Бишкек шаары, Окмот Уйу  2004-жылдын 21-августу № 164                      КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ                       Жамааттык келишимдер жонундо (КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)      2004-жылдын 30-июнунда              Кыргыз Республикасынын Жогорку                                      Кенешинин Мыйзам чыгаруу жыйыны                                      тарабынан кабыл алынган      1-статья. Ушул Мыйзамдын милдеттери жана колдонуу чойросу    Ушул  Мыйзам  кыматкерлер менен иш беруучулордун  социалдык-эмгектикмамилелерин   келишимдик  жонго  салууда  жана  социалдык-экономикалыккызыкчылыктарын  макулдашууда  жаматтык  келишимдерге  комок  корсотуумаксаттарында   суйлошуулорду,  иштеп  чыгууларды,   тузуулорду   жанааткарууларды жургузуудо, ошондой эле иш беруучунун кесиптик  бирликтержана   башка   окулчулуктуу  органдардын  кызматкерлери  менен   озарамамилелердин укуктук негиздерин белгилейт.    2-статья. Жамааттык келишимдерди тузуунун негизги принциптери    Жамааттык келишимдерди тузуунун негизги принциптери болуп томонкулорсаналат:  - Кыргыз Республикасынын мыйзам ченемдерин сактоо;  - тараптардын окулдорунун укуктары;  - тараптардын тен укуктуулугу;  -  жамааттык келишимдердин мазмунун тузгон маселелерди эркин  тандоожана талкуулоо;  -  милдеттенмелерди кабыл алуунун ыктыярдуулугу жана камсыз кылуунунреалдуулугу;  -   жаматтык   келишим   боюнча   кабыл  алынган   милдеттенмелердинаткарылышынын милдеттуулугу;  -  кабыл  алынган  милдеттенмелерди аткарбагандык учун  тараптардын,алардын окулдорунун, кызмат же башка адамдардын жоопкерчилиги.    3-статья. Негизги тушунуктор    Жамааттык келишим - кызматкер менен иш беруучунун ортосунда тузулгонэмгектик  жана социалдык-экономикалык мамилелерди жонго  салуучу  жанаанда  иштеген  кызматкерлер, ошондой эле  иш  беруучу  менен  кесиптикбирликтердин  жана башка окулчулуктуу органдардын кызматкерлери  менентузулгон локалдык ченемдик акт.  Кызматкерлердин өкүлчүлүктүү органдары  -  кесиптик  бирликтердин жана алардын бирикмелеринин  органдары, алардын уставына ылайык  окулчулукыйгарым укуктарын,  ошондой  эле  Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарына  ылайыктузулгон  жана  башка кызматкерлеринин ыйгарым укуктуу  адамдары  жанауюмдары.  Кесиптик  бирликтердин мучосу болуп саналбаган  кызматкерлеркесиптик   бирликтин  органында келишимдик негизинде  ыйгарым  укуктууболуп,   жамааттык суйлошуулордун   журушундо,  жамааттык  келишимдерди,макулдашууларды тузуудо,  озгортуудо,  толуктоодо алардын  кызыкчылыгынкоздойт  жана алардын аткарылышына козомолдук кылат.  Иш  беруучулордун окулдору - уюмдардын уставына жана  башка  укуктукактыларына  ылайык  иш  беруучулордун бирикмелеринин  ыйгарым  укуктууорганы, ошондой эле иш беруучу органдардын ыйгарым укуктуу адамдары жеуюмдардын жетекчилери.(КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)    4-статья. Жамааттык келишимди тузуу, кайра кароо жана аткаруу               боюнча ишке тоскоолдук кылууга жол бербоо    Жамааттык  келишимди  тузуу,  кайра  кароо  жана  аткаруу   учурундамамлекеттик¬  коомдук  жана  башка органдар тарабынан  кызматкерлердинжана   алардын   окулдорунун  мыйзамдуу  укуктарын   чектоочу   кандайкийлигишуулорго болбосун тыюу салынат.    5-статья. Суйлошуулорду жургузуу укугу    Кандай  тараптар болбосун жамааттык келишимдерди иштеп чыгуу, тузуу,озгортуу  жана  толуктоо  боюнча жамааттык суйлошуулордун  демилгечисиболуп чыгууга укуктуу.  Суйлошуулорду  баштоо жонундо башка тараптан жазуу жузундо  кабарлооалган  тарап,  суйлошуулорду  жети кундук  мооноттун  ичинде  баштоогомилдеттуу.  Кызматкерлердин   атынан  суйлошуулорду  жургузуу   жана   жамааттыккелишимге кол коюу укугу, алардын тиешелуу органдары аркылуу  кесиптикбирликтерге,  башка ыйгарым укуктуу кызматкерлерге  жана  кесиптик бирликтер болбогон учурда кызматкерлердин өкүлчүлүктүү органдарына өкүлчүлүктүү органдарга берилет.  Иш   беруучулордун  атынан  жамааттык суйлошуулорду  жургузуу  жанажамаатык  келишимдерге  кол коюу укугу, ушул  Мыйзамдын  3-статьясындакорсотулгон иш беруучулордун окулдоруно берилет.  Иш  беруучулор,  аткаруу бийлик жана жергиликтуу озалдынча  башкарууоргандары  кесиптик  бирликтердин, башка ыйгарым укуктуу  кызматкерлержана кесиптик бирликтер болбогон учурда кызматкерлердин өкүлчүлүктүү органдарынын окулчулуктуу  органдардын кароосуна сунуш  кылынган  эмгекжана социалдык-экономикалык   маселелер  боюнча  суйлошуулорду   жургузуугомилдеттуу.(КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)    6-статъя. Суйлошуулорду жургузуу тартиби    Тараптар  жамааттык суйлошуулорду жургузуу жана жамааттык келишимдиндолбоорун  даярдоо  учун тендештик негизде ыйгарым укуктуу  комиссияны(органды) тузот.  Комиссиянын (органдын) курамы, суйлошуу жургузуу мооноттору, откорууорду жана кун тартиби тараптардын чечими менен аныкталат.  Суйлошуулордун катышуучуларына жамааттык келишимдин мазмунун  тузгонмаселелерди тандоодо жана талкуулоодо толук эркиндик берилет.  Аткаруу бийлик органдары, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары, иш берүүчүлөр жана алардын бирикмелери кесиптик бирликтерге, кызматкерлердинбашка өкүлчүлүктүү органдарына жамааттык сүйлөшүүлөр үчүн зарыл маалыматтардыберүүгө милдеттүү.  Суйлошууго  катышкандар  мамлекеттик  же  коммерциялык   сыр   болупсаналган маалыматты ачыкка чыгарууга укугу жок.  Жамааттык келишимдин айрым жоболору боюнча тараптардын ортосунда жамааттыксүйлөшүүлөр башталган күндөн тартып эки айдын ичинде макулдашууга жетише албаган учурда, тараптар бир эле убакта пикир келишпестиктердин протоколунтүзүү менен макулдашылган шарттарда жамааттык келишимге кол коюуга тийиш.(КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)    7-статья. Пикир келишпестиктерди чечуу    Суйлошуулордун  журушундо  пикир келишпестиктер  болгондо,  тараптароздорунун  курамынан  тараптардын  окулдорунун  ичинен  бирдей   сандамакулдашуу  (келиштируу)  комиссиясын тузот.  Макулдашуу  (келиштируу)комиссиясы  жети  кундук  моонотто пикир келишпестиктердин  протоколункарап  чыгып  жана  талаш-тартыштын  манызы  боюнча  чечим  (сунуштоо)чыгарат.  Чыгарылган   чечимге   (сунуштоого)  карата  тараптар   макулдашуугажетишилбегенде  кесиптик  бирликтер, кызматкерлердин башка өкүлчүлүктүүоргандары  оз талаптарын  коргоо учун Кыргыз Республикасынын мыйзамдарындакаралган чогулуштарды, митингдерди пайдаланууга укугу бар.(КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)    8-статья. Суйлошуулор учурундагы компенсациялар жана кепилдиктер    Суйлошуулорго тараптардын окулдору катары катышкан адамдар,  ошондойэле  суйлошуу  учурунда  комиссиянын  ишине  катышуу  учун  чакырылганэксперттер  жана адистер суйлошуу журуп жатканда орточо  эмгек  акысынсактоо  менен  тараптар  аныктаган, бирок уч  айдан  ашпаган  моонотконегизги ишинен бошотулат.  Суйлошуулорго   катышууга  байланышкан  бардык  чыгымдар,   тараптараныктаган тартипте компенсацияланат. Эксперттердин, адистердин акыларычакырган тараптын эсебинен толонот.  Жамааттык  суйлошуулорго катышкан тараптардын окулдору,  суйлошуулоржуруп жаткан мезгилде, укукка каршы иш жасагандыгы учун эмгек келишимибузулган  учурлардан тышкары, тартиптик жазага тартылбайт, башка  ишкекоторулбайт,   аларды  окул  кылган  органдын  алдынала   макулдугусузадминистрациянын демилгеси менен жумуш ордунан которулбайт же жумуштанбошотулбайт.    9-статья. Жамааттык келишим тузуунун зарылдыгы жонундо чечим кабыл                              алуу укугу    Жамааттык  келишим  тузуунун  зарылдыгы  жонундо  чечим  кабыл  алууукугуна  иш беруучу жана кесиптик бирликтер же кызматкерлердин ыйгарым укуктуу өкүлчүлүктүү органы  ээ.  Жамааттык келишим түзүү жөнүндө жамааттык сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдөн баш тартууга эч бир тараптын укугу жок.(КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)    10-статья. Жамааттык келишимдин тараптары  Жамааттык келишимдин тараптары болуп төмөнкүлөр саналат:  - кесиптик бирлик комитетинин атынан кызматкерлердин кесиптик бирлигиже кесиптик бирликтер болбогондо кызматкерлердин башка өкүлчүлүктүү органы;  - уюмдун жетекчиси катары иш берүүчү же алар тарабынан ыйгарым укук берилген адамдар.  Уюмда бир нече кесиптик бирликтер, башка өкүлчүлүктүү органдар бар болсо, жамааттык келишимдин тараптары төмөнкүлөр болушу мүмкүн:  - уюмдун кызматкерлеринин кеминде 20 пайызынын атынан жана алардын кызыкчылыктарында иш алып барган ыйгарым укуктуу кесиптик бирлик;  - кызматкерлердин жалпы чогулушунда же конференциясында шайланган, кесиптик бирликтер болбогондо уюмдун кызматкерлеринин кеминде 20 пайызынын атынан жана алардын кызыкчылыктарында иш алып барган кызматкерлердин башка өкүлчүлүктүү органы;  - уюмдун кызматкерлеринин кеминде 20 пайызын бириктирүүчү уюмдун бирнече кесиптик бирликтеринин жана кызматкерлеринин башка өкүлчүлүктүүоргандары тарабынан келишим боюнча түзүлгөн биргелешкен орган.(КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)    11-статья. Жамааттык келишимдерди иштеп чыгуу, тузуу, озгортуу                 жана толуктоо тартиби жана мооноттору    Мурдагы  жамааттык келишимдин колдонулуу мооноту  буторуно  торт  айкалганда, же ушул документтер менен аныкталган мооноттордо тараптардынкимиси  болбосун  башка тарапка жањы жамааттык  келишим  тузуу  боюнчасуйлошуулорду  баштоо  жонундо  жазуу  жузундогу  кабарлама  жиберуугоукуктуу.  Жамааттык   келишимдин  долбоору  уюмдун  болумдорундо  кызматкерлертарабынан  милдеттуу турдо талкуланууга тийиш жана келип  тушкон  сын-пикирлерди,  сунуштарды,  толуктоолорду  эсепке  алуу  менен   жеткиреиштелип  чыгат. Жеткире иштелип чыккан долбоор эмгек жамаатынын  жалпычогулушу   (конференциясы)  жана  иш  беруучу  тарабынан   жактырылат,кызматкерлердин  ыйгарым укуктуу органынын жетекчиси жана  иш  беруучутарабынан кол коюлат. Жамааттык келишимдин тексти кол коюлгандан кийинон кундун ичинде кызматкерлерге билдирилет.  Жамааттык  келишимдин  долбоору  эмгек  жамаатынын  жалпы   чогулушу(конференциясы)  жана иш беруучу тарабынан (толук  же  жарым-жартылай)жактырылбаган  учурда,  иш  беруучу  (анын  окулдору)  жана   кесиптикбирликтердин комитети же кызматкерлердин башка окулчулуктуу органы экитарап учун алгылыктуу чечимге келуу учун жамааттык суйлошуулорду кайрабашташат. Мындай суйлошуулордун мооноту он кундон ашпоого тийиш.  Жамааттык  келишимдин  жеткире  эмгек жамаатынын  жалпы  чогулушунунберуучунун талкуусуна коюлат, алар алгылыктуу долбоорун кабыл алышат.    12-статья. Жамааттык келишимдин мазмуну    Жамааттык  келишимдин  мазмунун жаамааттык келишимдер жөнүндө КыргызРеспубликасынын  мыйзамдарына ылайык  тараптар  аныкташат. Жамааттык келишимдерде  томонку  ченемдик жоболор милдеттуу турдо бекемделууго тийиш:  -  эмгекти  уюштурууну  жакшыртуу  жана  ондуруштун  натыйжалуулугунжогорулатуу;  - эмгек акыны ченемдештируу, формасы жана тутуму, тарифтик ченемдерижана   айлык   олчомдору,  аларга  карата  кошумча  толоолордун   жанаустоктордун олчомдору;  -  эмгек  акыны  индексациялоо, жолокпулдарды жана  компенсациялардытолоп беруу;  -  эмгек  акысы кечиктирилген учурда кызматкерлерге компенсациялардытолоп   беруулордун   тартиби  жана  олчому эмгек акыны төлөөнү камсыз кылуу жөнүндө Кыргыз   Республикасынын мыйзамдарында белгиленгендегидентомон болбоого тийиш;  -  эмгек  жонундогу  жамааттык келишимдердин, макулдашуулардын  жанаКыргыз  Республикасынын  мыйзамынын  шарттарын  бузуунун  натыйжасындакызматкерге   чыгаша   келтирилген   учурда   кызматкердин   пайдасынакомпенсациялык толоп беруунун тартиби жана олчому;  -  "Мамлекеттик  пенсиялык социалдык камсыздандыруу жонундо"  КыргызРеспубликасынын Мыйзамына ылайык иш беруучу тарабынан карылыгы  боюнчаженилдетилген пенсияларды моонотунон мурда толоп беруунун тартиби;  - жумуш убактысынын узактыгы, эмгектик оргуу беруунун убактысы;  -  сергек  жана коопсуз эмгек шарттарын тузуу, ден соолукту коргоонужакшыртуу,    айлана-чойрону   коргоо   кызматкерлерине    медициналыккамсыздандыруулардын кепилдиктери;  - ички эмгек тартибин жана эмгек ыраатын жонго салуу;  - иш менен камсыз кылуу, кызматкерлерди даярдоо жана квалификациясынжогорулатуу, бошогон иш ордуна кызматкерлерди орноштуруу;  -  ишти  окуу  менен айкалыштырган кызматкерлерге  кепилдиктер  жанажењилдиктер;  -   кызматкерлердин   турак-жайын  жана  жашоо-тиричилик   шарттарынжакшыртуу,   уюмду  жана  ведомстволук  турак  жайды  менчиктештируудокызматкерлердин кызыкчылыгын сактоо;  -  кызматкерлердин  ден  соолукту  чыњдоосу,  санаторийлик-курорттукдарылануусу жана эс алуусу;  -  иштен  массалык  бошотууларга, эмгектик  чыр-чатактарга  жана  ишташтоолорго жол бербоо;  -  уюмга  келтирилген зыян учун кызматкерлер менен иш  беруучулордунжоопкерчиликтери;  -    жамааттык    келишимдерди   аткарбагандык   учун    тараптардынжоопкерчиликтери;  - тараптар аныктаган башка маселелер.  Эгерде  колдонулуп жаткан мыйзам актыларында милдеттуу турдо бекитипберуу   жонундо  туздон-туз  буйрутма  камтылса,  жамааттык  келишимгеченемдик жобо киргизилет.  Жамааттык келишимде уюмдун экономикалык мумкунчулукторун эсепке алууменен  мыйзамдар  менен жамааттык келишимдер жөнүндө  макулдашууларда белгиленген  ченемдерге  жана жоболорго  салыштырмалуу  башка  социалдык-эмгектик  женилдиктер  жана кепилдиктер  (кошумча  оргуулор, пенсияга устоктор,  моонотунон  мурда пенсияга  чыгуу,  кызматкерлердинакысыз же жарым-жартылай  акы  толоо менен  тамактануусу дем алыш жана майрам күндөрүндөгү иши үчүн акы төлөө, башка жењилдиктер жана компенсациялар)камтылышы мумкун.(КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)    13-статья. Жамааттык келишимдин иш-аракети    Жамааттык келишим бир жылдан уч жылга чейинки моонотко тузулот  жанатараптар кол койгон болбосо жамааттык келишим менен белгиленген кундонтартып кучуно кирет.  Тараптар жамааттык келишимдин иш-аракетин уч жылдан ашпаган мооноткоузартууга укугу бар.  Эгерде  анда  башкасы  каралбаса,  жамааттык  келишимдин  иш-аракетиуюмдун (тузумдук болумдун) бардык кызматкерлерине жайылтылат.  Жамааттык келишим уюмдун курамы, тузумо, башкаруу органынын  аталышыозгоргон  учурда,  уюмдун жетекчиси менен эмгек  келишими  (контракты)бузулганда оз кучун сактап калат.  Кайра  уюштурууда (биригуу, кошулуу, болунуу, болуу, озгортуп тузуу)жамааттык келишим кайра уюштуруу журуп жаткан мезгилге оз кучун сактапкалат, андан кийин тараптардын биринин демилгеси боюнча кайра каралышымумкун.  Уюмдун мулк ээси алмашканда жамааттык келишимдин кучу уч айга  чейинсакталат.  Ошол  мезгилде  тараптар жаны жамааттык  келишим  тузуу  жемурдагы   келишимди  сактап  калуу,  озгортуу  жана  толуктоо  жонундосуйлошуулорду баштоого укуктуу.  Уюм юридикалык жактарды катоо жөнүндө  Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында белгиленген тартипте  жана шарттарда жоюлганда жамааттыккелишим жоюу журуп жаткан бардык  учурда кучундо калат.  Уюмдун менчик формасы алмашкан учурда, жамааттык келишим менчик формасыалмашкан күндөн тартып үч айдын ичинде колдонуу күчүн сактап турат. (КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)     14-статья. Жамааттык келишимди озгортуу жана толуктоо    Жамааттык келишимди колдонулуп жаткан мооноттун ичинде озгортуу жанатолуктоо   жамааттык   келишимде   аныкталган   тараптардын   оз   арамакулдашуусу  менен,  эгерде ал аныкталбаса  -  аны  тузуу  учун  ушулМыйзамда каралган тартипте жургузулот.    15-статья. Жамааттык келишимдин аткарылышын контролдоо    Жамааттык  келишимдин аткарылышын контролдоо туздон-туз тараптар  жеалар ыйгарым укук берген окулдор тарабынан жузого ашырылат.  Контролдукту жузого ашырууда тараптар, оздорундогу бул  учун  бардыккеректуу маалыматты корсотууго милдеттуу.  Жамааттык  келишимге  кол койгон тараптар  жыл  сайын  же  жамааттыккелишимде  каралган моонотто, анын аткарылышы жонундо эмгек жамаатынынжалпы чогулушунда (конференциясында) отчет берип турушат.    16-статья. Жамааттык келишимдин тараптарынын жоопкерчилиги  Тараптар жамааттык келишимге ылайык анын жоболорун бузгандыгы, анын ичинде өзүнө алган милдеттенмелерди аткарбагандыгы үчүн жоопкерчилик тартышат.(КР 2022-жылдын 28-декабрындагы № 128 Мыйзамынын редакциясына ылайык)    17-статья. Ушул Мыйзамдын кучуно кириши    Ушул Мыйзам расмий жарыяланган кундон тартып кучуно кирет.    Кыргыз Республикасынын  Президенти                                                А.Акаев