Мамлекеттик башкаруу секторунун уюмдарынын финансылык отчеттуулугунун "Негизги каражаттар" 17-стандарты

1. Жалпы жоболор

1. Мамлекеттик башкаруу секторунун уюмдарынын финансылык отчеттуулугунун "Негизги каражаттар" 17-стандарты (мындан ары - 17-МБСУФОС) Кыргыз Республикасынын Бюджеттик кодексинин 119-беренесинин 2-пунктуна, "Бухгалтердик эсеп жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 1-беренесинин 2-1-пунктуна жана 6-беренесинин 2-пунктуна ылайык жана Коомдук сектор үчүн финансылык отчеттуулуктун "Негизги каражаттар" эл аралык 17-стандартынын (мындан ары - 17-КСФОЭС) талаптарын эске алуу менен иштелип чыккан.

2. 17-МБСУФОС мамлекеттик органдар, мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жана пенсиялык камсыздоо системасынын органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, алардын ведомстволук уюмдары, бюджеттик мекемелер (мындан ары - уюмдар) тарабынан колдонууга милдеттүү.

3. 17-МБСУФОС негизги каражаттарды таануу, баалоо, бухгалтердик эсепте чагылдыруу жана негизги каражаттар боюнча маалыматты ачып берүү тартибин белгилейт.

4. Ушул 17-МБСУФОС төмөнкүлөргө колдонулбайт:

а) айыл чарба иштеринде пайдаланылбаган жаныбарлар менен өсүмдүктөрдү, ошондой эле мөмө берүүчү өсүмдүктөрдү кошпогондо, биологиялык активдерге. Биологиялык активдер мөмө берүүчү өсүмдүктөрдү кошпогондо, "Айыл чарба" 27-МБСУФОСко ылайык эсепке алынат;

б) мунай, жаратылыш газы жана ушул сыяктуу калыбына келтирилгис ресурстар сыяктуу пайдалуу кендерди жана пайдалуу кендердин запастарын иштетүүгө болгон укуктар.

2. Аныктамалар

5. Ушул 17-МБСУФОСто төмөнкү аныктамалар колдонулат:

1) негизги каражаттар - материалдык объектилер:

а) уюмдун ишинин максаттарына ылайык административдик же башка максаттарда ижарага берүүдө товарларды өндүрүү же берүү же кызмат көрсөтүү процессинде пайдалануу үчүн арналган;

б) бирден ашык отчеттук мезгилдин ичинде пайдаланууга арналган;

2) негизги каражаттардын классы - бул уюмдун ишмердүүлүгүндө мүнөзү же колдонулушу боюнча окшош жана финансылык отчетто маалыматты ачуу максатында бирдиктүү берене катары чагылдырылган негизги каражаттардын тобу. Негизги каражаттардын класстары:

а) жер участоктору;

б) курулмалар, турак жай жана турак жай эмес жайлар;

в) инфраструктуралык активдер;

г) машиналар жана жабдуулар;

д) биологиялык ресурстар;

е) эмерек, кеңсе жабдуулары, китепкана фонду, башка инвентарь;

ж) аскер жабдуулары;

з) башка негизги каражаттар;

3) негизги каражаттардын баланстык наркы - активдин бардык топтолгон амортизацияны жана баасынын түшүүсүнөн топтолгон чыгымдарды эсептен чыгаргандан кийин отчеттуулукта чагылдырылган наркы;

4) баштапкы нарк - негизги каражаттын объектиси актив катары таанылып, бухгалтердик эсепке алынган нарк;

5) амортизациялануучу нарк - жоюу наркын алып салганда, активдин баштапкы наркы;

6) амортизация - активдин пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн ичинде амортизациялануучу наркын системалуу бөлүштүрүү;

7) активдин жоюу наркы - эгерде актив пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн акырына карата күтүлгөн куракка жана абалга жеткен болсо, эсептен чыгарууга кеткен чыгымдарды алып салгандан кийин уюм учурдагы мезгилде активди колдонуудан чыгаруудан ала турган эсептик сумма;

8) пайдалуу колдонуу мөөнөтү - бул:

а) активди пайдалануу үчүн уюмдун карамагында болушу күтүлүп жаткан мезгил; же

б) уюм активди пайдалануудан алууну күтүп жаткан продукциянын бирдиктеринин же ушул сыяктуу бирдиктердин саны;

9) баасынын түшүүсү - амортизациянын натыйжасында активдин келечектеги экономикалык пайдасынын же кызмат көрсөтүү потенциалынын төмөндөшүн системалуу түрдө таануудан ашып кеткен келечектеги экономикалык пайданы же активдин тейлөө потенциалын жоготуу;

10) жемиш берүүчү өсүмдүк - бул тирүү өсүмдүк:

- айыл чарба продукциясын өндүрүүдө жана берүүдө пайдаланылат;

- бир нече мезгил жемиш берет деп күтүлүүдө;

- таштанды катары сатуудан тышкары, айыл чарба продукциясы катары сатылат деген ыктымалдык берет;

11) маданий мурас активдери - бул маданий, экологиялык жана тарыхый баалуулукка ээ активдер.

6. Башка МБСУФОСто аныкталган терминдер, ушул 17-МБСУФОСто башка МБСУФОСтогу ошол эле мааниде колдонулат.

3. Таануу

7. Негизги каражаттардын объектиси төмөнкү учурларда гана актив катары таанылууга тийиш:

а) уюмдун бул объект менен байланышкан келечектеги экономикалык пайда же пайдалуу колдонуу алуу мүмкүнчүлүгү бар;

б) бул объекттин баштапкы наркын же адилет наркын ишенимдүү баалоого болот.

8. Негизги каражаттарды эсепке алуу бирдиги инвентардык объект болуп саналат. Инвентардык объект - бул өз алдынча функцияларды аткарууга арналган негизги каражаттардын объектиси. Негизги каражаттардын кайсы бир объектиси менен ажырагыс байланышта гана колдонулуучу көмөкчү жана башка жабдуулар инвентардык объекттин курамында эсепке алынат.

Олуттуу наркы бар запастык бөлүктөр, аларды алмаштыруу боюнча сарптоолорду кошкондо, таануу критерийлерин сактоо шартында аларды пайдалануу учурунда негизги каражаттардын объектисинин баланстык наркына кошулат. Алмаштырылуучу бөлүктөрдүн баланстык наркы ушул 17-МБСУФОСтун таанууну токтотуу жөнүндө жоболоруна ылайык таанууну токтотууга тийиш.

Толук техникалык кароону жүргүзүүгө олуттуу чыгымдар аларды ишке ашырууда негизги каражаттардын объектисинин баланстык наркы катары таанылат. Эгерде толук техникалык кароону жүргүзүү учурундагы негизги каражаттын баланстык наркы мурдагы техникалык кароону жүргүзүүгө кеткен чыгымдардын бир бөлүгүн камтыса, анда чыгымдардын бул бөлүгү эсептен чыгарылууга тийиш.

Негизги каражаттардын объекттерин оңдоо жана/же техникалык тейлөө үчүн пайдаланылуучу олуттуу наркы жок запастык бөлүктөр жана чыгымдалуучу материалдар аларды пайдалануу учурунда отчеттук мезгилдин чыгымдарынын курамында таанылат.

Жеке наркы олуттуу болбогон жана бирдей пайдаланылуучу негизги каражаттардын объекттери (мисалы, китепкана фонддору, перифериялык түзүлүштөр, компьютердик жабдуулар, эмеректер) бир инвентардык объект катары эсепке алынат.

9. Негизги каражаттардын таануу критерийлерин канааттандырбаган объекттери баланстан тышкаркы эсептерде эске алынат. Негизги каражаттардын мындай объекттери жөнүндө маалыматтар финансылык отчеттуулукка карата түшүндүрмөлөрдө ачылып берилет.

10. Уюмдар ушул 17-МБСУФОСко ылайык негизги каражаттарды аныктоону канааттандыруучу аскердик жабдуулардын эсебин жүргүзүшөт. Уюм Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарында болгон чектөөлөрдү эске алуу менен аскердик жабдуулар жөнүндө маалыматты финансылык отчетто ачып берет.

11. Негизги каражаттар катары уюмдун негизги ишин жүзөгө ашыруу үчүн пайдаланылуучу маданий мурас активдери ушул 17-МБСУФОСко ылайык эсепке алынат. Уюмда турган жана уюмдун негизги ишин жүзөгө ашыруу үчүн пайдаланылбаган маданий мурас активдери "Запастар" 12-МБСУФОСко ылайык баалуулуктар катары эсепке алынат.

12. Инфраструктуралык активдер бул төмөнкү мүнөздөмөлөрдүн айрымдарына же бардыгына ээ болгон активдер:

а) алар жол тармагынын, суу менен камсыздоонун, канализациянын жана канализациянын, электр менен жабдуунун, маалымат берүүнүн ажырагыс бөлүгү болуп саналат;

б) алар узартылган жана кыймылсыз болуп саналат.

4. Негизги каражаттардын баштапкы наркы

13. Актив катары таанылууга тийиш болгон негизги каражаттардын объектиси баштапкы наркы боюнча бааланууга тийиш.

14. Негизги каражаттардын баштапкы наркы төмөнкүлөрдү камтыйт:

а) соода жеңилдиктерин жана компенсацияларды алып салуу менен орду толтурулбаган салыктарды жана бажы алымдарын кошо алганда, сатып алуу баасы;

б) түздөн-түз жеткирүү чыгымдары;

в) активди түзүүгө же уюмдун максаттарына ылайык колдонууга ылайыктуу абалга келтирүүгө түздөн-түз байланыштуу чыгымдар, анын ичинде:

- кызматкерлердин камсыздандыруу төгүмдөрүн кошкондо, эмгек акы төлөөгө кеткен чыгымдар;

- кызмат көрсөтүүлөрдү жана материалдарды сатып алууга чыгымдар;

- участокту даярдоо, жеткирүү, түшүрүү, орнотуу жана монтаждоо чыгымдары;

- негизги каражаттын объектисин пайдаланууга жарактуу абалга келтиргенге чейин өндүрүлгөн буюмдарды сатуудан түшкөн кирешени алып салуу менен негизги каражаттын объектисинин талаптагыдай иштешин текшерүүгө сарптоолорду;

- негизги каражаттардын объектисин сатып алуу (түзүү, даярдоо) менен байланышкан маалыматтык, консультациялык ортомчулук жана башка кесиптик кызмат көрсөтүүлөргө сарптоолор;

г) негизги каражаттын объектисин демонтаждоо жана жоюу жана ал жайгашкан жерди калыбына келтирүү боюнча сарптоолорду алдын ала баалоо, ага карата уюм милдеттенме алат.

15. Объектти демонтаждоо, жоюу жана ал жайгашкан участокту калыбына келтирүү боюнча милдеттенмелерди аткарууга кеткен сарптоолор объектти эксплуатациялоо мезгилинде келип чыккан "Запастар" 12-МБСУФОСко жана "Резервдер, шарттуу милдеттенмелер жана шарттуу активдер" 19-МБСУФОСко ылайык эсепке алынат.

16. Негизги каражаттын объектисин сатып алууга, түзүүгө, пайдаланууга жарактуу абалга келтирүүгө түздөн-түз тиешеси жок, ошондой эле 14-пункттун (г) пунктчасында көрсөтүлгөндөй демонтаждоого жана жоюуга кеткен сарптоолорго тиешеси жок сарптоолор отчеттук мезгилдин чыгымдары катары таанылат.

17. Негизги каражаттын объектисинин баланстык наркындагы сарптоолорду таануу объект көздөгөн жеринде жана уюмдун ишинин максаттарына ылайык пайдаланууга жарактуу абалда болгондо токтотулат.

18. Негизги каражаттардын объектисин пайдаланууда, тейлөөдө же андан ары которууда тарткан сарптоолор отчеттук мезгилдин чыгымдарынын курамында чагылдырылат.

19. Эгерде негизги каражаттын объектин сатып алууда төлөө мөөнөтүн кийинкиге жылдыруу каралса, анда төлөөнү кийинкиге жылдырууну эске алуу менен төлөөдөгү нарк менен төлөмдү кийинкиге калтыруусуз төлөөдөгү нарктын ортосундагы айырма пайыздарды төлөөгө кеткен чыгым катары таанылат.

20. Накталай эмес активдердин ордуна алмашуу операциялары жолу менен сатып алынган негизги каражаттардын объектисинин баштапкы наркы сатып алуу датасындагы анын адилет наркы болуп саналат.

Эгерде сатып алынган объект адилет нарк боюнча бааланышы мүмкүн болбосо, анда анын баштапкы наркына баа берүү өткөрүлүп берилген активдин адилет наркынын негизинде жүргүзүлөт.

21. Алмаштырылбаган операциянын натыйжасында алынган активдин баштапкы наркы анын сатып алуу датадагы адилет наркы болуп саналат.

22. Финансылык ижара келишими боюнча ижарачынын карамагында турган негизги каражаттардын объектисинин наркы "Ижара" 13-МБСУФОСко ылайык аныкталат.

5. Негизги каражаттардын наркын кийинки баалоо

23. Актив катары таанылгандан кийин негизги каражаттын объектиси бардык топтолгон амортизацияны жана баанын түшүүсүнөн келип чыккан топтолгон чыгымдарды эсептен алып салуу менен баштапкы наркы боюнча эсепке алынууга тийиш. Негизги каражаттардын объектисинин баланстык наркы оңдоонун, модернизациялоонун, жасалгалоонун, реконструкциялоонун, негизги каражаттардын объектисине башка капиталдык салымдардын натыйжасында көбөйүшү мүмкүн.

1-§. Амортизация

24. Активдин амортизациялануучу наркы активди пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн ичинде амортизациялык чегерүүлөрдүн суммасында чыгымдарга системалуу түрдө которулат (б.а. амортизацияланат). Ар бир мезгил үчүн амортизациялык чегерүүлөрдүн суммасы, ал башка активдин наркына киргизилген учурларды кошпогондо, учурдагы мезгилдин чыгымдарынын курамында таанылат.

25. Активдин амортизациялануучу наркы, анын жоюу наркын алып салганда, активдин баштапкы наркы катары аныкталат.

Эгерде активдин жоюу наркы анын баланстык наркына барабар же андан ашкан суммага чейин көбөйтүлсө, анда бул актив боюнча амортизациялык чегерүүлөр шартта жана анын жоюу наркы андан ары баланстык нарктан төмөн суммага чейин азайганга чейин нөлгө барабар болот.

26. Активди пайдалуу колдонуу мөөнөтү төмөнкүлөрдү эске алуу менен аныкталат:

а) активдин күтүлгөн кубаттуулугун же физикалык натыйжалуулугун эске алуу менен активди максаттуу пайдалануу;

б) күтүлгөн физикалык эскирүү, өндүрүштүк факторлор, мисалы, аталган архив пайдаланылган сменалардын саны, оңдоо жана техникалык тейлөө программалары, ошондой эле иштебей турган мезгилде активди сактоо жана тейлөө шарттары;

в) өндүрүштүн өзгөрүшүнүн же өркүндөтүлүшүнүн же актив тарабынан өндүрүлгөн продукцияга же кызмат көрсөтүүгө рыноктук суроо-талаптын өзгөрүшүнүн натыйжасында келип чыккан техникалык же моралдык эскирүү;

г) активди пайдаланууга мыйзамдуу же ушул сыяктуу чектөөлөр.

27. Активди пайдалуу колдонуу мөөнөтүн аныктоо тартиби уюмдун эсепке алуу саясатында ушул 17-МБСУФОСтун жоболорунун жана аны колдонуу боюнча методикалык сунуштамалардын негизинде белгиленет. Активди пайдалуу колдонуу мөөнөтү ушул 17-МБСУФОСту пайдалануу боюнча методикалык сунуштамаларда сунушталган пайдалуу колдонуу мөөнөтүнөн кем болбоого тийиш. Актив тарабынан пайдалуу колдонуу мүмкүндүгү сакталган учурда активди пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн аякташы "Эсепке алуу саясаты, баалоо маанилерин өзгөртүү жана каталар" 3-МБСУФОСко ылайык баалоо маанисинин өзгөрүшү катары оңдолот. Активдин пайдалуу мөөнөтүнүн аякташы же активдин анча-мынча баланстык наркы активди эсептен чыгарууга негиз болбойт.

28. Амортизациянын суммасын эсептөөдө жүргүзүлгөн баалоо жөнүндө учурдагы маалыматты эсепке алуу үчүн, уюм ар бир отчеттук жылдын акырына карата активдин жоюу наркын жана пайдалуу колдонуу мөөнөтүн карап чыгат. Эгерде активди пайдалуу колдонуу мөөнөтү аяктаганда өзүнүн пайдалуу касиеттерин сактап калса, анда активди пайдалуу колдонуу мөөнөтү узартылышы керек. Өзгөртүүлөр эсепке алууда бухгалтердик баалоолордогу өзгөрүүлөр катары "Эсепке алуу саясаты, баалоо маанилерин өзгөртүү жана каталар" 3-МБСУФОСко ылайык чагылдырылууга тийиш. Пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн өзгөрүшү жөнүндө маалымат "Эсепке алуу саясаты, баалоо маанилерин өзгөртүү жана каталар" 3-МБСУФОСко ылайык милдеттүү түрдө ачылат.

29. Активдин амортизациясы ал пайдаланууга жарактуу болгондон кийин башталат. Активдин амортизациясы активди таануу токтотулганда токтотулат. Актив токтоп турганда же жигердүү пайдаланылбай калганда же чыгарып салуу үчүн кармалып турганда амортизация токтобойт, эгерде актив толугу менен амортизацияланбаса. Негизги каражаттарды тейлөө же оңдоо мезгилинде амортизация токтобойт.

30. Жер участоктору жана аларда жайгашкан имараттар өзүнчө эсепке алынат. Жер чексиз пайдалуу колдонуу мөөнөтүнө ээ жана ошондуктан амортизацияланбайт.

31. Эгерде жер участогунун баштапкы наркы демонтажга, негизги каражаттардын объекттерин жоюуга жана участокту калыбына келтирүүгө кеткен чыгымдарды камтыса, анда жер активинин наркынын бул бөлүгү пайда алуу же пайдалуу колдонуу мүмкүнчүлүгү алынган мезгилдин аралыгында амортизацияланат. Эгерде жер участогунун пайдалуу колдонуу мөөнөтү чектелүү болсо, анда ал түз сызыктуу методунун негизинде амортизацияланууга тийиш.

32. Амортизация ыкмасы уюмдун келечектеги экономикалык пайданы керектөө структурасын же активдин пайдалуу колдонуу мүмкүнчүлүгүн чагылдырышы керек. Өз ишин бирдей жана үзгүлтүксүз жүргүзгөн уюмдар амортизациянын түз сызыктуу методун колдонушат.

33. Түз сызыктуу амортизация методу, эгерде активдин жоюу наркы өзгөрбөсө, активди пайдалуу пайдалануу мөөнөтү боюнча амортизациянын туруктуу суммасын эсептөө болуп саналат.

34. Негиздеме болгондо жана жогору турган уюм менен макулдашуу боюнча, уюм амортизациянын түз сызыктуу методунан айырмаланган аммортизацияны эсепке алуу методун колдоно алат.

35. Эгерде активде түзүлгөн келечектеги экономикалык пайданы же пайдалуу колдонуу мүмкүнчүлүгүн керектөөнүн болжолдонгон түзүмүндө олуттуу өзгөрүүлөр болсо, анда амортизацияны кошуп эсептөө методу бул өзгөрүүлөрдү чагылдыруу максатында кайра каралууга тийиш. Мындай өзгөрүү бухгалтердик эсепте "Эсепке алуу саясаты, баалоо маанилерин өзгөртүү жана каталар" 3-МБСУФОСко ылайык бухгалтердик баалоодогу өзгөрүү катары чагылдырылууга тийиш.

36. Уюм негизги каражаттын бөлүктөрүнүн амортизациясын өзүнчө эсептей алат. Амортизацияны өз-өзүнчө эсептөөнүн тартиби уюмдун эсепке алуу саясатында аныкталууга тийиш.

37. Негизги каражаттардын объектисинин баасынын түшүүсү, жоголгондугу же наркынын жоготуусу менен өткөрүлүп берилгендиги менен байланышкан үчүнчү жактардан компенсация таануу критерийлерине ылайык кирешелердин курамына киргизилүүгө тийиш.

2-§. Баасынын түшүүсү

38. Негизги каражаттардын объектисинин баасынын түшүүсү активдердин баасынын түшүүсүнүн тартибин жөнгө салуучу МБСУФОСга ылайык жүргүзүлөт. Активдердин баасынын түшүүсүнүн тартибин жөнгө салуучу МБСУФОС кабыл алынганга чейин негизги каражаттардын баасынын түшүүсү жүргүзүлбөйт.

6. Таанууну токтотуу

39. Негизги каражаттардын объектисин актив катары таануу төмөнкү учурларда токтотулат:

а) объектини чыгарып салууда;

б) объектини пайдалануудан же чыгарып салууда келечектеги экономикалык пайда же пайдалуу колдонуу күтүлбөгөн учурда.

40. Негизги каражаттардын объектисин эсептен чыгарууда пайда болгон пайда же чыгым объектини эсептен чыгарууда башка кирешелердин же чыгымдардын курамына киргизилет.

41. Эгерде уюм өзүнүн кадимки ишинин жүрүшүндө мурда башка тараптарга ижарага берилген негизги каражаттардын объекттерин үзгүлтүксүз сатса, анда ал негизги каражаттардын мындай объекттерин ижарага берүү максатында пайдаланылбай калган жана сатууга арналган баланстык наркы боюнча запастарга которууга тийиш. Запастарды сатуудан түшкөн кирешелер пайда катары таанылышы керек.

42. Негизги каражаттардын объектисин таануу токтотулганда ага киргизилген бөлүктөрдү, анын ичинде техникалык тейлөөгө жана оңдоого кеткен чыгымдарды таануу токтотулат.

43. Негизги каражаттардын объектисин эсептен чыгарууда пайда болуучу пайда же зыян, эгерде андайлар бар болсо, чыгарып салуулардын таза түшүүлөр менен объекттин баланстык наркынын ортосундагы айырма катары аныкталат.

44. Негизги каражаттардын объектисин чыгарып салууда алууга тийиш болгон сый акы адилет наркы боюнча алгачкы таанылууга тийиш. Негизги каражаттын объектисине тиешелүү төлөм кийинкиге калтырылган учурда алынган сый акы алгач төлөмдү кийинкиге жылдырууну эсепке албастан эсептелген суммада таанылат. Бөлүп төлөөнү эсепке алуу менен бөлүп төлөөнү эсепке албастан сумманын айырмасы пайыздык киреше катары таанылат.

7. Маалыматты ачуу

45. Финансылык отчеттуулукта таанылган негизги каражаттардын ар бир классы боюнча төмөндөгү маалыматтар ачылууга тийиш:

а) амортизацияны кошуп эсептөөнүн колдонулуучу методу;

б) пайдалуу колдонуу мөөнөттөрү же амортизациянын ченемдери;

в) отчеттук мезгилдин башына жана аягына карата толук баланстык нарк жана топтолгон амортизация (баасынын түшүүсүнөн топтолгон зыян тартуулар менен бирге);

г) отчеттук мезгилдин башына жана аягына карата баланстык наркты салыштырып текшерүү:

- түшүүлөр;

- чыгарып салуулар;

- мамлекеттик сектордогу бирикмелердеги сатып алуулар;

- активдердин баасынын түшүүсүнүн тартибин аныктоочу МБСУФОСко ылайык таза активдердин курамында түздөн-түз чагылдырылган же калыбына келтирилген баасынын түшүүсүнөн келип чыккан чыгымдардын натыйжасында нарктын өзгөрүшү;

- активдердин баасынын түшүүсүнүн тартибин аныктоочу МБСУФОСко ылайык башка кирешелердин жана чыгымдардын курамында таанылган баасынын түшүүсүнөн келип чыккан зыян тартуулар;

- активдердин баасынын түшүүсүнүн тартибин аныктоочу МБСУФОСко ылайык башка кирешелердин жана чыгымдардын курамында калыбына келтирилген баанын түшүүсүнөн зыян тартуулар;

- отчеттук мезгил ичинде таанылган амортизация;

- финансылык отчеттуулуктун көрсөткүчтөрүн кайра эсептөөдө жана уюмдун чет өлкө валютасында жүргүзүлгөн операцияларын кайра эсептөөдө келип чыккан таза курстук айырмалар;

- башка өзгөртүүлөр.

46. Финансылык отчеттуулук ошондой эле эсептерде таанылган негизги каражаттардын ар бир классы боюнча төмөнкүлөрдү ачып көрсөтүүгө тийиш:

а) эгерде негизги каражаттар милдеттенмелерди аткарууну камсыз кылуу катары күрөөгө коюлган болсо, менчик укуктарына чектөөлөрдүн болушу жана суммасы;

б) аны түзүүнүн жүрүшүндө негизги каражаттардын объектисинин баланстык наркына киргизилген сарптоолордун суммасы;

в) негизги каражаттарды сатып алуу боюнча келишимдик милдеттенмелердин суммасы;

г) башка кирешелердин жана чыгымдардын курамына киргизилген, негизги каражаттардын объектисинин баасынын түшүүсүнө, жоголгонуна же наркын жоготуу менен өткөрүлүп берилгенине байланыштуу үчүнчү жактардан чегерилүүчү компенсациянын суммасы.

47. Баалоолордо өзгөрүүлөр болгондо, уюм төмөнкүлөргө таандык болгон мындай өзгөрүүлөрдүн мүнөзүн жана кесепеттерин ачып берет:

а) жоюу наркына;

б) негизги каражаттарды демонтаждоо, жоюу же калыбына келтирүү боюнча чыгымдарды баалоого;

в) пайдалуу колдонуу мөөнөтүнө;

г) амортизациялоону кошуп эсептөө методуна.

48. Уюм төмөнкүлөр жөнүндө маалыматтарды ачып берет:

а) убактылуу иштебей турган негизги каражаттардын баланстык наркы;

б) толук амортизацияланган негизги каражаттардын калган пайдалуу колдонуу мөөнөтү;

в) активдүү пайдалануудан алынган жана чыгарып салууга чейин кармалып турган негизги каражаттардын баланстык наркы;

г) негизги каражаттардын адилеттүү наркы, эгерде ал баланстык нарктан олуттуу айырмаланса жана уюм үчүн жеткиликтүү болгон адилеттүү нарк жөнүндө маалыматтар.

8. Ушул 17-МБСУФОСту алгачкы жолу колдонуу

49. Ушул 17-МБСУФОСту алгачкы жолу колдонууда колдо болгон негизги каражаттар баланстык наркы боюнча бааланат. Амортизацияны кошуп эсептөө кабыл алынган амортизация кошуп эсептөөнүн ченемдерине ылайык жүргүзүлөт.

50. Ушул 17-МБСУФОСту алгачкы жолу колдонууда салыштырма маалымат берилбейт.