Аквакультураны уюштурууга жана башкарууга карата ветеринардык-санитардык стандарттар жана талаптар

I. Жалпы жоболор

1. Ушул ветеринардык-санитардык ченемдер жана талаптар көлмөлүк, бассейндик, жайыт жана садоктук аквакультураны уюштурууда жана башкарууда ветеринардык-санитардык коопсуздук боюнча чараларды (мындан ары - стандарттар жана талаптар) аныктайт.

2. Ветеринардык-санитардык ченемдер жана талаптар, менчиктин түрүнө карабастан бардык балык чарбалары үчүн, ошондой эле мамлекеттик ветеринардык кызмат тутумуна кирген органдар (мекемелер) үчүн милдеттүү. Балык өстүрүүчү жана өндүрүүчү чарбаларды түзүү, куруу жана реконструкциялоо ветеринария боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы менен макулдашуу менен жүргүзүлөт.

3. Ушул ченемдердин жана талаптардын сакталышын контролдоо ветеринария боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга жүктөлөт.

4. Бул ченемдер жана талаптар төмөнкү түшүнүктөрдү камтыйт:

- аргуллез - жаброхвост тукумундагы мите сымалдарды козгогон балыктардын инвазиялык оорусу (Branchiura);

- дезинвазия - жаныбарлардын гельминтикалык ооруларын козгоочу мите курттардын жумурткаларын жана личинкаларын тышкы чөйрөдө жок кылууга багытталган иш-чаралардын комплекси;

- дезинфекция - тышкы чөйрөдөгү жугуштуу оорулардын козгогучтарын жок кылууга жана инфекциялык агенттердин таралышын токтотууга багытталган иш-чаралардын комплекси;

- ихтиопатологиялык изилдөө - жугуштуу, инвазиялык, жугуштуу эмес ооруларды жана балыктардан уулануусун аныктоого багытталган изилдөө;

- инвазиялык оорулар - жаныбарлардан чыккан мите курттар (протозой организмдер, мите курттар, муунак буттуу жана моллюскалар сыяктуу мите рак кабыктары) шарттаган оорулар;

- жугуштуу оору - өсүмдүктөрдүн мителери (бактериялар, мите козу карындар, вирустар, риккетсиялар жана бир клеткалуу балырлар) пайда кылган оорулар;

- ихтиофтириоз ("ак чекит", "манка") - Ichthyophthirius multifiliis кирпиктүү инфузориядан келип чыккан балык оорусу. Айрыкча жабык жайларда бир балыктан экинчи балыкка тез тарайт;

- карантиндик жана изоляциялык көлмө - обочолонтуу максатында, башка чарбалардан, ишканалардан алынып келинген балыктарды сактоо үчүн колдонулган көлмө;

- энелик көлмө - энелик үйүрдү жана ремонттук төлдү багуу үчүн пайдаланылат;

- жайкы көлмө - көлмөлөрдүн кыртышынын түшүмдүүлүгүн жогорулатуу жана алардын балык өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу, ошондой эле инвазиялык жана жугуштуу оорулардын козгогучтарын жок кылуу үчүн балык чарбасынын суу сактагычтарында мезгил-мезгили менен жүргүзүлүп туруучу балык өстүрүү-мелиоративдик жана ветеринардык-санитардык иш-чаралардын комплекси;

- азыктандыруучу көлмө - балыктар товардык абалга жетүү үчүн өнүгүүнүн (азыктандыруунун) акыркы стадиясынан өткөн ири суу объекттери;

- толук системалуу чарба - бул личинкалардан баштап, соода көлөмүндөгү балыктар менен аяктаган балык өстүрүү менен алектенген балык чарбасы;

- балыктарды өстүрүүдө мелиоративдик иш-чаралары - бул суу объектилеринин абалын жана балык запастарын табигый жол менен көбөйтүү шарттарын жакшыртууга багытталган иштердин жыйындысы;

- балык өстүрүүчү питомник - балыктардын үрөнү гана өстүрүлүүчү, балык көлмө чарбасы;

- садоктук балык чарбасы - товардык балык продуктуларын садоктордо өстүрүүгө адистешкен чарба;

- садок - балыктарды багуу жана өстүрүү үчүн шайман;

- сеголетки - "ушул жайда" деген сөздөрдөн - жасалган, икрадан ушул жылы чыккан балык. Жайдын экинчи жарымындагы балыктар эсептелет.

II. Көлмөлөрдө жылуулукту сүйүүчү балык түрлөрүн өстүрүү боюнча жалпы ветеринардык-санитардык ченемдер жана талаптар

5. Балык чарбада нагульный көлмөлөрдү түзүүдө жана курууда, ушул ченемдер менен талаптардын 5- пункттун жана 8-пунктунан баштап андан кийинки бардык талаптарды аткаруу керек:

5.1. Товардык балыктарды өндүрүү жана өстүрүү үчүн суунун туздуу жана газдуу курамына туура келген жана өстүрүлгөн балык түрлөрү сезгич, инфекциялык жана инвазиялык оорулардан алыс болгон суу сактагычтарды жана суу булактарын гана пайдаланууга жол берилет.

5.2. Баткак жерлеринде балык көлмөлөрүн куруу, долбоордун иш-чараларды, жайкы бакма жана питомник көлмөлөрүнүн дренажын толугу менен кургатуу чараларын каралышы керек, алардын калыңдыгы 1-2 - метрден кем эмес чопо жана саздактын начар өткөрүүчү катмарынын болушун караштыруу зарыл.

5.3. Баалуулугу аз балыктардын жана башка суу организмдеринин - балык ооруларын алып жүрүүчүлөрдүн киришине тоскоол болгон өз алдынча суу менен камсыздоо жана гидротехникалык курулуштар чарбанын бардык көлмөлөрүндө болушу керек.

5.4.Негизги көлмөгө сууну тез жана толук агызып, жугуштуу жана инвазивдик балык оорулары пайда болгон учурда анда рекреациялык иш-чараларды жүргүзүүгө мүмкүндүк берген агызуучу шайман менен жабдылышы керек.

6. Толук системалуу балык чарбаларын түзүүдө жана курууда бул стандарттардын жана талаптардын талаптарын аткаруу милдеттүү:

6.1.Толук системалуу чарбада балык питомниктери балыктардын жугуштуу жана инвазивдик оорулары менен булганган суунун киришине жол бербөө үчүн, аларды азыктандыруучу көлмөлөрдүн үстүндө жайгаштыруу керек.

6.2. Чарбага кирген балыктар менен балыктардын запасын карантиндик шартта кармоону камсыз кылуу, ошондой эле оорулуу жана шектүү балыктарды бөлүп алуу үчүн ар бир толук тутумдуу балык чарбасында жана балык өстүрүү питомникте, кеминде экиден кем эмес карантиндик жана изоляциялык көлмөлөр болушу керек. Мындан тышкары, балыктардын ашыкча таасири үчүн бир нече чакан садок көлмөлөрдү жабдуу зарыл (өндүрүүчүлөр урук чыгарганга чейин; башка чарбаларга жөнөтүү үчүн даярдалган балыктар; дегельминтизация үчүн ж.б.).

6.3. Ар бир толук тутумдуу балык чарбасында, балык өстүрүүчү питомникте суунун сапатын көзөмөлдөөчү кичи-лаборатория, ошондой эле бассейндерди же балыктарды медициналык-профилактикалык дарылоо үчүн ванналарды түзүү каралышы зарыл.

6.4. Толук системадагы балык чарбаларын жана балык өстүрүүчү ишканаларды түзүүгө, долбоорлоого, курууга жана кайра жабдууга ветеринария, айлана чөйрөнү коргоо, балык чарбасы жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар менен макулдашуу боюнча гана жол берилет.

6.5. Суунун күзгү түшүүсү жана балыктар кармалгандан кийин, тоют жаткан жердин саздак жана кургатылбаган жерлерин, питомниктердеги көлмөлөрдү жыл сайын акиташ же агартуучу зат менен дезинфекциялоо жана дезинвазиялоо керек.

6.6. Өстүрүүчү көлмөлөрдүн түбүндөгү куурап калган бийик жерлерде жазгы айдоо же культивациялоо болушу керек.

6.7. Балык өстүрүүчү заводдорду түзүүдө жана курууда бул нормалардын жана талаптардын 5-6-пункттарын аткаруу милдеттүү түрдө жүргүзүлөт.

7. Балык өстүрүү заводун куруу архитектура, ветеринардык көзөмөл, айлана чөйрөнү коргоо жана балык чарбасы жаатындагы мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдар менен макулдашылган долбоорлор боюнча жүргүзүлөт.

7.1. Өндүрүш объекттери, дубалдардын үстү, тосмолор, инкубациялоо, балык иштетүү жана тоют цехтериндеги полдору жууганда нымдуу тазалоону жана дезинфекциялоого жеңилдеткен шарт түрүндө материалдардан жасалат.

7.2. Балык чарбасында сууну бардык балык кармоочу бактарынан жана көмөкчү жайлардан (тоют ашканасы, тирүү тоют цехи, жумушчу бөлмөсү, лаборатория, инкубатор ж.б.), чыгарылат ал суунун чыгаруу көлөмүнөн төмөн болушу керек.

7.3. Балык чарбаларын суу менен камсыздоо булагына катары булактар, артезиан кудуктары, дренаждык тутумдар, айрым учурларда ихтиофаунасы азайган тоо дарыялары жана башка жаратылыш суу сактагычтары ылайыктуу. Бардык өстүрүүчү көлмөлөрдүн, бассейндерин жана башка курулуштардын суу менен камсыздалганы жеткирүү көзкарандысыз болушу керек.

7.4. Сууну токтотулган заттардан, мителерден, омурткасыздардан жана жапайы балыктардан чыпкалоо жана тазалоо үчүн тийиштүү гидротехникалык курулмаларды жана шаймандарды (тундурмаларды, чыпкаларды ж.б.) орнотуу керек.

7.5. Башка балык чарбаларынан алынып келинген балык өндүрүүчүлөр балык оорулары жок суу объектилеринде кармалууга тийиш.

7.6. Жаралары, шишиктери, көздөрү томпойгон, денесинин адаттан тышкары күңүрт түстөрү өзгөргөн, сүзгүч канаттары сынган, омурткалары кыйшайган, жаагы деформацияланган, денесинде папилломалар жана желатиндик бляшкалар, ошондой эле башка оорулардын белгилери бар балыктардан тазалоо керек.

7.7. Башка чарбалардан алынып келинген өндүрүүчүлөрдү, карантиндик көлмөлөрдө 30 күндөн кем эмес 12 °C температурада кармалышы керек.

7.8.Эгерде балыктарда инвазиялык оорулардын козгогучтары табылса, анда учурдагы нускамага ылайык, формалин, малахит жашыл, жаркыраган жашыл, күлгүн "К", аш тузу, деңиз суусу менен дарылоо жана профилактикалык иш-чараларды жүргүзүү зарыл дарылоонун башында жана аягында, балыктарга мителердин жугушун көзөмөлдөө зарыл.

7.9. Балык чарбаларындагы суунун сапатына мониторинг жүргүзүү, мезгил-мезгили менен гидрохимиялык изилдөөлөрдү жүргүзүү жана суунун зарыл газ-туз режимин сактоо боюнча чараларды көрүү.

7.10. Балык жана сууда сүзүүчү канаттууларды өстүрүүчү комбинацияланган чарбаларды кошпогондо, суу объектилеринде сууда сүзүүчү канаттуулардын көп топтолушуна жол берилбесин. Сууда сүзүүчү канаттуулардын башкы питомникте жана эне көлмөсүнө сейилдөөгө тыюу салынат.

7.11. Суу объектилеринин жээк зонасынын талаптагыдай санитардык абалын камсыз кылуу, балыктарды ветеринардык-санитардык тазалоочу жайларды, балык өстүрүүчү жабдууларды сактоочу жайларды, сүзүүчү каражаттарды, жабдууларды жана байламдарды мезгил-мезгили менен профилактикалык дезинфекциялоону жүргүзүү.

7.12. Суу объектилеринде балык өлүктөрү пайда болгондо дароо аларды чогултуу жана жок кылуу, ошондой эле алардын өлүмүнүн себептерин аныктоо боюнча чараларды көрүү.

7.13. Жазында, кыштоочу көлмөлөрдөн балыктар кармалгандан кийин жана күзүндө балыктар кармалгандан кийин, балык өстүрүүчү бардык шаймандар, балык уулоочу шаймандар, жумушчулардын атайын кийимдери профилактикалык дезинфекциядан өтүшү керек.

7.14. Балык чарбасынын суу сактагычтарына саркынды суулар, агынды суулар жана кант, мунайды кайра иштетүүчү, целлюлоза-кагаз жана башка ишканалардын агынды суулары менен булгабоо, эгерде бул суулар мурда тазаланып зыянсыз болбогон болсо.

7.15. Балык өстүрүү үчүн колдонулган көлмөлөрдө жана башка суу сактагычтарда авто унааларды жана башка нерселерди жууганга жол бербөө, ошондой эле зыгырдын, кендирдин жана башка чийки заттардын бөлүктөрүнө жол бербөө, көлмөлөрдү азыктандыруу үчүн кыктын нейтралдаштырылбаган биотермикалык заттарын колдонуу (малдын жугуштуу оорулары менен, чарбалардын кыктары менен көлмөлөрдү уруктандырууга тыюу салынат).

8. Балыкты, уруктандырылган икрасын жана омурткасыз жаныбарларды көбөйтүү, өстүрүү жана климатташтыруу максатында ташуу ветеринардык күбөлүк менен гана жүргүзүлүүгө тийиш.

9. Ветеринардык күбөлүктө (белгиленген формадагы) төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш: "Балык (уруктандырылган икра, рак, башка суу организмдери) чарбадан жана суу сактагычтан чыгарылат, балыктын жугуштуу жана инвазиялык оорулары үчүн коопсуз жана профилактикалык дарылоодон өткөрүлөт, контейнер дезинфекцияланат". Балыкты ташуу жана көчүрүү, жаракаттарга жол бербөө үчүн сактык чараларын сактоо менен жүргүзүлүүгө тийиш.

10. Акклиматизация жана көбөйтүү үчүн башка суу объекттерине ташууга арналган балыктар инфекциялык оорулардан таза экендигине карабастан, митеге каршы ванналарда тазаланууга тийиш. Жайдык балыктардын чабактары, өндүрүүчү жана оңдоочу балыктар да кышка чейин паразитке каршы ванналарда алмашуу максатында тазаланышы керек; өндүрүүчүлөр - урук чачуу жана жылдоо үчүн отургузуудан 2-3 күн мурун; жылдык балыктарды - сейилдөөчү көлмөлөргө отургузуунун алдында.

11. Чарбага кирген өндүрүүчү жана ремонттук чабактар 30 күн бою суунун температурасы 12 °С дан кем эмес карантиндик же изоляциялык көлмөлөрдө милдеттүү түрдө карантинге алынууга тийиш. Эгерде карантиндик көлмөлөрдөгү суунун температурасы 12 °С дан төмөн болсо, анда карантин мөөнөтү 30 күн катары суунун суткалык орточо температурасы 12 °С дан төмөн болбогудай убакытка узартылышы керек. Карантиндик көлмөлөрдөгү суунун температурасы чарбада сакталган атайын журналга жазылышы керек.

12. Өндүрүүчүлөрдү башка топтогу балыктар менен бирге кармоого тыюу салынат.

13. Ар бир балык чарба резервуарга же көлмөлөрдүн тобуна өзүнчө жабдуулар, балык уулоочу каражаттар, сүзүүчү кемелер жана башка балык өстүрүүчү жабдуулар бекитилүүгө тийиш.

14. Балык көлмөлөрүнүн бардык категориялары максаттуу түрдө гана колдонулушу керек.

15. Балык чарбасынын бардык суу сактагычтары үчүн балык ооруларынын алдын алуу жана жоюу боюнча өз убагында чараларды көрүү максатында дайыма ветеринардык көзөмөлдү орнотуу зарыл.

16. Жыл сайын, суу объектилеринин эпизоотиялык абалына карабастан, балыктарды 3-4 жолу ветеринардык экспертизадан жана ихтиопатологиялык изилдөөлөрдөн өткөрүү керек (жаз жана күз мезгилдеринде пландалган, ошондой эле контролдук улооулурунда). Аяктагандан кийин, кеминде үч кишиден турган адистер тобу тарабынан балык чарбасынын эпизоотологиялык экспертизасынын актысын түзүү зарыл. Актыга сурамжылоонун убактысы, кызматы, иштеген жери, инспекторлордун атыжөнү, чарбанын өзгөчөлүктөрү, биринчи симптомдордун пайда болуу убактысы ж.б. кирет.

III. Көлмөлөрдү дезинфекциялоо жана дезинвазиялоо тартиби

17. Балык оорусу пайда болгон учурда балык чарбаларынын жетекчилери ветеринария боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын ыйгарым укуктуу аймактык бөлүмүнө (мындан ары райондук башкармалык) билдирүүгө милдеттүү, ветеринардык инспектор келгенге чейин, балыкты кармап, оору пайда болгон суу сактагычтан алып чыгууга уруксат берилбейт.

18. Райондук ветеринария боюнча башкармалыгы жергиликтүү мамлекеттик администрация же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен бирдикте диагноз коюу боюнча чараларды көрүүгө жана оорунун жайылышын же жок кылышын алдын алуу боюнча чараларды иштеп чыгууга тийиш.

19. Балык чарбасында балыктын жугуштуу же инвазиялык оорулары аныкталганда, белгиленген ылаңга жараша фермага же суу объектисине карантин же чектөө киргизилиши керек. Ошол эле учурда учурдагы көрсөтмөгө ылайык дарылоо иш -чараларын жүргүзүү зарыл.

20. Балык көлмөлөрү, балык уулоочу шаймандар, идиш, тирүү балыктарды ташуу үчүн идиштер, ошондой эле балык өстүрүү жана ветеринардык - санитардык чараларга катышкан адамдардын жумуш кийимдери жана бут кийимдери мезгил -мезгили менен тазаланууга жана дезинфекцияланууга (дезинвазиялоого) тийиш.

21. Көлмөлөр, балык чогултуучу жана дренаждык арыктар, суу берүүчү жана дренаждык каналдар, көлмөлөрдүн кургатылбаган жана саздуу жерлери, ошондой эле көлмөлөрдүн түбү аркылуу өтүүчү агымдар жана булактар нугу, күйгүзүлбөгөн акиташ менен 1 гектар жерге 25 центнер, же 3-5 центнер агартуучу зат менен дезинфекция жасалуучу айянтары суунун температурасы 10 ºС төмөн болбошу зарыл дезинфекцияланат жана дезинвазияланат. Дезинфекциялоочу касиеттерин сактап калуу үчүн бул каражаттарды жабык жана кургак бөлмөлөрдө сактоо керек.

22. Суу курулмалары (кечилдер, шандорлор, калканчтар, дамбанын боорлору ж. Б.) 10% күйүүчү акиташ же агартуучу зат, каражат менен дезинфекцияланууга тийиш.

23. Урук чачуучу көлмөлөр уруктандыруудан жана өстүрүүчү көлмөлөрүнө чабактарды которгондон кийин, урук чачуучу көлмөлөрдү жана гидротехникалык курулуштарды тазалоо жана дезинфекциялоо жүргүзүлөт. Балыктын жугуштуу жана инвазиялык оорулары боюнча жагымсыз болгон чарбаларда урук чачууга чейин көлмөлөрдү 25-30 күн мурун дезинфекциялап, андан кийин хлорду кетирүү жана суутек иондорунун концентрациясын азайтуу максатында кылдат жуулат (эгер рН 8,5 тен жогору болсо).

24. Өстүрүүчү көлмөлөр жылдык чабактарын кармагандан кийин тазаланууга жана дезинфекцияланууга тийиш. 26-пунктта көрсөтүлгөндөй, кургатылбаган жана саздак жерлер акиташ же агартуучу зат каражаттар менен дезинфекцияланат. Балыктын жугуштуу жана инвазиялык оорулары бар чарбаларда, көлмөлөргө суу толтуруудан 25-30 күн мурда жазында дезинфекция жасоо кайталанат.

25. Сейилдөөчү көлмөлөр күзүндө жана жазында тазаланат жана дезинфекцияланат. Суусу жок жерлерди күйгүзүүчү акиташ же агартуучу зат менен тазаланат.

26. Жайкы урук чачуучу көлмөлөрдү күзүндө, өндүрүүчү жана ремонттук балыктарды кыштоочу көлмөлөргө көчүрүп, суу агызылгандан кийин тазалоо керек.

27. Карантиндик көлмөлөрдү балык жок болгон учурда, суусуз, бирок толук техникалык тейлөөгө жана каалаган убакта балыкты жайгаштырууга даяр абалда кармалыш керек. Жыл сайын карантиндик көлмөлөргө ветеринардык -санитардык дарылоо жүргүзүлөт.

28. Кыштоочу көлмөлөр жазында, сууну агызып, балык кармагандан кийин дезинфекцияланууга тийиш. Балыктын контагиоздук жугуштуу оорулары боюнча жагымсыз болгон чарбаларда, кыштоочу көлмөлөрдү күзүндө сууга толтуруудан мурун, экинчи дезинфекциядан өткөрүү керек. Дезинфекциядан кийин көлмөлөрдү чайкоо сунуштайт. Эгерде көлмөлөр толтургандан кийин суунун курамында 0,1-0,2 мг/л ден ашык бош хлор бар болсо, рН 8,5тен жогору болсо, ал жаңыга алмаштырылат.

IV. Балык бассейндерде жана көлмөлөрдө суукту сүйүүчү түрлөрүн өстүрүүнүн жалпы ветеринардык-санитардык эрежелери

29. Форель балык чарбаларын суу менен камсыздоо булагы катары булактар, артезиан кудуктары, тоолуу дарыялар эң ылайыктуу. Көлмөлөргө, бассейндерге, бардык өстүрүүчү көлмөлөр жана башка курулуштарга суу берүү көз карандысыз болушу керек. Сууну асма заттардан, эркин жашоочу паразиттердин, омурткасыздардын жана жапайы балыктардын этаптарынан чыпкалоо жана тазалоо үчүн тиешелүү гидротехникалык түзүлүштөрдү (чөкмө бактар, чыпкалар ж.б.) орнотуу зарыл. Кубулжума форелиндеги жугуштуу оорулардын негизги козгогучтары вирустар, бактериялар жана козу карындар. Ошондой эле инвазивдүү ооруларды пайда кылат турган ар кандай мителердин 90дон ашык түрү бар: протозоалар, моногендер, трематоддор, цестоддор ж.б.

30. Форелдин, өзгөчө вирустук оорулардын массалык түрдө жугуусуна жол бербөө үчүн, икраны, балыктын чабактарын жана чоң балыкты сертификатталган сатуучулардан сатып алуу керек.

31. Импорттолгон балыктын чабактары жана чоң балыктары карантинде кармалышы керек, ал эми икралары өзүнчө инкубацияланышы керек.

32. Көлмөлөрдөн, бассейндерден, цехтерден сууну тазалоо жана карантинге алуу үчүн башка балык объекттерин байланышы жок өзүнчө бөлүнгөн тундургучтарга жүргүзүлүшү керек. Ар бир суу объектиси үчүн тиешелүү белгилер менен камсыздалат өзүнчө балык запасы, жабдуулары, балык уулоочу шаймандар жана башкалар болушу керек, алар. Карантиндеги көлмөлөрдүн жана бассейндердин аймагында иттерди (кызматтык иттерден башка), мышыктарды жана башка үй жаныбарларын кармоого тыюу салынат.

33. Импорттолгон ремонттук же энелик балыктар 30 күндөн кем эмес мөөнөткө атайын көлмөлөрдө жана бассейндерде карантинге алынат.

34. Балык инкубациялык цехтеринде (жана бассейндеринде), толук системалуу чарбаларда, сапролегнозун алдын алуу үчүн, кирген икраларды сууну ультракызгыл нурлар менен дезинфекциялоо керек. Ошондой эле икра (жана балык) иштетүүдө кызгылт көк "К", ачык жашыл же башка боёкторду колдонуңуз.

35. Хилодонеллездин, остеоздун, ихтиофтириоздун алдын алуу үчүн он күндө бир жолу балыкты натрий хлоридинин (3% эритмесинин ванналары) эритмеси менен 5 мүнөттөн кем эмес дарылоо зарыл. Трематоддордун (дипломостомоз ж.б.) алдын алуу үчүн, трематодалардын аралык хосттору - моллюскалар менен күрөшүү керек. Топурак көлмөлөрдө көлмөнүн түбү кургатылып, айдалып, кум жана шагыл чыпкалары аркылуу суу менен толтурулушу керек; бардык өсүмдүктөр чабылып жана чардактардын топтолушуна жол берилбеши зарыл.

36. Көлмөлөрдү дезинзинвазиялоо үчүн жыл сайын хлордун (же күйбөгөн акиташтын) акиташы колдонулат - 5 ц/га (20 ц/га). Бассейн же аралаш балык өстүрүү үчүн 2% натрий хлоридинин эритмеси менен 20-30 мүнөт дарыланат. Отургузулган материал антипаразиттик ванналарда иштетилет жана өлчөм боюнча топторго сорттолот. Көлмөдө аргулез пайда болгондо 100 кг/га күйүксүз акиташ кошуп, агымы көбөйтүлөт. Бассейндерде 1: 1 000000 калий перманганатынын эритмесин 20-30 мүнөткө колдонулат. Өлгөн личинкалары жана чабактары жана азыктандыруу калдыктары системалуу түрдө жок кылынат. Форелдин асыл тукум тобун өстүрүүдө бассейндери, көлмөлөрү, торлору кылдат тазаланып, жуулуп жана дезинфекцияланышы керек.

37. Алдын алуу жана дарылоо иш -чараларын жүргүзүүдө дары -дармекти көлмөгө же бассейнге суу менен жеткирүү (тамчылатуучу ыкма) же суу берүүнү токтотуу аркылуу аэрация (ванна) менен бассейнде эритменин белгилүү бир концентрациясын түзүү эң ылайыктуу ыкма. Тамчылатуу ыкмасы сапролегниоздун алдын алуу үчүн колдонулат.

38. Балыктын жапайы түрлөрүнүн киришине жол бербелиши керек. Суунун сапатын дайыма көзөмөлдөп туруу зарыл (биринчи кезекте температура, кычкылтекти жана рН), анткени жилингир өстүрүүдө бул көрсөткүчтөр өтө маанилүү. Бассейндерде жана садоктордо интенсивдүү өстүрүү менен, байпактын тыгыздыгын эсептеп жатканда, температураны жана кычкылтектин шарттарын катуу көзөмөлдөңүз.

V. Суукту сүйүүчү балыктардын түрлөрүн садоктордо багуунун жалпы ветеринардык-санитардык эрежелери

39. Форельди садокто коммерциялык түрдө өстүрүү учурунда алдын алуу чараларынын ролу жогорулайт, анткени бул шарттарда дарылоо чараларын колдонуу өтө кыйын.

40. Кое берилүүчү чабактары инвазиялык жана жугуштуу оорулардан таза болгон чарбадан алынып келиниши керек. Форель ташууга ветеринардык күбөлүк менен гана уруксат берилет. Ташуу жана которуу балыктарга зыян келтирбей сактык чараларын сактоо менен жүргүзүлүүгө тийиш.

41. Форельди садокто өстүрүүдө көбүнчө дипломостомотоз, ихтиофтиреоз, аргулиаз жана кээ бир жугуштуу оорулар байкалат тарайт, алардын таралышына балыктын тыгыз жайгашкандыгы өбөлгө түзөт. Эгерде оорулар пайда болсо, анда тыгыздыгын суюлтуу жана жилингирди бош садокторго отургузуу зарыл.

42. Ихтиофтиреоздо менен ооруган учурда жана алдын алуу дарылоо-профилактикалык ванналары үчүн малахит жашыл 0,5 г/м³ - 3-4 саат концентрациясында колдонулат, бир күн аралыгы менен үч жолку дарылоо курсу, же 1,0-1,5 г/м³ 3 саат бир жолу формалин менен дарылоо 1:800 - 1:1000 - 10 мин, бир жолу.

43. Аргулез пайда болгондо терапиялык ванналар калий перманганатынын эритмесинен жүргүзүлөт - 0,001%, экспозиция 30 мүнөт. "Аба ваннасы" деп аталган каражаттарды колдонуу абдан эффективдүү. Бул төмөнкүчө жүргүзүлөт: аз санда жабыркаган балыкты тор менен кармап 10-15 секунд абада кургатуу керек ошол учурда аргулустар балыкты таштап кетишет. Рактарды өзүнчө идишке чогултуп, жок кылуу керек. Паразиттен ушинтип бошотулган форел кошумча запастык садокко которуу керек. Ошондой эле алар 1 литр өлчөмүндөгү хлорофос эритмесинен алынган дары ванналарын сууга 100 мг колдонушат.

44. Бранхиомикоздо грицин колдонулат балыктын салмагынын 60 мг/кг өлчөмүндө тоютка кошуп, үчүнчү күнү берилет.

45. Ар бир садокко өзүнчө жабдуулар, балык уулоочу шаймандар бекитилип берилиши керек. Пландалган иш-чаралар аткарылгандан кийин жабдуулар, балык уулоочу шаймандар жана атайын кийим профилактикалык дезинфекциядан өтөт.

46. Балык садоктор, иштөө учурунда, жана ошондой эле алардын үстүн булгануудан механикалык тазалоо учурунда бузулууга же деформацияга туруктуу түзүлүшкө ээ болууга тийиш, балыктарга жана башка суу жаныбарларына зыянсыз коррозияга туруктуу материалдардан жасалуусу зарыл.

47. Садоктордун конструкциясы, балыктарды садоктордо кармоо мезгилинде алардан балыктын өлүктөрүн алуу мүмкүнчүлүгүн караштырууга тийиш. Балыктын жана башка суу жаныбарларынын өлүктөрүн садоктордун түбүнөн чыгаруу жылына кеминде бир жолу жүргүзүлүүгө тийиш.

VI. Жайыт аквакультурасынын жалпы ветеринардык жана санитардык эрежелери

48. Суу объектилеринин жээк зонасы тийиштүү абалда кармалышы керек, жабдууларды жана токтоочу жайларды профилактикалык дезинфекциялоо, ошондой эле балыктарды, жабдууларды, сактоочу жайларда ветеринардык-санитардык тазалоо жүргүзүлүшү керек.

49. Суу объектисине коё берүү иш-чараларын жүргүзүүдө жана суу объектисинин жээк зонасында балыктарды жана башка суу жаныбарларын сорттоо жана трансплантациялоодо, контейнерлерди, жабдууларды, ошондой эле атайын кийимди жана бут кийимди аэрозолдору менен дезинфекциялоо боюнча иштерди уюштурууга жана дезинфекция жээктен 100 метрден жакын эмес аралыкта жүргүзүлүүгө тийиш (суу объектисинин чеги).

50. Жайыт аквакультурасын жүргүзүүдө, чабактарды коё берүү актысы, аквакультура объектилеринин суу объектисине чыгарылгандыгын ырастоо жана аквакультура объектилерин суу объектисинен алуу үчүн негиз болуп саналат. Чабактарды коё берүү актысына, укуктуу мамлекеттик орган балык чарбасынын ыйгарым, ветеринария жана балык чарбасы чөйрөсүндөгү ыйгарым ж.б. укуктуу өкүлдөрү кол коюуга тийиш.

VII. Балык уулоочу каражаттарды, жабдууларды, атайын кийимди, контейнерлерди дезинфекциялоо жана дезинвазиялоо тартиби

51. Көлмөлөрдү акиташ жана агартуучу заттар менен иштетүүчү жумушчулар көз айнек, беткап жана коргоочу кийим менен камсыздалынышы керек.

52. Неводтор, бредендер, торлор, сачоктор жана башка балык уулоочу каражаттар ылайдан жана балыктын былжырларынан кылдат жуулуп, чөптөн жана башка булгоочу заттардан тазаланат жана кургатылат. Андан кийин алар дезинфекцияланат: пахта, зыгыр жана капрондон жасалгандары 2% формальдегид эритмесинде же жез сульфатынын 0,5% эритмесинде 2 саат кармалат, андан кийин таза суу менен жакшылап жууйт; капрондон жасалгандары кайнатууга болот.

53. Жыгач балык өстүрүүчү жабдуулар (сорттоочу столдор, ванналар, балык замбилдери, тордун туткалары, илгичтер ж.б.) механикалык тазалоого жана таза сууда жуулат, андан кийин 10-20% хлор эритмеси менен тазалайт, андан кийин хлор жыты кеткенге чейин ысык суу менен жуулат. Темир илгичтер менен илгичтер жалында күйгүзөт. Челектер булгануудан тазаланып, сода күлүнүн 3% ысык эритмеси же 10% акиташ эритмеси же агарткыч заттар менен жакшылап жуулат, андан кийин акиташ жана хлор жыты кеткенге чейин суу менен чайкалат.

54. Тирүү балык машиналары жана алардын жабдуулары (тирүү балык бактар көлмөлөрдү, цистерналар, муз үчүн чөнтөктөр, башка жабдуулар) жүктөө алдында булгануудан тазаланып, суу менен чайкалышы керек, андан кийин акиташтын жаңы даярдалган 10-20% сүтү менен кылдат жакшы тазалайт. Бир сааттан кийин цистерналар жана жабдуулар акиташ кеткенче таза суу менен чайкалат.

55. Тирүү балыктын бочкалары адегенде таза суу менен, андан кийин 3% суутулган агартуучу зат же акиташтын эритмеси менен жакшылап жуулат, андан кийин акиташ менен хлордун жыты толугу менен жок болгонго чейин кайнак суу менен жакшылап жуулат. Брезент чандары адегенде суу менен жакшылап жуулат, андан кийин бир саат кайнатылат же акиташтын 2,5% эритмесинде 12 саат сакталат, андан кийин акиташ толугу менен тазалангыча жуулат.

56. Атайын кийимдерди кирден тазалар жана 2% формальдегид эритмесине 2 саатка чыланат же жуучу каражаттарды (самын, кир жуугуч айна, сода) кошуп сууга 30 мүнөт кайнатылат, андан кийин жуулат. Булгаарыдан жасалган бут кийимдер чайыр менен, ал эми резина бут кийимдер 2% формальдегид эритмеси же 10% күйүүчү акиташ эритмеси менен жуулат.

57. Балыктын жугуштуу жана инвазиялык оору илдеттери үчүн жагымсыз болгон суу сактагычтарда иштегенден кийин, тейлөө персоналы колдорун самын жана суу менен жакшылап жууп, андан кийин дезинфекциялоочу эритме же спирт менен сүртүүгө милдеттүү.

58. Балыкты дезинфекциялоонун, дезинвазиялоонун, дарылоонун жана алдын алуунун профилактиканын бардык түрлөрү жана башка ветеринардык -санитардык чаралар акт менен таризделет.

59. Бардык балык чарбаларда ЕАЭС жөнүндө бирдиктүү талаптарына ылайык, ихтиопатологиялык изилдөөлөрдү жүргүзүү, суунун гидрохимиялык изилдөөлөрү жана эпизоотикалык абалы боюнча документтерди (көлмөнүн ветеринардык-санитардык паспорту же балык чарбачылык көлмөнүн паспорту же мал чарба объектисинин номери), ветеринария боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмүнүн мөөрү менен бекитилген жана балык чарбасынын абалы жөнүндө жеке ветеринардык адистин эпизоотиялык абалын текшерүү журналы жүргүзүлүшү керек.