Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети боюнча жарандык бюджетти түзүүнүн МЕТОДИКАСЫ

1-глава. Жалпы жоболор

1.Ушул Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети боюнча жарандык бюджетти түзүүнүн методикасы (мындан ары - Методика) Кыргыз Республикасынын Бюджеттик кодексинин 126-беренесине ылайык иштелип чыкты жана төмөнкүлөрдү белгилейт:

1) Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети боюнча жарандык бюджетти (мындан ары - Жарандык бюджет) түзүүнүн тартибин;

2) Жарандык бюджеттин түзүмүн, негизги бөлүктөрүнүн мазмунун, жарыялоо мөөнөттөрүн.

2. Жарандык бюджет белгилүү бир финансылык мезгилге карата бюджеттик параметрлер, артыкчылыктар жана чечимдер жөнүндө маалыматты жеткиликтүү жана жөнөкөйлөтүлгөн формада баяндоону билдирет. Жарандык бюджет жарандарга, анын ичинде атайын билими жокторго, мамлекеттик финансы жөнүндө маалымат алууга мүмкүнчүлүк берет.

3. Жарандык бюджет бюджетти болжолдоо жана аткаруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган (мындан ары - ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган) тарабынан бюджеттик процесстин үч этабынын негизинде түзүлөт жана бекитилет:

1) кезектеги бюджеттик жылга жана пландык мезгилге республикалык бюджет жөнүндө мыйзамдын долбоорунун (мындан ары - бюджеттин долбоору);

2) кезектеги бюджеттик жылга жана пландык мезгилге республикалык бюджет жөнүндө бекитилген мыйзамдын (мындан ары - бекитилген бюджет) негизинде;

3) отчеттук мезгил үчүн республикалык бюджеттин аткарылышы жөнүндө отчеттун долбоорунун (мындан ары - бюджеттин аткарылышы жөнүндө отчет).

4. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган бекитилген бюджетке өзгөртүүлөрдү киргизүүгө байланыштуу Жарандык бюджетке өзгөртүүлөрдү киргизүүгө укуктуу.

5. Бюджеттин долбоорунун жана бекитилген бюджеттин негизинде Жарандык бюджеттин көрсөткүчтөрү учурдагы бюджеттик жылдан мурдагы жылдагы иш жүзүндөгү маанилерди, учурдагы жылга бекитилген/такталган маанилерди жана кезектеги бюджеттик жылга жана пландалган мезгилге долбоордук/бекитилген маанилерди камтыйт.

6. Жарандык бюджет мамлекеттик жана/же расмий тилдерде ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдарынын расмий сайттарында жарыяланат. Кагаз түрүндө жарыялоо, Жарандык бюджет жөнүндө видеороликтерди чыгаруу жана жайылтуу каржылоо булактары болгон учурда ишке ашырылат.

7. Маалыматтын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу максатында жарандык бюджетти түзүүдө инфографикалар, диаграммалар, сүрөттөр, схемалар жана түшүндүрмө каттары менен башка форматтар колдонулат.

8. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Жарандык бюджетке кошумча бюджеттик маалыматты киргизүүгө укуктуу.

Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган республикалык бюджеттин долбоору боюнча коомдук бюджеттик угууларды өткөрүүдө учурдагы жылга бекитилген бюджет боюнча Жарандык бюджетти коомчулуктун пикирин угуу жана кошумча маалыматты киргизүү зарылдыгын аныктоо үчүн сунуштоого укуктуу.

Эгерде республикалык бюджеттин долбоору боюнча коомдук бюджеттик угуулардын жүрүшүндө кошумча бюджеттик маалыматты киргизүү зарылдыгы аныкталса, ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган бул маалыматты Жарандык бюджетке киргизүү маселесин, эгерде бул бюджеттик мыйзамдарга карама-каршы келбесе жана бул маалыматты ушул Тартиптин 42-пунктунда белгиленген мөөнөттө алуу мүмкүнчүлүгү бар болгон учурда карайт.

9. Жарандык бюджетте бюджет жөнүндө көбүрөөк маалымат алууну каалаган жарандар үчүн так байланыш маалыматтары көрсөтүлөт. Байланыш маалыматтары ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жайгашкан жери, байланыш телефондору жана иш графиги жөнүндө маалыматтарды, ошондой эле бюджет жөнүндө кеңири маалыматтар бар веб-сайттарга шилтемелерди чагылдырат.

2-глава. Бюджеттин долбоорунун жана бекитилген бюджеттин негизинде Жарандык бюджеттин түзүмү жана мазмуну

10. Жарандык бюджет бюджеттин долбоорунун жана бекитилген бюджеттин негизинде төмөнкүдөй бөлүктөрдү камтыйт:

1) киришүү;

2) макроэкономикалык келечек;

3) негизги бюджеттик алкактар;

4) республикалык бюджеттин кирешелери;

5) орто мөөнөттүү мезгилге чыгашалардын артыкчылыктары;

6) бюджеттик инвестициялар;

7) республикалык бюджеттин тартыштыгы (профицити);

8) мамлекеттик карызды башкаруу;

9) жергиликтүү бюджеттер;

10) бюджеттик процесске катышуунун мүмкүн болуучу жолдору жөнүндө маалымат.

11. "Киришүү" бөлүмүнө төмөнкүлөр кирет:

1) жарандык бюджетте жарандар үчүн жеткиликтүү формада колдонулуучу негизги түшүнүктөр жана терминдер;

2) республиканын бюджеттик системасынын жана бюджеттик процесстин катышуучулары тууралуу кыскача сереп;

3) бюджеттик календарь.

12. "Макроэкономикалык келечектер" бөлүмүнө төмөнкүлөр кирет:

1) динамикада берилген негизги макроэкономикалык көрсөткүчтөр, анын ичинде: номиналдык ички дүң продукт (мындан ары - ИДП), калктын жан башына ИДП, ИДПнын өсүү темпи, инфляция, жумушсуздуктун деңгээли, товарлардын экспорту жана импорту;

2) социалдык-демографиялык көрсөткүчтөр, анын ичинде: жашоо минимуму, орточо эмгек акынын өлчөмү, калктын жылдык орточо саны.

13. "Негизги бюджеттик алкактар" бөлүмүнө төмөнкүлөр кирет:

1) республикалык бюджеттин негизги параметрлери: кирешелердин, чыгашалардын жалпы көлөмү, бюджеттин тартыштыгы/профицити, ошондой эле өткөн жылдарга салыштырмалуу республикалык бюджеттин негизги параметрлерин талдоо;

2) бюджеттик саясаттын негизги багыттары.

14. "Республикалык бюджеттин кирешелери" бөлүмүндө төмөнкүлөр чагылдырылат:

1) республикалык бюджеттин кирешелери жөнүндө маалымат: бюджеттин кирешесинин өзгөрүү себептерин түшүндүрүү менен салыктык, салыктык эмес кирешелер, ошондой эле расмий трансферттер;

2) динамикада республикалык бюджеттин салыктык жана салыктык эмес кирешелеринин көлөмү жана түзүмү жөнүндө маалымат;

3) индикаторлордун тизмесинде келтирилген көрсөткүчтөргө ылайык кирешелер жөнүндө маалыматтар.

15. "Республикалык бюджеттин чыгашалары" бөлүмүндө негизги артыкчылыктуу багыттар боюнча чыгашаларга кыскача талдоо жүргүзүлөт:

1) мамлекеттик чыгашалардын негизги милдеттери жана стратегиялык артыкчылыктары;

2) функционалдык классификация боюнча республикалык бюджеттин чыгашалары.

16. "Республикалык бюджеттин чыгашалары" бөлүмү төмөнкүдөй бөлүкчөлөрдү камтыйт:

1) "Мамлекеттик сектор" бөлүкчөсү;

2) "Реалдуу сектор" бөлүкчөсү;

3) "Социалдык сектор" бөлүкчөсү.

17. "Мамлекеттик сектор" бөлүкчөсүндө чыгашалардын негизги багыттары, анын ичинде мамлекеттик аппараттын чыгашалары, резервдик фонддор, мамлекеттик кызматкерлердин саны жана орточо эмгек акысы жөнүндө маалыматтар камтылат.

Бул бөлүкчөгө Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Кыргыз Республикасынын Социалдык фондуна (мындан ары - СФ) жана Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине караштуу Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна (мындан ары - ММКФ) трансферттерди, ошондой эле мамлекеттик карызды тейлөөнү кошпогондо "Жалпы багыттагы мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөр" функциялык классификациясынын бөлүмү кирет.

18. "Реалдуу сектор" бөлүкчөсүндө чыгашалардын негизги багыттары, анын ичинде төмөнкү чыгашалар боюнча кыскача маалымат камтылган:

1) айыл чарба;

2) энергетика;

3) транспорт;

4) курчап турган чөйрөнү коргоо;

5) турак жай-коммуналдык кызмат көрсөтүүлөр.

19. "Социалдык сектор" бөлүкчөсүндө чыгашалардын негизги багыттары, анын ичинде төмөнкү чыгашалар боюнча кыскача маалымат камтылган:

1) саламаттык сактоо, анын ичинде ММКФга трансферттер;

2) эс алуу, маданият жана дин;

3) билим берүү;

4) социалдык коргоо, анын ичинде СФга трансферттер.

20. "Республикалык бюджеттин чыгашалары" бөлүмүнө айрым бюджеттик программалар, бюджеттик чаралар жана мамлекеттик органдардын натыйжалуулугунун, анын ичинде туруктуу өнүктүрүүгө багытталган индикаторлор киргизилиши мүмкүн.

21. "Бюджеттик инвестициялар" бөлүмүндө капиталдык салымдар, дем берүүчү гранттар жана мамлекеттик тышкы инвестициялар түрүндө багытталуучу инвестициялык долбоорлорго каражаттардын көлөмү жөнүндө маалымат камтылат.

22. "Республикалык бюджеттин тартыштыгы (профицити)" бөлүмүндө республикалык бюджеттин тартыштыгын каржылоонун (профицитти пайдалануу) көлөмү тууралуу маалыматтар, анын ичинде бюджеттин тартыштыгын каржылоонун тышкы жана ички булактары жөнүндө маалыматтар көрсөтүлөт.

23. "Мамлекеттик карызды башкаруу" бөлүмүндө мамлекеттик карыз (номиналдык мамлекеттик тышкы карыз, номиналдык мамлекеттик ички карыз, мамлекеттик тышкы карыздын ИДПга карата катышы, мамлекеттик карызды тейлөө ж.б.) жөнүндө маалымат чагылдырылат.

24. "Жергиликтүү бюджеттер" бөлүмү кирешелердин негизги түрлөрү боюнча бөлүштүрүлгөн жергиликтүү бюджеттердин кирешелери жөнүндө, чыгашалардын функционалдык классификациясы боюнча бөлүштүрүлгөн жергиликтүү бюджеттердин чыгашалары жөнүндө маалыматтарды чагылдыруу менен жергиликтүү бюджеттер жөнүндө маалыматты, ошондой эле республикалык бюджеттен бөлүнүүчү трансферттер жөнүндө маалыматты камтыйт.

25. "Бюджеттик процесске катышуунун мүмкүн болуучу жолдору жөнүндө маалымат" бөлүмүндө жарандардын бюджеттик процесске катышуусунун учурдагы механизмдери жана ыкмалары жөнүндө маалымат чагылдырылат.

3-глава. Бюджеттин аткарылышы жөнүндө отчеттун негизинде Жарандык бюджеттин түзүмү жана мазмуну

26. Бюджеттин аткарылышы жөнүндө отчеттун негизинде жарандык бюджет төмөнкү бөлүмдөрдү камтыйт:

1) киришүү;

2) кирешелер боюнча бюджеттин аткарылышы;

3) чыгашалар боюнча бюджеттин аткарылышы;

4) бюджеттик инвестициялардын аткарылышы;

5) республикалык бюджеттин тартыштыгы (профицити);

6) мамлекеттик карызды тейлөө боюнча маалымат;

7) жергиликтүү бюджеттер.

27. "Киришүү" бөлүмү отчеттук мезгил үчүн кыскача макроэкономикалык баяндаманы, анын ичинде негизги макроэкономикалык көрсөткүчтөрдүн пландуу жана иш жүзүндөгү маанилерин салыштырууну камтыйт.

28. "Кирешелер боюнча бюджеттин аткарылышы" бөлүмүндө республикалык бюджеттин кирешелери жөнүндө маалымат чагылдырылат:

1) салыктык жана салыктык эмес кирешелер;

2) пландалган маанилери менен салыштырмалуу расмий трансферттер.

29. "Чыгашалар боюнча бюджеттин аткарылышы" бөлүмүндө пландалган маанилерине салыштырмалуу чыгашалардын негизги багыттары боюнча маалымат берилет жана төмөнкүдөй бөлүкчөлөрдү камтыйт:

1) "Мамлекеттик сектор" бөлүкчөсү;

2) "Реалдуу сектор" бөлүкчөсү;

3) "Социалдык сектор" бөлүкчөсү.

30. "Мамлекеттик сектор" бөлүкчөсүндө чыгашалардын негизги багыттары боюнча кыскача маалымат камтылат.

Бул бөлүкчөгө СФга жана ММКФга трансферттерди, ошондой эле мамлекеттик карызды тейлөөнү эсепке албастан, "Жалпы багыттагы мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөр" функциялык классификациясынын бөлүмү кирет.

31. "Реалдуу сектор" бөлүкчөсүндө пландалган көрсөткүчтөр менен салыштырмалуу чыгашалардын негизги багыттары боюнча кыскача маалымат камтылат, анын ичинде төмөнкүдөй чыгашаларды кошуп:

1) айыл чарба;

2) энергетика;

3) транспорт;

4) айлана-чөйрөнү коргоо;

5) турак жай-коммуналдык кызмат көрсөтүүлөр.

32. "Социалдык сектор" бөлүкчөсүндө пландалган көрсөткүчтөр менен салыштырмалуу чыгашалардын негизги багыттары боюнча кыскача маалымат камтылат, анын ичинде төмөнкү чыгашаларды кошуп:

1) саламаттык сактоо, анын ичинде ММКФга трансферттер;

2) эс алуу, маданият жана дин;

3) билим берүү;

4) социалдык коргоо, анын ичинде СФга трансферттер.

33. "Чыгашалар боюнча бюджеттин аткарылышы" бөлүмүнө айрым бюджеттик программаларды, бюджеттик чараларды жана мамлекеттик органдардын натыйжалуулук индикаторлорун, анын ичинде туруктуу өнүктүрүүгө багытталган индикаторлорду аткаруу боюнча маалыматтар киргизилиши мүмкүн.

34. "Бюджеттик инвестициялардын аткарылышы" бөлүмүндө пландык көрсөткүчтөргө салыштыруу менен капиталдык салымдарга, дем берүүчү гранттарга жана мамлекеттик тышкы инвестицияларга багытталган каражаттардын көлөмдөрү жөнүндө маалымат камтылат.

35. "Республикалык бюджеттин тартыштыгы (профицити)" бөлүмүндө республикалык бюджеттин тартыштыгын (профицитин пайдалануу) каржылоонун көлөмү жөнүндө маалыматтар, анын ичинде бюджеттин тартыштыгын каржылоонун тышкы жана ички булактары жөнүндө маалыматтар көрсөтүлөт.

36. "Мамлекеттик карызды тейлөө боюнча маалымат" бөлүмүндө отчеттук мезгил үчүн мамлекеттик карыз (номиналдык мамлекеттик тышкы карыз, номиналдык мамлекеттик ички карыз, мамлекеттик тышкы карыздын ИДПга карата катышы, мамлекеттик карызды тейлөө ж.б.) чагылдырылат.

37. "Жергиликтүү бюджеттер" бөлүмүндө отчеттук мезгил үчүн бюджеттер аралык трансферттер жөнүндө маалыматтар пландалган көрсөткүчтөргө салыштыруу менен чагылдырылат.

4-глава. Индикаторлордун тизмеси

38. Жарандык бюджет ушул Методиканын тиркемесине ылайык индикаторлордун тизмесинин негизинде түзүлөт.

39. Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдары тескөөчү багыттары боюнча Жарандык бюджеттин индикаторлору жөнүндө маалыматты жана алар боюнча кыскача түшүндүрмөлөрдү төмөнкү мөөнөттөрдө беришет:

1) кезектеги бюджеттик жылга жана болжолдонуучу мезгилге Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети жөнүндө мыйзамдын долбоору боюнча Жарандык бюджетти түзүү үчүн кезектеги бюджеттик жылдан мурдагы жылдын 1-августуна чейинки мөөнөттө;

2) кезектеги бюджеттик жылга жана болжолдонуучу мезгилге Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети жөнүндө бекитилген мыйзам боюнча Жарандык бюджетти түзүү үчүн кезектеги бюджеттик жылдан мурдагы жылдын 10-декабрына чейинки мөөнөттө;

3) Кыргыз Республикасынын республикалык бюджетинин аткарылышы жөнүндө отчет боюнча Жарандык бюджетти түзүү үчүн отчеттук мезгилден кийинки жылдын 1-апрелине чейинки мөөнөттө.

40. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Жарандык бюджетке индикаторлордун тизмесине индикаторлордун тизмесин киргизүүгө укуктуу.

5-глава. Жарандык бюджетти жарыялоо мөөнөттөрү

41. Бюджетти болжолдоо жана аткаруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Жарандык бюджетти төмөнкүдөй мөөнөттөрдө жарыялайт:

1) кезектеги бюджеттик жылга жана пландык мезгилге Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети жөнүндө мыйзамдын долбоору Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизилгенден кийин 15 күндүн ичинде;

2) кезектеги бюджеттик жылга жана пландык мезгилге Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети жөнүндө мыйзам бекитилгенден кийин 15 күндүн ичинде;

3) республикалык бюджеттин аткарылышы жөнүндө отчеттун долбоору боюнча отчеттук мезгилден кийинки жылдын 30-майына чейин.

42. Республикалык бюджет жөнүндө мыйзамга өзгөртүүлөр киргизилген учурда мыйзам колдонууга киргизилгенден кийин бир айдын ичинде жарыяланат.

Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети боюнча жарандык бюджетти түзүү үчүн индикаторлордун ТИЗМЕСИ

Эскертүү:

1. Кезектеги бюджеттик жылга жана болжолдонуучу мезгилге республикалык бюджет жөнүндө мыйзам долбоору жана бекитилген мыйзам боюнча жарандык бюджетти түзүүдө маалыматты Х-1, X, Х+1, Х+2 жана Х+3 жылдар боюнча берүү зарыл, мында X жылы - учурдагы бюджеттик жыл, анда бюджетти аткаруу, кезектеги бюджеттик жылга жана болжолдуу мезгилге бюджеттин долбоорун түзүү жана кароо жүзөгө ашырылат.

2. Республикалык бюджетти аткаруу жөнүндө жылдык отчеттун долбоору боюнча жарандык бюджетти түзүүдө маалыматты Х-2, Х-1 жана X жылдар боюнча берүү зарыл, мында X жылы - отчеттук жыл болуп саналат.

Кыскартуулардын тизмеси: