Зарегистрировано Управлением юстиции Жалалабатской области КР10 декабря 2003 года № 10. Регистрационный номер №12.        Талдуубулак айылдык Кенешинин III чакырылышын ХХШ сессиясынын                                                                  Каба айылы                                       10 декабрь 2003 – ж          ЧЕЧИМИ № 17                                            Талдуубулак айылдык кеңешинин                                                жергиликтүү жамаатынын                                               Айыл Мыйзамын (Уставын)                                                       бекитүү жөнүндө                                                                           Талдуубулак  айылдык  Кенешинин   жергиликтуу  жамаатынын   элдиккурултайына   каралган   жергилуктуу   жамаатынын   Айыл    Мыйзамынынзакондуулуг   боюнча   Жалалабат   областтык   юстиция   Башкармасынынкорутундусунун   негизинде  Эл  депуттатарынын   Талдуубулак   айылдыкКенешинин III чакырылышын ХХШ сессиясы,                               ЧЕЧИМ КЫЛАТ                                        1.  Талдуубулак  айылдык  Кенешинин  жергиликтуу  жамаатынын   IIкурултайында   2001-жылдын   24  январда  кабыл  алынган   жергиликтуужамаатынын  Мыйзамы (Уставы) бекитилсин.     2. Талдуубулак айылдык Кенешинин  жергиликтуу жамаатынын  Уставынкаттоодо   откоруу  жагы  Жалалабат  областтык  юстиция  Башкармасынансуралсын.     3.  Талдуубулак айылдык Кенешинин  жергиликтуу жамаатынын  Уставыкаттоодо откондон баштап юридикалык кучко ээ болуу жагы белгиленсин.     4.  Талдуубулак айылдык Кенешинин  жергиликтуу жамаатынын  Уставыобластты  массалык маалымат каражаттарга жарыялсын  жана  ошол  кундонбаштап ишке ашырылсын. Эл депутаттарынын ТалдуубулакАйылдык Кенешинин  торагасы                            Г.Каимов        Кыргыз Республикасы, Жалалабат облусу, Базаркоргон районунун                              Талдуубулак              айылдык Кенешинин  жергиликтуу жамаатынын                                                           АЫЙЫЛ МЫЙЗАМЫ (УСТАВЫ)                                        Биз, Талдуубулак айылдык Кенешинин аймагында жашаган атуулдар, озара   бузулгус  биримдикти,  коомдук  тартипти,  ынтымакташтыкты  жанабейпилдикти   орнотуу,   айыл   жергесинде   турмуш-тиричилик   шартынжакшыртуу, ар бир уй-булонун  жана тургундун бакубат, камкор  жашоосункамсыздоону  коздоп,  ушул оз алдынча башкаруу жамаатын  тузуу  мененианын  коомдук  жашоосунун ыйык эрежелери аныкталган ушул Уставды  айылтурмушун негизги мыйзамы катары кабыл алабыз.     Озгочо койгон ыйык милдеттери турмушка ашыруу максатында  биз  эноболу  жалпы  адамзатка тиешелуу ыймандуулуктун талаптарын,  айлыбыздажашаган   бардык  улуттардын  каада-салттарын,  асыл-нарктарын   озунокатыган  Манас  бабабыздын томондогу жети осуятын ыйык  тутуп,  алардыбакубат турмушубуздан куралган негизги курал жана каражатыбыз, руханийасыл-наркыбыз катары колдонобуз.     1. Эл журттун ажырагыс бутундугу жана бир жакадан баш, бир женденкол чыгарган биримдиги;    2. Улуттар аралык ынтымак, достук жана кызматташтык;    3.Улуттук ар-намыс жана атуулдук ариет;    4.Арыбас мээнет, алдынкы онор менен билим аркылуу бакубат доолот;    5.Гуманизм, айколдук, кечиримдуулук;    6. Табият менен татгуу мамиледе болуу;     7.  Кыргыз  мамлекетин  чындоо  жана  аны  колдонуп,  аны  коздункарегиндей сактоо.     Устав  жергиликтуу  жамааттын укук актысы  катарында  жергиликтуужамааттын тигил жее бул актыларына карата жогорку юридикалык кучко ээ.     Устав жергиликтуу жамааттын бардык коомдук турмушун камтыйт  жанажамааттын    турмушундагы   коомдук,   экономикалык   жана   жамааттынтурмушундагы  коомдук,  экономикалык жана башка  мамилелерди  аныктайтжана  жонго  салат.  Ал  жамааттагы  ар бир  мучого  жана  оз  алдынчабашкаруу  органдарына,  ошондой эле бардык чарба  жургузуучу  субъктержана  ишканалар учун бирдей.                            I.  Жалпы жоболор1.Негизги тушунуктор жана терминдер.     Жергиликтуу  жамаат  –  айылдык  Кенештин  аймагындагы   туруктуужашаган, жергиликтуу маанидеги маселелерди оздорунун окулчулуктуу жанабашка органдары аркылуу чечуу учун жалпы таламдарга бириккен калк.      Жергиликтуу  жамаатка  айылдык  Кенештин  аймагындагы   туруктуужашаган  жана  аны  менен  оз  ара  милдеттенмелик  байланышта  болгонатуулдар мучо боло алат.      Жергиликтуу   маселелер   -   жергиликтуу   жамааттын   турмушункамсыздоого туздон-туз тиешелуу маселелер.     Оз  алдынча  башкаруу  органдары –  мамлекеттик  бийлик  органдарсистемасына кирбеген жана жергиликтуу маанидеги маселелерди чечуу учуныйгарым укутуу шайланма жана башка органдар.     Оз алдынча башкаруунун окулчулуктуу органдары –элдин кызыкчылыгынкоргоого  ыйгарым  укуктуу  жана  анын  атынан  жергиликтуу  жамааттынаймагында  аракеттенуучу чечимдерди кабыл алган оз алдынча башкаруунуншайланма органы.      Оз  алдынча  башкаруунун  аткаруучу-тескоочу  органы-жергиликтуужамааттын жашоо-турмушун камсыздоочу иштерди башкаруу учун тузулгон озалдынча башкаруунун аткаруучу орган.     Оз  алдынча  башкаруунун  шайлануучу кызмат  адамы-туздон-туз  элтарабынан  же  оз алдынча башкаруунун окулчулуктуу органынын  крамынаншайланган  жергиликтуу  маселелерди  чечууго  чечууго  ыйгары  укуктуукызмат адамы.     Оз  алдынча  башкаруунун кызмат адамы -  оз  алдынча  башкаруунунорганына же анын структуралык болумуно жеткичиликке дайындалган КыргызРеспубликасынын атуулу.     Жергиликтуу  референдум атуулдардын жергиликтуу маселелер  боюнчадобуш беруусу.     Жергиликтуу  салыктар  жана жыйымдар  –  жергиликтуу  оз  алдынчабашкаруу органы тарабынан бекитилген салыктар жана жыйымдар.    Коммуналдык менчик-жергиликтуу жамаатын менчиги.     Оз  алдынча  башкаруунун, жамааттын негизги Мыйзамы  болгон  айылуставы томонкулорду аныкиайт жана камтыйт:    мыйзамдын статусу;    оз алдынча башкаруу озунун негизги максаттары;    оз алдынча башкаруунун принциптерин;     жамааттын  мучолугуно кабыл алууну жана андан чыгууну  чыгаруунунтартибин;    жамааттын мучолугуно укуктарын жана милдеттерин;    жамааттын оз алдынча башкаруу органдарынын функцияларын;     жергиликтуу  маанидеги маселелерди чечууго жамааттын  мучолорунункатышуу жолдорун;     оз  алдынча  башкаруунун, жамааттын экономикалык жана  финансалыкнегиздерин  ортолук  менчикке  ээлк  кылуу,  аны  пайдалануунун   жанабашкаруунун тартибин;     жамааттын  мучолорунун  журуш-турушунун  жана  коомдук  тартиптинэрежелерин,   жалпыга  тиешелуу  ыймандуулуктун,  моралдык   этиканын,улуттук каада-салттарын, асыл-адеп нормаларын;     оз  алдынча  башкаруу  органдары тарабынан  жамааттын  мучолоруноколдонулуучу сыйлык чараларын;      айыл  Мыйзамын  бузган  жамааттын  мучолоруно  жана  оз  алдынчабашкаруу органдарынын курамына жаза коруу чараларын;     айыл Мыйзамын кабыл алууну жана ага озгортуу, тузотуу киргизуунунтартибин;      жамааттын   турмушандагы  мамлекеттик  мызамдарга   карама-каршыкелбеген башка маселелерин.                          2. Мыйзамдын статусу      Жамааттын  Уставы  жергиликтуу оз алдынча башкаруу  органдарынын,анын  кызмат адамдарынын уюмдашуусун жана ишмердуулугун регламеттоочу,ошондой эле жамааттын экономикалык, мулктук, жер жана башкалар  боюнчамамилелерин   жонго  салуучу  негизги нормативдик  укук  актысы  болупсаналат.     Уставдын  жоболору  ,  эгерде  ал  аракеттеги  мыйзамдарга  каршыкелбесе,   жамааттын  аймагындагы  жайгашкан  уюмдашуу-уку   формасынакарабастан  бардык  юридикалык,  ошондой  эле  жеке  адамдар,  алардынбирикмелер тарабынан созсуз турдо аткаылууга жатат.     Жамааттын  аймагындагы  оз  алдынча башкаруу  органдары,  алардынкызмат  адамдары  тарабынан кабыл алынуучу башка  нормативдик  актыларУставдын жоболоруна каршы келбестиги зарыл.                      3. Жамаат жана анын чек аралары                                        Талдуубулак айыл жамааты Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусу,Базаркоргон районунда  жайгашкан. Аймагы 14872 чарчы чакырымды  тузот.Дениз денгээлинен 856 метр бийиктикте жайгашкан. Базаркоргон районунунборборунан  2,0  чакырым, облустук борбордон 4,5  чакырым,  темир  жолстанциясынан 5 чакырым, аэропорттон 4,5 чакырым алыстыкта жайгашкан.     Жаматтын  аймагы  туштук  жагынан Базаркоргон  районунун  борборуменен   тундук   жагынан  Могол  айыл  Окмоту  менен,  чыгыш   жагынанБазаркоргон айыл Окмоту жана Бешбадам айылы менен жана батыштан  Кенешайыл Окмоту менен чектеш турат. Баары болуп 14439 гектар жер бар.    3.1 Жамааттын аймагы.     Кыргыз Республикасынын административдик-аймактык болунушу  боюнчажамааттын аймагында_______айыл жайгашкан.     Жамаатын  ички  болунушуно озгортуу киргизуу жол  берилбейт  жанаанын тузулушу, ошондой эле чектер жогорку мамлекеттик органдар аркылуубекитилет.    4. Жамааттын оз алдынча башкаруусун уюштурунуп негизги шарты жана                              максаттары.                                        Жергиликтуу  оз  алдынча башкарууну уюштуруунун жана  жургузуунуннегизги  шарты – бул жамааттын жалпы мучолорунун жергиликтуу маанидегибардык  коомдук пайдалуу маселелерди оз жоопкерчилигине алып,  алардынмыйзам чегинде оз алдынча чечууго жана башкарууга жондомдуулугу.    Оз алдынча башкаруу томондогу максаттары коздойт:     мамлекеттин  жана анын органдарынын кийлигишуусун талап  кылбаганжергиликтуу   маанидеги  бардык  маселелерди   шартына   жараша   жанамалекеттик башкаруу жамаатарга зыян келтирбегендей шартта чече билуугожана турмушка ашырып турууну:     жергиликтуу маанидеги маселелерди коз карандысыз, оз алдынча жанаоз  убагында  чечип  туруу  максатында  айылдык  Кенештин  аймагындагыкаражаттарын,   социалдык   объектилерди   жана   башка    материалдыкбайлыктарды мамлекеттик менчиктен ажыратып алууну, ошондой  эле  башкамулк ээлеринин ыктыярдуу турдо берген мулк-байлыктарын откоруп алуунуннегизинде   жамааттын  ортолук  менчик  жана  финансалык  экономикалыкбазасын тузууну;     айылдык  Кенештин  бюджетин оз алдынча тузууго,  толуктоого  жанаанын калктын мудоосун аткарууга жумшоону;     жамааттын  мучолорун  оз  алдынча  башкаруу,  жаш  муундары  калкарасында болуп келген мыкты каада – салттар аркылуу руханий бийиктиккетарбиялоо  иштерине  тартууга,  демократиялык  корунушторду  кенейтип,жалпынын  коомдук  ан-сезимин, маданиятын,  саясий-социалдык,  коомдукактивдуулугун жогорлатууну;       жамааттын   мучолорунун   ынтымакташтыгын,   оз   эл-жер   учунпатриотлугун, улуттук жана улуттар аралык достукту бекемдоону.               5.Жамааттын оз алдынча башкаруу принциптери                                       Жамааттын оз алдынча башкаруусу томондогу принциптерди жургузот:      жергиликтуу   маанидеги   маселелерди   чечууго   жамааттын   озалдынчалыгы,  озун-озу камсыз кылуу, озун-озу тарбиялоосу  жана  жонгосалуусу;      оз   алдынча  башкаруу  органдарынын  ишмердигинин    жамаааттынмучолору    тарабынан   козомолдонушу   жана   аларды   эл   алдындагыжоопкерчилиги;      жергиликтуу   жана  мамлекеттин  кызыкчылыктардын  айкалаштырып,шайкеш  келтирип  чечуу  максатында жергиликтуу  башкаруу  органдарынамамлекеттик айрым ыйгарым укутарын беруу;     жамааттын  оз  алдынча  башкаруусунун окулчулукту  органы  болгонайылдык  Кенештин депутаттарын, анын аткаруучу-тескоочу айыл окмотунунбашчысын жалпы тен жана тике шайлоо укугунун негизинде жашыруун  добушберуу аркылуу шайлануусу;     жамааттын оз алдынча башкаруунун окулдук, аткаруучу-тескоочу жанааймактык  коомдук  оз  алдынча башкаруу органдарынын  ыйгарым  укутарыменен милдеттеринин чак чектелиши;     жамааттын  жалпы кызыкчылыгы  боюнча маселелерди чечуудогу  айрымжамаат   мучолорунун   мыйзамдуу  укуктары   менен   кызыкчылыктарынынбузулбастыгы,    жамаат    мучолорунун   мыйзамдык    укуктары    жанакызыкчылыктарынан,  жалпы жамааттын кызыкчылыгынан томон турбастыгы;    социалдык акыйкаттулуктун сакталышы;       жергиликтуу   оз   алдынча   башкаруу   органдарынын   ишиндегимаалымдуулук, ачыктык, коомдук бирикмелер, уюмдар жана калктын  кенирикатмары менен тыгыз байланышы;     жамааттын  мучолорунун  чогулуштарда,  элдик  жыйындарда  айылдыкКенеш айыл Окмотунун жыйланыштарында жергиликтуу маанидеги маселелердикоторуу жана ой-пикир эркиндиги;      оз   алдынча   башкаруу   органдарынын   жергиликтуу   маанидегимаселелерди   оздоруно ыйгарылган укутарынын чегинде оз  алдынча  чечеалуусу, кабыл алган чечимдерин негиздуулугу жана мыйзамдуулугу  боюнчажамааттын жана малекеттин алдындагы жоопкерчилиги;     оз  алдынча  башкаруу органдарынын оз ишмердуулугундо  малекеттикмыйзамдарды, конституцияны кыйшаюсуз жетекчиликке алуусу.               6. Жамааттын оз алдынча башкаруу органдары                                        Жамааттын  оз  алдынча  башкаруусу  томондогу  органдары  аркылуужузого ашырылат:    жамааттын мучолору тарабынан шайланган окулдук органы Кенеш;    айылдык Кенешин аткаруучу-тескоочу орган – айыл Окмоту;    аймактык   коомдук   оз   алдынча  башкаруу   органдары;    аксакалдар соттору, коомдук тартипти коргоо кошундары;    жамааттын  материалдык-финансалык байлыктарын  пайдалануу  боюнчаэлдик козомол тобу;     жамаат  туздон-туз оз алдынча башкарууну томондогу  демократиялыкжолдор аркылуу турмушка ашырат;    жергиликтуу айылдык референдумдар;    жамааттын мучолорунун курултайлары;    айылдык жыйындар, чогулуштар жана башка.      Жамааттын  оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  жана  аткаруучу-тескоочу  органдарын уюштуруунун негизги тартиби жана  иш  аракеттери,ошондой   эле   жергиликтуу   айылдык  реферндумдар   жана   жамааттынкурултайларын откоруу эрежелери Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жанаушул Айыл Мыйзамы аркылуу жонго салынат.     Эскертуу:  Жамааттын оз алдынча башкаруусунун окулдук, аткаруучу-тескоочу  жана  башка  органдары Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарыныннегизинде,   оз   аймагында   ардагерлердин,   аялдардын,   жаштардын,оспурумдордун,  коомдук  уюмдарга  жана  коомдук  тузулушторго   комоккорсотушот жана алар менен кызматташат.                                                                                               7. Жамааттын мучолору                                       1.  16  жаш курагына жеткен, Кенештин аймагында туруктуу  жашаган,арыз  менен  кайрылган ушул Айыл Мыйзамын ниети менен кабылдаган  жанаанын   талаптарын  сактаган,  анда  корсотулгон  оз   укуктарын   жанамилдеттерин турмушка ашырган ар бир тургун жергиликтуу жаматтын мучосуболуп эсептелет.    2.   Туруктуу   жашоо  учун  башка  жерден  кочуп  келген   КыргызРеспубликасынын граждандары жеке арыздарынын негизинде Айыл  Кенешининчечими  менен жамааттын мучолугуно кабыл алынат. Жамаатка  мучо  болупкируу  жонундо  гарждандардын  арызы айыл  Окмоту  тарабынан  1  айлыкмооноттон кечиктирилбестен каралууга жатат.    3.  Кенештин  аймагында  туруктуу жашабаган,  бирок  ошол  аймактаозуно  жеке  менчик  катары  тиешелуу  кыймылсыз  мулк  же  ондуруштуккаражаты  бар, жергиликтуу бюджетке дайыма салыктарды жана  жыйымдардытолоп  турган,  ушул  Айыл Мыйзамын кабылдаган  жана  анын  талаптарынаткарууга   милдеттенген   Кыргыз   Республикасынын   граждандары   озжамаатынын мучосу боло алат.                       8. Жамааттын мучолорунун укуктары                                       Жамааттын мучосу рассасына. Улутуна, динине,тилине, жынысына, ата-тегине,   уруусуна,   дуйно-мулктук  жана  башка  абалына   карабастантомондогулорго укуктуу:    айыл    уставынада   же   Кыргыз   Республикасынын   мыйзамдарындачыгылдырылган  укуктар  оз  алдынча  башкаруу  органдары  же   алардынкызматкерлери  тарабынан бузулса, аларды коргоо максатында  аксакалдарсотуна же башка тиешелуу органдарга кайрылууга;    мыйзамдын чегинде ондуруштук, сервистик (тейлоочулук), соода  жанакалкка башка кызмат корсотуу багытындагы ишканаларды уюштурууга;  адалмээнет, ак эмгек менен оз байлыгын артырууга жана аны жалпы жамааттык,ошондой   эле  оз  алдынча  башкаруу  органдары  тарабынан   ишенимдуукорголушуна;    жамааттын мучолугунон оз ыктыяры менен чыгууга;    айрым   тузулгон  кырдаалдарга  байланыштуу  оз  алдынча  башкарууоргандары тарабынан моралдык жана материалдык колдоо алууга;    жалпы  жамааттын  мучолору тарабынан табылган  же  ортолук  мулктуматериалдык,  финансалык  байлыктардын  иштелиши  боюнча  оз   алдынчабашкаруу органдарынан сурап билууго;    Кыргыз    Республикасынын   мыйзамдарына   жана   айыл   Уставындакорсотулгон башка да укуктардан пайдаланууга.    Аталган   укуктардан   жана   ушул  айыл   Уставында   корсотулгонартыкчылыктардан   жана   женилдиктерден   жамааттын   мучолору   ганапайдаланышат. Жамааттын мучолорунун укугун бузууга жол берилбейт.                                                         9. Жамааттын мучолорунун милдеттери                                       Жамааттын   мучолору   оз  алдынча  башкаруунун   алдында   турганмилдеттери ишке ашыруу боюнча томондогулорго милдетту болуп эсептелет:    айыл Уставынын эрежелерин бекем сактоого;    жамааттын   оз  алдынча  башкаруу  органдары  тарабынан  мыйзамдынчегинде  белгиленген  салыктардын  жана  жыйымдардын  бардык  турлорункечиктирбей оз убагында толоого;    жамааттын  турмуш-тиричилик шартын жакшыртууга багыпталган  бардыккоомдук   пайдалуу   жумуштарга  (социалдык  багыттагы   объектилерди,жолдорду, копуролорду, ондогон арыктарды, кочолорду, санитария  боюнчатазалоого,   корктондурууго,   жашылдандууруга    ж.б.   максаттарындауюштурулган  ашарларга)  катышууларга, аларды  ишке  ашыруу  боюнча  –(бекитилген шарттарды, чектерди) нормаларды, озгочо кырдаалдарга  жанабашка  шарттарда  коомдук тартипти, граждандык  коргоонуун  талаптарынсактоо жана башка коомдук кызматтарды милдеттуу турдо аткарууга;    жамааттын,  оз алдынча башкаруу органдарынын мыйзам  чегинде  жанаушул Уставдын негизинде кабыл алган бардык чечимдерин аткаруга;    жамааттын,  ортолук меничигин тузууго жана онуктурууго оз  салымынкошууга, аларды сарамжалдуу пайдаланууга;    оз  уйун, короо-жайын таза кароого жана оз убагында ондоп турууга,корктондурууго  жана жашылдандырууга, улушуно тийген  жерди,  чарбасынмыкты пайдаланууга, жогорку тушум алууга;    мыйзамдуулукту    бузуунун    бардык   корунушторуно,    жамааттынматериалдык  байлактарына жана депутаттыка кайдыгер мамиле кылгандаргакелишпоочулук менен мамиле жасоого;    курчап   турган  табятка  (айлана-чейреге)  зомбулуксуздук  менен,камкордук, сарамжалдуулук менен мамиле жасоого, токой, бак-дарак  жанабашка осумдукторго жана жан-жаныбарларга кыянат мамиле кылгандар мененаёсуз курошууго, тарыхый, маданий жана табигый эстеликтерди сактоого;    жамааттын  мучолорунун мулкун, мулктук жана мулктук эмес укуктарынурматтоого жана алардын эмгектерин баалоого;    турак-жай имараттарын куруу эрежелерин так сактоого;    жамааттын  мучолорунун биргелешкен пайдалануусундагы жерди,  суунужана   башка   жаратылыш   байлыктын  ортолук   менчикте   сарамжалдуупайдаланууга.         Жамаат мучолорунун озгочо милдеттери жана парздары томонкучо:                                        балага камкордук, аны тарбиялоо-ар бир ата-эненин милдети;     ата-энелерине камкордук кылуу – эмгекке жарамдуу жашы  жеткен  арбир баланын милдети;     жаматтын  ар  бир  мучосуно гуммандулук  жана  боорукердик  мененмамиле   жасоо,  жетимдерди  жана  ата-энесинин  багуусунан   ажыраганбалдарды,  ошондой эле багар-корору жок кары-картандарды,  майыптарды,эмгекке  жараксыздарды камкордукка алуу жана багуу жалпы калктын  ыйыкпарзы;     улууга  урмат, кичууго ызат, аялдарга сый корсотуу,  аракечтикке,уурулука,  бантиликке,  сойкулукка, бузулукка,  бекерпоздукка  барбоо,жамааттын башка мучолорунун укуктарын жана эркиндигин ызаттоо, коомдуктартипти  сактоого катышуу жамааттын башка мучолорунун  укутарын  жанаэркиндигин ызаттоо, коомдук тартипти сактоого катышуу жаматтын ар  бирмучосунун милдети;     оз уй-булосундо ынтымактуу, бейпил турмушту камсыз кылуу, кошуна-колондор  менен  тынчтыкта  жашоо,  уй-було  мучолорунун  айрыкча  жашмуундардын    Ата-Мекенин,    оз    айылын    суйууго,    патриотукка,интернационализимге,  альтруизмге, достукка  тарбиялоо  арбир  уй-булобашчысынын милдети;     ар  бир улуттук мыйзамды жана када-салты урматто, улуттар  аралыкынтымактыкты, биримдикти чындоо ар бир улуттун окулунун милдети;     жаназа, той-ай маарекелеринде ысырапкерчиликке, ашыкча чыгымдаргажол койбоо боюнча Курманбек айыл Жамаатынын жобосу: 1.  Жаназа боюнча:1.  Маркумду акыркы сапарга узатууда кара ашына бир согум союлсун.2.  Жаназага озунун участкасынын адамдары катышсын, алыскы жакынтуугандарына гана кат берип чакырылсын.3.  Орозо кундору откон адамдын кара ашына кундузу союш союлбасын,иптарлыкка уруксат берилсин;4.  Жаназа куну тамак пенсия жашындагы кары адамдарга, узактан келгенмеймандарга гана тартылсын;5.  Маркумдун биринчи гана бейшембилиги откорулсун, кыркы откорулуп,оз айылынын адамдары гана чакырылсын, алыскы адамдарга каттаркатылбасын (жакын туугандарынан сырткары).6.  Маркумдун айттыктары откорулсун, жылдыгы откорулбосун;7.  Маркумду жууганга озунун жакын туугандары гана кирилсин, ашыкчасарпай беруу токтотулсун;8.  Жаназага мектеп окуучулары, айылдын жаш келиндери катышпасын;9.  Жыртыш жыртылбасын, маркум откондо сарпай каап, кийгизуу, доороокутуу, олгон апмдын бала-чакасы сакал коюп аза кутуу салттарытоктотулсун;10. Маркумдун кыркы  куну аялдардын себетти болуп кетуусутоктотулсун, ашыкча пакет, пияла, материал таркатууга тыйыуу салынсын;11. Ак кийдидеги ашыкча чыгымдар: костюм-шым, пальто, алтын буюмдардытагуу. ашыкча сарпайларды кийгизуу токтотулсун;12. Жаназа куну, айт, кыркы кундору спирт ичимдиктерин ичууго тыйуусалынсын;13. Маркумдун бейшембилигинде, чакырылгандар оз убагында келипкетсин, жаназа намазы айтыпган саатта откорулсун;14. Маркумдун кыркында окула турган катмы бир кун мурда оз айыпаксакалдарды менен гана откорулсун, туйун берилбесин.                 2.Той-аш откорууну тартипке салуу жонундо                                   1.  Юбилейлик даталар пенсияга чыкканда гана откорулсун.2.  Конок беруу 30-дан ашпасын.3.  ЗАГСка чыгарууда 2-3 машинадан ашпасын.4.  Уйлонуу кечеси айылда откорулсо, тунко саат 12-00-де кечетоктотулсун.5.  Спирт ичимдиктерин ичип тополон кылган адамдарга акт тузулупучасткалык инспекторлорго иши откорулуп берилсин.6.  Той-аш бир айылда 1 жылда 2-ден ашпасын, 2 тойдун аралыгы 1 айболсун.7.  Той ашты откоруудо аны откоруучу айыл башчысынан, айыл окмотунунуруксат суралсын.       Той-ашты катмы окуу масилети куну же согум сойгон куну оз  айылаксакалдарды,  окмотунун аймагында жашаган атулдарга айыл  комитеттеритарабынан  эскертилет. Эгерде озум билемдикке салса айып мыйзамдарынынталаптарына ылайык 5 мин сомдон 10 мин сомго  чейин штраф салынсын.       Мекеме-уюн,  ишканалардагы  юбилейлик  даталарды   откоруу   50жылдыгына  чейин тыюу салынсын;       Кыз  беруу,  келин  алууда калын-акы жана калын,  берууго  тыюусалынат;       Ар  бир  кожолук  оз  менчигиндеги малдарды, ит-мышыктарды  жыличинде бир жолу ветеринардык кароодон откорот;       Коомдук жайларда мае абалында журууго тыюу салынат;       Ичкиликке  ото  берилген атуулдар коомдук жаза  чаралар  таасиркылбаса, озу жашаган айылдын тургундарынын жыйынын, аксакалдар сотунунчечими  менен ичкиликтен жабырлангардады дарылоо мекемелерине  жонотуужонундо сунуш кылынат;       Зоордуктап кыз ала качууга тыюу салынат;       Айылдагы ар бир атуул Кыргыз элинин кайрымдулук салттарын улап,бей-бечараларга, жардамга муктаждарга жардам корсотуу максатында  айылокмотунун  алдында  фонд  ачылсын,  тушкон  каражат  комиссия  аркылууболуштуруп турулсун;       Уруксатсыз   анчылык   кылуу,   балык   уулоого,   жаратылыштынжаныбарларын, осумдукторун булгунго тушурууго жол коюлбасын;       Айыл  окмотунун  аймагындагы  токойлордун  сакталышы  жана  аныкобойтуп остуруу ар бир атуулдун милдети;       Ар  бир  айыл  да  бада  же кезуу уюштурулуп,  бош  жургон  малболбоого тийиш.Эгин жана чоп чабынды аянттарга тушкон мал учун ээси жебадачы мызам чегинде жаназа тартат;       Уруксаты жок алкоголдук ичимдиктерди сатуу одоно кылмыш  катарыбелгиленсин;       Орозо,   Курбан  айт,  Ноорузду  ичимдиксиз  белгилоо  мусулмандининдеги ар бир адамдын ыйык милдети деп эсептелет;       Жамааттын  мучолору  оздоруно  тиешелуу  жерлери  боюнча,  айылокмотуно жылына бир жолу отчет берип туруу жаты милдеттендирилсин.                   10. Жамааттын озун-озу башкаруудагы функциялары              Жамаатагы   оз   алдынча  башкаруунун  кароосунда   жергиликтуумаанидеги   жана   айрым  мамлекеттик  ыйгарумдуу   маселелер   болушумумкун.Жамааттагы  оз алдынча башкаруу негизинен  томонку  маселелердикарайт:       Уставды кабыл алуу жана озгортуу, анын аткарылышын козомолдоо;       Коммуналдык менчикке ээлик кылуу, пайдалануу жана тескоо;       Жергиликтуу финансы маселелери;       Аймактын социалдык-экономикалык онугушу;       Жамааттын аймагында курулуштарды пландоо жана жонго салуу;       энергия менен, ичууго жарактуу суу менен камсыздоо;       Жергиликтуу ишканаларды отун менен камсыздоо;       Жолдордуу  куруу жана пайдалануу;       Таштандыларды жок кылуу жана аны кайра иштетуу;       Калкты коммуникация менен тейлоо;       Маданий   мекемелерди  колдоо,  маданий,  тарыхый  эстеликтердикоргоо;       Маалымат кызматын тузуу жана онуктуруу;       Массалык маалымат каражаттарынын ишине шарт тузуу;       Оюн-зоок иш-чараларын откорууго шарт тузуу;       Калкты иш менен камсыз кылуу;       Ортко   каршы  иш-чараларды  тузуу,  муниципалдык  орт   очуруукызматын тузуу;       Жамааттын    жер    жана   табигый   байлыктарды    сарамжалдуупайдалануусу;       Турак-жай  коммуналдык  чарба жана корктондуруу  иштери,  соодажана турмуш-тиричилик жактан тейлоону уюштуруу;       Жергиликтуу калктын саламаттыгын сактоого комок корсотуу;       Мектепке чейинки мекемелерде, мектепте жана кесиптик окуу жайдабилим берууну оркундотуу;       Калктын  озгочо асыл-нарктуу табигый, маданий, рухий  салттарынсактоо жана онуктуруу;       Жамаатын мучолорун демократиялык асылнарктарда тарбиялоо, дуйнотаану жагынан ан-сезимин, маданиятын которуу;       Жеке ишмердуулук, чакан бизнес менен иштоого шарт тузуу;       Калкка  даректуу  социалдык колдоону жана жардамга  муктаж  уй-булорду, атуулдарды социалдык жактан коргоону уюштуруу;       Кыргыз  Республикасынын  мйзамдарына жана  ушул  айыл  Уставынакаршы келбеген башка да маселелерди чечуу.                   11. Жамааттын финансалык-экономикалык негиздери                                          Жамааттын  экономикалык  негиздери жамааттын  аймагында  турганжаратылыш  ресурстары (жер, анын байлыктры, суулар, токойлор,  осумдукжана   жаныбарлар  дуйносу),  коммуналдык  менчиктин  курамына  киргенкыймылдуу  жана  кыймылсыз  мулк, жергиликтуу  бюджеттин  каражаттары,малекеттин  жергиликтуу керектоолорду канаттандыруу учун  жамаатка  жежамааттагы бирикмелерге берген мамлекеттик менчик тузот.       Аларды башкаруу мызамдардын  негизинде жургузулот.       Мыйзамга  ылайык  жамааттын  жана  анын  бирикмелеринин  менчикукугунда  турган  мулк оз алдынча башкаруунун (жамааттын)  коммуналдыкменчиги болуп саналат.       Оз  алдынча  башкарууну камсыз кылуу учун зарыл  болгон  бардыкмулк  коммуналдык  ишканаларга, мекемелерге чарба  жургузуу  укугу  жеоперативдуу башкаруу укугу менен бекитилип берилиши мумкун.       Коммуналдык   менчикте  турган  мулк  граждандык   мыйзамдардыннегизинде  коммунаодык  ишканаларга жана  мекемелерге  чарба  жургузууукугу же оперативдуу башкаруу укугу менен бекитилип берилиши мумкун.       Коммуналдык менчиктин курамына томонкулор кирет:       Оз алдынча башкаруу органдарынын мулку;       Башка   менчик   формасына  откон  жерлерден  башка   жамааттынаймагындагы жерлер;       Ишканалар,  мекемелер, уюмдар, турак-жай  эмес  имараттар  жанасоциалдык-маданий объкеттер, ошондой эле аракеттеги мыйзамдар  аркылуубашарууга жана пайдаланууга алынган башка менчиктер;       Жамаатка  откорулуп берилген жайыттар, ошондой эле  жергиликтуумаанидеги токой, суу жол чарба объектилеринин чарбалык ишмердуулугунонтушкон  кирешелер;       Жергиликтуу  бюджетке  тушкон  салыктар,  жыйымдар  жана  башкакаражаттар;       Кредит ресурстары, дотациялар, субвенциялар жана инвестициялар;       Жаратылыш байлыктарын пайдалангандардан алынуучу акылар;       Ар турдуу кызмат корсотуулордон тушкон акылар;       Тышкы    экономикалык   ишкердуулуктон,   гранттардан    тушкончегеруулордун эсебинен жыйналган финансалык ресурстар.       Коммуналдык менчик томонку жолдор менен тузулот:       мамлекеттик  менчик  объектилерин  коммуналдык  менчикке  берууаркылуу;       жергиликтуу  каражаттардын  эсебинен  тузуу  жана  сатып   алууаркылуу;       мыйзамда  тыюу  салынбаган башка да жолдор менен менчикти  алууаркылуу.       жамааттын финансалык-экономикалык негиздерин тузгон байлыктардыайыл  Окмоту  тарабынан  пайдалануу  жана  сарптоо  тартиби,  бюджеттиаткаруу айылдык Кенеш тарабынан аныкталат.       жамааттын материалдык финансалык байлыктарынан сарамжалдуу жанатуура  пайдаланышынын  коомдук козомолдоо  айылдык  Кенештин  финансы,бюджет  боюнча  тармактык  комиссиясы  жана  айылдык  Кенеш  тарабынантузулуучу 9 адамдан турган элдик козомолдоо тобу тарабынан жургузулот.       элдик  козомол тобуна талапкерлер айылдык жыйындар жана коомдукуюмдар   тарабынан   сунуш   кылынат.  Бул   топтун    текшеруулорунунжыйынтыктары айылдык Кенештин аксакалдар сотунун же озгочо учурларындатиешелуу мамлекеттик органдарынын кароосуна берилет.                12. Жамааттын оз алдынча башкаруу органдары тарабынан                     колдонулуучу сыйлык чаралары                                       1.Ушул  Уставдын  талаптарын  улгулуу  аткарган  коомдук  пайдалууэмгекке  активдуу  катышкан,  кайрымдуулук акцияларына,  домоорчулуккотакай  комоктошкон,  жамааташтыкка ото  пайдалуу  ар  кандай  кызматынкорсоткон,  озунун жана бутундой уй-булосунун журуш-турушу  боюнча  энжогорку  улгу  корсоткон  жамааттын мучолоруно,  оз  алдынча  башкарууоргандарынын  кызматкерлерине  жана  башка  атуулдарга  моралдык  жанаматериалдык жактан сыйлык катары томондогулор колдонулушу мумкун.        Кыргыз   Республикасынын  мамлекеттик  сыйлыктарына   жана   ардакнаамдарына корсотуу        2.   Жамааттын  мучолорун  сыйлыкка  корсотуу  томондогу  тартипте       жургузулот:    А)   жамааттын  мучолорун  сыйлыкка  корсотуу  демилгеси  айылдын,кварталдын  (мааленин)  жашоочуларынын  жалпы  жыйындарына,   коомдук,уюмдарга,   айыл  башчыларына,  айыл  окмотунун  мучолоруно,   айылдыкКенештин  депутаттарына таандык. Жамааттын мучолорун сыйлыкка корсотуутуралуу сунуштар айылдык Кенешке протокол же кайрылуу  иретинде  жазуутурундо тапшырылат.    Б)  алкыш  жарыялоо, баалу белек, башка материалдык  жана  акчалайсыйлык  менен  сыйлоо мактоо баракчаларын тапшыруу, «Улгулуу-уй-було»,Улгулуу  кочо», «Улгулуу айыл» деген наам ыйгаруу тууралуу чечим  айылокмоту тарабынан жазуу турундо кайрылуулар  боюнча кабыл алынат.    В)  жамааттын  Ардак тактасына жана Ардак китебине жазуу  «Айылдынардактуу   атуулу»   деген   наам    ыйгаруу,   ошондой   эле   КыргызРеспубликасынын   мамлекеттик  сыйлыктарына  жана   ардак   наамдарынакорсотуу жонундогу чечимдер айыл окмотунун сунушу ьоюнча айылдык Кенештарабынан кабыл алынат.    Г)   жамааттын  мучолорун  сыйлоо боюнча  маселелр  айылдык  Кенештарабынан  кабыл  алынган  атайын жободо  корсотулгон  шарттарды  жанамеханизмдерди эске алып  жургузулот.          13. Жамааттын мучолорунун оз алдынча башкаруу органдарынын                   курамына  корулуучу жаза чаралары                                       1.  Айыл жамааттынын мучосу Уставдын эрежелерин сактабандыгы  учунаксакалдар  сотунун  чечиминин негизинде  айылдык  Кенештин  жыйынындакаралып,   жамааттын   мучолугунон  чыгарылат.   Жамааттын   мучосунунчыгарылган   атуул   жамааттын   мучолоруно   ыйгарылган   укуктардан,камкодуктардан  ажыратылат.  Эгерде  ошол  жамааттын  мучосу   коомдуктартипти  бузуп,  ар  дайым  ичкилик ичип алып  жамааттын  мучолорунунукуктарына  шек  келтирсе,  туура  эмес  журум-туруму  менен   тынчтыкбербесе,  коомдук  жаза чаралар таасир бербесе,  анда  мыйзам  чегиндебашка  турак-жай  бербей  чыгарып  жиберуу  жагын  чечип  берууну  соторгандарына айыл окмоту сунуш киргизууго укутуу.    2.Айыл  Уставынын  эрежелеринин  сактабаган  жамааттын  мучолорунотомондогу жаза чарапарды колдонулат:    оозеки же жазуу турундогу эскертуу;    жашаган  жерлерде откорулгон чогулуштарда жана айылдык  жыйындардакоомдук таасир корсотуу, уяткаруу;    оз  алдынча башкаруу органдары тарабынан блгиленген тартипте Ардакнаамдардан ажыратуу;    белгиленген тартипте айып жазаларын колдонуу;    жамааттын мучолугунон чыгарып салуу;    агын  сууларды  булгагандарга жана мурабга баш ийбеген  инсандаргамыйзам чегинде жазана толотуу;    эгинге жана чеп жайытка зыян келтиргендерге;    айыл  окмотунун же айыл башчыларынын уруксаты берилбеген  жерлердиоз  алдынча  айдап жер кыртышын бузгандарга мызамдын негизинде  жазанасалынат.    3.Жогорудагы    корсотулгон   жоопкерчилик   чаралары    жамааттынмучолорунун,   айыл   башчыларынын,  оз  алдынча  башкаруу   органынынкызматкерлеринин   сунуштары  боюнча  айылдык  Кенеш,   айыл   окмоту,аксакалдар соту тарабынан колдонулат.    4.Айыл  Уставынын эрежелеринин одоно турдо бузган  же  милдеттеринаткара  албаган жамааттын оз алдынча башкаруу органдарынын курамдарынатомондогудой жаза чаралары колдонулат.    А)  айыл  окмотунун башчысы  тарабынан окмоттун  мучолоруно,  айылбашчыларына жана жооптуу кызматкерлерине:    жазуу турундогу эскертуу;    томонку кызматка которуу;    айыл окмотунун мучолугунон чыгарып салуу;    айыл башчысына эскертуу беруу.    Б) Айылдык Кенештин депутаттарынын учтон экисинин чечими менен:    Айыл  окмотунун башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына  же  анынайрым мучолоруно ишеним корсотпоо;    Аксакалдар  сотунун жалпы курмына же анын айрым мучолоруно  ишенимкорсотпоо;    Элдик  козомолдоо тобунун жалпы курамына же анын айрым  мучолоруноишеним корсотпоо.    5.  Айыл  башчысына, айыл окмотунун жалпы курмына ишеним корсотпоожонундо  чечимдер райондук Кенештин торагасы жана райондук мамлекеттикадминистрациясынын  башчысы тарабынан жеринде  биргелешип  текшерилип,тууралыгы аныкталгандан кийин гана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынаылайык толугу менен чечилет.    6.   Айыл   окмотуно,  анын  айрым  мучолоруно  ишеним   корсотпоожонундогу  чечимдер  жамааттын мучолору тарабынан айылдык  жыйындарда,курултайларда кабыл алынып, чечим айылдык Кенешке тапшырылат.  АйылдыкКенеш   тарабынан  кабыл  алынган  Жобонун  негизинде   томондогулорготиешелуу олчомдо административдик комиссия тарабынан жазана салынат:    маркумдун  кыркын,  жылдыгын откорбоо талабын бузгандарга  жобонуннегизинде  белгиленген, айылдык Кенеш тарабынан кабыл  алынган  жазанасалынат;    себилген  эгинди,  мал жайытты тебелеткендерге  жобонун  негизиндебелгиленген жазана салынат;    себепсиз баласын же кызын мектепке жонотпогон ата-энелерге;    уруксатсыз турак-жай салгандарга жана эгин эккендерге;    суу  тутукторундогу сууларды туура пайдаланбаган,  суу  тутукторунсындырган жарандарга.                         14.Жамааттын озгочо укуктары                                           1.   Жамаатташтыкта   ото   маанилуу   болгон   айрым   социалдык-экономикалык,  чарбалык  жана  маданий маселелерди  башка  оз  алдынчабашкаруу   жамааттары   менен  биргелешип  чечуу   максатында   КыргызРеспубликасынын  мыйзам  актыларынын чегинде белгиленген  тартипте  аркандай  денгээлде  тузулгон  жергиликтуу оз  алдынча  башкаруу  боюнчабирикмелерге жана ассоциацияларга мучо болуп кирууго укуктуу.    2.  Кыргыз Республикасынын мыйзамдары белгиленген тартипте  жамаатчет  олколук жана эл аралык оз алдынча башкаруу жамааттары менен алакатузууго акылуу.    3.Жамааттын     жана     анын    органдарынын    ишмердуулугундогумаалымдулукту,  ачыктыкты  камсыз  кылуу  максатында   жамаат   озунунжергиликтуу  бюджетинин  мумкунчулугуно карап айылдык  гезитти  мыйзамчегинде тузууго жана пайдаланууга укуктуу.             15. Айыл Мыйзамын (Уставын) кабыл алуу жана озгортуу тартиби                                       1.Жамааттын  Айыл  Мыйзамынын долбоорун  айылдык  Кенештин  чечимименен  тузулгон  атайын комиссия Кыргыз Республикасынын  Президентининбекиткен улгусунун негизинде иштеп чыгат.    Комиссия  тарабынан  даярдалган айыл  Уставынын  долбоору  айылдыкКенештин   сессиясында  бекитилип  жамааттын  мучолорунун   талкуусунакоюулат.     Айылдык жыйындарда, эмгек жамааттарындагы талкуулардан улам  жанажеке  атуулдар  менен  коомдук уюмдардан тушкон сунуштардын  негизиндекомиссия  айыл  Уставынын долбооруна тиешелуу  кошумчаларды  киргизип,айылдык Кенештин сессиясына коет.      Айылдык   Кенештин  сессиясында  бекитилген  долбоор  юридикалыкэкспертизадан   откоруу  учун  облустук  мамлекеттик   администрациягаберилет.  Юридикалык экспертизадан откорулгондон кийин айыл  Уставынындолбоору жамааттын жалпы мучолорунун курултайына коюулат.     2.  Айыл курултайында кабыл алынган Айыл Мыйзамы облустук юстициябашкармасында   каттоодон  откорулот  жана  областтык  гезитте,   айылокмотунун  атайын чыгарылган бюллетенинде жетиштуу нускада жарыяланып,элге таркатылат.     3.  Айыл  Мыйзамы  жарыяланган кундон баштап  кучуно  кмрет  жанаайыодык  Кенештин аймагындагы жамааттынбардык мучолору жана оз алдынчабашкаруу органдары тарабынан кыйшаюусуз аткарылууга жатат.     4.  Жамааттын  Айыл  Мыйзамын  аткарылышына  козомлдукту  айылдыкКенештин депутаттары, айыо окмоту, аксакалдар Соттору жана жергиликтккжамааттын мучолорунун оздору жузого ашырат.     5.  Айыл Уставына тузотуулорду, алымча-кошумчаларды киргизуу ушулайыл Уставын кабыл алган тартипте жургузулот.                           16. Жыйынтык тилек                                                                          «Ырыс  алды  ынтымак» деп ушул озубуз кабыл алган Айыл  Мыйзамынынбир   добуштан   колдоп   ыйманыбызды   калыбына   келтурууго   талбайаракеттенели,  жалкоолукту жана бироого жук артканды таштап,  мамлекетберген  укуктан  толук пайдаланып, оз тагдырыбызды оз колубузга  алалыдеп   озубузго  тиешелуу  иштерди  жана  милдеттерди  билгичтик   жанажоопкерчилик менен ишке ашыралы!