: ар кандай максаттуу топтор үчүн семинарлардан, тренингдерден, басылма жана электрондук ЖМКларга атайын рубрикаларды, ТВда берүүлөрдү ачуудан тартып изилдөөлөрдү, көчмө-театралдык оюндарды жана маалыматтык кампанияларды уюштурууга чейинки кеңири спектри өткөрүлдү.

III. 2002-2006-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планын турмушка ашыруудагы тоскоолдуктар

Жогоруда саналган оң натыйжалар менен катар, "2002-2006-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планы жөнүндө" КР Президентинин 2002-жылдын 2-мартындагы № 52 Указын турмушка ашыруунун жыйынтык баасы аны толук көлөмдө аткарууга тоскоолдук болгон проблемаларды белгиледи. Алардын ичинде:

УИПти турмушка ашырууда жарандардын теңдеш укуктарын жана мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылууда гендердик теңдештикке жетишүү боюнча институттук механизмдин бир бөлүгү болуп саналган бир катар мамлекеттик органдардын (КР Өкмөтү, КР ЖК комитеттери, КР Акыйкатчысы (Омбудсмени), КР Президентинин алдындагы Адам укугу боюнча комиссия ж.б.) ролун начар актуалдаштыруу.

Гендердик ыкманы өнүктүрүүнү саясий жактоонун жетишсиздиги жана аны практикага киргизүү үчүн адекваттуу эмес жоопкерчилик.

Мамлекеттик башкаруу жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу системасында гендердик компетенттүүлүктүн төмөндүгү.

Мамлекеттик гендердик саясатты өркүндөтүү боюнча жарандык коом менен консультациялар системасынын туруксуздугу.

УИПти финансылоо процессинин өркүндөтүлбөгөндүгү; борбордогу министрликтер менен ведомстволордун жана алардын региондордогу түзүмдүк бөлүмдөрүнүн ишпландарынын, ошондой эле региондорду социалдык-экономикалык өнүктүрүү пландарынын УИПте пландаштырылган гендердик саясатты турмушка ашыруу боюнча иш-чаралар менен макулдашылбагандыгы жана аларды ведомстволук жана жергиликтүү бюджеттерден финансылык камсыз кылуунун жоктугу.

Министрликтерде, ведомстволордо, коомдук уюмдарда жана НПОлордо иштелип чыгуучу гендердик-дезагрегирленген статистикалык маалыматтын, ошондой эле далилдөө базасынын өркүндөтүлбөгөндүгү.

Төмөнкүлөрдүн сакталышы:

- аялдардын демейки көз каранды абалын бекемдеген коомдогу аялдардын ролу жөнүндө социалдык-маданий ченемдердин жана гендердик (патриархалдык) стереотиптердин;

- ресурстарга жетүүдөгү жана ага контролдук кылуудагы айырмачылыктардын;

- көпчүлүк секторлордо иштин түрү боюнча гендердик сегрегация үчүн башталгыч өңүт болуп саналган билим берүүнүн;

- эмгектин гендердик вертикалдык жана горизонталдык сегрегациясынын.

Гендердик теңдештик маселелеринин бүткүл спектри боюнча коомдун маалымдар болушунун төмөндүгү; аны жогорулатуу боюнча иш-чаралардын натыйжаларынын туруксуздугу.

Жогоруда эске алынган проблемалар бийликтин аткаруу жана өкүлчүлүктүү бутактарынын жогорку деңгээлдеринде аялдардын өкүлчүлүгүнүн терс динамикасын; көбөйүүгө карай тенденциясы бар аялдар менен эркектердин орточо эмгек акысынын жана пенсиясынын ортосундагы ажырымдын; экономикалык жактан жигердүү калктын ичинде аялдардын деңгээлинин төмөндүгүнүн; өмүрдүн күтүлгөн узактыгы бала төрөгөн учурда төмөндөшүнүн; өмүр бою окутуу процессинде балдар менен кыздардын, аялдар менен эркектердин ортосундагы диспаритеттин сакталышынын; өз потенциалын өнүктүрүү үчүн мүмкүнчүлүктөрдөгү айырмачылыктардын сакталышынын; коомдогу гендердик зомбулук өсүшүнүн жана башкалардын себеби болуп калды.

Алынган оң натыйжаларды, келип чыккан учурдагы тоскоолдуктарды эске алып жана жаңы факторлорду, анын ичинде КРдагы социалдык-экономикалык жана саясий өзгөрүүлөрдү эске алып ушул УИП иштелип чыкты.

IV. Стратегиялык артыкчылыктар, саясат чаралары жана аларды турмушка ашыруу жолдору

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча ушул Улуттук иш-аракеттер планы гендердик өнүктүрүү чөйрөсүндө өлкөнү өнүктүрүүнүн жаңы Стратегиясынын иш-аракеттеринин планы жана Миң жылдыктын бардык өнүктүрүү максаттарынын гендердик аспекттерин турмушка ашыруунун механизми болуп саналат.

2002-2006-жылдарга мурдагы УИПти турмушка ашыруунун баяндамасы көрсөтүп тургандай, пландаштырылган иш-чаралардын бир бөлүгү толук турмушка ашырылган жок жана аларды өркүндөтүү боюнча андан аркы күч-аракеттерди жумшоону талап кылат. Буга байланыштуу 2007-2010-жылдарга УИПте мурдагы УИПтегидей бүтүндөй алганда эле ошол эле алты стратегиялык багыт боюнча саясат чараларын жана иш-чараларды турмушка ашыруу каралган:

- гендердик теңдештикке жетишүү боюнча институттук механизмди өркүндөтүү;

- чечимдерди кабыл алуунун бардык деңгээлдеринде гендердик балансты сактоо;

- социалдык-экономикалык чөйрөнүн гендердик компоненти;

- денсоолуктун жана саламаттыкты сактоонун гендердик аспекттери;

- билим берүүдө жана маданиятта гендердик теңдештикке жетишүү;

- гендердик зомбулукту азайтуу.

Ошондой эле 2007-2010-жылдарга УИПте төмөнкүдөй жаңы стратегиялык багыт киргизилген:

- гендердик теңдештик маселелеринде коомдун маалымдар болушун кеңейтүү.

4.1. Гендердик теңдештикке жетишүү боюнча институттук механизмди өркүндөтүү

2007-2010-жылдарга ӨӨСнын толук компоненттеринин бири жана Кыргызстандын эларалык милдеттенмелеринин, анын ичинде Миң жылдыктын өнүктүрүү максаттарына жетишүү, ООНдун Коопсуздук Кеңешинин № 1325 резолюциясы боюнча милдеттенмелеринин курамдык бөлүгү болуп саналган гендердик теңдештикке жетишүүдөгү прогресс аялдар менен эркектердин теңдеш укуктарын жана мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылуу жагынан саясатты турмушка ашыруу үчүн жооптуу мамлекеттик жана мамлекеттик эмес институттарды чыңдамайынча мүмкүн эмес.

Бул жагындагы терс тенденциялардан арылуу, адамдык өлчөмдүн, өзгөчө аялдардын абалынын көрсөткүчтөрүнүн начарлашынын алдын алуу институттук механизмдерди системалык өзгөртүү боюнча коомдун бардык секторлорунун жана мамлекеттик органдарынын күч-аракеттерин жумшоону талап кылат.

Мамлекеттик башкаруунун, ыйгарым укуктарды бийлик бутактарынын ортосунда бөлүштүрүүнүн Кыргыз Республикасында түзүлгөн системасы, жергиликтүү өзалдынча башкарууну өнүктүрүү комплекстүү гендердик ыкманы киргизүү жана мамлекеттик гендердик саясатты турмушка ашыруу үчүн жоошуу институттардын бүтүн системасын чыңдоо муктаждыктарын калыптандырат. Мындай системанын негиздери мурдагы мамлекеттик программаларды турмушка ашыруу мезгилинде түптөлгөн, бирок болуп өткөн социалдык жана саясий өзгөрүүлөр аны андан ары өркүндөтүүнү талап кылат.

Алсак, УИПти турмушка ашыруу мезгилинде Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Аялдардын, үйбүлөнүн маселелери жана гендердик өнүктүрүү боюнча улуттук кеңешти андан ары чыңдоо жана анын ишинин натыйжалуулугун жогорулатуу жана мамлекеттик түзүмдөрдүн жана жарандык коомдун күч-аракеттерин координациялоону камсыз кылуу, гендердик саясаттын артыкчылыктуу багыттарын аныктоо үчүн жергиликтүү деңгээлде гендердик саясат боюнча Консультациялык кеңештерди түзүү практикасын кеңейтүү боюнча иш жүргүзөт.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратына тиешелүү функцияларды бекитүү, бийликтин аткаруу вертикалында, анын ичинде министрликтерде, ведомстволордо жана жергиликтүү мамлекеттик администрацияларда мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруу боюнча учурдагы адистештирилген институттарды чыңдоо жана жаңыларын түзүү аркылуу гендердик саясатты турмушка ашырууда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн ролун күчөтүү жаңы этаптын маанилүү милдети болуп саналат.

Гендердик ыкманы жергиликтүү кеңештердин ишине жана региондук өнүктүрүү пландарына киргизүүгө багыт алган жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары системанын маанилүү элементи болуп калат.

Укук коргоочу институттардын ролун жогорулатуу, анын ичине КР Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) ишине гендердик өлчөмдү киргизүү аркылуу жогорулатуу зарыл.

Программалык ыкманы киргизүү жана бюджеттерди гендердик талдоо методологиясын пайдалануу аркылуу финансылоону оптималдаштыруу программаны турмушка ашыруунун маанилүү шарты болуп саналат.

Социалдык өнөктөштүк, жарандык коомдун катышуу механизмдерин андан ары өркүндөтүү УИПти натыйжалуу турмушка ашыруу үчүн негизди түзүүгө тийиш.

Улуттук мыйзамдарды өркүндөтүү аларды эларалык ченемдерге ылайык келтирүү, гендердик теңдештик жөнүндө колдонуудагы мыйзамга өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү; колдонуудагы мыйзамдардын жана жаңы мыйзам долбоорлорунун гендердик экспертизасын андан ары институттук бекемдөө; мыйзамдарга сунуш кылынган өзгөртүүлөрдү талкуулоого коомчулуктун кеңири катышуусу аркылуу жүргүзүлөт.

4.2. Чечимдерди кабыл алуунун бардык деңгээлдеринде гендердик балансты сактоо

Бул УИПте чечимдерди кабыл алуу органдарына аялдарды тартуу процессин колдоо үчүн ченемдик-укуктук документтерди өркүндөтүү боюнча иш-чаралар каралган.

Бул пландын алкагында аялдарды бийлик түзүмдөрүнө илгерилетүү боюнча чаралар көрүлөт, өлкөнүн саясий жана коомдук турмушунда аялдарга карата кысымга алууну жоюу боюнча убактылуу атайын чаралар киргизилет.

Бардык деңгээлдерде чечим кабыл алууга аялдардын катышуусун иш жүзүндө кеңейтүү үчүн саясатта гендердик теңдештикти камсыз кылууга багытталган УИПтин иш-чараларын мамлекеттик бюджеттен финансылоону камсыз кылуу зарыл.

4.3. Социалдык-экономикалык чөйрөдөгү гендердик компонент

Социалдык-экономикалык саясат жагындагы башкаруунун натыйжалуулугу мамлекет өзалдынча өнүгүүгө көрсөткөн, гендердик айырмачылыктарды эске алган жана иш менен камсыз кылуу, өндүрүш, кирешелерди бөлүштүрүү, социалдык жыргалчылыктарды керектөө чөйрөсүндө жыныстык белгиси боюнча кодулоо сыяктуу терс көрүнүштөрдүн пайда болушунун алдын алган колдоонун даражасы менен аныкталат.

Рыноктук мамилелер экономикалык жактан натыйжалуу жана гендердик жактан адилеттүү тартиптин универсалдуу жөнгө салуучусу боло албайт. Конституциялык жактан бекемделген социалдык мамлекеттин принцибине ылайык мындай функцияны аткарууга мамлекеттин гендердик багыттагы социалдык-экономикалык саясаты чакырылган.

Чакан жана орто бизнести, анын ичинде аялдар ишкерлигин финансылоо, кредит берүү жана инвестициялоо механизмдеринин өнүкпөгөндүгү эмгек менен камсыз кылуу жана бизнес чөйрөсүндө гендердик адилеттүүлүккө карай жолдо тоскоолдук болуп саналат.

Мамлекеттин гендердик багыттагы социалдык-экономикалык саясатын жүзөгө ашыруунун маанилүүлүгүн жалпы түшүнүүгө жетишүү үчүн толук маалыматтын болушу зарыл. Аны алуу үчүн ушул багытта пландаштыруу жана андан кийинки мониторинг, саясий реформаларды жүргүзүү, социалдык программаларды кабыл алуу, бюджеттик каражаттарды бөлүү жана уюштуруу түзүмүн түзүү максатында локалдык, ошондой эле улуттук деңгээлде кырдаалга тез баа берүү, баяндамалар, пикир сурап-билүүлөр, иликтөөлөр, проблеманы изилдөөлөр зарыл.

Мыйзамдарды ЭЭУнун жана башка эларалык уюмдардын стандарттарына ылайык келтирүү гендердик жактан балансташкан эмгек рыногун түзүүгө түрткү берет.

Гендердик теңдештикти камсыз кылуу боюнча чаралар КР Өкмөтүнүн, ККФнын жана 2008-2010-жылдарга КР СКРДнын ортосундагы Башкы макулдашууда чагылдырылууга тийиш.

УИПтин социалдык-экономикалык компонентин турмушка ашыруу 2007-2010-жылдарга ӨӨСтүн тиешелүү блокторунда каралган гендердик ыкманы колдонуу жолу менен жүзөгө ашырышат. ӨӨСке интеграцияланган гендердик өзгөртүүлөр жана индикаторлор турмушка ашырылууга, анын ичинде сектордук жана региондук программалар аркылуу турмушка ашырылууга тийиш. УИПти турмушка ашыруунун жүрүшүндө улуттук саясатта, программаларда, пландаштырууда жана отчеттуулукта гендердик ыкмаларды киргизүү жана эсепке алуу улантылат.

Натыйжаларга жетиштүүдөгү прогресске шайкеш келтирилген индикаторлорду пайдалануу менен отчеттуулуктун өркүндөтүлгөн жол-жоболору аркылуу көз салынат.

Бул УИПтин милдеттерине ошондой эле төмөнкүлөр кирет:

- билим алууга же аны жогорулатууга арналган үйбүлөлүк бюджеттин үлүшүн жогорулатуу, медициналык тейлөөнү камсыз кылуу жана жакшыртуу;

- үйбүлөнүн таламдарында жеке камсыздандыруу каражаттарын топтоону стимуддаштыруу жана үйбүлөлөргө зарыл (жетиштүү) сандагы жана сапаттагы керектөөчү жыргалчылыктарды кепилдик кылган туракжай субсидияларын берүү, бул социалдык кызмат көрсөтүүлөрдү берүүчү мамлекеттик жана жеке мекемелердин ортосундагы дурус атаандаштыкты күчөтөт;

- киши башына кирешеси жашоо минимумунан төмөн болгон (бардык учурларда салык салынуучу кирешелердин чоңдугу экономикада мыйзам тарабынан белгиленген эң аз эмгек акыдан төмөн болууга тийиш эмес) үйбүлөлөрдөгү кызматкерлер үчүн киреше салыгы боюнча жеңилдиктерди (балдарга стандарттык кемитүүлөр) көбөйтүү;

- өздөрүнө байланышпаган себептерден улам (мисалы, баланы багуу боюнча өргүүдөн кийин кесиптик ишке киришүү ж.б.) татаал кырдаалда калган аялдарды колдоонун мамлекеттик чараларын киргизүү;

- аялдарды кодулоо жана аларга зомбулук өзгөчө ачык көрүнгөн экономиканын бейформал секторунда аялдардын укуктарын коргоо;

- жергиликтүү деңгээлде кадрларды даярдоо программаларында же тармактык уюмдарда эркектерге салыштырганда аялдардын катышуусун кеңейтүү.

Программалык ыкманы киргизүү жана бардык деңгээлдердеги бюджеттерди гендердик талдоо методологиясын пайдалануу аркылуу жаңы УИПти финансылоону оптималдаштыруу аны ийгиликтүү турмушка ашыруунун шарты болуп калат.

4.4. Денсоолуктун жана саламаттыкты сактоонун гендердик аспекттери

Денсоолукту коргоо чөйрөсүндөгү гендердик теңдештик маселелери жаңыдан аңдап-түшүнүүнү талап кылат жана ушул пландын алкагында өзара байланышкан төмөнкүдөй эки милдетти чечүүгө багытталат: гендердик ыкманы киргизүүдө саламаттыкты сактоо секторунун потенциалын күчөтүү жана ар кандай категориядагы эркектер менен аялдардын чабалдыгын азайтуу жана адекваттуу, сапаттуу кызмат көрсөтүүлөргө, продуктуларга жана саламаттыкты сактоо мекемелерине жеткиликтүүлүктү жогорулатуу максатында алар үчүн саламаттыкты сактоо ресурстарын бөлүштүрүүдө адилеттүүлүктү арттыруу, анын ичинде - гендер менен байланышкан денсоолук жана саламаттыкты сактоо маселелери жөнүндө ЖМК аркылуу калкка маалымдоо боюнча кеңири масштабдуу чаралар.

Саламаттыкты сактоо секторунда комплекстүү гендердик ыкманы күчөтүү денсоолук - бул индивиддердин жана мамлекеттердин алда канча маанилүү ресурсу, ал эми денсоолуктун жетише турган эң жогорку деңгээлине укук ар бир адамдын фундаменталдык укугу болуп саналат жана Кыргызстандын жарандарына Кыргыз Республикасынын Конституциясы тарабынан кепилдик кылынган деген түшүнүккө таянат.

Денсоолук саламаттыкты сактоо системасынын алкактары менен чектелбейт, социалдык-экономикалык факторлорго байланыштуу жана гендер, ресурстарды бөлүштүрүү, тамак жана тамактануу, жашоо шарттары, коопсуз ичүүчү сууга жеткиликтүүлүк, адекваттуу санитардык шарттар, эмгектин коопсуз жана мыкты шарттары, курчап турган коопсуз чөйрө сыяктуу детерминанттарга ээ.

Бул УИП Кыргызстан кошулган эларалык документтердин ченемдерин чагылдырат жана денсоолукка укукту турмушка ашырууну жакшыртууга багытталган, ал "анын бардык формаларында жана деңгээлдеринде өзара байланышкан жана маанилүү төмөнкүдөй төрт элементти" камтыйт: саламаттыкты сактоо мекемелеринин, кызмат көрсөтүүлөрүнүн жана товарларынын бар болушу, жеткиликтүүлүгү (анын ичинде кодулоону эмес, иш жүзүндөгү жана экономикалык жеткиликтүүлүк, маалыматка жеткиликтүүлүк), алгылыктуулугу жана сапаты.

УИПтин иш-чаралары денсоолукка аялдар менен эркектердин укуктарын толук жана ар тараптан таанууга, коргоого жана турмушка ашырууга, анын ичинде медициналык мекемелерге кайрылууга жана медициналык кызмат көрсөтүү менен товарларды пайдаланууга аялдар менен эркектердин мүмкүнчүлүктөрүнө тоскоолдук кылган бөгөттөрдү үйбүлө, мамлекет жана коом тарабынан жоюуга багытталган.

Ушул УИПтин жана саламаттыкты сактоо программаларынын алкагында социалдык адилеттүүлүк маселелери шаардык жана айылдык калктын ортосундагы, кедейлердин жана байлардын ортосундагы теңсиздикти жоюудан тышкары, эркектер менен аялдардын улгайган жалгыз бой аялдар жана эркектер, өспүрүмдөр, балалуу пациенттер, майыптар жана денсоолук мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар, психикалык денсоолугу бузулган, зомбулуктан жапа чеккен аялдар жана кыздар сыяктуу конкреттүү категорияларын кодулабоо аспекттерин камтыйт.

Бул УИПтин милдеттерин аткаруу социалдык-маданий ченемдердин жана гендердик стереотиптердин жана алардын саламаттыкты сактоонун кызмат көрсөтүүлөрүнө жеткиликтүүлүккө, денсоолук жана медициналык кызмат көрсөтүүлөрдү берүүчүлөр жагынан эркектерде жана аялдарда жүрүш-туруштун спецификалык оң моделдерин калыптандыруу боюнча чараларды иштеп чыгууга таасиринин маселелерин алда канча терең иликтөөгө багытталган.

Бул милдеттерди чечүүдө ведомстволор аралык жана секторлор аралык кызматташтык жана министрликтердин, ведомстволордун ишине гендердик эксперттерди жана изилдөөчүлөрдү, жарандык сектор уюмдарын, эларалык уюмдарды тартуу милдеттүү болуп саналат. Буга байланыштуу ушундай өнөктөштүктүн мүмкүнчүлүктөрү дайыма изилденет, эксперттерди, изилдөөчү жана коомдук топторду, жергиликтүү калкты өнүктүрүү жана алардын улуттук жана жергиликтүү деңгээлдерде денсоолук маселелери жөнүндө чечимдерди, анын ичинде сектордун саясатын жана стратегиясын кабыл алууга, изилдөөлөргө, маалыматтык кампанияларга, усулдук материалдарды иштеп чыгууга, коомдук контролдоого, лоббирлөөгө жана атайын суроо-талап жана ушул топторду финансылоо жолу менен гендердик ыкманы киргизүү боюнча башка ишке катышуусу кубатталат.

4.5. Билим берүүдө жана маданиятта гендердик теңдештикке жетишүү

Билим берүү жагынан 2007-2010-жылдары өлкөнү өнүктүрүүнүн Стратегиясынын артыкчылыгы болуп базалык билим берүүнү өнүктүрүү саналат. Ошондуктан комплекстүү гендердик ыкма ӨӨСтин ушул багытын турмушка ашырууда колдонулууга тийиш.

"Миң жылдыктын өнүктүрүү максаттарына" ылайык, бул УИПтин саясаты жана иш-чаралары билим берүүдө гендердик теңдештикке жетишүүгө, калктын социалдык-экономикалык деңгээлин эске алуу менен 2015-жылга карата жогорку сапаттуу билимге эркектер менен аялдардын толук жана тең укуктуу жеткиликтүүлүгүн камсыз кылууга багытталган.

Бул УИПте гендердик демократияны колдоого жана өнүктүрүүгө багытталган маданий жана билим берүү саясатынын негизги багыттары болуп төмөнкүлөр саналат:

- билим берүү системасынын бардык деңгээлдеринде - мектепке чейинки тарбиялоодон тартып орто, жогорку жана дипломдон кийинки билимге чейинки адистештирилген курстарды жана гендердик билим берүү программаларын иштеп чыгуу жана киргизүү, ошондой эле гендердик проблематика боюнча учурдагы курстарды колдоо жана колдо болгон тажрыйбаны жайылтуу;

- орто мектептин билим берүүчү стандарттарына, жогорку жана кесиптик билим берүү системасында бардык адистиктердин билим берүү стандарттарына, ошондой эле мамлекеттик кызматчылардын, аткаруу бийлик органдарынын адистеринин, бардык деңгээлдердеги депутаттардын квалификациясын жогорулатуу боюнча окуу пландарына гендердик курамды киргизүү;

- окуу адабиятын гендердик экспертизалоо, педагогикалык кадрларды кесиптик даярдоо боюнча окуу-усулдук бирикмелерди, ошондой эле гендердик билимдердин негиздерин окутуунун окуу-усулдук базасын (билим берүү процессинин бардык звенолору үчүн окуу китептерин, окуу куралдарын) түзүү.

УИП билим берүүдө жана маданиятта гендердик паритетке жетишүү жагынан гана сапаттык өзгөрүүнү берип тим болбостон, ошондой эле коомдогу оң өзгөрүүлөргө алып келе турган иш-чараларды карайт.

4.6. Гендердик зомбулукту азайтуу

Гендердик зомбулук проблемасы адамдын укуктарын бузуу жана колдонулуп жаткан мыйзамдык ченемдерди этибарга албоо контекстинде каралат. Мыйзамдарды жана аларды турмушка ашыруу механизмдерин андан ары өркүндөтүү, ата-мекендик түзүмдөр жана коомчулуктар үчүн тиешелүү маалымат саясатын түзүү боюнча иш жүргүзүлөт.

Улуттук жана сектордук статистика системасында гендердик-дезагрегирленген маалыматтарды өркүндөтүүгө өзгөчө көңүл бурулат.

Укук бузуулардын жана кылмыштардын алдын алуу боюнча чараларды көрүүгө кылмыштардын бетин ачуунун проценти менен укук коргоо органдарынын ишине баа берүүнүн индикаторлору өзгөртүлөт. Медициналык мекемелердин кызматкерлеринин гендердик сезимталдыгын өнүктүрүү ар кандай түрдөгү зомбулуктун, өзгөчө зордуктоолордун жана трафиктин курмандыктарына медициналык кызмат көрсөтүү учурунда медициналык персоналдын сабырдуу жана этият мамилесин калыптандырууга көмөктөшөт.

ЖӨБОнун өкүлдөрү зомбулуктун курмандыктарын коргоо жана анын күнөөкөрлөрүнүн жүрүш-турушун өзгөртүү боюнча конкреттүү чараларды көрөт. Алардын компетенциясында ошондой эле зомбулукка каршы күрөшүү боюнча жарандык демилгелерди өнүктүрүүдө жана колдоодо, ар кыл коомдук топторду кошуу менен жер-жерлерде алдын алуу иштерин жүргүзүүдө финансылык жана башка жардам көрсөтүү бар.

Гендердик зомбулук проблемасы, ийгиликтүү эларалык тажрыйбаны иликтөө жана жайылтуу жагынан иш жүргүзгөн адистердин потенциалын арттырууда эларалык жана өкмөттүк эмес уюмдар көмөк көрсөтө алат.

4.7. Гендердик теңдештик проблемасы жөнүндө коомдун маалымдар болушун кеңейтүү

Гендердик проблемалар жагынан коомдун маалымдар болушун арттыруу концепциясы 1995-жылы Пекинде (Кытай) болуп өткөн Аялдардын абалы боюнча Төртүнчү дүйнөлүк конференцияда кабыл алынган. Иш-аракеттер платформасындагы гендердик теңдештик идеяларын алга илгерилетүү үчүн глобалдык стратегия катары аныкталган.

Кыргыз коомун демократиялаштыруу процессинде коомдун абалынын алда канча сезимтал индикатору катары жалпыга маалымдоо каражаттарына өзгөчө роль берилет. Изилдөөлөрдүн натыйжалары көрсөткөндөй, гендердик теңдештик темасы мамлекеттик жана мамлекеттик эмес телекөрсөтүүнүн программаларында жигердүү талкууланууда. Аялдар тематикасы -республикалык жана региондук ЖМКлардын беттеринде алда канча белгилүү жана көп сандаган темалардын бири. Өкмөттүк эмес секторго аялдардын катышуусуна көңүл бурулууда. Адистешкен журналдар чыгарылууда.

Бирок көрүлүп жаткан чараларга карабастан, гендердик түшүнүктөрдү коомдук аң-сезимге киргизүү жайбаракат жүрүүдө, бир катар макалалар сексисттик мүнөздө.

Коомдук аң-сезимди радикалдуу трансформациялоо, бир жыныстын башка жыныска үстөмдүк кылуу жана басымдык кылуу идеясы менен байланышкан гендердик стереотиптерди жоюу; гендердик өзалдынча аңдап түшүнүүнүн жаңы моделдерин жана укуктар менен мүмкүнчүлүктөрдүн гендердик теңдештигинин принцибине негизделген жүрүш-туруш типтерин аялдар менен эркектердин турмуштук практикасынын өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен калыптандыруу зарыл.

Бул УИП гендердик жактан сезимтал коомдук аң-сезимди арттыруу боюнча улуттук гендердик саясатты турмушка ашырууну - бул максаттарда билим берүү, маданият, жалпыга маалымдоо каражаттары сыяктуу өбөлгөлөрдү пайдаланууну карайт.

Эркектер менен аялдардын социалдык теңдештигине жетишүү маселелеринде мамлекеттик органдардын жана ЖМКлардын кызматташтыгын камсыз кылуу зарыл.

УИПтин алкаганда гендердик теңдештикти пропагандалоо жагынан жалпыга маалымдоо каражаттарын колдоо камсыз кылынат. ЖМКлардын гендердик сезимталдыгын арттыруу боюнча чаралар көрүлөт. Келечектеги журналисттерди кесиптик даярдоого гендердик билимди киргизүү, маалыматты өндүрүүчүлөрдүн - басып чыгаруучулардын, редакторлордун, журналисттердин арасында гендердик маселелер боюнча агартуу ишин жүргүзүү зарыл.

Жалпыга маалымдоо каражаттарында Аялдарга карата кысымга алуунун бардык формаларын жоюу жөнүндө ООНдун Конвенциясынын, ушул Улуттук иш-аракеттер планынын, адам укуктары боюнча эларалык документтердин жоболорун турмушка ашыруу маселелери кеңири чагылдырылат.

Бул багытта өлкөнүн турмушунда аялдардын ролун чагылдыруу; бардык саясий, социалдык процесстердин толук укуктуу жана жигердүү катышуучусу катары лидер аялдын жана саясий жана социалдык процесстерге жигердүү катышууга аялдын укугун түшүнгөн жана урматтаган эркектердин образдарын коомдук аң-сезимде калыптандыруу милдеттердин бири болуп калууга тийиш.

УИПте гендердик статистиканы өркүндөтүү боюнча иш гендердик тең укуктуулуктун деңгээлин жана кодулоонун ар кандай көрүнүштөрүн белгилөө менен саясий, коомдук жана экономикалык иштин бардык чөйрөлөрүндөгү аялдардын жана эркектердин реалдуу абалы жөнүндө статистикалык маалыматтарды алуу, таратуу жана пайдалануу формалары менен ыкмаларын өркүндөтүүнү болжолдойт.

УИПте коомдун гендердик жана укуктук маданиятынын деңгээлин жана жалпыга маалымдоо каражаттарынын социалдык жоопкерчилигин жогорулатууга багытталган кеңири масштабдуу улуттук жана эларалык маалыматтык акцияларды жана агартуу кампанияларын жүргүзүү каралган.

V. 2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планын турмушка ашыруунун, мониторингинин жана баа берүүнүн механизми

(Кыргыз Республикасынын Президентинин 2008-жылдын 7-майындагы ПЖ № 158 Жарлыгынын редакциясына ылайык)

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планы иш-чаралардын көп деңгээлдүү комплексин билдирет, аларды башкаруу республикалык деңгээлде, ошондой эле жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын деңгээлинде жүзөгө ашырылат.

Кыргыз Республикасынын Президенти, мамлекеттин эң жогорку кызмат адамы катары, гендердик теңдештик саясатын жүзөгө ашыруунун кепили болуп саналат.

Бийликтин мыйзам чыгаруу бутагы мыйзам чыгаруу ишин жүзөгө ашыруу жолу менен гендердик теңдештик саясатын калыптандырат.

Бийликтин сот бутагы аны жалпы юрисдикциядагы соттордо жана Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту аркылуу адамдын укуктарын коргоо жолу менен жүзөгө ашырууну камсыз кылат.

Бийликтин аткаруу бутагы башкаруунун ар кандай деңгээлдеринде болгон мамлекеттик органдар, анын ичинде (алар менен гана чектелбестен) гендердик теңдештикке жетишүү жана аялдардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү боюнча улуттук механизмдин бир бөлүгү болуп саналган адистешкен консультациялык кеңештер жана гендердик саясат боюнча комиссиялар сыяктуу гендердик мониторингдин, контролдун жана башкаруунун институтташтырылган формалары, ошондой эле мыйзам чыгаруу жана аткаруу бийлигинин республикалык жана жергиликтүү органдарындагы тиешелүү кызматтар аркылуу гендердик саясатты турмушка ашырат.

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында гендердик теңдештикке жетишүү боюнча Улуттук иш-аракеттер планын турмушка ашырууга жалпы контролду Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Аялдардын, үйбүлөнүн маселелери жана гендердик өнүктүрүү боюнча улуттук кеңеш жүзөгө ашырат.

Кыргыз Республикасынын Өкмөттүн Аппаратынын социалдык өнүктүрүү бөлүмү Улуттук кеңештин жумушчу органы болуп саналат. Анын иши Жобого ылайык жүзөгө ашырылат. Бөлүм УИПти турмушка ашырууга уюштуруу жана маалыматтык колдоо көрсөтөт; анын аралык мониторингин жана жыйынтык баа берүүсүн жүргүзүүнү уюштурат. Бөлүмдүн негизги милдеттери болуп - УИПти турмушка ашыруу боюнча иштин практикасын талдоону жана жалпылоону жүргүзүүнү камсыз кылуу; негизги функциялары болуп Улуттук кеңештин чечимдеринин мамлекеттик гендердик саясатты өркүндөтүү боюнча сунуштары бар долбоорлорун даярдоо, Улуттук кеңеш кабыл алган чечимдердин турмушка ашырылышына контролдук кылуу; өнөктөр менен өзара аракеттенүү жана башкалар саналат.

Министрликтер, мамлекеттик комитеттер, администрациялык ведомстволор, борбордук органдар, облустук, райондук, шаардык мамлекеттик администрациялар жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары (макулдашуу боюнча) УИПти аткаруучулар болуп саналат.

Өкмөттүк эмес жана эларалык уюмдар, жалпыга маалымдоо каражаттары, көзкарандысыз эксперттер УИПти турмушка ашыруу боюнча өнөктөр болуп саналат.

Секторлор аралык жана ведомстволор аралык кызматташтык, аткаруучулардын өнөктөр менен тыгыз өзара байланышы УИПти натыйжалуу турмушка ашыруунун негизи болуп саналат.

УИПти финансылоо республикалык жана жергиликтүү бюджеттердин эсебинен, ошондой эле бюджеттен тышкаркы каражаттарды жигердүү тартуунун, донор уюмдар менен эларалык агенттиктердин каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат. Региондук жана жергиликтүү деңгээлдеги бюджеттик саясат, социалдык-экономикалык өнүгүүнүн тармактык жана региондук программалары мамлекеттик гендердик саясаттын, ушул УИПтин талаптары жана анын иш-чараларынын матрицасы менен макулдашылууга тийиш.

УИПти турмушка ашыруунун аралык мониторингин жана жыйынтык баа берүүсүн аткаруучулар жана өнөктөр жалпы кабыл алынган критерийлердин: натыйжалуулуктун, эффективдүүлүктүн, максатка ылайыктуулуктун, адилеттүүлүктүн жардамы менен, ошондой эле УИПти жүзөгө ашыруу боюнча иш-чаралардын Матрицасында (№ 1 тиркеме) каралган жана дайыма чогултуу, талдоо жана эсепке алуу үчүн милдеттүү болгон көрсөткүчтөр болуп саналган адистешкен индикаторлордун негизинде жүзөгө ашырат.

УИПти аткаруучулар, анын ичинде (бирок, алар менен гана чектелбестен) учурдагы жана жаңыдан түзүлгөн адистешкен түзүмдөр жана жооптуу болуп дайындалган жактар иш-чаралардын сапаттуу жана өз учурунда аткарылышын уюштурат, контролдойт, алар үчүн жоопкерчилик тартат, ошондой эле иштелип чыгып жаткан жана жүзөгө ашырып жаткан жалпы улуттук жана региондук, тармактык жана сектордук программаларга, өнүктүрүү пландарына жана бардык деңгээлдердеги бюджеттерге гендердик теңдештикке жетишүүгө жана аялдардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө багытталган гендердик ыкмаларды жана чараларды кошууну камсыз кылат.

УИПти аткаруучулар УИПти турмушка ашырууга тиешелүү маалыматтарды милдеттүү түрдө дайыма чогултууну, аларды талдоону жана алынган натыйжаларды эсепке алууну камсыз кылат; отчеттуулук сапаттуу жана өз учурунда берилиши үчүн жоопкерчилик тартат.

УИПти турмушка ашыруунун жүрүшү жөнүндө отчеттуулук ар кварталдагы негизде Кыргыз Республикасынын Өкмөттүн Аппаратынын социалдык өнүктүрүү бөлүмүнө берилет. Кыргыз Республикасынын Президентинин тиешелүү жарлыгына ылайык жарым жылда кеминде бир жолу өтө турган Улуттук кеңештин жыйналыштарында УИПтин жооптуу аткаруучулары аны турмушка ашыруунун жүрүшү жөнүндө жана Улуттук кеңештин мурда кабыл алынган чечимдеринин аткарылышы жөнүндө доклад кылат.

VI. Глоссарий

Гендер - ар башка жыныстагы адамдардын ээ болгон, социалдык жактан бекемделген жүрүш-турушу; аялдар менен эркектердин ортосундагы социалдык маданий айырмачылыктар; "Табыгый" же биологиялык жактан күн мурунтан аныкталган сапат болуп саналбастан, ченемдер жана каада-салттар тарабынан калыптанган; убакыттын өтүшү менен жана маданий комплекске жараша өзгөрүлүүчү ролдор жана касиеттер.

Гендердик саясат - ар башка жыныстагы адамдардын ортосундагы өзара мамилелерде теңдештикти орнотууга багытталган мамлекеттик, коомдук иш.

Гендердик теңдештик - ар башка жыныстагы адамдардын коомдогу бирдей социалдык абалы.

Гендердик тең укуктуулук - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жеңилдетүүчү кырдаалдарды кошпогондо, ар башка жыныстагы адамдардын укуктарынын, мыйзам алдында милдеттеринин жана жоопкерчилигинин теңдештиги.

Гендердик баланс - түшүнүк ар бир өзүнчө кырдаалда эркектер менен аялдардын ортосундагы катышты аныктайт. Тигил же бул иш-чарага эркектер менен аялдардын теңдеш болушу жана катышуусу орун алган учурда "гендердик баланска" жетишилди деп айтууга болот. Айрым учурда бул абал "гендердик паритет" түшүнүгү менен аныкталат.

Гендердик талдоо - шарттардагы, муктаждыктардагы айырмачылыктарды, катышуу даражасын, ресурстарга жана өнүктүрүүгө жеткиликтүүлүктү, аялдар менен эркектердин ортосунда чечимдерди кабыл алууга катышууну иликтөө; саясаттар, программалар жана институттар гендердик теңдештик принциптерин кандай эске ала тургандыгынын көзкарашынан аларды талдоо жана аларга баа берүү. Гендердик талдоонун маңызы кабыл алынып жаткан саясий, экономикалык жана социалдык чечимдердин аялдар жана эркектер үчүн натыйжасын түшүнүүдө турат жана ошондуктан ал мамлекеттик саясатта жалпы социалдык-экономикалык талдоонун милдеттүү бөлүгү болуп калууга тийиш.

Гендердик экспертиза - улуттук мыйзамдар жана башка актылар гендердик мыйзамдарга ылайык келишин аныктоо максатында алардын мониторинги.

Гендердик стереотиптер - эркектер менен аялдарга эркин тандоо жасоо жана өз укуктарын толук өлчөмдө пайдалануу мүмкүнчүлүгүн бербеген денебой жана психологиялык тоскоолдуктарынын калыптанышына алып келүүчү, эркектер менен аялдардын ролдору, мүмкүнчүлүктөрү жана айырмачылык мүнөздөрү жөнүндө эскирген түшүнүктөр.

Гендердик-дезагрегирленген статистика - социалдык-саясий турмуштун бардык чөйрөлөрүндө аралашма жыныстагы адамдардын тиешелүү аларды чагылдырган жана коомдогу гендердик проблемаларды жана мамилелерди чагылдырган статистикалык маалыматтар.

Продуктивдүү иш - керектөө жана соода үчүн товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү өндүрүүнү билдирет (айыл чарба өндүрүшү, өнөржай, иш менен камсыз кылуу жана өзалдынча иш менен камсыз кылуу ж.б.).

Репродуктивдүү эмгек - үйдөгү жана үйбүлө мүчөлөрүн багуу боюнча акы төлөнбөгөн иш; эмгек өндүрүмдүүлүгү көз каранды болгон социалдык жана үйбүлөлүк структуралардын жашоо-турмушун сактоо.

Аялдардын репродуктивдүү эмгеги - тар жана кеңири чечмелөөсү бар түшүнүк. Тар мааниде бул - жеке үйдөгү жигердүүлүк чөйрөсүндөгү эмгек (аны ошондой эле субстантивдик экономика дем аташат); кеңири мааниде бул мигрант аялдардын үйдөгү тейлөө жана публикалык сервис чөйрөсүндөгү эмгеги, ал адамдын психофизиологиялык ресурстарын калыбына келтирүү, башкача айтканда, өмүр энергиясын сактоо үчүн кызмат көрсөтүү менен байланышкан (балдарды, оорулууларды, кары-картаңдарды, майыптарды багуу; отелдердин, кафелердин, ресторандардын санитардык-гигиеналык абалын сактоо; жарым фабрикат продуктуларды өндүрүү боюнча тынымсыз линияларда иштөө, химиялык тазалоодо жана кир жуугучтарда иштөө, уюшулган секс-индустрия аркылуу сексуалдык кызмат көрсөтүү ж.б.)- Иштин бул түрлөрүн аткарган аялдарды репродуктивдүү жумушчулар деп аташат. Алардын аркасында өнүккөн өлкөлөрдүн ортоңку таптагы аялдары өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдөн жана өткөөл экономикасы бар өлкөлөрдөн аялдарды үй кызматчысы жана балдар үчүн гувернантка катары пайдалануу менен иш менен камсыз кылуунун эркектер моделдерин ийгиликтүү өздөштүрө алат.

Соңку мезгилге чейин дүйнөнүн бардык регионунда көбүнесе аялдар иштеген репродуктивдүү эмгектин кадыр-барксыздыгы жана арзандыгы жыныс белгиси боюнча калкты кодулоо фактысы катары каралып келген. Бүгүнкү күндө бул проблемага аялдардын теңдеш укуктар жана мүмкүнчүлүктөр принцибин бузуу өңүтүнөн кароо аздык кылат. Репродуктивдүү эмгекке жеткире баа бербегендиктин натыйжасында калктын психикалык жана денебой жактан орду толуп турушу андан аркы девальвацияга жана коммерциялаштырууга дуушарланган.

Экономикалык өнүгүүнүн жаңы моделин иштеп чыгуу гендердик ыкманы камтууга тийиш, ал репродуктивдүү эмгектин манилүүлүгүнө кайрадан баа берүүнү болжолдойт. Социалдык, экономикалык жана мыйзамдык жактан репродуктивдүү эмгек кесиптик иштин башка түрлөрүнө тең баалуу деп танылууга тийиш, бул дүйнөнүн калкынын негизги бөлүгүнүн социалдык жактан жок дегенде минималдуу корголушуна жетишүү үчүн жол ачат.

Бул контекстте эркектер менен аялдарга теңдеш укуктарды жана теңдеш мүмкүнчүлүктөрдү берүү саясаты материалдык өндүрүш жана адамды жаратуу системаларын өзара аракетиндеги балансты орнотуу үчүн жандуу шайман болуп саналат. Коомдун өкүм сүрүшүнүн зомбулуксуз жана жаңжалсыз формаларына жетишүү үчүн бул системаларда жыныстардын экономикалык ролун теңештирүү ыкмаларын издөө (анын ичинде технологияларды, билимдерди, маалыматты, куралды жана башкаларды өндүрүүгө пропорциялуу контролдук аркылуу) зарыл.

Социалдык адилеттүүлүк - адамды туруктуу өнүктүрүүнүн максаты; мыйзам алдында гана эмес, ошондой эле практикалык турмушта бардык адамдарга адилеттүү жана теңдеш мамиле, мында адам жана анын жыргалчылыгы башка (экономикалык) маселелерге салыштырганда артыкчылыктуу орунду ээлейт. Гендердик теңдештик - социалдык адилеттүүлүктүн негиздүү жана ажыралгыс бөлүгү. Эгерде аялдарга же эркектерге каршы кодулоо бар болсо, социалдык адилеттүүлүк болушу мүмкүн эмес.

(1) "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн структурасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамынын жоболорун турмушка ашыруу боюнча уюштуруу чаралары тууралу" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2007-жылдын 16-мартындагы № 96 Жарлыгынын 6-пунктуна ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Интеллектуалдык менчик боюнча мамлекеттик агенттик Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик патент кызматына өзгөртүп түзүлгөн.

(2) КР УСК, 2006

(3)"Кыргыз Республикасынын аялдары жана эркектери" - гендердик жактан бөлүштүрүлгөн статистиканын жыйнагы, КР УСК ЮНФПАнын колдоосу менен, Бишкек - 2006-ж., 112-6.

(4) "Мамлекеттик маданият мекемелеринин кызматкерлеринин эмгек акысынын өлчөмүн жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 20-мартындагы № 133 Жарлыгы; "Жогорку окуу жайларынын кызматкерлеринин эмгек акысынын өлчөмүн жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 20-мартындагы № 132 Жарлыгы; "Мамлекеттик илимий мекемелеринин кызматкерлеринин эмгек акысынын өлчөмүн жогорулатуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 20-мартындагы № 131 Жарлыгы; "Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык жактан коргоо министрлигинин кызматкерлеринин айрым категорияларынын эмгек акысынын өлчөмүн жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 20-мартындагы № 130 Жарлыгы; "Саламаттыкты сактоо кызматкерлерине эмгек акыны жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 28-декабрындагы № 637 Жарлыгы; "Билим берүү кызматкерлерине эмгек акыны жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 28-декабрындагы № 638 Жарлыгы; "Кыргыз Республикасынын билим берүү жана саламаттыкты сактоо кызматкерлеринин эмгек акысын жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин милдетин аткаруучунун 2005-жылдын 1-июлундагы № 260 Жарлыгы; "Илимий мекемелердин кызматкерлерине эмгек акыны жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 28-декабрындагы № 639 Жарлыгы; "Маданият кызматкерлерине эмгек акыны жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 28-декабрындагы № 640 Жарлыгы; "Социалдык жактан коргоо кызматкерлерине эмгек акыны жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 28-декабрындагы № 641 Жарлыгы; "Маданияттын жана көркөм өнөрдүн "Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти" жана "Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер" деген ардактуу наамдары бар кызматкерлеринин эмгек акысын жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2006-жылдын 24-майындагы № 283 Жарлыгы; "Социалдык чөйрөнүн кызматкерлеринин эмгек акысын жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2003-жылдын 30-апрелиндеги № 138 Жарлыгы; "Социалдык чөйрөнүн кызматкерлеринин эмгек акысын жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2004-жылдын 5-мартындагы № 80 Жарлыгы; "Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын кызматкерлеринин эмгек акысын жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2004-жылдын 21-ноябрындагы № 393 Жарлыгы.

"Эл" деген ардактуу наамы бар адамдарга эмгек акыны жогорулатуу жөнүндө" КР Өкмөтүнүн 2003-жылдын 6-июнундагы № 332 токтому; "Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын кызматкерлеринин эмгек ашсын жогорулатуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Президентинин 2004-жылдын 21-ноябрындагы Жарлыгын турмушка ашыруу тууралу" КР Өкмөтүнүн 2005-жылдын 12-февралындагы № 80 токтому; "Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти" жана "Кыргыз Республикасынын маданиятына

эмгек сиңирген ишмер" деген ардактуу наамдары бар маданият жана көркөм өнөр кызматкерлеринин эмгек акысын жогорулатуу жөнүндө" КР Өкмөтүнүн 2006-жылдын 11-августундагы № 574 токтому.

(5) "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн түзүмү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 2007-жылдын 6-февралындагы № 12 Мыйзамына ылайык Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык жактан коргоо министрлиги (КР ЭСКМ) Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлигине (КР ЭСӨМ) өзгөртүп түзүлгөн.

(6) Анын ичинде Швейцариялык Кызыл Крест долбоору боюнча (Нарын, Талас облустары) - 200 комитет; ДФИД (Нарын, Талас, Ысыккөл облустары) - 200; ООНдун Калк фонду (Чүй, Ысыккөл облустары) - 14; АГА ХАН фонду (Ош облусу) - 20; ХОУП долбоору (Жалалабат облусу) - 20. КР СМнын 2006-жылдын 22-сентябрындагы маалыматтары.

(7) РМИЦтин маалыматтары; мини-абортторду камтыбайт. 2005-жылы мини-аборттордун көрсөткүчү фертилдик курактагы 1000 аялга - 5,1.

(8) Азыркы учурда мурдагы Кыргыз Республикасынын Билим берүү министрлиги (КР Билиммин)

(9) Жогорудагы шилтемени караңыз

(10) Кыргызстандын жогорку билим системасындагы реформанын абалы жөнүндө жана гендердик билим берүүнүн абалы жөнүндө отчет (Д.Э.Шүкүрова)

(11) "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн түзүмү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 2007-жылдын 6-февралындагы № 12 Мыйзамына ылайык Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана маданият министрлиги (КР БММ) Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигине (КР БИМ) өзгөртүп түзүлгөн.

Кыргыз Республикасынын Президентинин

2007-жылдын 20-августундагы

№ 369 жарлыгы менен

бекитилген

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасында

гендердик теңдештикке жетишүү боюнча

Улуттук иш-аракеттер планынын

ИШ-ЧАРАЛАРЫНЫН МАТРИЦАСЫ

1. Гендердик теңдештикке жетишүү боюнча институттук механизмди өркүндөтүү

┌───────────┬─────────────────┬─────────────┬────────┬────────────────┐

│ Милдеттер │ Иш-чаралар │ Жооптуу │Турмушка│ Индикаторлор │

│ │ │аткаруучулар │ ашыруу │ │

│ │ │ │ мөөнөт-│ │

│ │ │ │ төрү │ │

├───────────┴─────────────────┴─────────────┴────────┴────────────────┤

│ 1.1. Гендердик теңдештикке жетишүү боюнча институттук │

│ механизмди чыңдоо │

├───────────┬─────────────────┬─────────────┬────────┬────────────────┤

│1.1.1. Ген-│1.1.1.1. Мамле- │ │Админис-│- Функциялык │

│дердик │кеттик │ │трация- │талдоонун │

│теңдештикке│органдардын │ │лык ре- │жыйынтыктары │

│жетишүү │гендердик │ │форманы │талкууланган │

│боюнча │саясатты │ │өткөрүү │жана жарыяланган│

│институт- │турмушка ашыруу │ │жана │- Гендердик │

│тук │боюнча институт- │ │мамле- │саясатка жооптуу│

│механизмди │тук механизминин │КР Өкмөтү │кеттик │маморгандардын │

│жакшыртуу │туруктуулугун │ │башкаруу│системасы опти- │

│(Улуттук │аныктоо үчүн сис-│Өнөктөштөр: │боюнча │малдаштырылды │

│деңгээл- │теманын │НПО, Коргоо │иш-чара-│ │

│деги │функциялык │министрлиги │ларды │ │

│мамлекет- │талдоосун │ │өткөрүү-│ │

│тик │өткөрүү; │ │нүн │ │

│структу- │натыйжаларын иш- │ │алкагы- │ │

│ралар - КР │теп чыгуу, │ │нда КР │ │

│Өкмөтү, │талкуулоо, │ │Өкмөтү │ │

│КРЖК, КР │жайылтуу жана │ │белгиле-│ │

│Акыйкат- │жарыялоо. │ │ген │ │

│чысы │ │ │мөөнөт- │ │

│(Омбудсме- │ │ │төрдө │ │

│ни), КРнын ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│Президен- │1.1.1.2. КР ЖКнын│КР ЖК │2007-ж. │- КР ЖКда КР │

│тинин │Спикеринин алдын-│(макулдашуу │ │ЖКнын Спикеринин│

│алдындагы │да дайыма иш- │боюнча) │ │алдында дайыма │

│адамдар │аракет жүргүзүүчү│Өнөктөштөр: │ │иш-аракет жүр- │

│укугу │гендердик экспер-│Коргоо │ │гүзүүчү гендер- │

│боюнча │ттик топту түзүү.│министр- │ │дик эксперттик │

│Комиссия- │ │лиги, НПО │ │топ түзүлдү │

│сы, КР ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│Башкы про- │1.1.1.3. Гендер- │КРЖК │2007- │- КР Акыйкатчы- │

│куратурасы,│дик мамилени укук│(макулдашуу │2008-жж.│сынын │

│КРПкар │коргоочу │боюнча), КР │ │(Омбудсменинин),│

│АҮМГӨ) │институттардын │Акыйкатчысы │ │КРПнин алдындагы│

│ │иш-аракеттерине │(Омбудсмени) │ │АУКтун │

│ │жайылтуу │(макулдашуу │ │аппаратынын │

│ │ │боюнча ), │ │кызматчылары │

│ │ │КРнын Прези- │ │үчүн окутуу │

│ │ │дентинин │ │өткөрүлдү │

│ │ │алдындагы АУК│ │- КР Акыйкатчы- │

│ │ │ │ │сынын │

│ │ │Өнөктөштөр: │ │(Омбудсменинин) │

│ │ │Коргоо │ │тең укук жана │

│ │ │минист- │ │мүмкүнчүлүктөр │

│ │ │рлиги, НПО │ │маселелери боюн-│

│ │ │ │ │ча орунбасарынын│

│ │ │ │ │кызматы түзүлдү │

│ │ │ │ │(функциялык тал-│

│ │ │ │ │доонун │

│ │ │ │ │жыйынтыгы │

│ │ │ │ │боюнча) │

│ │ │ │ │- Гендердик │

│ │ │ │ │өнүктүрүү │

│ │ │ │ │чөйрөсүндөгү │

│ │ │ │ │эларалык │

│ │ │ │ │милдеттенмелер- │

│ │ │ │ │ди аткаруу │

│ │ │ │ │мониторинги │

│ │ │ │ │өткөрүлдү │

│ │ │ │ │- Гендердик │

│ │ │ │ │кодулоодон │

│ │ │ │ │коргоо жүзөгө │

│ │ │ │ │ашырылууда │

├───────────┼─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│1.1.2. Ген-│1.1.2.1. Кыргыз │Министрлик- │2007-ж. │- Кыргыз Респуб-│

│дердик │Республикасынын │тер, │ │ликасынын 2007- │

│ченемди │2007-2010-жылдар-│ведомстволор,│ │2010-жж. гендер-│

│МБО жана │да гендердик │ЖМА │ │дик теңдештикке │

│ЖӨБОнун │теңдештикке │ │ │жетишүү боюнча │

│иш-аракет │жетишүү боюнча │ЖӨБ │ │Улуттук иш- │

│теринде │Улуттук иш- │(макулдашуу │ │аракеттеринин │

│жайылтуу │аракеттерин (УИП)│боюнча) │ │планын (УИП) │

│ │турмушка ашыруу │ │ │турмушка ашыруу │

│ │боюнча ведомство-│Өнөктөштөр: │ │боюнча ведомст- │

│ │лук, тармактык │Коргоо │ │волук, тармактык│

│ │жана региондук │министрли │ │жана региондук │

│ │пландарын иштеп │ги, НПО │ │пландарын жана │

│ │чыгуу жана беки- │ │ │аны жүзөгө │

│ │түү жана аны │ │ │ашыруу боюнча │

│ │жүзөгө ашыруу │ │ │иш-чаралар │

│ │боюнча иш-чара- │ │ │матриц-сы │

│ │лардын матрицасы │ │ │иштелип чыкты │

│ │ │ │ │жана бекитилди. │

│1.1.3. Сек-│1.1.3.1. Жерги- │ЖӨБУА, МБО, │2007-ж. │- Гендердик │

│торлор │ликтүү деңгээлде │ЖМА, ЖӨБО │ │саясат боюнча │

│аралык өнө-│гендердик саясат │(макулдашуу │ │Консультациялык │

│ктөштүк │боюнча Консульта-│боюнча) │ │кеңештер бардык │

│ │циялык кеңештерди│ │ │тармактарда │

│ │түзүү практикасын│Өнөктөштөр: │ │түзүлдү │

│ │кеңейтүү. │КМ, НПО │ │ │

│ 1.2. Гендердик-дезагрегацияланган индикаторлорду, │

│ көрсөткүчтөрдү жана отчеттуулукту жакшыртуу │

│1.2.1. │1.2.1.1. Гармо- │КР Өкмөтү, │2007- │- Индикторлор │

│Конвенция- │ниялуу гендердик │КРнын │2009-жж.│матрицасы │

│ларды, про-│индикаторлордун │КР УСК │ │жакшыртылды │

│граммаларды│матрицасын │ │ │ │

│жана иш- │жакшыртуу │Өнөктөштөр: │ │ │

│аракеттер │ │КМ, НПО │ │ │

│планын ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│аткаруунун │1.2.1.2. Конвен- │КР Өкмөтү, │2007- │- Отчеттор бир │

│мониторин- │цияны жана НДПны │КР ЖК │2010-жж.│маморганда │

│гин жана │аткаруу жөнүндөгү│(макулдашуу │ │чогултулуп, │

│баа берүүн-│отчеттуулуктун │боюнча), │ │талуукуланат │

│нү өткөрүү │жол-жоболорун │КР УСК │ │жана жарыяланат │

│ │жакшыртуу │ │ │ │

│ 1.3. Улуттук мыйзамдарды жакшыртуу │

│1.3.1. │1.3.1.1. Улуттук │КР Өкмөтү │2007- │- Улуттук │

│Улуттук │мыйзамдарды │ │2008-жж.│мыйзамдардын │

│мыйзамдарды│эларалык │КР ЖКнын │ │эларалык │

│эларалык │милдеттенмелерге │Спикеринин │ │милдеттенмелерге│

│милдеттен- │(анын ичинде │алдындагы │ │ылайык талдооло-│

│мелерге │ратификацияланба-│гендердик │ │рунун │

│ылайык │ган │эксперттик │ │жыйынтыктары иш-│

│келтирүү │конвенцияларга) │топ │ │чаралар │

│ │ылайык талдоо; │(макулдашуу │ │матрицасы менен │

│ │иш-чаралар матри-│боюнча) │ │талкууланды │

│ │цасын алардын │Өнөктөштөр: │ │жана жарыяланды │

│ │гармонизациясы │НПО, КМ │ │ │

│ │боюнча иштеп │ │ │ │

│ │чыгуу жана │ │ │ │

│ │турмушка ашыруу │ │ │ │

│1.3.2. │1.3.2.1. "Гендер-│КР ЖК │2007- │- "Гендердик │

│КРнын │дик теңдештикти │(макулдашуу │2008-жж.│теңдештикти │

│мыйзамдары-│камсыз кылуунун │боюнча) │ │камсыз кылуунун │

│нын аны │мамлекеттик │ │ │мамлекеттик │

│турмушка │кепилдиктеринин │Өнөктөштөр: │ │кепилдиктеринин │

│ашыруу │негиздери │НПО, КМ │ │негиздери жөнүн-│

│механизмдер│жөнүндөгү" КРнын │ │ │дөгү" КРнын │

│бөлүгүн │Мыйзамына │ │ │Мыйзамына өзгөр-│

│жакшыртуу │өзгөртүүлөрдү │ │ │түүлөрдү жана │

│ │жана толуктоолор-│ │ │толуктоолорду │

│ │ду киргизүү │ │ │киргизүү │

│ │ │ │ │жөнүндөгү │

│ │ │ │ │КРнын Мыйзам │

│ │ │ │ │долбоору │

│ │ │ │ │талкууланды │

│ │ │ │ │- Мыйзам КР │

│ │ │ │ │ЖКда кабыл │

│ │ │ │ │алынды │

│ │ │ │ │- Мыйзамдын │

│ │ │ │ │тексти │

│ │ │ │ │жарыяланды │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │1.3.2.2. "Үйбүлө-│КР Өкмөтү │2007- │- Көз карандысыз│

│ │дөгү зомбулуктан │ │2010-жж.│жана ведомство- │

│ │социалдык укуктук│КР ЖК │ │лук мониторинг │

│ │коргоо жөнүндөгү"│(макулдашуу │ │жыл сайын өткө- │

│ │КРнын Мыйзамын │боюнча), │ │рүлүп турууда │

│ │турмушка ашыруу- │Жогорку сот │ │- Мыйзамды │

│ │нун мониторинги; │(макулдашуу │ │турмушка │

│ │аны турмушка │боюнча) │ │ашыруунун │

│ │ашыруунун │ │ │натыйжалуулугун │

│ │механизмдерин │Өнөктөштөр: │ │жогорулатуу │

│ │жакшыртуу боюнча │КМ, НПО │ │боюнча сунуштар │

│ │сунуштар пакетин │ │ │иштеп чыгарылып,│

│ │иштеп чыгуу; │ │ │талкууланды │

│ │КРнын мыйзам │ │ │жана КР ЖКга │

│ │актыларын бул │ │ │киргизилди │

│ │Мыйзамга │ │ │- "Үйбүлөдөгү │

│ │ылайык оңдоо │ │ │зомбулуктан │

│ │ │ │ │социалдык │

│ │ │ │ │укуктук коргоо │

│ │ │ │ │жөнүндө" КРнын │

│ │ │ │ │Мыйзамына ылайык│

│ │ │ │ │ЧУАга │

│ │ │ │ │өзгөртүүлөр │

│ │ │ │ │жана толуктоолор│

│ │ │ │ │киргизилди │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │1.3.2.3. │КР Өкмөтү │2008-ж. │- ЧУА иштелип │

│ │Кризистик │ │ │чыгып, талкуу- │

│ │Борборлордун иш- │Өнөктөштөр: │ │ланды жана │

│ │аракеттерин жөнгө│НПО, КМ │ │бекитилди │

│ │салуу жана алар- │ │ │ │

│ │дын көрсөткөн │ │ │ │

│ │кызматтары │ │ │ │

│ │жөнүндө ЧУА │ │ │ │

│ │даярдоо │ │ │ │

│1.3.3. │1.3.3.1. Кабыл │КР Өкмөтү, │2007-ж. │- Гендердик │

│Иштеги │алынып жаткан │КР ЖК │ │экспертизаны │

│мыйзамдар- │мыйзамдык жана │(макулдашуу │ │милдеттүү │

│дын жана │башка ЧУАнын │боюнча), │ │өткөрүүнүн │

│мыйзам │гендердик │ │ │механизмдери │

│долбоор- │экспертизасын │Өнөктөштөр: │ │иштелип чыкты │

│лордун │милдеттүү │КМ, НПО │ │- Гендердик │

│жана │өткөрүүнүн │ │ │экспертизаны │

│башка │механизмдерин │ │ │өткөрүү │

│ЧУАнын │иштеп чыгуу │ │ │стандарттарын │

│гендердик │ │ │ │жайылтуу боюнча │

│экспертиза-│ │ │ │Стандарттар │

│сы │ │ │ │жана Колдонмо │

│ │ │ │ │жарыяланды │

└───────────┴─────────────────┴─────────────┴────────┴────────────────┘

2. Чечимдерди кабыл алуунун бардык деңгээлдеринде

гендердик балансты сактоо

│ Милдеттер │ Иш-чаралар │ Жооптуу │Турмушка│ Индикаторлор │

│ │ │аткаруучулар │ашыруу │ │

│ │ │ │мөөнөт- │ │

│ │ │ │төрү │ │

│ 2.1. Чечимдерди кабыл алуунун бардык деңгээлдеринде │

│ аялдарга жана эркектерге бирдей жеткиликтүүлүктү │

│ камсыз кылуу жана аялдардын башкарууга │

│ катышуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү │

│2.1.1. │2.1.1.1. Бардык │КР Өкмөтү, │2007- │- Гендердик │

│Гендердик │деңгээлдеги │МКА, ЖӨБУА, │2010-жж.│баланстын мони- │

│баланска │жетекчи кызмат- │КР УСК, КРнын│Жыл │торинги жана баа│

│жетүүнү │тардагы аялдардын│ШРОБК, МБО, │сайын │берүү өткөрүлдү │

│баяндоо │жана эркектердин │ЖМА, ЖӨБО │ │- Натыйжалар │

│жана баа │өкүлчүлүгүнүн │(макулдашуу │ │жана сунуштар │

│берүү │мониторингин │боюнча) │ │талкууланды │

│ │өткөрүү жана баа │ │ │- "КРнын аялдары│

│ │берүү │Өнөктөштөр: │ │жана эркектери" │

│ │ │КМ, НПО │ │гендердик-ажырым│

│ │ │ │ │статистикасынын │

│ │ │ │ │жыйнагы даярдала│

│ │ │ │ │жана жылына │

│ │ │ │ │жарыяланып турат│

│ │ │ │ │- Шайлануучу │

│ │ │ │ │кызматтарды │

│ │ │ │ │ээлөө жөнүндөгү │

│ │ │ │ │гендердик- │

│ │ │ │ │дезагрегатталган│

│ │ │ │ │маалыматтар КР │

│ │ │ │ │ШРӨБКнын сайтына│

│ │ │ │ │жайгаштырылган │

│ │ │ │ │- Дайындалуучу │

│ │ │ │ │кызматтарды │

│ │ │ │ │ээлөө жөнүндөгү │

│ │ │ │ │гендердик- │

│ │ │ │ │дезагрегатталган│

│ │ │ │ │маалыматтар КР │

│ │ │ │ │МКАнын сайтына │

│ │ │ │ │жайгаштырылган │

│2.1.2. Дай-│2.1.2.1. Шайлоо │КР Өкмөтү, │2007- │- Түзөтүүлөр │

│ындалуучу │жөнүндөгү КРнын │КР ЖК │2010-жж.│даярдалды жана │

│жана │Кодексинин, │(макулдашуу │ │талкууланды │

│шайлануучу │"Мамлекеттик │боюнча), БШК │ │- КРнын │

│кызматтарда│кызмат жөнүндө", │ │ │Мыйзамдарынын │

│аялдар │"Жергиликтүү өз- │Өнөктөштөр: │ │долбоорлору │

│жана │алдынча башкаруу │КМ, НПО │ │иштелип чыкты │

│эркектердин│жана жергиликтүү │ │ │- КРнын Мыйзам- │

│бирдей │мамлекеттик │ │ │дары кабыл │

│өкүлчүлү- │администрация │ │ │алынды │

│гүнүнө │жөнүндөгү" КРнын │ │ │- Партиялык │

│көмөк │Мыйзамдарында │ │ │тизмелерде │

│көрсөтүү │чечимдерди │ │ │гендердик │

│ │кабыл алуунун │ │ │паритет │

│ │деңгээлиндеги │ │ │сакталды │

│ │гендердик │ │ │ │

│ │паритетти камсыз │ │ │ │

│ │кылуу боюнча │ │ │ │

│ │атайын убактылуу │ │ │ │

│ │чараларды кирги- │ │ │ │

│ │зүү үчүн КРнын │ │ │ │

│ │мыйзамдарына │ │ │ │

│ │толуктоолорду │ │ │ │

│ │жана өзгөртүүлөр-│ │ │ │

│ │дү киргизүү │ │ │ │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │2.1.2.2. МБО │КР Өкмөтү, │2007- │- Сыйлоо жөнүндө│

│ │жана ЖӨБОлордун │МКА, ЖӨБУА │2008-жж.│типтүү жобо │

│ │кадрдык саясатты │ │ │иштелип чыкты │

│ │жүргүзүүдө ген- │Өнөктөштөр: │ │- МБО жана ЖӨБО │

│ │дердик балансты │КМ, НПО │ │арасында жыл │

│ │камсыз кылуу │ │ │сайын эки номи- │

│ │боюнча демилге- │ │ │нация боюнча │

│ │лери үчүн │ │ │сынактар өткө- │

│ │администрациялык │ │ │рүлүп турат │

│ │кубаттоо систе- │ │ │- Жогорку дайын-│

│ │масын киргизүү, │ │ │далуучу │

│ │а) бардык ички │ │ │башкаруучу кыз- │

│ │жетекчилик струк-│ │ │маттарда толук │

│ │тураларда, │ │ │көрсөтүлбөгөн │

│ │чечимдерди кабыл │ │ │жыныстагылар │

│ │алуу процессте- │ │ │30%ти түздү │

│ │ринде; │ │ │ │

│ │талапкерлерди │ │ │ │

│ │дайындалуучу │ │ │ │

│ │жана шайлануучу │ │ │ │

│ │кызматтарга көр- │ │ │ │

│ │сөтүү │ │ │ │

│ │процесстеринде │ │ │ │

│ │аялдардын үлүшүн │ │ │ │

│ │көбөйтүүгө; │ │ │ │

│ │б) гендердик │ │ │ │

│ │мамилени өзүнүн │ │ │ │

│ │иш-аракеттерине │ │ │ │

│ │киргизүүгө │ │ │ │

│ │багытталган │ │ │ │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │2.1.2.3. Аялдар │КР Өкмөтү, │2007- │- Региондордогу │

│ │лидерлигинин мек-│ЖМА │2008-жж.│аялдар лидерли- │

│ │тебин түзүү │ │ │гинин мектебинин│

│ │ │Өнөктөштөр: │ │саны │

│ │ │ КМ, НПО │ │- Окутулгандар- │

│ │ │ │ │дын саны │

│ │ │ │ │- Иштелип чыккан│

│ │ │ │ │окуу модулдары │

│ │ │ │ │жана программа- │

│ │ │ │ │ларынын тизмеси │

│ │ │ │ │- Жетектөөчү │

│ │ │ │ │кызматтагы аял- │

│ │ │ │ │дар деңгээлинин │

│ │ │ │ │өсүшү │

3. Социалдык-экономикалык чөйрөдөгү гендердик компонент

│Милдеттер │ Иш-чаралар │ Жооптуу │Турмушка│ Индикаторлор │

│ │ │ аткаруучулар│ ашыруу │ │

│ │ │ │мөөнөт- │ │

│ │ │ │төрү │ │

│ │

│ 3.1. Гендердик мамилелерди улуттук саясатта, программаларда │

│ жана пландаштырууда жайылтуу жана эсепке алуу │

│3.1.1. │3.1.1.1. Социал- │КР Өкмөтү, КР│2008- │- Мониторинг өт-│

│КРнын соци-│дык-эконамикалык │УСК, МКА, │2010-жж.│көрүлдү │

│алдык эко- │саясаттын иштелип│ЖӨБУА, ЖМА, │Жылына │- Жыйынтыктары │

│номикалык │чыккан гендердик │МБО, ЖӨБО │бир жолу│талкууланды жана│

│өнүктүрүү │индикаторлорго │(макулдашуу │ │жарыяланды │

│программа- │ылайык мониторин-│боюнча) │ │- Социалдык- │

│сында │гди, социалдык- │ │ │экономикалык │

│комплекстүү│экономикалык │Өнөктөштөр: │ │өнүктүрүүнүн │

│гендердик │өнүктүрүүнүн │ККФ, СКРД, │ │Улуттук жана │

│мамилени │Улуттук жана ре- │КМ, НПО │ │региондук │

│киргизүү │гиондук │ │ │программаларын- │

│ │программаларына │ │ │да гендердик │

│ │гендердик өлчөө- │ │ │өлчөөгө │

│ │нү киргизүү үчүн │ │ │киргизүү үчүн │

│ │сунуштарды даяр- │ │ │сунуштар │

│ │доо │ │ │иштелип чыкты │

│3.1.2. │3.1.2.1. Эмгек │МИМК, КР │2007- │- Изилдөө │

│Жемиштүү │рыногунун гендер-│ЭСӨМ │2010-жж.│жүргүзүлдү │

│эмгекке │дик талдоосун │ │ │- Сунуштар даяр-│

│катышуу │өткөрүү жана иш │Өнөктөштөр: │(жылына │далып, талкуу- │

│үчүн │менен кылуу боюн-│ККФ, СКРД, │1 жолу) │ланды │

│аялдардын │ча программаларды│КМ, НПО │ │- Гендердик │

│жана эркек-│иштеп чыгууда, │ │ │өлчөө камтылган │

│тердин │турмушка ашырууда│ │ │иш менен алек- │

│мүмкүнчүлү-│жана баа берүүдө │ │ │тенүү боюнча │

│гүнүн │сунуштарды жайыл-│ │ │программалар/ │

│өсүшүнө │туу │ │ │долбоорлор │

│көмөк │ │ │ │портфели │

│көрсөтүү ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │3.1.2.2. Адистик │КР Өкмөтү │2007- │- Түзүлгөн │

│ │өсүү жана чакан │ │2008-жж.│борборлордун │

│ │жана орто биз- │Өнөктөштөр: │ │саны │

│ │нести өнүктүрүү │КМ, НПО │ │- Борборлордун │

│ │жана колдоо, кон-│ │ │кызматтарын пай-│

│ │сультациялык жана│ │ │далангандардын │

│ │маркетингдик кыз-│ │ │жалпы саны, │

│ │маттарды көрсөтүү│ │ │алардын ичинен -│

│ │боюнча чакан иш- │ │ │аялдар │

│ │кердүүлүк субъек-│ │ │ │

│ │тилеринин │ │ │ │

│ │экономикалык │ │ │ │

│ │түзүлүш борбор- │ │ │ │

│ │лорун түзүү │ │ │ │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │3.1.2.3. КР Өкмө-│КР Өкмөтү │Макулда-│- Башкы макул- │

│ │түнүн, ККФ жана │ │шуунун │дашуу комплекс- │

│ │СКРДин ортосунда │Өнөктөштөр: │долбоо- │түү гендердик │

│ │2008-2010-жж. │ККФ, СКРД, │рун │мамилени камтыйт│

│ │Башкы макулдашуу-│КМ, НПО │иштеп │ │

│ │суна комплекстүү │ │чыгууда │ │

│ │гендердик мамиле-│ │ │ │

│ │ни жайылтуу │ │ │ │

│3.1.4. Аял-│3.1.4.1. КРнын │КР Өкмөтү │2007- │- КРнын мыйзам- │

│дар жана │мыйзамдык жана │ │2010-жж.│дык жана башка │

│эркектер │башка ченемдик │Өнөктөштөр: │ │ченемдик актыла-│

│ортосунда │актыларында, │ККФ, СКРД, │ │рына тийиштүү │

│репродук- │саясатында, │КМ, НПО │ │толуктоолорду │

│тивдүү │программаларында │ │ │жана өзгөртүү- │

│эмгекти │(атасынын баланы │ │ │лөрдү киргизүү │

│акыйкат │багуу боюнча │ │ │жөнүндөгү мыйзам│

│бөлүштү- │өргүүсү, мамле- │ │ │долбоорлорунун │

│рүүгө │кеттик мектепке │ │ │пакети даярдалды│

│көмөк │чейинки мекеме- │ │ │- КРнын тийиштүү│

│көрсөтүү │лер тармагын │ │ │Мыйзамдары кабыл│

│ │кеңейтүү, алар- │ │ │алынды │

│ │дын сапатын │ │ │ │

│ │жогорулатуу │ │ │ │

│ │көрсөткөн кызмат │ │ │ │

│ │акыларын төмөн- │ │ │ │

│ │дөтүү, балдарды │ │ │ │

│ │багуу боюнча │ │ │ │

│ │бажылык стимул, │ │ │ │

│ │үйбүлөлүк милдет-│ │ │ │

│ │тери бар жаран- │ │ │ │

│ │дарды колдоо │ │ │ │

│ │жана уйбүлөлөр- │ │ │ │

│ │дү иш │ │ │ │

│ │орундарында кор- │ │ │ │

│ │гоо саясаты) │ │ │ │

│ │репродуктивдүү │ │ │ │

│ │ишти калыс жана │ │ │ │

│ │бирдей бөлүштү- │ │ │ │

│ │рүүнү │ │ │ │

│ │демилгелеген │ │ │ │

│ │чараларды │ │ │ │

│ │интеграциялоо │ │ │ │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │3.1.4.2. "Энелик-│КР Өкмөтү │2008-ж. │- КРнын мыйзам- │

│ │ти коргоо │ │ │дарын эларалык │

│ │жөнүндөгү" № 183 │Өнөктөштөр: │ │эмгек ченемдери-│

│ │ЭЭУнун Конвенция-│ККФ, СКРД, │ │не ылайык │

│ │сын │КМ, НПО │ │келтирүү │

│ │ратификациялоону │ │ │ │

│ │демилгелөө │ │ │ │

│3.1.5. Ар │3.1.5.1. Бюджет- │КР Өкмөтү, │2008- │- Бюджеттердин │

│кандай │тердин гендердик │КР ФМ, │2010-жж.│гендердик тал- │

│деңгээлде- │талдоосунун │КР ЭӨСМ │ │доосунун │

│ги │методологиясын │КРЖК │ │методологиясы │

│бюджеттер- │жакшыртуу жана │(макулдашуу │ │жакшыртылып, │

│дин │аны адистерди │боюнча) │ │талкууланды жана│

│гендердик │окутуу аркылуу │ │ │жарыяланды │

│талдоону │жайылтуу │Өнөктөштөр: │ │- Бардык │

│өткөрүү │ │КМ, НПО │ │деңгээлдеги │

│ │ │ │ │бюджеттердин │

│ │ │ │ │пилоттук │

│ │ │ │ │гендердик │

│ │ │ │ │талдоосу │

│ │ │ │ │өткөрүлүп, │

│ │ │ │ │жыйынтыктары │

│ │ │ │ │талкууланды жана│

│ │ │ │ │жарыяланды │

│ │ │ │ │- Бардык │

│ │ │ │ │деңгээлдеги │

│ │ │ │ │бюджеттердин │

│ │ │ │ │гендердик │

│ │ │ │ │талдоосун │

│ │ │ │ │милдеттүү │

│ │ │ │ │өткөрүү │

│ │ │ │ │мыйзамдуу түрдө │

│ │ │ │ │бекитилди │

│ │ │ │ │- Бюджеттердин │

│ │ │ │ │гендердик │

│ │ │ │ │талдоосунун │

│ │ │ │ │методологиясын │

│ │ │ │ │окутуу боюнча │

│ │ │ │ │курстардын тиз- │

│ │ │ │ │меси жана саны │

│ │ │ │ │- Гендердик │

│ │ │ │ │бюджетти │

│ │ │ │ │иштеп чыгуу үчүн│

│ │ │ │ │окутулган адис- │

│ │ │ │ │тердин саны │

│ │ │ │ │- Бюджеттердин │

│ │ │ │ │гендердик │

│ │ │ │ │талдоосунун │

│ │ │ │ │шаймандарын │

│ │ │ │ │колдонгон МБО │

│ │ │ │ │жана ЖӨБОлордун │

│ │ │ │ │тизмеси жана │

│ │ │ │ │саны │

│ 3.2. Эмгек жана иш менен алектенүү чөйрөсүндө гендердик │

│ мамилени жайылтуу үчүн дараметти күчөтүү │

│3.2.1.Мето-│3.2.1.1. Мето- │КР ЭСӨМ, │2007- │- Методикалар │

│дологиялык │дикаларды жана │КР СФ, │2010-жж.│жана программа- │

│базаны │жана програм- │МИМК │ │лар иштеп │

│жакшыртуу │маларды иштеп │ │ │чыгарылып, │

│жана эмгек │чыгуу жана │Өнөктөштөр: │ │апробацияланды │

│жана иш │эмгек, иш менен │ККФ, СКРД, │ │жана окутууда │

│менен │алектенүү жана │КМ, НПО │ │колдонулууда │

│алектенүү │социалдык жактан │ │ │- Окутуудан өт- │

│чөйрөсүн- │коргоо чөйрөсүн- │ │ │көн кишилердин │

│дөгү │дөгү гендердик │ │ │(кызматчылардын)│

│гендердик │мамилелерди │ │ │саны │

│мамилени │жайылтууга жооп- │ │ │ │

│жайылтууну │туу │ │ │ │

│формалдаш- │структуралардын │ │ │ │

│тыруу │жетектөөчү ку- │ │ │ │

│ │рамы жана │ │ │ │

│ │адистери үчүн │ │ │ │

│ │гендердик │ │ │ │

│ │окутууну өткөрүү │ │ │ │

4. Денсоолуктун жана саламаттыкты сактоонун гендердик аспекттери

│Милдеттер │ Иш-чаралар │ Жооптуу │Турмушка│ Индикаторлор │

│ │ │аткаруучулар │ ашыруу │ │

│ │ │ │ мөөнөт-│ │

│ │ │ │ төрү │ │

│ 4.1 Саламаттыкты сактоо секторунда гендердик мамилени │

│ жайылтуу үчүн дараметти күчөтүү │

│4.1.1. Че- │4.1.1.1. │КР СМ, │2007- │- Саламаттыкты │

│немдик- │Саламаттыкты │КР ФМ │2010-жж.│сактоонун бюдже-│

│укуктук │сактоону │ │ │тин финасылоо │

│жана мето- │бюджеттештирүүдө │Өнөктөштөр: │ │гендердик мами- │

│дологиялык │гендердик мамиле-│КМ, НПО │ │лени эсепке алуу│

│базаны адам│лерди эсепке алуу│ │ │менен өтөт │

│укугу жана ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│гендердик │4.1.1.2. Мето- │КР БИМ, │2007- │- Методикалар │

│теңдештик │дикаларды жана │КР СМ, │2010-жж.│жана программа- │

│принципте- │программаларды │КР ЭӨСМ, │ │лар иштеп │

│рине жана │иштеп чыгуу жана │КР ФМ │ │чыгарылып, │

│саламаттык-│саламаттыкты │ │ │апробацияланды │

│ты сактоону│сактоонун бюдже- │Өнөктөштөр: │ │жана окутууда │

│коргоо │тин иштеп │КМ, НПО │ │колдонулууда │ │

│боюнча иш- │чыгууга катышкан │ │ │ │

│аракеттерге│КР СМ, саламат- │ │ │ │

│гендердик │тыкты сактоо │ │ │ │

│мамилени │системасынын, │ │ │ │

│жайылтууну │КР МЭ, КР ФМ │ │ │ │

│формалдаш- │жетектөөчү курамы│ │ │ │

│тырууга │(КР СМ жана │ │ │ │

│ылайык │гендердик мамиле-│ │ │ │

│жакшыртуу │лерди жайылтууга │ │ │ │

│ │жооптуу структу- │ │ │ │

│ │ралары), адисте- │ │ │ │

│ │ри, саламаттыкты │ │ │ │

│ │сактоонун адисте-│ │ │ │

│ │ри үчүн гендердик│ │ │ │

│ │окутууну өткөрүү │ │ │ │

│4.1.2. Ген-│4.1.2.1. Сала- │КР СМ, │2007- │- Гендердик │

│дердик │маттыкты сактоо,│КР БИМ │2010-жж.│изилдөөлөрдүн │

│далилидик │ага кошуп социо- │ │ │темасынын тизме-│

│базаны жана│маданий ченемдер-│Өнөктөштөр: │Жылына 2│си түзүлдү │

│статистика-│дин денсоолукка │КР УСК, │изилдөө │- Бекитилген │

│лык │таасирин текшерүү│КМ, НПО │ │изилдөөлөр жүр- │

│маалыматты │чөйрөсүндө │ │ │гүзүлдү │

│өнүктүрүү │гендердик изилдө-│ │ │- Изилдөөлөрдүн │

│ │өлөрдү өткөрүү │ │ │жыйынтыктары │

│ │ │ │ │кызыкдар минис- │

│ │ │ │ │трликтер жана │

│ │ │ │ │ведомстволор, │

│ │ │ │ │өкмөттүк эмес │

│ │ │ │ │жана эларалык │

│ │ │ │ │уюмдар менен │

│ │ │ │ │тегерек │

│ │ │ │ │столдордо │

│ │ │ │ │талкууланды; │

│ │ │ │ │кырдаалды жак- │

│ │ │ │ │шыртуу боюнча │

│ │ │ │ │чаралар иштелип │

│ │ │ │ │чыкты │

│ │ │ │ │- Жүргүзүлгөн │

│ │ │ │ │изилдөөлөр │

│ │ │ │ │жөнүндөгү отчет-│

│ │ │ │ │тор │

│ │ │ │ │Интернеттерде, │

│ │ │ │ │КР СМ жана │

│ │ │ │ │анын региондук │

│ │ │ │ │структуралык │

│ │ │ │ │бөлүмдөрүнүн │

│ │ │ │ │китепканаларында│

│ │ │ │ │жеткиликтүү │

│ 4.2. Ар кандай категориядагы эркектер жана аялдар үчүн алардын │

│ чабалдыгын төмөндөтүү жана саламаттыкты сактоо │

│ мекемелериндеги адекваттуу жана сапаттуу кызматтарына │

│ жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу максатында саламаттыкты │

│ сактоонун ресурстарын бөлүштүрүүдө калыстыкты камсыз кылуу │

│4.2.1. Ар │4.2.1.1. Гендер- │КР Өкмөтү │2008-ж. │- Талдоо жүргү- │

│кандай ка- │дик теңдештикти │ │ │зүлдү │

│тегориядагы│камсыз кылуу │Өнөктөштөр: │ │- Сунуштар │

│эркектер │көз карашынан │КМ, НПО, │ │иштелип чыкты │

│жана аялдар│денсоолукту │ЖМК │ │- Талдоонун │

│үчүн алар- │коргоо боюнча │ │ │жыйынтыктары КР │

│дын │кызматтарга, │ │ │СМнын коллегия- │

│чабалдыгын │мекемелерге │ │ │сында угулуп, │

│төмөндөтүү │жана продуктыла- │ │ │эсепке алынды │

│жана адек- │рга а) кары │ │ │- Пандустары │

│ваттуу жана│жалгыз бой аялдар│ │ │жана инвалид- │

│сапаттуу │жана эркектер, │ │ │дердин, кары │

│кызматтары-│балдары бар │ │ │адамдардын, │

│на жана │пациенттер; │ │ │балдары бар │

│саламаттык-│б) майыптар жана │ │ │пациенттердин │

│ты сактоо │денебой мүмкүн- │ │ │жана денебой │

│мекемеле- │чүлүктөрү │ │ │мүмкүнчүлүктөрү │

│рине │убактылуу чекте- │ │ │убактылуу чек- │

│жеткилик- │лүүлөр үчүн │ │ │телүү адамдардын│

│түүлүктү │жеткиликтүүлүк │ │ │коляскалары үчүн│

│жогорулатуу│талдоосун өткө- │ │ │пандустары под- │

│ │рүү; жүргүзүлгөн │ │ │ъезддик жолу │

│ │талдоолордун су- │ │ │бар мекемелердин│

│ │нушун аткаруу │ │ │саны көбөйтүлдү │

│ │ │ │ │- Саламаттыкты │

│ │ │ │ │сактоо кызмат- │

│ │ │ │ │тарына, │

│ │ │ │ │мекемелерине │

│ │ │ │ │жана продук- │

│ │ │ │ │тыларына │

│ │ │ │ │жеткиликтүүлүк- │

│ │ │ │ │тү алган │

│ │ │ │ │белгиленген ка- │

│ │ │ │ │тегориядагы │

│ │ │ │ │кишилердин саны │

│ │ │ │ │көбөйдү │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │4.2.1.2. Ар кан- │ДТСЖБМА, │2007-ж. │- Изилдөө │

│ │дай курактык │КР СМ │ │жүргүзүлдү │

│ │топтордогу жана │(ЦУЗ), КР │ │- Тоскоолдуктар │

│ │категориядагы │ЭӨСМ, КР │ │аныкталды, │

│ │аялдар жана эр- │ФМ │ │кызмат көрсөтүү-│

│ │кектер тобун │ │ │лөрдүн болушу, │

│ │денсоолукту чың- │Өнөктөштөр: │ │сапаты, адекват-│

│ │доочу │КМ, НПО │ │туулугу жана │

│ │иш-чараларга, │ │ │жеткиликтүүлүгү │

│ │анын ичинде │ │ │табылды │

│ │денсоолукту чың- │ │ │- Изилдөөлөрдүн │

│ │доочу │ │ │сунуштары │

│ │жана спорттук │ │ │өнүктүрүүнүн │

│ │секцияларга ба- │ │ │программаларына │

│ │рууга тартууну │ │ │жана пландарына │

│ │жогорулатуу │ │ │кошулду │

│ │боюнча талдоону │ │ │- Ар кандай │

│ │жүргүзүү жана │ │ │категориядагы │

│ │сунуштарды иштеп │ │ │аялдар жана эр- │

│ │чыгуу; жүргүзүл- │ │ │кектер үчүн │

│ │гөн талдоо │ │ │денсоолукту чың-│

│ │сунуштарын тур- │ │ │доочу │

│ │мушка ашыруу │ │ │жана спорттук │

│ │ │ │ │секциялардын │

│ │ │ │ │жеткиликтүүлүгү,│

│ │ │ │ │адекваттулугу │

│ │ │ │ │жана сапаты │

│ │ │ │ │жогорулады │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │4.2.1.3. Гендер- │КР СМ, │Дайыма │- СТЫ маселелери│

│ │дик аспекттерди │КР БИМ │ │медициналык │

│ │эсепке алуу менен│ │ │кызматкерлерди, │

│ │СТЫны пропаганда-│Өнөктөштөр: │ │өзгөчө биринчи │

│ │лоо жана калк │КМ, НПО │ │деңгээлдегилерди│

│ │арасындагы оруу- │ │ │даярдоо жана │

│ │ларды алдын алуу │ │ │кайра даярдоо │

│ │боюнча үйрөтүүчү │ │ │программасына │

│ │модулдардын би- │ │ │киргизилди │

│ │ринчи │ │ │- СТЫ жана алдын│

│ │деңгээлиндеги │ │ │алуу боюнча │

│ │медкызматкерлерин│ │ │медициналык │

│ │даярдоо жана │ │ │персонал үчүн │

│ │квалификациясын │ │ │колдонмо │

│ │жогорулатуунун │ │ │даярдалды жана │

│ │милдеттүү │ │ │таратылды │

│ │программаларын │ │ │- Усулдун нуска-│

│ │жайылтуу; │ │ │сы │

│ │медкызматкерлерин│ │ │- Денсоолукту │

│ │зарыл методикалык│ │ │чындоо │

│ │материалдар менен│ │ │секцияларына │

│ │камсыз кылуу │ │ │катышкан │

│ │ │ │ │эркектердин │

│ │ │ │ │жана аялдардын │

│ │ │ │ │(анын ичинде │

│ │ │ │ │айыл жергесинде)│

│ │ │ │ │саны көбөйдү │

│ │ │ │ │- Үйбүлөнү │

│ │ │ │ │пландаштыруу │

│ │ │ │ │кызматтарына │

│ │ │ │ │(курактык топтор│

│ │ │ │ │боюнча) кайрыл- │

│ │ │ │ │ган эркектердин │

│ │ │ │ │жана аялдардын │

│ │ │ │ │саны │

│ │ │ │ │- Иш-чаралардын │

│ │ │ │ │саны жана калк- │

│ │ │ │ │тын СТЫнын │

│ │ │ │ │биринчи деңгээли│

│ │ │ │ │боюнча │

│ │ │ │ │иш-чаралар менен│

│ │ │ │ │камтылышы │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │4.2.1.4. Айыл │КР СМ, ЖМА │2007- │- Медициналык │

│ │калкынын милдет- │ │2010-жж.│текшерүү өткө- │

│ │түү медицииалык │Өнөктөштөр: │ │рүлдү │

│ │текшерүүнү жана │КМ,НПО │ │- Медициналык │

│ │социалдык оорула-│ │ │текшерүүдөн өт- │

│ │рды алдын алуу │ │ │көн бардык айыл │

│ │боюнча алдын алуу│ │ │жашоочуларынын │

│ │иштерди уюштуруу │ │ │саны, анын │

│ │ │ │ │ичинде - аялдар │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │4.2.1.5. Денсоо- │КР СМ │2008-ж. │- Алдын алуучу │

│ │лукту чыңдоо │ │ │кароонун сапаты-│

│ │боюнча натыйжалуу│Өнөктөштөр: │ │на талдоо │

│ │иш-чараларды (да-│КМ, НПО │ │жүргүзүлдү │

│ │ректүү) иштеп │ │ │- Калктын │

│ │чыгуу менен ар │ │ │денсоолугун чың-│

│ │кандай жаш өзгө- │ │ │доо боюнча │

│ │чөлүгүндөгү │ │ │натыйжалуу │

│ │аялдар жана эрке-│ │ │(даректүү) иш- │

│ │ктер тобунун │ │ │чаралар иштелип │

│ │алдын - алуучу │ │ │чыкты │

│ │медициналык │ │ │- Өткөрүлгөн │

│ │кароолордун │ │ │сапаттуу алдын │

│ │сапатына талдоо │ │ │алуучу кароолор-│

│ │жүргүзүү │ │ │дун саны │

│ │ │ │ │- Медициналык │

│ │ │ │ │текшерүүдөн өт- │

│ │ │ │ │көн бардык │

│ │ │ │ │адамдардын саны,│

│ │ │ │ │алардын ичинен │

│ │ │ │ │- аялдар │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │4.2.1.6. │ КР СМ, │2007- │- Талдоо жүргү- │

│ │Далилдөөчү маалы-│КР ФМ, КРП │2008-жж.│зүлдү │

│ │маттын, │алдындагы │ │- Чечим кабыл │

│ │медициналык илим-│ДТСЖБМА, │ │алынды │

│ │дин жана │ЖӨБО │ │- Мамлекеттик │

│ │практикалык сала-│(макулдашуу │ │жана мамлекеттик│

│ │маттыкты │боюнча) │ │эмес сүт ашкана-│

│ │сактоонун неги- │ │ │ларынын саны │

│ │зинде сүт │Өнөктөштөр: │ │- Продукциянын │

│ │ашканаларын иш- │КМ, НПО │ │ассортименти │

│ │тетүүнүн │ │ │- Чыгарылыштын │

│ │зарылчылыганын │ │ │көлөмү │

│ │талдоосун жүргү- │ │ │- Бекер тамак-аш│

│ │зүү; кызыкдар │ │ │алган балдардын,│

│ │адамдар, ага │ │ │ага кошуп чабал │

│ │кошуп жергилик- │ │ │үйбүлөдөгү │

│ │түү демилгечи │ │ │(жалгыз бой │

│ │топтордун, │ │ │ата-энелер, аз │

│ │балдарды │ │ │камсыздар, │

│ │ата-энелери менен│ │ │майыптар) │

│ │катышуусунда │ │ │балдардын саны │

│ │жергиликтүү │ │ │жана үлүшү │

│ │кырдаалды изилдөө│ │ │- ЖӨБОлордон │

│ │жана талкуулоо; │ │ │балдар │

│ │сунуштарды иштеп │ │ │тамак-ашына │

│ │чыгуу; талдоонун │ │ │которулган │

│ │жыйынтыгы боюнча │ │ │каражаттардын │

│ │кошумча │ │ │көлөмү │

│ │керектөөлөр деп │ │ │ │

│ │табылганда - жаңы│ │ │ │

│ │балдар сүт │ │ │ │

│ │ашканаларын ачуу │ │ │ │

5. Билим берүүдө жана маданиятта гендердик теңдештикке жетишүү

│ Милдеттер │ Иш-чаралар │ Жооптуу │Турмушка│ Индикаторлор │

│ │ │аткаруучулар │ ашыруу │ │

│ │ │ │ мөөнөт-│ │

│ │ │ │ төрү │ │

│ 5.1. Кенже жана мектепке чейинки жаштагы балдардын │

│ үй-бүлөлүк тарбиялоосуна жана өнүгүүсүнө │

│ гендердик мамилени жайылтуу │

│5.1.1. │5.1.1.1. Кенже │КР БИМ │2007- │- Программалар │

│Кенже жаш- │жаштагы балдар │ │2008-жж.│пакети иштелип │

│тагы балдар│жана алардын │Өнөктөштөр: │ │чыкты │

│үчүн комп- │ата-энелери үчүн │КМ, НПО │ │ │

│лекстүү │комплекстүү │ │ │ │

│гендердик │гендердик │ │ │ │

│мамилени │мамилени камтыган│ │ │ │

│камтыган │окутуу │ │ │ │

│окутуу │программаларын │ │ │ │

│програм- │иштеп чыгуу │ │ │ │

│маларын │ │ │ │ │

│түзүү │ │ │ │ │

│5.1.2. │5.1.2.1. Мектепке│КР БИМ │2007- │- Мектепке │

│Мектепке │чейинки │ │2010-жж.│чейинки │

│чейинки │мекемелердин │Өнөктөштөр: │ │мекемелердин │

│балдар │мекемелердин │КМ, НПО │ │педагогикалык │

│мекемелери-│педагогикалык │ │ │кызматкерлеринин│

│нин │педагогикалык │ │ │квалификациясын │

│тарбиячыла-│кызматкерлеринин │ │ │жогорулатуу │

│рын │квалификациясын │ │ │курстарынын │

│гендердик │жогорулатуу │ │ │программаларына │

│даярдоо │курстарына │ │ │гендердик │

│ │гендердик │ │ │маселелер │

│ │маселелерди │ │ │интеграцияланды │

│ │интеграциялоо; │ │ │- Гендердик │

│ │мектепке чейинки │ │ │теңдештик масе- │

│ │мекемелердин │ │ │лелери боюнча │

│ │педагогикалык │ │ │квалификациясын │

│ │кызматкерлерин │ │ │жогорулатуу │

│ │балдарды │ │ │курстарын өткөн │

│ │гендердик │ │ │мектепке чейинки│

│ │тарбиялоо │ │ │мекемелердин │

│ │методикасына │ │ │педагогикалык │

│ │үйрөтүү │ │ │кызматкерлеринин│

│ │ │ │ │саны │

│ 5.2. Жалпы орто билим берүү системасына гендердик │

│ мамилелерди жайылтуунун механизмин жакшыртуу │

│5.2.1. │5.2.1.1. │КР БИМ, │2007-ж. │- Изилдөө │

│Жалпы билим│Балдардын жана │КРП │ │жүргүзүлдү │

│берүү меке-│кыздардын │алдындагы │ │- Таштап кетүү- │

│мелеринен │мектептен кетүү │ДТСЖБМА, │ │нүн │

│балдардын │себептерин │ЖМА, МБО, │ │себептери табыл-│

│жана │изилдөөнү │ЖӨБО │ │ды │

│кыздардын │жүргүзүү; │(макулдашуу │ │- Эрте таштап │

│маалынан │даярдалган │боюнча) │ │кетүү деңгээлин │

│эрте кетүү │сунуштарды │ │ │төмөндөтүү боюн-│

│деңгелин │аткаруу │Өнөктөштөр: │ │ча │

│төмөндөтүү │ │КР УСК, │ │чаралар иштелип │

│ │ │КМ, НПО │ │чыкты жана │

│ │ │ │ │турмушка ашырыл-│

│ │ │ │ │ды │

│ │ │ │ │- Эрте таштап │

│ │ │ │ │кетүү деңгээли │

│ │ │ │ │төмөндөтүлдү │

│ │ │ │ │- Тийиштүү │

│ │ │ │ │жаштагы балдарды│

│ │ │ │ │жалпы санынан │

│ │ │ │ │1-9 - класстагы │

│ │ │ │ │балдардын жана │

│ │ │ │ │кыздардын саны │

│5.2.2. │5.2.2.1. │КР БИМ │2007- │- Гендердик │

│Окуу жайла-│Колдонуудагы жана│ │2010-жж.│экспертизадан │

│рдын окуу -│жаңы иштелип │Өнөктөштөр: │ │өткен китептерди│

│методикалык│жаткан мектеп │КМ, НПО │ │саны жана тизме-│

│материалда-│китептеринин │ │ │си │

│рына │гендердик │ │ │ │

│гендердик │экспертизасын │ │ │ │

│маселелерди│өткөрүү │ │ │ │

│жайылтуу ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │5.2.2.2. │КР БИМ │2007- │- Иштелип чыккан│

│ │Гендердик │ │2010-жж.│китептердин жана│

│ │аспекттерди эске │Өнөктөштөр: │ │окуу-методикалык│

│ │алуу менен │КМ, НПО │ │колдонмолордун │

│ │окуу-методикалык │ │ │саны жана тизме-│

│ │колдонмолорду │ │ │си │

│ │иштеп чыгуу │ │ │ │

│ 5.3. Адистик-техникалык билим берүү системасына гендердик │

│ мамилелерди жайылтуунун механизмин жакшыртуу │

│5.3.1. КТБ │5.3.1.1. КТБ │ КРП │2007- │- Өтүлгөн │

│системасына│окуу жайларынын │ алдындагы │2010-жж.│семинарлардын │

│гендердик │жетекчилери жана │ АТББ │ │саны жана │

│мамилени │мугалимдик курамы│ боюнча ГА │ │тематикасы - │

│жайылтуу │үчүн гендердик │ │ │- Окутуудан өт- │

│үчүн │тематика боюнча │Өнөктөштөр: │ │көн КТБ окуу │

│дараметти │окутуу │КМ, НПО │ │жайларынын │

│жогорулатуу│семинарларын жана│ │ │жетекчилеринин │

│ │тренингдерин │ │ │жана │

│ │өткөрүү │ │ │мугалимдеринин │

│ │ │ │ │жалпы саны, │

│ │ │ │ │алардын ичинен -│

│ │ │ │ │аялдар │

│ 5.4. Жогорку билим берүү системасына гендердик мамилелерди │

│ жайылтуунун механизмин жакшыртуу │

│5.4.1. │5.4.1.1. │КР БИМ │2008-ж. │- Мугалимдер │

│Жогорку │Педагогикалык │ │ │үчүн гендердик │

│билим │профилдеги │Өнөктөштөр: │ │окутуу боюнча │

│берүү │адистерди даярдоо│КМ, НПО │ │тийиштүү │

│системасына│үчүн сабактарга │ │ │программа │

│гендердик │тематикалык │ │ │иштелип чыкты │

│мамилени │гендердик │ │ │- Педагогикалык │

│жайылтуу │бөлүмдөрдү │ │ │профилдеги │

│үчүн │киргизүү; │ │ │адистерди │

│дараметти │педагогикалык │ │ │даярдоо үчүн │

│күчөтүү │адистиктеги │ │ │сабактардагы │

│ │студенттер үчүн │ │ │гендердик │

│ │гендердик │ │ │тематикалык │

│ │курстарды, атайын│ │ │бөлүмдөрдүн саны│

│ │курстарды иштеп │ │ │- КР вуздарында │

│ │чыгуу │ │ │"жалпы │

│ │ │ │ │гуманитардык │

│ │ │ │ │жана │

│ │ │ │ │социалдык-эконо-│

│ │ │ │ │микалык │

│ │ │ │ │сабактар" │

│ │ │ │ │блогунда │

│ │ │ │ │гендердик │

│ │ │ │ │маселелер боюнча│

│ │ │ │ │атайын │

│ │ │ │ │курстардын жана │

│ │ │ │ │тандоо боюнча │

│ │ │ │ │курстардын │

│ │ │ │ │болушу │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │5.4.1.2. │КР БИМ, │2008-ж. │- Мектеп │

│ │Гендердик окутуу │КР МММ │ │мугалимдерин │

│ │боюнча милдетүү │ │ │даярдоодо │

│ │сабакты кийин │Өнөктөштөр: │ │гендердик окутуу│

│ │киргизүү менен, │КМ, НПО │ │боюнча милдетүү │

│ │мугалимдер үчүн │ │ │программа │

│ │окутуу │ │ │бекитилген │

│ │программаларын │ │ │ │

│ │иштеп чыгуу │ │ │ │

│5.4.2. │5.4.2.1. "Жаш │КР БИМ, ЖМА │2007-ж. │- Сунуш │

│адистешти- │мугалимдин │ │ │киргизилди │

│рилген │депозити" │ │ │- Төлөмдөр акысы│

│гендердик │программасы │ │ │көбөйтүлдү │

│сегрегация-│боюнча ай сайын │ │ │ │

│нын │берилүүчү │ │ │ │

│деңгээлин │төлөмдөргө акча │ │ │ │

│төмөндөтүү │каражаттарын │ │ │ │

│ │көбөйтүү │ │ │ │

│ │жөнүндөгү КР │ │ │ │

│ │Өкмөтүнө │ │ │ │

│ │сунуштарды │ │ │ │

│ │киргизүү │ │ │ │

│ 5.5. Үзгүлтүксүз жана формалдуу эмес билим берүү │

│ системасына гендердик мамилелерди жайылтуу │

│5.5.1. │5.5.1.1. │КР Өкмөтү, │2007- │- Иштелип чыккан│

│Үзгүлтүксүз│Методиканы иштеп │КР Жогорку │2010-жж.│жана жарыяланган│

│жана фор- │чыгуу, гендердик │соту │ │окутуу-методика-│

│малдуу эмес│компетенцияны │(макулдашуу │ │лык │

│билим берүү│жогорулатуу │боюнча), │ │колдонмолордун, │

│системасына│боюнча │КР БИМ, │ │программалардын,│

│гендердик │окутуу-методика- │КР ЭСӨМ, │ │маалымат │

│мамилелерди│лык колдонмолорду│КР ИИМ, │ │материалдардын │

│жайылтуу │жана маалымат │КР СМ, │ │тизмеси жана │

│ │материалдарын │МИМК, │ │нускасы │

│ │жарыялоо; окутуу │КР Башкы │ │- Гендердик │

│ │программасына │прокуратура │ │өнүгүүгө │

│ │жана │сы, КР СФ, │ │байланышкан │

│ │квалификацияны │ЖМА, │ │темалар окутуу │

│ │жогорулатууга ар │МБО,ЖӨБО │ │жана │

│ │кандай даректүү │(макулдашуу │ │квалификацияны │

│ │топторду киргизүү│боюнча) │ │жогорулатуунун │

│ │ │ │ │программасына │

│ │ │Өнөктөштор: │ │киргизилди │

│ │ │ЖМК,КМ, НПО │ │- Туруктуу │

│ │ │ │ │негизде │

│ │ │ │ │семинарлар жана │

│ │ │ │ │тренингдер │

│ │ │ │ │өткөрүлүп турат │

│ │ │ │ │- Гендердик │

│ │ │ │ │тематика боюнча │

│ │ │ │ │адистердин │

│ │ │ │ │билимдери жана │

│ │ │ │ │жөндөмдөрү │

│ │ │ │ │жакшырды │

│ 5.6. МБО жана ЖӨБОнын кызматкерлеринин гендердик │

│ сезимталдыгын жогорулатуу │

│5.6.1. МБО │5.6.1.1. Окутуу │КР Өкмөтү, │2007- │- МБО жана │

│жана ЖӨБО │аркылуу МБО жана │МКА, МБО, │2010-жж.│ЖӨБОнун │

│-нун │ЖӨБОнун │ЖӨБУА, │ │иш-аракеттерине │

│иш-аракет- │кызматчыларынын │ЖМА, │ │гендердик │

│терине │дараметин │ЖӨБО │ │мамилени │

│гендердик │жогорулатуу │(макулдашуу │ │жайылтуу боюнча │

│мамилелер- │ │боюнча) │ │базалык окутуучу│

│ди │ │ │ │модуль иштелип │

│жайылтуу │ │Өнөктөштөр: │ │чыкты │

│ │ │КМ, НПО │ │- ОГВ жана │

│ │ │ │ │ЖӨБО үчүн │

│ │ │ │ │окутуучу │

│ │ │ │ │программалардын │

│ │ │ │ │тизмеси жана │

│ │ │ │ │саны

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │5.6.1.2. Кадрдык │КР Өкмөтү, │2007-ж. │- Электрондук │

│ │курамдын │МКА, МБО, │ │гендердик │

│ │гендердик │ЖӨБУА, │ │дезагрегирленген│

│ │талдоосун │ЖМА, │ │маалымат базасын│

│ │өткөрүүнүн │ЖӨБО │ │колдонуу боюнча │

│ │электрондук │(макулдашуу │ │КБ жана МБОнун │

│ │ыкмаларын │боюнча) │ │кызматкерлери │

│ │жайылтуу │ │ │үчүн окутууну │

│ │ │Өнөктөштөр: │ │өткөрүү │

│ │ │КМ, НПО │ │- МБОнун КБ │

│ │ │ │ │кызматкерлери │

│ │ │ │ │жылына кадрдык │

│ │ │ │ │курамдын │

│ │ │ │ │гендердик │

│ │ │ │ │талдоосун │

│ │ │ │ │өткөрүп турушат │

│ │ │ │ │- Талдоонун │

│ │ │ │ │жыйынтыктары │

│ │ │ │ │жылына КРП │

│ │ │ │ │алдындагы ВЖСГР │

│ │ │ │ │боюнча НСда │

│ │ │ │ │окулат │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │5.6.1.3 Кабыл │КР Өкмөтү, │2007- │- Окуутуучу │

│ │алынуучу │МКА, МБО, │2010-жж.│программалар │

│ │мыйзамдык жана │ЖӨБУА, │ │иштелип чыкты │

│ │мыйзам алдындагы │ЖМА, │ │- Окутуудан │

│ │актылар, ошондой │ЖӨБО │ │өткөн │

│ │эле ведомстволук │(макулдашуу │ │мамлекеттик жана│

│ │НПАлардын │боюнча) │ │муниципалдык │

│ │гендердик │ │ │кызматчылардын │

│ │экспертиза-сын │Өнөктөштөр │ │саны │

│ │өткөрүүгө │КМ, НПО │ │ │

│ │мамлекеттик жана │ │ │ │

│ │муниципалдык │ │ │ │

│ │кызматчыларды │ │ │ │

│ │окутуу │ │ │ │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │5.6.1.4 │ЖӨБУА, ЖМА, │2007- │- Жергиликтүү │

│ │Жергиликтүү │ЖӨБО │2010-жж.│кеңештин │

│ │кеңештин │(макулдашуу │ │депутаттары үчүн│

│ │депутаттарынын │боюнча) │ │окутуучу │

│ │дараметин │ │ │программалардын │

│ │жогорулатуу │Өнөктөштөр │ │тизмеси жана │

│ │ │КМ, НПО │ │саны │

│ │ │ │ │- Жергиликтүү │

│ │ │ │ │бюджеттерден │

│ │ │ │ │ГМни жайылтууга │

│ │ │ │ │бөлүнгөн │

│ │ │ │ │каражаттардын │

│ │ │ │ │суммасы көбөйдү │

│ │ │ │ │- Окутулган │

│ │ │ │ │жергиликтүү │

│ │ │ │ │кеңештин │

│ │ │ │ │депутаттарынын │

│ │ │ │ │саны │

│5.6.2. │5.6.2.1 │КР МММ, │2007- │- Маданий - эс │

│Гендердик │Китепканаларды │КР БИМ, ЖМА, │2010-жж.│алуучу мекемелер│

│агартуу │жана айыл │ЖӨБО │ │адабият жана │

│процессине │клубдарын │(макулдашуу │ │башка гендердик │

│маданий - │гендердик │боюнча) │ │темадагы │

│эс алуучу │тематика боюнча │ │ │маалыматты │

│мекемелерди│адабият менен │Өнөктөштөр │ │ташуучулар менен│

│тартуу │жабдуу │КМ, НПО │ │камсыз кылынды │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │5.6.2.2 Маданий -│КР МММ, │2007- │- Окутуу │

│ │эс алуучу │КР БИМ, ЖМА, │2010-жж.│программалары │

│ │мекемелердин │ЖӨБО │ │иштелип чыкты │

│ │кызматчыларын │(макулдашуу │ │- Өтүлгөн │

│ │окутуу үчүн │боюнча) │ │семинарлардын │

│ │гендердик окутуу │ │ │саны │

│ │программаларын │Өнөктөштөр: │ │ │

│ │түзүү жана │КМ, НПО │ │ │

│ │семинарлар │ │ │ │

│ │сериясын өткөрүү │ │ │ │

6. Гендердик зордуктоонун кыскарышы

│ Милдеттер │ Иш-чаралар │ Жооптуу │Турмушка│Мониторингдин │

│ │ │ аткаруучулар│ ашыруу │индикаторлору │

│ │ │ │ мөөнөт-│ │

│ │ │ │ төрү │ │

│ 6.1. Гендердик зордуктоонун деңгээлин төмөндөтүү │

│ дараметти жогорулатуу │

│6.1.1. Зор-│6.1.1.1. │ЖӨБУА, ЖМА, │2007-ж. │- ЖӨБО имараттын│

│дуктоонун │Зордуктоонун │ЖӨБО │ │ижарасынын жана │

│курмандык- │курмандыктарына │(макулдашуу │ │коммуналдык │

│тары үчүн │көрсөтүлгөн │боюнча) │ │кызматтардын │

│атанын │кызматтардын │ │ │акысы боюнча КБ │

│кызматтар │натыйжалуулугун │Өнөктөштөр: │ │жеңилдиктерди │

│көрсөткөн │жогорулатуу үчүн │КМ, НПО │ │берет │

│кызматтар- │кризистик │ │ │- КБ менен │

│дын сапатын│борборлор менен │ │ │жергиликтүү укук│

│жогорулатуу│жергиликтүү │ │ │коргоочулары │

│ │өзалдынча │ │ │жана медициналык│

│ │башкаруу, │ │ │мекемелеринин өз│

│ │жергиликтүү укук │ │ │ара │

│ │коргоо органдары │ │ │аракеттенүүсү │

│ │жана медициналык │ │ │жөнүндөгү узак │

│ │мекемелердин │ │ │мөөнөттөгү │

│ │практикалык өз │ │ │келишимдерге кол│

│ │ара │ │ │коюлган │

│ │аракеттенүүсүн │ │ │ │

│ │орнотуу │ │ │ │

│6.1.2. Пси-│6.1.2.1. Мурда │КР Өкмөтү │2007- │- Мурда │

│хологиялык │камалган аялдар │ │2009-жж.│камалган аялдар │

│оңдоп- │жана эркектерди │Өнөктөштөр: │ │жана эркектерди │

│түзөөнүн │реабилитациялоо │КМ, НПО │ │реабилитациялоо │

│(үй-бүлөлүк│жана социалдык │ │ │жана социалдык │

│мамилелер, │интеграциялоо │ │ │интеграциялоо │

│жеке жүрүм │борборлорун │ │ │борборлору │

│-турум) │түзүү; │ │ │түзүлдү │

│практикасын│ │ │ │ │

│колдоо │ │ │ │ │

│ 6.2. Гендердик зордуктоо проблемалары боюнча жыйноо ыкмаларын │

│ жана статистикалык маалыматты талдоону жакшыртуу │

│6.2.1. Зор-│6.2.1.1. Жеке │КР ИИМ, КР │2007-ж. │- Статистикалык │

│дуктоонун │жана коомдук │Башкы │ │отчеттулуктун │

│ар кандай │чөйрөдөгү │прокуратурасы│ │формалары укук │

│түрлөрү │зордуктоонун │ │ │коргоо │

│боюнча │курмандыктары │Өнөктөштөр: К│ │мекемелеринин │

│биринчи │боюнча укук │УСК, КМ, НПО │ │координациялык │

│статисти- │коргоо │ │ │жыйынын │

│калык │стурктураларынын │ │ │төрагасынын │

│маалыматты │2005-жылы иштелип│ │ │буйругу менен │

│жыйноо │чыккан │ │ │бекитилди │

│механизмин │статистикалык │ │ │ │

│жакшыртуу │отчеттулуктун │ │ │ │

│ │формаларын │ │ │ │

│ │практикалык │ │ │ │

│ │аракетке киргизүү│ │ │ │

│ ├─────────────────┼─────────────┼────────┼────────────────┤

│ │6.2.1.2. ИИО, │КР ИИМ, КР │2007- │- Адамдарды │

│ │башка укук коргоо│Башкы │2009-жж.│сатуунун │

│ │структуралары │прокурату- │ │(гендердик жана │

│ │жана сот │расы, │ │башка │

│ │органдары берген │Жогорку сот │ │көрсөткүчтөрдүн │

│ │зордуктоонун ар │(макулдашуу │ │эсеби менен) │

│ │кандай түрлөрү │боюнча) │ │курмандыктары │

│ │боюнча биринчи │ │ │жөнүндөгү │

│ │статистикалык │Өнөктөштөр: │ │маалыматтарды │

│ │маалыматты жыйноо│КР УСК, КМ, │ │жыйноо дайыма │

│ │механизмин │НПО │ │жүзөгө ашырылып │

│ │жакшыртуу │ │ │турат │

│ │ │ │ │- Үйбүлөдөгү │

│ │ │ │ │зордуктоо │

│ │ │ │ │жөнүндөгү │

│ │ │ │ │статистикалык │

│ │ │ │ │маалыматтар │

│ │ │ │ │тизмесине │

│ │ │ │ │курмандыктар │

│ │ │ │ │жана │

│ │ │ │ │зордуктоочулар- │

│ │ │ │ │дын ортосундагы │

│ │ │ │ │туугандык │

│ │ │ │ │байланышы │

│ │ │ │ │жөнүндөгү │

│ │ │ │ │маалыматтар │

│ │ │ │ │киргизилген │

│ │ │ │ │- Зордуктоонун │

│ │ │ │ │түрлөрү │

│ │ │ │ │дифференциялан- │

│ │ │ │ │ган │

7.Гендердик теңдештик проблемасы

жөнүндө коомдун маалымдарлыгын кеңейтүү

│Милдеттер │ Иш-чаралар │ Жооптуу │Турмушка│ Индикаторлор │

│ │ │аткаруучулар │ашыруу │ │

│ │ │ мөөнөт- │ │ │

│ │ │ төрү │ │ │

│7.1.1. │7.1.1.1. │КР Өкмөтү │2007- │- Гендердик │

│Гендердик │Гендердик │ │2008-жж.│маалыматтык │

│мамилелерди│маалыматтык │Өнөктөштөр: │ │стратегиясы │

│өндүрүштө │стратегиясын │ЖМК, КМ, │ │иштелип чыкты │

│жайылтуу, │иштеп чыгуу │НПО │ │жана турмушка │

│басылма, │ │ │ │ашырылууда │

│радио, │ │ │ │ │

│телевизион-│ │ │ │ │

│дук жана │ │ │ │ │

│электрондук│ │ │ │ │

│ЖМКда │ │ │ │ │

│жайылтуу │ │ │ │ │

│жана │ │ │ │ │

│колдонуу │ │ │ │ │

│7.2.1. │7.2.1.1. КРнын │КР Өкмөтү │2007- │- Адам укугу │

│Конвенция- │адам укугу боюнча│ │2010-жж.│боюнча эларалык │

│лардын, │Конвенцияны │Өнөктөштөр: │ │конвенцияны │

│улуттук │аткаруу жөнүндөгү│КМ, НПО, │ │гендердик │

│гендердик │мезгилдүү │ЖМК │ │аспекттерди эске│

│мыйзамдарды│отчетторун │ │ │алуу менен │

│таанымал │даярдоо жана │ │ │аткаруу │

│кылуу жана │аларды жарыялоо │ │ │жөнүндөгү КР │

│аларды │ │ │ │Өкмөтүнүн отчету│

│турмушка │ │ │ │даярдалып, │

│ашыруунун │ │ │ │талкууланды жана│

│жүрүшү │ │ │ │жарыяланды │

│жөнүндө │ │ │ │ │

│маалымдуу- │ │ │ │ │

│лукту │ │ │ │ │

│жогору- │ │ │ │ │

│латуу │ │ │ │ │

│7.2.2. │7.2.4.2. Атайын │КР Өкмөтү, │2007- │- Өткөрүлгөн │

│Гендердик │жалпыга │ЖМА, ЖӨБО │2010-жж.│компаниялардын │

│теңдештик │маалыматтык │(макулдашуу │ │тизмеси │

│маселелери │компанияларды │боюнча) │ │- Компаниянын │

│боюнча │өткөрүү │ │ │алкагында │

│маалымдуу- │("зордуктоосуз │Өнөктөштөр: │ │өткөрүлгөн │

│лукту │16 күн"ж.б.) │КМ, НПО, │ │иш-чаралардын │

│жогорулатуу│ │ЖМК │ │тизмеси │

│ │ │ │ │- Ага катышкан │

│ │ │ │ │маммекемелердин │

│ │ │ │ │кызматкерлеринин│

│ │ │ │ │саны │

│ │ │ │ │- Жергиликтүү │

│ │ │ │ │жана │

│ │ │ │ │республикалык │

│ │ │ │ │бюджеттерден │

│ │ │ │ │иш-чараларды │

│ │ │ │ │өткөрүүгө │

│ │ │ │ │бөлүнүп берилген│

│ │ │ │ │каражаттардын │

│ │ │ │ │суммасы │

│ │ │ │ │- Бюджеттен │

│ │ │ │ │тышкары │

│ │ │ │ │тартылган │

│ │ │ │ │каражаттардын │

│ │ │ │ │суммасы │