Мобилизациялык резервдин материалдык баалуулуктарын узак мөөнөт ичинде сактоо боюнча НУСКАМА

1. Жалпы жоболор

1. Бул нускама Кыргыз Республикасынын жооптуу сактоочу ишканаларында узак мөөнөткө сактоого салынган мобилизациялык резервдин материалдык баалуулуктарын сактоо мөөнөттөрү, шарттары, аларды кабыл алуу, кампага жайгаштыруу жана сапатын контролдоо тартибин аныктайт.

2. Материалдык баалуулуктарды узак мөөнөт ичинде сактоонун негизги милдеттеринен болуп, бүтүндөй сактоо мезгили ичинде алардын сапатынын жана санынын сакталышын камсыз кылуу жана кыска мөөнөт ичинде аны тиешелүү багыттарда пайдаланууга өткөрүп берүү үчүн дайыма даяр туруусун камсыздоо саналат.

Бул милдеттер кампага жайгаштыруу жана аларды сактоо үчүн тиешелүү негизде кабыл алууну уюштуруу, ошондой эле материалдык баалуулуктарды өз учурунда иштеп чыгуу, жаңыртуу жана алмаштырып туруу аркылуу ишке ашырылууга тийиш.

3. Материалдык баалуулуктарды узак мөөнөт ичинде сакталышын уюштуруу иши төмөнкүлөрдүн эсебинен минималдуу эмгекти жана каражаттардын чыгашаларынан уюштурулууга тийиш:

- жүктөөдө, түшүрүүдө жана кампа ичиндеги иштерди аткарууда механизациялоону колдонуу;

- сактоо мөөнөтүн узартууну камсыз кылган материалдарды иштеп чыгуу боюнча иштердин сапатын жогорулатуу;

- сактоо жайларын туура пайдалануу;

- материалдык баалуулуктардын бузулушун, сапатынын начарлашын, өндүрүш технологиясынын колдонуудагы ченемдерге жана бекитилген номенклатурага ылайык келбей калышын алдын алуу максатында, аларды сактоонун сапатына жана өз учурунда алмаштырылышына жана жаңыртылышына контролдук кылуу.

4. Узак мөөнөткө сактоого каралган материалдык баалуулуктар, күндөлүк материалдардан башка учурда (өзүнчө кампаларда, бөлмөлөрдө, жайларда, аянтчаларда же кампа ичинде атайы бөлүштүрүлгөн жайларда) колдонулуп жаткан коопсуздук техникасы, өрт коопсуздугу, өрттөн сактоо жана санитардык ченемдердин эрежелерине ылайык сакталууга тийиш.

5. Материалдык баалуулуктарды сактоого өткөрүп берүүдө аларды сактоо тартиби бул нускамада белгиленбесе, ченемдик актылар менен белгиленген сактоо эрежелери менен жетектелиши зарыл.

6. Эсепке алуу, отчеттуулук жана каржылоо белгиленген тартипке ылайык жүргүзүлөт.

7. Материалдык баалуулуктардын сандык жана сапаттык жактан сакталышы үчүн жоопкерчиликти төмөнкүлөр тартышат:

- ишкананын жетекчиси;

- материалдык жактан жооптуу жактар.

Материалдык баалуулуктар багытталган максаттарга ылайык пайдаланышы үчүн төмөнкүлөр жоопкерчилик тартышат:

- туруктуу техникалык комиссиянын (ТТК) төрагасы;

- тиешелүү бөлүмдүн башчысы же бул милдеттер жүктөлгөн кызматкер.

8. Материалдык баалуулуктардын тиешелүү шарттарда сакталышын камсыздаган кампа аянтчаларын, бастырмаларды жана жабдылган аянтчаларын бөлүп берүү үчүн жоопкерчилик ишкананын жетекчисине жүктөлөт.

9. Материалдык баалуулуктардын өз алдынча чыгашаланышына, сапаты начар сырьенун жана материалдын кабыл алынышына жана сакталышына, ошондой эле алардын жоголуп кетишине же бузулушуна жол берген кызмат адамдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартышат. Материалдык баалуулуктардын сакталышы үчүн жооп берген кызматкердин милдети ушул Нускаманы билүү жана так аткаруу болуп саналат.

2. Терминдер жана аныктамалар

10. Ушул нускамада төмөнкү терминдер жана аныктамалар колдонулат:

№ 1 форма боюнча акт - жооптуу сактоочу тарабынан толтурулуп, жетекчи, башкы бухгалтер, атайын бөлүмдүн начальниги тарабынан күбөлөндүрүлүп, мөөр басылуучу ченемдик документ.

узак сактоо - сактоонун белгиленген ченемдик мөөнөттөрүнө байланыштуу сактоо;

штабель - ушул нускаманын талаптарына ылайык ар бир товар үчүн белгиленген ыкма менен салынган материалдык баалуулуктар;

жүктөөнүн акыркы чегинин өлчөмү - сыныкты болтурбоо үчүн текчелерге коюуга мүмкүн болгон жүктүн салмагы;

дат - металл материалдык баалуулуктардын сыртынын бүтүндүгүнүн бузулушу;

консервациялоо - материалдык баалуулуктарды (жабдууларды, металлдарды) даттан сактоо;

кайра консервациялоо - консервацияны кайталоо;

Туруктуу техникалык комиссия (ТТК) - Мамлекеттик материалдык резервдин ыйгарым укуктуу органынын жетекчисинин орун басарынан, бул продукциянын сакталышына көзөмөл кылган бөлүмдүн, бухгалтериянын өкүлдөрүнөн, продукция сакталган кампанын башчысынан жана юридикалык бөлүмдүн адисинен турган Мамлекеттик материалдык резервдин ыйгарым укуктуу органынын туруктуу иштөөчү комиссиясы.

Зарыл учурда жооптуу сактоочу ишканалардын, министрликтердин жана ведомстволордун жооптуу адистери тартылат.

3. Кампаларга жана алардын жабдылышына карата талаптар

11. Кампалар жабык (жылытылуучу жана жылытылбоочу), жарым-жартылай жабык (бастырма) жана ачык (жабдылган аянтчалар) болушу мүмкүн.

12. Кампалар материалдык баалуулуктарды узак мөөнөттө сактоо шарттарына жооп берүүсү, курулуш ченемдердин жана эрежелердин талаптарына, ошондой эле кампаларды колдонулуп жаткан долборлоо ченемдерине ылайык келүүсү жана материалдарды сандык жана сапаттык жактан сакталышын камсыз кылынуусу зарыл.

13. Механизациялоо каражаттарын максималдуу түрдө колдонуу жана ташууларды кыскартуу максатында кампаларды жолдордун четинде жана эстакадалардын жанында жайгаштыруу зарыл. Жылдын кайсы болбосун мезгилинде транспорт кирүүгө ыңгайлуу болушу үчүн жолдун сапаты жакшы, дайыма оңдолгон абалда болушу зарыл.

Муну менен катар кампалар жана башка курулмалар ортосундагы ажырымдарда өрткө каршы чара көрүүнүн колдонулуп жаткан ченемдери менен жетектелүү зарыл.

14. Жабык кампалар кургак, таза, жаан-чачын, газдардын жана металлдын дат басып кетишине алып келген буулануулардан сакталууга тийиш.

15. Жабык кампа жайлары темир-бетондон, кыштан, металлдан, жыгачтан, ошондой эле капиталдык да, жыйналма да болушу мүмкүн, ошондой эле техникалык жактан толугу менен жакшы абалда болууга тийиш.

Дубалдары жана чатыры бекем жабылган, жертаманы бүтүн болуп (кеткен жаракалар, чуңкурлар өз учурунда калыбына келтирилиши зарыл), эшиктери жана терезелери бекем жабылууга тийиш.

16. Кампалардын терезелери зарыл учурда бекем металл торлор менен бекитилүүсү зарыл. Темир торлор төмөнкүлөрдү сактоодо орнотулат:

- уу жана уулануучу заттар;

- атайын медициналык дары-дармектер жана баңги заттар;

- өзгөчө кымбат товарлар жана жабдуулар;

- курал жана ок-дарылар.

Материалдык баалуулуктарга күндүн нуру тике тийбеши үчүн (эгерде ал сакталып турган материалдардын сапатына терс таасирин тийгизсе) кампанын терезелерине жалюзи же калың пардаларды илип, мындан тышкары терезенин айнектерин сырдап коюуга жол берилет.

17. Кампанын жертаманына жыгач тактайлар, бетон, асфальт же плиткалар төшөлүүгө тийиш.

Кампанын жертаманын топурак бойдон калтырууга жол берилбейт.

18. Жабык кампа жайларында электр жарыгын гана орнотууга жол берилет. Электр өткөргүчтөрү тиешелүү талаптарга ылайык келиши зарыл.

19. Кампалардын табигый же атайы желдеткичи болууга тийиш. Жылуулук, суу менен камсыздоо жана атайын желдетүү жабдуулары колдонуудагы ченемдерге жараша ишке ашырылат.

20. Капмаларда таразалар (гирялардын топтомдору менен тараза) жана өлчөөчү каражаттар (рулетка, штангенциркуль ж.б.) болушу зарыл.

21. Кампалар өрттү көзөмөлдөө мамлекеттик органдары менен белгиленген колдонуудагы ченемдерге ылайык алгачкы өрт өчүрүү каражаттары менен жабдылууга тийиш. Аларды максаттуу багытталышынан тышкары пайдаланууга жол берилбейт.

Кампаларда өрт чыккан учурда кампа кызматчыларына бөлүштүрүлгөн милдеттери менен кошо адамдарды жана мүлктү эвакуациялоонун планы жана схемасы илинүүгө тийиш.

22. Кампада төмөнкүлөргө тыюу салынат:

- тамеки тартууга;

- тиричилик электр жылытуучу шаймандарды колдонууга;

- убактылуу электр өткөргүчтөрдү пайдаланууга;

- жарык берүү үчүн шамды ж.б. пайдаланууга.

23. Жылытылуучу кампалар абанын температурасын жана нымдуулугун өлчөөчү аспаптар менен жабдылууга тийиш. Жылытылуучу кампалар абанын температурасы +5 Сº төмөн эмес жана +30 Сº жогору эмес болууга, ал эми орточо нымдуулук 70% ашпоого тийиш.

Кампа ичиндеги абанын температурасынын жана нымдуулугунун кескин өзгөрүүсүнө жол берилбейт.

Абанын температурасы жана нымдуулугу кампа башчысы тарабынан күнүгө атайын түзүлгөн журналга каттоо менен өлчөнүп турат.

Абанын температурасына жана нымдуулугуна байкоо жүргүзүү боюнча көрсөтмөлөр 2-тиркемеде келтирилген.

24. Кампалар металлдан жана жыгачтан атайын жасалган жана универсалдуу текчелер, тактай төшөлмөлөр, шкафтар менен жабдылууга тийиш.

Ар бир текченин чектүү салмагынын чоңдугу текчеде же ага бекитилген атайын биркада көрсөтүлүүгө тийиш. Текчелердин жана шкафтардын ылдыйкы текчелери, ошондой эле тактай төшөлмөлөр жертамандан кеминде 15 см бийиктикте орнотулушу зарыл.

Материалдык баалуулуктарды жертаманга коюуга тыюу салынат.

25. Материалдарды сактоого жайгаштыруу айрым кампалардын, секциялардын, бөлүмдөрдүн, текчелердин ж.б. өзгөчөлүгүн эске алуу менен кампа аянтчаларын рационалдуу пайдалануунун алдын-ала иштелип чыккан схемалары боюнча ишке ашат (б.а. материалдардын ар бир тобуна белгилүү бир жай бөлүнөт).

26. Материалдык баалуулуктар төмөнкү негизги шарттарды сактоо менен текчелерде, төшөлмөлөрдө, шкафтарда ж.б. жерлерде жайгаштырылат:

- имараттын аянтын жана кубатурасын пайдалуу жана үнөмдөө менен;

- материалдар жайгаштырылган катарлар ортосунда абанын желдетилишин камсыздоо;

- карап чыгуу жана материалдарды ордунан жылдыруусуз санын эсептөө үчүн мүмкүнчүлүк түзүү;

- жертамандын, текченин, төшөлмөнүн аянтынын бирдигине жетиштүү басымды эске алуу менен;

- материалдарды тез арада берүү мүмкүнчүлүгүн эске алуу менен.

Кампа ичинде тез багыт алуу жана тигил же бул материал сакталган жерлерди тез табуу үчүн текчелер, штабелдер, бункерлер, шкафтар ж.б. номерлер менен белгиленип, алардын номерлери эсепке алуу карточкаларында чагылдырылышы зарыл.

27. Материалдарды штабелдерге тизүү төмөнкү талаптарды эске алуу менен жүргүзүлүүгө тийиш:

- штабелдин бийиктиги анын туруктуулугуна тоскоолдук келтирбегендей болушу зарыл;

- ылдыйкы катарлар дуушар болгон басым, материалдык баалуулуктарга жана идиштерге кесепетин тийгизбегендей болууга тийиш;

- бир текчеде ар кайсы багытта колдонулуучу материалдарды жайгаштырууга болбойт.

28. Өзүнчө штабелдер, текчелер, ошондой эле алар менен жылытуучу приборлор, суу өткөрүүчү жана агынды суу агуучу түтүктөр ортосунда орун калтырып коюу зарыл.

Жүрүштөрдүн туурасы сакталган материалдык баалуулуктардын чоңдугун, алар менен аткарылган операцияларды жана аны менен катар колдонулган машиналарды жана механизмдерди, ошондой эле өрт коопсуздугуна каршы чара көрүү талаптарын эсептөө менен, бирок 0,5 метрден кем эмес болушу керек.

29. Кампаларда материалдарды кабыл алууну, берүүнү жана аларды консервациялоону ишке ашыруу үчүн атайын зарыл каражаттар менен жабдылууга тийиш.

30. Бастырмасы бар жарым-жартылай жабылган кампалардын, ошондой эле тегереги толук курчалбаган үстү жабылган кампалардын бир тарабынан же эки тарбынан тең жабылган чатыры болушу керек.

Мындай кампалардын дубалы шамал көбүрөөк соккон жагында болушу зарыл.

Ал бийик, бекем капталып, суу агып кеткидей болушу зарыл.

31. Материалдарды сактоо үчүн калкаламасы жок аянтчалар бийигирээк, кургак жерде болууга тийиш. Аянтчанын жери алдын-ала пландаштырылган, тегизделген, шагыл себилип, бастырылган жана суу агып кетүү үчүн эңкейиш болуусу зарыл.

Зарыл учурларда аянтчалар түздөлгөн, тегизделген (балласт) жана бетондолгон болот.

Пиломатериалдарды сактоо үчүн жердин катуу болушу анчалык зарыл деле эмес.

Төшөлмөнүн калыңдыгы бир чарчы метрге туура келген эсептик долбоордук салмакка жараша аныкталат.

Шлакты пайдаланууга жол берилбейт.

Даярдалбаган аянтчага материалдарды сактоого тыюу салынат.

Ачык аянтчалар атайын текчелер менен жабдылып, төшөлмөлөр менен камсыз кылынышы зарыл. Төшөлмө астына пайдалануучу материал катары жараксыз болуп калган темир-бетон плиткаларды жана эски темир жол тактайларын, ал эми үстүнө төшөө үчүн - жыгач устундарды, тактайларды ж.б. колдонууга болот.

32. Кампанын тегерегине башка, керексиз буюмдарды жайгаштырууга болбойт. Кыш мезгилинде кампага жана ачык аянтчаларга кирүүчү жерлерди кардан тазалап туруу зарыл. Жаз келгенде ачык жерде сакталган материалдардын үстүнөн, ошондой эле кампа менен бастырмалардын чатырларындагы карларды да тазалоо зарыл.

33. Кампаларда төмөнкүлөр болууга тийиш:

- ондолгон абалда жарык берүү үчүн зарыл каражаттар;

- ондолгон абалда белги берүү жана байланышуу каражаттары;

- ыкчам жардам көрсөтүү кызматтардын, жооптуу адамдардын жана жетекчиликтин телефон номерлеринин тизмеси.

34. Эсепке алынбаган жана инвентарь тизмегинде катталбаган мүлктү кампада сактоого тыюу салынат.

35. Жумуш күнү аяктаганда кампанын эшиктери кулпу менен бекитилип, күзөт жумушчусунун катышуусунда материалдык жооптуу адамдардын мөөрү басылат да ал күзөт журналында чагылдырылат. Кампаларды жабуу үчүн тиешелүү номери менен мөөр даярдалат (ар бир материалдык жооптуу адамдар үчүн). Сейфтердин, шкафтардын, кампалардын ачкычтарында номерленген эн белгилер тагылып, жабылган шкафта (сейфте) сакталат.

36. Кампаны ачканда материалдык жооптуу адамдар эшиктердин, терезелердин жана мөөрлөрдүн (пломбалардын) бүтүндүгүн текшерип, андан соң күзөт журналында тиешелүү жазууларды чагылдырышы зарыл.

37. Форс-мажордук жагдайларда материалдык жактан жооптуу адамдар жок болсо, кампаларды жана имараттарды ачуу жана пломбалоо бул ишкананы көзөмөлдөгөн бөлүмдүн адиси, бул тармакты көзөмөлдөгөн министрликтин же ведомствонун адиси жана мобилизациялык резервдин материалдык баалуулуктарын жоопту сактаган ишкананын өкүлү кирген, мамлекеттик материалдык резервдин ыйгарым укуктуу органынын жетекчисинин буйругунун негизинде түзүлгөн комиссия тарабынан ушул гана көйгөйдү чечүү үчүн жүргүзүлөт.

38. Сакталып турган материалдарга эч кандай тиешеси жок адамдардын кампага же сактоо жайына кирүүсүнө тыюу салынат.

39. Материалдарды сактоо үчүн каралган кампаларды тутуу, аларды оңдоо, консервациялоо жана материалдарды иргөө боюнча бардык чыгымдар ишкананын эсебинен жүргүзүлөт.

4. Материалдык баалуулуктарды кабыл алуу жана алардын сапатына контролдук жүргүзүү тартиби

40. Узак мөөнөткө сактоодо турган материалдык баалуулуктар белгиленген ченемдик документацияга жана прейскуранттарга ылайык бүтүн бирдиктерде (ящиктерде, бочкаларда, каптарда ж.б.) гана берилет, ал эми каражаттар - топтолгон, ондолгон түрдө өткөрүлөт.

Узак мөөнөткө сактоого берилген материалдык баалуулуктардын салмагы толугу менен таразага тартылат, кайра эсептелинет же өлчөнөт жана алардын бетинин, таңгагынын, консервацияланышынын жана алардын маркаланышынын абалы каралат.

Узак мөөнөткө сактоого берилген материалдык баалуулуктар таңгакталган жана таңгакталбаган түрүндө кабыл алынат жана алар колдонуудагы ченемдик техникалык документациянын, өндүрүш технологиясынын жана бекитилген ченемдин талаптарына жооп берүүгө тийиш.

Механикалык бузулууларга ээ жана дат баскан материалдар узак мөөнөткө сактоого кабыл алынбайт.

41. Узак мөөнөткө сактоого берилген материалдык баалуулуктарды кабыл алуу учурунда сапатына контролдук, техникалык контролдоо кызматы жана заводдордун лабораториялары аркылуу ишке ашырылат.

Узак мөөнөткө сактоого берилген материалдык баалуулуктардын алардын сапатынын абалы тууралуу заводдон берилген документтери (сертификаттары, паспорттору, протоколдору, актылары ж.б.) болушу зарыл.

Сапаты тууралуу документ жок болсо, сактоого кабыл алган завод-сактоочу материалдарды лабораториялык текшерүүдөн өткөрүүгө жана анын натыйжаларынын негизинде алардын сапаты боюнча документтер түзүүгө милдеттүү.

Материалдык баалуулуктардын сапатына контролдукту лаборатория колдонуудагы ченемдик техникалык документация менен каралган көлөмдө ошол материалдын түрүнө жараша жүргүзүүгө тийиш.

42. Сактоо мөөнөтү өтүп кеткен материалдык баалуулуктарды узак мөөнөткө сактоого кабыл алууга тыюу салынат.

43. Узак мөөнөткө сактоого даярдалган материалдар маркалары, профилдери, өлчөмдөрү, сорттору, түрлөрү ж.б. боюнча бөлүштүрүлөт.

Мындай бөлүштүрүүсүз материалдарды узак мөөнөткө сактоого кабыл алууга тыюу салынат.

44. Узак мөөнөткө сактоого берилген материалдык баалуулуктардын белгисиз болуп калышына бөгөт коюу максатында, аларда тиешелүү маркировкалоолор же белгилер, ал эми штабелдерде (текчелерде) тиешелүү маалыматтары менен таблицалар (ярлыктар) болушу зарыл. Алар:

- материалдык баалуулуктардын аталышы;

- чыгарган ишкананын аталышы;

- маркасы;

- өлчөмү;

- техникалык документациянын номуру;

- бир таңгактагы товардын саны;

- бир жерде таңгакталган бирдиктин саны;

- даярдоо датасы (айы, жылы);

- жарактуу мөөнөтү.

Маркировканы, эн белгини жана ярлыктарды бүтүндөй сактоо мөөнөтү ичинде сактап коюу талап кылынат.

45. Ишканалар жыл сайын 1-апрелге карата материалдык баалуулуктардын сапаттык абалына жана сактоо шарттарына, алар багытталган максаттарга ылайык келишине жараша текшерүү жүргүзүүгө, ал маалыматтарды тиешелүү актыларда чагылдырууга милдеттүү. Текшерүү учурунда аныкталган кемчиликтер тез арада четтетилүүгө тийиш. Ишканалардын жетекчилерине карата аларды четтетүү мөөнөттөрү жана жооптуу аткаруучуларын көрсөтүү менен буйрук берилет.

46. Узак мөөнөткө сактоодо турган материалдык баалуулуктар ишканалардын туруктуу техникалык комиссиясы (ТТК) тарабынан алардын сапаттык абалына жана колдонуудагы ченемдик техникалык документациясына, өндүрүш технологиясына жана бекитилген номенклатурага ылайык келүүсүнө мезгил-мезгили менен контролдукка алынышы зарыл.

Ушул максаттарда ишканалардын ТТК өз ишин төмөнкү тартипте жүзөгө ашырат:

- ар бир жылга пайыздык чегерүүлөр каралган иш планын түзөт (камсыздоо бөлүмдөрүнө жетишсиз маркоөлчөмдөр жагында өзгөчөлүктөрдө бир пайыздык чегерүүлөрдүн жана ишкананын ички ресурстарынын эсебинен);

- алмаштыруу (жокко чыгарылган ченемдер боюнча материалдарды алмаштыруу жана топтоо үчүн зарыл болгон технологиялык, номенклатуралык жана ашыкча топтолгон материалдарды алмаштыруу);

- жаңылоо (сактоо мөөнөтү өтүп кеткен материалдарды жаңылоо);

- материалдык баалуулуктардын сапаттык абалын текшерүү, аларды иштеп чыгуу жана сактоо шарттарын жакшыртуу боюнча иш-чаралар;

- ишкананын милдеттүү техникалык контролдук кызматын материалдык баалуулуктардын сапаттык абалына текшерүүнү жүргүзүүнү жана аларды андан ары сактоо мүмкүндүгү жөнүндө тиешелүү корутундуларды ТТКга берүүгө милдеттендирет;

- тиешелүү түзүмдөрдү өз учурунда материалдарды сактоону жүргүзүп жаткан ишкананын жетекчилигине материалдарга карата колдонуудагы ченемдик документацияда жүргөн бардык өзгөрүүлөр тууралуу маалымдоого милдеттендирет;

- тиешелүү түзүмдөрдү жана башкы технологду өндүрүш технологиясында материалдарды алмаштырган бардык учурларда спецификацияны берүүгө, белгиленген тартипте аларда ылайыктуу өзгөртүүлөрдү жүргүзүүнү мезгил-мезгили менен киргизүүгө милдеттендирет;

- материалдык баалуулуктарды зарыл учурларда алмаштырууда жана жаңылоодо алардын сапаттык абалы жөнүндө акт түзөт.

5. Материалдык баалуулуктардын дат басып кетишине каршы чара көрүү жана консервациялоо

47. Металлдардын дат басып кетишин алдын алуу (консервация) зарылчылыгы алардын даттын басып кетишине туруштук берүү, ошондой эле дат баскан жерлердин металлдын бүтүндөй абалына таасири аркасында аныкталат.

Консервациялоо жана таңгактоо, алардын өзгөчөлүгүнүн жана бүтүндөй сактоо мезгили ичинде металлдын товардык түрүнүн сакталышын камсыз кылууга тийиш.

48. Кара металлдарды жана андан ары кайра даярдалуучу буюмдарды консервациялоо үчүн майлоочу масса, техникалык вазелин, СХК, ПСК, ГОИ-54Б консистенттик майлоо массалары, ошондой эле НГ (203, 204, 204У), К-17 (консервацияланган) маркасындагы суюк ингибацияланган майлоочу массалар пайдаланылат.

49. Консервациялоого даярдоодон мурда аларды май жана башка кир нерселерден, даттан тазалап коюу талап кылынат, антпесе алар дат басып кетүү процессин 30-40 эсе тездетет.

Кыйла дат баскан материалдар консервацияланбайт жана күрөөгө кабыл алынбайт.

50. Металлды тазалоо үчүн металл щетка, аброзивдик аспаптар жана жылмалоочу, жумшартып тазалагычтар ж.б. механизацияланган кол каражаттары, ошондой эле химиялык жол менен, майдалоо, гидроаброзивдик жана башка прогрессивдүү ыкмалар колдонулат.

Аларды тазалоо жагында иштин көлөмүн азайтуу максатында узак мөөнөткө сактоо үчүн жаңы жасалган материалдарды, б.а. заводдон алынар замат сактоого берүү сунуш кылынат.

51. Материалдардын тышын майдан тазалоо үчүн эритүүчү суюктук катары уайт-спирит же этил камтылбаган Б-70 бензини колдонулат.

52. Кылдат тазаланган жана кургатылган бет коргоочу кабат менен капталат.

Консервациялануучу металлдын бетине майлагычты түшүрүүдөн мурда (кандай ыкмада болбосун) ал майлагычты 60-80 Сº температурасына чейин ысытуу зарыл. Майлагыч материалга кисточка же малуу менен сыйпалат.

53. Жука кабаттуу болоттор кошумча консервациялоосуз стандарттуу таңгактарда сакталышы мүмкүн. Ал эми таңгакталган болот барактарынын жактары ачык болсо (жеткирүүнүн шарттары боюнча), анда тегерете толугу менен консервацияланат.

54. Жука, претензенциондуу жана жогорку сапаттагы түтүктөр майлоочу масса менен тышынан жана ичинен да капталышы зарыл.

55. Таңгакталбаган зымдардын жана ленталардын түрмөгү ваннага малынып алынат, ал эми эндүү ленталардын кесилген жерлери консервацияланат.

Ширетүүчү зымдар консервацияланбай сакталат.

56. Алюминий эритмелеринен, жезден жана жез эритмелеринен турган материалдарды консервациялоо үчүн чачылуучу майлагычтын, техникалык вазелиндин, ошондой эле К-17 майлагычын жана ПВК 70% майлагыч менен 30% май же 50% майлагыч менен 50% май катыштагы трансформатордук же индустриалдык майлары менен аралаштырууга жол берилет.

Магнийди жана магний эритмелерин консервациялоо үчүн чачылуучу майлагычы же 2-4% церезин коюлтулган техникалык вазелини пайдаланылат.

57. Түстүү металлдар үчүн дат басууга каршы майлоочу масса милдеттүү түрдө колдонулбайт, бирок күрөөгө коюудан мурда алар суудан, чаңдан жана кирден тазаланат.

Түстүү металлдан торчолор дат басууга каршы майлоочу масса менен капталбайт.

58. Ишкананын ТТК чечими боюнча кара металлдар, түтүктөр, зымдар, ленталар, аларды күндөлүк өндүрүштө колдонуу жана жыл сайын жаңыртып туруу шартында консервациялоосуз сактоо мүмкүн.

59. Консервациялоосуз төмөнкүлөр сакталышы мүмкүн: чоюн, ферроэритмелер, мөөр үчүн төрт чарчылар, алюминий, каңдооч, никель, калай, коло, хром, кремний, марганец, кобальт, вольфрам, коргошун, кадмий, цинк.

60. Аспап жана технологиялык каражат сактоого берилгенден мурда милдеттүү түрдө дат басууга каршы иштелүүгө жана консервацияланууга дуушар болот.

Консервациялоо кеминде +15 Сº жана +25 Сº жогору эмес жана абанын орточо нымдуулугу 60% ашпаган температурадагы бөлмөдө жүргүзүлөт.

Дат баскан каражаттар консервацияланбайт.

Консервациялоо алдында бардык каражаттар төмөнкү курамдагы аралашма менен тазаланат:

а) 30-50% кальций кошулган сода;

б) 30-50% азот камтылган кычкыл натрий;

Аралашманын температурасы 80-100 Сº.

Эскерте кетчү нерсе, металлды кол менен кармоого тыюу салынат.

Таза жана кургак каражат тез арада консервацияланышы зарыл.

Каражаттарды жана жабдууларды консервациялоо үчүн төмөнкү майлагычты колдонуу зарыл:

- чачылуучу майлагыч (УНЗ массасы)

- УН майлагычы (техникалык вазелин)

- КРИН майлагычы: 27% момдон жана 73% трансформатор майынан турат;

- МС -20С авиация майы

- АУ ийитилген май

- К-15 консервациялоочу май.

Каражат 70-90 Сº температурасында аларды илгичке илип же торго салып ваннага 3-5 мүнөт убакытка чөмүлтүү жолу менен консервацияланат. Ашыкча майды сарыктырып алуу зарыл.

Көлөмдүү аспап жана жабдуу май кисточка же щетка менен майланат.

Майланган каражат ингибирленген (уротропинонитриттелген) кагазга, андан соң нымдуулуктан сактоочу "Крафт" түрүндөгү кагаз менен оролот.

Мындан тышкары дат басуудан алдын алуучу катары 20-30% концентрациясындагы нитрит натрийдин аралашмасы колдонулат.

Нитрит натрий менен иштелип чыккан каражат жылытылган кампа ичинде техникалык вазелин же чачылуучу майлагычка 3-4 эсе көбүрөөк сакталат.

Нитрит натрий уулуу зат, ал менен иштөө учурунда колго мээлей кийип алуу зарыл, ал эми колду ага чейин жана андан кийин глицерин же вазелин менен майлап алуу талап кылынат.

61. Бардык системалардын өлчөгүч аспаптары температура, нымдуулук жана сактоонун жарык берүү режими аныкталган мындай приболорду иштетүү жана сактоо боюнча колдонуудагы нускамаларга ылайык консервацияланат жана сакталат.

62. Медициналык аппаратураны жана техниканы консервациялоодон чыгарууну жана кайра консервациялоону медициналык техника жаатындагы адистер гана жүргүзөт.

6. Сактоо шарттары жана кампага жайгаштыруу ыкмалары

63. Материалдык баалуулуктар багытына жана өзгөчөлүгүнө жараша ачык жабдылган аянтчаларда, бастырмалардын астында, жылытылуучу же жылытылбоочу жабык кампаларда сакталышы мүмкүн.

Материалдын ар бир түрүн сактоо шарттары 1-тиркемеге ылайык сактоо мүмкүнчүлүгүнө жараша ишкананын ТТК тарабынан аныкталат.

64. Чоюн вагону менен кампаларда же штабелдерде сакталат.

Чоюн ири көлөмдө болсо, аны маркалары боюнча бөлүштүрүп, үйүп коюу менен сактоого уруксат берилет.

Чоюнду кампага жайгаштырууда (вагондо сактоодо) кол күчүн мүмкүн болушунча азайтуу максатында, чачылуучу бирдей элементтерден ачык кампалар орнотулат жана аларды жүктөө жана түшүрүү үчүн магнит шайбалар колдонулат.

65. Домен ферроэритмелер маркалары боюнча бөлүштүрүлүп, үйүп коюу менен сакталышы да мүмкүн.

66. Электроферроэритмелер тапшыруучунун идишинде табигый же атайын желдеткичи менен кургак, жабык жылытылбаган кампаларда сакталышы зарыл.

Негизинен электроферроэритмелер сактоого туруктуу, бирок феррохром узагыраак сакталса, аны дат басып кетиши мүмкүн, ал эми атайын багытка каралган феррохром жараксыз болуп калат.

Ферросилицияны жана ферромарганецти жогорку нымдуулукта (70% жогору) сактоо уулуу жана жарылуучу газдарды бөлүп чыгаруу менен майда бөлүкчөлөргө бөлүнүп талкаланышына алып келет, ошондуктан бул ферроэритмелерди сактоодо кампалар мезгил-мезгили менен шамалдатылышы зарыл.

Ферроэритмени мезгил-мезгили менен текшерүүдө алардын механикалык бекемдигине көңүл буруу зарыл. Ферроэритмелери менен барабандар, бочкалар жана ящиктер текчелерге түрлөрү жана маркалары боюнча тизилет.

Ал эми ящиктерге салынган ферроэритмелер механизмдерди колдонуу менен тизүүгө мүмкүндүк берген баштыктарга салынат.

Идиши бузулган же маркировкасы билинбей калган ферроэритмелерди мындай кемчиликтер четтетилгенден кийин гана ырааттоого жол берилет.

Металл идиштин жана ага чагылдырылган маркировкалардын сакталышын камсыз кылуу үчүн барабандарды консервациялайт.

67. Куймалардын кесектери жана жылдыруу үчүн даярдалган үлгүлөр төмөнкүчө жайгаштырылат:

- ири кесектер жана даярдалган үлгүлөр алдын ала даярдалган катарлар ортосунда коргоо буюмдары коюлуп, бир-бирден тизилет;

- орточо кесектер жана даярдалган үлгүлөр тигинен турган текчелерге жайгаштырылат;

- ал эми майда кесектер жана даярдалган үлгүлөр металл кампаларда сакталат.

68. Темир жол рельстери ырааты менен "бекитилген" түрдө жыйылат (темир жол жыгачтары, устундар, плиткалар).

Темир жол рельстерине карата бекитүүчү аспаптар баштыкка салынат, ал эми алардын астына коюлуучу аспаптар болсо кампаларга же бункерлерге жайгаштырылат.

69. Бүтүн таңгакталбаган балкалар жана швеллерлер заводдон чыккан формасында текчелерге тизилет, ал эми үймөктөлүп келгендери - бардык жагынан тосуу менен жайгаштырылат. Катарлар ортосуна төшөлмөлөр орнотулат.

70. Кара металл сорту менен өлчөмүнө жана узундугуна жараша төмөнкү атайын текчелерде жайгаштырылат: тигинен турган, консолдук, пирамида түрүндө, тор сымал металлда, тигинен турган поддондордо ж.б.

Заводдун таңгагында келген ири сорттогу прокат штабелдерге тизилет.

Күмүш сымал болот завод таңгакталган түрдө (жыгач ящиктерде) сакталууга тийиш. Алар 1,5 метр бийиктиктеги текчелерге жайгаштырылат.

Бир аз сандагы күмүш сымал болот консервацияланган түрүндө пергамент кагазга оролуп, консоль текчелерине жайгаштырылат.

71. Кара металлды заводдун таңгагында (металл коробкаларда, топтому менен) сактайт. Мындай учурда алар жакшы жана көпкө чейин сакталат, ошону менен катар аны кайрадан консервациялоо талап кылынбайт. Алар салмагына жараша биринин үстүнө бирин жыйып коюу менен жайгаштырылат.

Ал эми саны аз болсо, атайын текчелерде тигинен тизип коюуга да болот.

72. Түтүктөрдү, жерге төшөлмөлөрдү жана жыгач төшөлмөлөрдү пайдалануу менен поддондордо жана скобаларда тигинен же туурасынан консоль, тор, пирамида түрүндөгү стеллаждарда сактоо сунуш кылынат.

73. Бухталарга салынган катанка, тегерек болот, ысык жана муздак түрүндө жайылтылган болот лента, болот зымдар тигинен сыяктуу эле туурасынан да 1,5 м бийиктикте жыгач төшөлмөлөрдө жайгаштырылат.

74. Бухталарга салынган болот аркандар (тросстор) жыгач текчелерде ирээти менен же биринин үстүнө бирин жыйуу аркылуу жайгаштырылат. Аркандар менен барабандар жерде эмес, четинде орнотулат.

75. Металл электроддор завод таңгакталган түрүндө текче же тор текчелерде сакталат.

Болот тор түрмөктөлгөн түрүндө жыгач текчелерде жайгаштырылат.

76. Түстүү металлдар жана алардын эритмелери (магний менен гранул түрүндөгү никельден тышкары) таңгакталбаган түрүндө жана консервациялоосуз сакталышы мүмкүн.

Түстүү металлдарды жана алардын эритмелерин аталыштары жана маркалары боюнча гана жайгаштыруу зарыл.

Ири көлөмдөгү түстүү металлдар баштыкчаларга салынат, алар кампа механизмдеринин салмагынан ашпоого тийиш жана төшөлмөлөргө же поддондорго жайгаштырылат.

Никель менен жездин баштыкка салынган катод листтери, алардын ортосуна төшөлмөлөрү менен поддондорго жыйылат.

Түстүү металлдардын жана эритмелердин саны аз болсо, аларды текчелерде сактоо мүмкүн.

Консервацияланган жана кагазга оролгон магний текчелерде, ал эми магний - аллюминий барабандарда, поддондордун четине тизилет.

Калайды +12 Сº төмөн эмес температурадагы жылытылуучу кампада гана сактоого жол берилет.

Төмөнкү температурада калай ак катуу металлдан боз күкүмгө айланаарын эске алуу керек. Мындай кубулуш "коло ооруусу" деп аталат.

Калайды -20 Сº төмөн температурадагы кампага кабыл алууда калай алгач убактылуу текчеде жайгаштырылат, ал эми кампа температурасын кабыл алгандан кийин жана анын "коло ооруусуна" дуушарланбагандыгы текшерилгенден кийин гана узак мөөнөткө сактоого өтөт.

"Коло оорусу" аныкталган шартта бүтүндөй партия тез арада өзүнчө бөлүнүп, желдетилиши зарыл.

Бочкалардагы гранул түрүндөгү никель магнийдин алюминий барабандарын жайгаштыруу принциптеринде, ал эми никель - аны жасап чыгаруучу заводдун контейнерлеринде же өзү жасаган жыгач ящиктерде сакталат.

77. Түстүү металлдар: чырпыктар, түтүктөр, жолчолор, шиналар жана профильдер торчо, консоль жана пирамида түрүндөгү текчелерге тигинен же туурасынан сакталышы мүмкүн.

Листтер, аноддор, тегерекчелер, тактайлар атайын текчелерде сакталат, алар туурасынан тизилет, ал эми ири көлөмдөгү листтер товар жыйылган текчелерде же жантайынкы абалда текчелерде сакталат.

Түстүү металлдан зымдар поддондордун бухталарында, текчелерде жалпагынан бир нече ирэт, ошондой эле 1-2 катар жантайынкы абалда тизилет (диаметри 3 мм жогору).

Түстүү металлдардан жасалган бухтасын (ичке жиптей оромолорду) бири-бирине бурч менен жайгаштырылган жыгач тоскучтарына туурасынан таканчыктап турган атайын текчелерде сактоо керек.

Түстүү металлдардан жасалган фольга ачылган бойдон жумшак материал менен оролгон атайын текчелерде жыйналат. Жез фольга парафин сиңирилген кагазга оролгон бойдон сакталат. 200 мм чейинки фольганын рулондору капталдарынан тышталат да, араларына жумшак нерселер салынып коюлат.

Түстүү металлдардан жасалган торчо жыгач орогучтарга рулон кылып оролгон бойдон текчелерде сакталат. Рулондор ортосундагы жыгачтардын чыгып турган учтарына тосулуп коюлган жөлөнгүч катары коюлган нерселерге жаткырылат.

Коргошундан жасалган нерселер, алардын сынып же басылып калышынын алдын алуу максатында, бир катар кылынып жыгач төшөймөлөргө жаткырылат.

Коргошун уу болот, ошондуктан аны сактоодо коопсуздук техникасынын эрежелерин сактоо зарыл.

Алюминий, магний жана жез эритмелеринен чоюлган темирлерден дат же үстүнкү бетинде жарылуулар көрүнгөндө, аларды жаңылоо керек болот.

78. Кабель буюмдары жана зымдар сактоо үчүн өз багыттары, типтери, өлчөмдөрү, ичинен чыккан зымдарынын саны, изоляциялануу мүнөзү боюнча топторго бөлүштүрүлөт жана ташып жеткирген заводдун оромолунда, атайын барабандарда, катушкаларда же бухталарга байланган бойдон сакталат.

Барабандар, катушкалар жана бухталар суудан коргоочу кагаздарга оролонушу тийиш.

Кабель буюмдары менен турган барабандар аларга таканчык катары беттеринин четтери кызмат кыла турган түрдө жайгаштырылышат.

Бетинин тегиздигинде таканчыктатып коюу менен барабандарды жайгаштырууга тыюу салынат.

Кабелдин четтери жабыштырыла күйгүзүлгөн жана бекитилген болушу керек.

Жабыштыра күйгүзүүдө кислоталарды колдонууга жол берилбейт.

Кабель буюмдары менен турган ири барабандар жана катушкалар кампанын жертаманында сакталышы мүмкүн, ал эми орточолору жана майдалары - клетка текчелерде же атайын шкафтарда сакталат.

Узак мөөнөткө сактоого электрдик жана башка сапаттарына карата тиешелүү аракетте болгон ченемдик документациянын талаптарына ылайык сыноонун канааттандырарлык жыйынтыктары бар кабель буюмдарына гана жол берилет.

Тышкы каптарында механикалык бузуктуктары бар (ийрилип калган, тытылып кеткен, зымдары жабышып калган ж.б.у.с.) орто жана жеңил салмактагы кабель буюмдарын узак мөөнөткө сактоого жол берилбейт.

79. Графиттелген электроддор (ирилери) үстү-үстүнө ташталып, атайын нерселердин үстүндө сакталат, орто жана майдалары болсо поддондордо текчелерде сакталат.

80. Ташып жеткирүүчү заводдун оромолунда турган катуу эритмелер консервацияланбайт.

Катуу эритмелерди сактоо үчүн тартып чыгарма ящиктери бар жабык текчелер (шкафынын тиби боюнча) колдонулат, мындай шарт аларды эсепке алууну жана сактоону олуттуу жеңилдетет.

Запасы чоң болгон учурларда катуу эритмелер ящиктерде, товар алдына коюлуучунун үстүнө бири-биринин үстүнө ташталат.

Пластиналар салынган ящиктин салмагы 30-40 кгдан ашпоого тийиш.

Ящикке бирдей формадагы жана эритменин бир маркасындагы пластиналар салынат.

Пластиналарды ящикке салууда алардын катарлары калың кагаз менен бөлүштүрүлөт, ал эми ящикте кала турган боштуктар кебез же орой турган кагаз менен толтурулат.

81. Хром антигриди ташып жеткирүүчү заводдун барабандарында ченемдик техникалык документациянын талаптарына ылайык келген түрдө сакталат.

Барабандар горизонталдуу же вертикалдуу абалда товар алдына салгычтарда же поддондордо бири-биринин үстүнө ташталып жыйналат.

82. Кагаз сыяктуу жасалган винипласт туруп турма текчелерде вертикалдык абалда сакталат.

83. Текстолиттер горизонталдык абалында топтолуп, поддондордо же текчелерде маркалары, номенклатурасы, габариттери боюнча сакталат.

Ортолоруна кагаздар төшөлөт.

84. Шеллак эки катар жут мүшөктөрдө оозу бекитилген түрдө же жыгач ящиктерде, ичинен кагаз төшөлгөн түрдө, жыгач товар алдындагы салгычтарда же жалпак поддондордо сакталат.

Үстү-үстүнөн таштоонун бийиктиги эки метрден ашпоосу керек. Шеллакты алты ай сактагандан кийин штабелдер которуштурулат.

85. Асбест картону ташып жеткирүүчү заводдун идишинде катар-катар ташталып, текчелерде сакталат.

86. Узак мөөнөткө сактоого өндүрүү технологияларына ылайык келген ийне жалбырактуу жана жалбырактуу жыгач материалдары кабыл алынат. Жыгач материалдар үчүн кампалар жеткиликтүү аянтка жайгашып, жакшы желдетиле турган жана суу агып чыгып кете турган, жакшы текшиленген жана тазаланган, жаан-чачын жана кар эриген суулар агып кете ала турган жер тилкесинде болууга тийиш.

Ар бир штабель үчүн жыгач, кыш же бетон клеткаларынан жасалган койгучтар болууга тийиш, алардын үстүнө ортосу 1,5 метрден ашпаган аралыктарда капталдатып 100 ммден кем эмес жоондуктагы тактайлар салынат, фундаменттин бийиктиги (жер бетинен тартып жыгач тактай материалдарынын биринчи катарына чейинки аралык) 50 смден кем болбоого тийиш.

Түбүндөгү жыгач элементтердин тактайлары антисептиктер менен сиңирилген болууга тийиш (күйүүчү креозот ж.б.).

Жыгач-тактай материалдары үстү-үстүнө жыгачынын түрүнө, сортуна, иштеп чыгуу ыкмасына, жоондугуна жана туурасына карата өз алдынча ташталат.

Кыска тактайлар катарынын узундугу боюнча бири-бирине дал келиштирилип, бирок мында алардын тышкы капталдары пакеттин тиешелүү капталдары боюнча текшиленген болушу керек болот. Үстү-үстүнөн таштоо өлчөмдөрү узундугу боюнча 6-10 метрден жана бийиктиги - 4-6 метрден ашпоого тийиш.

Ар бир үймөк ал коюлаары менен дароо убактылуу жасала турган чатыр менен, жантаюусу өтө турган жолго карата кыйшаюу менен дал келиштирүү, 10-12 см болуп жабылып коюлушу керек. Чатыр үймөктүн капталдарынан үймөктөр ортосундагы 0,5 м жана жолго карата 0,75 м аралыкта чыгып турууга тийиш.

Кампанын аймагы таза кармалууга тийиш; үймөктөрдүн тегерегиндеги аянт жана алардын асты хлор акиташы менен себеленип, жыгач, таштандылар жана ыпыр-сыпырлар алынып ташталып, чөптөр чабылып салынышы керек.

Кургак тактайларды жаан-чачын же кар жаап жаткан маалда ордунан жылдыруу жана үймөктөрдү ачып алмаштырууга тыюу салынат жана каалагандай жылдыруу керек болгон учурларда алдына төшөбөстөн жерге коюуга тыюу салынат.

87. Автомашиналардын кузовдору үчүн деталдар комплекттери пачкаларга металл лентасы же зым менен өлчөмдөрү жана сорттору боюнча салыштырылат.

Салыштырылып коюлган пачкалар ортолоруна бир нерсе салынып, үстү-үстүнө ташталып сакталат.

Тактайларды жана жыгач деталдарды узак мөөнөткө сактоо үчүн камдалган кампалар өрт сигналдары, телефон байланышы менен жабдылууга тийиш, ошондой эле өрткө каршы көзөмөлдүк кылуучу органдар менен макулдашуу боюнча, талаптарда жана ченемдерде каралган өрткө каршы түзүлүштөр жана өрт өчүрүүчү каражаттар менен да жабдылышы керек.

88. Текстиль материалдары жабык, караңгылатылган, от жагылып жылытылуучу жана желдетилип туруучу, температурасы 12-18 Сº жана нымдуулугу 40-60%да болгон имараттарда сакталат.

Ашыкча нымдуулук материалдардын жиптеринин ысып кетип, алардын бекемдигин жоготууга алып келет; ашыкча кургактык жана күн нурунун тийип турушу дагы материалдардын механикалык сапаттарын өзгөртөт жана алардын түсүн начарлатат.

Мындан тышкары жүн материалдарды күбө жеп кетет.

Күбө менен күрөшүү үчүн парадихлорбензолду колдонушат, ошондой эле кескин жыттуу заттарды: нафталин, тамеки, керосин, скипидарды да колдонушат.

Кургак заттар текчелерге жыйылат, ал эми суюктар - жертаманга жана текчелерге чачылат.

Күбө өсүмдүктөн жасалган материалдарга жумуртка таштабайт, ошондуктан жүндөн токулган материалдарды пахтадан жана кагаздан токулган мүшөктөрдө сактоого болот.

Материалдардын үзүндүлөрү кургак, жалмакай текшиленген, курт-кумурскалары жок тактайлардан жасалган текчелерде сакталат.

Жазында жана күзүндө аларды карап чыгуу жана ордун алмаштырып коюу зарыл болот, мында алардын бүктөлгөн жерлерине жана жытына көңүл буруу керек.

Көгөрүп кеткенин, ным тартканын, чычкандар тешип кеткенин байкаган учурларда материалдар ачылат жана кургатылат.

Жакшы кургатылгандан жана тазалангандан кийин бул материалдарды өз алдынча коюшат, алар мөөнөтүнөн мурда пайдаланылууга тийиш болот.

89. Комплект катары колдонулуучу буюмдар абанын салыштырмалуу нымдуулугу 70% жогору болбогон +16-18 Сº температурасында, ташып жеткирүүчү заводдун идишинде поддондордо же текчелерде сакталат.

90. Абразивдүү инструмент абанын салыштырмалуу нымдуулугу 60% жогору болбогон жана төмөнкү температурада сакталат:

- керамикалык байланыштагы инструмент үчүн +5 Сºдан төмөн эмес;

- бакелит, магнезиалдуу, вулканит байланыштарындагы инструмент үчүн +15 Сºдан төмөн эмес;

- абразивдүү инструмент абразивдүү материалдын мүнөздөмөсүн жана анын геометриялык формасын, өлчөмдөрүн, катуулугун, байланышын, ал эми айлана үчүн тегеректеген ылдамдыгын көрсөтүү менен коюлган маркалоого ээ болушу керек.

Диаметри 250 мм жана андан жогору болгон айланаларда балансировкалоо классы көрсөтүлүүгө тийиш.

Узак мөөнөткө сактоого салынган абразивдүү инструмент бүтүндөй данынын материалы, формасы жана таңгагы боюнча сорттолуп, техникалык талаптарга ылайык текшерилип, сыноодон өтүшү керек.

Абразивдүү инструментти тактай салынган атайын текчелерде сактоо сунуш кылынат.

Абразивдүү инструментти салууда жана сактоодо төмөнкүлөргө таянуу керек:

- стеллаждардын төмөнкү текчелеринде диаметри 350 мм же андан жогору болгон чоң жана оор айланаларды сактоо керек;

- стеллаждардын ортоңку жана жогорку текчелеринде - 300 ммге чейинки диаметрлердеги айланаларды;

- жалпак ичке, вулканит жана бакелит байланыштарындагы айланаларды текши иштелип чыккан тегиздиктери бар атайын металл шайбалардын ортосунда сактоо керек;

- майышып калууну алдын алуу үчүн бул айланаларды 5-6 кгга барабар кошумча жүк астында сактоо зарыл;

- учтукуй эмес, кыйшайып калган же ичке четтери жок айланалар капталынан жыйылат, мында стеллаждын текчелеринин түзүлүшү айланалардын чүрүшүп калышын жокко чыгарышы керек;

- учтуу бурчтары жана коникалык чашкалары бар айланаларды текчеге жалпак бети менен коюу керек. Чашкаларды коюштуруу алардын түбү башкасынын түбүнө дал келинип жана жумушчу бети жумушчу бетине дал келгендей кылып ирээттелип жыйылышы керек;

- бардык формалардагы жана өлчөмдөрдөгү шлифовкалоочу бөрктөрдү, ошондой эле брусокторду жана сегменттерди атайын ящиктерге салып, стеллаждарда же бирине-бирин коюу менен сактоо керек.

91. Алмаз инструментти металл ящиктерде, күйбөй турган шкафтарда жана сейфтерде даярдап чыгаруучу заводдун оромолунда сакталышы тийиш.

Алмаз инструменти сакталган имарат, анын корголуп турушун камсыз кылуу максатында, жумуш күнү аяктагандан кийин жабылат жана пломба басылат же чапталынат.

Алмаз инструментин кабыл алуу, чыгашалоо, эсепке алуу жана сактоо ченемдик техникалык документацияга ылайык катуу тартипте жүргүзүлөт.

92. Атайын инструмент жана жабдыктар шкафтарда же клеткалуу текчелерде жайгаштырылат - комплектилери менен ташып жеткирүүчү заводдун идишинде же атайын оромодо. Оор жана көлөмү чоң жабдуулар астына коюлуучу нерсенин же поддондун үстүндө сакталат, ал эми майдараагы - текчелерде сакталат.

Инструментти жана жабдууну сактоо алардын кесүүчү, өлчөөчү бурчтарынын жана жумушчу бөлүктөрүнүн сакталып турушун камсыз кылуу шарттарында жүзөгө ашырылышы керек.

Коррозия басып кеткен инструмент жана жабдык сактоо үчүн салууга кабыл алынбайт.

93. Подшипниктер кампада + 10 дон +30 Сºга чейинки температурада жана абанын салыштырма нымдуулугу 70%дан ашпаган боюнча, текчелерде жана поддондордо заводдун оромолунда, сактоочу майлар менен майланган пергамент же парафинделген кагазга оролуп сакталууга тийиш. Айрылып кеткен оромолу бар жана майлоосу бузулуп калган подшипниктерди сактоого жол берилбейт.

Корголбогон колдор менен подшипниктерге тийүүгө уруксат берилбейт.

Сактоо үчүн коюлган подшипниктер ар бир алты ай сайын тандамал контролдоодон өткөрүп карап чыгууга туш болуп турат. Коррозиянын тактары табылган кезде аларды мөөнөтүнөн мурда ачуу жүргүзүлөт.

Подшипниктерди текчелерде ар бир даанасына жараша сактоо учурунда, аларды маркалары жана өлчөмдөрү боюнча коюштуруу керек болот.

94. Көрсөтүлбөгөн материалдык баалуулуктар боюнча сактоо жана кампага жыюу колдонулуп жаткан чеемдик техникалык талаптарга ылайык жүргүзүлөт.

7. Материалдарды сактоо мөөнөттөрү жана аларды карап чыгуунун мезгилдүүлүгү

95. 1-тиркемеде материалдык баалуулуктарды сактоо процессиндеги сактоо мөөнөттөрү жана карап чыгуунун мезгилдүүлүгү келтирилген.

Сактоо мөөнөттөрү жана аларды кайра карап чыгуунун мезгилдүүлүгү өндүрүштүн бир катар тармактарынын материалдарын сактоо боюнча нускамаларында, ошондой эле айрым ишканалардын тажрыйбасына карата камтылган маалыматтар боюнча аныкталган.

96. 1-тиркемеде көрсөтүлбөгөн материалдык баалуулуктар ченемдик техникалык докуметациянын талаптарына жана башка жөнгө салган документтерге ылайык сакталат жана караштырылат.

97. Көрсөтүлгөн сактоо мөөнөттөр чек болуп саналбайт. Сактоо мөөнөтү өткөндөн кийин ТТК материалдын сапатын текшерип чыгып, аны жаңылоонун же өтүп кеткен сактоо мөөнөтүн дагы 1 жылга (кийинки кезектеги текшерүүгө чейин), а жалпысынан алганда кошумча бир гана мөөнөткө узартуу зарылдыгын белгилеши керек.

98. Материалдык баалуулуктарды мөөнөтүнөн мурда жаңылоонун зарылчылыгы ар бир учурда сактоо мөөнөтүнө көз карандысыз, сапаттык көрсөткүчтөргө жана контролдук талдоолорго жараша аныкталат.

99. Узак мөөнөткө сактоодо материалдар партиянын ичинен 3 - 5% өлчөмүндө тандамал карап чыгууга дуушар болуп турушат. Даттын тактары табылган учурларда бул партия 100% каралып чыгууга туш болот. Массалык дат каптап кеткени катталса, ошол эле мөөнөттөрдө сактоого коюлган башка партиянын материалдары дагы 100% каралып чыгат.

100. Ири куюлуштурулуудан, ысык бойдон буралган зымдардан жана калың түтүктөрдөн башка кезектеги кароодо дат табылган болот материалдары андан ары консервациялоо же жаңылоо менен механикалык ыкма менен антикоррозиялык иштерге дуушар болушат.

Жалпы аянтынын 50%нан ашыгы датка дуушар болгон калибрленген зымдар алынып салынууга жана жаңыланууга тийиш.

Болот тростордун тарамыштарында даттын тактары табылган учурда алар жаңыланышы керек.

101. Жез эритмелериндеги даттык жарылып кетүүнүн коргошуну бузула баштаганы табылган кезде ("коргошун чумасы") бул металлдардын партиясы жаңыланууга тийиш.

Чушкалык алюминийде дат продуктылары суу-кум агызылып куюлуштурулуп иштетүү жолу менен сууга 3 - 5% хромпикти кошкондо алынып ташталат.

Магний чушкаларын мезгилдүү караган кезде табылган дат тазаланып ташталышы керек. Кайталап магний чушкаларын караган кезде дат кайра табылса, анда алар жаңыланууга тийиш.

102. Алюминий прокатындагы жалпы аянттын 50%ынан кемин ээлеген дат продуктылары (профилдер, түтүктөр, жалпак темирлер) механикалык же химиялык жол менен кийин консервациялоо аркылуу кетирилет. Эгерде даттын продуктылары жалпы аянттын 50%ынан жогорусун ээлесе, ошондой эле түтүктөрдүн ички бетинде дат бар болсо, бул материалдар чыгарылып жаңыланууга тийиш.

103. Ишкананын кампа аянттарынын колдонулуп жаткан нускаманын талаптарына шайкеш келбегендиги бул ишканалардын жетекчилерин материалдык баалуулуктардын сакталышынын тиешелүү шарттарын камсыз кылуудан бошотпойт (кошумча аянттарды караштыруунун; мөөнөтүнөн мурда тез-тез жаңылоонун; кошумча иштетүүнүн жана консервациялоонун; кампа имараттарынын жана аянттарынын бийиктигин жана аянттарын толук пайдалануу ж.б. эсебинен).

8. Материалдык баалуулуктарды жыл ичинде тандап текшерүүнүн саны, аларды сактоонун жерлери жана мөөнөттөрү таблицасы

Эскертүү: Жука кабат конструкциондук жана кадимки сапаттагы болотту, аны чыгарган заводдун танычагы менен гана ачык жабдылган аянтчаларда сактоого жол берилет.

Техникалык процесстерде анын ички жана тышкы бетинин механикалык иргелишине дуушарланбаган шарттарда түтүктөрдү жана түстүү металлдарды жылытылуучу жайларда гана сактоого жол берилет; ал эми латунь, жез жана коло ленталарды, жылытылуучу жайларда 1 жылдан ашпаган мөөнөт сактоого уруксат берилет.

Эгерде ишкана, максаттуу багытталган материалдарды сатып алып, ал өндүрүштө иштетилбей, бирок сактоодо турса, аларга карата тиркемелерде белгиленген мөөнөттөр жана шарттар таркатылбайт. Ар бир өзгөчө учурларда сактоо шарттары жана консервациялоо түрү ишкана тарабынан аныкталат, мында бул материалдардын узак мөөнөт жана сапаттуу сакталышы камсыз кылынышы зарыл.

9. Кампа имараттарындагы температураны жана абанын нымдуулугун байкоо жана жөнгө салуу боюнча көрсөтмө

Жалпы маалыматтар

Абанын салыштырмалуу нымдуулугу деп абанын 1 м3 унда камтылган суу бууларынын ушул эле температурадагы санынын абанын ошолэлетемпературадагы нымдуулук көлөмүнө карата болгон катышы аталат:

В0 = (Вв : Вп) – 100

мында Во - ушул температурадагы абанын салыштырма кымдуулугу:

Вв - ушул температурада абанын 1 м3 унда камтылган суу бууларынын факт жүзүндөгү саны;

Вп - нымдуулук көлөмү, б.а. нымдуулук жаабагандагы ушул температурада абанын 1 м3 унда камтылган суу бууларынын граммдардагы мксималдуу саны.

Абанын салыштырма нымдуулугу суу бууларынын абанын 1 м3 дагы белгилүү санында абанын температурасынан көз каранды болот. температура канчалык жогору болсо, салыштырма нымдуулук ошончолук төмөн. Температура ылдыйлаган кезде салыштырмалуу нымдуулук жогорулайт.

Абанын 1 м3 унда буу, ушул температурадагы абанын нымдуулугуна жол берилгенден көп болгон кезде, буу менен каныккан аба сууну шүүдүрүм түрүндө бөлүп чыгарат.

Имаратты желдетип туруунун максатка ылайыктуулугун аныктоо

Имаратты желдетип туруунун максатка ылайыктуулугун аныктоодо төмөнкү жоболорго таянуу керек:

1. Имараттын нымдуулугун төмөндөтүү керек болгон учурларда, желдетүү тышкы абанын абсолюттук нымдуулугу ички абанын абсолюттук нымдуулугунан төмөн болгон учурда гана колдонулат. Тышкы абанын температурасы бул учурларда имараттын абасынын температурасынан жогору болушу мүмкүн.

Тышкы абанын салыштырма нымдуулугу жогору болгон учурларында, кампанын ичиндеги абанын салыштырма нымдуулугунун тышкы муздак абаны киргизүүнүн эсебинен төмөндөшү кампанын ичиндеги абанын салыштырма нымдуулугунун жогорулашы менен коштолушу мүмкүн.

Мындай болгондо абсолюттук нымдуулукту мындай төмөндөтүү максатка ылайыкпы жежокпу чечип алуу керек.

Мисал: Тышкы абанын температурасы 13 Сº, салыштырма нымдуулук 60%. Ички абанын температурасы 15 Сº, салыштырма нымдуулук 90%.

Таблицадан көрүнүп тургандай, тышкы абанын абсолюттук нымдуулугу (1 м3да 6,75 г.), ошондуктан кампаны булучурда желдетүү кампадагы абанын нымдуулугун төмөндөтүүгө алып келет.

10. Абанын нымдуулугунун сыйымдуулугу жана нымдуулугунун камтылышы

Форма № 1

материалдык баалуулуктарды ___________________________________

(салууга, берүүгө)

20____-ж. "___" ______________№ _________ АКТЫСЫ

____________________________________________________________________________________________________ тартибинде

(чегерүү, карызга алып туруу, кайтаруу, фонддорду сатуу, которуштуруу, алмаштыруу, жаңылоо ж.б.)

Негизи ________________________________________________________________________________________________________

(документтин аталышы, күнү жана №)

Форма № 2

ЯРЛЫК № _____________

1. Материалдардын аталышы ____________________________________________________________________________________

2. Сорту _______________________________________________________________________________________________________

3. Маркасы _____________________________________________________________________________________________________

4. Өлчөмү ______________________________________________________________________________________________________

5. Партиянын (эритменин) № _____________________________________________________________________________________

6. ГОСТ, КГС, ТУ ________________________________________________________________________________________________

7. Салынган күнү ________________________________________________________________________________________________

8. Жаңылоонун мөөнөтү _________________________________________________________________________________________

9. Сертификаттын № ____________________________________________________________________________________________

10. Саны _______________________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________________________

(ярлык жазып бергендин кол тамгасы)

Атайын номенклатура боюнча салынган

ар бир материалдык баалуулукка илинет

Форма № 3

Материалды сактоонун мөөнөтү _______ жыл

Материалдык баалуулуктарды бөлүмдө эсептөөнүн КАРТОЧКАСЫНЫН № __________

Форма № 4

20___-жылга ___________________________ материалдык баалуулуктарды алмаштыруунун жана жаңылоонун ПЛАНЫ

Форма № 5

№ ______ ИШ-КӨРСӨТМӨСҮ

20_____ -ж. "____" ________

Кампа башчысына

_________________________________________________________________________________________

(фамилиясы, аты-жөнү)

Бергиле (жүктөгүлө, которуштургула) __________________________________________________________

ылайык

_________________________________________________________________________________________

(кимден, кимге, кайсы жерге)

Негизи: _____________________________________________________________________________

______ № КОШТОМО КАГАЗЫ

20___-ж. "____" _______________

Негизи: __________________________________________________________________________

Форма № 6

Мамрезервдин ыйгарым укуктуу органы                                                                                                                                            20___-ж. "____"___________

№______ ИШ-КӨРСӨТМӨ (жооптуу сактоочулар үчүн)

Кимге _______________________________________________________________________________________________

(жооптуу сактоочулардын аталышы)

Дареги_______________________________________________________________________________________________

Бергиле _____________________________________________________________________________________________

(жүк алуучунун аталышы жана дареги)

20___-ж. "___" ____________ № _____ иш-көрсөтмө боюнча

Сиздердин жооптуу сактооңордо турган төмөндө көрсөтүлгөн товарларды (материалдарды)

Саны (салмагы же даанасы) ___________________________________________________________________________

жазуу иретинде

__________________________________________________________________________________ тартибинде берилет

брондон алуу, жаңылоо, которуштуруу, карызга алып туруу

Берүүнүн өзгөчө шарттары ___________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________

Иш-көрсөтмө 20___-ж. "___" ____________ анык жана мөөнөтү аяктаганда толук бойдон же аткарылбаган бөлүгүндө күчүн жоготот.

Негизи:

___________________________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________________________

Материалдарды берүүнү ушул иш-көрсөтмөнүн тескери бетинде басылган форма боюнча тариздеп, анын экинчи нускасын Мамматрезервдин ыйгарым укуктуу органына берилген күндөн кийинки күндөн калтырбай салып жибергиле.

Жетекчи ________________________________________

Башкы бухгалтер ________________________________

Тескери бети

№ ________________________ АКТ (жооптуу сактоочулар үчүн)

20____-ж. "_____"_____________ № _________________ иш-көрсөтмөнү аткарууга

___________________ шаары , 20____-ж. "_____" _____________

Биз, төмөндө кол койгондор ______________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________

(жетекчинин кызматы, ишкананын, мекеменин аталышы, фамилиясы, аты-жөнү)

________________________________________________________________________________________________

башкы бухгалтер _________________________________________________________________________________

(фамилиясы, аты-жөнү)

жана материалдык жактан жооптуунун ______________________________________________________________

(кызматы, фамилиясы, аты-жөнү должность)

ушул актыны Мамматрезервдин ыйгарым укуктуу органынын 20____-ж. "_____"_____________ № _____ иш-көрсөтмөсүнүн негизинде жооптуу сактоодо турган көрсөтүлгөн товарларды (материалдарды) бергендиги тууралуу түзүлдү:

Саны (салмагы же даанасы) _______________________________________________________________________

жазуу иретинде

Кошумча маалымат ______________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________

Жетекчи _______________________

Башкы бухгалтер ____________________________________ тех. көзөмөл бөлүмүнөн ______________________

Материалдык жактан жооптуу ______________________________________________________________________

Мамматрезервдин ыйгарым укуктуу органынын 20____-ж. "_____" _______________________

№ _______________ иш-көрсөтмөсүнүн негизинде төмөндө көрсөтүлгөн товарларды (материалдарды) алдык:

20____-ж. "_____"_____________ № ____________________ ишеним каты

Алдым: ___________________________________________________________________________________________

(кол тамгасы, фамилиясы, аты-жөнү)

Форма № 7

Ылайыктуу даректерге 25-майга жана 10-августка чейин берилет

________________________________________________________

ишкана (уюм)

________________________________________________________

министрлик (ведомство)

20______-ж. "_____" ______________________________________

АКТ

______________________________________________________________________ 20____-ж. "___" _________________________

министрлик (ведомство)

буйрукка (буйрутмага) ылайык ишкана (уюм) боюнча 20____-ж. "___" ___________ буйругунун негизинде

аракет кылган төмөнкү курамдагы комиссия ______________________________________________________________________,

20___-ж. 1-июлуна карата салыштырма тизмегин түзүү менен экинчи топтогу материалдык баалуулуктардын

накталыгын, сапат абалын, сактоо шарттарын, ошондой эле алардын көрсөтүлгөн максатка ылайыктыгын текшерип чыкты.

Кампалардагы экинчи топтогу материалдык баалуулуктардын накталыгы атайын (бөлүмдүн) картотекасы боюнча

салыштырылып текшерилди.

Экинчи топтогу материалдык баалуулуктардын накталыгы жана сапат абалы боюнча текшерүүнүн жыйынтыгында

табылган кемчиликтер тиркелген тизмеде көрсөтүлгөн.

Сактоо шарттары _______________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________________________

Комиссиянын мүчөлөрү:

Форма № 8

10-августка чейин көрсөтүлөт

20____-ж. 1-июлуна карата материалдык баалуулуктардын накталыгын жана сапат абалын текшерүүнүн жыйынтыгы тууралуу актысына ТИЗМЕ

Комиссиянын мүчөлөрү:

Көрсөтүлгөн тизмеде кем чыгуулар, ашык чыгуулар жана башка бүлдүрүктөр боюнча табылган материалдык баалуулуктар чагылдырылат

Форма № 9

Материалдык баалуулуктардын накталыгы жана сапат абалы жөнүндө 20 ____-жылга ОТЧЕТ

Форма № 10

тапшырманы аткарууга БУЮРУУ

________________________________________________________________________________________________________________

(кызматы, фамилиясы, аты-жөнү)

________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________________ иш сапарга жөнөтүлөт

максаты ________________________________________________________________________________________________________

(ачык-айкын көрсөтүлөт)

________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________

тескери бети

Суранам __________________________________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________

Мекеменин, ишкананын жетекчиси ___________________________________________________________________________________

20__-ж. "___" ____________________

МААЛЫМКАТ

Фамилиясы, аты-жөнү _____________________________ тааныштырылдым ________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________

(кайсы суроолор менен келгени, алардын купуялыгынын деңгээли кандай экени көрсөтүлөт)

Тааныштырылгандын кол тамгасы ____________________________________________________________________________________