Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2014-жылдын 26-декабры № 726 токтомуна ылайык

КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ

ТОКТОМ

2012-жылдын 18-июлу № 509

"Радиациялык коопсуздук жөнүндө" техникалык регламент тууралуу Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбоорун жактыруу тууралуу

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 79-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. "Радиациялык коопсуздук жөнүндө" техникалык регламент тууралуу Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбоору жактырылсын.

2. Аталган мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине кароого киргизилсин.

3. Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо министри аталган мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинде каралган учурда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий өкүлү болуп дайындалсын.

Долбоор

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

"Радиациялык коопсуздук жөнүндө" техникалык регламент" тууралуу Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө

1-берене.

"Радиациялык коопсуздук жөнүндө" Техникалык регламент" тууралуу Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ("Эркин Тоо" гезити, 2011-жылдын 6-декабры, № 1041 төмөнкүдөй өзгөртүүлөр жана толуктоо киргизилсин:

1. 2-беренеде:

1) жетимиш биринчи абзац төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

"Радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - тиешелүү тармак боюнча радиациялык коопсуздук жаатындагы мамилелерди жөнгө салууну жүзөгө ашырууга Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ыйгарым укук берген аткаруу бийлик органы.";

2) төмөнкү мазмундагы жетимиш экинчи абзац менен толукталсын:

"Радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча жана контролдоо ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - калкка радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жана курчап турган чөйрөнү иондуу нурлануунун зыяндуу таасирлеринен коргоо үчүн көзөмөлдөөчү-контролдоочу функцияларды аткарууга Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ыйгарым укук берген аткаруу бийлик органы.".

2. 11-берененин 3-бөлүгүндөгү "Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоо жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

3. 12-берененин 8-бөлүгүндөгү "өзгөчө кырдаалдар жаатындагы Кыргыз Республикасынын атайын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

4. 13-берененин 4-бөлүгүндөгү "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы мамлекеттик көзөмөлдү контролго алууну жүзөгө ашыруучу Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

5. 14-беренеде:

1) 5-бөлүгүнүн жетинчи абзацындагы "саламаттык сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү" деген сөз менен алмаштырылсын;

2) 6-бөлүгүндөгү "тийиштүү мамлекеттик органдарды" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органды жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча жана контролдоо ыйгарым укуктуу мамлекеттик органды" деген сөздөр менен алмаштырылсын;

3) 7-бөлүгүндөгү "Өзгөчө кырдаалдар, курчап турган чөйрөнү коргоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары" деген сөздөр "Радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр менен алмаштырылсын;

4) 11-бөлүгү төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

"Калктын радиациялык булгануу чөлкөмдөрүндө жашоосунун өзгөчө режимдери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

Радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тийиштүү аймакта радиациялык кырдаал үчүн контролду жана калктын нурлануу дозаларын эсепке алууну камсыз кылат.".

6. 19-беренеде:

1) 2-бөлүгүндөгү "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары" деген сөздөр "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү" деген сөз менен алмаштырылсын;

2) 6-бөлүгүндөгү "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарына" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

7. 20-берененин 3-бөлүгүндөгү "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

8. 21-берененин 1 жана 2-бөлүктөрүндөгү ар кандай жөндөмөдөгү "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр тийиштүү жөндөмөдөгү "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

9. 22-беренеде:

1) 4-бөлүгүндөгү "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарынын" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

2) 7-бөлүгүндөгү "саламаттыкты сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

10. 25-беренеде:

1) 5-бөлүгүнүн экинчи абзацындагы "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары" деген сөздөр "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү" деген сөз менен алмаштырылсын;

2) 9-бөлүгүндөгү "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарынын" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

11. 27-берененин 15-бөлүгүндөгү "санитардык-эпидемиологиялык" деген сөздөр алынып салынсын.

12. 28-берененин 4-бөлүгүнүн экинчи абзацындагы "саламаттыкты сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

13. 30-берененин экинчи бөлүгү төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

"2. Мамлекеттик көзөмөлгө алуу радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жана контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан жүзөгө ашырылат.

Иондуу нурлануунун булактарын колдонуучу объекттерде, жайгаштыруу, эксплуатациялоо, сактоо, ташып жеткирүү, утилдештирүү, көмүү баскычтарында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген реестрге ылайык уруксат берүүчү документтерди берүү радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан жүргүзүлөт.".

14. 32-беренесинин 3-бөлүгүндөгү "саламаттыкты сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы жана радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу жама контролдоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

2-берене.

Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн баштап күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын Президенти

"Радиациялык коопсуздук жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоо киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна САЛЫШТЫРМА ТАБЛИЦА

┌──────────────────────────────────┬──────────────────────────────────┐

│    Колдонулуп жаткан редакция    │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│2-берене. Ушул Мыйзамда           │2-берене. Ушул Мыйзамда           │

│          колдонулган негизги     │          колдонулган негизги     │

│          түшүнүктөр              │          түшүнүктөр              │

│                                  │                                  │

│Активдүүлүк (А) - убакыттын ушул  │Активдүүлүк (А) - убакыттын ушул  │

│учурунда ушул энергетикалык абалда│учурунда ушул энергетикалык абалда│

│турган радионуклиддин кандайдыр   │турган радионуклиддин кандайдыр   │

│бир санынын радиоактивдүүлүгүнүн  │бир санынын радиоактивдүүлүгүнүн  │

│ченеми:                           │ченеми:                           │

│                                  │                                  │

│А = d№ / dt,                      │А = d№ / dt,                      │

│                                  │                                  │

│мындан d№- мезгилдин кандайдыр бир│мындан d№- мезгилдин кандайдыр бир│

│аралыгында - dt, ушул             │аралыгында - dt, ушул             │

│энергетикалык абалдан өзүнөн-өзү  │энергетикалык абалдан өзүнөн-өзү  │

│келип чыгуучу ядролук             │келип чыгуучу ядролук             │

│өзгөрүүлөрдүн күтүлгөн саны.      │өзгөрүүлөрдүн күтүлгөн саны.      │

│Беккерель (Бк) активдүүлүктүн     │Беккерель (Бк) активдүүлүктүн     │

│бирдиги болуп саналат.            │бирдиги болуп саналат.            │

│Мурда колдонулган активдүүлүктүн  │Мурда колдонулган активдүүлүктүн  │

│системадан тышкары бирдиги - кюри │системадан тышкары бирдиги - кюри │

│(Ки) 3,7 х 10 ^ (10) Бк түзөт.    │(Ки) 3,7 х 10 ^ (10) Бк түзөт.    │

│Радионуклидцин минималдуу         │Радионуклидцин минималдуу         │

│маанидеги активдүүлүгү (ММА) -    │маанидеги активдүүлүгү (ММА) -    │

│нурлануунун ачык булагындагы      │нурлануунун ачык булагындагы      │

│радионуклиддин активдүүлүгүнүн    │радионуклиддин активдүүлүгүнүн    │

│ушул Техникалык регламентте       │ушул Техникалык регламентте       │

│белгиленген мааниси, ал ушул      │белгиленген мааниси, ал ушул      │

│булакты пайдаланууга уруксат      │булакты пайдаланууга уруксат      │

│алуунун зарылдыгын баалоодо       │алуунун зарылдыгын баалоодо       │

│колдонулат.                       │колдонулат.                       │

│Булактын салмактанган суммалык    │Булактын салмактанган суммалык    │

│активдүүлүгү - булакта камтылган  │активдүүлүгү - булакта камтылган  │

│ар бир радионуклиддин             │ар бир радионуклиддин             │

│активдүүлүгүнүн алардын минималдуу│активдүүлүгүнүн алардын минималдуу│

│маанидеги активдүүлүктөрүнө карата│маанидеги активдүүлүктөрүнө карата│

│катышынын суммасы. Радионуклиддин │катышынын суммасы. Радионуклиддин │

│минималдуу маанидеги салыштырмалуу│минималдуу маанидеги салыштырмалуу│

│активдүүлүгү (ММСА) - нурлануунун │активдүүлүгү (ММСА) - нурлануунун │

│ачык булагынын затындагы          │ачык булагынын затындагы          │

│радионуклидцин салыштырмалуу      │радионуклидцин салыштырмалуу      │

│активдүүлүгүнүн ушул Техникалык   │активдүүлүгүнүн ушул Техникалык   │

│регламентте белгиленген мааниси,  │регламентте белгиленген мааниси,  │

│ал ушул булакты пайдаланууга      │ал ушул булакты пайдаланууга      │

│уруксат алуунун зарылдыгын        │уруксат алуунун зарылдыгын        │

│баалоодо колдонулат; салыштырмалуу│баалоодо колдонулат; салыштырмалуу│

│активдүүлүктү өлчөө бирдиги -     │активдүүлүктү өлчөө бирдиги -     │

│килограммга беккерель (Бк/кг).    │килограммга беккерель (Бк/кг).    │

│Булактын салмактанган суммалык    │Булактын салмактанган суммалык    │

│салыштырмалуу активдүүлүгү -      │салыштырмалуу активдүүлүгү -      │

│булакта камтыган ар бир           │булакта камтыган ар бир           │

│радионуклиддин салыштырмалуу      │радионуклиддин салыштырмалуу      │

│активдүүлүгүнүн алардын           │активдүүлүгүнүн алардын           │

│салыштырмалуу минималдуу маанидеги│салыштырмалуу минималдуу маанидеги│

│активдүүлүктөрүнө карата катышынын│активдүүлүктөрүнө карата катышынын│

│суммасы.                          │суммасы.                          │

│Кризистик топ - бир же бир нече   │Кризистик топ - бир же бир нече   │

│белгилери (жынысы, курагы,        │белгилери (жынысы, курагы,        │

│социалдык же кесиптик шарттары,   │социалдык же кесиптик шарттары,   │

│жашаган жери, тамактануу рациону) │жашаган жери, тамактануу рациону) │

│боюнча бирдей, иондуу нурлануунун │боюнча бирдей, иондуу нурлануунун │

│ушул булагынан кыйла радиациялык  │ушул булагынан кыйла радиациялык  │

│таасирге кабылган калктын         │таасирге кабылган калктын         │

│адамдарынын тобу (10 адамдан кем  │адамдарынын тобу (10 адамдан кем  │

│эмес).                            │эмес).                            │

│Детерминацияланган эффект -       │Детерминацияланган эффект -       │

│дозанын босого деңгээли бар, андан│дозанын босого деңгээли бар, андан│

│ашып кетсе бул эффекттин          │ашып кетсе бул эффекттин          │

│таасиринин оорлугу дозанын        │таасиринин оорлугу дозанын        │

│көбөйүшү менен жогорулаган        │көбөйүшү менен жогорулаган        │

│радиациялык эффект.               │радиациялык эффект.               │

│Сиңирилген доза (D) - иондуу      │Сиңирилген доза (D) - иондуу      │

│нурлануунун затка берилген        │нурлануунун затка берилген        │

│энергиясынын чоңдугу:             │энергиясынын чоңдугу:             │

│                                  │                                  │

│de                                │de                                │

│D= --,                            │D= --,                            │

│dm                                │dm                                │

│                                  │                                  │

│мында de - элементардык көлөмдөгү │мында de - элементардык көлөмдөгү │

│затка иондуу нурлануу тарабынан   │затка иондуу нурлануу тарабынан   │

│берилген орточо энергия, ал эми dm│берилген орточо энергия, ал эми dm│

│- бул көлөмдөгү заттын массасы.   │- бул көлөмдөгү заттын массасы.   │

│Энергия каалагандай аныкталган    │Энергия каалагандай аныкталган    │

│көлөм боюнча орточо алынышы       │көлөм боюнча орточо алынышы       │

│мүмкүн, мындай учурда орточо доза │мүмкүн, мындай учурда орточо доза │

│көлөмгө берилген толук энергиянын │көлөмгө берилген толук энергиянын │

│ушул көлөмдүн массасына бөлүнүшүнө│ушул көлөмдүн массасына бөлүнүшүнө│

│барабар болот.                    │барабар болот.                    │

│СИ бирдиктеринде сиңирилген доза  │СИ бирдиктеринде сиңирилген доза  │

│килограммга бөлүнгөн джоул менен  │килограммга бөлүнгөн джоул менен  │

│өлчөнөт (Дж х кг^(1)) жана грей   │өлчөнөт (Дж х кг^(1)) жана грей   │

│(Гр) деген атайын аталышка ээ.    │(Гр) деген атайын аталышка ээ.    │

│Мурда колдонулган системадан      │Мурда колдонулган системадан      │

│тышкары рад бирдиги 0,01 Гр       │тышкары рад бирдиги 0,01 Гр       │

│өлчөмүнө барабар. Эквиваленттик   │өлчөмүнө барабар. Эквиваленттик   │

│доза (НТД) - органда же тканда    │доза (НТД) - органда же тканда    │

│сиңирилген доза, ал нурлануунун   │сиңирилген доза, ал нурлануунун   │

│ушул түрү үчүн өлчөнгөн тиешелүү  │ушул түрү үчүн өлчөнгөн тиешелүү  │

│коэффициентке, WR көбөйтүлөт:     │коэффициентке, WR көбөйтүлөт:     │

│                                  │                                  │

│НТ, R = WR х DT, R,               │НТ, R = WR х DT, R,               │

│                                  │                                  │

│мында DT, R - органдагы же        │мында DT, R - органдагы же        │

│ткандагы Т орточо сиңирилген доза,│ткандагы Т орточо сиңирилген доза,│

│ал эми WR - нурлануу үчүн өлчөнгөн│ал эми WR - нурлануу үчүн өлчөнгөн│

│R коэффициент.                    │R коэффициент.                    │

│                                  │                                  │

│Ар кандай өлчөнгөн коэффициенттери│Ар кандай өлчөнгөн коэффициенттери│

│бар нурлануунун ар кандай түрлөрү │бар нурлануунун ар кандай түрлөрү │

│таасир бергенде, эквиваленттик    │таасир бергенде, эквиваленттик    │

│доза нурлануунун ушул түрлөрү үчүн│доза нурлануунун ушул түрлөрү үчүн│

│эквиваленттүү дозалардын суммасы  │эквиваленттүү дозалардын суммасы  │

│катары аныкталат                  │катары аныкталат                  │

│                                  │                                  │

│НТ = Е НТ, R                      │НТ = Е НТ, R                      │

│R                                 │R                                 │

│                                  │                                  │

│Эквиваленттик дозанын бирдиги     │Эквиваленттик дозанын бирдиги     │

│зиверт (Зв) болуп эсептелет.      │зиверт (Зв) болуп эсептелет.      │

│Натыйжалуу доза (Е) - адамдын     │Натыйжалуу доза (Е) - адамдын     │

│бүткүл денесинин жана анын айрым  │бүткүл денесинин жана анын айрым  │

│органдарынын жана ткандарынын     │органдарынын жана ткандарынын     │

│нурлануусунун натыйжасында алардын│нурлануусунун натыйжасында алардын│

│радиосезимдүүлүгүн эске алуу менен│радиосезимдүүлүгүн эске алуу менен│

│кийинки кесепеттеринин пайда болуу│кийинки кесепеттеринин пайда болуу│

│тобокелдигинин ченеми катары      │тобокелдигинин ченеми катары      │

│колдонулуучу чоңдук.              │колдонулуучу чоңдук.              │

│Ал органдардагы жана ткандардагы  │Ал органдардагы жана ткандардагы  │

│эквиваленттик дозаны өлчөнгөн     │эквиваленттик дозаны өлчөнгөн     │

│тиешелүү коэффидиенттерге         │тиешелүү коэффидиенттерге         │

│көбөйтүүнүн суммасы катары        │көбөйтүүнүн суммасы катары        │

│берилет:                          │берилет:                          │

│                                  │                                  │

│Е = Е WT х НТ                     │Е = Е WT х НТ                     │

│T                                 │T                                 │

│                                  │                                  │

│мында НТ - органдагы же ткандагы Т│мында НТ - органдагы же ткандагы Т│

│эквиваленттик доза, ал эми орган  │эквиваленттик доза, ал эми орган  │

│же ткань Т үчүн өлчөнгөн          │же ткань Т үчүн өлчөнгөн          │

│коэффициент.                      │коэффициент.                      │

│                                  │                                  │

│Натыйжалуу дозанын бирдиги -      │Натыйжалуу дозанын бирдиги -      │

│зиверт (Зв). Алдын алуу дозасы -  │зиверт (Зв). Алдын алуу дозасы -  │

│радиациялык кырсыктын             │радиациялык кырсыктын             │

│кесепеттеринин божомолдонгон      │кесепеттеринин божомолдонгон      │

│дозасы, аны коргоо чаралары       │дозасы, аны коргоо чаралары       │

│аркылуу болтурбай коюуга болот.   │аркылуу болтурбай коюуга болот.   │

│Жылдык жеке доза - дозасы ошол    │Жылдык жеке доза - дозасы ошол    │

│жылы организмге радионуклиддердин │жылы организмге радионуклиддердин │

│кирүүсү менен шартталган          │кирүүсү менен шартталган          │

│календардык жыл ичинде алынган    │календардык жыл ичинде алынган    │

│тышкы нурлануу дозасынын жана ички│тышкы нурлануу дозасынын жана ички│

│нурлануунун өмүр бою күтүлгөн     │нурлануунун өмүр бою күтүлгөн     │

│дозасынын суммасы.                │дозасынын суммасы.                │

│Радиоактивдүү булгануу -          │Радиоактивдүү булгануу -          │

│материалдын үстүндө, ичинде,      │материалдын үстүндө, ичинде,      │

│абада, адамдын денесинде же башка │абада, адамдын денесинде же башка │

│жерлерде ушул Техникалык          │жерлерде ушул Техникалык          │

│регламентте белгиленген деңгээлден│регламентте белгиленген деңгээлден│

│ашкан санда радиоактивдүү         │ашкан санда радиоактивдүү         │

│заттардын болушу.                 │заттардын болушу.                 │

│Радиациялык кырсык зонасы -       │Радиациялык кырсык зонасы -       │

│радиациялык кырсык фактысы        │радиациялык кырсык фактысы        │

│белгиленген аймак. Радиоактивдүү  │белгиленген аймак. Радиоактивдүү  │

│булгануу зонасы - радиациялык     │булгануу зонасы - радиациялык     │

│кырсыктын же мурда жүргүзүлгөн    │кырсыктын же мурда жүргүзүлгөн    │

│иштердин натыйжасында курчап      │иштердин натыйжасында курчап      │

│турган чөйрөгө түшкөн,            │турган чөйрөгө түшкөн,            │

│жашоочулардын кризистик топтору   │жашоочулардын кризистик топтору   │

│үчүн техногендик радионуклиддер   │үчүн техногендик радионуклиддер   │

│менен шартталган орточо жылдык    │менен шартталган орточо жылдык    │

│натыйжалуу дозасы 1 мЗв ашкан     │натыйжалуу дозасы 1 мЗв ашкан     │

│калктуу конуштар жана алардын     │калктуу конуштар жана алардын     │

│ареалдары.                        │ареалдары.                        │

│Генерациялаган булак - ион        │Генерациялаган булак - ион        │

│нурлануусу заряддалган            │нурлануусу заряддалган            │

│бөлүкчөлөрүнүн, аннигиляциянын    │бөлүкчөлөрүнүн, аннигиляциянын    │

│ылдамдыгынын өзгөртүүсүнүн        │ылдамдыгынын өзгөртүүсүнүн        │

│эсебинен генерацияланган          │эсебинен генерацияланган          │

│радиоактивдүү заттарды камтыбаган │радиоактивдүү заттарды камтыбаган │

│иондуу нурлануунун булагы.        │иондуу нурлануунун булагы.        │

│Иондуу нурлануунун булагы - иондуу│Иондуу нурлануунун булагы - иондуу│

│нурлануу чыгаруучу же чыгарууга   │нурлануу чыгаруучу же чыгарууга   │

│жөндөмдүү, ушул Техникалык        │жөндөмдүү, ушул Техникалык        │

│регламенттин колдонулушу          │регламенттин колдонулушу          │

│жайылтылган зат же түзүлүшү.      │жайылтылган зат же түзүлүшү.      │

│Табигый булак - космостук нурлануу│Табигый булак - космостук нурлануу│

│булактары, ошондой эле курчап     │булактары, ошондой эле курчап     │

│турган чөйрө объекттериндеги,     │турган чөйрө объекттериндеги,     │

│тамак-аш азыктарындагы жана       │тамак-аш азыктарындагы жана       │

│адамдын денесиндеги табигый       │адамдын денесиндеги табигый       │

│радионуклиддер кирген иондуу      │радионуклиддер кирген иондуу      │

│нурлануунун табигый булагы.       │нурлануунун табигый булагы.       │

│Радионуклиддик булак - суммаланган│Радионуклиддик булак - суммаланган│

│салыштырмалуу активдүүлүгү жана   │салыштырмалуу активдүүлүгү жана   │

│суммаланган салыштырмалуу         │суммаланган салыштырмалуу         │

│активдүүлүгү бирдиктен чоң болгон │активдүүлүгү бирдиктен чоң болгон │

│техногендик радионуклидаерди      │техногендик радионуклидаерди      │

│камтыган иондуу нурлануунун       │камтыган иондуу нурлануунун       │

│булагы.                           │булагы.                           │

│Радионуклиддик жабык булак - ал   │Радионуклиддик жабык булак - ал   │

│эсептелген шарттарда              │эсептелген шарттарда              │

│эксплуатациялоодо жана эскиргенде │эксплуатациялоодо жана эскиргенде │

│түзүлүшү анда камтылган           │түзүлүшү анда камтылган           │

│техногендик нуклиддердин курчап   │техногендик нуклиддердин курчап   │

│турган чөйрөгө келип түшүү        │турган чөйрөгө келип түшүү        │

│мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарган      │мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарган      │

│радионуклиддик булак.             │радионуклиддик булак.             │

│Радионуклиддик ачык булак -       │Радионуклиддик ачык булак -       │

│нормалдуу эксплуатациялоодо анда  │нормалдуу эксплуатациялоодо анда  │

│камтылган техногендик             │камтылган техногендик             │

│радионуклиддер курчап турган      │радионуклиддер курчап турган      │

│чөйрөгө келип түшүүсү мүмкүн      │чөйрөгө келип түшүүсү мүмкүн      │

│болгон радионуклиддик булак.      │болгон радионуклиддик булак.      │

│Техногендик булак - аны пайдалуу  │Техногендик булак - аны пайдалуу  │

│колдонуу үчүн атайын түзүлгөн же  │колдонуу үчүн атайын түзүлгөн же  │

│ушундай иштин калдык продукту     │ушундай иштин калдык продукту     │

│болуп эсептелген иондуу           │болуп эсептелген иондуу           │

│нурлануунун булагы.               │нурлануунун булагы.               │

│Радиациялык объекттин категориясы │Радиациялык объекттин категориясы │

│- мүмкүн болуучу кырсыктын        │- мүмкүн болуучу кырсыктын        │

│шарттарында калк жана персонал    │шарттарында калк жана персонал    │

│үчүн потенциалдуу коркунучтуулук  │үчүн потенциалдуу коркунучтуулук  │

│деңгээли боюнча объекттин         │деңгээли боюнча объекттин         │

│мүнөздөмөсү.                      │мүнөздөмөсү.                      │

│Дозалык квота - дайындуу          │Дозалык квота - дайындуу          │

│радиациялык объектти нормалдуу    │радиациялык объектти нормалдуу    │

│эксплуатациялоонун эсебинен       │эксплуатациялоонун эсебинен       │

│калктын нурлануусун чектөө үчүн   │калктын нурлануусун чектөө үчүн   │

│белгиленген дозанын чектик бөлүгү.│белгиленген дозанын чектик бөлүгү.│

│Контролдонуучу зона - төмөнкү     │Контролдонуучу зона - төмөнкү     │

│максаттар үчүн коргоонун жана     │максаттар үчүн коргоонун жана     │

│коопсуздуктун атайын чаралары     │коопсуздуктун атайын чаралары     │

│талап кылынуучу же талап кылынышы │талап кылынуучу же талап кылынышы │

│мүмкүн болуучу кандай гана        │мүмкүн болуучу кандай гана        │

│болбосун зона:                    │болбосун зона:                    │

│нормалдуу нурлануу же нормалдуу   │нормалдуу нурлануу же нормалдуу   │

│жумушчу шарттарда булганычтын     │жумушчу шарттарда булганычтын     │

│жайылышын болтурбоону контролдоо; │жайылышын болтурбоону контролдоо; │

│потенциалдуу нурлануу деңгээлине  │потенциалдуу нурлануу деңгээлине  │

│бөгөт коюу же чектөө.             │бөгөт коюу же чектөө.             │

│Калк - иондуу нурлануу булагы     │Калк - иондуу нурлануу булагы     │

│менен иштөөдөн тышкаркы персоналды│менен иштөөдөн тышкаркы персоналды│

│кошуп алганда, бардык адамдар     │кошуп алганда, бардык адамдар     │

│кирген нурлануучу адамдардын      │кирген нурлануучу адамдардын      │

│категориясы.                      │категориясы.                      │

│Нормалдуу эксплуатациянын бузулушу│Нормалдуу эксплуатациянын бузулушу│

│- белгиленген эксплуатациялык     │- белгиленген эксплуатациялык     │

│чектерден жана шарттардан четтөө  │чектерден жана шарттардан четтөө  │

│болгон техногендик булактын       │болгон техногендик булактын       │

│ишиндеги бузулуу. Мында коопсуз   │ишиндеги бузулуу. Мында коопсуз   │

│эксплуатациялоо чектерин кошуп    │эксплуатациялоо чектерин кошуп    │

│алганда, долбоор менен белгиленген│алганда, долбоор менен белгиленген│

│башка чектерде жана шарттарда     │башка чектерде жана шарттарда     │

│бузулушу мүмкүн.                  │бузулушу мүмкүн.                  │

│Дозанын кубаттуулугу - убакыт     │Дозанын кубаттуулугу - убакыт     │

│бирдигиндеги нурлануу дозасы      │бирдигиндеги нурлануу дозасы      │

│(секунда, мүнөт, саат).           │(секунда, мүнөт, саат).           │

│Нурлануу - адамга иондуу          │Нурлануу - адамга иондуу          │

│нурлануунун таасири.              │нурлануунун таасири.              │

│Кырсыктык нурлануу - радиациялык  │Кырсыктык нурлануу - радиациялык  │

│кырсыктын натыйжасында нурлануу.  │кырсыктын натыйжасында нурлануу.  │

│Медициналык нурлануу - медициналык│Медициналык нурлануу - медициналык│

│текшерүүнүн же дарылоонун         │текшерүүнүн же дарылоонун         │

│натыйжасында бейтаптердин         │натыйжасында бейтаптердин         │

│нурлануусу. Пландаштырылган       │нурлануусу. Пландаштырылган       │

│жогорку нурлануу - радиациялык    │жогорку нурлануу - радиациялык    │

│кырсыктын же анын кесепеттерин    │кырсыктын же анын кесепеттерин    │

│алдын алуу максатында дозалардын  │алдын алуу максатында дозалардын  │

│негизги белгиленген чектеринен    │негизги белгиленген чектеринен    │

│ашкан дозаларда А тобунун         │ашкан дозаларда А тобунун         │

│персоналдарынын айрым адамдарын   │персоналдарынын айрым адамдарын   │

│регламенттелген зарылчылык менен  │регламенттелген зарылчылык менен  │

│акталган пландаштырылган          │акталган пландаштырылган          │

│нурлануусу.                       │нурлануусу.                       │

│Жаратылыштык нурлануу - иондуу    │Жаратылыштык нурлануу - иондуу    │

│нурлануунун жаратылыш булактарынан│нурлануунун жаратылыш булактарынан│

│нурлануу.                         │нурлануу.                         │

│Өндүрүштүк нурлануу - өндүрүштүк  │Өндүрүштүк нурлануу - өндүрүштүк  │

│иш процессинде техногендик жана   │иш процессинде техногендик жана   │

│жаратылыштык иондуу нурлануу      │жаратылыштык иондуу нурлануу      │

│булактарынан жумушчулардын        │булактарынан жумушчулардын        │

│нурлануусу.                       │нурлануусу.                       │

│Техногендик нурлануу -            │Техногендик нурлануу -            │

│бейтаптардын медициналык          │бейтаптардын медициналык          │

│нурлануусун кошпогондо, нормалдуу │нурлануусун кошпогондо, нормалдуу │

│жана ошондой эле кырсыктык        │жана ошондой эле кырсыктык        │

│шарттарда техногендик булактардан │шарттарда техногендик булактардан │

│нурлануу.                         │нурлануу.                         │

│Радиациялык объект - техногендик  │Радиациялык объект - техногендик  │

│булактар менен иш жүргүзгөн уюм же│булактар менен иш жүргүзгөн уюм же│

│анын түзүмдүк бөлүмү.             │анын түзүмдүк бөлүмү.             │

│Радиоактивдүү калдыктар -         │Радиоактивдүү калдыктар -         │

│радионуклиддердин салыштырмалуу   │радионуклиддердин салыштырмалуу   │

│активдүүлүгү ушул Техникалык      │активдүүлүгү ушул Техникалык      │

│регламентте белгиленген деңгээлден│регламентте белгиленген деңгээлден│

│ашкан андан ары пайдалануу үчүн   │ашкан андан ары пайдалануу үчүн   │

│арналбаган кандай гана болбосун   │арналбаган кандай гана болбосун   │

│агрегатык абалдагы буюм же заттар.│агрегатык абалдагы буюм же заттар.│

│Радиациялык-гигиеналык уюмдун     │Радиациялык-гигиеналык уюмдун     │

│паспорту - уюмдагы радиациялык    │паспорту - уюмдагы радиациялык    │

│коопсуздуктун абалын мүнөздөөчү,  │коопсуздуктун абалын мүнөздөөчү,  │

│белгиленген үлгүдөгү документ.    │белгиленген үлгүдөгү документ.    │

│Персонал (жумушчулар) -           │Персонал (жумушчулар) -           │

│нурлануунун техногендик булактары │нурлануунун техногендик булактары │

│менен иштеген (А тобу), же иш     │менен иштеген (А тобу), же иш     │

│шарттары боюнча анын аймагында же │шарттары боюнча анын аймагында же │

│анын санитардык-коргоо зонасында  │анын санитардык-коргоо зонасында  │

│жумуш кылган (Б тобу) нурлануучу  │жумуш кылган (Б тобу) нурлануучу  │

│адамдардын категориясы.           │адамдардын категориясы.           │

│Практикалык иш - жүзөгө ашырууда  │Практикалык иш - жүзөгө ашырууда  │

│нурлануунун кошумча булактары     │нурлануунун кошумча булактары     │

│жаралуучу же нурлануунун кошумча  │жаралуучу же нурлануунун кошумча  │

│жолдору түзүлүүчү, болбосо        │жолдору түзүлүүчү, болбосо        │

│нурланууга дуушар болгон          │нурланууга дуушар болгон          │

│адамдардын саны көбөйүүчү, же     │адамдардын саны көбөйүүчү, же     │

│болбосо нурлануунун өзү, же       │болбосо нурлануунун өзү, же       │

│адамдардын нурланууга дуушар      │адамдардын нурланууга дуушар      │

│болуусу же нурланган адамдардын   │болуусу же нурланган адамдардын   │

│саны көбөйүүчү нурлануу           │саны көбөйүүчү нурлануу           │

│булактарынан нурлануу жолунун     │булактарынан нурлануу жолунун     │

│түзүмү өзгөрүүчү адамдын кандай   │түзүмү өзгөрүүчү адамдын кандай   │

│гана болбосун иши. Жылдык         │гана болбосун иши. Жылдык         │

│нурлануунун чеги (мындан ары -    │нурлануунун чеги (мындан ары -    │

│ЖНЧ) - жылдык дозанын тиешелүү    │ЖНЧ) - жылдык дозанын тиешелүү    │

│чегине барабар болгон күтүлүүчү   │чегине барабар болгон күтүлүүчү   │

│доза менен шарпуу адамдын         │доза менен шарпуу адамдын         │

│нурлануусуна алып келүүчү         │нурлануусуна алып келүүчү         │

│монофактордук таасирдин алдында   │монофактордук таасирдин алдында   │

│бир жыл ичинде организмге         │бир жыл ичинде организмге         │

│радионуклиддик нурлануунун жол    │радионуклиддик нурлануунун жол    │

│берилүүчү деңгээли. Дозалык чек   │берилүүчү деңгээли. Дозалык чек   │

│(ДЧ) - радиациялык объекттерди    │(ДЧ) - радиациялык объекттерди    │

│нормалдуу эксплуатациялоо         │нормалдуу эксплуатациялоо         │

│шарттарында ашууга тийиш эмес     │шарттарында ашууга тийиш эмес     │

│болгон техногендик нурлануунун    │болгон техногендик нурлануунун    │

│натыйжалуу же эквиваленттүү       │натыйжалуу же эквиваленттүү       │

│дозасынын чоңдугу; дозалардын     │дозасынын чоңдугу; дозалардын     │

│чегин сактоо детерминациялоо      │чегин сактоо детерминациялоо      │

│эффектинин пайда болуу            │эффектинин пайда болуу            │

│мүмкүнчүлүгүн болтурбайт, ал эми  │мүмкүнчүлүгүн болтурбайт, ал эми  │

│стохостикалык эффектинин          │стохостикалык эффектинин          │

│мүмкүнчүлүгү алгылыктуу деңгээлде │мүмкүнчүлүгү алгылыктуу деңгээлде │

│сакталат.                         │сакталат.                         │

│Сапатты камсыздоо программасы -   │Сапатты камсыздоо программасы -   │

│техногендик булактын коопсуздугуна│техногендик булактын коопсуздугуна│

│таасир этүүчү сапатты камсыздоо   │таасир этүүчү сапатты камсыздоо   │

│боюнча уюштуруу- техникалык иш    │боюнча уюштуруу- техникалык иш    │

│чаралардын жыйындысын белгилөөчү  │чаралардын жыйындысын белгилөөчү  │

│документ (документтердин          │документ (документтердин          │

│комплекти). Сактоо пункттары -    │комплекти). Сактоо пункттары -    │

│радиоактивдүү заттарды сактоо,    │радиоактивдүү заттарды сактоо,    │

│радиоактивдүү калдыктарды сактоо  │радиоактивдүү калдыктарды сактоо  │

│же көмүү үчүн арналган            │же көмүү үчүн арналган            │

│стационардык объекттер жана       │стационардык объекттер жана       │

│курулмалар.                       │курулмалар.                       │

│Калктын радиациялык коопсуздугу - │Калктын радиациялык коопсуздугу - │

│адамдардын азыркы жана келечектеги│адамдардын азыркы жана келечектеги│

│муундарынын алардын ден соолугу   │муундарынын алардын ден соолугу   │

│үчүн зыяндуу иондоштуруучу        │үчүн зыяндуу иондоштуруучу        │

│нурлануунун таасиринен            │нурлануунун таасиринен            │

│корголгондугунун абалы.           │корголгондугунун абалы.           │

│Техногендик булактын радиациялык  │Техногендик булактын радиациялык  │

│коопсуздугу - кырсыкты кошуп      │коопсуздугу - кырсыкты кошуп      │

│алганда, нормалдуу                │алганда, нормалдуу                │

│эксплуатациялоодо жана нормалдуу  │эксплуатациялоодо жана нормалдуу  │

│эксплуатациялоону бузууда         │эксплуатациялоону бузууда         │

│техногендик булактын касиети,     │техногендик булактын касиети,     │

│белгиленген чектер менен          │белгиленген чектер менен          │

│персоналга, калкка жана курчап    │персоналга, калкка жана курчап    │

│турган чөйрөгө радиациялык таасир │турган чөйрөгө радиациялык таасир │

│этүүнү чектөө.                    │этүүнү чектөө.                    │

│Радиоактивдүү заттар - суммалык   │Радиоактивдүү заттар - суммалык   │

│салыштырмалуу активдүүлүтү бирден │салыштырмалуу активдүүлүтү бирден │

│жогору болгон техногендик         │жогору болгон техногендик         │

│радионуклиддерди камтылган кандай │радионуклиддерди камтылган кандай │

│гана болбосун агрегаттык абалдагы │гана болбосун агрегаттык абалдагы │

│заттар.                           │заттар.                           │

│Радиоактивдүү булак - үзгүлтүксүз │Радиоактивдүү булак - үзгүлтүксүз │

│көзөмөлдөн бошотулбаган, биротоло │көзөмөлдөн бошотулбаган, биротоло │

│бекем жабылган капсулдагы же бекем│бекем жабылган капсулдагы же бекем│

│бекитилген жана катуу абалда      │бекитилген жана катуу абалда      │

│турган радиоактивдүү материал. Ал │турган радиоактивдүү материал. Ал │

│ошондой эле агуу пайда болгонунун │ошондой эле агуу пайда болгонунун │

│же анын бүтүндүгү бузулганынын    │же анын бүтүндүгү бузулганынын    │

│натыйжасында радиоактивдүү        │натыйжасында радиоактивдүү        │

│булактан бошонгон кандай гана     │булактан бошонгон кандай гана     │

│болбосун радиоактивдүү материалды │болбосун радиоактивдүү материалды │

│билдирет, бирок көмүү үчүн        │билдирет, бирок көмүү үчүн        │

│капсулданган же изилдөө жана      │капсулданган же изилдөө жана      │

│энергетикалык реакторлордун       │энергетикалык реакторлордун       │

│ядролук отун циклдеринин          │ядролук отун циклдеринин          │

│алкагындагы материалды билдирбейт.│алкагындагы материалды билдирбейт.│

│Жаратылыш радионуклиддери -       │Жаратылыш радионуклиддери -       │

│адамдын ишине көз карандысыз      │адамдын ишине көз карандысыз      │

│жаратылышта болуучу               │жаратылышта болуучу               │

│радионуклиддер.                   │радионуклиддер.                   │

│Техногендик радионуклиддер -      │Техногендик радионуклиддер -      │

│адамдан ишинин натыйжасында пайда │адамдан ишинин натыйжасында пайда │

│болгон радионуклиддер.            │болгон радионуклиддер.            │

│Радиациялык кырсык - жабдуунун    │Радиациялык кырсык - жабдуунун    │

│бузулганынан, жумушчулардын       │бузулганынан, жумушчулардын       │

│(персоналдын) туура эмес          │(персоналдын) туура эмес          │

│аракеттеринен, табигый            │аракеттеринен, табигый            │

│кырсыктардан же башка себептерден │кырсыктардан же башка себептерден │

│улам адамдардын белгиленген       │улам адамдардын белгиленген       │

│нормадан ашыкча нурлануусуна алып │нормадан ашыкча нурлануусуна алып │

│келиши мүмкүн болгон же алып      │келиши мүмкүн болгон же алып      │

│келген же курчап турган чөйрөнүн  │келген же курчап турган чөйрөнүн  │

│радиоактивдүү булганышына алып    │радиоактивдүү булганышына алып    │

│келүүчү иондуу нурлануунун булагын│келүүчү иондуу нурлануунун булагын│

│башкарууну жоготуу.               │башкарууну жоготуу.               │

│Радиациялык контроль - негизги    │Радиациялык контроль - негизги    │

│дозалык белгиленген чектерден жана│дозалык белгиленген чектерден жана│

│контролдук деңгээлдерден ашырбоону│контролдук деңгээлдерден ашырбоону│

│кошуп алганда, радиациялык        │кошуп алганда, радиациялык        │

│коопсуздуктун принциптерин жана   │коопсуздуктун принциптерин жана   │

│ченемдердин талаптарын сактоо     │ченемдердин талаптарын сактоо     │

│даражасын аныктоо үчүн аткарылуучу│даражасын аныктоо үчүн аткарылуучу│

│радиациялык ченөөлөр (сыноолор).  │радиациялык ченөөлөр (сыноолор).  │

│Жекече коргонуу каражаттары -     │Жекече коргонуу каражаттары -     │

│радиоактивдүү заттардын таасиринен│радиоактивдүү заттардын таасиринен│

│жана/же ион нурлануусунан сактануу│жана/же ион нурлануусунан сактануу│

│үчүн адам кийүүчү жекече          │үчүн адам кийүүчү жекече          │

│колдонулуучу каражат.             │колдонулуучу каражат.             │

│Стохастикалык натыйжа - пайда     │Стохастикалык натыйжа - пайда     │

│болушу дозага пропорциялуу, ал эми│болушу дозага пропорциялуу, ал эми│

│оорчулугу - дозадан көз           │оорчулугу - дозадан көз           │

│карандысыз, эреже катары дозанын  │карандысыз, эреже катары дозанын  │

│босоголук деңгээли болбогон       │босоголук деңгээли болбогон       │

│радиациялык натыйжа.              │радиациялык натыйжа.              │

│[Радиациялык коопсуздук жаатындагы│[Радиациялык коопсуздукту камсыз  │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │кылуу тармагында саясатты иштеп   │

│укуктуу мамлекеттик органы -      │чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу      │

│Кыргыз Республикасынын            │мамлекеттик орган - тиешелүү      │

│мыйзамдарына ылайык               │тармак боюнча радиациялык         │

│компетенциясына радиациялык       │коопсуздук жаатындагы мамилелерди │

│коопсуздук жаатындагы белгилүү    │жөнгө салууну жүзөгө ашырууга     │

│функцияларды жүзөгө ашыруучу      │Өкмөт ыйгарым укук берген аткаруу │

│орган.]                           │бийлик органы.                    │

│Кийлигишүү деңгээли - ашуусу      │Радиациялык коопсуздукту камсыз   │

│кандайдыр бир белгилүү коргоо     │кылуу тармагында козөмөлдүк кылуу │

│иш-чараларын жүргүзүү зарылчылыгы │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│жөнүндө маселелерди кароо үчүн    │орган калкка радиациялык          │

│негиз болуп эсептелген радиациялык│коопсуздукту камсыз кылуучу жана  │

│фактордун деңгээли.               │курчап турган чөйрөнү иондуу      │

│Табигый радиациялык фон - курчап  │нурлануунун зыяндуу таасирлеринен │

│турган чөйрөдөгү космостук        │коргоону жүзөгө ашырууну          │

│нурлануу жана табигый нуклиддердин│көзөмөлдөөчү функцияларды         │

│нурлануусу менен түзүлүүчү        │аткарууга Өкмөт ыйгарым укук      │

│нурлануу дозасынын кубаттуулугу.  │берген аткаруу бийлик органы.]    │

│Эксплуатациялоочу уюм - өз күчү же│Кийлигишүү деңгээли - ашуусу      │

│башка уюмдарды тартуу менен ион   │кандайдыр бир белгилүү коргоо     │

│нурлануу булактарын сактоо        │иш-чараларын жүргүзүү зарылчылыгы │

│пункттарын жайгаштыруу,           │жөнүндө маселелерди кароо үчүн    │

│долбоорлоо, куруу,                │негиз болуп эсептелген радиациялык│

│эксплуатациялоо, ошондой эле      │фактордун деңгээли.               │

│радиоактивдүү калдыктарды иштетүү │Табигый радиациялык фон - курчап  │

│боюнча иштерди жүзөгө ашырууга    │турган чөйрөдөгү космостук        │

│багытталган уюм.                  │нурлануу жана табигый нуклиддердин│

│Урунуу циклинин этаптары - аянт   │нурлануусу менен түзүлүүчү        │

│тандоо, жайгаштыруу, долбоорлоо,  │нурлануу дозасынын кубаттуулугу.  │

│куруу, техногендик булакты ишке   │Эксплуатациялоочу уюм - өз күчү же│

│киргизүү, эксплуатациялоо,        │башка уюмдарды тартуу менен ион   │

│эксплуатациялоодон чыгаруу.       │нурлануу булактарын сактоо        │

│                                  │пункттарын жайгаштыруу,           │

│                                  │долбоорлоо, куруу,                │

│                                  │эксплуатациялоо, ошондой эле      │

│                                  │радиоактивдүү калдыктарды иштетүү │

│                                  │боюнча иштерди жүзөгө ашырууга    │

│                                  │багытталган уюм.                  │

│                                  │Урунуу циклинин этаптары - аянт   │

│                                  │тандоо, жайгаштыруу, долбоорлоо,  │

│                                  │куруу, техногендик булакты ишке   │

│                                  │киргизүү, эксплуатациялоо,        │

│                                  │эксплуатациялоодон чыгаруу.       │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│11-берене. Алардын потенциалдык   │11-берене. Алардын потенциалдык   │

│           радиациялык            │           радиациялык            │

│           коркунучтуулугу боюнча │           коркунучтуулугу боюнча │

│           объекттердин           │           объекттердин           │

│           классификациясы        │           классификациясы        │

│                                  │                                  │

│1. Радиациялык объекттин          │1. Радиациялык объекттин          │

│потенциалдуу коркунучтуулугу анын │потенциалдуу коркунучтуулугу анын │

│радиациялык кырсыкта калкка жана  │радиациялык кырсыкта калкка жана  │

│персоналга мүмкүн болуучу         │персоналга мүмкүн болуучу         │

│радиациялык таасири менен         │радиациялык таасири менен         │

│аныкталат. Ишинин натыйжасында    │аныкталат. Ишинин натыйжасында    │

│кырсык учурунда объекттин         │кырсык учурунда объекттин         │

│кызматкерлерин гана эмес, калктын │кызматкерлерин гана эмес, калктын │

│да нурлануусу мүмкүн болгон       │да нурлануусу мүмкүн болгон       │

│радиациялык объекттер түбөлүгү    │радиациялык объекттер түбөлүгү    │

│кыйла коркунучтуу объекттер болуп │кыйла коркунучтуу объекттер болуп │

│саналат. Персоналга тиешеси       │саналат. Персоналга тиешеси       │

│болбогон адамдардын нурлануу      │болбогон адамдардын нурлануу      │

│мүмкүнчүлүгүн болтурбаган         │мүмкүнчүлүгүн болтурбаган         │

│объекттер кыйла коркунучсуз болуп │объекттер кыйла коркунучсуз болуп │

│саналат.                          │саналат.                          │

│2. Потенциалдык радиациялык       │2. Потенциалдык радиациялык       │

│коркунучтуулугу боюнча            │коркунучтуулугу боюнча            │

│объекттердин төрт категориясы     │объекттердин төрт категориясы     │

│белгиленет: - I категорияга кырсык│белгиленет: - I категорияга кырсык│

│болгон учурда калкка алардын      │болгон учурда калкка алардын      │

│радиациялык таасири тийиши жана   │радиациялык таасири тийиши жана   │

│андан коргонуу чараларын талап    │андан коргонуу чараларын талап    │

│кылышы мүмкүн болгон радиациялык  │кылышы мүмкүн болгон радиациялык  │

│объекттер кирет;                  │объекттер кирет;                  │

│- II категориядагы объекттерде    │- II категориядагы объекттерде    │

│кырсыкта радиациялык таасир       │кырсыкта радиациялык таасир       │

│санитардык-коргоо чөлкөмүнүн      │санитардык-коргоо чөлкөмүнүн      │

│аймагы менен чектелет;            │аймагы менен чектелет;            │

│- III категорияга кырсыкта        │- III категорияга кырсыкта        │

│радиациялык таасири техногендик   │радиациялык таасири техногендик   │

│объекттин аймагы менен чектелген  │объекттин аймагы менен чектелген  │

│объекттер кирет;                  │объекттер кирет;                  │

│- IV категорияга кырсыкта         │- IV категорияга кырсыкта         │

│радиациялык таасири нурлануу      │радиациялык таасири нурлануу      │

│булактары менен иш жүргүзүлгөн    │булактары менен иш жүргүзүлгөн    │

│жайлар менен чектелген объекттер  │жайлар менен чектелген объекттер  │

│кирет.                            │кирет.                            │

│3. Радиациялык объекттердин       │3. Радиациялык объекттердин       │

│категориясы аларды долбоорлоо     │категориясы аларды долбоорлоо     │

│баскычында [Кыргыз Республикасынын│баскычында [радиациялык           │

│саламаттыкты сактоо жаатындагы    │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│органы] менен макулдашуу боюнча   │ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │

│белгиленүүсү керек.               │органы] менен макулдашуу боюнча   │

│4. Эгерде аянтта бир нече         │белгиленүүсү керек.               │

│радиациялык объекттер жайгашкан   │4. Эгерде аянтта бир нече         │

│учурда, түбөлүгү радиациялык      │радиациялык объекттер жайгашкан   │

│коркунуч категориясы              │учурда, түбөлүгү радиациялык      │

│категориялардын эң жогоркусуна    │коркунуч категориясы              │

│ылайык белгиленет.                │категориялардын эң жогоркусуна    │

│                                  │ылайык белгиленет.                │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│12-берене. Радиоактивдүү          │12-берене. Радиоактивдүү          │

│           калдыктардын           │           калдыктардын           │

│           классификациясы        │           классификациясы        │

│                                  │                                  │

│1. Радиоактивдүү калдыктарды (РАК)│1. Радиоактивдүү калдыктарды (РАК)│

│урунуу тутуму аларды чогултууну,  │урунуу тутуму аларды чогултууну,  │

│сорттоону, таңгактоону, убактылуу │сорттоону, таңгактоону, убактылуу │

│сактоону, кондициялаштырууну      │сактоону, кондициялаштырууну      │

│(топтоону, кургатууну, пресстөөнү,│(топтоону, кургатууну, пресстөөнү,│

│өрттөөнү ж.б.), ташууну, узакка   │өрттөөнү ж.б.), ташууну, узакка   │

│сактоону жана (же) көмүүнү        │сактоону жана (же) көмүүнү        │

│камтыйт.                          │камтыйт.                          │

│2. РАК агрегаттык абалы боюнча    │2. РАК агрегаттык абалы боюнча    │

│суюк, катуу жана газ              │суюк, катуу жана газ              │

│түрүндөгүлөргө бөлүнөт.           │түрүндөгүлөргө бөлүнөт.           │

│3. Суюк РАКга техногендик         │3. Суюк РАКга техногендик         │

│радионуклиддердин салыштырмалуу   │радионуклиддердин салыштырмалуу   │

│активдүүлүгү суу үчүн 1-тиркемеде │активдүүлүгү суу үчүн 1-тиркемеде │

│келтирилген кийлигишүү            │келтирилген кийлигишүү            │

│деңгээлдеринин (КД) маанисинен 10 │деңгээлдеринин (КД) маанисинен 10 │

│эседен ашуунду түзгөн суюктуктар  │эседен ашуунду түзгөн суюктуктар  │

│органикалык жана органикалык эмес │органикалык жана органикалык эмес │

│заттардын эриндилери, аралашмалары│заттардын эриндилери, аралашмалары│

│ж.б. кирет.                       │ж.б. кирет.                       │

│4. Катуу РАКга техногендик        │4. Катуу РАКга техногендик        │

│радионуклиддердин салыштырмалуу   │радионуклиддердин салыштырмалуу   │

│активдүүлүгунүн ченелген суммасы  │активдүүлүгунүн ченелген суммасы  │

│1ден ашпаган өзү ресурсун иштеп   │1ден ашпаган өзү ресурсун иштеп   │

│бүгүргөн радионуклиддик булактар, │бүгүргөн радионуклиддик булактар, │

│материалдар, буюмдар, жабдуулар,  │материалдар, буюмдар, жабдуулар,  │

│биологиялык объекттер, тышкы      │биологиялык объекттер, тышкы      │

│чөйрөнүн булганган объекттери,    │чөйрөнүн булганган объекттери,    │

│катып калган суюк калдыктар кирет.│катып калган суюк калдыктар кирет.│

│5. Газ түрүндөгү радиоактивдүү    │5. Газ түрүндөгү радиоактивдүү    │

│калдыктарга өндүрүштүк            │калдыктарга өндүрүштүк            │

│процесстерде түзүлгөн             │процесстерде түзүлгөн             │

│радиоактивдүү газдар жана мааниси │радиоактивдүү газдар жана мааниси │

│1-тиркемеде келтирилген жол       │1-тиркемеде келтирилген жол       │

│берилген көлөмдүү активдүүлүктөн  │берилген көлөмдүү активдүүлүктөн  │

│(ЖКА) ашкан көлөмдүү              │(ЖКА) ашкан көлөмдүү              │

│активдүүлүктөгү аэрозолдор кирет. │активдүүлүктөгү аэрозолдор кирет. │

│6. Суюк жана катуу РАК            │6. Суюк жана катуу РАК            │

│салыштырмалуу активдүүлүгү боюнча │салыштырмалуу активдүүлүгү боюнча │

│2-таблицада келтирилген үч        │2-таблицада келтирилген үч        │

│категорияга бөлүнөт.              │категорияга бөлүнөт.              │

│Радионуклиддердин келтирилген     │Радионуклиддердин келтирилген     │

│мунөздөмөлөр боюнча калдыктары ар │мунөздөмөлөр боюнча калдыктары ар │

│түрдүү категорияларга кирген      │түрдүү категорияларга кирген      │

│учурда, алар үчүн калдыктардын    │учурда, алар үчүн калдыктардын    │

│категорияларынын кыйла жогорку    │категорияларынын кыйла жогорку    │

│мааниси белгиленет.               │мааниси белгиленет.               │

│7. РАК урунуу менен алектенген    │7. РАК урунуу менен алектенген    │

│адамдардын нурлануусу персонал    │адамдардын нурлануусу персонал    │

│үчүн белгиленген дозалык чектерден│үчүн белгиленген дозалык чектерден│

│ашпоосу керек. РАКнын бардык      │ашпоосу керек. РАКнын бардык      │

│түрлөрүн урунууда калктын         │түрлөрүн урунууда калктын         │

│нурлануусу 0,1 мЗв/жылдан ашпоосу │нурлануусу 0,1 мЗв/жылдан ашпоосу │

│керек. РАКны көмүүнүн эсебинен    │керек. РАКны көмүүнүн эсебинен    │

│калктын кризистик тобунун         │калктын кризистик тобунун         │

│нурлануусу 0,01 мЗв/жылдан ашпоосу│нурлануусу 0,01 мЗв/жылдан ашпоосу│

│керек.                            │керек.                            │

│8. Республиканын аймагында        │8. Республиканын аймагында        │

│радиоактивдүү калдыктарды         │радиоактивдүү калдыктарды         │

│мамлекеттик эсепке алуу [өзгөчө   │мамлекеттик эсепке алуу           │

│кырдаалдар жаатындагы Кыргыз      │[радиациялык коопсуздукту камсыз  │

│Республикасынын атайын ыйгарым    │кылуу тармагында саясатты иштеп   │

│укуктуу мамлекеттик органы]       │чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу      │

│тарабынан радиактивдүү калдыктар, │мамлекеттик органы] тарабынан     │

│аларды сактоонун жана/же көмүүнүн │радиактивдүү калдыктар, аларды    │

│шарттары жөнүндө маалыматтарды    │сактоонун жана/же көмүүнүн        │

│ыкчам алуу жана курчап турган     │шарттары жөнүндө маалыматтарды    │

│чөйрөдө радиоактивдүү калдыктардын│ыкчам алуу жана курчап турган     │

│контролсуз топтолушун болтурбоо   │чөйрөдө радиоактивдүү калдыктардын│

│максаттарында бирдиктүү тариз     │контролсуз топтолушун болтурбоо   │

│боюнча жүргүзүлөт.                │максаттарында бирдиктүү тариз     │

│                                  │боюнча жүргүзүлөт.                │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│13-берене. Радиациялык            │13-берене. Радиациялык            │

│           кырсыктардын алдын алуу│           кырсыктардын алдын алуу│

│           жана аларды жоюуга     │           жана аларды жоюуга     │

│           даярдыкты камсыз кылуу │           даярдыкты камсыз кылуу │

│                                  │                                  │

│1. Радиациялык кырсыкта калктын   │1. Радиациялык кырсыкта калктын   │

│радиациялык коопсуздугун камсыз   │радиациялык коопсуздугун камсыз   │

│кылуу боюнча чаралардын системасы │кылуу боюнча чаралардын системасы │

│кырсыктын терс кесепеттерин       │кырсыктын терс кесепеттерин       │

│минимумга жеткирүүнү, барыдан     │минимумга жеткирүүнү, барыдан     │

│мурда детерминирленген            │мурда детерминирленген            │

│натыйжалардын пайда болушун       │натыйжалардын пайда болушун       │

│болтурбоону жана стохастикалык    │болтурбоону жана стохастикалык    │

│натыйжалардын ыктымалдуулугун     │натыйжалардын ыктымалдуулугун     │

│минималдаштырууну камсыз кылууга  │минималдаштырууну камсыз кылууга  │

│тийиш.                            │тийиш.                            │

│2. Ар бир радиациялык объекттин   │2. Ар бир радиациялык объекттин   │

│долбоордук документтеринде        │долбоордук документтеринде        │

│жабдуунун бузуктугунун,           │жабдуунун бузуктугунун,           │

│персоналдын туура эмес            │персоналдын туура эмес            │

│аракеттеринен, табигый            │аракеттеринен, табигый            │

│кырсыктардын кесепетинен же иондуу│кырсыктардын кесепетинен же иондуу│

│нурлануу булактарынын үстүнөн     │нурлануу булактарынын үстүнөн     │

│көзөмөлдү жоготууга жана          │көзөмөлдү жоготууга жана          │

│адамдардын нурлануусуна жана (же) │адамдардын нурлануусуна жана (же) │

│курчап турган чөйрөнүн            │курчап турган чөйрөнүн            │

│радиоактивдүү булганышына алып    │радиоактивдүү булганышына алып    │

│келиши мүмкүн болгон башка        │келиши мүмкүн болгон башка        │

│себептерден улам келип чыгышы     │себептерден улам келип чыгышы     │

│мүмкүн болгон кырсыктар           │мүмкүн болгон кырсыктар           │

│аныкталуусу керек.                │аныкталуусу керек.                │

│3. I-II категориялардагы          │3. I-II категориялардагы          │

│радиациялык объекттердин          │радиациялык объекттердин          │

│долбоордук документтеринде        │долбоордук документтеринде        │

│радиациялык кырсыктардын          │радиациялык кырсыктардын          │

│кесепеттерин жоюу боюнча          │кесепеттерин жоюу боюнча          │

│кечиктирилгис жумуштарды жүргүзүү │кечиктирилгис жумуштарды жүргүзүү │

│үчүн зарыл болгон жеке коргонуу   │үчүн зарыл болгон жеке коргонуу   │

│каражаттарынын, медициналык       │каражаттарынын, медициналык       │

│дары-дармектердин радиациялык     │дары-дармектердин радиациялык     │

│контроль үчүн приборлордун,       │контроль үчүн приборлордун,       │

│кырсыктык запастын,               │кырсыктык запастын,               │

│дезактивизациялоо жана санитардык │дезактивизациялоо жана санитардык │

│иштетүүнүн каражаттарынын,        │иштетүүнүн каражаттарынын,        │

│аспаптардын жана шаймандардын     │аспаптардын жана шаймандардын     │

│номенклатурасы, көлөмү жана       │номенклатурасы, көлөмү жана       │

│сакталуучу жерлери кирген         │сакталуучу жерлери кирген         │

│"Жарандык коргонуунун             │"Жарандык коргонуунун             │

│инженердик-техникалык иш-чаралары.│инженердик-техникалык иш-чаралары.│

│Өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу   │Өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу   │

│боюнча иш-чаралар" бөлүмү болууга │боюнча иш-чаралар" бөлүмү болууга │

│тийиш.                            │тийиш.                            │

│4. I-II категориядагы радиациялык │4. I-II категориядагы радиациялык │

│объекттердин администрациялары    │объекттердин администрациялары    │

│жергиликтүү өз алдынча башкаруу   │жергиликтүү өз алдынча башкаруу   │

│органдары, [радиациялык           │органдары, [радиациялык           │

│коопсуздукту камсыз кылуу         │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│жаатындагы мамлекеттик көзөмөлдү  │тармагында саясатты иштеп чыгуу   │

│контролго алууну жүзөгө ашыруучу  │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │органы] жана радиациялык          │

│укуктуу мамлекеттик органдары]    │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│радиациялык кырсык учурунда       │тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│персоналды жана калкты коргоо     │ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы│

│боюнча иш-чаралардын планын иштеп │радиациялык кырсык учурунда       │

│чыгууга, бекитүүгө жана           │персоналды жана калкты коргоо     │

│макулдашууга милдеттүү.           │боюнча иш-чаралардын планын иштеп │

│5. Бардык радиациялык объекттерде │чыгууга, бекитүүгө жана           │

│"Кырсыктык кырдаалдардагы         │макулдашууга милдеттүү.           │

│персоналдардын иш аракеттери      │5. Бардык радиациялык объекттерде │

│боюнча нускама" болушу керек.     │"Кырсыктык кырдаалдардагы         │

│6. Радиациялык кырсык болушу      │персоналдардын иш аракеттери      │

│мүмкүн болгон ар бир уюмда пайда  │боюнча нускама" болушу керек.     │

│болгон кырсык жөнүндө шашылыш     │6. Радиациялык кырсык болушу      │

│кабарландыруу системасы           │мүмкүн болгон ар бир уюмда пайда  │

│караштырылышы керек, анын         │болгон кырсык жөнүндө шашылыш     │

│сигналдары боюнча персонал        │кабарландыруу системасы           │

│радиациялык кырсыкты жоюу         │караштырылышы керек, анын         │

│иш-чараларынын планына жана       │сигналдары боюнча персонал        │

│кызматтык нускамаларга ылайык     │радиациялык кырсыкты жоюу         │

│аракеттенүүлөрү тийиш.            │иш-чараларынын планына жана       │

│                                  │кызматтык нускамаларга ылайык     │

│                                  │аракеттенүүлөрү тийиш.            │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│14-берене. Радиациялык кырсыктын  │14-берене. Радиациялык кырсыктын  │

│           кесепеттерин жоюу      │           кесепеттерин жоюу      │

│                                  │                                  │

│1. Радиациялык кырсык пайда болгон│1. Радиациялык кырсык пайда болгон│

│учурда ушул Мыйзамдын             │учурда ушул Мыйзамдын             │

│10-беренесинин талаптарын эске    │10-беренесинин талаптарын эске    │

│алуу менен кырсыктын өрчүшүн      │алуу менен кырсыктын өрчүшүн      │

│токтотуу, иондуу нурлануу булагына│токтотуу, иондуу нурлануу булагына│

│контролду калыбына келтирүү жана  │контролду калыбына келтирүү жана  │

│нурлануу дозаларын жана нурланган │нурлануу дозаларын жана нурланган │

│адамдардын санын, өндүрүштүк      │адамдардын санын, өндүрүштүк      │

│жайлардын жана курчап турган      │жайлардын жана курчап турган      │

│чөйрөнүн радиоактивдүү булганышын,│чөйрөнүн радиоактивдүү булганышын,│

│кырсыктан келип чыккан            │кырсыктан келип чыккан            │

│экономикалык жана социалдык       │экономикалык жана социалдык       │

│жоготууларды минимумга жеткирүү   │жоготууларды минимумга жеткирүү   │

│боюнча шашылыш чаралар көрүлүшү   │боюнча шашылыш чаралар көрүлүшү   │

│керек.                            │керек.                            │

│2. Аймактын радиоактивдүү         │2. Аймактын радиоактивдүү         │

│булганышына алып келген кырсыкта  │булганышына алып келген кырсыкта  │

│радиациялык кырдаалды контролдун  │радиациялык кырдаалды контролдун  │

│жана болжолдоонун негизинде       │жана болжолдоонун негизинде       │

│радиациялык кырсыктын чөлкөмү     │радиациялык кырсыктын чөлкөмү     │

│белгиленет. Радиациялык кырсык    │белгиленет. Радиациялык кырсык    │

│чөлкөмүнө радиациялык кырсыктын   │чөлкөмүнө радиациялык кырсыктын   │

│эсебинен калктын кризистик тобу   │эсебинен калктын кризистик тобу   │

│үчүн жылдык натыйжалуу дозасы 1   │үчүн жылдык натыйжалуу дозасы 1   │

│мЗв ашуусу мүмкүн болгон калктуу  │мЗв ашуусу мүмкүн болгон калктуу  │

│конуштар киргизилет. Радиациялык  │конуштар киргизилет. Радиациялык  │

│кырсык чөлкөмүндө радиациялык     │кырсык чөлкөмүндө радиациялык     │

│кырдаалга контроль жүргүзүлөт жана│кырдаалга контроль жүргүзүлөт жана│

│калктын нурлануу деңгээлдерин     │калктын нурлануу деңгээлдерин     │

│төмөндөтүү боюнча иш-чаралар      │төмөндөтүү боюнча иш-чаралар      │

│жүзөгө ашырылат.                  │жүзөгө ашырылат.                  │

│3. Аймактын радиоактивдүү         │3. Аймактын радиоактивдүү         │

│булгануусу менен ири радиациялык  │булгануусу менен ири радиациялык  │

│кырсык болгон учурда калкты коргоо│кырсык болгон учурда калкты коргоо│

│чаралары жөнүндө чечимдерди кабыл │чаралары жөнүндө чечимдерди кабыл │

│алуу төмөнкү талаптарга ылайык    │алуу төмөнкү талаптарга ылайык    │

│жүзөгө ашырылат:                  │жүзөгө ашырылат:                  │

│- радиациялык кырсыктын баштапкы  │- радиациялык кырсыктын баштапкы  │

│мезгилинде коргоонун кечиктирилгис│мезгилинде коргоонун кечиктирилгис│

│чаралары жөнүндө чечим биринчи 10 │чаралары жөнүндө чечим биринчи 10 │

│күндүн ичинде сиңирилген          │күндүн ичинде сиңирилген          │

│нурлануунун дозаларына жол бербөө │нурлануунун дозаларына жол бербөө │

│чараларынын төмөнкү маанилерине   │чараларынын төмөнкү маанилерине   │

│жараша кабыл алынат;              │жараша кабыл алынат;              │

│- кырсык болгондон кийинки        │- кырсык болгондон кийинки        │

│биринчи жылы булганган тамак-аш   │биринчи жылы булганган тамак-аш   │

│азык-түлүктөрүн керектөөнү чектөө │азык-түлүктөрүн керектөөнү чектөө │

│тууралуу чечим тамак-аш           │тууралуу чечим тамак-аш           │

│азык-түлүктөрүндөгү               │азык-түлүктөрүндөгү               │

│радионуклиддердин салыштырма      │радионуклиддердин салыштырма      │

│активдүүлүгүнүн төмөнкү           │активдүүлүгүнүн төмөнкү           │

│маанилерине жараша кабыл алынат:  │маанилерине жараша кабыл алынат:  │

│Эгерде коргонуу иш-чарасы менен   │Эгерде коргонуу иш-чарасы менен   │

│болтурулбоочу доза же             │болтурулбоочу доза же             │

│радионуклиддин ченелген           │радионуклиддин ченелген           │

│салыштырмалуу активдүүлүгү А      │салыштырмалуу активдүүлүгү А      │

│деңгээлинен ашпаса, калктын       │деңгээлинен ашпаса, калктын       │

│нормалдуу жашоо-турмушунун        │нормалдуу жашоо-турмушунун        │

│бузулушу, ошондой эле аймактын    │бузулушу, ошондой эле аймактын    │

│чарбалык жана социалдык           │чарбалык жана социалдык           │

│функцияланышынын байланышкан      │функцияланышынын байланышкан      │

│коргоо чараларын аткаруунун       │коргоо чараларын аткаруунун       │

│зарылдыгы жок.                    │зарылдыгы жок.                    │

│Эгерде коргонуу иш-чарасы менен   │Эгерде коргонуу иш-чарасы менен   │

│болтурулбоочу доза же             │болтурулбоочу доза же             │

│радионуклиддин ченелген           │радионуклиддин ченелген           │

│салыштырмалуу активдүүлүгү А      │салыштырмалуу активдүүлүгү А      │

│деңгээлинен ашса, бирок Б         │деңгээлинен ашса, бирок Б         │

│деңгээлине жетпесе, коргонуу      │деңгээлине жетпесе, коргонуу      │

│чараларын аткаруу жөнүндө чечим   │чараларын аткаруу жөнүндө чечим   │

│дайындуу жагдайды жана жергиликтүү│дайындуу жагдайды жана жергиликтүү│

│шарттарды эске алуу менен         │шарттарды эске алуу менен         │

│негиздөөнүн жана                  │негиздөөнүн жана                  │

│оптималдаштыруунун принциптери    │оптималдаштыруунун принциптери    │

│боюнча кабыл алышат.              │боюнча кабыл алышат.              │

│Эгерде коргонуу иш-чарасы менен   │Эгерде коргонуу иш-чарасы менен   │

│болтурулбоочу доза же             │болтурулбоочу доза же             │

│радионуклиддин ченелген           │радионуклиддин ченелген           │

│сальпптырмалуу активдүүлүгү Б     │сальпптырмалуу активдүүлүгү Б     │

│деңгээлине жетсе жана ашып кетсе, │деңгээлине жетсе жана ашып кетсе, │

│эгерде алар калктын нормалдуу     │эгерде алар калктын нормалдуу     │

│жашоо-турмушунун, аймактын        │жашоо-турмушунун, аймактын        │

│чарбалык жана социалдык           │чарбалык жана социалдык           │

│функцияланышынын бузулушуна       │функцияланышынын бузулушуна       │

│байланыштуу болсо дагы тийиштүү   │байланыштуу болсо дагы тийиштүү   │

│коргонуу чараларын аткаруу зарыл. │коргонуу чараларын аткаруу зарыл. │

│4. Кеңири аймактарды узакка       │4. Кеңири аймактарды узакка       │

│сакталуучу радионуклиддер менен   │сакталуучу радионуклиддер менен   │

│булгаган радиациялык кырсыктын    │булгаган радиациялык кырсыктын    │

│кийинки баскычтарында коргоо      │кийинки баскычтарында коргоо      │

│иш-чаралары жөнүндө чечим түзүлгөн│иш-чаралары жөнүндө чечим түзүлгөн│

│радиациялык кырдаалды жана        │радиациялык кырдаалды жана        │

│дайындуу социалдык-экономикалык   │дайындуу социалдык-экономикалык   │

│шарттарды эсепке алуу менен кабыл │шарттарды эсепке алуу менен кабыл │

│алынат.                           │алынат.                           │

│Радиациялык кырсыктын натыйжасында│Радиациялык кырсыктын натыйжасында│

│кырсыктык нурланууга кабылган жана│кырсыктык нурланууга кабылган жана│

│булганган аймакта туруктуу жашаган│булганган аймакта туруктуу жашаган│

│калк үчүн жашаган мезгил ичинде   │калк үчүн жашаган мезгил ичинде   │

│топтолгон натыйжалуу доза кырсык  │топтолгон натыйжалуу доза кырсык  │

│болгон 1 учурдан баштап аныкталат.│болгон 1 учурдан баштап аныкталат.│

│Калк ичинде кырсыктан кийин турган│Калк ичинде кырсыктан кийин турган│

│адамдар үчүн эгерде кырсык болгон │адамдар үчүн эгерде кырсык болгон │

│учурдан тартып туулган учуруна    │учурдан тартып туулган учуруна    │

│чейин 9 айдан ашык өтсө, жана     │чейин 9 айдан ашык өтсө, жана     │

│кырсык болгон учурдан тартып      │кырсык болгон учурдан тартып      │

│эгерде 9 айдан аз өтсө эффективдүү│эгерде 9 айдан аз өтсө эффективдүү│

│доза бойго бүткөн учурдан тартып  │доза бойго бүткөн учурдан тартып  │

│аныкталат. Булганган аймакка      │аныкталат. Булганган аймакка      │

│кырсыктан кийин көчүп келген калк │кырсыктан кийин көчүп келген калк │

│ичиндеги адамдар үчүн натыйжалуу  │ичиндеги адамдар үчүн натыйжалуу  │

│доза көчүп келген учурдан тартып  │доза көчүп келген учурдан тартып  │

│аныкталат.                        │аныкталат.                        │

│Тобокелчилик топтору радиациялык  │Тобокелчилик топтору радиациялык  │

│кырсыктын кесепетинен радиациялык │кырсыктын кесепетинен радиациялык │

│булганууга кабылган аймакта мурда │булганууга кабылган аймакта мурда │

│турган бүткүл мөөнөттүн           │турган бүткүл мөөнөттүн           │

│натыйжасында топтолгон нурлануу   │натыйжасында топтолгон нурлануу   │

│дозасынын чоңдугу боюнча, ошондой │дозасынын чоңдугу боюнча, ошондой │

│эле медициналык контролдун        │эле медициналык контролдун        │

│натыйжасы боюнча түзүлөт.         │натыйжасы боюнча түзүлөт.         │

│5. Радиациялык коргоо чаралары    │5. Радиациялык коргоо чаралары    │

│тартибинде калктын чарбалык жана  │тартибинде калктын чарбалык жана  │

│социалдык иштерине кийлигишүүнүн  │социалдык иштерине кийлигишүүнүн  │

│зарыл деңгээли булганган аймактын │зарыл деңгээли булганган аймактын │

│чөлкөмдөргө бөлүнүшүнө ылайык     │чөлкөмдөргө бөлүнүшүнө ылайык     │

│аныкталат. Булганган аймакта      │аныкталат. Булганган аймакта      │

│төмөнкүдөй чөлкөмдөр түзүлөт:     │төмөнкүдөй чөлкөмдөр түзүлөт:     │

│- радиациялык контроль чөлкөмү -  │- радиациялык контроль чөлкөмү -  │

│1мЗвдан 5 мЗв чейин;              │1мЗвдан 5 мЗв чейин;              │

│- калктын чектелүү жашоо чөлкөмү -│- калктын чектелүү жашоо чөлкөмү -│

│5 мЗвдан 20 мЗв чейин;            │5 мЗвдан 20 мЗв чейин;            │

│- көчүрүү чөлкөмү - 20 мЗвдан 50  │- көчүрүү чөлкөмү - 20 мЗвдан 50  │

│мЗв чейин;                        │мЗв чейин;                        │

│- ажыратуу чөлкөмү - 50 мЗвдан    │- ажыратуу чөлкөмү - 50 мЗвдан    │

│ашык.                             │ашык.                             │

│Радиациялык контроль чөлкөмүндө   │Радиациялык контроль чөлкөмүндө   │

│курчап турган чөйрөгө, айыл чарба │курчап турган чөйрөгө, айыл чарба │

│азык-түлүктөрүнө, калктын жана    │азык-түлүктөрүнө, калктын жана    │

│анын кризистик топторунун ички    │анын кризистик топторунун ички    │

│жана тышкы нурлануусунун          │жана тышкы нурлануусунун          │

│дозаларына радиациялык мониторинг │дозаларына радиациялык мониторинг │

│жүзөгө ашырылат, "кийлигишүүнү    │жүзөгө ашырылат, "кийлигишүүнү    │

│негиздөө" жана "кийлигишүүнү      │негиздөө" жана "кийлигишүүнү      │

│оптималдаштыруу" принциптеринин   │оптималдаштыруу" принциптеринин   │

│негизинде дозаларды төмөндөтүү    │негизинде дозаларды төмөндөтүү    │

│боюнча, ошондой эле калкты        │боюнча, ошондой эле калкты        │

│коргоонун башка жигердүү зарыл    │коргоонун башка жигердүү зарыл    │

│чаралары жүзөгө ашырылат.         │чаралары жүзөгө ашырылат.         │

│Калктын жашоосу чектелген чөлкөмдө│Калктын жашоосу чектелген чөлкөмдө│

│радиациялык мониторинг жана калкты│радиациялык мониторинг жана калкты│

│коргоо чаралары жүзөгө ашырылат.  │коргоо чаралары жүзөгө ашырылат.  │

│Көрсөтүлгөн аймакта туруктуу жашоо│Көрсөтүлгөн аймакта туруктуу жашоо│

│үчүн ыктыярдуу кирүүгө чек        │үчүн ыктыярдуу кирүүгө чек        │

│коюлбайт. Көрсөтүлгөн аймакка     │коюлбайт. Көрсөтүлгөн аймакка     │

│туруктуу жашоо үчүн келип жаткан  │туруктуу жашоо үчүн келип жаткан  │

│адамдарга радиациянын таасир      │адамдарга радиациянын таасир      │

│этүүсү менен шартталган ден       │этүүсү менен шартталган ден       │

│соолукка зыян келүү тобокелчилиги │соолукка зыян келүү тобокелчилиги │

│түшүндүрүлөт. Жашоо чектелген     │түшүндүрүлөт. Жашоо чектелген     │

│чөлкөмдө туруктуу жашаган калк    │чөлкөмдө туруктуу жашаган калк    │

│[саламаттык сактоо жаатындагы     │[Өкмөтү] тарабынан бекитилген     │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │программага ылайык милдеттүү түрдө│

│укуктуу мамлекеттик органы]       │атайын диспансердик медициналык   │

│тарабынан бекитилген программага  │изилдөөдөн өтөт.                  │

│ылайык милдеттүү түрдө атайын     │Көчүрүү чөлкөмүндө көрсөтүлгөн    │

│диспансердик медициналык          │аймакта туруктуу жашоо үчүн       │

│изилдөөдөн өтөт.                  │кирүүгө уруксат берилбейт жана    │

│Көчүрүү чөлкөмүндө көрсөтүлгөн    │репродукциялык, курактагы         │

│аймакта туруктуу жашоо үчүн       │адамдардын жана балдардын туруктуу│

│кирүүгө уруксат берилбейт жана    │жашоосуна тыюу салынат. Ушул      │

│репродукциялык, курактагы         │чөлкөмдө радиациялык мониторинг,  │

│адамдардын жана балдардын туруктуу│адамдарды атайын диспансердик     │

│жашоосуна тыюу салынат. Ушул      │медициналык изилдөө жана зарыл    │

│чөлкөмдө радиациялык мониторинг,  │радиациялык жана медициналык      │

│адамдарды атайын диспансердик     │коргоонун чараларын жүргүзүү      │

│медициналык изилдөө жана зарыл    │жүзөгө ашырылат.                  │

│радиациялык жана медициналык      │Бөлүнгөн чөлкөмдө туруктуу жашоого│

│коргоонун чараларын жүргүзүү      │жол берилбейт. Чарбалык иштер жана│

│жүзөгө ашырылат.                  │жаратылышты пайдалануу атайын     │

│Бөлүнгөн чөлкөмдө туруктуу жашоого│актылар менен жөнгө салынат.      │

│жол берилбейт. Чарбалык иштер жана│Милдетүү дозиметриялык контролдоо │

│жаратылышты пайдалануу атайын     │менен мониторинг жүзөгө ашырылат. │

│актылар менен жөнгө салынат.      │6. Радиациялык кырсык фактысы     │

│Милдетүү дозиметриялык контролдоо │аныкталган бардык учурларда       │

│менен мониторинг жүзөгө ашырылат. │эксплуатациялоочу жана            │

│6. Радиациялык кырсык фактысы     │адистештирилген уюмдардын         │

│аныкталган бардык учурларда       │администрациялары [радиациялык    │

│эксплуатациялоочу жана            │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│адистештирилген уюмдардын         │тармагында саясатты иштеп чыгуу   │

│администрациялары [тийиштүү       │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│мамлекеттик органдарды] жана      │органы] жана радиациялык          │

│жергиликтүү өз алдынча башкаруу   │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│органдарын кабарландырууга        │тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│милдеттүү.                        │ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы│

│[7. Өзгөчө кырдаалдар, курчап     │жана жергиликтүү өз алдынча       │

│турган чөйрөнү коргоо жаатындагы  │башкаруу органдарын               │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │кабарландырууга милдеттүү.        │

│укуктуу мамлекеттик органдары,    │[7. Радиациялык коопсуздукту      │

│жергиликтүү өз алдынча башкаруу   │камсыз кылуу тармагында саясатты  │

│органдары жана жергиликтүү        │иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу│

│мамлекеттик администрациялар]     │мамлекеттик органы жана           │

│радиациялык кырсык жөнүндө        │радиациялык коопсуздукту камсыз   │

│маалыматтардын радиациялык        │кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу │

│коргонуу жаатындагы адистерге тез │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│келип түшүшүн жана алардын коргоо │органы жана жергиликтүү өз алдынча│

│иш-чараларын иштеп чыгууга        │башкаруу органдары] радиациялык   │

│катышуусун, калкты радиациялык    │кырсык жөнүндө маалыматтардын     │

│кырсыктан коргонуунун сунушталган │радиациялык коргонуу жаатындагы   │

│ыкмалары жана каражаттары жөнүндө │адистерге тез келип түшүшүн жана  │

│кабарландырылышын камсыз кылынат. │алардын коргоо иш-чараларын иштеп │

│8. Кырсыктарды жана алардын       │чыгууга катышуусун, калкты        │

│кесепеттерин жоюу боюнча          │радиациялык кырсыктан коргонуунун │

│жумуштарды жүргүзүүгө барынан     │сунушталган ыкмалары жана         │

│мурда адистештирилген кырсык      │каражаттары жөнүндө               │

│бригадаларынын мүчөлөрү тартылууга│кабарландырылышын камсыз кылышат. │

│тийиш. Зарыл болгондо бул         │8. Кырсыктарды жана алардын       │

│жумуштарды аткаруу үчүн           │кесепеттерин жоюу боюнча          │

│персоналдын көпчүлүгү 30 жаштан   │жумуштарды жүргүзүүгө барынан     │

│ашкан, медициналык каршы          │мурда адистештирилген кырсык      │

│көрсөткүчтөрү болбогон адамдар    │бригадаларынын мүчөлөрү тартылууга│

│нурлануунун мүмкүн болгон дозалары│тийиш. Зарыл болгондо бул         │

│жана ден соолук үчүн              │жумуштарды аткаруу үчүн           │

│тобокелчиликтери жөнүндө          │персоналдын көпчүлүгү 30 жаштан   │

│маалымдалгандан кийин, алардын    │ашкан, медициналык каршы          │

│жазуу жүзүндөгү ыктыярдуу         │көрсөткүчтөрү болбогон адамдар    │

│макулдуктары менен тартылышы      │нурлануунун мүмкүн болгон дозалары│

│мүмкүн.                           │жана ден соолук үчүн              │

│9. Кырсыктардын кесепеттерин жоюу │тобокелчиликтери жөнүндө          │

│боюнча жумуштар жана персоналдын  │маалымдалгандан кийин, алардын    │

│ашыкча нурлануу мүмкүнчүлүгү менен│жазуу жүзүндөгү ыктыярдуу         │

│байланышкан башка иш-чараларды    │макулдуктары менен тартылышы      │

│аткаруу жумуштун мүмкүн болуучу   │мүмкүн.                           │

│узактыгы, коргоонун кошумча       │9. Кырсыктардын кесепеттерин жоюу │

│каражаттары, катышуучулардын жана │боюнча жумуштар жана персоналдын  │

│жумушту аткаруу үчүн жооптуу      │ашыкча нурлануу мүмкүнчүлүгү менен│

│адамдардын фамилиялары аныкталган,│байланышкан башка иш-чараларды    │

│Кыргыз Республикасынын Өкмөтү     │аткаруу жумуштун мүмкүн болуучу   │

│тарабынан белгиленген тартипте    │узактыгы, коргоонун кошумча       │

│берилген атайын уруксат боюнча    │каражаттары, катышуучулардын жана │

│радиациялык контроль алдында      │жумушту аткаруу үчүн жооптуу      │

│жүргүзүлүшү керек.                │адамдардын фамилиялары аныкталган,│

│10. Майып болуу жаракаттары бар,  │Кыргыз Республикасынын Өкмөтү     │

│химиялык ууланууларга же 200 мЗв  │тарабынан белгиленген тартипте    │

│ашуун дозада нурланууга кабылган  │берилген атайын уруксат боюнча    │

│адамдарды медициналык изилдөөгө   │радиациялык контроль алдында      │

│жана дарыланууга жиберүү зарыл.   │жүргүзүлүшү керек.                │

│Радиоактивдүү булганууга          │10. Майып болуу жаракаттары бар,  │

│тушукканда адамдарды санитардык   │химиялык ууланууларга же 200 мЗв  │

│тазалоо жана булганган кийимди    │ашуун дозада нурланууга кабылган  │

│дезактивация жүргүзүлүү керек.    │адамдарды медициналык изилдөөгө   │

│[11. Курчап турган чөйрөнү коргоо,│жана дарыланууга жиберүү зарыл.   │

│өзгөчө кырдаалдар жана            │Радиоактивдүү булганууга          │

│саламаттыкты сактоо жаатындагы    │тушукканда адамдарды санитардык   │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │тазалоо жана булганган кийимди    │

│укуктуу органдары калктын         │дезактивация жүргүзүлүү керек.    │

│радиациялык булгануу чөлкөмдөрүндө│[11. Калктын радиациялык булгануу │

│жашоосунун өзгөчө режимдерин      │чөлкөмдөрүндө жашоосунун өзгөчө   │

│белгилешет, тийиштүү аймакта      │режимдери өкмөт тарабынан         │

│радиациялык кырдаал үчүн контролду│белгиленет. Радиациялык           │

│жана калктын нурлануу дозаларын   │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│эсепке алууну камсыз кылышат.]    │тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│12. Радиациялык кырсыктын         │ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган │

│натыйжасында радиоактивдүү        │тийиштүү аймакта радиациялык      │

│булганууга кабылган аймактарда    │кырдаал үчүн контролду жана       │

│төмөнкүлөр жүзөгө ашырылуусу      │калктын нурлануу дозаларын эсепке │

│тийиш:                            │алууну камсыз кылат.]             │

│- эгерде бул доза 10 мкЗв/жылдан  │12. Радиациялык кырсыктын         │

│ашып кетүүсү мүмкүн болсо,        │натыйжасында радиоактивдүү        │

│аймактын радиоактивдүү            │булганууга кабылган аймактарда    │

│булганышынын эсебинен калктын     │төмөнкүлөр жүзөгө ашырылуусу      │

│нурлануу дозаларын баалоо менен   │тийиш:                            │

│радиациялык контролдоо;           │- эгерде бул доза 10 мкЗв/жылдан  │

│- калктын нурлануусунун башка     │ашып кетүүсү мүмкүн болсо,        │

│негизги түрлөрүн радиациялык      │аймактын радиоактивдүү            │

│контролдоо;                       │булганышынын эсебинен калктын     │

│- эгерде аймактын радиоактивдүү   │нурлануу дозаларын баалоо менен   │

│булгануусунун эсебинен калктын    │радиациялык контролдоо;           │

│нурлануу дозасы 1,0 мЗв/жылдан    │- калктын нурлануусунун башка     │

│ашып кетсе, нурлануунун бардык    │негизги түрлөрүн радиациялык      │

│негизги түрлөрү боюнча дозаларды  │контролдоо;                       │

│оптималдаштырып төмөндөтүү;       │- эгерде аймактын радиоактивдүү   │

│- эгерде аймактын радиоактивдүү   │булгануусунун эсебинен калктын    │

│булгануусунун эсебинен нурлануунун│нурлануу дозасы 1,0 мЗв/жылдан    │

│дозасы 0,1 мЗв/жылдан ашып, бирок │ашып кетсе, нурлануунун бардык    │

│1,0 мЗв/жылдан ашык болбосо,      │негизги түрлөрү боюнча дозаларды  │

│калктын нормалдуу жашоо шартын,   │оптималдаштырып төмөндөтүү;       │

│аймактын чарбалык жана социалдык  │- эгерде аймактын радиоактивдүү   │

│функцияланышын бузбоочу           │булгануусунун эсебинен нурлануунун│

│оптималдаштырылган коргоочу       │дозасы 0,1 мЗв/жылдан ашып, бирок │

│иш-чаралары.                      │1,0 мЗв/жылдан ашык болбосо,      │

│                                  │калктын нормалдуу жашоо шартын,   │

│                                  │аймактын чарбалык жана социалдык  │

│                                  │функцияланышын бузбоочу           │

│                                  │оптималдаштырылган коргоочу       │

│                                  │иш-чаралары.                      │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│19-берене. Иондуу нурлануу        │19-берене. Иондуу нурлануу        │

│           булактарын жана        │           булактарын жана        │

│           радиоактивдүү          │           радиоактивдүү          │

│           материалдарды эсепке   │           материалдарды эсепке   │

│           алуу жана контролдоо   │           алуу жана контролдоо   │

│                                  │                                  │

│1. Иондуу нурлануу булактарын     │1. Иондуу нурлануу булактарын     │

│урунууда алардын эсебин алуу жана │урунууда алардын эсебин алуу жана │

│контролдоо жүзөгө ашырылышы керек.│контролдоо жүзөгө ашырылышы керек.│

│2. Иондуу нурлануу булактарын,    │2. Иондуу нурлануу булактарын,    │

│анын ичинде стандарттык жана      │анын ичинде стандарттык жана      │

│контролдук эталондорун,           │контролдук эталондорун,           │

│радиактивдүү материалдарды жана   │радиактивдүү материалдарды жана   │

│заттарды Кыргыз Республикасынын   │заттарды Кыргыз Республикасынын   │

│аймагына алып келүү жана Кыргыз   │аймагына алып келүү жана Кыргыз   │

│Республикасынын аймагынан алып    │Республикасынын аймагынан алып    │

│чыгуу [радиациялык коопсуздукту   │чыгуу [Кыргыз Республикасынын     │

│камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз    │Өкмөтү] тарабынан белгиленген     │

│Республикасынын ыйгарым укуктуу   │тартипке ылайык жүргүзүлөт.       │

│мамлекеттик органдары] тарабынан  │3. Иондуу нурлануу булактарын бир │

│белгиленген тартипке ылайык       │жактан экинчисине өткөрүп берүүгө │

│жүргүзүлөт.                       │саламаттыкты сактоо жаатындагы    │

│3. Иондуу нурлануу булактарын бир │Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │

│жактан экинчисине өткөрүп берүүгө │укуктуу мамлекеттик органынын     │

│саламаттыкты сактоо жаатындагы    │уруксаты менен гана жол берилет.  │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │Иондуу нурлануу булактарын алган  │

│укуктуу мамлекеттик органынын     │ишкана 10 күндүк мөөнөттө         │

│уруксаты менен гана жол берилет.  │саламаттыкты сактоо жаатындагы    │

│Иондуу нурлануу булактарын алган  │Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │

│ишкана 10 күндүк мөөнөттө         │укуктуу мамлекеттик органына      │

│саламаттыкты сактоо жаатындагы    │иондуу нурлануу булактарын алганы │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │жөнүндө билдирүүгө милдеттүү.     │

│укуктуу мамлекеттик органына      │4. Ишкананын администрациясы      │

│иондуу нурлануу булактарын алганы │иондуу нурлануу булактарынын      │

│жөнүндө билдирүүгө милдеттүү.     │сакталышы үчүн жоопкерчилик тартат│

│4. Ишкананын администрациясы      │жана сактоонун жана пайдалануунун │

│иондуу нурлануу булактарынын      │зарыл шарттарын камсыз кылууга    │

│сакталышы үчүн жоопкерчилик тартат│тийиш.                            │

│жана сактоонун жана пайдалануунун │5. Келип түшкөн бардык            │

│зарыл шарттарын камсыз кылууга    │радиоактивдүү заттар кириш-чыгып  │

│тийиш.                            │журналында катталат, ал эми       │

│5. Келип түшкөн бардык            │коштоочу документтери кириштөө    │

│радиоактивдүү заттар кириш-чыгып  │үчүн бухгалтерияга берилет.       │

│журналында катталат, ал эми       │6. Ишкананын жетекчиси тарабынан  │

│коштоочу документтери кириштөө    │дайындалуучу комиссия жыл сайын   │

│үчүн бухгалтерияга берилет.       │иондуу нурлануу булактарын        │

│6. Ишкананын жетекчиси тарабынан  │инвентаризациялоону жүргүзөт.     │

│дайындалуучу комиссия жыл сайын   │Алардын жоголгону аныкталган      │

│иондуу нурлан булактарын          │учурда жогору турган уюмга,       │

│инвентаризациялоону жүргүзөт.     │[радиациялык коопсуздукту камсыз  │

│Алардын жоголгону аныкталган      │кылуу тармагында саясатты иштеп   │

│учурда жогору турган уюмга,       │чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу      │

│радиациялык коопсуздукту камсыз   │мамлекеттик органына жана         │

│кылуу жаатындагы Кыргыз           │радиациялык коопсуздукту камсыз   │

│Республикасынын ыйгарым укуктуу   │кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу │

│мамлекеттик органдарына кабарлайт.│боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│7. Иондуу нурлануу булактары      │органына] кабарлайт.              │

│атайын бөлүнгөн жерлерде же       │7. Иондуу нурлануу булактары      │

│сактагычтарда сакталышы керек.    │атайын бөлүнгөн жерлерде же       │

│8. Иондуу нурлануунун бардык      │сактагычтарда сакталышы керек.    │

│булактары Иондуу нурлануу         │8. Иондуу нурлануунун бардык      │

│булактарынын улуттук регистрине   │булактары Иондуу нурлануу         │

│киргизилиши керек, аны алып       │булактарынын улуттук регистрине   │

│баруунун тартиби Кыргыз           │киргизилиши керек, аны алып       │

│Республикасы тарабынан аныкталат. │баруунун тартиби Кыргыз           │

│                                  │Республикасы тарабынан аныкталат. │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│20-берене. Кырсыкка каршы пландоо │20-берене. Кырсыкка каршы пландоо │

│                                  │                                  │

│1. Техногендик булак үчүн кырсыкка│1. Техногендик булак үчүн кырсыкка│

│каршы пландоо персоналды жана     │каршы пландоо персоналды жана     │

│калкты коргоо үчүн кырсыкты       │калкты коргоо үчүн кырсыкты       │

│жеңилдетүү жана жоюу боюнча зарыл │жеңилдетүү жана жоюу боюнча зарыл │

│техникалык жана уюштуруучулук     │техникалык жана уюштуруучулук     │

│чаралардын комплексин аныктайт.   │чаралардын комплексин аныктайт.   │

│2. Техногендик булакты            │2. Техногендик булакты            │

│эксплуатациялоого киргизгенге     │эксплуатациялоого киргизгенге     │

│чейин объектте кырсык болгон      │чейин объектте кырсык болгон      │

│учурда персоналды жана калкты     │учурда персоналды жана калкты     │

│коргоо боюнча кырсыктардын        │коргоо боюнча кырсыктардын        │

│радиациялык кесепеттерин эсепке   │радиациялык кесепеттерин эсепке   │

│алган иш-чаралардын пландары      │алган иш-чаралардын пландары      │

│иштелип чыгылышы жана аткарууга   │иштелип чыгылышы жана аткарууга   │

│даяр болуусу тийиш. Пландар       │даяр болуусу тийиш. Пландар       │

│техногендик булактардын долбоордук│техногендик булактардын долбоордук│

│мүнөздөмөлөрүнүн жана             │мүнөздөмөлөрүнүн жана             │

│мүнөздөгүчтөрүнүн персоналды жана │мүнөздөгүчтөрүнүн персоналды жана │

│калкты коргоо боюнча чаралар      │калкты коргоо боюнча чаралар      │

│жөнүндө чечимдерди кабыл алуу үчүн│жөнүндө чечимдерди кабыл алуу үчүн│

│критерийлердин негизинде, анын    │критерийлердин негизинде, анын    │

│потенциалдуу коркунучтуулук       │потенциалдуу коркунучтуулук       │

│категориясын, экономикалык,       │категориясын, экономикалык,       │

│табигый жана башка мүнөздөмөлөрүн,│табигый жана башка мүнөздөмөлөрүн,│

│аймактардын өзгөчөлүктөрүн эске   │аймактардын өзгөчөлүктөрүн эске   │

│алуу менен иштелип чыгат.         │алуу менен иштелип чыгат.         │

│3. Техногендик булакта кырсык     │3. Техногендик булакта кырсык     │

│болгон учурда персоналды жана     │болгон учурда персоналды жана     │

│калкты коргоо боюнча иш-чаралардын│калкты коргоо боюнча иш-чаралардын│

│пландары эксплуатациялоочу уюм    │пландары эксплуатациялоочу уюм    │

│(объекттин менчик ээси) тарабынан │(объекттин менчик ээси) тарабынан │

│иштелип чыгат жана бекитилет жана │иштелип чыгат жана бекитилет жана │

│[радиациялык коопсуздукту камсыз  │[радиациялык коопсуздукту камсыз  │

│кылуу жаатындагы Кыргыз           │кылуу тармагында саясатты иштеп   │

│Республикасынын ыйгарым укуктуу   │чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу      │

│мамлекеттик органы] жана объекттин│мамлекеттик органы жана           │

│потенциалдуу коркунучтуулук       │радиациялык коопсуздукту камсыз   │

│категориясына жараша коргоо       │кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу │

│иш-чараларын пландоо аянтынын жана│боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│чөлкөмүнүн чегиндеги жергиликтүү  │органы] жана объекттин            │

│өз алдынча башкаруу органдары     │потенциалдуу коркунучтуулук       │

│менен макулдашылуусу керек.       │категориясына жараша коргоо       │

│Дайым даярдыкта болуу жана планды │иш-чараларын пландоо аянтынын жана│

│ишке ашыруу иондуу нурлануу булагы│чөлкөмүнүн чегиндеги жергиликтүү  │

│балансында турган жеке жана       │өз алдынча башкаруу органдары     │

│юридикалык жактарга жүктөлөт.     │менен макулдашылуусу керек. Дайым │

│4. Персоналды жана калкты коргоо  │даярдыкта болуу жана планды ишке  │

│боюнча иш-чаралардын пландарында  │ашыруу иондуу нурлануу булагы     │

│кырсыкка даярдыктын деңгээли жана │балансында турган жеке жана       │

│кийлигишүүнүн деңгээлдери         │юридикалык жактарга жүктөлөт.     │

│белгилениши, кырсык тууралуу жана │4. Персоналды жана калкты коргоо  │

│бул пландарды ишке ашыруунун      │боюнча иш-чаралардын пландарында  │

│башталышы жөнүндө маалымдоонун    │кырсыкка даярдыктын деңгээли жана │

│тартиби аныкталышы керек.         │кийлигишүүнүн деңгээлдери         │

│Иш-чаралардын планында персоналды │белгилениши, кырсык тууралуу жана │

│жана калкты коргоо үчүн зарыл     │бул пландарды ишке ашыруунун      │

│жабдуулар жана техникалык         │башталышы жөнүндө маалымдоонун    │

│каражаттар аныкталышы керек.      │тартиби аныкталышы керек.         │

│5. Персоналды кырсыктык           │Иш-чаралардын планында персоналды │

│кырдаалдарда иштөөгө даярдоо үчүн │жана калкты коргоо үчүн зарыл     │

│мезгил-мезгили менен кырсыкка     │жабдуулар жана техникалык         │

│каршы машыгуулар өткөрүлүп туруусу│каражаттар аныкталышы керек.      │

│тийиш.                            │5. Персоналды кырсыктык           │

│                                  │кырдаалдарда иштөөгө даярдоо үчүн │

│                                  │мезгил-мезгили менен кырсыкка     │

│                                  │каршы машыгуулар өткөрүлүп туруусу│

│                                  │тийиш.                            │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│21-берене. Радиациялык объекттерди│21-берене. Радиациялык объекттерди│

│           эксплуатациялоодон     │           эксплуатациялоодон     │

│           чыгаруу                │           чыгаруу                │

│                                  │                                  │

│1. Радиациялык объекттерди        │1. Радиациялык объекттерди        │

│эксплуатациялоонун мөөнөтүн       │эксплуатациялоонун мөөнөтүн       │

│узартуу же эксплуатациялоодон     │узартуу же эксплуатациялоодон     │

│чыгаруу жөнүндө чечим, ошондой эле│чыгаруу жөнүндө чечим, ошондой эле│

│чечимдин вариантын тандоо         │чечимдин вариантын тандоо         │

│курамында [радиациялык            │курамында [радиациялык            │

│коопсуздукту камсыз кылуу         │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│жаатындагы Кыргыз Республикасынын │тармагында саясатты иштеп чыгуу   │

│ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│органынын] өкүлдөрү, иондуу       │органы жана радиациялык           │

│нурлануунун булагын пайдалануучу  │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│уюмдун өкүлдөрү, ал эми зарыл     │тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│болгондо жана даярдоочу ишкананын │ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │

│өкүлдөрү кирген комиссия объекттин│органынын] өкүлдөрү, иондуу       │

│технологиялык системасынын жана   │нурлануунун булагын пайдалануучу  │

│жабдууларынын курулуштук          │уюмдун өкүлдөрү, ал эми зарыл     │

│конструкцияларынын жана чектеш    │болгондо жана даярдоочу ишкананын │

│аймактык радиациялык жана         │өкүлдөрү кирген комиссия объекттин│

│техникалык абалын комплекстүү     │технологиялык системасынын жана   │

│изилдеп чыккандан кийин кабыл     │жабдууларынын, курулуштук         │

│алынат. Комиссиянын корутундусунда│конструкцияларынын жана чектеш    │

│радиациялык объектти андан ары    │аймактык радиациялык жана         │

│пайдалануунун мүмкүнчүлүгү,       │техникалык абалын комплекстүү     │

│шарттары жана мөөнөтү аныкталат.  │изилдеп чыккандан кийин кабыл     │

│2. I категориядагы радиациялык    │алынат. Комиссиянын корутундусунда│

│объекттерде дайындалган           │радиациялык объектти андан ары    │

│эксплуатациялоо белгиленген       │пайдалануунун мүмкүнчүлүгү,       │

│мөөнөтү бүтөөрдөн 5 жыл калгандан │шарттары жана мөөнөтү аныкталат.  │

│кечиктирилбестен, II категориядагы│2. I категориядагы радиациялык    │

│объекттерде 3 жыл калгандан       │объекттерде дайындалган           │

│кечиктирилбестен, III             │эксплуатациялоо белгиленген       │

│категориядагы объекттерде I жыл   │мөөнөтү бүтөөрдөн 5 жыл калгандан │

│калгандан кечиктирилбестен        │кечиктирилбестен, II категориядагы│

│бүтүндөй объектти же анын айрым   │объекттерде 3 жыл калгандан       │

│бөлүгүн эксплуатациялоодон чыгаруу│кечиктирилбестен, III             │

│боюнча жумуштардын [радиациялык   │категориядагы объекттерде I жыл   │

│коопсуздукту камсыз кылуу         │калгандан кечиктирилбестен        │

│жаатындагы Кыргыз Республикасынын │бүтүндөй объектти же анын айрым   │

│ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │бөлүгүн эксплуатациялоодон чыгаруу│

│органы] менен макулдашылган       │боюнча жумуштардын [радиациялык   │

│программасы иштелип чыгышы керек. │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│Радиациялык объектти              │тармагында саясатты иштеп чыгуу   │

│эксплуатациялоодон чыгаруу боюнча │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│жумуштардын программасында        │органы жана радиациялык           │

│объекттин комплекстүү инженердик  │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│жана технологиялык жабдууларын,   │тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│имараттарын жана курулмаларын     │ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы│

│эксплуатациялоодон чыгаруунун     │менен макулдашылган программасы   │

│варианттары жана мөөнөттөрү       │иштелип чыгышы керек.             │

│аныкталуусу тийиш.                │Радиациялык объектти              │

│3. Радиациялык объектти           │эксплуатациялоодон чыгаруу боюнча │

│эксплуатациялоодон чыгаруу        │жумуштардын программасында        │

│программасында аны                │объекттин комплекстүү инженердик  │

│эксплуатациялоодон чыгаруунун ар  │жана технологиялык жабдууларын,   │

│кыл баскычтарында: токтотууда,    │имараттарын жана курулмаларын     │

│консервациялоодо, ажыратууда,     │эксплуатациялоодон чыгаруунун     │

│профилин өзгөртүүдө, жоюуда жана  │варианттары жана мөөнөттөрү       │

│көмүүдө, оңдоо жумуштарын         │аныкталуусу тийиш.                │

│жүргүзүүдө жана объекттин аймагын │3. Радиациялык объектти           │

│реабилитациялоодо коопсуздукту    │эксплуатациядоодон чыгаруу        │

│камсыз кылуу боюнча иш-чаралар    │программасында аны                │

│каралышы керек.                   │эксплуатациялоодон чыгаруунун ар  │

│4. Радиациялык объектти           │кыл баскычтарында: токтотууда,    │

│эксплуатациялоодон чыгаруунун     │консервациялоодо, ажыратууда,     │

│программасы төмөнкүлөрдү камтууга │профилин өзгөртүүдө, жоюуда жана  │

│тийиш:                            │көмүүдө, оңдоо жумуштарын         │

│- ажыратуу жумуштарын жүргүзүү    │жүргүзүүдө жана объекттин аймагын │

│үчүн зарыл жабдууларды даярдоону; │реабилитациялоодо коопсуздукту    │

│- ажыратылган жабдууларды         │камсыз кылуу боюнча иш-чаралар    │

│дезактивизациялоо усулдарын жана  │каралышы керек.                   │

│каражаттарын;                     │4. Радиациялык объектти           │

│- радиоактивдүү калдыктарды       │эксплуатациялоодон чыгаруунун     │

│утилдештирүү тартибин;            │программасы төмөнкүлөрдү камтууга │

│- объекттин аймагын               │тийиш:                            │

│реабилитациялоо, анын ичинде      │- ажыратуу жумуштарын жүргүзүү    │

│жерлерди рекультивациялоо боюнча  │үчүн зарыл жабдууларды даярдоону; │

│жумуштарды жүргүзүүнүн түрлөрүн,  │- ажыратылган жабдууларды         │

│көлөмдөрүн жана тартибин;         │дезактивизациялоо усулдарын жана  │

│- объектти эксплуатациялоодон     │каражаттарын;                     │

│чыгаруу мезгилинде жана зарыл     │- радиоактивдүү калдыктарды       │

│болгондо, аны аяктагандан кийин   │утилдештирүү тартибин;            │

│радиациялык контролдоо            │- объекттин аймагын               │

│программасын.                     │реабилитациялоо, анын ичинде      │

│                                  │жерлерди рекультивациялоо боюнча  │

│                                  │жумуштарды жүргүзүүнүн түрлөрүн,  │

│                                  │көлөмдөрүн жана тартибин;         │

│                                  │- объектти эксплуатациялоодон     │

│                                  │чыгаруу мезгилинде жана зарыл     │

│                                  │болгондо, аны аяктагандан кийин   │

│                                  │радиациялык контролдоо            │

│                                  │программасын.                     │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│22-берене. Радиоактивдүү          │22-берене. Радиоактивдүү          │

│           калдыктарды урунуу     │           калдыктарды урунуу     │

│                                  │                                  │

│1. Радиоактивдүү калдыктарды      │1. Радиоактивдүү калдыктарды      │

│камтыган радиоактивдүү заттардын  │камтыган радиоактивдүү заттардын  │

│саны Кыргыз Республикасынын       │саны Кыргыз Республикасынын       │

│мыйзамдарында белгиленген         │мыйзамдарында белгиленген         │

│чоңдуктан ашкан жана андан ары    │чоңдуктан ашкан жана андан ары    │

│ушул же кандайдыр бир башка       │ушул же кандайдыр бир башка       │

│өндүрүштө жана эксперименталдык   │өндүрүштө жана эксперименталдык   │

│изилдөөлөрдө пайдаланууга болбогон│изилдөөлөрдө пайдаланууга болбогон│

│эритиндилер, буюмдар, материалдар,│эритиндилер, буюмдар, материалдар,│

│биологиялык объекттер кирет.      │биологиялык объекттер кирет.      │

│Радиоактивдүү калдыктарга ошондой │Радиоактивдүү калдыктарга ошондой │

│эле иондуу нурлануунун андан ары  │эле иондуу нурлануунун андан ары  │

│пайдаланууга болбогон иштетилген  │пайдаланууга болбогон иштетилген  │

│булактары кирет.                  │булактары кирет.                  │

│2. Радиоактивдүү калдыктарды      │2. Радиоактивдүү калдыктарды      │

│чогултууда, ташууда жана көмүүдө  │чогултууда, ташууда жана көмүүдө  │

│радиациялык коркунучтуулук        │радиациялык коркунучтуулук        │

│деңгээли төмөнкү негизги          │деңгээли төмөнкү негизги          │

│факторлорго байланыштуу болот:    │факторлорго байланыштуу болот:    │

│- активдүүлүгүнүн чоңдугуна;      │- активдүүлүгүнүн чоңдугуна;      │

│- нурлануунун түрүнө жана         │- нурлануунун түрүнө жана         │

│энергиясына;                      │энергиясына;                      │

│- калдыктарда камтылган           │- калдыктарда камтылган           │

│радиоактивдүү заттардын уулуулук  │радиоактивдүү заттардын уулуулук  │

│даражасына;                       │даражасына;                       │

│- радионуклиддердин жарым-жартылай│- радионуклиддердин жарым-жартылай│

│бузулуу мезгилине;                │бузулуу мезгилине;                │

│- калдыктардын физикалык (суюк,   │- калдыктардын физикалык (суюк,   │

│катуу) абалына;                   │катуу) абалына;                   │

│- идиштин (таңгактын) түрүнө жана │- идиштин (таңгактын) түрүнө жана │

│абалына;                          │абалына;                          │

│- радиоактивдүү калдыктардын      │- радиоактивдүү калдыктардын      │

│жарылуу жана өрт чыгуу            │жарылуу жана өрт чыгуу            │

│коркунучтуулугуна.                │коркунучтуулугуна.                │

│3. Радиоактивдүү калдыктар        │3. Радиоактивдүү калдыктар        │

│чогулган ишкананын (уюмдун)       │чогулган ишкананын (уюмдун)       │

│күчтөрү жана каражаттары менен    │күчтөрү жана каражаттары менен    │

│радиоактивдүү калдыктарды көмүү   │радиоактивдүү калдыктарды көмүү   │

│пункттарына тапшыруу үчүн         │пункттарына тапшыруу үчүн         │

│радиоактивдүү калдыктарды чогултуу│радиоактивдүү калдыктарды чогултуу│

│жана даярдоо ушул Техникалык      │жана даярдоо ушул Техникалык      │

│регламенттен талаптарына ылайык   │регламенттен талаптарына ылайык   │

│жүзөгө ашырылат.                  │жүзөгө ашырылат.                  │

│4. Суюк радиоактивдүү калдыктарды │4. Суюк радиоактивдүү калдыктарды │

│суу объекттерине, жер үстүнө,     │суу объекттерине, жер үстүнө,     │

│ошондой эле чарбалык-фекалдык жана│ошондой эле чарбалык-фекалдык жана│

│өндүрүштүк-жаандык канализация    │өндүрүштүк-жаандык канализация    │

│тармактарына төгүүгө [радиациялык │тармактарына төгүүгө [радиациялык │

│коопсуздукту камсыз кылуу         │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│жаатындагы Кыргыз Республикасынын │тармагында саясатты иштеп чыгуу   │

│ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│органдарынын] уруксаты менен гана │органынын] жана радиациялык       │

│уруксат берилет.                  │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│5. Катуу радиоактивдүү калдыктарды│тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│(мындан ары - КРК) мекеменин,     │ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │

│ишкананын, уюмдун чектеринде      │органынын уруксаты менен гана     │

│чогултуу жана ташуу үчүн          │уруксат берилет.                  │

│төмөнкүлөр пайдаланылышы керек:   │5. Катуу радиоактивдүү калдыктарды│

│- баштапкы таңгак менен жабдылган │(мындан ары - КРК) мекеменин,     │

│чогулткуч-контейнерлер, ошондой   │ишкананын, уюмдун чектеринде      │

│эле радиациялык коркунучтуулук    │чогултуу жана ташуу үчүн          │

│белгиси коюлган өз алдынча таңгак │төмөнкүлөр пайдаланылышы керек:   │

│түрүндөгү желим же кагаз мүшөктөр;│- баштапкы таңгак менен жабдылган │

│- чогулткуч-контейнерлер көп жолу │чогулткуч-контейнерлер, ошондой   │

│пайдаланьшгыдай, ыңгайлуу көлөмдө │эле радиациялык коркунучтуулук    │

│жана түзүлүштө болуусу тийиш.     │белгиси коюлган өз алдынча таңгак │

│Чогулткуч-контейнерлердин көлөмү  │түрүндөгү желим же кагаз мүшөктөр;│

│жана түзүлүнгү радиоактивдүү      │- чогулткуч-контейнерлер көп жолу │

│калдыктардын тиби жана саны, түрү,│пайдаланылгыдай, ыңгайлуу көлөмдө │

│нурландыруу кубаты жана           │жана түзүлүштө болуусу тийиш.     │

│радионуклиддердин активдүүлүгү    │Чогулткуч-контейнерлердин көлөмү  │

│менен аныкталат. Алар механикалык │жана түзүлүнгү радиоактивдүү      │

│жактан бышык, ташууга мүмкүндүк   │калдыктардын тиби жана саны, түрү,│

│берүүчү бекем бекиткичтери жана   │нурландыруу кубаты жана           │

│жабдыктары болуусу тийиш.         │радионуклиддердин активдүүлүгү    │

│Чогулткуч-контейнерлердин ички    │менен аныкталат. Алар механикалык │

│беттери тегиз жабылууга, жылмакай │жактан бышык, ташууга мүмкүндүк   │

│болууга, кислоталар жана башка    │берүүчү бекем бекиткичтери жана   │

│дезактивдештирүүчү материалдар    │жабдыктары болуусу тийиш.         │

│менен иштетүүгө мүмкүн болуучу аз │Чогулткуч-контейнерлердин ички    │

│сиңирүүчү материалдан жасалууга   │беттери тегиз жабылууга, жылмакай │

│тийиш. Чогулткуч-контейнерден     │болууга, кислоталар жана башка    │

│нурлануу дозасынын күчү 1 м       │дезактивдештирүүчү материалдар    │

│аралыкта 10 мкЗв/с (1 мбэр/с)     │менен иштетүүгө мүмкүн болуучу аз │

│ашпоосу тийиш. Сырткы беттеринде  │сиңирүүчү материалдан жасалууга   │

│белгиленген деңгээлден ашкан      │тийиш. Чогулткуч-контейнерден     │

│радиациялык булгануу болбоосу     │нурлануу дозасынын күчү 1 м       │

│тийиш.                            │аралыкта 10 мкЗв/с (1 мбэр/с)     │

│6. Чогулткуч-контейнерди          │ашпоосу тийиш. Сырткы беттеринде  │

│радиоактивдүү калдыктарга толтуруу│белгиленген деңгээлден ашкан      │

│радиациялык көзөмөл астында жана  │радиациялык булгануу болбоосу     │

│алардын чачылуу мүмкүндүгүн       │тийиш.                            │

│болтурбагандай шартта жүргүзүлүүсү│6. Чогулткуч-контейнерди          │

│тийиш.                            │радиоактивдүү калдыктарга толтуруу│

│7. Радиоактивдүү калдыктарды      │радиациялык көзөмөл астында жана  │

│убактылуу сактоо мөөнөтү бир айдан│алардын чачылуу мүмкүндүгүн       │

│ашпоого тийиш. Калдыктардын ай    │болтурбагандай шартта жүргүзүлүүсү│

│сайын чогулушу 50 кг ашкан        │тийиш.                            │

│учурларда бул мөөнөт ар бир       │7. Радиоактивдүү калдыктарды      │

│конкреттүү учурда [саламаттыкты   │убактылуу сактоо мөөнөтү бир айдан│

│сактоо жаатындагы Кыргыз          │ашпоого тийиш. Калдыктардын ай    │

│Республикасынын ыйгарым укуктуу   │сайын чогулушу 50 кг ашкан        │

│мамлекет органы] менен            │учурларда бул мөөнөт ар бир       │

│макулдашылат.                     │конкреттүү учурда [радиациялык    │

│8. Иштетилген радиоактивдүү       │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│калдыктарды                       │тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│сактагыч-контейнерлерде көмүү     │ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │

│корголгон контейнерлерде          │органы] менен макулдашылат.       │

│жүргүзүлүүгө тийиш. Иштетилген    │8. Иштетилген радиоактивдүү       │

│иондуу нурлануу булактарынын      │калдыктарды                       │

│контейнерлердин үстүңкү бетиндеги │сактагыч-контейнерлерде көмүү     │

│гамма-нурлануу дозаларынын күчү   │корголгон контейнерлерде          │

│ченемдик чоңдуктан ашпоосу тийиш. │жүргүзүлүүгө тийиш. Иштетилген    │

│9. Радиоактивдүү калдыктар        │иондуу нурлануу булактарынын      │

│көмүлгөн пунктту эксплуатациялоодо│контейнерлердин үстүңкү бетиндеги │

│жана аны эксплуатациялоодон       │гамма-нурлануу дозаларынын күчү   │

│чыгаргандан (жапкандан) кийинки   │ченемдик чоңдуктан ашпоосу тийиш. │

│мезгилде радиациялык контролдоо   │9. Радиоактивдүү калдыктар        │

│мониторинги жүзөгө ашырылууга     │көмүлгөн пунктту эксплуатациялоодо│

│тийиш.                            │жана аны эксплуатациялоодон       │

│10. Радиоактивдүү калдыктарды     │чыгаргандан (жапкандан) кийинки   │

│урунууда радиациялык коопсуздукту │мезгилде радиациялык контролдоо   │

│камсыз кылууга карата талаптар    │мониторинги жүзөгө ашырылууга     │

│ушул Техникалык регламентте       │тийиш.                            │

│белгиленет.                       │10. Радиоактивдүү калдыктарды     │

│                                  │урунууда радиациялык коопсуздукту │

│                                  │камсыз кылууга карата талаптар    │

│                                  │ушул Техникалык регламентте       │

│                                  │белгиленет.                       │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│25-берене. Табигый радионуклиддер │25-берене. Табигый радионуклиддер │

│           камтылган өндүрүштүк   │           камтылган өндүрүштүк   │

│           калдыктарды урунууда   │           калдыктарды урунууда   │

│           коюлуучу талаптар      │           коюлуучу талаптар      │

│                                  │                                  │

│1. Алардын натыйжалуу салыштырма  │1. Алардын натыйжалуу салыштырма  │

│активдүүлүгү табигый              │активдүүлүгү табигый              │

│радионуклиддерди камтыган         │радионуклиддерди камтыган         │

│өндүрүштүк калдыктардын           │өндүрүштүк калдыктардын           │

│потенциалдуу радиациялык          │потенциалдуу радиациялык          │

│коркунучтуулугунун негизги        │коркунучтуулугунун негизги        │

│мүнөздөмөсү болуп саналат.        │мүнөздөмөсү болуп саналат.        │

│2. Натыйжалуу салыштырма          │2. Натыйжалуу салыштырма          │

│активдүүлүк - бул табигый         │активдүүлүк - бул табигый         │

│радионуклиддердин салыштырма      │радионуклиддердин салыштырма      │

│активдүүлүктөрүнүн төмөнкү формула│активдүүлүктөрүнүн төмөнкү формула│

│боюнча эсептелип чыгарылган       │боюнча эсептелип чыгарылган       │

│ченелген суммасы:                 │ченелген суммасы:                 │

│                                  │                                  │

│Аэфф = FRа + 1,3 х АТh + 0,09 х   │Аэфф = FRа + 1,3 х АТh + 0,09 х   │

│АК,                               │АК,                               │

│                                  │                                  │

│мында: АRа жана АТh - салыштырма  │мында: АRа жана АТh - салыштырма  │

│активдүүлүк тийиштүүлүгүнө жараша │активдүүлүк тийиштүүлүгүнө жараша │

│226Rа жана 232Тh уран жана торий  │226Rа жана 232Тh уран жана торий  │

│катарларынын калган мүчөлөрү менен│катарларынын калган мүчөлөрү менен│

│радиоактивдүү тең салмакта        │радиоактивдүү тең салмакта        │

│турушат, андыктан;                │турушат, андыктан;                │

│АК - салыштырма активдүүлүк 40К.  │АК - салыштырма активдүүлүк 40К.  │

│3. Алардагы табигый               │3. Алардагы табигый               │

│радионуклиддердин салыштырма      │радионуклиддердин салыштырма      │

│активдүүлүгү боюнча өндүрүштүк    │активдүүлүгү боюнча өндүрүштүк    │

│калдыктардын төмөнкүдөй           │калдыктардын төмөнкүдөй           │

│классификациясы белгиленет        │классификациясы белгиленет        │

│(3-таблица).                      │(3-таблица).                      │

│4. I категориядагы калдыктарды    │4. I категориядагы калдыктарды    │

│өндүрүштүк шартта урунуу          │өндүрүштүк шартта урунуу          │

│радиациялык фактор боюнча         │радиациялык фактор боюнча         │

│чектөөсүз жүзөгө ашырылат.        │чектөөсүз жүзөгө ашырылат.        │

│II категориядагы, өндүрүштүк      │II категориядагы, өндүрүштүк      │

│калдыктарды урунуу пландаштырылган│калдыктарды урунуу пландаштырылган│

│мүнөздөмөнү жана аларды андан аркы│мүнөздөмөнү жана аларды андан аркы│

│пайдаланууну эсепке алуу менен    │пайдаланууну эсепке алуу менен    │

│жүргүзүлөт.                       │жүргүзүлөт.                       │

│Мында аларды топтоонун, убактылуу │Мында аларды топтоонун, убактылуу │

│сактоонун, ташуунун, кайра        │сактоонун, ташуунун, кайра        │

│иштетүүнүн жана көмүүнүн эсебинен │иштетүүнүн жана көмүүнүн эсебинен │

│калктын опурталдуу тобунун        │калктын опурталдуу тобунун        │

│натыйжалуу нурлануусунун дозасы   │натыйжалуу нурлануусунун дозасы   │

│100 мкЗв/жылына ашпоосу тийиш.    │100 мкЗв/жылына ашпоосу тийиш.    │

│III категориядагы өндүрүштүк      │III категориядагы өндүрүштүк      │

│калдыктарды урунуу төмөнкү        │калдыктарды урунуу төмөнкү        │

│активдүүлүктөгү радиоактивдүү     │активдүүлүктөгү радиоактивдүү     │

│калдыктарды урунуу үчүн           │калдыктарды урунуу үчүн           │

│белгиленген талаптарга ылайык     │белгиленген талаптарга ылайык     │

│жүргүзүлөт.                       │жүргүзүлөт.                       │

│5. II жана III категориядагы      │5. II жана III категориядагы      │

│өндүрүштүк калдыктарды урунууда   │өндүрүштүк калдыктарды урунууда   │

│пайдалануучу ишкана тарабынан     │пайдалануучу ишкана тарабынан     │

│аларды урунуунун тартиби иштелип  │аларды урунуунун тартиби иштелип  │

│чыгат, мында аларды топтоонун,    │чыгат, мында аларды топтоонун,    │

│убактылуу сактоонун, кайра        │убактылуу сактоонун, кайра        │

│иштетүүнүн, ташып жеткирүүнүн жана│иштетүүнүн, ташып жеткирүүнүн жана│

│көмүүнүн шарттары жана ыкмалары   │көмүүнүн шарттары жана ыкмалары   │

│белгиленет.                       │белгиленет.                       │

│Өндүрүштүк калдыктарды урунуунун  │Өндүрүштүк калдыктарды урунуунун  │

│тартиби [радиациялык коопсуздукту │тартиби Кыргыз Республикасынын    │

│камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз    │Өкмөтү тарабынан бекитилет.       │

│Республикасынын ыйгарым укуктуу   │6. Табигый радионуклиддерди арбын │

│мамлекеттик органдары] тарабынан  │камтыган өндүрүштүк калдыктарды   │

│бекитилет.                        │урунуунун тартиби алар менен жашап│

│6. Табигый радионуклиддерди арбын │турган чөйрөнүн объекттеринин     │

│камтыган өндүрүштүк калдыктарды   │белгилүү мүмкүнчүлүгүн болтурбоосу│

│урунуунун тартиби алар менен жашап│жана калктын опурталдуу топторунун│

│турган чөйрөнүн объекттеринин     │нурлануу алышын чектөө боюнча ушул│

│белгилүү мүмкүнчүлүгүн болтурбоосу│Техникалык регламенттин           │

│жана калктын опурталдуу топторунун│талаптарынын сакталышын камсыз    │

│нурлануу алышын чектөө боюнча ушул│кылышы керек.                     │

│Техникалык регламенттин           │7. I категориядагы өндүрүштүк     │

│талаптарынын сакталышын камсыз    │калдыктарды радиациялык фактору   │

│кылышы керек.                     │боюнча чектөөсүз өнөр жай         │

│7. I категориядагы өндүрүштүк     │калдыктарынын таштандыларында     │

│калдыктарды радиациялык фактору   │көмүү жүргүзүүгө жол берилет.     │

│боюнча чектөөсүз өнөр жай         │II категориядагы өндүрүштүк       │

│калдыктарынын таштандыларында     │калдыктарды көмүү атайын жабдылган│

│көмүү жүргүзүүгө жол берилет.     │аянттарда аткарылат.              │

│II категориядагы өндүрүштүк       │Көмүүнүн технологиясы калдыктарды │

│калдыктарды көмүү атайын жабдылган│изоляциялоонун пландалган бүткүл  │

│аянттарда аткарылат.              │мөөнөтүндө ушул Техникалык        │

│Көмүүнүн технологиясы калдыктарды │регламенттин талаптарынын         │

│изоляциялоонун пландалган бүткүл  │сакталышын камсыз кылуусу зарыл.  │

│мөөнөтүндө ушул Техникалык        │III категориядагы өндүрүштүк      │

│регламенттин талаптарынын         │калдыктарды көмүү төмөнкү         │

│сакталышын камсыз кылуусу зарыл.  │активдүүлүктөгү радиоактивдүү     │

│III категориядагы өндүрүштүк      │калдыктарды көмүү үчүн белгиленген│

│калдыктарды көмүү төмөнкү         │талаптарга ылайык жүргүзүлүшү     │

│активдүүлүктөгү радиоактивдүү     │керек.                            │

│калдыктарды көмүү үчүн белгиленген│II жана III категориядагы         │

│талаптарга ылайык жүргүзүлүшү     │өндүрүштүк калдыктарды көмүүнүн   │

│керек.                            │объекттери Кыргыз Республикасынын │

│II жана III категориядагы         │Өкмөтү тарабынан аныкталган       │

│өндүрүштүк калдыктарды көмүүнүн   │тартипте жүргүзүлүүчү объекттердин│

│объекттери Кыргыз Республикасынын │мамлекеттик реестрине киргизилет. │

│Өкмөтү тарабынан аныкталган       │8. II жана III категориядагы      │

│тартипте жүргүзүлүүчү объекттердин│өндүрүштүк калдыктарды көмүүнүн   │

│мамлекеттик реестрине киргизилет. │технологиясы 100 мкЗв/жылдан ашык │

│8. II жана III категориядагы      │эмес көмүүнүн эсебинен калктын    │

│өндүрүштүк калдыктарды көмүүнүн   │опурталдуу тобунун жылына         │

│технологиясы 100 мкЗв/жылдан ашык │натыйжалуу нурлануусунун дозасын  │

│эмес көмүүнүн эсебинен калктын    │камсыз кылууга тийиш.             │

│опурталдуу тобунун жылына         │9. Ишканаларды өндүрүштүк         │

│натыйжалуу нурлануусунун дозасын  │калдыктарын алардагы пайдалуу     │

│камсыз кылууга тийиш.             │компоненттерди чыгарып алуу       │

│9. Ишканаларды өндүрүштүк         │максатында кайра иштетүү Кыргыз   │

│калдыктарын алардагы пайдалуу     │Республикасынын мыйзамдарына      │

│компоненттерди чыгарып алуу       │ылайык жана [радиациялык          │

│максатында кайра иштетүү Кыргыз   │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│Республикасынын мыйзамдарына      │тармагында саясатты иштеп чыгуу   │

│ылайык жана [радиациялык          │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│коопсуздукту камсыз кылуу         │органдарынын] уруксаты менен      │

│жаатындагы Кыргыз Республикасынын │жүргүзүлөт.                       │

│ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │                                  │

│органдарынын] уруксаты менен      │                                  │

│жүргүзүлөт.                       │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│27-берене. Медициналык рентгендик │27-берене. Медициналык рентгендик │

│           изилдөөлөрдү жана      │           изилдөөлөрдү жана      │

│           дарылоо жол-жоболорун  │           дарылоо жол-жоболорун  │

│           жүргүзүүдө жарандардын │           жүргүзүүдө жарандардын │

│           радиациялык            │           радиациялык            │

│           коопсуздугун камсыз    │           коопсуздугун камсыз    │

│           кылууга карата         │           кылууга карата         │

│           коюлуучу талаптар      │           коюлуучу талаптар      │

│                                  │                                  │

│1. Бейтаптардын жана калктын      │1. Бейтаптардын жана калктын      │

│медициналык нурлануунун бардык    │медициналык нурлануунун бардык    │

│(профилактикалык, диагностикалык, │(профилактикалык, диагностикалык, │

│дарылоочу, изилдөөчү) түрлөрүндөгү│дарылоочу, изилдөөчү) түрлөрүндөгү│

│радиациялык коопсуздугу           │радиациялык коопсуздугу           │

│радиациялык зыяндуулукту          │радиациялык зыяндуулукту          │

│төмөндөтүү менен                  │төмөндөтүү менен                  │

│рентгендик-радиологиялык          │рентгендик-радиологиялык          │

│жол-жоболордун жогорку            │жол-жоболордун жогорку            │

│пайдалуулугуна жетишүү жолу менен │пайдалуулугуна жетишүү жолу менен │

│камсыз кылышууга тийиш.           │камсыз кылышууга тийиш.           │

│2. Жарандарды профилактикалык     │2. Жарандарды профилактикалык     │

│рентгендик жол-жоболордон өткөрүү │рентгендик жол-жоболордон өткөрүү │

│тартиби жана мезгилдүүлүгү Кыргыз │тартиби жана мезгилдүүлүгү Кыргыз │

│Республикасынын Өкмөтү тарабынан  │Республикасынын Өкмөтү тарабынан  │

│белгиленет. Аскер кызматкерлерин  │белгиленет. Аскер кызматкерлерин  │

│профилактикалык изилдөөнү тартиби │профилактикалык изилдөөнү тартиби │

│жана мезгилдүүлүгү Кыргыз         │жана мезгилдүүлүгү Кыргыз         │

│Республикасынын Өкмөтү тарабынан  │Республикасынын Өкмөтү тарабынан  │

│белгиленет.                       │белгиленет.                       │

│3. Илимий медициналык маалымат    │3. Илимий медициналык маалымат    │

│алуу максатында адамдарды         │алуу максатында адамдарды         │

│нурландыруу саламатыкты сактоо    │нурландыруу саламатыкты сактоо    │

│жаатындагы Кыргыз Республикасынын │жаатындагы Кыргыз Республикасынын │

│ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │

│органынын чечими боюнча, аларга   │органынын чечими боюнча, аларга   │

│нурлануунун мүмкүн болгон         │нурлануунун мүмкүн болгон         │

│натыйжалары тууралуу маалымат     │натыйжалары тууралуу маалымат     │

│берилгенден кийин изилденчүлөрдүн │берилгенден кийин изилденчүлөрдүн │

│милдеттүү түрдө жазуу жүзүндөгү   │милдеттүү түрдө жазуу жүзүндөгү   │

│макулдугу менен, нурлануунун      │макулдугу менен, нурлануунун      │

│белгиленген жол берилүүчү         │белгиленген жол берилүүчү         │

│деңгээлдеринин чектеринде жүзөгө  │деңгээлдеринин чектеринде жүзөгө  │

│ашырылат.                         │ашырылат.                         │

│4. Диагностикалык маалыматтарды же│4. Диагностикалык маалыматтарды же│

│терапиялык натыйжаны алуу максаты │терапиялык натыйжаны алуу максаты │

│менен бейтаптарды медициналык     │менен бейтаптарды медициналык     │

│нурландыруу дарылоочу врачтын     │нурландыруу дарылоочу врачтын     │

│дайындоосу жана бейтаптын         │дайындоосу жана бейтаптын         │

│макулдугу боюнча гана жүргүзүлөт. │макулдугу боюнча гана жүргүзүлөт. │

│Тийиштүү процедураны жүргүзүү     │Тийиштүү процедураны жүргүзүү     │

│жөнүндө акыркы чечимди врач       │жөнүндө акыркы чечимди врач       │

│рентгенолог же врач радиолог кабыл│рентгенолог же врач радиолог кабыл│

│алат.                             │алат.                             │

│5. Медицина радиациялык таасир    │5. Медицина радиациялык таасир    │

│этүүнү контролдоонун жана         │этүүнү контролдоонун жана         │

│чектөөнүн принциптери нурлануунун │чектөөнүн принциптери нурлануунун │

│мүмкүн болгон эң төмөнкү          │мүмкүн болгон эң төмөнкү          │

│деңгээлинде зарыл диагностикалык  │деңгээлинде зарыл диагностикалык  │

│маалыматтарды же терапиялык       │маалыматтарды же терапиялык       │

│натыйжа алууга негизделген. Мында │натыйжа алууга негизделген. Мында │

│дозалардын чектери белгиленбейт,  │дозалардын чектери белгиленбейт,  │

│бирок радиологиялык медициналык   │бирок радиологиялык медициналык   │

│жол-жоболорду дайындоону негиздөө │жол-жоболорду дайындоону негиздөө │

│жана бейтаптарды коргоо чараларын │жана бейтаптарды коргоо чараларын │

│оптималдаштыруу принциптери       │оптималдаштыруу принциптери       │

│колдонулат.                       │колдонулат.                       │

│6. Медициналык радиологиялык      │6. Медициналык радиологиялык      │

│жол-жоболорду жүргүзүүдө          │жол-жоболорду жүргүзүүдө          │

│бейтаптардын нурлануу дозалары    │бейтаптардын нурлануу дозалары    │

│тийиштүү техникалык регламентте   │тийиштүү техникалык регламентте   │

│белгиленген деңгээлдерден ашпоосу │белгиленген деңгээлдерден ашпоосу │

│тийиш.                            │тийиш.                            │

│7. Медициналык диагностикалык     │7. Медициналык диагностикалык     │

│нурландыруу медициналык           │нурландыруу медициналык           │

│көрсөткүчтөр боюнча диагностиканын│көрсөткүчтөр боюнча диагностиканын│

│башка альтернативдик усулдарды жок│башка альтернативдик усулдарды жок│

│же колдонууга болбогон, же        │же колдонууга болбогон, же        │

│жетиштүү маалыматсыз болгон       │жетиштүү маалыматсыз болгон       │

│учурларда жүзөгө ашырылат. Нур    │учурларда жүзөгө ашырылат. Нур    │

│диагностиканын жана терапиянын    │диагностиканын жана терапиянын    │

│бардык колдонулуучу усулдары      │бардык колдонулуучу усулдары      │

│саламаттык сактоо жаатындагы      │саламаттык сактоо жаатындагы      │

│Кыргыз Республикасынын мамлекеттик│Кыргыз Республикасынын мамлекеттик│

│органы тарабынан бекитилет.       │органы тарабынан бекитилет.       │

│Усулдардын сыпаттап жазылышында   │Усулдардын сыпаттап жазылышында   │

│жол-жоболорду аткаруунун          │жол-жоболорду аткаруунун          │

│оптималдуу режимдери жана аларды  │оптималдуу режимдери жана аларды  │

│аткарууда бейтаптын нурлануусунун │аткарууда бейтаптын нурлануусунун │

│деңгээлдери көрсөтүлүүсү зарыл.   │деңгээлдери көрсөтүлүүсү зарыл.   │

│8. Нур терапиясын жүргүзүүдө      │8. Нур терапиясын жүргүзүүдө      │

│бейтапта нурдан улам татаалдашууну│бейтапта нурдан улам татаалдашууну│

│болтурбоо үчүн мүмкүн болгон      │болтурбоо үчүн мүмкүн болгон      │

│бардык чаралар көрүлүүсү тийиш.   │бардык чаралар көрүлүүсү тийиш.   │

│9. Кош бойлуу аялдардын           │9. Кош бойлуу аялдардын           │

│организмине радионуклиддерди      │организмине радионуклиддерди      │

│киргизүү менен нур терапиясын     │киргизүү менен нур терапиясын     │

│жасоого жана радионуклиддик       │жасоого жана радионуклиддик       │

│диагностикалык изилдөөлөрдү       │диагностикалык изилдөөлөрдү       │

│жүргүзүүгө тыюу салынат.          │жүргүзүүгө тыюу салынат.          │

│10. Кош бойлуу аялдарды рентгендик│10. Кош бойлуу аялдарды рентгендик│

│диагностикалык изилдөө түйүлдүктү │диагностикалык изилдөө түйүлдүктү │

│сактоонун бардык зарыл ыкмаларын  │сактоонун бардык зарыл ыкмаларын  │

│колдонуу менен жашоо көрсөткүчтөрү│колдонуу менен жашоо көрсөткүчтөрү│

│боюнча гана жүргүзүлөт.           │боюнча гана жүргүзүлөт.           │

│11. Бала эмизген энелерге         │11. Бала эмизген энелерге         │

│диагностикалоо же терапия         │диагностикалоо же терапия         │

│максатында радиофармацевттик      │максатында радиофармацевттик      │

│дары-дармектерди саюуда баланы    │дары-дармектерди саюуда баланы    │

│эмизүү убактылуу токтотулуусу     │эмизүү убактылуу токтотулуусу     │

│тийиш. Эмизүүнү токтотуу мөөнөтү  │тийиш. Эмизүүнү токтотуу мөөнөтү  │

│сайылган дары-дармектердин түрүнө │сайылган дары-дармектердин түрүнө │

│жана санына жараша болот жана     │жана санына жараша болот жана     │

│өзүнчө нускамалар менен аныкталат.│өзүнчө нускамалар менен аныкталат.│

│12. Рентгендик-радиологиялык      │12. Рентгендик-радиологиялык      │

│медициналык изилдөөлөрдү жана     │медициналык изилдөөлөрдү жана     │

│нурлануу терапиясы үчүн           │нурлануу терапиясы үчүн           │

│саламаттыкты сактоо жаатындагы    │саламаттыкты сактоо жаатындагы    │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │

│укуктуу мамлекеттик органы        │укуктуу мамлекеттик органы        │

│тарабынан катталган Кыргыз        │тарабынан катталган Кыргыз        │

│Республикасында медициналык       │Республикасында медициналык       │

│колдонуу үчүн медициналык         │колдонуу үчүн медициналык         │

│буюмдардын реестрине киргизилген  │буюмдардын реестрине киргизилген  │

│жана санитардык-эмидемиологиялык  │жана санитардык-эмидемиологиялык  │

│корутундусу бар аппаратура        │корутундусу бар аппаратура        │

│колдонулат.                       │колдонулат.                       │

│13. Нур терапиясы жана диагностика│13. Нур терапиясы жана диагностика│

│бөлүмдөрү (бөлүмчөлөрү)           │бөлүмдөрү (бөлүмчөлөрү)           │

│радиациялык дарылоо-диагностикалык│радиациялык дарылоо-диагностикалык│

│жол-жоболорду аткарууда коргоонун │жол-жоболорду аткарууда коргоонун │

│көчмө жана жеке каражаттарынын    │көчмө жана жеке каражаттарынын    │

│милдетүү топтомуна жана бейтап    │милдетүү топтомуна жана бейтап    │

│жана персонал үчүн жеке           │жана персонал үчүн жеке           │

│дозиметрлерге ээ болуулары жана   │дозиметрлерге ээ болуулары жана   │

│колдонуулары керек.               │колдонуулары керек.               │

│14. Ар түрдүү                     │14. Ар түрдүү                     │

│рентгендик-радиологиялык          │рентгендик-радиологиялык          │

│бөлүмдөрдө жана кабинеттерде      │бөлүмдөрдө жана кабинеттерде      │

│бейтапты жана персоналды коргоонун│бейтапты жана персоналды коргоонун│

│табелдик каражаттарынын топтому   │табелдик каражаттарынын топтому   │

│Кыргыз Республикасынын Өкмөтү     │Кыргыз Республикасынын Өкмөтү     │

│тарабынан аныкталат.              │тарабынан аныкталат.              │

│15. Нур диагностикасында жана     │[15. Нур диагностикасында жана    │

│терапияда фармакологиялык         │терапияда фармакологиялык         │

│радиопротекторлорду пайдаланууга  │радиопротекторлорду пайдаланууга  │

│саламаттыкты сактоо жаатындагы    │саламаттыкты сактоо жаатындагы    │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │

│укуктуу мамлекеттик органынын     │укуктуу мамлекеттик органынын     │

│тиешелүү [санитардык-             │корутундусу болгондо уруксат      │

│эпидемиологиялык] корутундусу     │берилет.]                         │

│болгондо уруксат берилет.         │16. Рентгендик-радиологиялык      │

│16. Рентгендик-радиологиялык      │медициналык диагностикалык жана   │

│медициналык диагностикалык жана   │терапиялык бөлүмчөлөрдүн          │

│терапиялык бөлүмчөлөрдүн          │персоналынын атайын даярдыгы      │

│персоналынын атайын даярдыгы      │болууга тийиш.                    │

│болууга тийиш.                    │17. Рентгендик-радиологиялык      │

│17. Рентгендик-радиологиялык      │диагностика жана терапия менен    │

│диагностика жана терапия менен    │алектенишкен медициналык персонал │

│алектенишкен медициналык персонал │бейтаптардын нурлануусунун жеке   │

│бейтаптардын нурлануусунун жеке   │дозаларын мүмкүн болушунча төмөнкү│

│дозаларын мүмкүн болушунча төмөнкү│деңгээлде кармоо менен аларды     │

│деңгээлде кармоо менен аларды     │коргоону жүзөгө ашырышат.         │

│коргоону жүзөгө ашырышат.         │18. Бейтаптын медициналык         │

│18. Бейтаптын медициналык         │диагностикалык нурлануусунун      │

│диагностикалык нурлануусунун      │топтолгон дозасы 0,5 Зв жеткенде, │

│топтолгон дозасы 0,5 Зв жеткенде, │эгер нур жол-жобосу жашоо         │

│эгер нур жол-жобосу жашоо         │көрсөткүчтөрү боюнча зарыл болсо, │

│көрсөткүчтөрү боюнча зарыл болсо, │анын андан ары нурлануусун чектөө │

│анын андан ары нурлануусун чектөө │боюнча чаралар кабыл алынышы      │

│боюнча чаралар кабыл алынышы      │керек.                            │

│керек.                            │19. Бейтаптын талабы боюнча ага   │

│19. Бейтаптын талабы боюнча ага   │нурлануунун күтүлгөн жана алынган │

│нурлануунун күтүлгөн жана алынган │дозалары тууралуу,                │

│дозалары тууралуу,                │рентгендик-радиологиялык          │

│рентгендик-радиологиялык          │жол-жоболорду жүргүзүүнүн жана    │

│жол-жоболорду жүргүзүүнүн жана    │аларды жүргүзүүдөн баш тартуунун  │

│аларды жүргүзүүдөн баш тартуунун  │мүмкүн болгон кесепеттери жөнүндө │

│мүмкүн болгон кесепеттери жөнүндө │маалыматтар берилет.              │

│маалыматтар берилет.              │20. Бейтап эпидемиялык жактан     │

│20. Бейтап эпидемиялык жактан     │коркунучтуу ооруларды аныктоо     │

│коркунучтуу ооруларды аныктоо     │максаттарында жүргүзүлүүчү        │

│максаттарында жүргүзүлүүчү        │профилактикалык изилдөөлөрдү      │

│профилактикалык изилдөөлөрдү      │кошпогондо, медициналык           │

│кошпогондо, медициналык           │рентгендик-радиологиялык          │

│рентгендик-радиологиялык          │жол-жоболордон баш тартуу укугуна │

│жол-жоболордон баш тартуу укугуна │ээ.                               │

│ээ.                               │21. Медициналык персонал өзүнүн   │

│21. Медициналык персонал өзүнүн   │кесиптик нурлануусун азайтуу      │

│кесиптик нурлануусун азайтуу      │максатында бейтаптын нурлануусунун│

│максатында бейтаптын нурлануусунун│көбөйүшүнө түз же кыйыр таасир    │

│көбөйүшүнө түз же кыйыр таасир    │этүүгө укугу жок                  │

│этүүгө укугу жок                  │22. Рентгендик-радиологиялык      │

│22. Рентгендик-радиологиялык      │жол-жоболорду аткарууда           │

│жол-жоболорду аткарууда           │бейтаптарга (катуу оорулууга,     │

│бейтаптарга (катуу оорулууга,     │балдарга) жардам көрсөтүүчү       │

│балдарга) жардам көрсөтүүчү       │адамдар (рентгендик-радиологиялык │

│адамдар (рентгендик-радиологиялык │оорулууга, балдарга) жардам       │

│оорулууга, балдарга) жардам       │көрсөтүүчү адамдар                │

│көрсөтүүчү адамдар                │(рентгендик-радиологиялык бөлүмдүн│

│(рентгендик-радиологиялык бөлүмдүн│кызматкери болуп саналбаган) 5    │

│кызматкери болуп саналбаган) 5    │мЗв/жылдан ашкан дозада           │

│мЗв/жылдан ашкан дозада           │нурланууга кабылбашы керек.       │

│нурланууга кабылбашы керек.       │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│28-берене. Радиациялык            │28-берене. Радиациялык            │

│           коопсуздуктун абалын   │           коопсуздуктун абалын   │

│           баалоо жана иондуу     │           баалоо жана иондуу     │

│           нурлануу булактарын    │           нурлануу булактарын    │

│           колдонуучу уюмдарды    │           колдонуучу уюмдарды    │

│           рентгендик-            │           рентгендик-            │

│           радиологиялык          │           радиологиялык          │

│           паспорттоштуруу        │           паспорттоштуруу        │

│                                  │                                  │

│1. Уюмдагы радиациялык            │1. Уюмдагы радиациялык            │

│коопсуздуктун абалы төмөнкү       │коопсуздуктун абалы төмөнкү       │

│негизги көрсөткүчтөр боюнча       │негизги көрсөткүчтөр боюнча       │

│бааланууга тийиш:                 │бааланууга тийиш:                 │

│- персоналдык нурлануу дозалары;  │- персоналдык нурлануу дозалары;  │

│- нурлануунун белгиленген         │- нурлануунун белгиленген         │

│дозаларынын чектеринен ашыкча     │дозаларынын чектеринен ашыкча     │

│нурланууга кабылган адамдардын    │нурланууга кабылган адамдардын    │

│саны;                             │саны;                             │

│- радиациялык авариялардын        │- радиациялык авариялардын        │

│кесепетинен нурдан жабыркаган     │кесепетинен нурдан жабыркаган     │

│адамдардын саны;                  │адамдардын саны;                  │

│- мүмкүн болуучу радиациялык      │- мүмкүн болуучу радиациялык      │

│кырсыктарды жана алардын          │кырсыктарды жана алардын          │

│кесепеттерин жоюуга даярдыктын    │кесепеттерин жоюуга даярдыктын    │

│даражасы;                         │даражасы;                         │

│- курчап турган чөйрөнүн          │- курчап турган чөйрөнүн          │

│радиациялык булганышынын          │радиациялык булганышынын          │

│мүнөздөмөсү;                      │мүнөздөмөсү;                      │

│- радиациялык коопсуздукту жана   │- радиациялык коопсуздукту жана   │

│тийиштүү ченемдерди жана          │тийиштүү ченемдерди жана          │

│эрежелерди сактоону камсыз кылуу  │эрежелерди сактоону камсыз кылуу  │

│боюнча иш-чараларды талдоо.       │боюнча иш-чараларды талдоо.       │

│2. Кыргыз Республикасынын         │2. Кыргыз Республикасынын         │

│аймагындагы радиациялык           │аймагындагы радиациялык           │

│коопсуздуктун абалы жөнүндө       │коопсуздуктун абалы жөнүндө       │

│маалыматтарды жалпылоо үчүн ар жыл│маалыматтарды жалпылоо үчүн ар жыл│

│сайын уюмдарды                    │сайын уюмдарды                    │

│радиациялык-гигиеналык            │радиациялык-гигиеналык            │

│паспорттоштуруу жүргүзүлөт.       │паспорттоштуруу жүргүзүлөт.       │

│3. Уюмдардын                      │3. Уюмдардын                      │

│радиациялык-гигиеналык паспорттору│радиациялык-гигиеналык паспорттору│

│ушул Техникалык регламентке ылайык│ушул Техникалык регламентке ылайык│

│милдеттүү түрдө эсепке жана       │милдеттүү түрдө эсепке жана       │

│контролго алынууга тийиш болгон   │контролго алынууга тийиш болгон   │

│техногендик иондуу нурлануу       │техногендик иондуу нурлануу       │

│булактарын колдонуучу бардык      │булактарын колдонуучу бардык      │

│уюмдар тарабынан ар жыл сайын     │уюмдар тарабынан ар жыл сайын     │

│толтурулат.                       │толтурулат.                       │

│4. Уюмдардын                      │4. Уюмдардын                      │

│радиациялык-гигиеналык            │радиациялык-гигиеналык            │

│паспортторунда келтирилген        │паспортторунда келтирилген        │

│маалыматтарды талдоону, аларды    │маалыматтарды талдоону, аларды    │

│мурдагы жылдардагы, ошондой       │мурдагы жылдардагы, ошондой       │

│эле көрсөткүчтөргө жана ушул      │эле көрсөткүчтөргө жана ушул      │

│Техникалык регламенттин           │Техникалык регламенттин           │

│талаптарына салыштыруу жолу менен │талаптарына салыштыруу жолу менен │

│жүргүзүү керек.                   │жүргүзүү керек.                   │

│Уюмдардын толтурулган             │Уюмдардын толтурулган             │

│радиациялык-гигиеналык паспорттору│радиациялык-гигиеналык паспорттору│

│корутунду чыгаруу үчүн            │корутунду чыгаруу үчүн            │

│[саламаттыкты сактоо жаатындагы   │[радиациялык коопсуздук камсыз    │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │кылуу тармагында саясатты иштеп   │

│укуктуу мамлекеттик органына]     │чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу      │

│берилет.                          │мамлекеттик органына жана         │

│5. Саламаттыкты сактоо жаатындагы │радиациялык коопсузду камсыз кылуу│

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │тармагында көзөмөлдүк кылуу боюнча│

│укуктуу мамлекеттик органы        │ыйгарым укуктуу мамлекеттик       │

│радиациялык-гигиеналык            │органына] берилет.                │

│паспорттоштуруунун алкагында      │5. Саламаттыкты сактоо жаатындагы │

│алынган маалыматтарды ар жыл сайын│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │

│жалпылайт. Радиациялык-гигиеналык │укуктуу мамлекеттик органы        │

│паспорттордун тариздери           │радиациялык-гигиеналык            │

│2-тиркемеде көрсөтүлгөн.          │паспорттоштуруунун алкагында      │

│                                  │алынган маалыматтарды ар жыл сайын│

│                                  │жалпылайт. Радиациялык-гигиеналык │

│                                  │паспорттордун тариздери           │

│                                  │2-тиркемеде көрсөтүлгөн.          │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│30-берене. Мамлекеттик            │30-берене. Мамлекеттик көзөмөлгө  │

│           көзөмөлгө алуу         │           алуу                   │

│                                  │                                  │

│1. Техникалык жөнгө салуу         │1. Техникалык жөнгө салуу         │

│объекттеринин радиациялык         │объекттеринин радиациялык         │

│коопсуздуктун белгиленген         │коопсуздуктун белгиленген         │

│талаптарына ылайыктуулугун баалоо,│талаптарына ылайыктуулугун баалоо,│

│ушул Техникалык регламенттин      │ушул Техникалык регламенттин      │

│талаптарынын бузулушун алдын алуу,│талаптарынын бузулушун алдын алуу,│

│табуу жана болтурбоо мамлекеттик  │табуу жана болтурбоо мамлекеттик  │

│көзөмөлгө алуунун максаты болуп   │көзөмөлгө алуунун максаты болуп   │

│саналат.                          │саналат.                          │

│[2. Мамлекеттик көзөмөлгө алуу    │[2. Мамлекеттик көзөмөлгө алуу    │

│курчап турган чөйрөнү коргоо, өнөр│радиациялык коопсуздукту камсыз   │

│жайлык коопсуздук жаатындагы      │кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│укуктуу мамлекеттик органдары     │органы тарабынан жүзөгө ашырылат. │

│тарабынан өз компетенцияларынын   │Иондуу нурлануунун булактарын     │

│чектеринде Кыргыз Республикасынын │колдонуучу объекттерде,           │

│Өкмөтү тарабынан бекитилген       │жайгаштыруу, эксплуатациялоо      │

│реестрге ылайык уруксат берүүчү   │сактоо, ташып жеткирүү,           │

│документтерди берүү менен иондуу  │утилдештирүү, көмүү баскычтарында │

│нурлануунун булактарын колдонуучу │Өкмөт тарабынан бекитилген        │

│объекттерде, жайгаштыруу,         │реестрге ылайык уруксат берүүчү   │

│эксплуатациялоо, сактоо, ташып    │документтерди берүү радиациялык   │

│жеткирүү, утилдештирүү, көмүү     │коопсуздукту камсыз кылуу         │

│баскычтарында жүзөгө ашырылат.]   │тармагында саясатты иштеп чыгуу   │

│                                  │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│                                  │органы тарабынан жүргүзүлөт.".]   │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│32-берене. Өндүрүштүк радиациялык │32-берене. Өндүрүштүк радиациялык │

│           контроль               │           контроль               │

│                                  │                                  │

│1. Иштерин иондуу нурлануунун     │1. Иштерин иондуу нурлануунун     │

│булактары менен жүзөгө ашырган    │булактары менен жүзөгө ашырган    │

│уюмдар, ошондой эле табигый       │уюмдар, ошондой эле табигый       │

│радионуклиддердин натыйжалуу      │радионуклиддердин натыйжалуу      │

│салыштырма активдүүлүгү 740 Бк/кг │салыштырма активдүүлүгү 740 Бк/кг │

│ашкан минералдык чийки заттардан  │ашкан минералдык чийки заттардан  │

│же материалдардан продукция       │же материалдардан продукция       │

│өндүргөн жана өндүрүштүк          │өндүргөн жана өндүрүштүк          │

│нурлануусунун дозасы 2 мЗв/жылдан │нурлануусунун дозасы 2 мЗв/жылдан │

│кызматкерлери бар уюмдар          │кызматкерлери бар уюмдар          │

│радиациялык коопсуздуктун камсыз  │радиациялык коопсуздуктун камсыз  │

│кылынышы үчүн өндүрүштүк контроль │кылынышы үчүн өндүрүштүк контроль │

│жүргүзүшөт.                       │жүргүзүшөт.                       │

│2. Уюмдагы радиациялык кырдаалды  │2. Уюмдагы радиациялык кырдаалды  │

│мүнөздөөчү бардык жөнгө салынган  │мүнөздөөчү бардык жөнгө салынган  │

│чоңдуктар тууралуу, персоналдын,  │чоңдуктар тууралуу, персоналдын,  │

│бейтаптардын, калктын нурлануу    │бейтаптардын, калктын нурлануу    │

│дозалары жөнүндө маалымат алуу,   │дозалары жөнүндө маалымат алуу,   │

│ошондой эле алынган чоңдуктардын  │ошондой эле алынган чоңдуктардын  │

│гигиеналык ченемдерге             │гигиеналык ченемдерге             │

│ылайыктуулугун баалоо өндүрүштүк  │ылайыктуулугун баалоо өндүрүштүк  │

│радиациялык контролдун мазмуну    │радиациялык контролдун мазмуну    │

│болуп саналат.                    │болуп саналат.                    │

│3. Өндүрүштүк радиациялык контроль│3. Өндүрүштүк радиациялык контроль│

│жүргүзүүнүн программасы анын      │жүргүзүүнүн программасы анын      │

│өзгөчөлүктөрүн жана аткарылуучу   │өзгөчөлүктөрүн жана аткарылуучу   │

│иштердин шарттарын эске алуу менен│иштердин шарттарын эске алуу менен│

│ар бир уюм үчүн аныкталат жана    │ар бир уюм үчүн аныкталат жана    │

│саламаттыкты сактоо жаатындагы    │[радиациялык коопсуздукту камсыз  │

│Кыргыз Республикасынын ыйгарым    │кылуу тармагында саясатты иштеп   │

│укуктуу мамлекеттик органы менен  │чыгуу боюнча ыйгарым укуктуу      │

│макулдашылат. Уюм үчүн белгиленген│мамлекеттик органы жана           │

│өндүрүштүк радиациялык контроль   │радиациялык коопсуздукту камсыз   │

│жүргүзүү программасы (регламенти) │кылуу тармагында көзөмөлдүк кылуу │

│көзөмөлдүн натыйжасына ыкчам чара │боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик│

│көрүүнү камсыз кылууга тийиш.     │органы менен] макулдашышат. Уюм   │

│4. Иондуу нурлануунун техногендик │үчүн белгиленген өндүрүштүк       │

│булактарын урунуу пландаштырылган │радиациялык контроль жүргүзүү     │

│уюмда өндүрүштүк радиациялык      │программасы (регламенти)          │

│контроль жүргүзүү программасын    │көзөмөлдүн натыйжасына ыкчам чара │

│долбоорлоо баскычында иштелип     │көрүүнү камсыз кылууга тийиш.     │

│чыгышат. Долбоордун "Радиациялык  │4. Иондуу нурлануунун техногендик │

│контроль" бөлүмүндө радиациялык   │булактарын урунуу пландаштырылган │

│контролдун түрлөрү жана көлөмү,   │уюмда өндүрүштүк радиациялык      │

│зарыл приборлордун, көмөкчү       │контроль жүргүзүү программасын    │

│жабдуулардын тизмеси, алардын     │долбоорлоо баскычында иштелип     │

│жайгашуусу, контроль жүргүзүү     │чыгышат. Долбоордун "Радиациялык  │

│программасы, зарыл жайлардын      │контроль" бөлүмүндө радиациялык   │

│курамы, ошондой эле радиациялык   │контролдун түрлөрү жана көлөмү,   │

│контролду жүзөгө ашыруучу         │зарыл приборлордун, көмөкчү       │

│кызматкерлердин штаты аныкталат.  │жабдуулардын тизмеси, алардын     │

│Радиациялык объектти              │жайгашуусу, контроль жүргүзүү     │

│эксплуатациялоого киргизүүдө      │программасы, зарыл жайлардын      │

│долбоордо аныкталган өндүрүштүк   │курамы, ошондой эле радиациялык   │

│радиациялык контроль жүргүзүүнүн  │контролду жүзөгө ашыруучу         │

│программасы конкреттүү радиациялык│кызматкерлердин штаты аныкталат.  │

│кырдаалга жараша такталат.        │Радиациялык объектти              │

│5. Өндүрүштүк радиациялык         │эксплуатациялоого киргизүүдө      │

│контролду жүзөгө ашыруучу кызмат  │долбоордо аныкталган өндүрүштүк   │

│адамдары ушул Техникалык          │радиациялык контроль жүргүзүүнүн  │

│регламенттин талаптарын бузуулар  │программасы конкреттүү радиациялык│

│табылганда радиациялык булактар   │кырдаалга жараша такталат.        │

│менен иш жүргүзүүнү токтотуп      │5. Өндүрүштүк радиациялык         │

│турууга укуктуу.                  │контролду жүзөгө ашыруучу кызмат  │

│6. Иондуу нурлануу булактарын     │адамдары ушул Техникалык          │

│колдонуу менен иштеген уюмдардагы │регламенттин талаптарын бузуулар  │

│жана табигый радионуклиддердин    │табылганда радиациялык булактар   │

│натыйжалуу салыштырма активдүүлүгү│менен иш жүргүзүүнү токтотуп      │

│740 Бк/кг ашкан минералдык чийки  │турууга укуктуу.                  │

│заттардан же материалдардан       │6. Иондуу нурлануу булактарын     │

│продукция даярдоону жүзөгө        │колдонуу менен иштеген уюмдардагы │

│ашыруучу кызматкерлеринин иондуу  │жана табигый радионуклиддердин    │

│нурлануунун табигый булактарынан  │натыйжалуу салыштырма активдүүлүгү│

│өндүрүштүк нурлануусунун дозасы   │740 Бк/кг ашкан минералдык чийки  │

│жылына 2 мЗв ашкан уюмдардагы     │заттардан же материалдардан       │

│өндүрүштүк радиациялык контролдун │продукция даярдоону жүзөгө        │

│натыйжалары ар жыл сайын уюмдардын│ашыруучу кызматкерлеринин иондуу  │

│радиациялык-гигиеналык            │нурлануунун табигый булактарынан  │

│паспортторуна жазылат жана        │өндүрүштүк нурлануусунун дозасы   │

│радиациялык кырдаалды баалоо,     │жылына 2 мЗв ашкан уюмдардагы     │

│контролдук деңгээлдерди белгилөө, │өндүрүштүк радиациялык контролдун │

│калктын нурлануусунун дозаларын   │натыйжалары ар жыл сайын уюмдардын│

│азайтуу боюнча иш-чараларды иштеп │радиациялык-гигиеналык            │

│чыгуу жана алардын натыйжалуулугун│паспортторуна жазылат жана        │

│баалоо үчүн пайдаланылат.         │радиациялык кырдаалды баалоо,     │

│                                  │контролдук деңгээлдерди белгилөө, │

│                                  │калктын нурлануусунун дозаларын   │

│                                  │азайтуу боюнча иш-чараларды иштеп │

│                                  │чыгуу жана алардын натыйжалуулугун│

│                                  │баалоо үчүн пайдаланылат.         │

└──────────────────────────────────┴──────────────────────────────────┘

"Радиациялык коопсуздук жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоо киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна МААЛЫМКАТ-НЕГИЗДЕМЕ

Аткаруу бийлик бутактарындагы административдик реформалардын жүргүзүлүшүндө, мамлекеттик органдардагы функцияларды чектөөдө, ошондой эле, административдик мекемелердин өкмөткө баш ийген жаңы түзүмүн аныктоодо негиз болуучу Өкмөттүн (2011-жылдын 30-декабрындагы № 762 жана 2012-жылдын 12-январындагы № 12) эки документи кабыл алынгандыгын белгилей кетүү керек.

Көрсөтүлгөн реформалоо Премьер-министрдин мамлекеттин өнүгүүсүнүн аныкталган артыкчылыктары баяндалган 2011-жылдын 23-декабрында Жогорку Кеңештин токтому менен бекитилген Өкмөттүн Программасынын аткарылышы менен жүргүзүлөт.

Административдик реформанын эң маанилүү кадамдарынын бири болуп, мамлекеттик органдардагы көзөмөл-текшерүү функцияларды компетенциясынын алкагында эки мамлекеттик инспекциянын бирөөсүнүн карамагына өткөрүп берүүсү саналат.

Өкмөттүн Программасын тиешелүү түрдө ишке ашыруу максатында, аткаруу бийлик тутумунда реформалоону жүргүзүүдөн келип чыккан Кыргыз Республикасынын мыйзам чыгаруу актыларын инвентаризациялоо, өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду даярдоо боюнча Премьер-министрдин 2012-жылдын 10-январындагы № 5 буйругу менен жумушчу тобу түзүлгөн.

Аталган жумушчу топтун иш аракеттерин координациялоону Юстиция министрлиги ишке ашырат.

Юстиция министрлигинде айтылган топтун иш аракетинин алкагында бир эле мамлекеттик органда саясатты аныктоону жана аны ишке ашыруунун көзөмөл функцияларын аткаруудагы ыйгарым укуктарды бириктирүүнү болтурбоо максатында, ар бир мамлекеттик органдар менен биргеликте, шайкеш келген иш багыттары боюнча бир катар мыйзам чыгаруу актыларына оңдоолорду киргизүү маселеси иштелип чыкты.

Анын негизинде, Юстиция министрлиги Өзгөчө кырдаалдар министрлиги, Саламаттык сактоо министрлиги менен биргеликте мыйзам тизмесин аныктап чыккан, анын ичинде жогоруда аталган жумушчу топтун чегинде "Радиациялык коопсуздук жөнүндө" Техникалык регламент" Мыйзамынын жоболорун кайра карап чыгуу зарылдыгы жаралды.

Мыйзам долбоору менен "радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу тармагында саясатты иштеп чыгуу боюнча/көзөмөлдүк кылуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын" системасын жана түшүнүгүн ачкан анын беренелерин толуктоо сунушталат.

Жогорудагы көрсөтүлгөн бирдейлештирилген терминдер, аталган органдарда аларды пайдалануудагы белгилениши, мыйзамдарга улам оңдоолорду киргизе берүү зарылчылыгын болтурбоо, мамлекеттик башкаруу тутумундагы реформаларды иш жүзүнө ашырууда, мамлекеттик органдардын конкретүү аталыштары өзгөрүүлөрдө эске алынышы керек.

Ошондой эле, министрликтердин жана ведомстволордун ченемдик укуктук актыларды кабыл алуу ыйгарым укуктарын караган жоболорун Мыйзамдан алып салууга Мыйзам долбоору багытталган. "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Мыйзамдын 5-беренесине ылайык ченемдик укуктук актыларды кабыл алууга (чыгарууга) Президент, Жогорку Кеңеш, Өкмөт, Улуттук банк, Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссия, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдары укуктуу. Ошого байланыштуу, "Радиациялык коопсуздук жөнүндө" Техникалык регламент" Мыйзамынын 14-беренесинин 11-бөлүгүнө, 19-беренесинин 2-бөлүгүнө, 25-беренесинин 5-бөлүгүнө тиешелүү өзгөртүүлөр киргизилди.

Ошону менен бирге, сунушталган мыйзам долбоорунун иш аракеттер чөйрөсү саламаттык сактоо министрлигинин компетенциясына киргендиктен, Жогорку Кеңеште аталган мыйзам долбоору караган учурда Өкмөтүн расмий өкүлү катары аталган органдын Министрин дайындоону сунуштайбыз.

Мындан сырткары, улуттук жана эл аралык мыйзамдарда бекитилген азыркы нормаларга анализ жүргүзүүнүн натыйжасында, бул мыйзам долбоорундагы нормалар иштиктүү ченемдик укуктук актыларга карама-каршы келбей тургандыгын жана мыйзамдарга түзөтүүлөрдү киргизүүсүн кереги жок экендигин белгилей кетебиз, ошондой эле жөнгө салуучу таасирин талдоодон өткөрүүнүн кереги жок экендигин белгилейбиз.

Ошондой эле, "Кыргыз Республикасындагы техникалык жөнгө салуунун негиздери жөнүндө" Мыйзамынын 9-беренесинин талаптарына ылайык ушул сунуш кылынган мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн атайын сайтында коомдук талкууга коюу үчүн жайгаштырылган. Ошону менен бирге, коомдук талкуунун негизинде мыйзам долбоорунун кандайдыр бир жоболорун жакшыртуу иретинде сунуштар түшкөн жок.

Кабарлама жарыялоо таламдаш жактар менен техникалык регламенттин долбоорун талкуулоо аткарылгандан кийин техникалык жөнгө салуунун долбоорлору экспертиза жүргүзүү боюнча ыйгарым укуктуу орган болгон техникалык жөнгө салуу боюнча эксперттик комиссияларга берилген. Эксперттик комиссиянын корутундусу милдеттүү түрдө техникалык жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий сайтында жарыяланган.

Ошондой эле, мыйзам долбоорун кабыл алынган учурда социалдык, экономикалык, укуктук, укук коргоочулук, гендердик, экологиялык, коррупциялык кесепеттерин алып келбейт.

Кошумча иретинде, сунушталган мыйзам долбоорун кабыл алуу мамлекеттик бюджеттен кошумча финансылык чыгымдарды талап кылбай тургандыгын билдиребиз.