КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНЕ КАРАШТУУ ЖАРАНДЫК АВИАЦИЯ МАМЛЕКЕТТИК АГЕНТТИГИНИН БУЙРУГУ

2022-жылдын 24-ноябрындагы № 787/б

«Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин бекитүү жөнүндө

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2024-жылдын 7-июнундагы №465, 2025-жылдын 22-январындагы № 49, 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйруктарынын редакцияларына ылайык

 

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 15-сентябрындагы № 530 “Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарын мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдарына өткөрүп берүү жөнүндө” токтомуна ылайык, ошондой эле Жарандык авиация эл аралык уюмунун (ИКАО) стандарттары жана сунушталган практикасы менен максималдуу ыратуулугун камсыз кылуу максатында, буйрук кылам:

 

1. «Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин мамлекеттик жана расмий тилдеринде тиркемеге ылайык бекитилсин.

2. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигине:

- күчүнө кирген күндөн тартып үч жумушчу күндүн ичинде Кыргыз Республикасынын ченемдик-укуктук актыларынын мамлекеттик реестрине киргизүү үчүн ушул буйрукту мамлекеттик жана расмий тилдерде электрондук документ жүгүртүү тутуму аркылуу Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясына маалымат үчүн жөнөтсүн;

- катталган күндөн тартып үч жумушчу күндүн ичинде бул буйрук мамлекеттик жана расмий тилдерде «Эркин Тоо» газетасына жарыяласын;

- ушул буйрукту аткарууга кабыл алсын.

3. Жарандык авиация уюмдар жана окуу борборлору «Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин аткарууга кабыл алынсын, ошондой эле сапатты контролдоо боюнча программаларга жана даярдоо программаларына, авиациялык коопсуздук даярдоо программаларына зарыл болгон толуктоолорду киргизишсин.

4. 2016-жылдын 27-январындагы №1 «Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин бекитүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлигинин «Авиациялык коопсуздук КРАЭ-17» буйругунун 1-пунктунун 17-абзацы, жана 2021-жылдын 14-сентябрындагы №256 «Авиациялык коопсуздук КРАЭ-17» «Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын транспорт жана коммуникациялар министрлигинин буйругу күчүн жоготту деп табылсын.

5. Бул буйруктун аткарылышын контролдоо директордун орун басары Т.А. Аскаровго жүктөлсүн.

6. Бул буйрук расмий жарыяланган күндөн тартып жети күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

 

 

Директор

А.И. Настаев

 

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2022-жылдын 24-ноябрындагы № 787 буйругу менен бекитилген Тиркеме

 

“17-КРАЭ. Авиациялык коопсуздук” Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери

 

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2024-жылдын 7-июнундагы №465, 2025-жылдын 22-январындагы № 49, 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйруктарынын редакцияларына ылайык)

 

1-бөлүм. Уюштуруучу бөлүмү

 

1-глава. Аныктамалар

 

1. Бул Эрежелердеги берилген төмөнкү терминдер мындай мааниге ээ:

1) авиациялык коопсуздук – жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо. Бул максат иш-чаралардын комплексин ишке ашыруу, адам жана материалдык ресурстарды тартуу аркылуу ишке ашат.

2) мыйзамсыз кийлигишүү актылары – бул жарандык авиациянын коопсуздугуна коркунуч келтирген актылар же аны аткаруу аракеттери жана аны менен чектелбестен төмөнүлөрдү камтыгандар:

-  Аба кемесин мыйзамсыз басып алуу;

-  Экспуатациядагы аба кемесин жок кылуу/талкалоо;

-    Аба кемесинин бортунда же аэродромдордо туткунга алуу;

-    Аба кемесинин бортуна, аэропортко же аэронавигациялык каражаткар же кызматка күч колдонуп кирүү;

-    курал, кылмыштык максаттар үчүн дайындалган кооптуу түзүлүштү же материалды аба кемесинин бортуна же аэропротко жайгаштыруу;

- эксплуатациядагы аба кемесин өлүмгө, олуттуу жаракат алууга же мүлккө же айлана-чөйрөгө олуттуу зыян келтирүү максатында пайдалануу;

- учуп бара жаткан же жердеги аба кемесинин, жүргүнчүлөрдүн, экипаждын мүчөлөрүнүн, жердеги кызматкерлердин же коомчулуктун, аэропроттогу же жарандык авиациянын каражаттарын же кызматтарынын коопсуздугуна коркунуч туудурган жалган маалыматтарды билдирүү;

3) авиациялык атайы иштер – айыл чарбасы, курулуш, сүрөткө тартуу, топографиялык тартуу, байкоо жана кайгуул, издөө жана куткаруу, аба жарманкеси өңдүү тармактарда тейлөө кызматын көрсөтүүчү аба кемесинин учуушу;

4) жалпы багыттагы авиация – авиациялык атайын иштерди аткарууга байланыштуу болгон коммерциялык аба ташуулардан жана учуулардан тышкаркы аба кемесинин учушу;

5) адам фактору - адамдын мүмкүнчүлүктөрүн, өзгөчөлүктөрүн жана чектөөлөрүн тууралуу илимий жана кесиптик билимдерди жабдууларды, санариптик технологиялык системаларды иштеп чыгуу жана колдонуу, ал иштеген шарттар жана аткарган милдеттери менен байланышта колдонуу;

6) аэровокзал – жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү коммерциялык ташуу үчүн каттоочу негизги имарат же имараттардын тобу;

7) багаж – эксплуатант менен макулдашуу боюнча аба кемесинин ичинде же жүк ташуучу бөлүгүндө ташылуучу жүргүнчүлөрдүн же экипаждын жеке буюмдары;

8)жуктөө контейнери– аба кемесинин бортундагы ташуулар үчүн багажды жүктөй турган сыйымдуулук;

9) бир канча ташуучулар тарабынан ташылуучу багаж – жүргүнчүлөрдүн саякаттоо учурундагы бир эксплуатанттын аба кемесинен экинчи эксплуатанттын аба кемесине ташып жүктөрлүүчү жүргүнчүлөрдүн багажы;

10) жүргүнчүлөрдү телөө үчүн борттук камдар – борттук тамак аштан жана учууудагы жүргүнчүлөрдү тейлөөгө тиешелүү каражаттардан мисалы: гезиттер, журналдар, аудио жана видео пленкалар, жаздык жана жамынгычтардан башка бардык буюмдар ж.б.

11) борттук азык жана тиешелүү каражаттар – тамак-аш, суусундуктар жана башка кургак азыктардын запасы жана аларга тиешелүү аба кемесинин бортунда пайдалануучу жабдыктар;

12) борттук камдар (жабдуулар):

-    чыгымдалуучулар. Аба кемесинин бортундагы жүргүнчүлөр жана экипаждын колдонуусу үчүн дайындалган жана аба кемесин техникалык тейлөө үчүн анын ичинде күйүүчү жана майлоочу майды кошо эсептегенде сатылган же сатылбаган товарлар.

-    Чыгаруучулар. Аба кемесинин бортунан чыгаруу максаты менен жүргүнчүлөргө жана экипаждын мүчөлөрүнө сатуу үчүн дайындалган товарлар;

13) жарылуучу зат – курчап турган чөйрөгө зыян келтирүүчү өзүнөн өзү газ бөлүп чыгаруу менен химиялык реакцияга жөндөмдүү болгон күчтүү температурадагы жана басым менен тез ылдамдыкта жарылуучу катуу же суюк зат (же заттардын аралашмасы). Буга газ бөлүп чыгарбаса дагы приотехникалык заттар да кирет. Өзүнөн өзү жарылуучу болуп эсептелбеген, бирок жарылууга кооптуу болгон газ, буу жана чаң чыгаруучу атмосфераны түзгөн зат жарылуучу заттарга кирбейт;

14) учуп бара жаткан аба кемеси – жүргүнчүлөрдү отргузгандан кийин тышкы эшиктери жабылган учурдан тартып, ал эшиктер жүргүнчүлөрдү түшүрүү үчүн ачылган учурга чейинки аба кемеси;

15) эксплуатациядагы аба кемеси - эксплуатациядагы аба кемеси-уруксатсыз кирүүнү табууга мүмкүндүк берген байкоодо турган, токтоп турган жерге жайгаштырылган аба кемеси;

16) эксплуатациядагы эмес аба кемеси - пайдаланууда болбогон аба кемеси-12 сааттан ашык убакытка токтоочу жайда жайгашкан же санкцияланбаган кирүүнү табууга мүмкүндүк берген байкоодо болбогон аба кемеси;

17) жүрүм-турум мүнөздөмөсүн аныктоо - авиациялык коопсуздуктун бир бөлүгү катары-жарандык авиацияга коркунуч келтириши мүмкүн болгон адамдарды аныктоо үчүн жүрүм-турум өзгөчөлүктөрүн таануу ыкмаларын, анын ичинде физиологиялык белгилерди же аномалдуу жүрүм-турумду көрсөткөн жаңсоолорду колдонуу;

18) жүк – почта, борттук кам жана коштоочу же жиберилген багаждан тышкаркы аба кемесинин бортундагы ташылып жаткан ар кандай мүлк;

19) тобокелдиктин жогорку деңгээлиндеги жүк же почта – ыкчам маалыматтардын негизиндеги же ченемден же ачуу белгилерине шек жаратуу менен жарандык авиацияга коркунуч жаратуучу деп эсептелген жүк же почта;

20) жүктүн бөлүгү – жердин бардык участогу, ошондой эле жүктү текшерүүгө каралган каражаттар жана тетиктер. Буга перрондор, жүк кампалары жана сактоочу жайлары, жердеги транспорттук каражаттарды токтотуучу жайы жана кирүүчү жолдор тиешелүү;

21) жүк кампасы – абада жана жерде ташуунун ортосундагы этапта жүк өтүүчү жана жүктөрдү иштетүү каражаттары жайгашкан, же жүк аны абада же жерде ташыганга чейин сакталган имарат;

22) депортацияланган жак – мамлекеттин аймагына анын ыйгарып укуктуу органдары тарабынан киргизилген же мамлекетке мыйзамсыз негизде кирип жана бир канча убакыттан кийин компетенттүү ыйгарым укуктуу органдар тарабынан расмий түрдө бул мамлекетен чыгып кетүүгө буйрук берилген жак;

23) диверсия-жарандык авиациянын жана анын кызматтарынын ишине коркунуч келтирген же бул ишке мыйзамсыз кийлигишүүгө алып келген мүлктү кара ниеттик менен же маанисиз жок кылууга алып келүү максатында жасалган акт же атайылап кетирилген аракет;

24) дипломатиялык почта (вализа) – расмий түрдө тиешелүү документ менен коштолуп, тинтүү же конфискациялануудан дипломатиялык иммунитети бар транспорттук контейнер;

25) кароо -          идентификациялоо жана/же жарылуучу заттарды же башка кооптуу түзүлүштөрдү табууга дайындалган мыйзамсыз актыларды жүзөгө ашыруу үчүн пайдаланууга мүмкүн болуучу техникалык жана башка каражаттарды колдонуу;

Экскертүү. Кээ бир кооптуу нерселер же заттар эл аралык жарандык авиация жөнүндө Конвенциянын “кооптуу жүктөрдү аба аркылуу коопсуз ташуу” деген 18-тиркемесине жана кооптуу жүктөрдү аба аркылуу коопсуз ташуу боюнча тиешелүү техникалык нускамага (КТТ ИКАО 9284) ылайык кооптуу жүк катары классификацияланат жана бул нускамаларга ылайык ташылууга тийиш. Мындан тышкары, “авиациялык коопсуздук боюнча Колдонмодо” (8973-ж. Кызматтык пайдалануу үчүн) эч кандай шартта аба кемесинин салонунда ташылууга тийиш болбогон тыюу салынган буюмдардын тизмеси келтирилет;

26) каттоодон өткөн агент – эксплуатант менен коммерциялык иш жүргүзгөн жана коопсуздук максатында көзөмөлдү камсыз кылган, жүккө же почтага карата тиешелүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан таанылган же талап кылынган агент, жүк экспедитору же башка юридикалык жак;

27) башка жакка жиберилген багаж - жүргүнчүлөрдөн же экипаждан байкабастыктан же атайылабастан башка жакка бөлүнгөн багаж;

28) уруксатсыз ачуудан корголгон баштыктар (мындан ары - УАКП) - аэропорттун стерилдүү зонасында же аба кемесинин бортунда жайгашкан соода түйүндөрүндө суюктуктарды, аэрозолдорду жана гельдерди (мындан ары-САГ) сатуу үчүн гана пайдаланылуучу атайын баштыктар;

29) чектөөсүз зона-эл кирүүгө мүмкүн болгон же башка каражаттар менен кирүүгө чек коюлбаган аэропорттун зонасы.

30) түз транзит зонасы – жүргүнчүлөр транзит же которуу учурунда чек ара көзөмөлүнүн чараларына дуушар болбостон жүрө ала турган, тиешелүү мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдардын уруксаты менен эл аралык аэропортто алардын түздөн-түз көзөмөлү же байкоосу астындагы атайын зона;

31) аба кемелерин техникалык тейлөө зонасы - аба кемелерин техникалык тейлөө үчүн арналган жердин бардык участогу, ошондой эле каражаттар жана жабдуулар. Буга перрондор, ангарлар, имараттар жана устаканалар, жер үстүндөгү транспорт каражаттары жана кирүүчү жолдор кирет. Эреже катары, мындай аймак корголгон, кирүүгө чектөө коюлган аймак болуп саналат.

32) белгилүү жүк жөнөтүүчү - жүктү же почтаны өз эсебинен жөнөтүүчү жана жол-жоболору жалпы эрежелерге жана коопсуздук стандарттарына жооп берген, жүктү же почтаны каалаган аба кемесинде ташууга уруксат берүүчү жүк жөнөтүүчү;

33) коопсуздук абалына инспекиялык текшерүү – авиациялык коопсуздукту камсыздоонун конкреттүү чараларын ишке ашыруунун натыйжалуулугуна жарыяланган жана жарыяланбаган текшерүү;

34) коопсуздук системасын сыноо-авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларынын бирин ачык же айкын эмес текшерүү, мында мыйзамсыз актыны жасоого аракет жасалмаланат;

35) коммерциялык аба ташуусу – жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү жана почтаны төлөм үчүн же жалдоо түрү менен аба кемесинин учушу;

36) көзөмөлдөгү зона – кирүү көзөмөлдөнүүчү, аэропорттун жумушчу аянты жана ага чектеш аймак жана имаратка жакын жайгашкан же алардын бир бөлүгү. Бул аныктама ошондой эле аба кемелеринин эксплуатанттары, май куюучу уюмдар, жүк терминалдары, борттук тамак-аш цехтери, жердеги тейлөө боюнча кызмат көрсөтүүчүлөр, аэронавигациялык кызмат көрсөтүүчүлөр сыяктуу жарандык авиация уюмдарына да тиешелүү;

37) коопсуздук максатында көзөмөлдөө - коопсуздук максатында көзөмөлдөө - мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо максатында колдонулушу мүмкүн болгон курал-жарактарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды алып өтүүнү болтурбай коюуга мүмкүн болгон чаралар;

38) корпоротивдик авиация - коммерциялык эмес эксплуатациялоо же компаниянын аба кемелерин жүргүнчүлөрдү же жүктөрдү ташуу үчүн, компаниянын ишкердик ишин камсыз кылуу максатында, мындай аба кемелеринде учуу үчүн жалданган кесипкөй учкуч башкарат. (Корпоративдик авиация жалпы авиациянын курамдык бөлүктөрүнүн бири экендигин эстен чыгарбоо керек);

39) авиациялык коопсуздуктун маданияты - уюмдун күнүмдүк ишине мүнөздүү авиациялык коопсуздук нормалары, баалуулуктар, мамилелер жана божомолдор менен байланышкан жана уюмдун бардык бөлүмдөрүнүн жана бардык кызматкерлеринин иш-аракеттеринде жана жүрүм-турумунда чагылдырылган жыйындысы;

40) кирүүгө укугу жок жак – ыйгарым укуктуу органдар тарабынан мамлекетке кирүүгө уруксат берүүдөн баш тартылган жак;

41) каттоо орду – каттоо үчүн каражаттардын жана жабдыктардын жайгашкан орду;

42) багажды сорттоочу жай - жөнөтүлүүчү багажды рейстер боюнча бөлүштүрүү үчүн сорттолуучу жер;

43) аба кемеси токтоочу жай – аба кемесинин токтосу үчүн перрондон бөлүнүп берилген жай;

44) багажды сактоочу - катталган / жүк бөлүгүндө ташылган багаж аба кемелерине жөнөтүлгөнгө чейин сактала турган жер жана туура эмес багытка жөнөтүлгөн багаж талабы же алып коюусу боюнча жөнөтүлгөнгө чейин сактала турган жер;

45) тартипти бузган жүргүнчүлөр - тартипти бузган жүргүнчүлөр-жарандык кеменин бортунда аба кемесинин эшиги учаар алдында жабылган учурдан тартып жана конгондон кийин ачылганга чейин төмөнкүдөй аракеттерди жасаган жактар:

-    кол салуу, корутуу же жол жүрүү тартибин бузуп же мүлктүн сакталышына жана адамдардын коопсуздугуна коркунуч келтире турган атайы жазалган этиятсыздык;

-    кол салуу, коркутуу же экипажга өз милдеттерин аткарууга тоскоолдук жараткан же бул милдеттерин аткаруу мүмкүнчүлүгүн төмөндөткөн иш аракеттерди аткаруу;

-    тийиштүү тартипти бузуп жана аба кемесине анын ичиндеги жактардын коопсуздугуна коркунуч туудурган атайылап жазалган этиятсыздык же аба кемесине залал келтирүү, анын жабдыктарын же түзүлүштөрүн талкалоо;

-    жалган маалыматты таратуу менен учуп бара жаткан аба кемесине коопсуздук жаратуу;

-    тартиптүү жана натыйжалуу иш аракеттердин коопсуздугун камсыздоого багытталган мыйзамдуу тапшырмаларды же буйруктарды аткарбоо;

46) талап кылынбаган багаж-аэропортко келген жана жүргүнчү кабыл албаган же талап кылбаган багаж;

47) тартипсиз жүргүнчү-аэропортто же аба кемесинин бортунда жүрүм-турум эрежелерин сактабаган же аэропорттун кызматкерлеринин же учуу экипажынын мүчөлөрүнүн көрсөтмөлөрүн аткарбаган, ошону менен аэропортто же аба кемесинде тийиштүү тартипти жана тартипти бузган жүргүнчү;

48) көзөмөлдөнбөгөн зона – жүргүнчүлөр жана жүргүнчү болуп эсептелебеген жактар чектөөсүз кирүүгө мүмкүн болгон аэропорттун жана имараттын зонасы (ошондой эле “четөөсүз зона” термининин аныктамасынан кара);

49) белгисиз багаж – аэропортко багаж теги менен же багаж теги жок түшүп жана жүргүнчү тарабынан алынбаган же таанылбаган багаж;

50) коштоосуз багаж-жүк катары анын ээси болуп саналган адам отурган башка аба кемесинде же ошол эле аба кемесинде ташылуучу багаж;

51) коопсуздук абалын карап чыгуу - коопсуздук муктаждыктарын баалоо, анын ичинде мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон аялуу жерлерди аныктоо жана түзөтүүчү иш-аракеттер боюнча сунуштарды иштеп чыгуу;

52) коопсуздук жабдуулары - жарандык авиациянын жана анын кызматтарынын ишине мыйзамсыз кийлигишүүнүн алдын алуу же аныктоо максатында өз алдынча же кандайдыр бир системанын бир бөлүгү катары колдонууга арналган атайын түзүлүштөр;

53) жардыргыч заттардын издерин табуу үчүн жабдуулар-жардыргыч заттарды өтө аз санда табууга жана багажда же анализденүүчү башка буюмдарда кандай болбосун бул заттардын бар экендиги жөнүндө белги берүүгө жөндөмдүү техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын айкалышы;

54) коопсуздук максатында аба кемесин тинтүү-шектүү предметтерди, куралдарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, предметтерди же заттарды табуу максатында аба кемесин ичин жана тышын кылдаттык менен текшерүү;

55) кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зона-жарандык авиация уюмунун көзөмөлдөнүүчү зонасынын эң жогорку тобокелдик зонасы катары аныкталган жана кирүүнү көзөмөлдөөө кошумча коопсуздук максатында көзөмөлдөөнүн башка чаралары колдонулган участоктору;

56) жүргүнчүлөр зонасы - бардык жер тилкеси, ошондой эле перрондорду, аэровокзалдын имараттарын, жерде жүрүүчү транспорт каражаттары токтоочу жерлерди жана жолдорду кошо алганда, жүргүнчүлөр агымын иштетүүгө арналган каражаттар жана жабдуулар;

57) перрон - жүргүнчүлөрдү отургузуу же түшүрүү, почтаны же жүктөрдү жүктөө же түшүрүү, май куюу, токтотуу же техникалык тейлөө максатында аба кемелерин жайгаштыруу үчүн арналган кургактагы аэродромдун белгилүү бир аянты;

58) күтүүсүз кырдаалдар учурундагы план-коркунучтун ар кандай даражасын, тобокелдикти баалоону жана көрүлө турган тиешелүү коопсуздук чараларын эске алуу менен чараларды жана жол-жоболорду камтыган жана окуялардын алдын алууга жана алардын кесепеттеринин деңгээлин азайтууга, ошондой эле милдеттерди аткара турган бардык тиешелүү тараптарды даярдоого арналган план милдеттерди жана иш жүзүндө мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда жоопкерчилик чөйрөлөрү. Күтүүсүз кырдаалдар планы коркунучтун деңгээли жогорулаган сайын масштабдуу чараларды көрөт. Бул өзүнчө план же кризистик кырдаалды башкаруу планынын бир бөлүгү болушу мүмкүн;

59) ташууга чектелген буюмдар-авиациялык коопсуздуктун белгилүү бир контекстинде жарандык авиацияга каршы мыйзамсыз кийлигишүү актыларын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон же аба кемесинин жана анын бортундагы адамдардын же курулуштардын же калктын коопсуздугуна коркунуч келтириши мүмкүн болгон нерселер, түзүлүштөр же заттар катары аныкталган буюмдар;

60) анкеталык маалыматтарды текшерүү-жазык жоопкерчилигине тартуу учурларын жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык адамдын жарактуулугун баалоо үчүн маанилүү болгон коопсуздукка байланыштуу ар кандай маалыматтар менен бирге, адамдын инсандыгын жана кызмат өтөө тизмесин текшерүү;

61) коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү - жүргүнчүлөр кирүүгө мүмкүн болгон аба кемесинин ички бөлмөлөрүн текшерүү жана шектүү нерселерди, курал-жарактарды, жардыргыч заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды жана заттарды табуу максатында багажды кароо;

62) коопсуздук үчүн ЖАГ жана ЗНВПНЫ текшерүү-коопсуздук кызматкерлери тарабынан кийлигишүү белгилерин, атап айтканда пломбаларды ачуу, уурдоо жана потенциалдуу коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды алып өтүү үчүн коопсуздук максатында визуалдык текшерүү же контролдоо. Мындай текшерүү контролдонуучу зонанын кире беришинде, алардын корголгондугуна, ачуу белгилери жоктугуна же буга шек туудурбагандыгына, ошондой эле зарыл болгон документтердин тартипте экендигине ынануу үчүн ЖКАНЫН жана СТВПНЫН бардык запастарына карата жүргүзүлүүгө тийиш;

63) коопсуздук абалын текшерүү – авиаяциялык коопсуздукту камсыздоодогу талаптардын бардык аспектерин сактоону тереңирээк кароо;

64) жол жүрүү документи – эл аралык ташууларда мыйзамдуу ээси тарабынан пайдаланылуучу мамлекет же уюм тарабынан берилген паспорт же расмий документ.

65) кооптуу буюмдардын сүрөттөрүн проекциялоо-ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген компьютердик программа, ал белгилүү бир рентген жабдууларына орнотулушу мүмкүн жана текшерилүүчү реалдуу багаждын рентген сүрөтүнүн чегинде кооптуу буюмдардын (мисалы, ок атуучу куралдар, бычактар, колго жасалган жардыргыч түзүлүштөр) виртуалдык сүрөтүн же кооптуу предметтерди камтыган жүктүн толук виртуалдык сүрөтүн проекциялайт жана рентген жабдууларынын операторлоруна мындай сүрөттү табууга мүмкүндүк берүүчү тескери маалыматты дароо берет;

66) жумушчу аянт - маневрлөө аянтынан жана перрондон(лордон)турган аэродромдун учуу, конуу жана аба кемелерин башкаруу үчүн арналган бөлүгү;

67) коопсуздук боюнча тергөө - жарандык авиацияга каршы мыйзамсыз кийлигишүүнүн ар кандай Актысын же аны жасоого болгон аракетин жана/же мамлекеттин жарандык авиация коопсуздугунун улуттук программасын сактабоонун мүмкүн болгон же болжолдонгон учурун же жарандык авиациянын коопсуздугуна тиешелүү башка укуктук жана/же жөнгө салуучу талаптарды иликтөө;

68) каттоо – белгилүү бир каттамга кабыл алуу үчүн эксплуатанттан катоо жол-жоболору;

69) жарылуучу заттарды аныктоо системасы - жүктүн буюму жасалган материалга карабастан, багажда же башка буюмдарда болгон мындай түзүлүштүн бир же бир нече компоненттерин табуу аркылуу, ошол эле учурда сигнализациянын ишке киришин пайда кылуу менен жардыруучу түзүлүштөрдү табууга мүмкүн болгон техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын айкалышы;

70) жардыргыч заттарды табуу системасы - багаждын же заттын жасалган материалынаа карабастан, сигнализация ишке кирип, багажда же башка буюмдарда болгон жардыргыч заттарды табууга мүмкүн болгон техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын айкалышы;

71) киргизүү система - аэропорттордо иштеген же башка себептерден улам аэропортко, көзөмөлдөгү зонага же киргуугө чектөө коюлган зонасына уруксат берүү зарыл болгон жеке адамдарга берилүүчү карточкалардан же документтердин башка түрлөрүнөн турган система. Анын максаты-инсандыкты аныктоо жана кабыл алууну жеңилдетүү. Ушул сыяктуу максаттар үчүн транспорт каражаттарына өткөрмө берилет жана пайдаланылат. Паспортторду кээде аэропорттун идентификациясы деп аташат;

72) курьердик жөнөтүүлөр кызматы - операция, анын алкагында бир же бир нече жүк жөнөтүүчүлөрдөн түшкөн жөнөтүүлөр жүк бөлүгүндө ташылуучу жүргүнчүнүн жүгүнө кадимки документ боюнча туруктуу авиаташууларды аткарган аба кемесинин бортунда жүргүнчү-курьердин багажы катары ташылат;

73) жүк ташылуучу бөлүгүндөгү коштолуучу – аба кемесинин жүк ташуучу бөлүгүндө ташуу үчүн кабыл алынган жана борттогу жүргүнчү тарабынан катталган багаж;

74) борттогу коопсуздук кызматынын кызматкерлери - эксплуатанттын мамлекеттин Өкмөтү жана катталган мамлекеттин Өкмөтү тарабынан ыйгарым укук берилген адам аба кемесинин бортуна ошол аба кемесин жана андагы адамдарды мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо максатында жайгаштырылат. Бул аныктамага аба кемесинин бортунда саякаттаган бир же бир нече конкреттүү адамдарды, мисалы, жеке жансакчыларды жеке коргоону камсыз кылуу үчүн гана жалданган адамдар кирбейт;

75) аэропорттон тышкаркы текшерүүдөн өтүү каражаттары жана жабдуулары – көзөмөлдөн өтүү каражаттары жана жабдыктар менен жабдылган шаардык аэролвокзал же жүк ташуучу транспорттук агенттик;

76) стерилдүү зона - жүргүнчүлөрдү текшерүү/атайын көзөмөлдөө пункту менен аба кемесинин ортосундагы кирүү катуу көзөмөлгө алынган аймак. (Ошондой эле “кирүүгө чектөө коюлган корголгонзона” аныктамасын караңыз);

77) ок атуучу курал-кол менен ок атуучу куралдардын бардык түрлөрүнүн жалпы белгиси;

78) транзиттик жүргүнчүлөр жана багаж. Бир эле аба кемеси менен учуп келген жана учуп кеткен жүргүнчүлөр жана алардын колундагы жүктөрү;

79) трансфердик жүргүнчүлөр жана багаж. Бир учак менен келген жана башка учак менен учуп кеткен жүргүнчүлөр жана алардын колундагы жүктөрү;

80) жардыруу коркунучуна байланыштуу тынчсыздануу – аба кемесинин бортунда, аэропортто же жарандык авиациянын кайсы бир каражатында же кызматында шектүү түзүлүштүн табылгандыгы менен шартталган же башка булактар аркылуу ананимдүү түрдө келип түшкөн коркунуч менен байланыштуу боло турган кесепеттерди жокко чыгаруу боюнча иш чаралардын планын ишке ашыруу максатында ыйгарым укуктуу органдар тарабынан жарыяланган тынчсыздануу абалы.

81) жардыруу коркунучу – жашыруун булактан же башка каналдардан учуп бара жаткан же жердеги аба кемесине же кайсы бир аэропортко же жарандык авиациянын каражатына же кайсы бир жакка жарылуучу зат же нерсе же түзүлүш коркунуч жаратышы мүмкүндүгү тууралуу билдирилген коркунуч;

82) кризистик кырдаалды башкаруу-коркунучтун жогорку деңгээлине жооп катары кабыл алынуучу өзгөчө кырдаалдар учурундагы чаралар, ошондой эле мыйзамсыз кийлигишүү актыларын камтыган өзгөчө кырдаалдарга жооп катары чараларды жана жол-жоболорду жүзөгө ашыруу;

83) коопсуздук машыгуулары - толук масштабдуу коопсуздук машыгуулары-күтүлбөгөн кырдаал планынын алкагында ар кандай өзгөчө кырдаалдарга ылайыктуу адекваттуу чараларды көрүүнү камсыз кылуу максатында мыйзамсыз кийлигишүү актысын окшоштуруу. Чектелген мүнөздөгү коопсуздук машыгуулары-бул күтүүсүз кырдаалдар планын ишке ашырууга катышкан агенттиктер тарабынан акылга сыярлык чараларды көрүүнү камсыз кылуу же анын айрым компоненттеринин, мисалы, байланыш тутумунун иштешин текшерүү үчүн мыйзамсыз кийлигишүү актысын окшоштуруу;

84) аялуу жер-аэропортто жайгашкан же ага байланыштуу, бузулушу же жок кылынышы аэропорттун ишинин олуттуу бузулушуна алып келүүчү ар кандай каражат же жабдуу;

85) экипаж мүчөсү – кызматтык учуу убактысында аба кемесинин бортунда белгилүү бир милдеттерди аткарууга эксплуатант тарабынан дайындалган жак;

86) кибер-атака - компьютердик тутумдардын, маалыматтык жана байланыш технологиялары тутумдарынын, анын ичинде алардын программалык камсыздоосунун жана жабдыктарынын маалыматтык коопсуздугуна кол салуу.

87) (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунуна ылайык күчүн жоготту)

88) күтүлбөгөндүк - коопсуздук максатында көзөмөлдөө чараларын, аларды бир калыпта эмес мезгилдүүлүктө, ар кайсы жерлерде жана/же белгиленген чектерге ылайык ар кандай каражаттарды колдонуу менен, алардын токтотуучу таасирин жана натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн ишке ашыруу;

89) жалпы дайындоодогу авиациянын аба кемесинин учуусу - жалпы багыттагы авиациянын аба кемесинин учушу-коммерциялык абада ташуудан же авиациялык атайын жумуштарды аткарууга байланышкан учуудан башка аба кемесинин учушу;

90) тастыктамалоо –авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү ыйгарым укуктуу орган же анын атынан тиешелүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан аныкталган алгылыктуу деңгээлде тапшырылган функцияларды аткаруу үчүн жакка талап кылынган квалификациянын болушун расмий баалоо жана ырастоо;

91) трансфердик жүк жана почта – алар келгенден башка аба кемесинде жөнөтүлгөн жүк жана почта.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

 

 

2-бөлүм. Жалпы жоболор

 

§ 1. Максаттар

2. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик оргнадарынын жана уюмдарынын биринчи иреттеги максаты болуп жүргүнчүлөрдүн, экипаждын, жердеги персоналдын коопсуздугун камсыздоо жана жалпы эле калкты мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо болуп эсептелет.

 

 

§ 2. Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук тармагындагы саясаты

 

3. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жарандык авиация жаатындагы мамлекеттик саясатты белгилөөчү жана ишке ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган болуп жарандык авиация органы эсептелет, ал учуулардын коопсуздугунун, туруктуулугунун жана натыйжалуулугунун аспектилерин эске алуу менен жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо үчүн эрежелерди, тажырыйбаны жана жол-жоболорду иштеп чыгууну камсыз кылат жана киргизет.

Мындай эрежелер, тажырыйба жана жол-жоболор:

- жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо менен байланышкан бардык учурларда жүргүнчүлөрдүн, экипаждын, жердеги персоналдын жана жалпы коомчулуктун коопсуздугун камсыз кылат;

- коопсуздук коркунучунун ар кандай күчөшүнө оперативдүү аракеттенүү.

4. Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү саясаты ушул Эрежелердин бардык главаларында камтылган жана топтоштурулган жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу системасын куруунун негизи болуп саналат, ал бардык жактар, анын ичинде жарандык авиация объекттеринде өз ишин жүргүзгөн мамлекеттик органдар жана жеке уюмдар тарабынан милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш.

 

§ 3. Коопсуздук жана формалдуулукту жөнөкөйлөтүү

 

5. Ушул Эрежелерде каралган көзөмөлдөө чаралары жарандык авиациянын ишине минималдуу тоскоолдуктарды же кечигүүлөрдү келтиргендей, мындай чаралардын жана ушул Эрежелердин натыйжалуулугун төмөндөтпөгөн шартта колдонулат.

 

 

§ 4. Эл аралык кызматташтык

 

6. Кыргыз Республикасы авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун улуттук программалары, персоналды даярдоо программалары жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун сапатын көзөмөлдөө программалары жөнүндө маалыматтарды даярдоо жана алмашуу жаатында башка мамлекеттер жана эл аралык уюмдар менен кызматташат.

7. Кызматташтыктын алкагында жарандык авиация органы ушул Эрежелерде белгиленген талаптар, персоналды даярдоо программалары жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү авиациялык коопсуздукту камсыздоонун сапатын көзөмөлдөө программалары боюнча башка мамлекеттин сурамына жазуу жүзүндө маалымат берүү үчүн жооптуу адам болуп саналат.

8. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тажырыйбалык мүмкүнчүлүктөрдүн чегинде башка мамлекеттердин ушундай башка мамлекеттердин эксплуатанттарынын конкреттүү каттамга карата авиациялык коопсуздуктун кошумча чараларын көрүүгө тиешелүү өтүнүчтөрүн канааттандырууну камсыз кылат. Кыргыз Республикасына/нан бул мамлекеттердин эксплуатанттары тарабынан аткарылуучу рейстерге карата авиациялык коопсуздуктун атайын чараларын көрүү жөнүндө башка мамлекеттердин сунуштары жарандык авиация органынын дарегине кароого жиберилет жана бул маселе оң чечилген учурда заказчы-мамлекеттин каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат. Конкреттүү каттамга (каттамдарга) карата коопсуздуктун кошумча чараларын көрүүнү сураган Кыргыз Республикасы тиешелүү консультацияларды өткөрүүнү камсыз кылат жана башка мамлекет тарабынан суралгандарга эквиваленттүү альтернативдүү чараларды көрүү мүмкүнчүлүгүн карайт.

9. Кризистик кырдаалды жоюуда жана анын кесепеттерин жоюуда жардам көрсөтүү жөнүндө башка мамлекеттин суроо-талабын канааттандыруу жөнүндө чечим Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан кабыл алынат.

10. Кыргыз Республикасынын мыйзамсыз кийлигишүү актыларынын кесепеттерин жоюу боюнча башка мамлекеттен жардам керек болгон учурда жана мурда жарандык авиация органы же тышкы саясат боюнча мамлекеттин ыйгарым укуктуу органы тарабынан жиберилген суроо-талап канаатандырылбаган учурда, тиешелүү мамлекеттин өкмөтүнүн дарегине Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан кайрылуу жиберилет.

11. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тажырыйбалык мүмкүнчүлүктөрүнүн чегинде авиациялык коопсуздук жаатында мындай мамлекеттердин кызыкчылыктарын козгогон коркунуч жөнүндө маалыматты башка мамлекеттер менен өз убагында алмашуу жол-жоболорун белгилейт жана жүзөгө ашырат.

12. Башка мамлекеттин авиациялыку коопсуздугуна коркунучтар бар экендиги тууралуу маалымат алган учурда, Кыргыз республикасынывн Министрлер Кабинети тышкы иштер органы же жарандык авиация органы аркылуу бул мамлекеттин тишелүү ыйгарым укуктуу органына билдирет.

13. Кыргыз Республикасы менен башка мамлекеттин ортосундагы аба каттамы тууралуу ар кандай макулдашуу авиациялык коопсуздукту камсыздоо боюнча талаптарды камтыйт.

14. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети мындай маалыматты туура эмес пайдаланууга же ачыкка чыгарууга жол бербөө максатында башка мамлекеттер тарабынан берилген коопсуздук жөнүндө жабык маалымат же коопсуздук чөйрөсүндөгү башка мамлекеттердин кызыкчылыктарын козгогон коопсуздук жөнүндө жабык маалымат менен тийиштүү коргоону белгилейт жана киргизет жана иштөө тартибин аныктайт.

15. Киргизилген түзөтүүлөрү менен эл аралык жарандык авиация жөнүндөгү Конвенциянын 17-тиркемесинде камтылган стандарттар жана сунуш кылынган тажырыйба менен максималдуу бир түрдүүлүктү камсыз кылуу максатында бул эрежелер дайыма кайра каралып турат. Эл аралык жарандык авиация жөнүндө Конвенциянын 17-тиркемесинде системалаштырылган стандарттар жана сунуш кылынган тажырыйба менен менен ушул Эрежелердин бир түрдүүлүгүн камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда, жарандык авиация органы мындай айырмачылыктар жөнүндө жарандык авиациянын эл аралык уюмуна билдирет.

15¹. Кыргыз Республикасы коопсуздук тобокелдигине баа берүүнүн негизинде эл аралык жарандык авиациянын учууларына, ошондой эле ички учууларга карата стандарттарды колдонот жана 17-тиркеменин сунуш кылынган тажырыйбасын колдонууга умтулат.

15². Жарандык авиация органы максатка ылайыктуулугуна жараша жана өзүнүн эгемендүүлүгүн эске алуу менен башка мамлекеттин өтүнүчү боюнча ИКАО тарабынан жүргүзүлгөн текшерүүнүн натыйжалары жана текшерилип жаткан мамлекеттин түзөтүүчү аракеттери жөнүндө маалымат берет.

15³. Жарандык авиация органы коопсуздук максатында көзөмөлдөө чараларын ашыкча кайталоого жол бербөө жолу менен авиациялык коопсуздук системасынын туруктуулугун жогорулатуу үчүн кызматташуу жөнүндө макулдашууларды түзүү мүмкүнчүлүгүн карайт. Мындай макулдашуу жөнөтүү пунктунда коопсуздук максатында контролдун натыйжалуу чараларын колдонуунун эсебинен камсыз кылынуучу коопсуздук чараларынын натыйжаларынын эквиваленттүүлүгүн текшерүүгө негизделет.

 

§ 4. Инновациялар, изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар

 

15⁴. Жарандык авиация органы, жарандык авиация уюмдары жарандык авиациянын коопсуздук максаттарына көбүрөөк жетишүүгө өбөлгө түзө турган коопсуздук жабдууларынын, процесстеринин жана жол-жоболорунун жаңы түрлөрүн изилдөөнү жана иштеп чыгууну кубаттайт жана бул жаатта башка мамлекеттер жана уюмдар менен кызматташат.

15⁵. Жарандык авиация уюмдары коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жаңы жабдууларды киргизүүдө адам факторунун эске алышат.

15⁶. Мамлекеттик бийлик органдарында башкаруунун натыйжалуулугун жогорулатуу, жарандар үчүн бюрократиялык тоскоолдуктарды жана коррупциялык тобокелдиктерди азайтуу, автоматташтырылган каражаттарды жана санариптик кызматтарды колдонуу менен маалыматка жетүүнү камсыздоо, ошондой эле мамлекеттик жана башка кызматтарды сапаттуу жана ыкчам алуу максатында, мамлекеттик органдар, жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө санариптик технологияларды киргизүүнү камсыз кылат. Мындай санариптик технологияларга (бирок алар менен чектелбестен) уруксат берүүчү документтерди берүү системалары, жарандык авиация уюмдарынын, жеке адамдардын ишмердүүлүгүн көзөмөлдөө системалары, персоналды даярдоо системалары, милдеттүү жана ыктыярдуу билдирүүлөр системалары, маалымат жана документтерди алмашуу үчүн кирүү мүмкүнчүлүгүн чектөөчү коопсуз санариптик платформалар системалары, жүргүнчүлөрдү, экипаж мүчөлөрүн, персоналды идентификациялоочу автоматташтырылган системалар, анын ичинде биометрикалык технологияларды колдонуу менен, өткөрмө баракчаларды электрондук түрдө тариздөө жана текшерүү системалары ж.б. кирет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

 

3-бөлүм. Авиациялык коопсуздук чараларын уюштуруу

 

§ 1. Жарандык авиациянын авиациялык коопсуздук программасы

16. Кыргыз Республикасы учуулардын коопсуздугунун, туруктуулугунун жана натыйжалуулугунун аспектилерин эске алган ченемдерди, тажырыйбаны жана жол-жоболорду колдонуу аркылуу жарандык авиациянын ишин мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо үчүн ушул эрежелер түрүндө жарандык авиациянын авиациялык коопсуздугунун программасын жазуу жүзүндө кабыл алат.

17. Ушул Эрежелерди кошкондо Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларын аткарууга тиешеси бар же аны ишке ашырууга жооп берген бардык мамлекеттик органдар, аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттары, ошондой эле бардык башка органдар же уюмдар ушул Эрежелердин талаптарын аткаруу менен байланышкан ар кандай иш-чараларды жүзөгө ашырууда жарандык авиация органына ар кандай жардам жана колдоо көрсөтүшөт.

 

18. Кыргыз Республикасында коопсуздук боюнча ведомстволор аралык мамлекеттик орган туруктуу негизде иштейт, ал мамлекеттик органдардын, аэропорттордун жана аба кемелерин пайдалануучулардын, ошондой эле авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жагындагы талаптарды аткарууга тиешеси бар кайсы болбосун башка мамлекеттик органдардын же уюмдардын ишин координациялоону жүзөгө ашырат.

 

§ 2. Жарандык авиация органы

 

19. Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук бөлүгүндөгү жарандык авиациянын ишин мамлекеттик жөнгө салууну жана көзөмөлдөөнү жарандык авиация органы аткарат.

20. Жарандык авиация органынын компетенциясына төмөнкүлөр кирет:

1) мамлекеттик органдар жана жарандык авиация уюмдары тарабынан ушул Эрежелердин талаптарын иштеп чыгуу, өзгөртүүлөрдү киргизүү, ишке ашыруу жана аткарылышын камсыз кылуу. Авиациялык коопсуздук үчүн жооптуу жарандык авиация органынын дайындалган түзүмдүк бөлүмү жөнүндө маалымат ИКАОго билдирилет;

2) Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук органдары, ички иштер органдары, жарандык авиация уюмдары менен бирдикте авиациялык коопсуздук системасын өркүндөтүү үчүн Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын аялуу жерлерине, коркунучунун жана тобокелдигинин деңгээлине туруктуу баа берүүнү жүзөгө ашыруу, тийиштүү оңдоо саясатын жана жол-жоболорун белгилөө жана ишке ашыруу жана ушул Эрежелерге жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик документтерине тиешелүү толуктоолорду киргизүү.

Эскертүү: коркунучту баалоо материалдары, тобокелдикти жана коопсуздуктун тиешелүү чараларын башкаруу жарандык авиация органы тарабынан бекитилген методикада камтылган;  

3)     ушул Эрежелердин ар түркүн аспектерин аткаруу аспекттерин аткаруу боюнча тапшырмаларды аныктоо жана бөлүштүрүү;

4) ушул Эрежелердин ар кандай аспектилери менен алектенген же жооптуу болгон мамлекеттик органдар менен уюмдардын ортосундагы ишти координациялоонун жолдорун аныктоо;

5) ушул Эрежелердин натыйжалуулугун кайра кароо жана колдоо, анын ичинде мыйзамсыз кийлигишүү актысынан кийин коопсуздук чараларын жана жол-жоболорун кайра баалоо жана аларды кайталоодон качуу максатында кемчиликтерди оңдоо үчүн зарыл болгон аракеттерди көрүү;

6) аэропорттордун, аэродромдордун, вертодромдордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу цехтеринин, аэронавигациялык тейлөө берүүчүлөрдүн жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын авиациялык коопсуздук программаларын макулдашуу;

7) жаңы каражаттарды жана кызматтарды долбоорлоодо жана түзүүдө авиациялык коопсуздук боюнча чараларды оптималдуу ишке ашыруу максатында зарыл болгон архитектуралык жана инфраструктуралык талаптарды эсепке алууну жарандык авиация уюмдары тарабынан камсыз кылуу боюнча контролдоо жана Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация уюмдарынын колдонуудагы каражаттарына жана кызматтарына өзгөртүүлөрдү киргизүү;

8) Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын авиациялык коопсуздугунун ар кандай аспекттерин жүзөгө ашыруу менен алектенген же ага жооптуу бардык кызматкерлер үчүн даярдоо жаатындагы саясатты иштеп чыгууну жана ишке ашырууну камсыз кылуу. Персоналды даярдоонун мындай саясаты мамлекеттик органдар, уюмдар кабыл алган авиациялык коопсуздук ченемдеринин, эрежелеринин жана жол-жоболорунун натыйжалуулугун камсыз кылууга чакырылган;

9) жарандык авиация уюмдарында текшерип кароону жүргүзүү үчүн жабдууларга карата минималдуу эксплуатациялык критерийлерди белгилөө жана аларды коопсуздук чараларын ишке ашыруу үчүн жооптуу тараптарга жеткирүү;

10) Кыргыз Республикасынын аймагында учуп жүргөн аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттарына жана башка кызыкчылыгы бар органдарга же уюмдарга авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү талаптарды жана/же авиациялык коопсуздук жаатындагы тобокелдиктерге алардын операциялары менен байланышкан тобокелдиктерди натыйжалуу баалоону жүргүзүүдө аларга жардам көрсөтүү үчүн ушул Эрежелердин талаптарын ишке ашыруу үчүн зарыл болгон тиешелүү маалыматтарды же көрсөтмөлөрдү берүү;

11) авиациялык коопсуздук жаатында тастыктамаларды, уруксаттарды жана күбөлүктөрдү берүү;

12) авиациялык коопсуздук маселелери боюнча кыргыз республикасы менен Эл аралык жарандык авиация уюмунун (ИКАО) ортосундагы жана башка мамлекеттер менен кызматтык мамилени бекитүү жана өнүктүрүү;

13) алдыңкы жана демилгелүү административдик жана эксплуатациялык тажырыйбаны иштеп чыгуу жана жайылтуу жана аны коопсуздук кызматтары, аэропорттун администрациялары жана эксплуатанттары тарабынан пайдаланууга үндөө жолу менен авиациялык коопсуздуктун деңгээлин жогорулатуу;

14) авиациялык коопсуздук жаатында бекитилген тиешелүү талаптарды твстыктоочу тастыктаманы тотктото туруу жана/же жокко чыгаруу;

15) авиациялык коопсуздук жаатында берилүүчү тастыктамалардын үлгүлөрүн иштеп чыфгуу жана бекитүү;

16) аэропорттордун эксплуатанттары, аба кемелеринин эксплуатанттары, аба кыймылын тейлөөнү камсыздоочулар, жерде тейлөө боюнча уюмдар менен алардын ишине байланыштуу авиациялык коопсуздук үчүн тобокелдиктерге натыйжалуу баа берүүгө жардам көрсөтүү максатында, зарылдыгына жараша таасирдүү жана өз убагында тиешелүү маалыматтарды алмашуу жол-жоболорун белгилөө;

17) министрликтердин, ведомстволордун, аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттарынын, аба кыймылын тейлөөнү камсыздоочулардын, жерде тейлөө боюнча уюмдардын, окуу борборлорунун жана ушул Эрежелердин ар кандай аспектилери менен иштеген же аларды жүзөгө ашыруу үчүн жооп берген башка уюмдардын милдеттерин аныктоо, бөлүштүрүү жана иштерин координациялоо боюнча иштерди уюштуруу;

18) жарандык авиация органдары тарабынан белгиленген критерийлердин негизинде коопсуздук максатында текшерип кароо жана көзөмөлдөө каражаттарын эксплуатациялык бөлүштүрүүнү камсыз кылуу үчүн жарандык авиация уюмдары тарабынан инновациялык процесстердин жана эксплуатациялык жол-жоболордун киргизилишин камсыз кылуу;

19) авиациялык коопсуздук жаатында мамлекеттик жөнгө салууну жана көзөмөлдү камсыз кылуучу жарандык авиация органынын улуттук инспекторлорун даярдоо жагындагы саясатты белгилөө;

20) Кыргыз Республикасынын аймагында өз ишин жүзөгө ашыруучу аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттарына, ошондой эле аба кыймылын тейлөө берүүчүлөрүнө жана башка кызыкчылыгы бар органдарга ушул Эрежелердин тиешелүү бөлүктөрүн жазуу жүзүндө берүү, ошондой эле аларга ушул Эрежелердин талаптарын аткарууга мүмкүндүк берүүчү тиешелүү маалыматтарды жана/же сунуштарды берүү.

21) тобокелдиктерди баалоонун негизинде директиваларды иштеп чыгуу, аткарылышы милдеттүү болгон коопсуздук бюллетендерин берүү, бошотууларды берүү.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

21. Жарандык авиация органы авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоочу инструкторлорго жана персоналды даярдоо программаларына алардын эл аралык жана улуттук стандарттарга ылайык келишине баа берет. Авиациялык коопсуздук маселелери боюнча билимди баалоо жана инструктордук ишке уруксат берүү жол-жоболору жарандык авиация органы бекиткен персоналды даярдоо программасына ылайык жүргүзүлөт.

22. Бул Эрежелердин натыйжалуулугу жана персоналды натыйжалуу окутууну камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндө сапатты көзөмөлдөө программасынын жана жарандык авиация органы бекиткен даярдоо программасынын негизинде бааланат.

23. Жарандык авиация органы инструкторлордун, инспекторлордун, авиациялык коопсуздук боюнча жарандык авиация уюмдарынын жетектөөчү курамынын, ошондой эле ушул Эрежелерге, ошондой эле граждандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасына ылайык тийиштүү профилдик тармактарда авиациялык коопсуздук жол-жоболорун ишке ашыруучу персоналдын квалификациясынын болушун кепилдей турган персоналды тастыктамалоо системасын иштеп чыгууну жана киргизүүнү камсыз кылат.

Бардык авиациялык коопсуздук персоналын даярдоо программалары баштапкы жана мезгил-мезгили менен окутуу үчүн сатып алынышы жана сакталышы керек болгон компетенцияларды баалоону камтыйт.

 

§ 3. Аэропортторду эксплуатациялоо (аэродромдор, вертодромдор)

 

24. Руководитель аэропорта (аэродрома, вертодрома) несет ответственность и непосредственно отчитывается перед органом гражданской авиации за состояние авиационной безопасности, разработку, осуществление мероприятий по предотвращению актов незаконного вмешательства в аэропорту (аэродроме, вертодроме) Кыргызской Республики.

25. авиациялык коопсуздук жаатындагы аэропорттордун (аэродромдор, кертодромдор) жетекичлеринин милдетине төмөнкүлөр кирет:

1) аэропроттогу авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашыруу иштерин координациялоо (аэродромдо, вертодромдо);

2) жарандык авиация органы белгилеген квалификациялык талаптарга ылайык келген, аэропорттун авиациялык коопсуздук программасынын аткарылышы үчүн жоопкерчилик тарткан штаттык жетекчини дайындоо. Бул кызмат ордуна авиациялык коопсуздук боюнча даярдоонун тиешелүү программасынан өткөн жана окуу борбору тарабынан берилген, тастыктамаланган же жарандык авиация органы тарабынан таанылган тиешелүү тастыктамасы бар жак дайындалат;

3) авиациялык коопсуздукту камсыздоого жооптуу кызматты дайындоо;

4) авиациялык коопсуздукту камсыздоо үчүн зарыл болгон булактардын жана каражаттардын болушун камсыздоо;

5) аэропорттун (аэродром, вертодром) авиациялык коопсуздук программасын ишке ашырууну жана жарандык авиация органы менен макулдашуу, иштеп чыгуу;

6) ушул Эрежелердин талаптарына ылайык авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттун комитетин түзүү;

7) аэропортто (аэродромдо, вертодромдо) аялуу жерлерге, авиациялык коопсуздуктун коркунучуна жана тобокелдигине дайыма баа берүүнү жүзөгө ашыруу жана өзүнүн авиациялык коопсуздук программасына зарыл болгон түзөтүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү, ошондой эле жарандык авиация органына авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ушул Эрежелерге жана ченемдик укуктук актыларга бардык зарыл болгон түзөтүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү боюнча сунуштарды киргизүү. Аялуу жерлерди мындай баалоонун натыйжалары тобокелдиктерди баалоону жүргүзүү, авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун өркүндөтүү, тиешелүү министрликтердин, ведомстволордун, анын ичинде укук коргоо жана чалгындоо органдарынын жана башка уюмдардын ортосунда координациялоо үчүн пайдаланылат;

8) көзөмөлдөнүүчү зонанын, стерилдүү зонанын жана кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонанын жайгашуу схемасын жана дайындалышын, ошондой эле тиешелүү нускамаларды бардык кызыкчылыгы бар адамдарга жеткирүү;

9) аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) авиациялык коопсуздук программасында каралган талаптардын ушул талаптарды аткарууга тиешелүү бөлүгүн бардык таламдаш жактарга жеткирүү жана;

10) жарандык авиация органына жана ушул Эрежелердин талаптарын аткаруу үчүн жооп берген башка тиешелүү ыйгарым укуктуу органдарга жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актылары жөнүндө токтоосуз маалымдоо (кабарлоонун үлгүсү 2-тиркемеде берилген);

11) авиациялык коопсуздук чараларын, аныкталган тартип бузууларды, сапатты көзөмөлдөө боюнча көрүлгөн чараларды, иш-чараларды (пландаштырылган жана жүргүзүлгөн) камсыз кылуу жөнүндө жарандык авиация органына жыл сайын маалымат берүү;

12) авиациялык коопсуздук практикасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турумдук мүнөздөмөлөрдү аныктоо принциптерин киргизүү;

13) архитектурага жана инфратүзүмгө талаптарды кошкондо аэропорттордо (аэродромдордо, вертодромдордо) жаңы курулмаларды долбоорлоодо жана курууда жарандык авиациянын коопсуздугун камсыз кылуу чараларын оптималдуу колдонуу үчүн зарыл болгон талаптарды эсепке алууну камсыздоо;

14) коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жаңы жабдууларды сатып алууда адам факторунун аспекттерин эске алууну камсыз кылуу.

Эскертүү: жаңы жабдууларга инвестиция салуу өнүккөн коопсуздук жабдууларын колдонууну карайт;

15) коопсуздук максатында текшерүү жана көзөмөлдөө каражаттарынын эксплуатациялык бөлүнүшүн камсыз кылуу үчүн инновациялык процесстерди жана эксплуатациялык жол-жоболорду киргизүү;

16) мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн болгон жана ташууга же алып жүрүүгө санкцияланбаган курал-жарактарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, предметтерди же заттарды көзөмөлдөгү зонага, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонага кандайдыр бир жол менен алып кирүүнү болтурбоо үчүн чараларды жана жол-жоболорду киргизүү;

17) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын киргизүү, өнүктүрүү жана дем берүү;

18) жарандык авиациянын коопсуздук максаттарына зарыл болгон жерлерде жана эксплуатациялык, техникалык жана финансылык көз караштан алганда иш жүзүндө мүмкүн болгон деңгээлде коопсуздукту камсыз кылуунун техникалык каражаттарын пайдалануу үчүн;

19) жарандык авиациянын коопсуздук максаттарына жетүү үчүн жаңы жабдууларга инвестиция салууда заманбап коопсуздук жабдууларын колдонуу мүмкүнчүлүгүн карап чыгуу;

20) жарандык авиация органына авиациялык коопсуздук жаатындагы милдеттүү жана ыктыярдуу билдирүүлөрдү берүү.

26. Аэровокзал комплекси менен перрондун ортосундагы чек аранын бир бөлүгү болгон же перронго кирүүгө мүмкүн болгон кандайдыр бир бөлмөнүн, жеке имараттын же аэропорттун участогунун же анын аймагынын ар бир ижарачысы ага таандык жайлар аркылуу көзөмөлдөгү аймакка кирүүнү көзөмөлдөө үчүн жооп берет. Бул талаптар аэропорттун авиациялык коопсуздук программасынын тиешелүү бөлүмдөрүнө киргизилет. Аэропорттун эксплуатанты ижарачы тарабынан аэропроттун авиациялык коопсуздук программаларына ылайык өзүнчө имараттын же аэропорттун аймагынын көзөмөлдөнүүчү зонасына кирүүнү көзөмөлдөө иштерин карайт.

27. Жарандык авиацияны тейлеген ар бир аэропорт, аэродром, тик учак аянтчасы жарандык авиация органы менен макулдашылган авиациялык коопсуздук программасын жазуу жүзүндө кабыл алат, жылына бир жолудан кем эмес ишке ашырат жана жаңыртат.

28. Аэропорттун, аэродромдун же вертодромдун авиациялык коопсуздук программасы (мындан ары-АКП) коопсуздук талаптарын жана аэропортто (аэродромдо, вертодромдо) колдонулуп жаткан коопсуздук чараларын жана жол-жоболорун сүрөттөйт.

29. АКП негизги максаты жүргүнчүлөрдүн коопсуздугун камсыздоо, экипаждын мүчөлөрүн, жердеги персоналдарды жана калкты бардык аспекттер боюнча аларды мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо болуп саналат. АКП төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) ушул Эрежелерди талаптары;

2) уушул Эрежелердин маалыматтарында баяндалган коопсуздук чараларына жооп берүүчү же катышуучу өзүнчө жактардын жана уюмдардын милдеттерин бөлүштүрүү жана аныктоо;

3) өндүрүштүк стандарттарды, анын ичинде базалык даярдыкка жана квалификацияны жогорулатууга жана эске алууну жүргүзүүгө талаптарды белгилөө;

4) коопсуздук чараларын стандартташтырууну;

5) аэропортторду долбоорлоого карата талаптар, анын ичинде ушул Эрежелерге ылайык коопсуздук чараларын колдонуу үчүн зарыл болгон архитектурага жана инфратүзүмгө карата талаптар, ошондой эле жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү аэропорттордогу жаңы курулмаларды долбоорлоодогу жана куруудагы жана мурункуларын реконструкциялоодогу нускамалар.

30. АКП Жоболору аэропорттун (аэродромдун, вертродромдун) коопсуздук чараларын ишке ашырууга катышкан же жооп берген бардык уюмдарга колдонулат.

31. өзгөчө коргоону талап кылган объекттер аялуу аймактар катары көрсөтүлөт жана аны коргоо мүнөзү жана масштабы аныкталат:

Мындай коргоо эки категорияга бөлүнөт:

а) физикалык коргоо чаралары жана учурдагы профилактикалык жол-жоболор;

б)  жогорку коркунуч же авариялык абал учурундагы өзгөчө чаралар.

32. АКПжарандык авиация органы тарабынан бекитилген нускамага жана авиациялык коопсуздук боюнча DOC 8973 ИКАО Колдонмосуна ылайык ишке ашырылат ошондой эле эле эң аз дегенде төмөнкү түзүмдү жана мазмунду камтыйт:  

1)         уюм (эгер колдонулса жетекчиликке ала турган укуктук ченемдик актылар, милдеттер, авиациялык коопсуздук боюнча Аэропорттук комитеттин баяндамасы жана ролу, АКП максаты);

2)     аэропроттун баянвдамасы;

3)     аэропроттогу коопсуздук чаралары;

4)     кадрларды даярдоо;

5)     сапатты козөмөлдөө: байкоо жана мониторинг;

6)     мыйзамсыз кийлигишүү актыларына байланыштуу жооптуу чаралар;

7)     аэропроттун ар кандай жаңы объекттерин долбоорлоодогу коопсуздук аспекттерин эсепке алуу, өзгөчө эксплуатацияга киргенден кийин нормалдуу иш аракетти камсыздоодо маанилүү роль ойноочулар;

8) стандарттык операциялык Эрежелерде кененирээк баяндалган калибрлөө жана сыноо процедураларына шилтеме берүү менен коопсуздук жабдуулары жана аны колдонуу жөнүндө маалымат;

9) аэропорттун авиациялык коопсуздугуна жана учуу коопсуздугуна коркунуч туудурган ар кандай кырдаалдын келип чыгышы үчүн иштелип чыккан күтүлбөгөн жана өзгөчө кырдаалдар пландары;

10)   тыюу салынган буюмдардын тизмеси.

33. Аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) жетекчиси аэропортто (аэродромдо, вертодромдо) өз функцияларын аткарган бардык уюмдар жана жактар аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) авиациялык коопсуздук программасында белгиленген ченемдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду сакташын камсыз кылат. Бардык уюмдар жана жактар тарабынан авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун аткаруусу аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) авиациялык коопсуздук программасына ылайык көзөмөлдөнөт.

 

§ 4. Аба кемелерин эксплуатациялоо

34. Аба кемесинин эксплуатанты жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоого багытталган талаптарды аткарууну жүзөгө ашырат.

35. Аба кемесинин эксплуатанты коопсуздукту камсыздоого байланыштуу эң аз дегенде төмөну аспекттерди чечет:

1) аба кемесинин эксплуатантынын ишин уюштуруу жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу кызматкерди (штаттык жетекчини) дайындоо;

2) аба кемесинин ички жана тышкы бөлүкчөлөрүнүн

3) предотвращение несанкционированного доступа к воздушному судну;

4) аба кемесинин ичиндеги жана сыртындагы атайын зоналарды жана жеткиликтүү отсектерди текшерүүгө жана карап чыгууга талаптар;

5) жүк бөлүгүндө ташылган багажды, аба кемесинин жүгүн, почтасын жана мүлкүн коргоо;

6) безопасность бортпитания и бортприпасов, уборки и чистки воздушного судна и его наземного технического обслуживания

аба кемесинин борттук тамактануу жана борттук кам, жууп-тазалоо жана аны жердеги техникалык тейлөөнүн коопсуздугу;

7) коркунучка жана коопсуздук инциденттерине байланыштуу учурлар болгон кезде экипаждын мүчөлөрүнүн жана башка персоналдын иш аракетеринин тартиби;

8) бортто куралдуу конвойлор жана коопсуздук кызматкерлери болгон учурда экипаж мүчөлөрүн машыктыруу;

9) күчөтүлгөн коркунучту жараткан өзгөчө кырдаалда же кырдаалдарда кошумча коопсуздук чаралары;

10) жүргүнчүлөрдү жана багашды каттоо боюнча агенттерди же/жана коопсуздукту камсыздоо боюнча кызматкерлерди алуу жана даярдоо;

11) 2-тиркемеге ылайык, жарандык авиация органына инциденттер тууралуу билдирүүлөрдү жиберүү;

12) мыйзамсыз кийлигишүү актысынын кесепеттерин минимумга жеткирүүгө багытталган аракеттерге экипаждын мүчөлөрүн даярдоо программасын киргизүүнү жана аткарууну камсыз кылуу;

13) аба кемесинин командири тарабынан мыйзамсыз кийлигишүү актылары тууралуу кечиктирилгис түрдө билдирүүсү;

14) аба кемесинин бортунда аба кемесин текшерүү жана тинтүү жол-жоболорунун контролдук тизмесин, анын ичинде катылган куралдарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү издөөнү, ошондой эле бомба же шектүү буюм табылганда көрүлүүчү тийиштүү аракеттерди камсыз кылуу;

15) жүргүнчүлөрдү ташуучу аба кемесинин учуу экипажынын кабинасынын эшигин ичинен жабуусун камсыздоо;

16) авиациялык коопсуздук чараларын, аныкталган тартип бузууларды, сапатты көзөмөлдөө боюнча көрүлгөн чараларды, иш-чараларды (пландаштырылган жана жүргүзүлгөн) камсыз кылуу жөнүндө жарандык авиация органына жыл сайын маалымат берүү;

17) авиациялык коопсуздук тажырыйбасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турумдук мүнөздөмөлөрдү аныктоо принциптерин киргизүү;

18) жарандык авиацияда иштеген аба кемесинин бортуна кандайдыр бир жол менен мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон курал-жарактарды, жардыргыч заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды алып өтүүгө жол бербөө үчүн чараларды жана жол-жоболорду киргизүү жана аларды ташуу же алып жүрүү санкцияланган эмес;

19) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын киргизүү, өнүктүрүү жана дем берүү;

20) жарандык авиация органына авиациялык коопсуздук жаатындагы милдеттүү жана ыктыярдуу билдирүүлөрдү берүү.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

36. Кыргыз Республикасында катталган ар бир эксплуатант ушул Эрежелердин талаптарына жооп берген авиациялык коопсуздук программасын жазуу жүзүндө кабыл алууну, ишке ашырууну жана жаңыртууну камсыз кылат. Бул талап жалпы багыттагы авиациянын учууларын, анын ичинде максималдуу учуу массасы 5700 кг ашык аба кемелерин пайдалануу менен корпоративдик авиациянын учууларын, ошондой эле авиациялык атайын жумуштарды жүзөгө ашыруучу уюмдарга да тиешелүү. Мындай уюмдардын (жактардын) авиациялык коопсуздук программасы аткарылуучу учуулардын тибине мүнөздүү эксплуатациялоо аспектилерин белгилейт..

37. Кыргыз Республикасында ташууларды аткарган Коммерциялык аба кемелеринин чет өлкөлүк эксплуатанттары ушул Эрежелердин талаптарына жооп берген кошумча жол-жоболордун жазуу жүзүндөгү программасын белгилешет, жүзөгө ашырышат жана жаңыртышат жана аны Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органына мамлекеттик же расмий тилде беришет.

38. Кыргыз республикасында катталган аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасы жарандык авиация органы менен макулдашылат.

39. Эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасы ошо менен бирге чет мамлекеттик аба кемесинин эксплуатантынын программасы жүргүнчүлөрдү, экипажды, жердеги песоналды аба кемесин жана кызматтарды мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо. Кыргыз Республикасында катталган аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасы жарандык авиация органы тарабынан бекитилген жана DOC 8973 ИКАО авиациялык коопсуздук боюнча Колдонмосу менен бул Эрежелер, нускамарлар менен иштелип чыгат жана эң аз дегенде төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) авиациялык коопсуздукка тиешелүү кыскартуулар жана терминдер;

2) авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатында эл аралык жана улуттук талаптарды сактоо зарылдыгын баса белгилеген Программанын максаты;

3) анын укуктук негизине, атап айтканда, тиешелүү улуттук мыйзамдарга, авиация эрежелеринин жоболоруна жана башка ченемдик укуктук актыларга шилтеме;

4) авиациялык коопсуздук боюнча ар кандай органдардын, анын ичинде эксплуатанттын өзүнүн, укук коргоо органдарынын, улуттук коопсуздук органдарынын, чек ара көзөмөлүнүн жана башка мамлекеттик органдардын, ошондой эле учуу жана учуу диспетчерлеринин ролун жана милдеттерин так көрсөткөн уюштуруу түзүмү;

5) эреже катары авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү ыйгарым укуктуу орган менен аба кемелеринин эксплуатантынын ортосунда коопсуздук жөнүндө маалымат алмашуу үчүн байланыш каналдарын баяндоо;

6) жүргүнчүлөргө, багаж, жүк, почта, бортук тамактануу, коштоочу каражаттарга жана бортук кам, ок атуучу жана куралдын башка түрлөрүнө, ошондой эле көзөмөлгө алынуучу бардык башка жактарга же буюмдарга карата колдонулуучу аба кемелерин жана андагы адамдарды коргоо үчүн коопсуздук чараларынын сүрөттөлүшү;

7) тиешелүү коопсуздук кызматкерлерин даярдоо талаптарынын кыскача баяндамасы жана аларды аттестациялоо критерийлери;

8) уюмдун бөлүмдөрүнүн структураларын камтыган тиркемелер, мыйзамсыз кийлигишүү аракеттерине жооп кайтарууну камсыз кылган күтүлбөгөн кырдаал планы, ошондой эле башка маанилүү маалыматтар;

9) программага өзгөртүүлөрдү киргизүүнүн жана бекитүүнү алуунун тартиби;

10) бекитилген түзөтүүлөрдүн хронологиялык тизмеси;

11) купуялуулукка арыз;

12) маалыматтык циркулярларда камтылган коопсуздукка байланыштуу шашылыш оңдоолорду киргизүү жана директивалык көрсөтмөлөрдү колдонуу тартиби.

40. Иштеп чыгуу аяктагандан кийин Кыргыз Республикасында катталган аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасы эксплуатанттын жетекчиси тарабынан бекитилет жана жарандык авиация органына макулдашууга берилет.

Жарандык авиация органы менен макулдашылгандан кийин авиациялык коопсуздук программасы тиешелүү бөлүгү боюнча бардык кызыкдар адамдарга маалымдалат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

41. Дайындалган авиациялык коопсуздук кызматкери жылына кеминде бир жолу эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасын карап чыгып, жаңыртат.

42. Кыргыз Республикасында катталган аба кемесинин эксплуатанты жарандык авиация органы белгилеген квалификациялык талаптарга ылайык келген штаттык жетекчини дайындайт, ал авиациялык коопсуздук жана авиациялык коопсуздук программасынын аткарылышы үчүн жоопкерчилик тартат. Авиакомпанияда авиациялык коопсуздук жана авиациялык коопсуздук программасынын аткарылышы үчүн жооптуу штаттык жетекчинин кызмат ордуна талапкер болгон адамдын авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө иш тажрыйбасы бар, жарандык авиация органы бекиткен персоналды даярдоо программасында белгиленген керектүү билими, тажрыйбасы жана квалификациясы бар адам.

Авиакомпанияда штаттык жетекчинин талапкерлигин дайындоо Жарандык авиация органы бекиткен даярдоо программасына жана жарандык авиация чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук документтердин башка талаптарына ылайык жүргүзүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

43. Аба кемесинин эксплуатанты авиациялык коопсуздуктун аялуу жерлерине, коркунучтарына жана тобокелдиктерине баа берүүнү жүзөгө ашырат, анын ичинде учууларды жүзөгө ашырган жана өзүнүн авиациялык коопсуздук программасына зарыл болгон оңдоолорду жана толуктоолорду киргизген аэропорттордо, ошондой эле зарыл болгон учурда жарандык авиация органына ушул Эрежеге кандай болбосун зарыл оңдоолорду жана толуктоолорду киргизүү боюнча сунуштарды киргизет. Аялуу жерлерди мындай баалоонун натыйжалары тобокелдиктерди баалоону жүргүзүү, авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун өркүндөтүү, тиешелүү министрликтердин, ведомстволордун, анын ичинде укук коргоо жана чалгындоо органдарынын жана башка уюмдардын ортосунда координациялоо үчүн пайдаланылат.

43¹. Кыргыз Республикасына/нан ташууларды аткарган жана коддорду биргелешип пайдалануу жөнүндө макулдашууларга же башка эксплуатанттар менен кызматташуунун башка формаларына катышкан эксплуатанттар жарандык авиация органына башка эксплуатанттардын аттарын кошуп, ушул макулдашуулардын мүнөзү жөнүндө кабарлайт.

 

§ 5. Аба каемесинин командиринин ыйгарым укуктары

44. 1963-жылдын 14-сентябрында Токиодо кол коюлган аба кемелеринде жасалган кылмыштар жана башка кээ бир актылар жөнүндө Конвенция аба кемесинин командиринин учуудагы ыйгарым укуктарын аныктайт жана мыйзамсыз иш-аракет болгон учурда жасалган конкреттүү аракеттерди сүрөттөйт. Анын жоболоруна ылайык, Кыргыз Республикасы аба кемесинин командири төмөнкүлөргө ыйгарым укуктуу белгилейт:

1) аба кемесинин жана андагы жактардын же мүлктүн коопсуздугун камсыздоо;

2) борттогу милдеттүү тартипти сактоо;

3) учуу коопсуздугуна жана авиациялык коопсуздукка коркунуч жаратуучу борттогу жактарга карата чектөөчү чараларды колдонуу;

4) авиациялык коопсуздукка жана учуулардын коопсуздугуна коркунуч жаратуучу жактарды түшүрүп салуу же ыйгарым укуктуу компетенттүү органдарга өткөрүп берүү;

5) мүмкүн болушунча кыска мөөнөттө жана мамлекеттин аймагына конууга чейин мындай мамлекеттин ыйгарым укуктуу органдарына чектөө чаралары колдонулган жак бортто экендиги жөнүндө кабарлоо максатка ылайыктуу;

6) жүргүнчүнү түшүрүү жана/же өткөрүп берүү зарылдыгын шарттаган инцидент жөнүндө далилдерди жана маалыматты мамлекеттин ыйгарым укуктуу органдарына берүү.

 

§ 6. Авиациялык коопсуздук боюнча Ведомстволор аралык комитет

 

Коопсуздук боюнча Ведомстволор аралык комитети (мынедан ары-Ведомстволор аралык комитет) авиациялык коопсуздук боюнча иш аракеттерди багытын ишке ашыруучу туруктуу иш алпаруучу орган болуп эсептелет.

46. комитеттин мүчөлөрү министрликтердин, ведомстволордун жана башка коопсуздук жаатындагы талаптарды аткарууга жооп берүүчү же иш алпаруучу уюмдарды жетектөөчү кызматкерлеринин ичинен түзүлөт.

47. Ведомстволор аралык комитеттин ыйгарым укуктарына төмөнкүлөр кирет:

1) жарандык авиациянын жана анын кызматтарынын коркунучуна жооп кайтаруу үчүн зарыл болгон авиациялык коопсуздук чараларын камсыздоо жаатында консультациялык жардам көрсөтүү;

2) мындай чараларды ишке ашыруунун жүрүшүнө дайыма байкоо жүргүзүү, коркунуч жөнүндө жаңы маалыматка, авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу технологиялары жана ыкмалары жаатындагы окуяларга жооп иретинде жана башка фактыларды эске алуу менен аларды өзгөртүү жөнүндө сунуштарды даярдоо;

3) башкармалыктардын, мекемелердин жана башка уюмдардын ортосунда авиациялык коопсуздук жаатындагы чараларды координациялоону камсыз кылуу;

4) жаңы аэропортторду долбоорлоодогу коопсуздук аспекттерин эсебине көмөк көрсөтүүчү иш аракеттерди кабыл алуу;

5) авиациялык коопсуздук жаатындагы улуттук саясатка өзгөртүүлөрдү жайылтуу боюнча сунуштарды киргизүү жана бул өзгөртүүлөрдү ишке ашыруунун жүрүшүндө координациялоону ишке ашыруу.

48. Ведомстволор аралык комитеттин курамы Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат. Комитеттин туруктуу мүчөлөрүнөн тышкары, талкуулоонун жүрүшүндө тийиштүү техникалык эксперттердин пикирлерин жана практикалык тажрыйбаларын эске алуу максатында атайын негиздеги кеңешмелерге катышуу үчүн башка адамдар да чакырылат.

49. Жыйындар зарылчылыгына байланыштуу Ведомстволор аралык комитеттин төрагасы тарабынан чакыртылат.

 

§ 7. Авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттук комитет

50. Аэропорттун коопсуздук программасына ылайык коопсуздук жана авиациялык коопсуздук эрежелеринин максатында көзөмөлдөө чараларын иштеп чыгуу, координациялоо жана ишке ашыруу максатында эл аралык жарандык авиацияны тейлеген ар бир аэропортто авиациялык коопсуздук боюнча аэропорт комитети (мындан ары - аэропорт комитети) түзүлөт.

51. Аэропорттук комитет тууралуу Жобо аэропорттун жетекчиси тарабынан бекитилет.

52. Аэропорттук комитеттин курамына төмөнкүлөр кирет:

1)  аэропорттун жетекчиси;

2)  аваициялык коопсуздук боюнча аэропорттун жетекчисинин орун басары;

3)  жарандык авиация органыны өкүлү;

4)  жеригилктүү укук коргоо органыны окүлү;

5)  бажы органынын өкүлдөрү;

6)  мамлекеттик чек араны коргоо органынын өкүлдөрү;

7)  мамлекеттик коргоо органынын өкүлдөрү;

8)  эксплуатанттын өкүлдөрү;

9)  аэропорттун медициналык кызматы же саламаттыкты сактоо органынын өкүлдөрү;

10) ошол аэропортто жайгашкан аскердик бөлүктүн же аэродромду пайдаланууга тиешеси бар же аэропорттун коопсуздугу үчүн жооптуу тиешелүү аскердик органдын өкүлдөрү;

11) аэропорттун сапатты көзөмөлдөө боюнча иш чараларды аткаруучу өкүлү;

12) аэропротто иш ал пв барган башка кызматтын өкүлдөрү;

 

53. Аэропорт комитетине жалпы жетекчиликти аэропорттун жетекчиси, ал эми ал жок болгон учурда аэропорттун жетекчисинин орун басары жүзөгө ашырат.

54. Авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттун комитетинин жыйыны авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жана аэропорттун авиациялык коопсуздук программасын аткаруу боюнча маселелерди биргелешип чечүү зарылдыгын эске алуу менен, бирок жылына 4 жолудан кем эмес өткөрүлөт. Кыргыз Республикасынын аймагында же айрым облустарда, райондордо, шаарларда өзгөчө кырдаал/өзгөчө абал режими киргизилгенде авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттун комитетинин отурумун телеконференция аркылуу өткөрүүгө жол берилет.

55. Аэропорттук комитеттин ыйгарым укуктары төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) аэропортто ушул эрежелерди ишке ашыруу боюнча иш-чараларды координациялоо;

2) аэропорттун авиациялык коопсуздук программасын, анын ичинде авиациялык субъекттердин жетекчилиги тарабынан жүргүзүлүүчү иш-чаралардын аткарылышын көзөмөлдөөнү (сапатты ккөзөмөлдөө боюнча иш-чараларды) жүзөгө ашыруу;

3) аэропорттогу аялуу жерлерди аныктоо жана системалуу түрдө кароо, аларды ишенимдүү коргоо боюнча иш-чараларды иштеп чыгуу;

4) коркунучтун деңгээлине карата авиациялык коопсуздук иш-чараларынын шайкештигин камсыз кылуу;

5) аэропортто коопсуздукту камсыз кылуу боюнча жүргүзүлгөн иш-чаралар, пландаштырылган өзгөртүүлөр (зарыл болсо), ошондой эле жергиликтүү деңгээлде чечилиши мүмкүн болбогон аэропортту жана анын кызматтарын коргоо боюнча көйгөйлөр жөнүндө жарандык авиация органына маалымдоо;

6) авиациялык коопсуздук маселелери боюнча аэропорттун персоналын даярдоону уюштуруу;

7) аэропорттордо жаңы курулмаларды долбоорлоодо жана курууда жана мурдагыларын реконструкциялоодо авиациялык коопсуздуктун талаптарын эсепке алууну көзөмөлдөө;

8) аэропорттун контролсуз зоналарында коопсуздук чараларын камсыз кылуу.

56. Аэропорт комитети тарабынан кабыл алынган чечимдер аэропортто өз функцияларын жүзөгө ашырган бардык адамдар тарабынан милдеттүү түрдө аткарылат. Аэропорттук комитетте маселелерди чечүү мүмкүн болбогон учурда бул маселе авиациялык коопсуздук боюнча Ведомстволор аралык комитеттин кароосуна киргизилет.

 

§ 8. Ички иштер маселелери боюнча аткаруучу бийликтин органы

57. Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин борбордук органы ички иштер маселелери боюнча (мындан ары - Ички иштер органы) ушул Эрежелердин талаптарын аткарууга багытталган чараларды ишке ашырат жана мыйзамсыз кийлигишүү актыларынын алдын алуу жана бөгөт коюу боюнча иштин абалы үчүн өз компетенциясынын чегинде жоопкерчилик тартат.

58. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жагындагы ички иштер органдарынын милдеттерине төмөнкүлөр кирет:

- жарандык авиациянын жүргүнчүлөрүнө, персоналына, каражаттарына жана кызматтарына багытталган кылмыштарды табуу жана алдын алуу;

- көзөмөлгө алынбаган аймакта жана аэропорттун тышкы периметринде учурдагы байкоо жана патрулдук кылуу;

- жарандык авиация үчүн коркунуч келтириши мүмкүн болгон жактарды табуу максатында келген / кеткен жүргүнчүлөргө байкоо жүргүзүү;

- өзгөчө кырдаалдар пайда болгон учурда өзүнүн компетенциясынын чегинде зарыл иш-чараларды уюштуруу;

- аба кемелеринин жүргүнчүлөрүнүн жана экипаж мүчөлөрүнүн өмүрүнө жана ден соолугуна кол салуулардын алдын алуу жана бөгөт коюу.

- авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу менен байланышкан чакырыктарга жана мыйзамсыз кийлигишүү актыларына токтоосуз чара көрүү;

- ички иштер органдарынын функцияларын аткарган тиешелүү персоналды авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы тажырыйбага жана аны ишке ашырууга тиешелүү жол-жоболорго окутуу.

59. Ички иштер органдары аэропорттун көзөмөлсүз зонасында коопсуздукту камсыз кылууга багытталган иш-чараларды иштеп чыгуу жана аткаруу үчүн жооптуу.

 

§ 9. Аткаруу бийлигинин улуттук коопсуздук маселелери боюнча органы

60. Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук маселелери боюнча аткаруу бийлигинин органы (мындан ары-Улуттук коопсуздук органдары):

-    маалыматтын коркунучуна жана таралышына баа берүү, жарылуучу түзүлүштөрдү идентификациялоо жана аларды жок кылуу боюнча атайын иш-чараларды өткөрүү;

- жарандык авиация объекттеринде шек туудурган түзүлүштөрдү же коркунучтун башка потенциалдуу булактарын текшерүүнү жана зарыл болгон учурда жоюуну (зыянсыздандырууну);

- аба транспортуна мыйзамсыз кийлигишүү актыларын аныктоо, алдын алуу жана бөгөт коюу боюнча иш-чараларды жана атайын операцияларды жүргүзүү;

            - Кыргыз Республикасынын жарандык авиация объекттеринин ишине мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоодо жана жоюуда атайын Куралдуу бөлүнүштөрдү пайдалануу;

- өз аймагынын чегинде жана анын үстүндөгү аба мейкиндигинде жарандык авиация үчүн коркунучтун деңгээлине жана мүнөзүнө туруктуу негизде талдоо жүргүзүү.

61. Улуттук коопсуздук органдары тарабынан жүргүзүлүүчү тобокелдикти баалоого ылайык, көчмө зениттик-ракеталык комплекстерди (ПЗРК) жана аэропортто же ага жакын жердеги аба кемелерине ушундай коркунуч келтирүүчү башка куралдарды колдонуу менен аба кемелерине кол салуу ыктымалдыгын азайтуучу жерде коопсуздуктун тиешелүү чараларын же эксплуатациялык жол-жоболорду киргизүү камсыз кылынат.

 

§ 10. Катталган агенттер, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөр

62. Катталган агент катары аныктала турган агент, жүк жөнөтүүчү же аба кемесин иштетүүчү менен ишкердик мамиледе болгон жана жарандык авиация органы тарабынан жүк жана почта үчүн таанылган же каралган коопсуздук үчүн көзөмөлдү камсыз кылган ар кандай субъект. Катталган агент катары аба кемесинин эксплуатанты да чыга алат. Катталган агент статусу жарандык авиация органы тарабынан ыйгарылат. Катталган агенттерди, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдү бекитүү процесси ушул Эрежелерге жана жарандык авиация органы иштеп чыгуучу нускамага ылайык жүргүзүлөт.

63. Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн концепциясынын максаты катталган агенттерге, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөргө коопсуздук көзөмөлүн иш жүзүндө ишке ашыруу боюнча негизги милдеттерди жүктөө жана учуу аэропортунда бардык жүктөрдү текшерүүнүн ордуна, жеткирүү чынжырында жүргөндө аба жүктөрүн жана почтаны коргоону камсыз кылуу болуп саналат.

64. Катталган агент, белгилүү жөнөтүүчү статусун алуу үчүн, арыз ээси жарандык авиация органы тарабынан таанылган жана макулдашылган катталган агенттин коопсуздук программасынын талаптарын көрсөтөт. 65. Жарандык авиация органы катталган агенттердин персоналын, чараларын, жол-жоболорун, жайларын жана жабдууларын инспекциялоону жана текшерүүнү жүргүзөт жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун колдонуудагы эрежелерин, ченемдерин жана жол-жоболорун сактоону талап кылат. Шайкешсиздик табылган учурда жарандык авиация органы мыйзамдарды сактабагандыгы үчүн жазалоо механизмин колдонот, ал катталган агенттин, белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн статусун өзгөртүүнү, убактылуу токтото турууну же жокко чыгарууну камтыйт.

66. Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү жарандык авиация органына өзүнүн дайындалышына, макулдашуусуна же мындай агенттердин тизмесине бир жылдан ашпаган үзгүлтүксүз аралыкта арыз берет.

67. Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү катары бекитилгенге чейин, өтүнмө ээси жарандык авиация органы тарабынан текшерилет:

1) Дене тарбия жана жол-жоболук коопсуздук стандарттары Кыргыз Республикасында белгиленген ченемдик талаптарга ылайык келсе;

            2) жарандык авиация органы тарабынан катталган агенттин коопсуздук программасы макулдашылды;

3) коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо ишке ашырылат, ал жүктү жана почтаны иштеп чыгуу менен алектенгендер же корголгон авиагрузкага жана авиапочтага коштоосуз кирүү мүмкүндүгү барлар үчүн белгиленген аралыкта жүргүзүлүүчү квалификацияны жогорулатуу курстарын камтыйт;

4) корголгон авиагрузкага кирүү мүмкүндүгү бар персоналдын анкеталык маалыматтары жана/же ага байланыштуу документтер текшерилди;

5) авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу персонал тиешелүү окуудан өткөн жана сертификаты бар.

68. Катталган агенттер, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөр камсыз кылат:

1) жүк жөнөтүүчүлөрдүн идентификациялык маалыматтарын каттоону жана жүктү жеткирип жаткан адамдын аны жүк жөнөтүүчүнүн агенти катары күбөлөндүргөн документи бар экендигине ынанууну;

2) жүк жөнөтүүчүлөрдүн жүктүн партиясынын ичиндегилерди толук баяндоосу;

3) кабыл алынгандан кийин жүктүн партияларын кайтаруу жана жүктүн жеткиликтүүлүгүн контролдоо;

4) жүктү талаптагыдай тандалган, жалданган жана даярдалган персонал гана кабыл алууну, тариздөөнү жана иштетүүнү жүзөгө ашыруу;

            5) коопсуздукту көзөмөлдөөнүн талап кылынган чараларын киргизүү жана колдонуу үчүн, ошондой эле аларды жүзөгө ашырууга жетекчилик кылуу үчүн жооптуу бир же бир нече адамды дайындоо;

6) аба кемесинин эксплуатантына же катталган агентке жиберилүүчү жүктүн ар бир партиясын тиешелүү документация менен же авиажүккө коштомо кагаз менен же төмөнкүдөй маалыматтарды камтыган өзүнчө декларация түрүндө жабдуу:

- катталган агенттин аталышы, дареги жана байланыш маалыматы;

- жүк жөнөтүүчүнүн аталышы жана дареги;

- жүктүн партиясынын ичиндегилер;

- жүктүн коопсуздугу жөнүндө декларация;

7) авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн тажырыйбасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турумдук мүнөздөмөлөрдү табуу принциптерин киргизүү.

8) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын киргизүү, өнүктүрүү жана колдоо.

 

2-бөлүм. Авиациялык коопсуздук чараларын камсыздоо

4-бөлүк. Превентивдүү коопсуздук чаралары

 

§ 1. Жалпы талаптар

 

69. Кыргыз Республикасы жарандык авиацияда иштеген аба кемесинин бортуна мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн болгон жана ташууга же алып жүрүүгө санкцияланбаган куралдарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, предметтерди же заттарды алып өтүүнү болтурбоо үчүн авиациялык коопсуздук чараларын киргизүүдө. Мында авиациялык коопсуздуктун тиешелүү деңгээли мамлекеттик органдар жана уюмдар тарабынан төмөнкү талаптарды сактоо менен камсыз кылынат:

1) жарандык авиация чөйрөсүндө коммерциялык иш жүргүзүүгө укук берген документтери жок болгон учурда Кыргыз Республикасынын аймагында бир дагы аба кемеси учпайт;

3) аба кемесинин бортуна тиешелүү уруксаты жок эч жак киргизилбейт;

4) буюмдар жана жабдуулар, ошондой эле кол жүк, багаж, жүк, курьердик жана почта, борттогу буюмдар коопсуздук максатында ктекшерүүдөн өтпөстөн аба кемесине кабыл алынбайт;

5) убактылуу аэродромдордо авиациялык иштерди аткаруу убагында авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу аба кемесинин командирине же аба транспортун эксплуатанттын жетекчиси болуп дайындалган адамга жүктөлөт;

6) авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу кызмат авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы талаптарга шайкештигин текшерүүдөн (аудиттен, инспектордук текшерүүдөн) өтөт;

7) иши авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу менен байланышкан Авиациялык персоналга жана башка адистерге (адамдарга)мындай ишти аткарууга алардын укугун ырастаган документтин (сертификаттын) негизинде гана уруксат берилиши мүмкүн;

8) жүргүнчүлөрдү, жол жүгүн, кол жүгүн, жүктү, почтаны текшерип кароо менен байланышкан иштерди аткаруу жарандык авиация органы берген уруксаттын (тастыктаманын) негизинде гана жүзөгө ашырылат;

9) аэропорттор, аба кемелеринин эксплуатанттары, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдар, жүк терминалдары, борттук тамактануу цехтери жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдар белгиленген талаптарды сактоо максатында авиациялык коопсуздук программасын тиешелүү түрдө иштеп чыгышат жана ишке ашырышат жана бул программаны жарандык авиация органында макулдашышат. Жарандык авиация уюмдарынын авиациялык коопсуздук программалары жарандык авиация органы бекиткен нускамаларга ылайык иштелип чыгат;

10) аэропорттордун, аба кемелеринин эксплуатанттарынын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу цехтеринин жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын авиациялык коопсуздугунун программалары мезгил-мезгили менен, бирок жылына бир жолудан кем эмес кайра каралып турат. Киргизилген толуктоолор жана өзгөртүүлөр авиациялык коопсуздук талаптарына жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга таасир этүүчү башка өзгөртүүлөргө жараша болот. Бул түзөтүүлөр жарандык авиация органында макулдашылат;

11) авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашырууда ылгоочулук жана күтүүсүздүк принциптерин колдонууну камсыз кылуу;

12) аэропорттордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу цехтеринин, аба кыймылын тейлөө жана аэронавигациялык кызмат көрсөтүү органдарынын жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын жетекчилери авиациялык коопсуздуктун абалы жана өздөрүнүн уюмдарында мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоо боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруу үчүн жоопкерчилик тартышат;

13) аэропорттордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу цехтеринин, аба кемелерин тазалоо жана тазалоо боюнча, аба кыймылын тейлөө органдарынын жана аэронавигациялык кызмат көрсөтүүчүлөрдүн, жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын жетекчилери авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү тобокелдиктерге баа берүүнү камсыз кылышат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

69³. Уруксатсыз учуучу аппарат (УУА) же мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо коркунучунун белгилери аныкталганда төмөнкү иш-чаралар аткарылат:

 

§ 2. Жашыруун маалымат

 

70. Жабык маалымат менен иштөө тартиби КР Өкмөтүнүн 1996-жылдын 23-декабрындагы № 619/35 министрликтердеги, административдик ведомстволордогу, ишканалардагы, Кыргыз Республикасынын мекемелеринде жашыруун режимин камсыздоо боюнча Нускамасынын талаптарына, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-жылдын 7-майындагы №255 “Кызматтык пайдалануу үчүн маалыматтарды камтыган документтер менен иштөө тартиби жөнүндөгү” токтому менен бекитилген Жобосуна ылайык аныкталат.

71. Авиациялык коопсуздук программаларына кирүү өз милдеттерин аткаруу үчүн мындай маалыматты талап кылган адамдарга гана берилет. Мындай мамиле “кызматтык зарылчылык боюнча жетүү принциби” деп аталат. Эгерде маалыматты коргоо үчүн атайын контролдоо чаралары талап кылынса, анда камсыз кылынуучу коргоонун деңгээли маалыматты түзүүчү тарабынан аныкталат.

72. Башка мамлекеттер тарабынан берилген коопсуздук маалыматын, ошондой эле башка мамлекеттердин коопсуздугуна тиешелүү маалыматты коргоо, ошону менен анын туура эмес пайдаланылышына жана ачыкка чыгарылышына жол бербөө үчүн чаралар көрүлөт.

5-бөлүм. Кирүү көзөмөлү

 

73. Аэропорттордун, аба кыймылын тейлөө органдарынын, аба кемелеринин эксплуатанттарынын, жерде тейлөө боюнча уюмдардын, анын ичинде авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамак-аш цехтеринин жетекчилери башка кызыкчылыгы бар жактар менен бирге коопсуздук үчүн тобокелчиликтерге баа берүүнүн негизинде Кыргыз Республикасында жарандык авиациянын коопсуздугун үзгүлтүксүз камсыз кылуу үчүн зарыл болгон көзөмөлдөгү, стерилдүү зоналарды жана кирүүгө чектөө коюлган башка корголуучу зоналарды аныкташат.

74. Бул зоналарды жайгаштыруу ишкананын авиациялык коопсуздук программасынын бир бөлүгү болуп саналган план-схемасында түшүндүрүлөт.

75. Белгиленген көзөмөлдөгү, стерилдүү зоналарга жана кирүүгө чектөө коюлган башка корголуучу зоналарга кирүү ушул Эрежелерде жана ишкананын авиациялык коопсуздук программасында баяндалган жол-жоболорго ылайык, ошондой эле жарандык авиациянын авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык көзөмөлдөнөт.

76. Көзөмөлдөгү зоналарга жана кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарына мыйзамсыз кирүүнү болтурбоо үчүн жактарды жана транспорт каражаттарын таануу системасын түзүү жана киргизүү камсыз кылынат. Кирүү мындай зоналарга өтүү үчүн кызматтык зарылчылыгы же башка негиздери бар адамдарга транспорттук каражаттарга гана берилет. Өздүгүн күбөлөндүрүүчү жана уруксат берүүчү документтер авиациялык коопсуздук программасында баяндалган көзөмөлдөгү зоналарга жана кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарга кирүүгө уруксат алуу үчүн өткөрмө пункттарда текшерилүүгө тийиш.

77. Аэропорттун аймагынан тышкары жайгашкан жана көзөмөлдөгү аймактар деп аныкталган зоналар тууралуу маалымат аэропроттун авиациялык коопсуздук программасында баяндалат. Мындай зоналарга төмөнкүлөр кирет:

1) радиолокациялык каражаттардын жайгашкан жери;

2) навигациялык каражаттардын жайгашкан жери;

3)  антеналык талаа;

4)  күйүүчү-майлоочу материалдардын жана у.с. складтары.

78. Көзөмөлдөгү зоналар, стерилдүү зоналар жана кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналар катары аныкталган зоналар техникалык каражаттарды, ошондой эле авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу персоналды пайдалануу жолу менен мыйзамсыз кирүүдөн корголууга тийиш.

79. Ар бир белгиленген контролдонуучу зона, стерилдүү зона, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зона контролдонбогон зоналардан коргоочу тосмонун жардамы менен бөлүнөт, анын абалы мезгил-мезгили менен текшерилип турат.

80. Көзөмөлдөгү, стерилдүү зоналарга жана кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарга жактардын жана транспорт каражаттарынын кирүүсү жана карап чыгуусу үчүн жоопкерчиликти авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу кызматкер (жактар) тартат.

81. Коомдук жеткиликтүүлүккө ээ болгон аэропорттордун зоналары, объекттери жана аймактары зарыл болгон учурда аэропорттордун жетекчилиги тарабынан көзөмөлдөнүүчү зона катары кабыл алынышы мүмкүн. Мындай көзөмөлдөгү зоналарга кирүү аэропорттун авиациялык коопсуздук программасында белгиленген жол-жоболорго ылайык жүргүзүлөт.

82. Аба кемесинин эксплуатанты аба кемесине санкциясыз кирүүнү болтурбоо үчүн кирүү мүмкүнчүлүгү чектелген корголуучу зоналарда адамдардын жана транспорт каражаттарынын аба кемесине карай жана андан ары жүрүүсүнө байкоо жүргүзүүнү камсыз кылат.

83. Коопсуздук/текшерип кароо максатында жеткиликтүүлүктү көзөмөлдөө жана байкоо жарандык авиацияны уюштурууда авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу кызмат тарабынан жүзөгө ашырылат. Жарандык авиация объектисинин көзөмөлдөгү зонасына жана кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонасына жактардын кирүүсү өткөрмө системасынын жардамы менен көзөмөлдөнөт. Өткөрүү системасы көзөмөлдөгү зонага же жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зонага кирүү укугуна ээ болушу зарыл болгон жарандык авиация объекттеринде иштеген адамдарга берилүүчү карточкаларды же башка документтерди пайдаланууну карайт. Транспорт каражаттары үчүн өткөрмө ушул сыяктуу максаттар үчүн берилет жана пайдаланылат.

84. Жарандык авиациянын ар бир объектисинде бардык өткөрмө авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жооптуу бөлүкчө (жактар) тарабынан берилет, ал өткөрмөлөрдү берүүнү көзөмөлдөөнүн жана эсепке алуунун катуу чараларын иштеп чыгат, киргизет жана жүзөгө ашырат, ал өткөрмөлөрдү жоготкондо, уурдаганда же жокко чыгарууда маалыматтардын автоматташтырылган базасын кабыл алууну жана кабыл алууну камсыз кылуу системасын натыйжалуу башкаруу үчүн маалыматтардын автоматташтырылган базасын пайдаланууну карайт. Жарандык авиация уюмунун авиациялык коопсуздук программасында кеңири баяндалган аэропорттук жеке өткөрмөлөрдүн, ошондой эле транспорт каражаттарынын өткөрмөлөрүн коргоо каражаттарын жана/же үлгүлөрүн мезгил-мезгили менен жаңыртып турат.

85. Жарандык авиация уюмдары кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарды ушул зоналарда аткарылуучу функцияларды эске алуу менен жана өткөрмөлөргө тиешелүү белгилерди киргизүү менен өзүнчө зоналарга бөлөт. Өткөрмөлөрдө цифралык же тамгалык же түстүк кодировкалоонун жардамы менен ошол адамга жана транспорттук каражатка кирүүгө уруксат берилген зоналар көрсөтүлөт.

86. Жүргүнчүлөргө көзөмөлдөө үчүн зарыл документтери болгон жана көрсөтүүгө милдеттүү болгон шартта аба кемесине конууда аларды пайдалануу үчүн арналган кирүүгө чектөө коюлган тийиштүү корголуучу зоналарга кирүүгө уруксат берилет.

Аэропорттун жетекчиси, аба кемесин эксплуатациялоочу, каттоо учурунда, текшерүү пунктуна киргенде, аба кемесине конууга чыкканда жүргүнчүнүн документтерин текшерүүгө жооптуу органды (адамды) дайындайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

87. Кызматкерлерге белгиленген өткөрүү тутумуна ылайык чектелген корголуучу аймактарга кирүүгө уруксат берилет. Аба кемесин жерде тейлөөдө персоналга аба кемесинин бортуна экипаждын мүчөлөрүнүн уруксаты менен гана жол берилет.

88. Аба кемелеринин экипаж мүчөлөрү аба транспортунун эксплуатантынын учуу/эксплуатациялык учуу планына тапшырмага же башкы декларацияга киргизилген шартта, аба кемесинин көзөмөлдөгү зоналарына, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарына жана аба кемесинин бортуна экипаждын мүчөсүнүн күбөлүгүнүн негизинде киргизилет.

Эскертүү: аба кемесинин экипаж мүчөлөрүнө берилүүчү өздүгүн күбөлөндүрүүчү документтер “машина окуй турган жол жүрүү документтери” документинде каралган техникалык талаптарга ылайык келүү жолу менен көзөмөлдөгү зонага жана жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарына санкцияланган кирүү предметин таануу жана текшерүү үчүн макулдашылган жана ишенимдүү эл аралык негизди берет (Doc 9303).

89. Инспектордун тиешелүү күбөлүгү бар жарандык авиация органынын инспекторлору өз ыйгарым укуктарын жүзөгө ашыруу үчүн каалаган зонага (анын ичинде кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонага, көзөмөлдөгү зонага, стерилдүү зонага, аба кемесинин бортуна, анын ичинде чет өлкөлүк эксплуатантка, чек ара зонасына, бажы зонасына ж.б.) чектөөсүз кирүүгө укуктуу. Жарандык авиация органынын инспекторлору учуу убагында авиациялык эрежелерди текшерүүгө байланышкан өз милдеттерин аткарууда аба транспортун эксплуатанттын учуу/эксплуатациялык учуу планына тапшырмага киргизилет.

90. Өткөрмө берүүгө арыз юридикалык же жеке жактар тарабынан аймагына өткөрмө алуу талап кылынган аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) же жарандык авиация уюмунун жетекчисинин дарегине жазуу жүзүндө толук анкеталык маалыматтарды жана кызматтык милдеттерди, ошондой эле ар бир кызматкерге бул зонага кирүүгө зарыл болгон негиздүү себептерди көрсөтүү менен берилет. Аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун), жарандык авиация уюмунун жетекчиси чектелген пайдалануудагы корголуучу зоналарга кирүүгө уруксат талап кылынбаган же сейрек учурларда талап кылынуучу кызматкерлерге өткөрмө бербөө үчүн катуу чараларды көрөт. Ээлеген кызматы же кызматтык абалы өткөрмө берүүнүн зарылдыгынын критерийи катары кызмат кылбайт.

90¹. Чет мамлекеттин жараны болуп саналган адамдарга жеке өткөрмө кагаздарын берүү уюмдар тарабынан келишимдин көчүрмөлөрүн жана аларды дайындоо жөнүндө буйрукту берүүнүн негизинде жүзөгө ашырылат. Жеке өткөрмө кагаздарын берүү анкеталык маалыматтарды текшергенден кийин, уюм тарабынан жарандыгы бар өлкөдө жана/же ал иш жүзүндө жашаган башка мамлекетте соттолбогондугу жөнүндө документтер берилгенден кийин жүргүзүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

91. Өткөрмөлөрдү берүү боюнча орган көзөмөлдөгү зонага, жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарга адамдардын жана транспорт каражаттарынын санкцияланган кирүүсү үчүн өткөрмөлөрдү даярдоо, жетектөө, берүү, чыгаруу жана пайдаланууну көзөмөлдөө боюнча чараларды иштеп чыгат.

92. Транспорт каражаттарына өтүүлөрдүн саны, иш жүзүндө мүмкүн болушунча, аба кемелеринин маневрлөө зоналарында транспорт каражаттарынын санынын көбөйүшүнө жол бербөө үчүн минимумга түшүрүлөт.

93. транспорттук каражаттарга болгон кирүү уруксаты транспорттук каражаттын көрүнүктүү жерине чапталат жана эң аз дегенде төмөнкү маалыматтарды камтыйт:

1)  бет маңдай жагында:

-         түрүнүн же моделинин аталышы же түшүндүрмөсү жана транспорттук каражаттын номери;

-         уруксаттын номери жана жарактуу мөөнөтү;

-         бул транспорттук каражаттын кирүү уруксат берилген зоналарынын тизмеси жана белгилери;

2) эгерде маалыматты алдыңкы бетине жайгаштыруу мүмкүн болбосо же максатка ылайыксыз болсо, арткы бетине:

- уруксатты берүү датасы жана орду;

- уруксат берген жактын колу.

94. Бардык кызматкерлер жана зыяратчылар көзөмөлдөгү аймакта жана кирүүгө чектөө коюлган корголгон аймактарда кийишет жана жарандык авиация объектисинде авиациялык коопсуздукту камсыз кылган кызматкерлердин талабы боюнча аларды көрсөтүшөт. Өтмөктөр белден жогору болгон сырткы кийимдерге, көкүрөк деңгээлинде көрүнүп тургандай кийилет. Коопсуздук максатында зарыл деп эсептелген зоналарда сырткы кийимде өткөрмө тагылган тунук чөнтөк каралган. Жеке паспорт төмөнкү маалыматтарды камтыйт:

1) алдыңкы жагында:

- фамилиясы, аты, иштеген жери, ээлеген кызматы, фотографиялык сүрөтү жана мүмкүн болсо жынысы, туулган күнү;

- өткөрмөнүн номери жана жарактуулук мөөнөтү;

- өткөрмөнүн ээсине кирүүгө уруксат берилген зоналардын тизмеси же белгилениши;

- объекттин аталышы;

2) арткы бетине, эгерде маалыматты алдыңкы бетине жайгаштыруу мүмкүн болбосо же максатка ылайыксыз болсо:

- уруксат берилген жер жана датасы;

- уруксат берген адамдын колу.

95. Жарандык авиация уюму жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарга коштоосуз кирүүгө уруксат берилген жүргүнчүлөрдөн тышкары адамдардын анкеталык маалыматтарын аларга тийиштүү уруксат берилгенге чейин текшерүүнү камсыз кылат.

96. Паспортту талап кылган адамдар сүрөтүн, кол тамгасын жана идентификациялык номерлер сыяктуу башка жеке мүнөздөмөлөрүн салыштыруу үчүн аларды жеке өзү алат. Алуучу авиациялык коопсуздук ченемдеринин эрежелеринин жана жол-жоболорунун талаптары менен инструктаждан өтөт жана ырастоо үчүн тиешелүү журналга кол коюлат. Уруксат бергенге чейин инструктаждан өткөндүгүн ырастаган ведомостторду берген учурда уюмдардын жооптуу адамдарына уруксатты берүүгө жол берилет.

97. Аэропорттун (аэродром/вертодром), жарандык авиация уюмунун жетекчиси өткөрмөнүн ээсине берилген кирүү талап кылынары менен, анын ичинде кызматкердин контрактынын мөөнөтү аяктаганда же ал башка ишке которулганда же авиациялык коопсуздуктун ченемдеринде, эрежелеринде жана жол-жоболорунда каралган башка учурларда токтоосуз алып коюуну карайт. Жарандык авиация объектисинде өз ишин жүзөгө ашыруучу уюмдардын кызматкерлерин, анын ичинде өткөрмө бар мамлекеттик органдардын кызматкерлерин жана элчиликтердин аккредитацияланган кызматкерлерин бошотууда (которууда) бул кызматкерлер өткөрмөлөрдү эсепке алуу, сактоо жана берүү үчүн жооптуу ыйгарым укуктуу органга же авиациялык коопсуздук чараларын камсыздоо үчүн жооптуу бөлүмгө (адамга) токтоосуз өткөрүп беришет. Өткөрмөлөрдү өз убагында тапшыруу үчүн жоопкерчилик кызматтан кеткен (которулган) кызматкер иштеген кызматтардын, уюмдардын жетекчилерине, мамлекеттик органдардын жетекчилерине жүктөлөт.

98. Өткөрмө жоголгондо же уурдалганда өткөрмө бар жактар жогору турган жетекчиге токтоосуз билдирет. Өткөрмөнү жоготкон жактын жетекчиси өткөрмөнү берген жана берилген өткөрмөлөрдүн пайдаланылышын эсепке алууну жана контролдоону жүргүзгөн ыйгарым укуктуу органга телефон аркылуу жана жазуу жүзүндө токтоосуз билдирет. Берилген өткөрмөлөрдү берүү, пайдалануу боюнча эсепке алуу/контролдоо үчүн жооптуу Орган авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу тиешелүү бөлүнүштөргө аталган өткөрмөнүн жараксыз экендиги жөнүндө кабарлоо системасын киргизет. Мындай кабарлоо өткөрмөнүн жоголгондугу же уурдалгандыгы жөнүндө билдирүүнү алгандан кийин токтоосуз же кыска мөөнөттө авиациялык коопсуздукту камсыздоочу бөлүмгө жиберилет. Өткөрмөнү берген Орган жокко чыгарылган өткөрмөлөрдүн тизмеси боюнча тиешелүү тартипте “стоп-баракты” түзөт, б.а. алынган, мөөнөтү бүткөн, жоголгон өткөрмөлөрдүн ичинен. “Стоп-барактарды” түзүү тартиби боюнча түзүлгөн жокко чыгарылган өткөрмөлөрдү талдоо жолу менен жүргүзүлөт:

аэропорттун бөлүмчөсүнүн, уюмдун, ведомствонун жетекчисинин жазуу жүзүндөгү юилдирүүсү;

-      кызматкердин өзүнүн арызы;

-                    данным автоматизированной системы аннулирования пропусков по истечению срока.

- Өткөрмөнү жоготкон адам өзү да өткөрмөнү берген органга жазуу жүзүндө кайрыла алат.

99. Өткөрмөлөрдү тариздөө аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун), жарандык авиация уюмунун жетекчисинин оң (жактырылган) резолюциясы бар фирмалык бланкта юридикалык же жеке жактардан жазуу жүзүндөгү арызды алгандан кийин гана жүргүзүлөт. Ар бир арыз жана таризделген өткөрмө документтелген эсепке алынууга тийиш.

100. Мөөрлөр, штамптар, камералар, пленкалар, маалымат карталары, паспортторду каттоо журналы сыяктуу өтмөктөрдү жасоодо колдонулган бардык материалдар аэропорттун, уюмдун жетекчиси тарабынан башкарылуучу жабык жайда сакталат. Баштапкы материалдардын запастарын инвентаризациялоонун жана текшерүүнүн тийиштүү тартиби белгиленет.

101. Өткөрмөнүн ар бир бланкына тиешелүү кат же арыз келип түшкөнгө чейинки фамилиясы, атасынын аты, өткөрмөнүн номери, датасы жана башкалар сыяктуу маалыматтарды жазууга тыюу салынат. Тариздөөдө бузулган ар кандай өтмөк жок кылынат.

102. Өткөрмөнү алуу үчүн арыз ээси берген документтер же документтердин көчүрмөлөрү өткөрмөнү берген органдын имаратында сакталат, ага кирүүгө чектөө коюлат.

103. Келишимдин жоголгондугу, уурдалгандыгы, мөөнөтүнөн мурда токтотулгандыгы жөнүндө маалымат келип түшкөн учурларда жана башка учурларда мындай өткөрмөнү алып коюу боюнча оперативдүү чаралар, ошондой эле кирүүнү көзөмөлдөөнүн автоматташтырылган системасын пайдаланууда өткөрмөдөгү чипти бөгөт коюу боюнча оперативдүү чаралар киргизилет.

104. Жокко чыгарылган өткөрмөлөрдүн жаңыланган системасын жүргүзүү максатында мамлекеттик органдардын жарандык авиация уюмдардын жана аэропорттун бөлүмдөрүнүн жетекчилери жок дегенде ай сайын өткөрмөлөрдү берүү боюнча органга алып коюлган, мөөнөтү бүткөн, жоголгон, бузулган өткөрмөлөр, анын ичинде өргүүдө жүргөн же башка себептер менен узак убакыт жумушта болбогон кызматкерлердин өткөрмөлөрү жөнүндө маалымкат беришет.

105. Өткөрмөлөрдү берүү үчүн жооптуу Орган берилген жана алынган өткөрмөлөрдүн катуу документтелген эсебин жүргүзөт. Алынган өткөрмө көзөмөлдөнөт жана кирүүгө чектөө коюлган жерде сакталат.

106. Жарандык авиация уюмдары жарандык авиация объектисинин көзөмөлдөгү аймагына же чектелген кирүү корголуучу зонасына келгендерди жана өндүрүштүк зарылдык боюнча бул зоналарга бир жолку өткөрмө берүүнү жана дайыма коштоп жүрүүнү зарыл болгон транспорт каражаттарын камсыз кылат. Коштоочу адам жок болгон учурда бир жолку өткөрмө берүүгө, ошондой эле ал көзөмөлдөгү зонада, кирүү чектелген корголуучу зонада болгон учурда адамды коштоосуз калтырууга тыюу салынат. Бир жолку өткөрмө жазуу жүзүндөгү арыз боюнча жана инсандыгын ырастоочу документ көрсөтүлгөндө жазылат. Бир жолку билеттин жарактуулук мөөнөтү бир жолку баруу менен чектелет.

107. Көзөмөлсүз жана башкарылуучу аймактардын ортосундагы тосмолор жалпы коомчулукка ачык көрүнүп турган жана уруксатсыз кирүүгө жол бербеген физикалык тоскоолдук болуп саналат. Тосмо жетишерлик бийик болгондуктан, ага чыгуу кыйын. Минималдуу бийиктиги 2,44 метр, бурчка орнотулган тикенектүү же тиштүү зым катмарын кошуу менен алганда. Тосмонун астына казуу же лас жасоо өтө кыйын болуп тургандай кылып орнотулуга тийиш. Тосмолордун периметри боюнча орнотулган авариялык дарбазалар тосмолордун бүтүндүгүн жана иштешин камсыз кылуу үчүн иштелип чыккан, ошондой эле кулпуланган жана/же туруктуу кайтарууда же көзөмөлдө болот. Көзөмөлдөгү зонанын же кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонанын периметрин кесип өтүүчү инженердик коммуникациялар, канализация коллекторлору жана туннелдер үчүн каналдар тармагы болгон учурда көзөмөлдөгү зоналарга кирүүгө мүмкүн болгон бардык каналдарга жана люктарга кирүүчү жерлер ишенимдүү кулпуланат жана мезгил-мезгили менен текшерилет же коргоочу сигнализация түзүлүштөрү менен жабдылат.

108. Перифериялык тосмонун эки тарабында, коргоочу тилкеде (тосмодон 3 м тилкенин минималдуу туурасы) эксклюзивдүү аймак түзүлөт жана андагы бардык тоскоолдуктар (жарык мамылары, көрсөтмө калкандар, жабдуулар, транспорт каражаттары, дарактар) жок кылынат, алар кандайдыр бир эреже бузуучуну жаап же тосмодон өтүүгө жардам берет.

Аймактары аэропорттун аймагы менен чектешкен министрликтер, ведомстволор, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, башка уюмдар жана жеке жактар аэропорттун көзөмөлдөгү зонасынын (вертодромдун, аэродромдун) перифериялык тосмосун бойлото өздөрүнүн участокторунда эксклюзивдүү зонаны түзүүнү камсыз кылышат.

109. Коргоочу тосмону бойлото транспорт каражаттарын пайдалануу менен патрулдук кылуу үчүн жол каралат.

109¹. Жүргүнчүлөрдөн тышкары адамдар ташылуучу буюмдар менен бирге, ошондой эле транспорт каражаттары ташылуучу буюмдар менен бирге көзөмөлдөгү зоналарга, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарга кирүү/чыгуу алдында текшерилүүгө тийиш.

 

6-бөлүм. Аба кемелерин коргоо чаралары

 

§ 1. Жалпы жоболор

110. Аба кемесин эксплуатациялоочу коопсуздук максатында коммерциялык аба каттамы менен алектенген учуп бараткан аба кемелерин текшерүүнү же тинтүүнү камсыз кылат. Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн коопсуздук тобокелдигин баалоонун негизинде, эгерде ал валидациялоо процессин түзбөсө жана зарыл болсо, башка макулдашуучу мамлекет менен кызматташып, туруктуу негизде процедураларды колдонбосо, мындай аба кемелери акыркы учуу пунктунда коопсуздук максатында тийиштүү деңгээлде текшерүүдөн өтүшүн же текшерүүдөн өткөрүлүшүн жана андан кийин коопсуздук максаттарында текшерүүдөн өткөндөн кийин аба кемесинин аэропортунан учуп кеткенге чейинки убакытка чейин уруксатсыз кийлигишүүдөн корголушун камсыз кылат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

111. Коммерциялык каттамдарды аткарган аба кемесинин эксплуатанты транзиттик каттамдарды жүргүнчүлөрү таштап кеткен ар кандай буюмдарды аба кемесинин бортунан алып салууну же алар менен аба кемеси учуп кеткенге чейин тиешелүү түрдө башка нерселерди алып келүүнү камсыз кылат.

112. Коммерциялык аба ташууларын аткарган аба кемесинин эксплуатанттары учуу учурунда учуу экипажынын кабинасына буга уруксаты жок адамдардын киришине тоскоол болгон тиешелүү чараларды көрүшөт.

112¹. Аэропорттордо жана аба кемелеринин бортунда жарандык авиация үчүн коркунуч келтириши мүмкүн болгон шектүү ишти аныктоого жана бөгөт коюуга көмөк көрсөтүүчү чараларды колдонуу камсыз кылынат.

113. Аба кемесинин эксплуатанты кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарда болбогон аба кемелерине карата мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоо үчүн коопсуздук максатында көзөмөлдөө чараларын киргизүүнү камсыз кылат.

113¹. Аба кемесинин эксплуатантынын жетекчиси тобокелдикти баалоонун жыйынтыктарынын негизинде аэропортто же ага жакын жердеги аба кемелерине окшош коркунуч туудурган көчмө зениттик-ракеталык комплекстерди (ПЗРК) жана башка куралдарды колдонуу менен аба кемелерине кол салуу ыктымалдыгын азайткан жерде коопсуздуктун тиешелүү чараларын же эксплуатациялык жол-жоболорду киргизүүнү камсыз кылат.

114. Аба кемесинин эксплуатанты ушул Эрежелердин 110-пунктунун талаптарын сактаган шартта аба кемесин тинтүү же текшерүү башталган учурдан тартып аба кемеси жөнөтүлгөнгө чейин аба кемесин уруксатсыз кийлигишүүдөн коргоону камсыз кылат.

115. Жүргүнчүлөрдү ташуучу бардык аба кемелеринде төмөнкүлөр болууга тийиш:

1) мүмкүн болгондо, орнотуу бекитилген конструкциядагы учуу экипажынын кабинасынын эшиги ок атуучу куралдардын жана гранаталардын сыныктарынын тешилишине, ошондой эле уруксатсыз жактардын күч менен басып киришине туруштук берүү үчүн иштелип чыккан;

2) ар бир учкучтун иш ордунан бул эшикти ачуу жана жабуу мүмкүнчүлүгү менен камыздоо.

Эжскертүү: Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу көз карашынан алганда учуу экипажынын кабинасынын коопсуздугуна талаптар, ошондой эле аба кемелеринин эксплуатанттарына коюлуучу авиациялык коопсуздук боюнча башка талаптар “6-КРАЭ. Аба кемелерин эксплуатациялоо” Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелеринде айтылат.

116. Аба кемесинин эксплуатанты өзүнүн аба кемелеринин коопсуздугун камсыздоого жооптуу.

117. Эгерде аба кемелери колдонулбаса жана тейленбесе, алардын эшиктери жабык абалда жана конуучу жабдуулар алынып салынат. Эгерде аба кемеси аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматына кайтарууга берилбеген учурда аба кемесинин эксплуатанты ага бөтөн жактардын кирүүсү үчүн жооптуу жакты дайындайт.

118. Аба кемесин учууга даярдоону баштоонун алдында куралды, жарылуучу же башка коркунучтуу буюмдарды жана түзүлүштөрдү аныктоо максатында анын учуу алдындагы текшерүүсү жүргүзүлөт.

119. Мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо коркунучу жөнүндө, жарандык авиация объекттеринин жарылуу коркунучу жөнүндө маалымат келип түшкөн учурда мындай маалыматты алган жак мындай учурлар үчүн нускамага ылайык аракеттенүүгө милдеттүү.

120. Жарандык авиация органы тиешелүү маалыматтар болгон учурда аэропорттун жетекчисине коркунуч деңгээли жогору болгон региондордо жайгашкан аэропорттордон же коопсуздук максатында көзөмөл талаптагыдай аткарылбаган аэропорттордон келген жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, жол жүгүн, жүктү, курьердик жана почта жөнөтмөлөрүн текшерүүнү жүзөгө ашырууну тапшырууга укуктуу.

 

§ 2. Коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү

 

121. Коопсуздук үчүн аба кемелерин текшерүү жүргүнчүлөргө, жүк ташуучу жайларга жана жерден кирүү үчүн атайын жабдууларды колдонууну талап кылбаган аба кемесинин тейлөө панелдерине жеткиликтүү болушу мүмкүн болгон аба кемесинин ички бөлмөлөрүн жана отсектерин визуалдык текшерүүнү камтыйт. Мындай текшерүүлөрдүн максаты-аба кемесинин бортунда шектүү буюмдар, курал-жарак, жарылуучу заттар же башка кооптуу Шаймандар, буюмдар же материалдар жок экендигине ынануу болуп эсептелет.

122. Коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү экипаждын мүчөлөрү тарабынан ар бир учуу алдындагы операциялардын жүрүшүндө аткарылат.

123. Коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү аба кемесинин төмөнкү жеткиликтүү зоналарын визуалдык текшерүүлөрүн камтыйт:

- үстүнкү текчелер;

- шкафтар, дааратканалар жана борттук ашканалар;

- таштанды чогулткучтар жана кампа кутучалары;

- отургучтардын аркасындагы чөнтөкчөлөр жана журналдар үчүн текчелер;

- орундуктардын алдындагы мейкиндик;

- жүргүнчүлөрдүн салонундагы жана учуучу экипаждын кабинасындагы жеткиликтүү жерлер;

- каттоодон откөн жүктү жана багажды жүктөө алдындагы жүк ташуучу бөлүк.

Жүргүнчүлөрдүн отургучунун алдындагы сактоочу жилеттер коюлган жерлер тандалып текшерилет.

124. Текшерүүнүн жүрүшүндө аба кемесинин жерден жеткиликтүү болгон тейлөө панелдери көзгө көрүнүп текшерилет. Зарыл болгон учурда сервистик панелдерди ачуу жана кайра пломбалоо аба кемесинин ушул тибин техникалык тейлөө боюнча тиешелүү күбөлүгү бар инженерлер тарабынан гана ишке ашырылат.

 

§ 3. Коопусздук максатында аба кемесин тинтүү

 

125. Коопсуздук максатында аба кемесин тинтүү жогорудагы берилген зоналарды кылдаттык менен карап чыгуу эсептелет андан тышкары аба кемесинин жеткиликтүү болгон төмөнкү тышкы зоналарын жана мүлкүн камтыйт:

- тейлөөчү панелдер;

- техникалык бөлүктөр;

-дөңгөлөктүн ичтери;

- жүк ташуучу бөлүк жана кошуна зоналар;

- жүк ташуучу бөлүктөрдөгү мүлк жана жабдыктар (мисалы запастык пневматтар, кошумча борттук кам, компаниянын мүлкү ж.б.).

125¹. Аба кемесинин эксплуатанты конкреттүү коркунучка дуушар болгон аба кемесин тинтүү үчүн чараларды жана жол-жоболорду иштеп чыгууну камсыз кылат. Мындай чаралар жана жол-жоболор аба кемесине, ошондой эле жүргүнчүлөргө, экипажга, жүктүн жүк бөлүгүндө ташылган багажга, борттук тама-ашка же аба кемесинин бортуна жеткирилген башка буюмдарга карата тинтүү жүргүзүүнүн бардык жол-жоболорун, анын ичинде жардыргыч түзүлүштү издөө жол-жоболорунун көзөмөлдүк тизмегин камтыйт.

 

7-бөлүм. Навигациялык каражаттарды жана башка объекттерди коргоо чаралары

126. Кыргыз Республикасынын аба кыймылын тейлөө органы жарандык авиация органы менен макулдашылган ишкананын авиациялык коопсуздук программасын иштеп чыгат жана аткарат. Аба кыймылын тейлөө органынын авиациялык коопсуздук программасы ушул Эрежелерге, жарандык авиация органы бекиткен Нускамага ылайык иштелип чыгат.

127. Аба кыймылын тейлөө органынын авиациялык коопсуздук программасы инфраструктураны коргоого тиешелүү бөлүгүндө жок дегенде төмөнкү бөлүмдөрдү камтыйт:

-  физикалык коппсуздукту камтыйт;

-  кадрдык коппсуздукту камсыздоо;

-  маалыматтык жана байланыш коопсуздуктарын камсыздоо;

-  мыйзамсыз кийлигишүү аракеттерине байланыштуу күтүлбөгөн коопсуздук иш-чараларын пландаштыруу.

128. Кыргыз Республикасынын тейлөө органынын жетекчиси:

1) коргоого алынуучу объекттердин тизмесин аныктайт;

2) радионавигациялык камсыз кылуунун кайталанма объекттерин аныктайт, эгерде негизги объекттер иштен чыгып калса;

3) радионавигациянын алыскы объекттерине баруучу жолдордун абалы үчүн жооп берет, бул объекттерге бөтөн адамдардын кирүү аракети жөнүндө маалымат келип түшкөн учурда жооп берүүчү топтун ыкчам келишин камсыз кылуу үчүн жооп берет;

4) авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн тажырыйбасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турумдук мүнөздөмөлөрдү аныктоо принциптерин киргизүүнү камсыз кылат;

5) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын ишке киргизүүнү, өнүктүрүүнү жана колдоону камсыз кылат.

129. Радионавигациялык камсыз кылуу объекттерин, аэронавигация каражаттарын жана кызматтарын коргоо:

1) радионавигация объекттеринин периметри боюнча тосмолорду орнотуу;

2)    радионавигация объекттерине өткөрүү режимин киргизүү;

3) коопсуздук/текшерип кароо максатында жеткиликтүүлүктү көзөмөлдөөнү жана байкоону камсыз кылуу үчүн техникалык каражаттарды жана булактарды пайдалануу;

4) кайгуул, байкоо жана күзөт жүргүзүү.

130. Аба кыймылын тейлөө органынын жетекчиси жарандык авиация органына аэронавигация объекттеринде авиациялык коопсуздуктун ишке ашырылышы жөнүндө маалыматты, ошондой эле авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө пландаштырылуучу иш-чараларды жыл сайын берип турууну камсыз кылат. Аба кыймылын тейлөө органынын жетекчиси аэронавигация объекттериндеги авиациялык коопсуздуктун абалы үчүн жоопкерчилик тартат.

 

 

8-бөлүм. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүктү кароо

 

§ 1. Жалпы жоболор

 

131. Жүргүнчүлөрдү жана аларга таандык кол жүгүн текшерүүнүн максаты-курал-жарактардын, жарылуучу заттардын же мыйзамсыз кийлигишүү үчүн колдонулушу мүмкүн болгон башка коркунучтуу түзүлүштөрдүн аба кемесине түшүүсүн алдын алуу. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүктөрүн текшерүү пункттары, ошондой эле персоналды текшерүү үчүн транспорт каражаттарын кароо пункттары адамдар стерилдүү зонага же аэропорттун корголгон кирүүгө чектөө коюлган аймагына кирээрдин алдында текшерүү процедураларынан кача албагандай кылып орнотулган.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

132. Бардык жүргүнчүлөр жана аларга таандык жүк ташуучу унаалар учакка отурууга же стерилденген аймакка барууга уруксат берилгенге чейин текшерилет. Жүргүнчүлөрдү, аларга таандык кол жүгүн, ошондой эле жүргүнчү болуп саналбаган адамдарды жана алардын буюмдарын кароо аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматы тарабынан жүзөгө ашырылат.

133. Аэропорттордун жетекчилери персонал, жүргүнчүлөр, экипаж мүчөлөрү тарабынан көзөмөлдөнүүчү зоналарга, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарга кирүү алдында өздөрүнө же алар алып жүргөн буюмдарда, ошондой эле катталган багажда, жүктө, почтада өтүүчү жардыргыч заттардын жана жардыргыч түзүлүштөрдүн бар экендигин аныктоого жөндөмдүү болгон текшерүү ыкмаларын колдонууну камсыз кылышат. Мындай ыкмалар туруктуу негизде колдонулбаган учурларда, алар алдын-ала божомолдобоо принцибин колдоно алат.

134. Кароонун негизги принциптери болуп төмөнкүлөр эсептелет:

1) аэропорттордо бардык жүргүнчүлөрдү, аба кемесинин экипаж мүчөлөрүн, аэропорттун кызматкерлерин жана башка ар кандай адамдарды текшерүүнү жүргүзүү;

2) жүргүнчүлөрдөн жана башка категориядагы адамдардан авиаташууларга тыюу салынган коркунучтуу заттарды жана предметтерди милдеттүү түрдө алып коюу (акы төлөнүүчү же акысыз);

3) текшерип кароодо мыйзамдуулукту катуу сактоо, тартип бузуучуларды администрациялык же жазык жоопкерчилигине тартуунун сөзсүз болушу.

135. Стерилдүү зоналардын бүтүндүгү кулпулоочу түзүлүштөрдү же ошол зонага бардык потенциалдуу кирүү чекиттерин көзөмөлдөөнүн башка каражаттарын колдонуунун негизинде камсыз кылынат. Стерилдүү зонаны, анын ичинде телескопиялык пандус, учуп келген жүргүнчүлөр колдонгон транспорт каражаттары сыяктуу аймактарды колдонуудан мурун аэропорттун жетекчиси дайындаган кызмат тарабынан кылдат текшерилет.

136. Бардык учуп бара жаткан жүргүнчүлөр жана алардын кол жүгү аэропорттордо атайын жабдууларды колдонуу менен текшерилет. Мындан тышкары, жүргүнчүлөрдү жана кол жүгүн милдеттүү түрдө 10% тандалма кол менен текшерүү жүргүзүлөт жана бул пайызга скрининг оператору канааттандырарлык текшерүүдөн өтпөй калган буюмдар кирбейт.

Жарандык авиацияда коркунуч же тобокелдик аныкталганда, бул мезгилде коркунучтун деңгээлине жараша тандап көзөмөлдөө саны көбөйөт:

1) Биринчи деңгээл - төмөнкү. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүктөрүн тандап кол менен текшерүү 20% га чейин көбөйөт;

2) экинчи деңгээл - орто. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүктөрүн тандап кол менен текшерүү 50% га чейин көбөйөт;

3) Үчүнчү деңгээл - жогорку. Жүргүнчүлөрдү жана кол жүктөрүн тандап кол менен текшерүү 100% га чейин көбөйөт.

137. Жүргүнчүлөрдү жеке текшерип кароо бул үчүн атайын жабдылган бөлмөлөрдө милдеттүү түрдө жүргүзүлөт:

1) жүргүнчүдө ок атуучу же дүрмөтсүз курал, жардыргыч түзүлүштөр, жардыргыч жана башка коркунучтуу заттар жана ташууга тыюу салынган предметтер бар экендиги жөнүндө маалымат келип түшкөндө;

2) авиациялык коопсуздук кызматынын кызматкерлери тарабынан жүргүнчүнүн шектүү жүрүм-турумунун жана аракеттеринин анын кылмыштуу ниети жөнүндө күбөлөндүрүүчү же анда ташууга тыюу салынган буюмдардын болушу мүмкүн экендиги жөнүндө шектенүүнү пайда кылуучу белгилерин жеке байкоо жолу менен аныктоо;

3) жүргүнчүдө анын жүрөгүнүн иштешин стимулдоочу аппараттын болушу;

4) ооруга байланыштуу жүргүнчү жалпы тартип менен кароодон өтө албастыгы.

Эскертүү: аба кемесинин эксплуатанты инфекциялык оорусу бар жүргүнчүнү каттоого жана кабыл алууга жол бербейт (адамдардын ден соолугун коргоо максатында).

37¹. Жүргүнчүлөрдү текшерүү пункттары жүргүнчүнүн жеке текшерүүсү ошол эле жыныстагы текшерүү оператору тарабынан гана жүргүзүлүшү үчүн эркек да, аял да кызматкерлери менен толукталат. Портативдүү металл детекторунун жардамы менен текшерүү, эгерде текшерүүгө тийиш болгон жүргүнчү же жүргүнчүгө таандык болбогон адам каршы болбосо, зарыл болгон учурда карама-каршы жыныстагы кызматкерлер тарабынан жүргүзүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

138. Жүргүнчүлөрдү жана алардын кол жүктөрүн текшерүүнүн тиешелүү процедуралары аэропорттун жана эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасында камтылган.

139. Жүргүнчүнүн, кол жүктүн физикалык (кол менен) текшерүү ыкмасы төмөнкү учурларда жүргүзүлөт:

1) коопсуздук үчүн колдонулган жабдуулар жок же туура эмес болгондо;

2) жүргүнчүлөрдө бар болгон, сигнализациянын иштешине алып келген белгисиз буюмдар табылган учурларда, ошондой эле атайын жабдуулардын жардамы менен кол жүгүн текшерүүдө табылган шектүү мүнөздөгү ар кандай буюмдарды тыгыз текшерген учурда;

3) жарандык авиациянын ишине коркунуч күчөгөн учурда. Жарандык авиация уюмунун (аэропорт, аэродром, вертодром, аба кемелерин эксплуатант, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюм, жүк терминалдары, борттук тамактануу цехи, аэронавигациялык тейлөөнү берүүчү жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдар) коркунуч деңгээлине жараша кол менен текшерип кароонун тандалма даражасы белгиленет. Текшерип кароонун тандалма даражасын белгилөө жол-жобосу аэропорттун авиациялык коопсуздук программасында сүрөттөлөт.

Кол жүгүн, анын ичинде физикалык (кол) ыкма менен текшерип кароодо жүргүнчүгө өзүнүн кол жүгүнө киргизилбейт.

140. Текшерип кароодо даярдоо, алып жүрүү же сактоо үчүн кылмыш же административдик жоопкерчилик (жарылуучу заттар, жардыргыч түзүлүштөр, саюу, ок атуучу курал, наркотикалык, уулуу, ууландыруучу заттар ж.б.) каралган заттар жана предметтер табылган жүргүнчү каттамдан чыгарылат жана материалдар (протокол жана алынган заттар жана буюмдар) менен бирге аны кылмыш жана башка жоопкерчиликке тартуу жөнүндө маселени чечүү үчүн Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик коопсуздук же ички иштер органдарына берилет.

Жарылуучу, уулуу, ууландыруучу жана радиоактивдүү заттар менен иштөөдө этият болуу керек - бул заттар менен толтурулган нерселерди өз алдынча ажыратууга же зыянсыздандырууга катуу тыюу салынат.

141. Жүргүнчүлөрдү текшерип кароодо табылган экипажга жана жүргүнчүлөргө зомбулук көрсөтүү жана коркутуу каражаты катары колдонулушу мүмкүн болгон, бирок ташууга уруксат берилген заттар жана буюмдар аба кемесинин жүргүнчүлөрүнөн, экипаж мүчөлөрүнөн обочолонгон бөлүкчөсүндө аларды дайындалган аэропортко келгенде ээлерине тапшыруу үчүн ташылат.

142. Текшерүүдөн өтүүдөн же ага таандык каттоодон өткөн багажын же кол жүгүн текшерүүдөн баш таркан ар кандай жакты стерилдүү зонага киргизүүгө жана аба кемесинин бортуна киргизүүгө тыюу салынат. Мындай жакты рейстен чыгаруу жөнүндө чечим аба кемесинин командири же аба кемесин эксплуатанттын өкүлү тарабынан кабыл алынат.

143. Учуп кетүүчү жүргүнчүлөр, анын ичинде транзиттик жана трансфердик жүргүнчүлөр, ошондой эле аэропортту запастык аэродром катары келген жана пайдаланган рейстердин жүргүнчүлөрү аба кемесине отурардын алдында же стерилдүү зонага кирердин алдында текшерүүдөн өтүшөт жана келген жүргүнчүлөр жана башка адамдар менен аралашуудан корголот.

144. Текшерүүдөн өткөн жана өтпөгөн жүргүнчүлөр аралашкан учурда төмөнкү аракеттер жасалат:

1) стерилдүү аймак толугу менен бошотулуп, авиациялык коопсуздук кызматы аны толук текшерүүдөн өткөрөт;

2) учууга даярданып жаткан жүргүнчүлөр жана алардын кол жүгү аба кемесине кирүүгө уруксат берилгенге чейин кайра текшерилет;

3) эгерде учууга даярданып жаткан жүргүнчүлөр учуп келген жүргүнчүлөр менен кокусунан аралашып кеткенден кийин аба кемесине кире алышса, анда тиешелүү аба кемеси да экипаждын мүчөлөрү тарабынан толук ички кабинанын кароосунан өтөт.

145. Учуп бараткан аба кемесинде зарыл болгон учурда текшерип кароо жүргүнчүнүн макулдугуна карабастан аба кемесинин командиринин чечими боюнча жүргүзүлөт. Бул учурда текшерип кароо борт коштоочулар тарабынан аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасында белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

146. Конууга келбеген жүргүнчүлөрдүн жол жүгүн жана кол жүгүн аба кемелери менен ташууга тыюу салынат. Аба кемелеринин эксплуатанттары аба кемесинин бортуна келбеген адамдардын жүгүн ташышпайт, эгерде бул багаж коштоосуз деп идентификацияланбаса жана тийиштүү текшерүүгө алынбаса. Мындай багаж жана кол жүгү аба кемесинен алынат, текшерип каралат жана аба кемесинин эксплуатантынын талап кылынбаган багаж сакталган камераларында/жайларында талап кылынганга чейин сакталат.

147. Аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматынын жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, анын ичинде транзиттик жүргүнчүлөрдү текшерүүгө жооптуу бардык “текшерип кароо штамптары” катуу атайын эсепке алынууга тийиш жана номерлениши керек, ал эми аларды берүү өткөрүп берүү укугусуз кол койдуруу менен жүзөгө ашырылат. Кезметтик нөөмөттүн ишинде болбогон жеке “текшерип кароо штамптары” мөөр басылып, аларды көзөмөлдөнбөгөн жерлерде сакталат.

148. Авиациялык коопсуздук максатында жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, багажды, почтаны, жүктөрдү, борттук жүктөрдү жана коштоочу каражаттарды, борттук камдыктарды жана аба кемелеринин экипаж мүчөлөрүн кароону жүзөгө ашыруучу Персонал бул ишти жарандык авиация органы берген тастыктаманын/уруксат берүүнүн негизинде жүзөгө ашырат.

148¹. Текшерип кароо пункттары, текшерип-өткөрүү пункттары жарандык авиация органы иштеп чыгуучу иштелип чыгуучу типтүү жобого ылайык адамдарды жана предметтерди талаптагыдай текшерип кароо үчүн жетиштүү штат жана жабдуулар менен толукталат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

 

§ 2. Транзиттик жана трансфердик жүргүнчүлөрдү кароо

 

149. Трансфердик жүргүнчүлөр алардын кол жүгү менен бирге аба кемесинин бортуна отурар алдында текшерүүдөн өтүшөт, буга Кыргыз Республикасы башка мамлекет менен кызматташтыкта текшерүү процессин жана аны ишке ашыруу жол-жоболорун белгилеген учурлар кирбейт, ал мындай жүргүнчүлөр жана алардын кол жүгү учуп бара жаткан аба кемесинин бортуна конууга чейин учуп бара жаткан аэропорттогу текшерүү пунктунан санкцияланбаган кирүүдөн корголушуна кепилдик берет.

149¹. Аэропорттун жетекчиси транзиттик жүргүнчүлөрдү жана алардын кол жүктөрүн уруксатсыз кийлигишүүдөн коргоо жана аэропорттун транзиттик коопсуздук тутумунун бүтүндүгүн сактоо үчүн аэропортто транзиттик учуу чараларын киргизет.

150. Аэропорттун авиациялык коопсуздук программасы транзиттик жана трансфер жүргүнчүлөрүн жана алардын кол жүктөрүн аба кемесинин бортуна уруксатсыз буюмдардын киришине жол бербөө максатында көзөмөлдөө чараларын камтыйт. Бул чаралар транзиттик же трансфердик жүргүнчүлөрдүн өздөрүнүн катталган багажына жетүүсүн же текшерүүдөн өтпөгөн башка адамдар менен байланышуусун жокко чыгарат. Бардык учурларда толук көзөмөлгө жетишүү мүмкүн болбогондо же такыр камсыз кылуу мүмкүн болбогондо, аба кемесине кайра отурганда жүргүнчүлөр кайра текшерүүдөн өтүшөт.

151. Аэропорттун администрациясы аэропорттун имараттарын транзиттик жана трансфердик жүргүнчүлөрдү текшерүүнү жөнөкөйлөтүүчү тартипте иштеп чыгат жана камтыйт.

 

§ 3. Атайын текшерүү процедуралары

 

152. “VIP” залдарында жана расмий делегацияларда тейленүүчү жүргүнчүлөр бул залдардын текшерүү пункттарында жалпы негиздерде коопсуздукка көзөмөлдөн өтүшөт.

153. Учуу алдындагы текшерип кароодон жана көзөмөлдөн өтүүдөн төмөнкүлөр бошотулат:

- Кыргыз Республикасынын Президенти жана аны коштоочу үй-бүлөсүнүн мүчөлөрү;

- Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы;

- Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Спикери (Төрага);

- Кыргыз Республикасынын Президентинин, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин төрагасынын, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Спикеринин ( Төрагасынын) чакыруусу боюнча алыскы жана жакынкы чет өлкөлөрдөн Кыргыз Республикасына келген королдук үй-бүлө мүчөлөрү, мамлекет башчылары жана ардактуу коноктор.Тийиштүү ыйгарым укуктуу органдар менен дипломатиялык жана/же протоколдук органдардын ортосунда атайын расмий макулдашууга жетишилгенден башка учурларда, мындай адамдар жеке жактар катары саякаттап жүргөндө мындай бошотуу милдеттүү түрдө берилбейт.

154. Дипломатиялык мамилелерге тиешелүү Вена конвенциясынын шарттарына ылайык, дипломаттар жана башка артыкчылыктуу адамдар, ошондой эле алардын жеке жүктөрү “дипломатиялык почта” коопсуздук максатында текшерүүдөн өтөт. Дипломатиялык почтаны кабыл алууга жооптуу авиаташуучунун кызматкерлери бул адамдар кандайдыр бир расмий миссия менен учууну чындап аткарып жатканын текшеришет. Дипломатиялык курьерлер, ошондой эле алардын жеке жүктөрү текшерип кароо жол-жобосунан өтүүдөн бошотулбайт.

155. Фельдъегердик кызматтын кызматкерлери өз милдеттерин аткарууда, ошондой эле “фельдъегердик почтадан” башка алардын буюмдары, жүктөрү текшерүүдөн өтүүгө тийиш.

156. Эгерде жүргүнчү дипломатиялык курьер болсо, анын жүгү: бул чабарман менен келген ар кандай дипломатиялык почта (вализдер) же кол жүгү катары, же жүк бөлүгүндө ташылган багаж катары – “ачууга да, кармоого да жатпайт” (Вена конвенциясынын 27(3) - беренеси). Кол жүгүнүн жана жүк бөлүгүндө ташылуучу багаждын башка бардык предметтери адаттагы тартипте жол-жоболоштурулууга тийиш.

157. Мамлекеттин көзгө көрүнгөн тышкы таануу белгилери бар, жана анын ичинде техникалык каражаттар менен алар мөөр басылган жана карамагында дипломатиялык вализ турган адам тиешелүү өздүк ырастаманы жана дипломатиялык вализди алып өтүүгө уруксатты (расмий катты) берген шартта дипломатиялык вализдер (дипломатиялык почта) коопсуздукка көзөмөлдөнбөйт. Бул адамдын кол жүгүнөн бардык башка предметтери текшерүүдөн бошотулбайт жана башка жүргүнчүлөргө карата колдонулуучу кадимки тартипте каралат.

158. Дипломатиялык почта болуп саналган дипломатиялык багаж, анын ичинде кол жүгү жана жүк бөлүгүндө ташылган багаж тиешелүү маркировкага ээ болот. “Дипломатиялык почтаны түзгөн бардык жерлерде алардын мүнөзүн көрсөткөн көрүнүктүү тышкы белгилери бар” (Вена конвенциясынын 27(4) - беренеси).

159. Дипломатиялык почтаны коштогон курьер “анын статусун жана дипломатиялык почтаны түзгөн орундардын санын көрсөткөн расмий документ” менен жабдылган (Вена конвенциясынын 27(5) - беренеси).

 

 

9-бөлүм. Уруксат берилген куралды алып өтүү

 

160. Ок атуучу курал сыяктуу курал-жарактар учактын салонуна киргизилбейт жана учуу учурунда учактын жүргүнчүлөрүнөн жана экипаж мүчөлөрүнөн бөлүнгөн жерлерде кадимки капкактарда же контейнерлерде ташылат.

161. Аба кемесинин салонунда курал-жаракты ташууга фельдъегердик кызматтын кызматкерлери өз милдеттерин аткарып жаткан учурда, ошондой эле “Мамлекеттик күзөт жөнүндөгү” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 6, 7, 8 жана 9-беренелеринде көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жол-жоболорго ылайык Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик күзөт объекттерин кайтарган улуттук коопсуздук органдарынын кызматкерлерине уруксат берилет. Бул кызматкерлер аба кемесинин операторунун экипаж мүчөлөрүнө жана аэропорттун коопсуздук кызматкерлерине, ошондой эле аэропорттун тиешелүү укук коргоо органдарына өздөрүн тааныштырып, тиешелүү документтерди көрсөтүшү керек.

Эскертүү: “Мамлекеттик күзөт жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 6, 7, 8 жана 9-статьяларында көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик күзөт объекттерин кайтарууну камсыз кылууда чет өлкөлүк аба кемесинин салонунда улуттук коопсуздук органдарынын кызматкерлери тарабынан чет өлкөлүк иш сапарлардын мезгилинде куралды ташуу кызыкчылыгы бар мамлекеттердин ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна ылайык жүзөгө ашырылат.

Эскертүү: Кыргыз Республикасында курал-жаракты аба кемесинин салонунда, ошондой эле катталган багажда, жүктө, анын ичинде чет мамлекеттердин башчыларын жана делегацияларды кайтарууда адамдар тарабынан ташууга уруксатты ички иштер органдары жана улуттук коопсуздук органдары берет.

162. Курал-жаракты ташууга кабыл алууну, тийиштүү документтерди тариздөөнү, жөнөтүү аэропортунда жарандык авиациянын аба кемесинин бортуна алып келүүнү жана белгиленген аэропортто курал-жаракты берүүнү аэропорттун жетекчиси тарабынан авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн жооптуу кызматтын же болбосо аэропортто коопсуздук чараларын жүзөгө ашыруучу ички иштер органдарынын ыйгарым укуктуу кызматкерлери жүзөгө ашырат.

163. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу, куралды ташууга кабыл алуу, тиешелүү документтерди тариздөө, аба кемесинин бортуна жеткирүү жана куралды берүү үчүн жооптуу аба кемесинин командири тарабынан дайындалган аба кемесинин экипаж мүчөсү жүргүнчүлөрдү отургузуу аянтчаларына жана аэропортторго (аэродромдорго) отургузууда (түшүрүүдө) куралдын сакталышы жана ташылышы үчүн жооптуу болгон аба кемесинин экипаж мүчөсү жүзөгө ашырат.

164. Курал-жарактарды ташуунун деталдуу жол-жоболору бардык кызыкчылыгы бар тараптар, атап айтканда аэропорттордун, аба кемелеринин эксплуатанттары жана ички иштер органдары тарабынан иштелип чыгат жана ишке ашырылат.

165. Куралдуу конвойлорду ташууга атайын тыюу салган мамлекеттерден тышкары, Кыргыз Республикасы башка мамлекеттин аны эксплуатанттарга борттогу коопсуздук кызматкерлеринен тышкары, куралдуу конвойлордун коммерциялык жүргүнчү рейстеринде ташууга уруксат берүү өтүнүчүн эске алат. Куралдуу конвойлорду коммерциялык жүргүнчү каттамдарында ташуу жөнүндө чечим аба кемесинин эксплуатанты тарабынан кабыл алынат.

166. Аба кемелеринин эксплуатанттары куралдуу кызматкерлердин аба кемесине отурганга чейин деталдуу инструктаждан өтүшүн жана аба кемесинин бортунда курал-жарактын болушунун жана колдонулушунун коркунучун, эрежелерин жана эрежелерин билишин камсыз кылган жол-жоболорду иштеп чыгууну жана ишке ашырууну камсыз кылышат.

167. Аба кемесинин эксплуатанттары аба кемесинин командири жана экипаждын бардык мүчөлөрү учактын бортундагы ар бир куралдуу кызматкердин конуу орундары жөнүндө кабардар болушун камсыз кылуу чараларды көрүшөт. Эгерде учактын бортунда бир нече куралдуу кызматкерлер болсо, ар бир куралдуу кызматкер башка кызматкердин отургучун билиши керек.

168. Эгерде ыйгарым укуктуу Куралдуу кызматкердин учуу маршруту башка аэропортторго которууну же башка аэропорттор аркылуу транзитти караштырса, тиешелүү мамлекеттердин мыйзамдарын сактоону камсыз кылуу максатында тиешелүү ыйгарым укуктуу органдардын иш-аракеттери алдын ала координацияланат. Аба кемелеринин эксплуатанттары көздөгөн аэропортту, транзиттик аэропортту (эгерде ыйгарым укуктуу куралдуу кызматкердин учуу маршруту башка аэропортторго которууну караштырса) аба кемесинин бортунда курал бар экендиги жөнүндө кабардар кылуу үчүн чараларды көрүшөт.

169. Жарандык авиация органы кайсы болбосун башка мамлекеттин мындай өтүнүч менен кайрылган куралдуу персоналдын, анын ичинде мамлекеттин эксплуатанттарынын аба кемелеринин бортунда коопсуздук кызматынын кызматкеринин болушуна уруксат берүү жөнүндө өтүнүчтөрүн кароо саясатын белгилейт. Эгер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкасы каралбаса, анда коопсуздук кызматынын кызматкеринин аба кемесинин бортунда болушуна улуттук коопсуздук органдары тарабынан уруксат берилет.

169¹. Аба кемесинин бортунда коопсуздук кызматынын кызматкерлери пайдаланылган учурда аба кемесинин эксплуатанты бул сапатта аба кемесинин бортунда учуу коопсуздугунун жана авиациялык коопсуздуктун аспектилерин эске алуу менен атайын тандоодон жана даярдыктан өткөн жана улуттук коопсуздук органдарынын коркунучка баа берүүсүн эске алуу менен ишке тартылган адамдардын (улуттук коопсуздук, ички иштер органдарынын кызматчылары) болушун камсыз кылат. Мындай кызматкерлерди пайдалануу кызыкчылыгы бар мамлекеттер менен координацияланат жана жашыруун негизде жүзөгө ашырылат.

170. Аба кемелеринин эксплуатанттары сактоого алынган курал-жарактарды жана ок-дарыларды баруучу аэропорттун тиешелүү жеринде ыйгарым укуктуу кызматкерлерге коопсуз өткөрүп берүүнү камсыз кылуу үчүн жоопкерчилик тартышат.

171. Ок атуучу куралга ээлик кылууга лицензиясы же уруксаты бар адамдардын, мисалы, мергенчилердин жана жеке коопсуздук кызматтарынын күзөтчүлөрүнүн куралдарын аба кемесинин салонунда ташууга уруксат берилбейт, бирок аба кемесинин багаж бөлүмүндө төмөнкү шарттарды сактоо менен ташууга кабыл алынат:

-    авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жооптуу жана тиешелүү квалификацияга ээ кызматтын ыйгарым укуктуу кызматкери ок атуучу курал-жарактан чыгарылганын жана зарыл болсо ажыратылганын аныктайт;

-    ок атуучу курал кулпу менен бекитилүүчү контейнердин ичинде болот, ал багаж бөлүгүнүн уруксатсыз ачылышынан корголгон сактагычында жайгаштырылат же аба кемесинин багаж бөлүмүндө жайгаштырылат жана жерде жана учуу учурунда адамдар үчүн жеткиликсиз болуп саналат;

-    ок-дарылар ок атуучу куралдан өзүнчө атайын контейнерде ташылат;

- жеке ок атуучу курал үчүн ок-дарылар Doc ИКАО 9284. ылайык катталган багаж катары ташылат.

172. Ок атуучу курал-жаракты жана ок-дарыларды камтыган катталган багаж аба кемесин эксплуатант тарабынан ташууга кабыл алынган учурдан тартып аны аба кемесине жүктөөгө чейин уруксатсыз кирүүдөн корголот.

173. Жогоруда айтылган чаралардан тышкары, жеке ок атуучу курал жана ок-дарылар менен саякатка чыга турган жүргүнчүлөр милдеттүү түрдө:

1) каттоо учурунда жеке өзүнө берилет;

2) ок атуучу куралга ээлик кылуу укугуна лицензияны же уруксатты, ташып чыгууга жана импорттоого уруксатты, ошондой эле тиешелүү ыйгарым укуктуу органдардын башка уруксаттарын камтыган бардык тиешелүү документтерди көрсөтөт;

а)  табелдик курал үчүн:

-         куралды сактоо жана алып жүрүүгө уруксат;

-         өздүгүн тастыктоочу документ;

- аларга ташылуучу куралдын тибин жана анын номерин, ошондой эле алардын ок-дарыларынын санын жазуу менен иш сапарлык ырастама (жазма буйрук);

б) ички рейстерде ташууда аңчылык жана спорттук куралдар үчүн:

-         өздүгүн тастыктоочу документ;

-         куралды сактоо жана алып жүрүү үчүн ички иштер органынын уруксаты;

в) эл аралык рейстерде ташууда аңчылык жана спорттук куралдар үчүн:

-         өздүгүн тастыктоочу документ;

-         куралды сактоо жана алып жүрүү үчүн ички иштер органынын уруксаты;

-         бул мамлекеттин укук коргоо органдарынын куралды Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары алып чыгууга уруксаты.

174. Эгер бул бөлүкчөлөрдүн эшиктери жабык бойдон калса жана учуу учурунда көзөмөлдөнсө жана курал-жарак бардык ок-дарылардан өзүнчө таңгакталган болсо, курал-жарактарды жана ок-дарыларды учуу учурунда жеткиликтүү болгон багаждык жүк сактоочу жайларда ташууга уруксат берилет. Мындан тышкары, бул багаж кийинки багаж ага кирүүгө бөгөт коюу үчүн, биринчи жүктөлөт.

175. Аба кемелеринин эксплуатанттары эл аралык жана улуттук ченемдик жоболорго ылайык ар кандай аскердик шаймандарды, анын ичинде анын айрым компоненттерин ташууну камсыз кылышат.

 

10-бөлүм. Абактагы адамдар же администрациялык көзөмөл

 

176. Тиешелүү министрликтер, ведомстволор аэропорттун эксплуатантына жана аба кемелеринин эксплуатантына жүргүнчүлөр соттук же административдик жол-жоболордун аракетине туш болгондугуна байланыштуу учууга аргасыз болгон учурлар жөнүндө белгиленген тартипте кабарлашат. Бул жүргүнчүлөргө потенциалдуу проблемалуу жүргүнчүлөр, укук коргоо органдарынын коргоосунда тургандар, коштоп жүргөн психикалык бузулуулардан жапа чеккендер, депортациялангандар жана өлкөгө кирүүгө укугу жок адамдар кирет.

177. Эгерде жак өлкөгө кирүү укугунан ажыратуунун натыйжасында учууга аргасыз болсо же ал жак депортациялоо жол-жобосуна дуушар болсо, ташуучу транзиттик мамлекеттердеги жана дайындалган жердеги ыйгарым укуктуу органдарга ошол жак, мындай адамды ташуунун себеби жана мындай адамды ташуу менен байланышкан ар кандай тобокелдикке баа берүү жөнүндө маалымдайт.

178. Эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасы соттук же административдик жол-жоболорго ылайык жүргүнчүлөрдү ташуу учурунда аба кемесинин бортунда коопсуздукту камсыз кылуучу тиешелүү чараларды жана жол-жоболорду камтыйт, анын ичинде аба кемесинин командирине коопсуздук максатында тийиштүү көзөмөлдү жүзөгө ашыруу үчүн соттук же административдик териштирүүлөрдөн улам ташылууга тийиш болгон жүргүнчүлөрдүн бар экендиги жөнүндө билдирүү.

 

11-бөлүм. Катталган багаж

 

179. Аба кемесинин эксплуатанты жүргүнчүлөрдү, кол жүктү, багажды кароо жол-жоболоруна чейин жүргүнчүнү каттоодон өткөрүп жана ташылуучу документтердин аны берген жак менен шайкештигин тастыктоо максатында өздүгүн текшеришет.

180. Аба кемелеринин эксплуатанттары катталган багажды кабыл алууну колдонуудагы жол жүрүү документинин негизинде гана жана ал дайындаган адам же агент тарабынан гана камсыз кылат. Каттоо процесси аба кемесин иштетүүчүнүн жооптуу агенти же ыйгарым укуктуу өкүлү тарабынан гана жүргүзүлөт. Багажды текшергенден кийин, бул багаж жүргүнчүдөн бөлүнөт. Бөтөн адамдардан буюмдарды кабыл алууга жана аларды катталган багажда же кол жүгүндө ташууга тыюу салынат.

181. Жүк бөлүгүндө ташылган Багаж аба кемесинин бортуна жардыргыч заттардын жана жардыргыч түзүлүштөрдүн бар экендигин аныктоого мүмкүндүк берген текшерүү процедураларынан жана ыкмаларынан өткөндөн кийин гана жүктөлөт. Аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматы катталган багажды кароо жол-жоболорун жүргүзүүчү ыйгарым укуктуу орган болуп саналат.

182. Аэропорттун жана аба кемесинин эксплуатанты коммерциялык аба кемесинин жүк бөлүгүндө ташылууга тийиш болгон бардык багажды, анын ичинде трансфер багажды аны кароо пунктунан санкцияланбаган кийлигишүүдөн же ал ташылып жаткан аба кемесинин эксплуатантынын жоопкерчилигине өткөрүп берүүдөн коргоону камсыз кылат. Жүк бөлүгүндө ташылуучу жүктүн бүтүндүгү бузулган учурда ал аба кемесинин бортуна жүктөлгөнгө чейин кайра текшерилет.

183. Жүргүнчүлөрдөн багажды кабыл алгандан кийин аба кемесинин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты багаж жүргүнчүгө көздөгөн жеринде кайтарылганга же башка эксплуатантка берилгенге чейин аны уруксатсыз кароодон коргоону камсыз кылат. Аэропорттук каттоо түркүктөрүнөн башка жерлерде таризделген багаж аны каттаган учурдан тартып аба кемесинин бортуна жайгаштырганга чейин кайтарылууга тийиш.

184. Жол жүктү, жүктү жана почтаны иштетүүнү (тариздөө, каттоо, түшүрүү, жүктөө, скирдовкалоо) жүзөгө ашыруучу Персонал жол жүктү, жүктү жана почтаны иштетүүдө авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча тиешелүү даярдыкка ээ.

185. Аба кемесинин эксплуатанты аба кемесин сүйрөө башталганга чейин жүктүн таандыктыгын текшерүү жана аныктоо үчүн жооптуу адамды дайындайт. Аба кемесинин жүк бөлүгүнө жайгаштырылуучу багаж чындыгында учуп бара жаткан жүргүнчүлөргө экипаж мүчөлөрүнө таандык экендигин жана текшерип кароо жол-жоболорунан өткөндөн кийин ташууга уруксат берилгендигин аныктоого арналган жүк бөлүгүндө ташылган багажды текшерүү жол-жобосу белгиленет.

186. Жүк бөлүгүндө ташылган кайсы бир жүргүнчүнүн, анын ичинде кандайдыр бир себептерден улам аба кемесине отургузуудан баш тартылган трансфер жүргүнчүсүнүн жүгү аба кемеси учуп кеткенге чейин кайтиарылып берилүүгө тийиш.

187. Туура эмес салынгандыктан же уюштуруучулук кечигүүдөн улам жүргүнчү менен коштолбогон жүк сактоочу жайда ташылган багажды текшерүү процедураларын жүргүзбөстөн ташууга болбойт.

188. Коммерциялык аба ташууларын аткарган аба кемесинин эксплуатанты жүк бөлүгүндө коштоп жүрүүчү же коштоосуз катары жеке тартипте идентификацияланган, авиаташуучу тарабынан ошол рейсте текшерүүгө алынган жана ташууга кабыл алынган багажды гана ташыйт. Мындай жүктүн ар бир орду көрсөтүлгөн критерийлерге жооп берет деп катталат жана ошол рейсте ташууга уруксат берилет.

189. Аэропорттун чегинен тышкары таризделген жана коммерциялык авиатранспорттук операцияларды жүзөгө ашыруучу аба кемесинде ташылууга тийиш болгон жүк бөлүгүндө ташылган багаж аэропорттун каттоо пункттарында жүзөгө ашырылуучу коопсуздук чараларына же коопсуздуктун жогорулатылган чараларына дуушар болот.

190. Аба кемесинин жүк сактоочу жайына жүктөлгөн бардык буюмдар, анын ичинде авиакомпаниянын почтасы же учуу документтери сыяктуу нерселер аба кемесине жүктөлгөнгө чейин текшерилет.

191. Багажды аба кемесине ташуучу персонал санкциаланбаган багажды же баштыкчаларды транспортерлордун, арабалардын же транспорттук каражаттардын лентасына өткөрбөө максатында көзөмөлдү камсыздаайт.

192. жүргүнчү жок кезде багажды ачуу зарылчылыгы келип чыккан учурда багажды ачуу кароо оператору тарабынан видеого тартуу жана протокол түзүү тартиби менен аткарылат. Бул протоколдун бир нускасы бул кароодон өткөн багаждын ичине салынат.

193. Трансфер жүргүнчүлөрүнө таандык жүк бөлүгүндө ташылган багаж, ошондой эле учуу пунктунан келе жаткан жүргүнчүлөрдүн жүк бөлүгүндө ташылган жол жүгү сыяктуу эле, жөнөтүү аэропортунан учуп чыкканга чейинки мезгилде санкцияланбаган кийлигишүүдөн текшерилет жана корголот. Аба кемелеринин эксплуатанттары жүргүнчү учактын бортунда орун ээлегендиги тастыкталмайынча, мындай жүктөрдү ташыбайт.

194. Эгерде Кыргыз Республикасы башка мамлекет менен бирдикте валидация механизмин (таануу жол-жобосун) белгилесе жана мында ар бир мамлекет жүргүнчүлөрдүн катталган жүгү учуу пунктунда тийиштүү түрдө текшерилээрине ишенсе жана андан кийин которуу аэропортунда учуп кеткенге чейин санкцияланбаган кирүүдөн корголсо, трансфер жол жүгү текшерип кароодон бошотулат. Мындай механизмдер эки тараптуу макулдашууларга, өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга (ӨТМ) же бир орто аралык конуу менен рейстердин коопсуздугу жөнүндө макулдашууларга негизделүүгө тийиш.

195. Аэропорттордо туура эмес каралган багажды сактоо үчүн ишенимдүү корголуучу зоналар түзүлөт, анда аэропорттун авиациялык коопсуздук программасында белгиленген жол-жоболорго ылайык аны жөнөтүүгө, талап кылууга же пайдаланууга чейин сактоо камсыз кылынышы мүмкүн.

196. Аэропорттун жана аба кемесинин эксплуатанттары, ошондой эле жерде тейлөө боюнча жарандык авиация уюмдары Улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация органы жана жарандык авиация уюмдары тарабынан жүргүзүлгөн коопсуздук тобокелдиктерин баалоого ылайык белгисиз багаж жана шектүү буюмдар менен иштөөнүн жол-жоболорун белгилөөнү камсыз кылышат.

197. Ээси табылбаган багаж ал кандайдыр бир жардыруучу заттарды же башка коопту заттарды камтыбагандыгы тууралуу текшерүүдөн өткөрүлгөнгө чейин корголуучу изоляциядагы зонада сакталат.

 

12-бөлүм. Тартипти бузгандар же тартипсиз жүргүнчүлөр

 

198. “Тартип бузуучу же тартипсиз жүргүнчү” термини учакта жүргөндө жүрүм-турум эрежелерин сактабаган же экипаж мүчөлөрүнүн көрсөтмөлөрүн аткаруудан баш тарткан, ошону менен тийиштүү тартипти жана тартипти бузган ар бир жүргүнчүнү билдирет. Тартип бузуу экипаж мүчөлөрүнө же жүргүнчүлөргө кол салуу, аба кемесинин командиринин мыйзамдуу көрсөтмөлөрүн аткаруудан баш тартуу, баңги затын мыйзамсыз колдонуу, тамеки чегүүнү же спирт ичимдиктерин колдонууну токтотуудан баш тартуу, бейбаштык, электрондук түзүлүштөрдү уруксатсыз колдонуу же жүргүнчүлөрдүн, экипаждын же аба кемесинин коопсуздугуна коркунуч туудурган башка аракеттерди камтыйт.

199. Аба кемесинин бортуна тартип бузган же өзүн тартипсиз алып жүргөн жүргүнчү аба кемесинин бортуна киргизилбейт.

200. Каттоону жүргүзгөн кызматкерлер бардык белгилери боюнча мас абалында же өзүн кызыктай алып жүргөн адамдар менен иштөө боюнча тренингден/брифингден өтүшөт. Каттоо жол-жобосу аяктаганга чейин каттоо жүргүзүүчү кызматкерлер бул жүргүнчү жөнүндө аба кемесинин эксплуатантынын өкүлүнө билдирет, ал анын абалы калыбына келгенге чейин аны каттоодон баш тартуу жөнүндө чечим кабыл алат.

201. Учуп бара жаткандагы тартип бузууларга же тартипсиз жүрүм-турумга экипаждын жооптуу иш аракеттери коркутуу деңгээлине дал келет. Бардык төрт деңгээлдеги жооптуу иш аракеттер аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасына ылайык жүргүзүлөт.

202. Укук бузуулар деп табылып жана соттук териштирүүгө туура келген жүргүнчүлөрдүн экипаждын мүчөлөрүнө болгон чабуулдары, төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) ооз эки коркутуу, сөгүнгөн сөздөр же кемсинтүү;

2) коркунучтуу, уятсыз же адепсиз жүрүм-турум; жана

3) экипаж мүчөлөрүнүн милдеттерине атайылап кийлигишүү, анын ичинде учуу жана авиациялык коопсуздук талаптарын аткаруудан баш тартуу.

203. Учуу коопсуздугунун эрежелерин сактабоо, мисалы, уруксат берилбеген учурда электрондук аппараттарды колдонуу тартипсиз жүрүм-турум катары каралат жана коркунуч туудурган деңгээлге ылайыктуу чараларды көрүүнү талап кылат.

204. Экипаждын мүчөлөрү кабиналык командирдин кароосуна жараша жүргүнчүгө тиешелүү спирттик ичимдигин анын ичинде салык салынбаган алым сатып алууларын дагы коопсуздук максатына алып кое алат. Эгер бул спирттик ичимдикти жүргүнчүнүн өзүндө калтыруу аба кемесинин учуусунсуна коркунуч жаратат деп табылса.

205. Кабиналык экипаж командирдин кароосу боюнча төмөнкү учурларда ызы-чуу салган жүргүнчүнү эс алдырууга келет:

1) жүргүнчүнү эс алдыра турган бардык чаралар колдонулгандан кийин; жана

2) абалдын курчушу аны кечиктирилгис түрдө тынчытууну талап кылат; жана

3) жүргүнчүнү багындыруу боюнча иш-аракеттер кошумча учуу жана авиация коопсуздугуна коркунуч туудурбайт.

206. Кабинанын экипажы момундуктарды, мисалы, пластикалык ийкемдүү кишендерди колдонууга үйрөтүлөт. Момундуктар эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасына ылайык колдонулат.

 

13-бөлүм. Критикалык авиация системаларын коргоо

маалыматтык жана байланыш технологиялары

 

207. Жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук программаларында критикалык маанилүү маалыматтык авиациялык системаларды жана байланыш технологияларын (КМАС) аныкташат. КМАС кирүүнү көзөмөлдөө тутумдарын, учуп кетүүнү көзөмөлдөө тутумдарын, жүргүнчүлөрдү жана багажды идентификациялоо тутумдарын, коопсуздукка багажды көзөмөлдөө тутумдарын, аркалуу металл детекторлору, рентген жабдуулары жана жардыргыч заттарды табуу системалары сыяктуу текшерүү жабдууларын (алар тармакта же автономдуу иштеп жаткандыгына карабастан), ошондой эле жүргүнчүлөрдү каттоо жөнүндө маалыматтар базасын, катталган агенттердин, белгилүү берүүчүлөрдүн, аба кыймылын тейлөө системаларынын, авиабилеттерди резервдөө системаларынын ж. б.

208. КМАСтын мүнөзү жана андагы маалыматтар авиациялык коопсуздук программасынын бир бөлүгү болгон жарандык авиация уюму тарабынан киргизилген коопсуздук чараларына туура келет. Бул чаралардын максаттары, жок дегенде, КМСка уруксатсыз кирүүгө жана пайдаланууга жол бербейт. Бул чаралар КМАСтын уруксатсыз адамдардын кирүүсүн же тыюу салынган нерселердин корголгон чектелген аймактарга же аба кемесине кирүүсүн жеңилдетүү үчүн колдонулбашын камсыздайт. Жарандык авиация уюмдары КМАСка кол салууну аныктоо үчүн кошумча чараларды көрүп жатышат.

209. Жарандык авиация уюмдары, анын ичинде аэронавигациялык кызмат көрсөтүүлөрдүн провайдерлери, аэропорттор, аба кемелеринин эксплуатанттары жана жарандык авиацияны телөөчү башка уюмдар, ички тобокелдиктеди балоонун негизинде, КМАСтарды коргоо үчүн кеминде бир же төмөнкүдөй чаралардын айкалышын пайдалануу менен акылга сыярлык чараларды киргизишет:

- системага кирүүгө укугу бар жактардын чектелген саны;

- системага ыйгарым укуктуу адамдар гана кире аларын текшерген таануу системасын ишке ашыруу (кирүү мүмкүнчүлүгүн көзөмөлдөө үчүн каттоо КМАС);

- чектелген аймактарда жабдууларды, атап айтканда серверлерди орнотуунун милдеттүүлүгү;

- уруксатсыз кирүүлөрдөн (брандмауэрлер) системаларды коргоо үчүн программалык камсыздоону бекитүү;

- системаны коргоо үчүн антивирустук программаларды орнотуу.

210. Улуттук коопсуздук жана жарандык авиация органдары сапатты көзөмөлдөө боюнча иш-чаралар аркылуу жарандык авиация уюмдарынын тийиштүү чараларды, анын ичинде киберкоопсуздук маселелерин камсыз кылышын көзөмөлдөйт.

211. Улуттук коопсуздук органдары КМАСты коркунучту баалоо процессине киргизип, КМАСты (анын ичинде аппараттык камсыздоону, программалык камсыздоону жана маалымат базаларын) коргоону камсыз кылат.

Улуттук коопсуздук органдары КМАСты коркунучту баалоо процессине киргизип, КМАСты (анын ичинде аппараттык камсыздоону, программалык камсыздоону жана маалымат базаларын) коргоону камсыз кылат.

212. Алыстан башкаруу үчүн жеткиликтүүлүктү көзөмөлдөө тутумун колдонууга уруксат берилген персонал же подрядчиктер улуттук коопсуздук органдары тарабынан текшерилүүгө тийиш.

213. Жарандык авиация уюмдары КМАСтын чабалдыгын ички баалоону коркунучтарды жана тобокелдиктерди жүргүзүшөт жана кесепеттерди азайтуу боюнча иш-чараларды киргизүүнү камсыз кылышат. КМАСка кирүү үчүн катталган колдонуучу аттары, сыр сөздөр же катталган биометрикалык маалыматтар колдонулат.

214. Жарандык авиация уюмдары КМАСтар үчүн колдонулган тармактарды бөтөн адамдар кире турган тармактардан, ал эми учактын бортунда колдонулган КМАСтар уруксатсыз адамдар кире турган тармактардан биротоло ажыратылышы керек. Эгер КМАС башка операциялык тутумга туташууну талап кылса, анда бул байланыштар минималдаштырылат. Эгерде бөлүү мүмкүн болбосо, байланыштар жана кирүү туруктуу көзөмөлдө жана байкоодо болот. КМАС тармактары КМАСка көзөмөлсүз же ачык кирүүгө жол бербөө максатында текшерилет. Сырттан келгендер кире турган КМАСтар колдонгон тармактардан бөлүү физикалык же виртуалдык бөлүнүү жолу менен ишке ашат.

215. Жарандык авиация уюмдары байланыштардын саны азайгандан кийин бул байланышты көзөмөлдөөнү камсыз кылышат, башкача айтканда, система менен тармактын ортосундагы интерфейстин мүнөзү (маалыматтын түрү, жыштыгы, маалымат алмашуу ыкмасы) белгилүү болушу керек. Бул тармактык интерфейстердин натыйжалуу башкаруу тутуму тутумдун бардык туташуулары документтештирилгендигин, текшерилгендигин, ар дайым жаңыртылып турушун жана вирустун корголушун камсыз кылат. Ар кандай КМАСта администратордун укуктары чектелген сандагы персоналды камсыз кылат. Системага кирүү мүмкүндүгү негизделген зарылдык принцибине негизделет (айрым адамдар документтерди окууга гана укуктуу, башкалары системанын алардын конкреттүү милдеттерин аткаруу менен байланышкан бөлүктөрүнө гана кирүүгө укуктуу).

216. Жарандык авиация органдары тандап алынган, алынган жана даярдалган персоналдардын ортосунда КМАСтын коопсуздук жоопкерчилигинин чөйрөсүн бөлүштүрүү иштерин камсыздайт. Бул коопсуздук чаралары координацияны камсыз кылат жана учурдагы авиациялык коопсуздук чараларына ылайык келет.

217. Жарандык авиация уюмдары жаңы КМАСтарды долбоорлоодо, курууда, эксплуатациялоодо жана башкарууда коопсуздук талаптарын эсепке алууну камсыз кылат. Учурдагы КМАСтарды өзгөртүү коопсуздук чараларын эсепке алууну камсыз кылат.

218. КМАстрадын коопсуздук маселелери аэропортту долбоорлоодо жана курууда, каттоо жана конуу системалары менен жабдууда, билет кассаларында, техникалык ангарларда, жүк/почта борборлорунда, аба кыймылын тейлөө боюнча командалык/диспетчердик борборлордо, ошондой эле КВИАСКА кирүүнү болтурбоо үчүн кабелдерди тартууну пландаштырууда эске алынат.

219. Жаңы КМАСтарды сатып алууда жана/же модификациялоодо жарандык авиация уюмдары жеткирүүчүлөрдөн маалыматтын коопсуздугу жана тутумдун иштеши кандайча камсыз кылынары жөнүндө толук маалымат берүүнү талап кылышат. Жарандык авиация уюмдарынын авиациялык коопсуздук программаларында учурдагы колдоо жана техникалык тейлөө процесстери, анын ичинде системаларга аралыктан жетүү (эгер болсо) документтелет жана жеринде же аралыктан колдоо жана тейлөө, пландуу/пландан тышкары профилактикалык тейлөөнү жүргүзүү жол-жоболорун камтыйт. Эгерде колдоо жана тейлөө башка компания тарабынан жүргүзүлсө, КМАСтын жабдыктарына жана программалык камсыздоосуна кирүү укугуна ээ адамдардын саны чектелет.

220. Жарандык авиация уюмдары КМАС жабдыктары кирүүгө көзөмөл жүргүзүлүүчү бөлмөдө жайгашуусун камсыздайт.

221. Жарандык авиация уюмдары жабдууларды сатып алууда, КМАС потенциалдуу берүүчүлөрдөн коопсуздук чаралары жөнүндө, анын ичинде эксплуатациялык талаптардын (модификациянын) өзгөрүшүнө байланыштуу жаңыртууда же версиялардын өзгөрүшүндө (программалык камсыздоону жаңыртуу), ошондой эле жабдууларды толуктоодо же алмаштырууда деталдуу маалыматты талап кылат. Жарандык авиация уюмдары, биринчи кезекте, КМАС үчүн жабдууларды жана программалык камсыздоону чыгарган провайдерлердин кадыр-баркын жана мыйзамдуулугун кепилдеген чараларды камсыз кылышат. Жарандык авиация уюмдарынын авиациялык коопсуздук программаларында орнотуу этабында гана эмес, системанын иштөө мезгилинде да кабыл алынуучу коопсуздук чаралары, анын ичинде мындай тейлөө боюнча жеткирүүчүлөрдүн милдеттенмелери (эгер болсо) жөнүндө кеңири маалымат камтылат.

222. Жарандык авиация уюмдары КМАСка аралыктан жетүүнү алдын ала макулдашуу жана коопсуздук чаралары аткарылган шартта гана камсыз кылышат. Жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук программаларында КМАСка кирүү жөнүндө алдын ала кабарлоо жол-жоболорун камтыйт. Аралыктан жетүү, атап айтканда пландуу техникалык тейлөө үчүн жарандык авиация уюму менен алдын ала макулдашылат. Мындай чаралар тиешелүү текшерүү жана стандарттык эмес кырдаалдар жөнүндө отчет тутуму менен толукталат (автоматтык отчет стандарттуу эмес кырдаалда тутум тарабынан башталат, мисалы, бир нече сааттан кийин тутумга кирүү же колдонуу). Иш убактысынан тышкары киргенде, стандарттык эмес кырдаал жөнүндө отчет системага жооптуу болгон жарандык авиация уюмунун жетекчисине же адамына жөнөтүлөт, ал эмне үчүн кирүү алдын ала макулдашуусуз болгонун аныктоо үчүн жеткирүүчүнүн көрсөтмөлөрүн аткарат. КМАСтын текшерүү журналдары уруксатсыз кирүүнү аныктоо жана зарыл болсо, тиешелүү чараларды көрүү үчүн дайыма текшерилип турат.

223. Жарандык авиация уюмдары КМАСка кирүү мүмкүнчүлүгүн чектеп, КМАСты алыстан тейлөө провайдерлери алардын тек-жайын текшерүү үчүн адамдардын тизмесин камсыз кылуу үчүн чараларды көрүп жатышат.

224. Жарандык авиация уюмдары өздөрүнүн авиациялык коопсуздук программаларында программалык камсыздоодогу коддордун расмий эмес бөлүктөрүн пайдалануудан коргоо жол-жоболорун караштырат, аларды системаны уруксатсыз кирүү жана пайдалануу үчүн алар менен тааныш болгондор колдонушу мүмкүн. Системаны сатып алууда жарандык авиация уюмдары жеткирүүчүдөн мындай жеткиликтүүлүк жок экендиги жөнүндө материалдарды (документтерди) талап кылып, системанын бүтүндүгүн натыйжалуу кепилдейт.

225. Улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация органы жана жарандык авиация уюмдары милдеттүү жана ыктыярдуу билдирүүлөр тутумун киргизүү жана мындай инциденттер жөнүндө отчетторду талдоо аркылуу кибер чабуулдарды эсепке алууну жана баалоону жүргүзөт. Ар бир иштин мүнөзү талданат. Аныкталган тармактык тенденциялар КМАСтарды коргоого багытталган чараларды көрүү үчүн башка жарандык авиация уюмдарына берилет. Киберчабуулдар боюнча отчеттор улуттук коопсуздук органдарына тийиштүү чараларды көрүү же кибер коркунучтарды чечүү үчүн саясатты иштеп чыгуу үчүн берилет.

 

14-бөлүм. Козөмөлдөнбөгөн аймакка тиешелүү чаралар

 

226. аэропроттордун жетекчилери ички иштер органдары менен бирге көзөмөлдөнбөгөн аймактардын бирдей калыпка келтирүүнү камсыздайт.

227. Ички иштер органдары аэропорттордун жетекчилери менен бирдикте көзөмөлдөнбөгөн зоналар үчүн улуттук коопсуздук органдары жана жарандык авиация органдары тарабынан жүргүзүлгөн коркунучту жана тобокелдикти баалоого ылайык мыйзамсыз кийлигишүүнүн мүмкүн болуучу актыларын болтурбоого багытталган коопсуздук чараларын көрүүнү камсыз кылат.

228. Ички иштер органдары, улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация органдары, аэропорттордун жетекчилери ушул Эрежелердин 45, 50-пункттарынын талаптарына ылайык тийиштүү мамлекеттик органдар менен уюмдардын ортосундагы көзөмөлдөнбөгөн зоналарда коопсуздук чараларын колдонуу боюнча иш-аракеттерди координациялоону камсыз кылышат жана контролдонбогон зоналарда коопсуздукту камсыз кылуу боюнча милдеттерди ушул Эрежелерди, аэропорттун авиациялык коопсуздук программасы менен бирге Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында жана башка документтеринде аныкташат.

 

15бөлүм. Жүк жана почта

§ 1. Жалпы жоболор

 

229. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана / же жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган жүктү, почтаны андан ары авиаташуулар үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жерде тейлөө боюнча уюм, эгерде бул иш жүзүндө мүмкүн болсо, коммерциялык авиаташууларда иштеген аба кемесинин бортуна жүктөгөнгө чейин жүктү жана почтаны текшерип кароону кошо алганда, коопсуздук максатында контролдун тиешелүү чараларын колдонууну камсыз кылат.

230. Жарандык авиация органы жүктү, почтаны жөнөтүү тизмегинин коопсуздугун камсыз кылуу процессин аныктайт, ал катталган агенттерди, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдү бекитүүнү камтыйт, эгерде мындай уюмдар жүктүн жана почтанын коопсуздугун камсыз кылуу максатында текшерип кароону же контролдоонун башка чараларын колдонууга тартылса. Катталган агенттерди, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдү бекитүүгө, ошондой эле жүктөрдү жана почталарды Кыргыз Республикасында абада ташуу үчүн коопсуз жеткирүү чынжырын камсыз кылууга карата толук талаптар жарандык авиация органы бекиткен нускамада камтылат.

231. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана / же жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган, жүктү андан ары авиаташуулары үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндө тейлөө боюнча уюм коммерциялык аба кемеси ташуу үчүн арналган жүктү жана почтаны текшерип кароо же коопсуздук максатында көзөмөлдөөнүн башка чараларын колдонуу учурунан тартып аба кемеси учуп кеткенге чейин санкцияланбаган кийлигишүүдөн кайтарууну камсыз кылат.

232. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана / же жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган жүктү андан ары авиаташуулар үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндө тейлөө боюнча уюм алар менен байланышкан коркунучтардын деңгээлин талаптагыдай төмөндөтүү максатында жогорку тобокелдик даражасындагы жүккө жана почтага карата коопсуздуктун жогорулатылган чараларын колдонууну камсыз кылат.

233. Эгерде коопсуздук максатында текшерип кароону же көзөмөлдөөнүн башка чараларын колдонуу катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү же жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган жерде тейлөө боюнча уюм тарабынан каралбаса жана тастыкталбаса, аба кемелеринин эксплуатанттары коммерциялык авиаташууларда иштеген аба кемесинде ташуу үчүн жүктү же почтаны кабыл алышпайт. Коопсуздук максатында көзөмолдөө чараларын колдонуу каралууга жана ырасталууга мүмкүн болбогон, катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү же жерде тейлөө боюнча уюм тарабынан тастыкталууга тийиш болгон жүк жана почта аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматы тарабынан текшерилүүгө тийиш.

 

§ 2. Жүктү, почтаны кароо ыкмасы

 

234. Аэропорттун эксплуатанты, жерде тейлөө боюнча уюм, аба кемелеринин эксплуатанттары жүктү жана почтаны, анын ичинде трансфер жүктөрүн текшерип кароону жүк жөнөтүүнүн мүнөзүн эске алган тиешелүү ыкманы же усулду пайдалануу менен жүргүзүүнү камсыз кылышат. Жүктөгү жана почтадагы кооптуу буюмдарды табуунун бекитилген ыкмалары жана технологиялык каражаттары жардыргыч түзүлүштүн бир же бир нече компоненттерин, мисалы детонаторду, электр менен жабдууну, зымдарды же жардыргыч заттарды табууга арналат. Скринингдин мындай ыкмаларына төмөнкүлөр кирет:

1) визуалдык текшерүү / кароо (VCK). Визуалдык текшерүү / кароо жүктөрдү визуалдык текшерүүнү жүргүзүүнү камтыйт жана башка ыкмалар менен айкалышта гана колдонулушу мүмкүн же жөнөтүүлөрдүн бардык курамдык бөлүктөрү кандайдыр бир каражаттардын жардамы менен же болбосо, тирүү жаныбарлар үчүн колдонулат;

2) физикалык кароо/кол менен текшерүү (PHS). Кизикалык көзөмөл жөнотүүлөрдү анын бардык курамын кол менен дыкат текшерүү;

3) жөнөкөй рентген түзүмү (XRY):

а) статикалык нерселерди көрсөтүү менен;

б) көп өлчөмдүү буюмдарды көрсөтүү менен;

в) нейтрондук сканер;

4) алгоритмдерди колдонууга негизделген рентгендик орнотуу; (EDS):

а) статикалык нерселерди көрсөтүү менен;

б) Көп өлчөмдүү нерселерди көрсөтүү менен;

в) компьютердик томография функциясы менен;

г) дифракция функциясы менен;

5)жүк металл аныктоо (CMD);

6)жардыргыч заттардын (EVD) издерин табуу:

а) бөлүкчөлөр;

б) буу.

Жардыргыч заттардын изин табуу системасы менен текшерүү жөнөтүүлөрдүн ичинен жана сыртынан алынган үлгүлөрдү талдоодон, ошондой эле камтылгандардан турат;

7) кызматтык иттерди пайдалануу (EDD):

а) автономдук иш (FREDD);

б) жарылуучу заттарды дистанциялык изилдөө (REST).

Эскертүү: эл аралык стандарттарга ылайык текшерип кароо методдоруна үч орундуу тамга коду ыйгарылат.

235. Эгер жүктү жана почтаны жөнөтүүнү коргоо үчүн жарандык авиация органы менен макулдашылган текшерип кароонун башка техникалык каражаттары жана ыкмалары пайдаланылса, алар “АОМ” коду менен белгиленет. Бул коддон кийин колдонулган скрининг ыкмасынын (- ларынын) так сүрөттөлүшү керек.

236. төмөнкү жөнөтүүлөр кароодон бошотулушу мүмкүн:

1) биомедициналык үлгүлөр, вакциналар жана башка тез бузулуучу медициналык каражаттар (BIOM);

2) кан, кан препараттары, жилик чучугу жана адамдын органдары сыяктуу жашоону колдоочу заттар (LFSM);

3) Doc 9284 ИКАОнун документине ылайык таңгакталган жана тиешелүү түрдө маркаланган радиоактивдүү материалдар же текшерип кароо жүргүзгөн персоналдын өмүрүнө же ден соолугуна коркунуч келтире турган буюмдар (NUCL);

4) жүк жөнөтүүлөр же таңгактар калыңдыгы 6 ммден аз жана жалпы салмагы 250 г дан аз, ошондой эле мындай жөнөтүүлөрдөн же таңгактардан гана турган консолидацияланган жөнөтүүлөр. Окшош жөнөтүүлөр SMUS коду менен көрсөтүлөт;

5) коопсуздук максатында Кыргыз Республикасы тарабынан таанылган анын чаралары көзөмөлдөө жол-жоболоруна дуушар болгон өлкөдөн келген жүк.

237. Вена конвенциясынын 27-беренесинин 3-пунктуна ылайык “Дипломатиялык почта” деп аныкталган дипломатиялык жүк коопсуздук максатында кароого жана ошондой эле ачууга, кармоого туура келбейт.

238. Бул эрежелердин 236, 237-пункттарында көрсөтүлгөн жүк аба аркылуу ташууга коопсуз деген категорияда болсо, анда мындай жүк кабыл алуу алдында төмөнкүлөрдөн өтүүгө тийиш:

1) жук ташуучу документтерде мындай жүк катары деклорацияланууга жана анын документтеги корсөтүлгөн мүнөздөмөсүнө шайкештигине текшерүү (мисалы жүк ташуучу коштомо кагаз);

2) экспертизанын ар кандай белгилери бар-жогун текшергенден кийин физикалык текшерүү жүргүзүлөт. “Дипломатиялык почта” деп аныкталган дипломатиялык жүктү дипломатиялык өкүлчүлүк же мындай жүктү коштогон жеткирүүчү менен макулдашкандан кийин гана текшерүүгө болот;

3) документалдык текшерүүдөн жана маалыматтардын аныктыгын түздөн-түз текшерүүдөн өтүү, мисалы, жүк жөнөтүүчү менен телефон байланышы аркылуу анын ишенимдүүлүгүн аныктоо;

4) уруксатсыз кийлигишүүлөрдөн туруктуу коргоо.

239. Ушул Эрежелердин 238-п. 1 жана 2-пунктчаларынын жоболорун колдонуу үчүн аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган жүктү андан ары авиаташуулары үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндө тейлөө боюнча уюм декларация түзүү үчүн мындай жүктү жөнөтүүчү медициналык жана кайрымдуулук уюмдарынан төмөнкүдөй маалыматтарды алат:

- дареги;

- иш аракеттердин мүнөзү;

- жөнөтүүгө жооптуу жактын байланыш телефондору;

- НДС номери жекомпаниянын катоо номреи.

Документтерде жүктү жөнөтүү булактары, кабыл ала турган жак тууралуу толук маалымат жана жүктүн баяндамасы толук көрсөтүлөт.

240. Жүк ташууда төмөнкү нерселерди ташууга тыюу салынган деп эсептешет: коопсуздук эрежелерин сактабастан ташылуучу, чогултулган жарылуучу жана күйгүзүүчү түзүлүштөр.

241. Почта жөнөтүүлөрүндө төмөнкү буюмдар ташууга тыюу салынган деп эсептелет: жарылуучу жана күйгүзүүчү түзүлүштөр, чогултулган же демонтаждалган же алардын компоненттери.

242. Аба аркылуу ташуу үчүн жүктөрдү жана почталарды иштетүү төмөнкү максаттарга жооп берген эксплуатациялык шарттарда жүргүзүлөт:

1) жүк жана почта корголгон жеткирүү чынжырынан келет же текшерүүдөн өтөт (коопсуздук үчүн көзөмөл);

2) жогорку тобокелдик деп эсептелген жүккө жана почтага карата базалык жол-жоболордон тышкары кошумча коопсуздук чаралары колдонулат;

3) коопсуздук максатында кароодон өткөн жүктөрдү жана почтаны коргоо трансфер жана транзит пункттарын кошуп алганда ташуунун бардык аралыгында камсыз кылынат;

4) жүк жана почта операцияларына карата сапатты көзөмөлдөө жана көзөмөлдөө боюнча иш-чаралар жүзөгө ашырылат;

5) Катталган агент же жарандык авиация органы тарабынан бекитилген жүктү аба кемесинин бортуна жүктөөдөн мурун аны андан ары авиаташуулары үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу уюм аба кемесинин эксплуатантына жүктүн коопсуздугу жөнүндө декларация берет.

§ 3. Трансфердик, транзиттик жүктү жана почтаны коопсуздук максатында козөмөлдөө

 

243. Кыргыз Республикасына аба, автомобиль, темир жол же деңиз транспорту менен андан ары аба аркылуу ташуу үчүн келген жана алар жөнөтүлгөндөн кийин же маршрут боюнча жүрүү процессинде коопсуздук максатында үзгүлтүксүз көзөмөлгө алынбаган трансфер жүгү жана почта корголбогон катары каралат жана коопсуздук/текшерүү максатында тиешелүү көзөмөлгө алынат.

244. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же андан ары авиаташуулар үчүн жүктү кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндө тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган уюм трансфердик жүктү / почтаны иштетүүдө төмөнкү принциптерди карманат:

1) жүк жана почта коопсуздук/жөнөтүү пунктунда текшерилет жана уруксатсыз кийлигишүүдөн корголот;

2) жүктүн жана почтанын коопсуздук макамы аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же жарандык авиация органы тарабынан бекитилген жүктү андан ары авиа ташуу үчүн кабыл алууну, иштетүүнү, карап чыгууну жүзөгө ашыруучу уюм тарабынан жөнөтүү пунктунда ыйгарылат жана жүк жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө декларацияда так көрсөтүлөт;

3) коопсуздук абалы (кагаз жана электрондук түрдө) ар бир жүктү коштоп, кийинчерээк белгилүү бир жүктүн жана почтанын коопсуздук абалын текшерүүгө болот;

4) коопсуздук максатында жүккө же почтага карата мурда кабыл алынган көзөмөлдөө чаралары белгиленген талаптарга жооп берээрине ынанат.

245. Эгерде аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган, жүктү андан ары авиаташуулар үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жерде тейлөө боюнча уюм трансфер жүгү же почта коопсуздук максатында текшерүүдөн өткөндүгүнө ынанышпаса, коопсуздук максатында текшерүүнүн кошумча тиешелүү чаралары колдонулат жана алар текшерип кароону камтыйт.

246. Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органы авиациялык коопсуздуктун колдонулуучу стандарттарын таануу жөнүндө макулдашуу түзгөн шартта, коопсуздук максатында көзөмөлдөө чараларын кайталоодон качуу үчүн трансфер жүктөрү жана почталар аба кемесинин бортуна жүктөө алдында кошумча текшерилбейт, эгерде:

1)        анын чыккан мамлекетинде коопсуздук максатында тиешелүү көзөмөл чаралары кабыл алынган:

2)    коопсуздук максатында мындай көзөмөл чараларын жүзөгө ашыруу коштоочу кагаз документтеринде же электрондук жазууларда коопсуздук статусун көрсөтүү менен тиешелүү түрдө катталган;

3) жүк жөнөтүү трансфер пункттарын кошо алганда, коопсуздук/текшерип кароо максатында көзөмөлдү жүзөгө ашыруу пунктунан санкцияланбаган кийлигишүүдөн корголгон болсо.

247. Транзиттик жүк жана почта жөнөтмөлөрү алар аба кемесинин бортунда калган шартта коопсуздук/текшерип кароо максаттарында көзөмөлдөө чараларынан бошотулушу мүмкүн, ал эми мындай жүк камтылган аба кемелерине кирүүнү көзөмөлдөө, бардык адамдарды жана буюмдарды кароо, аба кемесин пкүзөтүү жана кайтаруу боюнча чаралар колдонулат.

 

§ 4. Авиа жүктү жеткирүүдө корголгон чынжырчасы

 

248. Аба кемесин жеткирүүнүн корголгон чынжырчасы-бул коопсуздук үчүн текшерүүдөн же башка көзөмолдөн өткөндөн баштап, аба кемеси жөнөтүлгөнгө чейин, жүктүн партияларына карата колдонулуучу өз ара байланышкан коопсуздук жол-жоболорунун жыйындысы.

248¹. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган жердеги тейлөө боюнча уюм, жүктөрдү жана почтаны жеткирүүнүн корголгон жана коопсуз чынжырынын процессин камсыз кылышат. Бул туралы толук  маалымат жарандык авиация органы менен макулдашылган уюмдардын авиациялык коопсуздук программаларында баяндалган.

249. Жеткирүү чынжыры боюнча макулдашылган коопсуздук көзөмөлү жүктүн жеткирүү чынжырынын ар бир участогунда коопсуздук максатында тийиштүү көзөмөлдөн өтүшүн камсыздайт. Жүк жеткирүү чынжырынын корголушу төмөнкүлөрдөн турат:

1) милдеттерин жана көзөмөлдөө чараларын бөлүштүрүү менен авиациялык коопсуздук программасын жарандык авиация органы менен макулдашуу;

2) жүктүн бир субъекттен экинчи субъектке үзгүлтүксүз жана тезирээк өтүшү, анткени жүктү берүүнүн ар бир пунктунда текшерип кароо зарылдыгы жокко чыгарылат;

3) көзөмөлдүн тийиштүү чаралары колдонулгандыгына жана жүк жөнөтүү санкцияланбаган кирүүдөн корголгондугуна кепилдиктер.

250. Коопсуз жүк жеткирүү чынжырын киргизүү менен, бул программа жок дегенде төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) объекттердин коопсуздугу;

2) кадрдык коопсуздук;

3) кадрларды даярдоо;

4) текшерүү;

5) коопсуздук схемасы;

6) көзөмөл жана шайкештик.

 

§ 5. Тирүү жаныбарлар

 

251. Коопсуздукту камсыз кылуу үчүн тирүү жаныбарларды жүк катары ташууда коопсуздук үчүн тийиштүү көзөмөл чаралары колдонулат. Тирүү жаныбарларды текшерүү ыкмалары жарандык авиация уюмунун авиациялык коопсуздук программасында баяндалган.

252. Тоют баштыктары, капастар жана контейнерлер сыяктуу бардык коштоочу буюмдар коопсуздук жана натыйжалуу текшерүү үчүн көзөмөлдөнөт.

253. Тирүү жаныбарлардын партиясын кабыл алуудан мурун, аба кемелеринин эксплуатанттары бул жүк ташуу аба каттамында сүрөттөлгөндөй экенине ынанышат.

 

§ 6. Авиа жүк катары ташылуучу коштоосуз багаж

 

254. Жүк катары ташылуучу коштоосуз багаж коопсуздук максатында тиешелүү түрдө текшерилүүгө жана көзөмөлгө алынууга, ошондой эле аны аба кемесинин бортуна жайгаштырганга чейин андан ары корголууга тийиш.

§ 7. Кооптуу жүктөр

 

255. Тиешелүү түрдө даярдалган жана таңгакталган кооптуу жүктөрдү камтыган жүк жөнөтүүлөр ушундай катары тиешелүү түрдө аныкталат жана 18-тиркемеге ылайык “кооптуу жүктөрдү аба боюнча коопсуз ташууга” кабыл алынганга чейин декларацияланат.

256. Мындай жүк ташуулар төмөнкүлөрдү эске алуу менен башка жүк ташуулар сыяктуу эле коопсуздук максатында көзөмөлдүк чараларга дуушар болушат:

1) рентген жабдууларынын же башка техникалык каражаттардын жардамы менен текшерип кароо кээ бир учурларда кооптуу жүктөрдүн айрым түрлөрүн туруксуздаштырууга алып келет, ошондуктан аны жүзөгө ашырууга болбойт; жана

2) кооптуу жүктөрдү камтыган айрым жөнөтүүлөрдү, эреже катары, мүмкүн болгондугуна байланыштуу ачууга тыюу салынат:

- персоналды зыяндуу же коркунучтуу материалдарга дуушар кылуу; жана

- бул жүктү жөнөтүүгө тоскоолдук кылууга, анткени таңгактын бүтүндүгү ИКАОнун (Doc 9284) техникалык нускамаларында камтылган таңгактын талаптарына жооп бербейт.

257. Коопсуздук талаптарына ылайык келишин камсыз кылуу үчүн зарыл болгон иштетүү жана тариздөө жол-жоболорунун сакталышын камсыз кылуу үчүн катталган агенттерден ташуу үчүн кооптуу жүктөр кабыл алынат. Кооптуу жүктөрү бар бардык жүк ташуучу жайлар кабыл алуу учурунда алардын уруксатсыз ачылышынын белгилери текшерилет.

 

§ 8. Почта

258. Почта аныктамасы почта операторлору тарабынан жөнөтүлгөн жана Дүйнөлүк почта Бирлигинин актыларына ылайык почта кызматын жүзөгө ашыруу үчүн дайындалган почта операторлоруна жеткирүү үчүн иштелип чыккан бардык почта буюмдарын камтыйт.

259. Почта жүк жөнөтүүлөрүндөй эле коопсуздук максатында көзөмөлгө алынат.

260. Жүктөрдү же почтаны абада ташуу үчүн иштетүүдө авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашыруучу жер үстүндө тейлөө боюнча жарандык авиация уюму жүктү жана почтаны текшерип кароону жүк жөнөтүүнүн мүнөзүн эске алган тиешелүү методду же усулду пайдалануу менен камсыз кылат.

 

§ 9. Көзөмөлдөн өткөн жүктү жана почтаны сактоо

коопсуздук максатында/текшерүү

261. Корголгон жеткирүү чынжырынан келген же текшерүүдөн өткөн жүк жана почта уруксатсыз кирүүдөн корголгон же уруксатсыз ачуу пломбаларды же кулпуларды колдонуу менен көзөмөлдөнгөн же сигнализация системасы менен корголгон клеткаларда, отсектерде, жайларда же имараттарда сакталат. Кирүү пункттары өткөрмө же биометрикалык кирүүнү башкаруу тутумдарын колдонуу менен корголот. Авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашыруучу аба кемесинин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты, жерде тейлөө боюнча жарандык авиация уюму коопсуздук максатында текшерип кароо же көзөмөлдөөнүн башка чаралары колдонулган учурдан тартып аба кемеси учуп кеткенге чейин санкцияланбаган кийлигишүүдөн коргоо чараларын камсыз кылышат.

262. Эгерде жүк жана почта жайларынын же жүктү жөнөтүүнүн коопсуздугун камсыз кылуу үчүн пломбалар пайдаланылса, мындай пломбаларды ар кандай санкцияланбаган пайдаланууну болтурбоо үчүн алардын запастарын талаптагыдай көзөмөлдөө жана текшерүү жол-жоболору киргизилет.

263. Коопсуздук максатында/текшерүү жол-жобосунан өткөн учуп бараткан жүктү же почтаны келген жүк же почта менен бирге бир бөлмөдө сактоого катуу тыюу салынат.

 

§ 10. Жүктү жана почтаны жер үстүндө ташуу

 

264. Жеткирүүнүн корголгон чынжырынын бүтүндүгүн камсыз кылуу үчүн коопсуздук максатында тийиштүү көзөмөлдөн өткөн жүктөрдү жана почталарды ташуу / текшерүү гана жүргүзүлөт:

1) аэропорттун эксплуатанты, катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү тарабынан пайдаланылуучу транспорт каражаттары;

2) жарандык авиация органы тарабынан жер үстүндө тейлөө боюнча тастыкталган уюм.

265. Түздөн-түз жүктөөнүн алдында транспорт каражатынын жүк бөлүмү каралат, ал эми жүк же почта бул транспорт каражатына жүктөлгөнгө чейин жүк жөнөтүүлөргө санкциясыз жетүүнү болтурбоо үчүн чаралар көрүлөт.

266. Жүк, почта транспорт каражатына жүктөлгөндөн кийин жүк бөлүгүн кайтаруу камсыз кылынат же пломбалар же кулпулар орнотулат. Үстү бекем транспорт каражаттарын туура коргоо камсыз кылынат. Мындай пломбаларды, кулпуларды жана ачкычтарды кандай болбосун санкциясыз пайдаланууну болтурбоо максатында транспорт каражаттарынын жүк отсектерин коргоо үчүн пайдаланылуучу пломбаларды, кулпуларды жана/же ачкычтарды көзөмолдөөнүн жана текшерүүнүн талаптагыдай жол-жоболору каралат.

267. Айдоочуларга транспорт каражаттарын кароосуз калтырууга тыюу салынат. Мындай зарылчылык келип чыккан учурда транспорт каражаты жана жүк отсектери кулпуланат. Транспорт каражатына кайтып келгенден кийин жана кыймылын улантуунун алдында айдоочу жүк отсектериндеги пломбалардын жана/же кулпулардын бүтүндүгүнө ынанат.

268. Аба кемесине же сактоонун кийинки пунктуна жүк жөнөтүүнү ташууда ал пломбалардын бүтүндүгүнө жана анда кандайдыр бир ачык ачуу белгилеринин жоктугуна текшерилет.

269. Жүк/почта жеткирүү үчүн колдонулган, жүк терминалына (кампага/жайга) кирген транспорт каражаттары конкреттүү жүк жөнөтүүчүнүн же катталган агенттин атынан жүк ташууга уруксат берилгендигин аныктоо үчүн текшерилет.

270. Аэропорттун же жүк кампасынын көзөмөлдөгү зонасына келгенден кийин жүктү жана почтаны ташыган транспорт каражаттары аэропортто же жүк терминалында (кампада/жайда) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу кызмат (адам) тарабынан физикалык, визуалдык же техникалык каражаттардын жардамы менен текшерилет.

 

§ 11. Аба ташууларына кабыл алынуучу жүк жана почта

 

271 Жүк жана почта төмөнкү эки категориянын бирине кирсе, аба аркылуу кабыл алынат:

1) катталган агенттен же белгилүү жүк жөнөтүүчүдөн алынган;

2) аэропорттун эксплуатанты же жүктү андан ары авиаташуулары үчүн кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу жер үстүндөгү тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган уюм тарабынан текшерилип каралса.

272. Катталган агенттен, белгилүү жүк жөнөтүүчүдөн келген жүк жана текшерүүдөн өткөн жүк жүргүнчү же жүк ташуучу аба кемелеринде ташууга кабыл алынат.

273. Эгерде буга чейин таза жүк ташуучу аба кемесинде ташылган жүк же почта жүргүнчүлүк аба кемесине жүктөлсө, бул жүктү же почтаны кабыл алган аба кемесинин эксплуатанты ал катталган агенттен же белгилүү жүк жөнөтүүчүдөн келип түшкөндүгүнө же аэропорт тарабынан текшерилгендигине, же болбосо текшерүүнүн тийиштүү ыкмаларын колдонуу менен жүктү андан ары авиаташуулары үчүн аны кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашырган жерде тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган уюм тарабынан текшерилгендигине ынанат.

 

§ 12. Жүктү почтаны кабыл алуу

274. Корголгон жүк же почта катары катталган аба кемелеринин агентине же эксплуатантына жүк жөнөтүүчү белгилүү жүк жөнөтүүчүлөр же андан ары авиаташуулар үчүн жүктү кабыл алууну, иштетүүнү жүзөгө ашыруучу Жарандык авиация органы тарабынан жер үстүндө тейлөө боюнча тастыкталган уюм:

1) жүк жөнөтүүлөрүн даярдоо тийиштүү түрдө тандалып алынган, жалданган жана окутулган персонал тарабынан корголгон жайларда жүргүзүлүшүн камсыз кылат;

2) алар жооптуу болгон даярдоо, сактоо жана ташуу процессинде жүк жөнөтүүлөрдү уруксатсыз ачуудан коргоону камсыз кылат;

3) ар кандай жүк жөнөтүүнүн таңгагы жана ичиндегиси коопсуздукту камсыз кылуу максатында текшерилиши мүмкүн экендигине макулдугун билдирет;

4) аларды сактоо үчүн тиешелүү коопсуздук чараларын жана көзөмөлдү киргизүүгө , иштеп чыгууга жооптуу кызматкерлерди дайындайт;

5) жүк жөнөтүүлөрүндө бул жөнүндө ташуу документтеринде жазуу жүзүндө билдирүү менен жардыруучу түзүлүштөрдүн болбошуна карата тийиштүү чараларды камсыз кылышат (декларация/авиа коштоочу баракчасы ж.б.).

275. Белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдөн келген жүк жөнөтүүлөр аба аркылуу ташууга төмөнкү шарттарда кабыл алынышы мүмкүн:

1) катталган агент, аба кемесинин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты же жүктү же почтаны кабыл алган жерде тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан сертификацияланган уюм аларды берген тарап белгилүү жүк жөнөтүүчү экенине ынанса;

2) жүктү же почтаны уруксатсыз ачуунун белгилери жок болсо;

3) жүк жөнөтүү документтердеги анын сыпаттамасына ылайык келет;

4) белгилүү жүк жөнөтүүчү бул жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө декларацияны толтурду;

5) жүктү кабыл алуучу кызматкер белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн идентификациялык кодун расмий маалыматтар базасы же жүктүн реестри боюнча салыштырат.

 

§ 13. Жүктү жана почтаны иштетүү жана жүктөө

276. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же жарандык авиация органы тарабынан жер үстүндө тейлөө боюнча тастыкталган уюм жүк/почта комплексинин (терминал / кампанын) имараттарын жана инфраструктурасын коргоону периметри боюнча да, көзөмөлдөгү зонада да коопсуздукту камсыз кылуу чараларын, ошондой эле аэропорттогу коопсуздук чараларын колдонуу жолу менен жүзөгө ашырат, бул аба кемелерин кайтарууну, кызматкерлердин инсандыгын аныктоону жана кирүүгө тийиштүү көзөмөлдү, ошондой эле аба кемелеринин учуу алдындагы текшерүүлөрүн карайт. Мындан тышкары, жүк жөнөтүүлөрүн жүк комплексинде/терминалында кабыл алынган учурдан тартып аба кемесинин бортуна жүктөө учуруна чейин коргоо үчүн жүктү/почтаны иштетүү жана жүктөө процессине катышкан адамдарды текшерүү чаралары колдонулат.

277. Жерде аба кемелерин коргоонун кадимки жол-жоболорунан тышкары, Жарандык авиация уюмдары, анын ичинде аба кемелеринин эксплуатанттары, жүктөрдү иштетүү же жүктөө учурунда аба кемелерин коргоону камсыз кылат:

1) бардык адамдардын аэропортту өткөрүүнүн көрүнүктүү жеринде алып жүрүүсү;

2) аба кемесинде шектүү адамдар же буюмдар жок болуу максатында жүктөө алдында аба кемесин жана аба кемесинин жүк бөлүгүн кароо;

3) жүктү, почтаны идентификациялоону жана жүктү, почтаны жүк жөнөтүүлөрүндө ачуу белгилери жок экендигин текшерүүнү;

4) бөтөн адамдардын перрондо же аба кемесинин жүк отсегинин ичинде жүк жөнөтүүлөрүнө кирүү мүмкүндүгүн албоосу үчүн чараларды көрүү;

5) аэропорттун анык өткөрмөсү болбогон жана өзүн шектүү алып жүргөн адамдардын жакын жердеги аба кемелерин же жүк жөнөтүүлөрүн текшерүү.

 

§ 14. Шектүү жүк жана почта менен иштөө

278. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана/же жерде тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган уюм шектүү жүк же почта жөнөтмөлөрүнө карата аба кемелеринин эксплуатанты:

1) коопсуздук максатында, анын ичинде текшерип кароону кошо алганда, алар корголбогон жүк же почта, же болбосо тобокелдиктин жогорку даражасындагы жүк же почта катары каралгандыгына байланыштуу текшерүүнүн тиешелүү чараларын жүргүзүү;

2) эгерде бул жөнөтүү текшерүү учурунан тартып аба кемесинин бортуна жүктөлгөнгө чейин корголгон жана кандайдыр бир тыюу салынган предметтерди камтыбаган учурда гана эксплуатант тарабынан аба кемелерин ташуу.

279. Эгерде көзөмөлдөө чараларын ишке ашыруу процессинде коопсуздук/текшерип кароо максатында жүк жөнөтүүдө шектүү буюм табылса, анда:

- кызматкерлер бул шектүү нерсеге тийбеши жана алардын түздөн-түз жетекчиси менен токтоосуз байланышуусу үчүн;

- өз колу менен жасалган жардыргыч түзүлүш табылган учурда, мындай учурлар үчүн уюмда белгиленген өзгөчө кырдаалдардагы аракеттердин тартиби.

 

 § 15. Жүктү коопсуз жөнөтүү декларациясы

 

280. Жүк ташуу коопсуздугу жөнүндө декларация жүктү жана почтаны жеткирүү чынжырында айдап баратканда коргоо үчүн колдонулган жана жарандык авиация уюмдарынын, биринчи кезекте катталган агенттердин, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдүн же жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган жерди тейлөө уюмунун жоопкерчилигин аныктоочу инструменттердин бири болуп саналат. Мындай декларацияны толтуруу боюнча үлгү жана нускама жарандык авиация органы бекиткен нускамада берилет. Бул декларация, басма же электрондук түрдө болушу мүмкүн, жүк үчүн коопсуздук чараларын көргөн жана жеткирүү чынжырындагы бардык тараптар үчүн жеткиликтүү болгон агент тарабынан катталган жер үстүндөгү тейлөө уюму тарабынан түзүлөт.

281. Жүк жөнөтүүлөрдүн коопсуздугу тууралуу декларация эң аз дегенде төмөнкү маалыматтарды камтууга тийиш:

1) ошол жүккө коопсуздук макамын берген каттоодон өткөн агенттин же белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн идентификациялык коду;

2) жеке маалымдама маалыматтары, мисалы, аба каттамынын номери, ички эсеп номери же көзөмөлдөө тутумундагы номер;

3) жүк жөнөтүүнүн мазмуну жана/же консолидация тууралуу маалымат, эгерде;

4) жүк жөнөтүү пункту;

5) жүк жөнөтүү багыты;

6) электрондук же жазуу жүзүндө бул жүк жөнөтүүнүн коопсуздук макамы, ал жүктүн жана почтанын ташылышын бүткүл корголгон жеткирүү тизмеги боюнча коштоого тийиш жана аны ташуунун же ташуунун мүмкүн эместигин көрсөтүү менен үч орундуу тамга коду менен белгиленүүгө тийиш;

а) жүргүнчүлөрдү ташуучу, жүк ташуучу, почта ташуучу аба кемеси (SPX);

б) жук ташуучу жана почта ташуучу кана аба кемесинде (SCO);

в) жүккө же жогорку даражадагы коркунуч даражасындагы почтага карата колдонулуучу талаптарга ылайык жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү жана почталык аба кемелерин (SHR).

Эскертүү: Жүк ташуунун коопсуздугу жөнүндө декларацияда жүк корголбогондугун, текшерилбегенин жана коопсуздук макамы берилбегенин көрсөтүү үчүн тармакта колдонулган “NSC” коду КОЛДОНУЛБАШЫ КЕРЕК. “NSC” коду Коопсуздук макамына барабар эмес;

7) берилген жүк ташууну көрсөтүү менен коопсуздук статусун ыйгаруунун себеби:

а) белгилүү бекитилген жүк жөнөтүүчүдөн жиберилген (KC);

б) текшерип кароонун тиешелүү ыкмаларын пайдалануу менен текшерип кароо (ушул Эрежелердин 238-пунктуна ылайык тамга коддорунун жардамы менен көрсөтүлөт);

в) кароодон бошотулган (бошотуу үчүн негиз ушул Эрежелердин 240-пунктуна ылайык тамга коддорунун жардамы менен көрсөтүлөт);

8) коопсуздук статусун тастыктаган жана бул жүк жөнөтүү анын карамагында турганда корголгондугун жана уруксатсыз ачууга дуушар болбогонун билдирген ар кандай катталган агенттин идентификациялык номери;

9) тийиштүү даярдыктан өткөн жана декларацияда көрсөтүлгөн коопсуздук макамын ыйгарууга укуктуу катталган агенттин штаттык кызматкеринин аты / фамилиясы же идентификациялык номери;

10) коопсуздук макамын берүү күнү жана убактысы;

11) декларациядагы жалган маалымат кылмыш жазасына алып келээри жөнүндө эскертүү.

282. Жарактуу декларациялар менен коштолбогон же мындай декларациялар менен байланышпаган жүк же почта жөнөтмөсү корголбогон катары каралат жана ал жүк же почта текшерүү процессинен өтмөйүнчө аба кемесинин эксплуатанты тарабынан ташууга кабыл алынбайт. Жүк жөнөтүүнүн коопсуздугу жөнүндө декларация жок болгон учурда, жүк жөнөтүүнүн коопсуздугунун макамы, аны текшерип кароо методу жөнүндө маалыматтар да авиа жүк ташуучу коштомо кагазы көрсөтүлүшү мүмкүн.

283. Белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдөн жана/же катталган агенттерден же жерди тейлөө боюнча жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган аба кемесинин эксплуатанты документтерди, анын ичинде жүк ташуунун коопсуздугу жөнүндө декларацияны талап кылат. Катталган агенттер жана аба кемелеринин эксплуатанттары декларацияга бардык керектүү маалыматтарды (айрыкча жүк ташуунун коопсуздук абалы жөнүндө маалыматтарды) камтыгандыгын көзөмөлдөөнү камсыз кылышат, анда мындай жүктөрдү коммерциялык аба кемелеринде жүк башка катталган агентке же аба кемесинин операторуна берилгенге чейин же жүктөрдү кабыл алуудан мурун ташууга болот.

284. Жүк жөнөтүүлөрүнүн коопсуздугу жөнүндө декларация коопсуздук максатында көзөмөлдүн тиешелүү чаралары жүзөгө ашырылгандан кийин гана түзүлөт, алар зарыл болгондо текшерип кароону камтышы мүмкүн.

285. Жүк ташуунун коопсуздугу жөнүндө декларация жүктү же почтаны кабыл алуучу тарабынан, ал жүктүн коопсуздугу үчүн жоопкерчиликти өзүнө алгандыгын көрсөтүү үчүн, тастыкталган жарандык авиация органы тарабынан жерди тейлөө уюму тарабынан тийиштүү түрдө толтурулат. Жүк жөнөтүүнүн коопсуздук макамы, аны текшерип кароо методу жөнүндө маалыматтар авиа жүк ташуучу коштомо кагазда да көрсөтүлүшү мүмкүн.

§ 16. Жогорку тобокелдик деңгээлиндеги жүк же почта

286. Аба кемелеринин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты жана / же жарандык авиация органы тарабынан жер үстүндө тейлөө боюнча тастыктамаланган уюм алар менен байланышкан коркунучтардын деңгээлин талаптагыдай төмөндөтүү максатында жогорку тобокелдик даражасындагы жүктөргө жана почтага карата коопсуздуктун жогорулатылган чараларын колдонууну камсыз кылат.

287. Эгер белгисиз уюм тарабынан берилсе же ачууга шектүү болсо жана андан тышкары төмөнкү критерийлердин бирине жооп берсе анда бул жүк же почта жөңөтүүлөр жогорку тобокелдикке туура келет деп аныкталат:

1) атайын ыкчам маалымат жүк же почта жарандык авиацияга коркунуч туудурарын көрсөтөт;

2) Жүктө же почтада шектенүүнү пайда кылган нормадан четтөөнүн белгилери бар;

3) жүктүн жана почтанын мүнөзү коопсуздукту камсыз кылуунун базалык чаралары гана аба кемеси үчүн коркунуч келтириши мүмкүн болгон тыюу салынган предметтерди (мисалы, жардыруучу түзүлүштөрдү) табууга мүмкүндүк бербегендей мүнөзгө ээ.

288. Жүк же почта белгилүү же белгисиз уюмдан келгенине карабастан, жөнөтүү тобокелдигинин жогорку деңгээли колдо болгон атайын оперативдүү маалымат менен далилдениши мүмкүн.

289. Жүк же почта белгилүү же белгисиз уюмдан келгенине карабастан, жөнөтүү тобокелдигинин жогорку деңгээли колдо болгон атайын оперативдүү маалымат менен далилдениши мүмкүн.

290. Кыргыз Республикасы кандайдыр бир жүк жөнөтүү менен байланышкан мүмкүн болуучу коркунучтар жөнүндө оперативдүү маалымат алган учурда, мындай маалымат кызыкдар мамлекеттерге Коммерциялык аба кемесине мындай жүк жөнөтүүнү жүктөөнүн алдын алуу үчүн, жок дегенде жогорку тобокелдик кырдаалында колдонулуучу коопсуздук чараларын колдонбостон жиберилет.

 

16-болүм. Борттук тамак-аштын, коштоочу каражаттардын, борттук жана аэропроттук буюмдардын коопсуздугу

 

§ 1. Жалпы жоболор

291. Борттук тамак-аш, борттук жана аэропорттук камдарды берүүчү уюмдар, анын ичинде аба кемесинин бортуна авиа отун жөнөтүүчүлөр, ошондой эле аба кемесин тазалоо жана жыйноо менен алектенгендер жарандык авиация органы, аэропорттун эксплуатанты жана зарыл учурда аба кемесин эксплуатант менен авиациялык коопсуздук программаларын иштеп чыгышат жана макулдашат. Борттук тамак-ашты, борттук же аэропорттук камды берүүчү же аба кемесин тазалоочу жана жыйноочу уюм авиациялык коопсуздук программасын иштеп чыгуу жарандык авиация органы бекиткен Нускамага ылайык жүзөгө ашырылат.

Эскертүү: Корголуучу чектелген аймактын ичинде пайдалануу, сатуу же башка колдонуу үчүн арналган жана ушул сыяктуу аныкталган аэропорттун жабдыктарына төмөнкүлөр кириши мүмкүн:

1) коопсуз чектелген аймакта колдонулган же сатылган керектөө буюмдары (мисалы, ресторандарда, белек дүкөндөрүндө, алымсыз дүкөндөрдө, кеңселерде жана авиакомпаниялардын залдарында колдонулган же сатылган буюмдар);

2) аэропорттун кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонасында жайгашкан курулуш иштери же имараттарды жана кызматтарды техникалык тейлөө үчүн аспаптар жана жабдуулар.

292. Процесстин жана имараттардын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн, аба кемелерин жана ага байланыштуу буюмдарды, борттогу жана аэропорттогу материалдарды, ошондой эле аба кемелерин тазалоо жана жыйноо үчүн тийиштүү көзөмөл жүргүзүлөт.

293. Борттук тамактанууну, борттук, аэропорттук камды берүүчү, ошондой эле аба кемелерин тазалоо жана жыйноо менен алектенген уюмдар өздөрүнүн авиациялык коопсуздук программаларына киргизишет жана коопсуздук максатында талаптагыдай жол-жоболорду жана көзөмөлдөө чараларын ишке ашырышат, алар өз кызматтарына уруксатсыз кирүүнү болтурбоо үчүн текшерип кароону камтышы мүмкүн, ошондой эле куралды, жарылуучу жана башка коркунучтуу түзүлүштөрдү борттук тамак-аш же борттук, аэропорттук камды же аба кемесин тазалоо жана жыйноо каражаттары менен бирге жайгаштырат. Аэропорттун чегинен тышкары жайгашкан борттук тамак-аш, борттук, аэропорттук камдар менен камсыз кылуучу, ошондой эле аба кемелерин тазалоону жана жыйноону жүзөгө ашыруучу уюмдар борттук тамак-ашты даярдоо же борттук, аэропорттук камдарды, же болбосо тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды аэропортко чейин жөнөтүү пункттарынан участкага санкцияланбаган кирүүдөн тийиштүү коргоону жана коргоону камсыз кылышат.

294. Борттук тамак-ашты жана коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук камды, ошондой эле аба кемесин тазалоону жана жыйноону берүүчү уюмда авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу адамдар жарандык авиация органы бекиткен даярдоо программасына ылайык авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү даярдыктан өтүшөт.

295. Борттук тамак-ашка жана коштоочу каражаттарга, борттук, аэропорттук жабдыктарга, ошондой эле аба кемесин тазалоо жана жыйноо менен алектенген уюмга карата колдонулуучу коопсуздук чараларынын максаты мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн болгон аба кемесине же кирүүгө чектөө коюлган корголгон зонасына катылган кандайдыр бир буюмдардын өтүшүнө жол бербөө болуп саналат. Бул максатты ишке ашыруу үчүн төмөнкү жалпы принциптер колдонулат:

- аба кемесинин борттук жана коштоочу каражаттарын жана борттук, аэропорттук ок-дарыларды, тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды даярдоо, сактоо жана жөнөтүү жүзөгө ашырылган имараттарда коопсуздук чаралары колдонулат, мында эч кандай түзүлүш же курал ошол жүктүн партиясы менен бирге бортко киргизилбеши үчүн;

- тиешелүү аба кемесине же аэропорттун кирүүгө чектөө коюлган, кайтарылган зонасына борттук жана коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук камдарды ташуу жана жеткирүү учурунда ушул жүктүн коопсуздугун камсыз кылуу үчүн көзөмөлдөө чаралары колдонулат;

- мындай жүктүн партиясын алгандан кийин аба кемесинин эксплуатанты аба кемесинин бортуна жүктөлгөн бортпитинг жана коштоочу каражаттар же борттук камдарды арналышы боюнча жеткирилишин жана ачылбашын камсыз кылуу үчүн тиешелүү коопсуздук чараларын көрөт.

 

§ 2. Коопсуздук максатында көзөмөлдөө чаралары

борттук, аэропорттук жабдыктарга, борттогу тамак-ашка, тазалоочу жана тазалоочу каражаттарга карата

 

296. Аба кемесинин бортуна жүктөлгөнгө же аэропорттун корголгон чектелген аймагына жеткенге чейин аба кемесинин борттук, аэропорттук буюмдары, борттук тамак-ашы, тазалоо жана тазалоо каражаттары коопсуздук максатында көзомөлдөнөт жана эгер мүмкүн болсо, текшерүү, аларга карата жарандык авиация органы тарабынан жер үстүндө тейлөө боюнча тастыкталган уюмдар тарабынан коопсуздук максатында көзөмолдөөнүн тиешелүү чаралары көрүлгөндө жана коопсуздук максатында көзомөлдөө чаралары колдонулган учурдан тартып аба кемесине же аэропорттун кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонасына жеткирилгенге чейин аларды санкцияланбаган кийлигишүүдөн коргоо камсыз кылынганда.

297. Борттук тамак-аш берүүчү, борттук, аэропорттук камдарды берүүчү, ошондой эле аба кемелерин тазалоо жана жыйноо менен алектенген уюмдар корголгон камды, камлардан тамактанууну жана коопсуздук/текшерип кароо максатында көзөмолдөн өтпөгөн тамак-ашты физикалык изоляциялоону (жетүүнү көзөмөлдөө системаларын пайдаланууну кошкондо) камсыз кылышат.

298. Борттук, аэропорттук камдардын, борттук тамак-аштын, тазалоочу жана жыйноочу каражаттардын коопсуздугу максатында текшерип кароо/көзөмолдөө методикасы камдыктардын, тамак-аштын, тазалоочу жана жыйноочу каражаттардын тибин жана габариттерин эске алуу менен жарандык авиация уюму тарабынан аныкталат.

299. Борттук, аэропорттук ок-дарыларды, борттук тамак-ашты, коштоочу каражаттарды, тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды ташуу үчүн пайдаланылуучу контейнерлерден, кутулардан, мүшөктөрдөн жана/же лотоктордон аларды чогулткан объекттерден алган учурдан тартып аларды аба кемесине ташуу жана аба кемесинин бортуна жүктөө же кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонага кирүү учуруна чейин алардын бардык ичиндегилер табылган учурда аларда тыюу салынган буюмдардын жоктугун ырастоо максатында текшерилүүгө тийиш.

300. Борттук, аэропорттук камды, борттук тамак-ашты, коштоочу каражаттарды, тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды текшерүүдө төмөнкү кароо ыкмаларынын бир же бир нечяе айкалыштары колдонулат:

- визуалдык текшерүү;

- кол менен кароо;

- жөнөкөй рентген орнотмосу;

- алгоритмдердин негизиндеги рентген орнотмосу;

- жарылуучу каражаттарды аныктоочу апппаратура;

- жарылуучу каражаттарды аныктоо үчүн атайын иттерди пайдалануу.

301. Жарандык авиация уюмунун жер үстүндө тейлөө боюнча текшерип кароо ыкмаларын колдонуусу авиациялык коопсуздук программасында кеңири сүрөттөлөт жана жарандык авиация органы менен макулдашылат.

302. Аба кемесинин бортуна жана кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонага жеткирилүүчү борттук, аэропорттук камдыктарды, тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды колдонуу менен текшерип кароо жарандык авиация органынын уруксаты бар авиациялык коопсуздук боюнча окутулган жана даярдалган адистери тарабынан жүзөгө ашырылат.

303. Аба кемесинин бортуна жеткирүү үчүн контейнерлерге комплектелген тамак-ашты салуу авиациялык коопсуздук боюнча адистин катышуусунда ишке ашырылат жана персоналдык пломбалоочу түзүлүш менен чапталат. Контейнерлер авиациялык коопсуздук боюнча адистин катышуусунда борт коштоочуларга кабыл алуу-өткөрүп берүүнү документтик жол-жоболоштуруу менен берилет, андан кийин документтерге авиациялык коопсуздук стандартын аткарууга кепилдик берүүчү жекече “текшерип кароо штампы” коюлат.

304. Бышырылган тамак-ашты камтыган муздак камералар жана муздаткычтар, арабалар же борттогу контейнерлер кулпуланып, пломбаланат жана кирүү дайыма көзөмөлдөнөт. Ушундай эле коопсуздук чаралары аба кемесин тазалоо үчүн зарыл болгон тазалоочу жана жыйноочу каражаттарга да тиешелүү.

 

§ 3. Бөлмөлөрдүн жана жабдуулардын коопсуздугу

305. Аба кемесинин бортунда ташуу үчүн арналган жана идентификацияланган борттук, аэропорттук курал-жарактарды даярдоо жана сактоо үчүн пайдаланылуучу жайлар же алардын бөлүктөрү уруксатсыз кирүүдөн туруктуу негизде корголот. Текшерүүдөн өткөн борттук буюмдар уруксатсыз кирүүдөн корголгон же санкцияланбаган ачылышы пломбаларды же кулпуларды колдонуу аркылуу көзөмөлдөнүүчү же сигнализация системасы менен корголгон клеткаларда, отсектерде, жайларда же имараттарда сакталат. Мындай коргоо жетүүнү көзөмөлдөөнүн жана текшерип кароонун тиешелүү чараларын жана жол-жоболорун колдонуу жолу менен камсыз кылынат. Мындан тышкары, терезелер, люктар, жүктөө жана түшүрүү доктору жана башкалар сыяктуу көйгөйлөр тиешелүү кулпу шаймандары менен жабылат.

306. Коопсуздук максатында көзөмөлдөн өткөн жана эгерде текшерип кароо талап кылынса аба кемесинин борттук камдары, борттук тамак-ашы, тазалоо жана жыйноо каражаттары аба кемесине кулпуланган жана/же пломбаланган транспорт каражаттарында ташылат жана аларга санкцияланбаган жетүүдөн корголот. Кирүү чектелген корголуучу зоналарга киргенде аэропорттун бардык кулпулары жана / же пломбалары аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматы тарабынан текшерилет. Кулпулоочу түзүлүштөрдүн жана/же пломбалардын бүтүндүгү же транспорт каражатынын жүк бөлүгүнүн бүтүндүгү бузулган учурда аэропорттун корголуп, чектелген аймагына мындай борттук тамак-ашка, буюмдарга жана же тазалоочу жана жыйноочу каражаттарга жол берилбейт.

307. Борттук тамак-аш берүүчү, борттук, аэропорттук камдарды берүүчү, ошондой эле аба кемелерин тазалоо жана жыйноо менен алектенген уюмдар коопсуздук максатында көзөмөлдүн тиешелүү чараларына дуушар болгон аба кемелерин тазалоо жана жыйноо үчүн каражаттар санкцияланбаган кирүүдөн корголушун, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарда же КЗАнын айрым участокторунда сакталышын жана корголбогон камдардын, борттук тамак-аштан, коштоочу каражаттардан физикалык жактан обочолонгондугун камсыз кылышат, текшерилбеген же корголгон жерде сакталбаган аба кемелерин тазалоо жана жыйноо каражаттары. Бул борттук, аэропорттук жабдуусу, борттук тамак-ашы, коштоочу каражаттары жана аба кемелерин тазалоо жана жыйноо каражаттары бар объекттерге карата коргоо чараларын колдонуу аркылуу камсыз кылынат, алар төмөнкүлөрдү камтыйт:

- кирүүгө чектөө коюлган, корголуучу аймактардан сырткары жайгашкан бардык эшиктер колдонулбаган учурда жабык жана кулпуланууга тийиш. Эгерде желдетүүнү камсыз кылуу зарыл болсо, анда кулпу менен бекитилүүчү эшиктер орнотулат;

-      кирүүгө чектөө коюлган, корголуучу жайга баруучу бардык эшиктер чоочун жактардын кирбеши үүн корголуучу сигнализация же башка коргоочу каражаттар менен жабдылат;

- ок-дарыларды, борттук тамак-ашты, коштоочу каражаттарды жана аба кемелерин тазалоо жана жыйноо үчүн каражаттарды жайгаштыруу объекттерине жана зоналарына кирүү милдеттүү түрдө текшерип кароо жүргүзүлгөндөн кийин жарандык авиация уюмунда белгиленген өткөрүү системасы боюнча гана берилет.

308. Тиешелүү авиациялык коопсуздук боюнча даярдыгы бар арабаны же контейнерди учуу акысы, коштоочу каражаттары, борттогу, аэропорттук жабдыктар менен жабуудан мурун, кызматкер арабаны же контейнерди жана анын ичиндеги тыюу салынган нерселердин жоктугун жана ачуу белгилерин текшерет. Текшерүү аяктагандан кийин дароо арабалар жана контейнерлер корголот же уруксатсыз ачуу пломбаларды колдонуу же жүктөө аяктагандан кийин дароо кулпуларды орнотуу аркылуу көзөмөлдөнөт.

309. Коопсуздук максатында текшерүү жүргүзгөн кызматкер жеткирүү документине текшерүү фактысын жазып, ага кол коет. Пломбалардын номерлери, эгерде алар пайдаланылса, транспорт каражатын жөнөтүүчү коштоочу кагазында же борттук тамакты, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук камдарды коштогон башка документте көрсөтүлөт.

            310. Борттук жүктөрдү, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук курал-жарактарды жүктөөнүн алдында транспорт каражатынын жүк бөлүмдөрүндө аларда бөтөн адамдар же тыюу салынган предметтер жок экендиги текшерилет. Жүктөө аяктагандан кийин транспорт каражатынын жүк бөлүмдөрү талаптагыдай корголот.

311. Пломбаларды колдонгон жарандык авиация уюмдары пломбалардын запасын көзөмөлдөө жана текшерүү жол-жоболорун камсыз кылып, аларга уруксатсыз кирүүгө же уруксатсыз пайдаланууга жол бербейт.

312. Транспорт каражаттарын, арабаларды жана контейнерлерди коргоо үчүн пайдаланылуучу пломбаларды ачууну көзөмөлдөөнү камсыз кылуучу жактар авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү даярдыгы бар жарандык авиация уюмунун жетекчиси тарабынан дайындалат.

313. Аба кемесинин бортуна жана/же аэропорттун кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонасына жеткирүүдө транспорт каражаттарында, арабаларда, контейнерлерде орнотулган пломбаларды ачууну көзөмөлдөөнү камсыз кылуучу пломбалар аэропорттун эксплуатанты, аба кемесинин эксплуатанты тарабынан көрсөтүлгөн документ менен салыштырылат. Уруксат берүүгө мүмкүн болбогон коштоочу документтер менен дал келбестиктер же пломбаларды бузуунун ар кандай белгилери болгон учурда, бул партия ишенимсиз катары каралат жана аэропорттун кирүү мүмкүнчүлүгү чектелген корголуучу аймагына киргизилбейт же аба кемесинин бортуна түшүрүлбөйт.

314. Санкциясыз пайдалануу же пломбаларды талаптагыдай эмес пайдалануу же пломбалардын запасынын бүтүндүгү бузулган учурда борттук тамак-ашты, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук буюмдарды берүүчү уюм арабаларга, транспорт каражаттарына, контейнерлерге орнотулган бардык пломбаларды алып салат жана пломбалар алынган арабаларды жана транспорт каражаттарын кылдат текшерип чыгат. Мындан тышкары, шек туудурган запастык пломбалардын партиясындагы бардык пломбалар алардын коопсуздук системасында колдонулушун болтурбоо үчүн алынып салынат жана жок кылынат. Шек туудурган запастык пломбалардын партиясын алып коюу, жок кылуу боюнча жол-жоболор жарандык авиация уюмунун авиациялык коопсуздук программасында баяндалат.

315. Борттук тамак-ашты, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук курал-жарактарды, аба кемесин тазалоону, жыйноону жүзөгө ашыруучу уюмдар борттук тамак-ашты, коштоочу каражаттарды, борттук, аэропорттук камдыктарды, тазалоочу жана жыйноочу каражаттарды ташуунун бардык жолдорунда аэропорттун кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонасы менен бирге коргоону камсыз кылышат.

316. Аба кемелеринин эксплуатанттары, аэропорттун эксплуатанты транспорт каражатынын бригадасынын мүчөлөрүнүн өздүгүн текшерүүнү аларда болгон жеке өткөрмөлөрү боюнча камсыз кылат. Мында аэропорттун кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонасына кирээрдин алдында адамдар жана транспорт каражаттары коопсуздук максатында текшерилүүгө/көзөмөлгө алынууга тийиш. Аба кемесинин эксплуатанты жеткирилген товарларга кандайдыр бир тыюу салынган предметтердин жоктугун жана кандайдыр бир мыйзамсыз кийлигишүүнүн же ачуунун белгилеринин жоктугун текшерүүнү камсыз кылат.

317. Борттук тамак-аш менен камсыз кылган уюмдар, учуу убактысы, тиешелүү окутуудан жана тастыктамадан өткөн компаниянын авиациялык коопсуздук чараларын аткаруу жана көзөмөлдөө үчүн жооптуу коопсуздук жетекчисин дайындайт.

318. Аба кемелеринин эксплуатантынын коопсуздук программасында бортко, коштоочу каражаттарга жана борттук камдарга карата коопсуздук чараларын колдонууга карата талаптар, ошондой эле мындай талаптардын сакталышын камсыз кылууга жооптуу уюм чагылдырылат.

319. Борттук тамак-ашты, борттук камды камсыз кылган жердеги тейлөө уюмунун коопсуздук программасы төмөнкүлөрдү сүрөттөйт:

1) коопсуздук кызматкерин дайындоо жана окутуу;

2) физикалык коопсуздук жана уюмдун өндүрүштүк жайларына кирүүнү көзөмөлдөө;

3) кызматкерлердин маалыматтарын текшерүү;

4) бардык кызматкерлерди авиациялык коопсуздук маселелери боюнча даярдоо;

5) товарларды кабыл алуу жана иштеп чыгуу;

6) тамак-аш азыктарын жана материалдарды даярдоо жана сактоо;

7) борттук, борттук коопсуздук менен байланышкан авиациялык коопсуздук боюнча документтерди тариздөө, эсепке алуу жана пайдаланууну көзөмөлдөө;

8) аба кемелерине ташуу жана жеткирүү;

9) транспорт каражаттарын текшерүү жана пломбалоо;

10) көзөмөлдөгү зонадагы өндүрүштүк жайлар;

11) аэропорттун эксплуатанты, аба кемелеринин эксплуатанты тарабынан товарларды алуу;

12) уруксатсыз ачылган ок-дарылар же ок-дарылар менен иштөө тартиби;

13) авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн тажырыйбасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турумдук мүнөздөмөлөрдү табуу принциптерин киргизүү.

320. Жарандык авиация уюмдары коопсуздук максатында товарларга жана ар кандай запастарга, анын ичинде жеткирүү чынжырынын коопсуздугун камсыз кылуу процессин же текшерүү жүргүзүүнү камтыган корголуучу аймактарга жеткирилген аба кемесинин эксплуатантына карата тийиштүү көзөмөлдү камсыз кылышат.

 

17-бөлүм. Кирүүгө чектөө коюлган, корголуучу жайларга жана аба кемесинин бортуна алып кирүүгө тыюу салынган жана чектөө коюлган буюмдар

 

§ 1. Тыюу салынган буюмдардын тизмеси

321. Төмөнү аталган буюмдар коопсуздук боюнча аба кемесинин жүргүнчүлөрду ташуучу салонуна жана кирүүгө чектөө коюлган аймагына алып кирүүгө болбойт:

1) мылтыктар, ок атуучу куралдар жана башка ок чыгарыла турган жана ок менен денеге олуттуу зыян келтирүүгө арналган же мындай шаймандар менен жаңылышууга мүмкүн болгон башка шаймандар, анын ичинде:

-       ок атуучу куралдардын бардык түрлөрү, анын ичинде тапанчалар, револьверлер, винтовкалар жана мылтыктар;

- кокустуктан аларды чыныгы курал деп жаңылыштырууга мүмкүн болгон оюнчук тапанчалар, муляждар жана жасалма ок атуучу куралдар,;

- телескоптук кооз жерлерди кошпогондо, ок атуучу куралдын курамдык бөлүктөрү;

- кысылган аба пневматикалык мылтыктары жана көмүр кычкыл газынын банкалары, анын ичинде тапанчалар, пульк атуучу мылтыктар, мылтыктар жана шар атуучу тапанчалар;

- ракеталык мылтыктар жана старт мылтыктары;

- арболет, жаа жана жебелер;

- гарпун мылтыктары жана суу алдындагы аңчылык үчүн мылтыктар; жана

- салмоор;

2) Шоктун жабыркашы же шал оорусу үчүн атайын иштелип чыккан шок таасир этүүчү шаймандар, анын ичинде:

- шокко урунуу үчүн тапанча жана союл сыяктуу каражаттар;

- жаныбарларга шок таасир берүүчү түзүлүштөр жана жаныбарларды өлтүрүүчү түзүлүштөр; жана

- иштен чыгаруучу жана шал кылуучу химиялык заттар, газдар жана мюс газы, калемпир спрейи, кислота спрейлери, жаныбарларды коркутуучу спрейлер жана көздөн жаш агызуучу газ сыяктуу спрейлер;

3) денеге олуттуу жаракат келтирүү үчүн колдонула турган учтуу же учтуу кыры бар буюмдар, анын ичинде:

Балта, тилүүчү жана кескич сыяктуу кесүүгө арналган буюмдар;

- муз балталары жана муз сындыргычтар;

- картон кесүү үчүн устара жана бычак;

- бычактын узундугу 6 смден ашкан бычактар;

- узундугу 6 смден ашкан бычактары бар кайчы, эгерде сиз шарнирдин ортосунан ченесеңиз;

- учтары учтуу же четтери учтуу кармашуу үчүн шаймандар; жана

- кылыч жана найза;

- треккинг мамылары;

4) денеге олуттуу зыян келтирүү үчүн же аба кемесинин учуу коопсуздугуна коркунуч келтирүү үчүн колдонула турган жумушчу шаймандар, анын ичинде:

- тоолор (монтиовка);

- буроо жана тешкичтер, анын ичинде зымсыз көчмө электр бургу;

- узундугу 6 смден ашкан бычактары же таякчалары бар, мисалы, бурагыч жана кескич сыяктуу курал катары колдонула турган куралдар;

- араа, анын ичинде зымсыз көчмө электр араа;

- шам чырак; жана

- бекитүү жана мык кагуу үчүн “мылтыктар”;

5) денеге олуттуу зыян келтирүүгө жана сокку урууга мүмкүн болгон учу туюк буюмдар, анын ичинде:

- бейсбол жарганаттары жана софтбол жарганаттары;

- полиция клубдарынын ар кандай түрлөрү, мисалы, катуу, ийкемдүү жана салмактуу фонарь союлдары;

- кармашуу каражаттары;

- кастеттер;

6) денеге олуттуу залал келтирүү же аба кемесинин учуу коопсуздугуна коркунуч жаратуу үчүн пайдаланыла турган жарылуучу жана күйгүзүүчү заттар жана түзүлүштөр, анын ичинде:

- ок-дарылар;

- праймер-детонаторлор;

- детонаторлор жана от алдыргычтар;

- жардыргыч түзүлүштөрдү муляж же имитациялоо;

- миналар, гранаттар жана аскердик багыттагы башка жардыруучу түзүлүштөр;

- Пиротехника, анын ичинде фейерверк үчүн пиротехникалык буюмдар;

- түтүн бомбалары же ок дарылар; жана

- динамит, порох жана пластикалык жарылуучу заттар;

7) ушул Эрежелердин 322-пунктунда саналган суюктуктар, аэрозолдор жана гельдер (мындан ары-САГ);

8) Денеге олуттуу залал келтирүү же аба кемесинин учуу коопсуздугуна коркунуч жаратуу үчүн пайдаланууга мүмкүн болгон жардыргыч же күйгүзүүчү заттарды же түзүлүштөрдү аба кемесинин жүк бөлүгүндө учууга коопсуздук себептерден улам тыюу салынат, анын ичинде (башка таламдаш органдар жана ведомстволор менен бирдикте ЖАО белгилүү бир шарттарда бошотулушу мүмкүн):

- эксплуатанттын уруксаты менен патрондордун айрым түрлөрүнө “кооптуу жүктөрдү аба менен коопсуз ташуу боюнча техникалык нускамада” (9284)көрсөтүлгөн шарттарда текшерилген багажда ташууга уруксат берилиши мүмкүн;

- праймер-детонаторлор;

- детонаторлор жана от алдыргычтар;

- миналар, гранаттар жана аскердик багыттагы башка жардыруучу түзүлүштөр;

- Пиротехника, анын ичинде фейерверк үчүн пиротехникалык буюмдар;

- түтүн бомбалары же патрондор; жана

- динамит, порох жана пластикалык жарылуучу заттар.

Тыюу салынган предметтердин бул тизмеси минималдуу болуп саналат жана ишканалардын авиациялык коопсуздук программаларына киргизилет. Коркунучту жана тобокелдикти баалоого ылайык, ишканалар тарабынан тыюу салынган предметтердин жогоруда көрсөтүлгөн тизмеси толукталат.

Эскертүү: тыюу салынган буюмдарды кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарга адам жабдууларды же аба кемесин пайдалануу үчүн зарыл болгон тапшырмаларды аткаруу максатында, ошондой эле кызматтык зарылдык менен байланышкан башка максаттарда уруксат алган учурларда гана алып өтүүгө жол берилет. Мындай уруксат белгилүү бир уюмдун авиациялык коопсуздук кызматынын жетекчилиги тарабынан берилет жана буюмдардын бир категориясындагы же өзүнчө предметтер катарында буюмдардын саны жөнүндө маалыматты көрсөтүү менен мындай зоналарга кирүүгө уруксат берилген тыюу салынган буюмдардын атайын тизмесинин талаасында камтылат. Мындай уруксат берилген тыюу салынган буюмдар корголгон чектелген аймактарда же аба кемесинин бортунда сакталат жана коопсуз шарттарда болууга кепилдик берилет. Мындай буюмдарды коопсуз шарттарда сактоо конкреттүү уруксат берилген тыюу салынган буюмду алып өтүүгө тиешелүү уруксат берилген бөлүм тарабынан камсыз кылынат. Уруксат берилген тыюу салынган буюмдар жөнүндө бардык маалыматтар, анын ичинде аларды сактоо, эсепке алуу жарандык авиация уюмунун авиациялык коопсуздук программасында документтештирилет.

 

§ 2. Коопсуздук максатында суюктуктарга, аэрозолдорго жана гелдерге карата көзөмөл (САГ)

 

322. ЖАГ төмөнкүлөрдү камтыйт (бирок бул тизме толук эмес): сууну жана башка суусундуктарды, анын ичинде алкоголду, шорполорду, сиропторду, джемдерди, шишкебекти, соустарды жана пасталарды камтыган башка суюктуктарды, соустардагы же көп сандагы суюктукту камтыган башка тамак-аш азыктарын, кремдерди, лосьондорду, косметикалык каражаттарды, майларды, атырларды, спрейлерди, гельдерди, чач жана душ үчүн гелдерди кошо алганда, басым астында турган идиштердин ичиндегилерди, кыруу үчүн көбүктү, көбүктүн жана дезодоранттардын башка түрлөрүн, тиш пастасын кошо алганда пасталарды, катуу заттар менен суюктуктардын аралашмаларын, кирпик үчүн тушь, эрин жалтыраткыч же гигиеналык эрин помадасы, ошондой эле бөлмө температурасында окшош консистенциядагы башка продукт.

323. жеке пайдалануу үчүн дайындалган САГди ташуу төмөнкү талаптар менен жүргүзулөт:

1)  бардык САГдер ар бири 100 млден ашпаган же көлөмдүн башка өлчөө бирдиктеринде көрсөтүлгөн эквиваленттүү сыйымдуулуктагы идиштерде ташуу керек;

2) сыйымдуулугу 100 млден ашкан идиштердеги бардык кадамдар контейнер жарым-жартылай гана толтурулган учурда да ташууга кабыл алынбайт, бирок сыйымдуулугу 100 млден ашкан бош идиштерди ташууга уруксат берилет;

3) САГ камтыган идиштерди көлөмү 1 литрден ашпаган тунук жабылуучу полиэтилен баштыкка салуу керек. Көлөмү 1 л. баштыктын болжолдуу өлчөмү: 20,5 см. 20,5 см же 25 см. 15 см же ага тете өлчөм. Контейнерлер баштыктын ичине эркин жайгаштырылышы керек, ал толугу менен жабылышы керек;

4) ар бир жүргүнчүгө САГ камтылган мындай пакеттердин бирин гана алып жүрүүгө уруксат берилет, ал өзүнчө кароо үчүн көрсөтүлөт;

5) коопсуздук максатында бардык кадимки көзөмөлдөө жана текшерүү чаралары колдонулат, анын ичинде жүргүнчүлөрдү жана кол жүктөрүн тандап кол менен текшерүү;

6) учуу экипажынын мүчөлөрү кызматтык милдеттерин аткарууда бул чектөөлөрдөн бошотулат;

7) жогоруда аталган чаралардан бошотууга дары-дармектерге, сүттү кошо алганда балдар тамак-ашына жана атайын диетикалык керектөөлөрдү канааттандырууга же башка медициналык максаттарга арналган азыктарга карата жол берилет;

8) аэропорттун стерилдүү зонасындагы чекене соода дүкөндөрүнөн же аба кемесинин бортунан сатып алынган кандай гана көлөмдө болбосун, эгер алар санкцияланбаган ачуудан корголгон пакетке (САКП) жайгаштырылбаса, атайын көзөмөлдөө жана текшерүү пункттары аркылуу өткөрүлбөйт. САКП карата талаптар ушул эрежелердин 1-тиркемесинде баяндалган.

324. ЖАГге карата жеткирүү чынжырында көзөмөлдөнүүчү аймактын биринчи кирүү пунктунан жүргүнчүлөргө жеткирүүгө чейин акылга сыярлык коопсуздук чаралары колдонулат жана мындай чаралар төмөнкүлөрдү камтыйт:

1)  Бөлмолөрдүн коопсуздугу. Көзөмөлдөгү зонага кирүүчү пункттарда, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонада алар аркылуу ЖАГтар көзөмөлдөгү зонада жайгашкан соода түйүндөрүнө жана аба кемелеринин бортуна жеткирилет, кирүүнү көзөмөлдөө боюнча чаралар каралат. Көзөмөлдөгү зонада жайгашкан соода түйүндөрүндө жана аба кемелеринин бортунда жиктерди санкциясыз ачууну жана САКП талаптагыдай эмес пайдаланууну болтурбоого багытталган чаралар көрүлүүдө;

2)  персоналга карата коопсуздук чаралары. Иш-чараларга бардык потенциалдуу кызматкерлердин тек-жайын текшерүү жана иштеген кызматкерлерди мезгил-мезгили менен текшерүү кирет;

3)  Коопсуздук максатындагы тешерүүлөр. Көзөмөлдөгү аймакка же кирүүгө чектөө коюлган аймакка биринчи кирүү пунктунда коопсуздук кызматкерлери коопсуздук максатында визуалдык текшерүү же кароо жүргүзүшөт. ЖАГтын бардык партиялары, белгилүү провайдерлер коопсуздук үчүн көзөмөлдүк чараларды колдонуу жоопкерчилигин өзүнө алган учурларды кошпогондо, алардын санкцияланбаган аутопсиядан корголушун камсыз кылуу максатында тийиштүү текшерүүдөн өтүшөт жана аны коштогон документтер менен тастыкташат;

4)  Бизнес-өнөктөштөр тарабынан ишке ашырылып жаткан коопсуздук чаралары. Аба кемелеринин эксплуатанттары жана аэропорттордогу чекене соода ишканалары САГ берүүчүлөр менен аба кемелеринин эксплуатанттарына жана чекене соода ишканаларына берилүүчү САГ партияларына карата коопсуздук максатында тиешелүү көзомөлдүк чараларды киргизүү жөнүндө келишим түзүшөт. Провайдерлер жагынын партиялары тийиштүү түрдө корголгонуна жазуу жүзүндөгү кепилдиктерди беришет;

5) Маалыматты коргоо. Аба кемелеринин эксплуатанттары жана аэропорттун чекене соода ишканалары жеткирүү чынжырында колдонулган маалыматтардын жана маалыматтардын купуялуулугун жана бүтүндүгүн, анын ичинде маалыматтын туура эмес жана санкцияланбаган кирүүсүнөн жана өзгөрүүсүнөн коргоону камсыз кылуу максатында коопсуздук саясатын жана негиздүү жол-жоболорун аныкташат.

 

18-бөлүм. Техникалык жабдыктар

 

325. Жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, багажды, жүктү, ошондой эле тейлөөчү персоналды кароо үчүн ар бир аэропортто, жарандык авиация уюмунда мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо, ошондой эле жүргүнчүлөрдүн жана экипаждын ден соолугуна жана аба кемесинин учуу коопсуздугуна зыян келтирүү максатында пайдаланылышы мүмкүн болгон ок-дарыларды, жарылуучу заттарды жана башка нерселерди табууну камсыз кылуучу атайын техникалык каражаттары болот.

326. Атайын техникалык каражаттар аэропорттордун, жарандык авиация уюмдарынын штаттык жабдууларынын тизмесине киргизилет.

327. Аэропорттун авиациялык коопсуздук программасы, жарандык авиация уюму жабдууларды калибрлөөгө карата талаптарды кеңири баяндайт. Сигнализациянын иштөөсүнүн баштапкы чектерин белгилөө табылууга тийиш болгон предметтерди окшоштуруучу сыноо үлгүлөрүн пайдалануу менен жер-жерлерде сыноолордун негизинде ишке ашырылат. Гиперсезгичтик коркунучтун өсүү даражасы менен аныкталат.

328. Текшерип кароонун атайын техникалык каражаттары көлөмдүк - пландык чечим боюнча, ошондой эле температура жана нымдуулук боюнча техниканын ушул тибин пайдалануу шарттарына жооп берген жайларда (текшерип кароо пункттарында) жайгаштырылат.

329. Атайын техникалык каражаттардын туруктуу иштөө жөндөмдүүлүгүн кармап туруу үчүн аны пайдалануу жана техникалык тейлөө техникалык каражаттарды даярдоочу завод же жарандык авиация уюмдары, даярдоочу заводдордон же башка ыйгарым укуктуу органдардан окууга тиешелүү уруксат алган окуу борборлору тарабынан берилген тиешелүү тастыктаманын негизинде окутулган жана техника менен иштөөгө уруксат берилген адистер тарабынан ишке ашырылат.

330. Анын эксплуатациялык дайындалышы белгиленген долбоордук параметрлерге ылайык иштеши камсыз кылынат жана бул үчүн жабдуулардын эксплуатациялык даярдыгын аныктоого арналган коопсуздукту камсыз кылуунун бардык каражаттарын үзгүлтүксүз инспекциялоо системасы уюштурулат.

331. Бардык авиациялык коопсуздук жабдуулары иштетилгенден кийин, иштөө алдында ар бир жолу текшерилет. Жабдуунун түрүнө жараша, бул жабдуунун эксплуатанты жабдуулардын долбоордук спецификацияларга шайкештигин жана анын нормалдуу эксплуатацияга ылайыктуулугун аныктоо үчүн колдонулуучу тиешелүү сыноо үлгүлөрүн камсыз кылышы керек. Техникалык тейлөөнүн эки түрү бар:

- профилактикалык техникалык тейлөө (белгиленген параметрлерге шайкештигин аныктоо үчүн жабдууларды текшерүүлөрдү жана байкоолорду үзгүлтүксүз жана системалуу жүргүзүүнү карайт);

- пландан тышкаркы же коррекциялоочу техникалык тейлөө (жабдуулар иштебей калган учурда, оңдоо жана иштебей калышынын себебин аныктоо үчүн жумушчу режимден чыгарылган учурда жүргүзүлөт).

332. Аэропортто жабдууларды техникалык тейлөөнүн комплекстүү Регламенти техникалык тейлөө боюнча операцияларды кылдат каттоону жана документтик жол-жоболоштурууну камтыйт жана төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) жайгашкан жерин көрсөтүү менен аэропортто орнотулган бардык жабдуулардын тизмеси;

2) жабдуунун ар бир түрү үчүн, атап айтканда жабдуунун техникалык мүнөздөмөлөрүн, анын ичинде түрүн, тибин, сериялык номерин жана даярдоочунун аталышын камтыган техникалык паспорт же башка документ;

3) жабдууларды орнотууга тиешелүү маалыматтарды, анын ичинде датасын жана орноткон адамдын фамилиясын, орнотууга жооптуу адамдын фамилиясын, ошондой эле эксплуатацияга киргизүү алдында кабыл алуу сыноолору жөнүндө маалыматты;

4) жабдууларды пайдалануу мөөнөтү;

5) жабдуулардын ар бир бирдиги боюнча техникалык топтун жетекчиси жана мезгил-мезгили менен профилактикалык текшерүүлөрдүн белгиленген даталарын жана түзөтүүчү техникалык тейлөөнүн иш жүзүндөгү даталарын кошо алганда жооп аракеттеринин жол-жоболору жөнүндө маалыматтар;

6) мезгилдүү инспекция программасынын формулярлары, анда өткөрүү датасы, өлчөөлөр жөнүндө отчеттор, жасалган жана пландаштырылган иш-аракеттердин мүнөзү, компоненттерди жана тетиктерди алмаштыруу графиги, иштин датасы жана аларды аткарган техниктердин аты-жөнү камтылат;

7) Бузук, оңдолгон же алмаштырылган тетиктерди көрсөтүү менен оңдоо иштеринин датасын, мүнөзүн жана сыпаттамасын камтыган пландан тышкаркы техникалык тейлөөнүн формулярлары.

333. Авиациялык коопсуздук үчүн колдонулган бардык жабдуулар жарандык авиация органы тарабынан иштелип чыккан талаптарга жана иштеп чыгуучулардын жана/же өндүрүүчүлөрдүн көрсөтмөлөрүнө ылайык иштетилет.

 

19-бөлүм. Персонал

 

§ 1. Жалпы маалыматтар

334. Авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын саясаты жарандык авиация объекттеринде авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу менен алектенген персоналды тандоо, алуу жана даярдоо үчүн бул ишти жүргүзүү үчүн ар кандай функционалдык багыттарды аныктоо жолу менен алкактарды белгилөөдөн турат. Персоналды даярдоонун мындай саясаты ушул Эрежелердин натыйжалуулугун камсыз кылууга багытталган.

335. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө жарандык авиациянын мамлекеттик органдарынын жана уюмдарынын кызматкерлерин тандоону, алууну, кесиптик даярдоону жана квалификациясын жогорулатууну уюштуруу жана өткөрүү боюнча Регламент ушул Эрежелер, жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү персоналды даярдоо программасы, ошондой эле жарандык авиация уюмунун локалдык документтери менен аныкталат.

336. Жарандык авиация органы авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасын иштеп чыгууну камсыз кылат, авиациялык коопсуздук программасын, даярдоо программасын, сапатты көзөмолдөө программасын аткарууга жооптуу, ошондой эле жарандык авиация объектисинде коопсуздук максатында текшерип кароо, көзөмолдөө жол-жоболорун аткаруучу персоналга квалификациялык талаптарды иштеп чыгат, жарандык авиация уюмдары жана окуу жайлары (борборлору) тарабынан иштелип чыккан авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү персоналды даярдоо программаларын жана окуу комплекстерин макулдашат, авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун камсыз кылуу, анын ичинде персоналдын билимин даярдоо жана баалоо маселелери боюнча аэропорттордун ыйгарым укуктуу органдарына, аба кемелеринин эксплуатанттарына жана жарандык авиация объекттеринде иштеген башка уюмдарга консультация берет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

337. жарандык авиация уюмдары, окуу жайлары (борборлору) аваициялык коопсуздук жаатындагы ички программаларды персоналды даярдоо пландарын иштеп чыгуу, киргизүү жана аткарууну камсыздашат.

 

 

§ 2. Персоналды тандоо жана алуу

338. Жарандык авиация уюмдары жарандыкк авиация объектисинде авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу менен байланышкан иштерди аткаруу үчүн ишке кабыл алынып жаткан адамга, ошондой эле көзөмөлдөгү зоналарга, жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарга коштоосуз кирүүгө уруксат берилген жана/же авиациялык коопсуздук боюнча жашыруун маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгү берилген адамга карата анкеталык маалыматтарды алгачкы жана мезгил-мезгили менен текшерүүнү жүргүзүүнү камсыз кылат. Адамдын анкеталык маалыматтарын текшерүү ага көзөмөлгө алынуучу зоналарга, жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарга коштоосуз кирүүгө уруксат берилгенге чейин аяктоого тийиш жана/же ага авиациялык коопсуздук боюнча жашыруун маалыматтарды алууга мүмкүнчүлүк берилет. Адамдын фондук маалыматтарын мезгил-мезгили менен текшерүү үч жылда бир жолудан кем эмес жүргүзүлөт.

339. Жарандык авиация уюмдары анкеталык маалыматтарды текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча же ден соолугунун абалы боюнча авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу боюнча функцияларды жана милдеттерди аткарууга жараксыз деп табылган же жазык кылмышын жасагандыгы үчүн соттук териштирүүсү жоюлбаган же алып салынбаган адамга коопсуздук/текшерип кароо максаттарында көзөмөлдү жүзөгө ашыруу, өзөмөлдөгү коопсуздук боюнча жашыруун маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга.

340. Жарандык авиация уюмунун жетекчиси авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашыруу үчүн адамды жумушка алуу процессин камсыз кылат, ал жазуу жүзүндөгү арызды жана компетенттүүлүктүн жана жөндөмдүүлүктүн деңгээлин баштапкы баалоо үчүн маектешүүнү камтыйт.

341. Жумушка талапкерди кабыл алуу мүмкүнчүлүгү жөнүндө чечим уюмдун жетекчилигинин деңгээлинде, текшерүү этабында алынган маалыматты, анын ичинде мүмкүн болбогон тастыктоону алуу үчүн бардык мезгилдерди толук эске алуу менен кабыл алынат. Аэропорттордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамак-аш цехтеринин жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын жетекчилери белгиленген квалификациялык талаптарга ылайык келген адамдарды дайындоону камсыз кылышат жана жеке жоопкерчилик тартышат.

342. Авиациялык коопсуздук боюнча төмөнкү жана орто звенодогу жетекчи кызматтарга тандалып алынган адамдар (кызматтардын, бөлүмдөрдүн, нөөмөттөрдүн жетекчилери) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн жооптуу персоналдын ишин натыйжалуу башкаруу жана көзөмөлдөө мүмкүнчүлүгүнө ээ.

343. Баалоо тесттеринин жыйынтыктарын камтыган ишке кабыл алуу жөнүндө маалыматтар, ошондой эле мамлекеттик органга же жарандык авиация уюмуна ишке кабыл алынган бардык адамдарга иштин бүткүл мезгили үчүн даярдык боюнча маалыматтар иш берүүчү менен контракт/келишимдин аракетинин бүткүл мезгилине сакталат жана зарыл болгондо жарандык авиация органына көрсөтүлөт.

344. Коопсуздукту, кайтарууну, байкоону, патрулдукту камсыз кылуу үчүн жооптуу кызматтын персоналы жыл сайын медициналык текшерүүдөн жана жылына бир жолу кесиптик талаптарга шайкештигин милдеттүү текшерүүдөн өтөт.

345. Медициналык күбөлөндүрүүнү тиешелүү тармакта тажрыйбасы бар, ошондой эле ушул категориядагы персонал үчүн белгиленген талаптарга ылайык ушундай күбөлөндүрүүнү жүргүзүүгө уруксаты бар адам жүргүзөт.

346. Баңги каражаттарды колдонуу жана спирт ичимдиктерин кыянаттык менен пайдалануу жумушка алуудан баш тартуу үчүн негиз болуп саналат.

 

§ 3. Авиациялык коопсуздук жаатындагы персоналды даярдоо боюнча иш чараларды уюштуруу

 

347. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналды даярдоо ушул Эрежелерге, даярдоо программасына жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү авиациялык коопсуздук боюнча окуу комплекстерине ылайык жүзөгө ашырылат.

348. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларын окутууга жана андан ары тастыктамалоого:

- ишканада авиациялык коопсуздук чараларын камсыздоо үчүн жооптуу жетекчи курам;

- авиациялык коопсуздук жаатындагы ченемдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду даярдоо, кайра даярдоо, тажырыйцбалык иштеп чыгуу, билимдерин баалоо үчүн жооптуу инструктордук курам;

- сапатты көзөмөлдөө боюнча иш-чараларды өткөрүүгө жооптуу инспектордук курам;

- учуу, кабина экипаждары;

- коопсуздук максатында текшерип кароону жана көзөмөлдү жүзөгө ашыруучу персонал;

- авиациялык коопсуздукту камсыздоочу персонал (авиациялык коопсуздук кызматынын жана коопсуздук кызматынын патрулдук, күзөт, байкоо жүргүзүүчү, анын ичинде видеокөзөмөлдүн каражаттарын пайдалануу, өткөрмөлөрдү тариздөө жана берүү менен алектенген кызматкерлери);

- текшерип кароо жабдууларын эксплуатациялоону жана техникалык тейлөөнү камсыздоочу персонал.

349. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларына жана билимин андан ары баалоого аба кыймылын башкарган персонал окутулууга тийиш.

350. Персоналды окутуунун авиациялык коопсуздуктун колдонуудагы талаптарына шайкештигин камсыз кылуу максатында ушул Эрежелердин 348-пунктунда көрсөтүлгөн кызматкерлердин категориялары үчүн тиешелүү тастыктаманы берүү менен мезгилдүү даярдоо алар акыркы даярдыктан өткөндөн кийин 24 (жыйырма төрт) айда бир жолудан кем эмес өткөрүлөт.

351. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун негиздерине окутуу персоналды даярдоо менен алектенген ар бир окуу жайдын даярдоо программаларына киргизилет.

352. Адамдарды жана предметтерди карап чыгуучу персоналды даярдоо жарандык авиация органы тарабынан тастыктамаланган же таанылган адистештирилген окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт. Жактарды жана предметтерди карап чыгууну жүзөгө ашыруучу персоналды алгачкы даярдоодо кошумча жумуш ордунда стажировкадан өтүү талап кылынат (40 сааттан кем эмес), анын жыйынтыктары персоналды даярдоону эсепке алуу барагына таризделет. Жарандык авиация органы тарабынан көзөмөлдүн техникалык каражаттарын көзөмөлдөөнүн (текшерип кароонун) операторлору үчүн өз алдынча иштөөгө уруксат берилет. Текшерип кароонун операторуна өз алдынча иштөөгө уруксат берүүнүн жарактуулук мөөнөтү колдонуудагы тастыктаманын негизинде жарандык авиация органы тарабынан “көзөмөлдөөнүн атайын техникалык каражаттарынын оператору” курсу боюнча аныкталат. Жактарды жана буюмдарды карап чыгуучу персоналды даярдоонун, сертификациялоонун жана уруксат алуунун тартиби жарандык авиация органы бекиткен персоналды даярдоо программасына ылайык жүзөгө ашырылат.

353. Авиациялык коопсуздук бөлүгүндө учуучу экипажды жана кабиналык экипажды даярдоо жана тастыктамалоо жарандык авиация органы тарабынан тастыктамаланган же таанылган окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт. Авиациялык коопсуздук бөлүгүндө учуучу экипажды жана кабиналык экипажды даярдоонун, сертификациялоонун тартиби жарандык авиация органы бекиткен персоналды даярдоо программасына ылайык жүзөгө ашырылат.

354. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө сапатты көзөмөлдөө боюнча инспекторлорду даярдоо жана тастыктамалоо жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган же таанылган окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт.

355. Кирүүнү көзөмолдөө, кайгуул, байкоо жүргүзүү жана кайтаруу боюнча адамдарды даярдоо жана тастыктамалоо жарандык авиация органы тарабынан тастыкталган же таанылган окуу борборлору тарабынан жүргүзүлөт. Транспорттук каражаттарды кароо боюнча авиациялык коопсуздук кызматынын кызматкерлерине өз алдынча иштөөгө уруксат жарандык авиация органы тарабынан берилет.

356. Бардык уюмдар окуу процессин пландаштырууну ишке ашырышат жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналды даярдоо боюнча эсепке алуу документтерин жүргүзүшөт. Жарандык авиация уюмдарынын, окуу борборлорунун жетекчилери персоналдын даярдыктан, сертификациядан өз убагында өтүшүн жана зарыл болгон учурда жарандык авиация органы тарабынан берилүүчү тийиштүү уруксаттарды алышын камсыз кылышат.

357. Жарандык авиация органы зарыл болгон учурда жарандык авиациянын эл аралык уюму (ИКАО) же башка мамлекеттер менен авиациялык коопсуздук жаатында персоналды даярдоо маселелеринде маалымат алмашуу боюнча ишти координациялайт.

 

§ 3. Квалификациялык талаптар

358. Авиациялык коопсуздук жаатындагы жарандык авиация уюмдарынын кызматкерлерин даярдоону жарандык авиация органы берген уруксаттын негизинде авиациялык коопсуздуктун нускоочулары ишке ашырат.

Эскертүү: авиациялык коопсуздук маселелери боюнча жарандык авиация уюмдарынын кызматкерлерин жумуш ордунда тажырыйбалык даярдоону (инструктаж) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн жооптуу жетекчилер жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө практикалык иш тажрыйбасы бар адамдар “авиациялык коопсуздук боюнча Нускоочу” курсу боюнча тастыктаманын негизинде ишке ашыра алышат. Мында жумуш ордунда тажырыйбалык даярдыкты ишке ашыруу үчүн жарандык авиация органына уруксат берүү талап кылынбайт.

359. Авиациялык коопсуздук боюнча инструктордук ишке уруксат алууга талапкер адам терең билимге, тажрыйбага жана керектүү тастыктамаларга ээ. Жок дегенде төмөнкүлөрдү камтышы керек:

1) авиациялык коопсуздук чараларын 5 жылдан кем эмес тажырыйбалык жактан камсыз кылуу жаатында кеңири билим жана тажрыйба;

2) авиациялык коопсуздукту тажырыйбалык жактан камсыз кылуу маселелерин кошо алганда, даярдоо ыкмалары жаатындагы компетенттүүлүк;

3) изилдөөгө тийиш болгон коопсуздук элементтери боюнча билимдер, алар:

- эл аралык, аймактык жана улуттук авиациялык коопсуздук эрежелери;

- өткөрүү жана объект ичиндеги режим маселелерин кошо алганда, кирүүнү көзөмөлдөө жол-жоболору;

- аба кемесинин жердеги жана учуудагы коопсуздук чаралары, анын ичинде авиациялык коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү же тинтүү маселелери;

- персоналдын, экипаж мүчөлөрүнүн, жүргүнчүлөрдүн, кол жүгүнүн, багаждын, жүктүн, почтанын, борттук тамак-аштын, борттук, аэропорттук камдардын, транспорт каражаттарынын жана көзөмөлдөгү зоналарга, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарга жеткирилүүчү башка буюмдардын коопсуздугу максатында текшерип кароо/көзөмөлдөө жол-жоболору;

- жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо коркунучу менен байланышкан өзгөчө кырдаал учурундагы жол-жоболор;

- терроризм жөнүндө жалпы маалымат;

- авиациялык коопсуздукту терең билүүгө багытталган билимдин башка тармактары жана чаралары.

360. Нускоочуларды алгачкы даярдоо процесси инструктор – насаатчынын көзөмөлү астында өндүрүштүк сессияларды камтыйт. Нускоочулардын жардамчысы катары иштөөгө талапкер чакырылат.

361. Авиациялык коопсуздук боюнча нускоочудан уруксат алууга талапкер адам жарандык авиация органына киргизет:

- авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө 5 жылдан кем эмес эмгек стажы көрсөтүлгөн сүрөтү бар резюме (авиациялык коопсуздук жаатындагы тиешелүү эмгек стажынын ырастамасы берилет);

- билими жөнүндө дипломдун көчүрмөсү;

- авиациялык коопсуздук жана коопсуздук боюнча инструктор үчүн даярдыктан өткөндүгүн ырастоочу сертификат;

- даярдоо багыттары боюнча уруксат суралуучу сертификаттардын көчүрмөлөрү;

- жарандык авиация органы тарабынан бекитүү үчүн даярдоо программасы (окуу комплекси) (эгерде мындай программа бекитилбесе).

362. Авиациялык коопсуздук боюнча нускоочунун уруксатын алууга талапкер билимин баалоонун 3 этабынан өтөт:

Биринчи этап-жазуу же компьютердик тестирлөө (бир нече тандоо суроосу);

Экинчи этап – маектешүү, анда авиациялык коопсуздук боюнча билим жана көндүмдөр текшерилет;

Үчүнчү этап-даярдоо программасынын (окуу комплексинин) оозеки презентациясы.

363. Эгерде талапкер авиациялык коопсуздук боюнча нускоочунун кабыл алуусуна ээ болсо, билимди баалоо ийгиликтүү деп эсептелет:

1) жазуу жүзүндө же компьютердик тестирлөөдө каралган суроолордун 80% (жана андан көп) туура жооп берсе;

2) ангемелешүүдөн өткөн;

3) жарандык авиация органы бекиткен окуу программасын (комплексин) тааныштырды.

364. Инструкторго уруксат алууга талапкер болгон талапкердин билимин баалоонун жыйынтыгы боюнча жарандык авиация органы тарабынан протокол түзүлөт, анда аты-жөнү, аңгемелешүүнүн жыйынтыгы, даярдоонун түрүн көрсөтүү менен уруксат берүү жөнүндө чечим, уруксат берүүнүн жарактуулук мөөнөтү көрсөтүлөт, ал эми талапкер толтурган жазуу жүзүндөгү же компьютердик тесттер протоколго тиркелет. Протоколдо көрсөтүлгөн чечимдин негизинде жарандык авиация органы тарабынан аны белгилүү бир профиль (даярдоонун түрү) боюнча нускоочулук ишке киргизүү жөнүндө буйрук чыгарылат. Ар бир нускоочунун маалыматтары авиациялык коопсуздук боюнча нускоочулардын тизмесине киргизилет (буйрукка тиркеме). Эгерде нускоочунун окутуу деңгээли ушул Эрежелердин жана жарандык авиация органы бекиткен авиациялык коопсуздук маселелери боюнча даярдоо программасынын талаптарына ылайык келбегендиги аныкталса же нускоочу уруксат берүү мөөнөтү өтүп кеткен персоналды даярдоону жана билимин баалоону ишке ашырса, анда жарандык авиация органы бул нускоочунун авиациялык коопсуздук боюнча инструкторлорунун тизмесинен чыгарылышын камсыз кылат, ал эми ага берилген уруксат жокко чыгарылат. Адамды нускоочулук/окутуучулук ишке киргизүүнүн жарактуулук мөөнөтү “авиациялык коопсуздуктун инструктору” курсу боюнча колдонуудагы тастыктаманын негизинде жарандык авиация органы тарабынан аныкталат.

365. Авиациялык коопсуздук боюнча нускоочуну (окутуучуну) кийинки даярдоо жана анын билимин жарандык авиация органында баалоо 24 айда бир жолудан кем эмес жүргүзүлөт.

Авиациялык коопсуздук жаатындагы билимди даярдоону жана баалоону жүзөгө ашыруучу нускоочуга уруксат берүү жөнүндө чечимди жарандык авиация органы кабыл алат.

366. Жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук программасын, даярдоо программасын, сапатты көзөмолдөө программасын жана адамдарды жана транспорт каражаттарын текшерип кароо функцияларын аткаруу үчүн жоопкерчиликтүү болгон персоналдын компетенцияларына баа берүүнү, ошондой эле баштапкы жана мезгил-мезгили менен даярдоо үчүн сатып алуу жана сактоо зарыл болгон күзөт, байкоо жана патрулдук кылууну камсыз кылышат.

367. Жарандык авиация уюмдары ушул Эрежелердин ар кандай аспектилери менен иштеген персоналдын, ошондой эле көзөмолдөнүүчү зонага коштоосуз кирүүгө жана/же купуя маалыматка ээ болууга талап кылынган адамдардын баштапкы жана мезгилдүү даярдыктан өтүшүн, ошондой эле коопсуздук чаралары жөнүндө маалымдуулукту жогорулатуу максатында алардын билимдерин баалоону камсыз кылат.

368. Авиациялык коопсуздук нормаларынын, эрежелеринин жана жол-жоболорунун ар кандай аспектилерин ишке ашырууга катышкан же ага жооптуу болгон мамлекеттик органдар, жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук маданиятын кубаттайт, өнүктүрөт жана жайылтат.

369. Адамдарды жана буюмдарды текшерип кароо үчүн дайындалган адам (текшерип кароонун оператору) төмөнкү талаптарга жооп берет :

- (экинчи абзац Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругуна ылайык күчүн жоготту)

2) Кыргыз Республикаснынын жарандыгы бар;

3) ага тиешелүү төмөнкүлөр жок:

- кылмыш иши менен байланышкан ар кандай актыларды жасагандыгы үчүн айыптоо менен соттун кандайдыр бир чечими жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча иш менен алектенүүгө сот тарабынан кандайдыр бир тыюу салуу же чектөө;

- ден-соолукка же психикалык ден-соолукка байланыштуу ыйгарым укуктуу медициналык органдын авиациялык коопсуздук персоналынын тиешелүү функцияларын аткаруусуна тоскоол болгон кандайдыр бир чечими;

4) даярдоо процессинде бул адам төмөнкүдөй билимдерге жана жөндөмдөргө ээ болот:

- предметтерди жана заттарды, жарылуучу заттарды, коркунучтуу жүктөрдү жана түзүлүштөрдү ташууга тыюу салынган ок атуучу куралдарды таануу;

- жүргүнчүлөрдү, багажды, жүктү, аба кемелерин кароо, ошондой эле колдонулган кароо жабдууларын жана каражаттарын пайдалануу;

буюм далилдерин сактоо принциптери;

- ташууга тыюу салынган коркунучтуу предметтер, заттар, түзүлүштөр же буюмдар табылган учурдагы аракеттер;

- авиациялык коопсуздук эрежелерин жана жол-жоболорун колдонуу;

- ыйгарым укуктардын чектери;

- текшерип кароону жүзөгө ашырууда жүргүнчүлөр менен баарлашуунун принциптери;

мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоого ниеттенүүдө адамдардын жүрүм-турумунун жана аракеттеринин өзгөчөлүктөрү.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

370. Текшерип кароо операторунун өз алдынча ишине даярдоо, тастыктамалоо жана уруксат алуу системасы жарандык авиация органы тарабынан бекитилген авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасында сүрөттөлөт.

370¹. Аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун), аба кемелеринин эксплуатантынын, жерде тейлөө, күйүүчү май менен камсыздоо, аба кыймылын тейлөө боюнча уюмдун жетекчиси коопсуздук максатында көзөмөлдөө чараларын жүзөгө ашыруучу адамдардын мындай милдеттерди аткаруу үчүн зарыл болгон бардык кесиптик көндүмдөргө ээ болушун жана ушул Эрежелердин талаптарына ылайык тийиштүү тандоодон жана даярдыктан өтүүсүн жана тиешелүү эсепке алуу документтери дайыма жаңыланып турушун камсыз кылат. Ишке жөндөмдүүлүктүн тиешелүү стандарттары белгиленет жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасына ылайык ушундай стандарттарды сактоо максатында баштапкы жана мезгилдүү баалоону жүргүзүү уюштурулат.

 

20-бөлүм. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү иштин сапатын көзөмөлдөө, тастыктамалоо жана көзөмөлдөө

 

§ 1. Жалпы жоболор

371. Жарандык авиация органы ушул Эрежелердин талаптарынын сакталышын жана натыйжалуулугуна баа берүүнү туруктуу негизде аныктоо үчүн жарандык авиациянын коопсуздук чөйрөсүндө сапатты көзөмөлдөө программасын иштеп чыгат, киргизет жана жаңылап турат.

Ар кандай кемчиликтерди тез жана натыйжалуу жоюуну камсыз кылуу максатында авиациялык коопсуздуктун абалын текшерүүнү, инспекциялоону жана сыноону өзүнө камтыган көзөмөлдөө иш-чараларынын артыкчылыктары жана мезгилдүүлүгү улуттук коопсуздук органдары, жарандык авиация органдары, ошондой эле жарандык авиация уюмдары тарабынан жүргүзүлүүчү тобокелдик факторлорун баалоонун негизинде аныкталат жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилген сапатты көзөмөлдөө программасында жана тобокелдиктерди баалоо методикасында белгиленет. Мында жарандык авиация органы жана жарандык авиация уюмдары төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

1) көзөмөлдөө иш-чараларын жүргүзүүчү жактардын ушул Эрежелерге ылайык киргизилүүчү авиациялык коопсуздук чараларын жүзөгө ашыруучу жактардан көз карандысыздыгы;

2) ушул Эрежелердин талаптарына, даярдоо программасына, сапатты көзхөмөлдөө программасына жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү башка документтерге ылайык көзөмөлдөө иш-чараларын жүзөгө ашыруучу персоналды даярдоо;

3) бул милдеттерди аткаруу жана түзөтүүчү иш-аракеттердин аткарылышын камсыз кылуу үчүн бардык тиешелүү маалыматтарды алуу үчүн көзөмөлдөө иш-чараларын жүзөгө ашыруучу персоналга зарыл ыйгарым укуктарды берүү;

4) жүргүнчүлөр, экипаж мүчөлөрү жана жердеги кызматтын персоналы сыяктуу булактардан алынган авиациялык коопсуздук маалыматын талдоо үчүн жашыруун отчеттуулук системасы;

5) ушул Эрежелердин талаптарынын натыйжалуу өнүгүшүнө жана аткарылышына, анын ичинде талаптардын сакталбагандыгынын себептерин жана тенденцияларын аныктоого жана түзөтүүчү чаралардын кабыл алынышын жана аткарылышын көзөмөлдөөгө көмөктөшүү үчүн жарандык авиациянын коопсуздук чөйрөсүндө сапатты көзөмөлдөө программасын аткаруунун натыйжаларын жазуу жана талдоо жол-жоболору.

372. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылууну көзөмөлдөөнүн натыйжалуу мамлекеттик тутумунун компоненттери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) мамлекеттик органдар жана жарандык авиация уюмдары үчүн мыйзамдарды, талаптарды, жол-жоболорду жана нускамаларды иштеп чыгууга, жеткиликтүү формада өз убагында жарыялоого жана ишке ашырууга макулдашылган мамиле. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга көзөмөлдү жүзөгө ашыруунун тартиби өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

а) авиациялык коопсуздук системасынын бардык аспектилерин, ошондой эле анын айрым элементтерин, иштин түрлөрүн жана дисциплиналарын камтууну камсыз кылуу үчүн аудиттерге, инспекциялык текшерүүлөргө жана сыноолорго системалуу мамилени кабыл алуу;

б) булактарды натыйжалуу пайдаланууга көмөктөшүү үчүн тобокелдик факторлорун башкаруу жана аларды баалоо ыкмаларын колдонуу;

в) авиациялык коопсуздук жана учуу коопсуздугу же авиациялык коопсуздук жана формалдуулуктарды жөнөкөйлөтүү сыяктуу бири-бирине жакын же кайчылаш милдеттери болгон учурда мамлекеттик органдардын жана уюмдардын иш-аракеттерин координациялоо;

2) жарандык авиациянын авиациялык коопсуздук маселелерин тескеген мамлекеттик органдардын ортосунда милдеттерди тең салмактуу бөлүштүрүү;

3) авиациялык коопсуздукту камсыз кылууну натыйжалуу көзөмөлдөө үчүн жетиштүү финансылык, техникалык жана кадрдык ресурстар;

4) авиациялык коопсуздуктун ченемдеринин, эрежелеринин жана жол-жоболорунун мамлекеттик органдарынын жана жарандык авиация уюмдарынын ишине туруктуу жана үзгүлтүксүз мамлекеттик мониторинг жүргүзүү жана көзөмолдөө;

5) авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга кызыкдар болгон бардык тараптардын ортосундагы гармониялуу өз ара мамилелерди, анын ичинде жарандык авиация органы менен авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуучу мамлекеттик органдар жана жарандык авиация уюмдары ортосундагы байланыштарды жана консультацияларды, алардын натыйжалуу жана так аныкталган жеке функционалдык милдеттерин сактоо менен өстүрүү жана колдоо. Байланыш деп авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун катышуучуларына тастыктамаларды, башка уруксаттарды жана тиешелүү нускамалык материалдарды берүүдө сакталууга тийиш болгон Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарын жеткирүү түшүнүлөт.

4. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү саясатты жана ага байланыштуу жол-жоболорду натыйжалуу ишке ашыруу үчүн Кыргыз Республикасында авиациялык коопсуздукту камсыз кылууну көзөмөлдөөнүн критикалык элементтерин (КЭ) эске алган көзөмөл системасын түзүү жана киргизүү камсыз кылынат. КЭни натыйжалуу киргизүү жарандык авиация органынын авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга көзөмөлдү ишке ашырууга жөндөмдүүлүгүнүн далили болуп саналат.

373. Жарандык авиация органдары жана уюмдары авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун аткарышын көзөмөлдөө боюнча Кыргыз Республикасынын стратегиясынын негизги элементи болуп аэропорттордун, аба кемелеринин эксплуатанттарынын, анын ичинде Кыргыз Республикасында учууларды жүзөгө ашыруучу чет өлкөлүк авиакомпаниялардын, текшерүүлөрдүн тартибин жана методикасын кыйшаюусуз сактоодо тобокелдиктерге баа берүүгө негизделген көзөмолдөгү зонага, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонада жердеги, аэронавигациялык тейлөө жана башка кызматтарды көрсөтүүчү уюмдардын авиациялык коопсуздук системасын үзгүлтүксүз, милдеттүү текшерүүлөрдү жүргүзүү болуп саналат.

374. Жарандык авиациянын мамлекеттик органдары жана уюмдары авиациялык коопсуздукту камсыз кылууну көзөмолдөөнүн критикалык элементтерин эске алуу менен Кыргыз Республикасында коопсуздук системасын жарандык авиация чөйрөсүндөгү иштин деңгээлине жана масштабына, анын ичинде өзгөрүүлөргө, коркунучтардын деңгээлине тез көнүү жана авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү жаңы ченемдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду өз убагында киргизүү жөндөмдүүлүгүнө шайкеш келишин ишке ашырышат.

§ 2. Сапатты көзөмөлдөө боюнча иш-чараларды уюштуруу

375. Кыргыз Республикасында сапатты көзөмөлдөө боюнча иш-чаралар төмөнкүдөй түрлөргө айырмаланат:

- аудит (коопсуздуктун абалын текшерүү). Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарын аткаруунун бардык аспектилерин сактоону терең карап чыгуу;

- коопсуздук абалын инспекциялык текшерүү. Авиациялык коопсуздуктун конкреттүү чараларын ишке ашыруунун натыйжалуулугун жарыяланган же жарыяланбаган текшерүү;

- коопсуздук системасын сыноо. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларынын бирин жашыруун же ачык текшерүү, мында мыйзамсыз актыны жасоого аракет кылууну тууроо аркылуу жүргүзүлөт.

- коопсуздук чөйрөсүндөгү териштирүү. Жарандык авиацияга каршы мыйзамсыз кийлигишүүнүн кандай болбосун актыны же авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарын сактабоо учурун жана/же мүмкүн болгон же болжолдонгон ар кандай актыны жасоого болгон аракетти териштирүү.

376. Жарандык авиация органы Кыргыз Республикасында авиациялык коопсуздук системасын мамлекеттик жөнгө салууну жана көзөмөлдөөнү жүзөгө ашырат. Бекитүүнүн, тастыктамалоонун жана туруктуу көзөмөлдөөнүн бардык жол-жоболору мамлекеттик органдар, ошондой эле жарандык авиация уюмдары тарабынан алардын менчигинин формасына карабастан сакталат.

377. Ушул Эрежелердин тийиштүү элементтерин аткаруу үчүн жооптуу жарандык авиация уюмдарынын жетекчилери сапатты көзөмолдөөнүн ички системасын киргизүүнү камсыз кылышат, ал тышкы подрядчыларга, ушул уюмдун авиациялык коопсуздук программасына ылайык кызмат көрсөтүүчү башка органдарга же уюмдарга жүктөлгөн авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашырууну мезгил-мезгили менен текшерүүнү камтыйт. Жарандык авиация объекттериндеги аялуу жерлерди мындай мезгил-мезгили менен баалоо көзөмөлдөнбөгөн зоналарды, контролдонуучу зоналарды, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зоналарды камтыйт. Аялуу жерлерди мындай баалоонун натыйжалары жарандык авиация органына билдирилет жана тобокелдиктерге баа берүү жана авиациялык коопсуздук системасын өркүндөтүү үчүн пайдаланылат.

378. Жарандык авиация органынын инспектору сапатты көзөмөлдөө боюнча иш-чараларды жүргүзүүдө төмөнкүдөй ыйгарым укуктарга ээ болот:

- жарандык авиация объекттеринин бардык зоналарына жана жайларына тоскоолдуксуз кирүүгө;

- мамлекеттик органдардан, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан жана жарандык авиация уюмдарынан зарыл материалдарды жана документтерди, жана башка маалыматтык материалдарды, анын ичинде таанышуу, системалаштырылган эсепке алуу жана иште пайдалануу үчүн өзүнүн ишинин профили боюнча фото/видео жазууларды суроого жана алууга;

- өз компетенциясынын чегинде байкоо жүргүзүү, сурамжылоо/маектешүү, изилдөө, жазуу, фото/видео тартуу сыяктуу көзөмөлдүк операцияларды каалаган убакта жүргүзүү;

- мамлекеттик, жетектөөчү жана жумушчу документтерди, ошондой эле эл аралык уюмдардын документтерин, алардын стандарттарын жана сунуш кылынган практикасын талдоого, жарандык авиация субъекттеринин ишин өркүндөтүү максатында иштин жаңы жол-жоболорун, процесстерин, формаларын жана методдорун киргизүү жана колдонуудагы жол-жоболорун өзгөртүү боюнча сунуштарды киргизүү үчүн алдыңкы тажрыйбаларды изилдөөгө;

- авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналдын кесиптик даярдыгынын деңгээлин көзөмөлдөө боюнча иш-чараларды жүргүзүүгө;

- авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун камсыз кылуу, авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө персоналды даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу маселелери боюнча мамлекеттик органдарга жана жарандык авиация уюмдарына сунуштарды киргизүүгө;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун бузууга жол бербөөгө жана/же болтурбоого багытталган чектөөчү, алдын алуучу жана алдын алуучу мүнөздөгү чараларды колдонууга;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык протокол түзүүгө жана администрациялык укук бузуу жөнүндө токтом чыгарууга, инспектордук жазма буйрук берүүгө;

- авиациялык коопсуздукка, учуулардын коопсуздугуна таасир этүүчү ченемдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду бузган учурда абада ташууга тыюу салынган предметтерди жана заттарды камтыган жүктү, жүктү жана почтаны кармоого же аба кемесинин учуп кетишине;

- авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жана көрүлүп жаткан чараларды көзөмөлдөө менен байланышкан маселелерди талкуулоо үчүн мамлекеттик органдар, жарандык авиация уюмдары, жеке жактар менен кеңешмелерди уюштурууга же аларга катышууга.

379. Жарандык авиация объектисинин авиациялык коопсуздук тутумунун сыноолорунда үлгү катары колдонулган предметтер, сатып алуу, алып жүрүү, сатуу үчүн жазык жоопкерчилиги каралган буюмдар, курал, жарылуучу заттар же башка түзүлүштөр улуттук коопсуздук органдары менен макулдашылат.

380. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө сапатты көзөмөлдөө боюнча пландуу иш-чаралар бекитилген графиктерге ылайык жүргүзүлөт.

Жарандык авиация уюмдарынын ишин көзөмөлдөө боюнча иш-чаралардын ар жылдык планы төмөнкү учурларда түзүлөт:

- акыркы пландуу текшерүү аяктагандан кийин;

- мамлекеттик органга же жарандык авиация уюмуна сертификат же башка уруксат берүүчү документ берилгенден кийин;

- көзөмөлдөгү зонада, жеткиликтүүлүгү чектелген корголуучу зоналарда өз ишин жүзөгө ашыруунун башталышы жөнүндө юридикалык же жеке жактардан билдирүү алганда.

381. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө көзөмөлдөө көзөмөлдөө боюнча пландан тышкаркы иш-чаралар төмөнкү учурларда өткөрүлөт:

- жарандык авиация объекттеринде авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын жана башка документтеринин талаптарына ылайык келбестиктер табылганда;

- мамлекеттик органдар, жарандык авиация уюмдары, окуу борборлору авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун, анын ичинде персоналды даярдоо боюнча маселелерди бузганы жөнүндө маалымат алган учурда;

- жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо коркунучу жөнүндө маалымат алынган учурда.

382.  Жарандык авиация органы мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо коркунучу пайда болгондо же пайда болгондо кемчиликтерди жоюу боюнча зарыл аракеттерди өз убагында кабыл алуу, анын ичинде авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген коопсуздук чараларынын тиешелүү элементтерин, анын ичинде ушул Эрежелерди алардын кайталап пайда болуусун болтурбоо үчүн коррекциялоо үчүн көзөмөл чараларын жана коопсуздук эрежелерин сын көз менен баалайт.

383. Жарандык авиация органынын жана/же улуттук коопсуздук органдарынын текшерүүлөрүнүн материалдары, корутундулар, түзөтүүчү иш-чаралар, инспектордук жазма буйруктар жарандык авиациянын мамлекеттик органдары же уюмдары тарабынан аларда көрсөтүлгөн мөөнөттө аткарылышы үчүн милдеттүү. Сапатты көзөмөлдөөнүн пландан тышкаркы иш-чараларынын жыйынтыгы боюнча эскертүүлөр табылган учурда түзөтүүчү чаралардын планы түзүлөт жана бир айдан кечиктирбестен жарандык авиация органына макулдашууга берилет.

384. Өзгөчө кырдаал/өзгөчө абал киргизилген шартта, анын ичинде эпидемияга каршы чараларга байланыштуу сапатты көзөмолдөө боюнча иш-чаралардын масштабы жана жыштыгы төмөнкү факторлорго жараша жүзөгө ашырылат:

- өзгөчө кырдаалдын/өзгөчө абалдын колдо болгон ресурстарга тийгизген таасирин баалоо;

- физикалык алыстоого коюлган талаптар менен байланышкан коркунучтардын эволюциясын эске алуу менен тобокелдик факторлорун баалоо методологиясын кайра карап чыгуу (авиациялык коопсуздук жагынан жаңы аялуу жерлерди түзүү), ресурстардын болушу, учуунун деңгээли жана түрлөрү;

- зарыл болгон учурда тобокелдик факторлорун кайра карап чыгуунун негизинде сапатты көзөмөлдөөнүн убактылуу графигин иштеп чыгуу;

- мамлекеттик талаптардын аткарылышын көзөмөлдөө боюнча иште негизги көңүлдү штаттык шарттардагы ишке өзгөчө кырдаалдын/өзгөчө абалдын таасирин эсепке алуу үчүн өзгөртүлгөн коопсуздук чараларын киргизүүнү колдоого өткөрүү;

- көзөмөл боюнча иште өзгөрүп турган чектөөлөрдөн же ишти штаттык шарттарда акырындык менен кайра баштоодон келип чыккан ар кандай өзгөрүүлөрдү аныктоо үчүн мезгил-мезгили менен кайра баалоону жүргүзүү;

- артыкчылыктарды оңдоо үчүн сапатты көзөмөлдөө боюнча иш-чараларды камсыз кылуучу мамлекеттик органдар менен ишти тыгыз координациялоону камсыз кылуу.

Мындай мезгилде сапатты көзөмолдөө боюнча иш-чараларды онлайн режиминде жүргүзүүгө жол берилет.

385. Жарандык авиация органы жарандык авиация уюмдары объекттерин өзгөчө кырдаал/өзгөчө абал менен байланышкан убактылуу талаптарга адаптациялоо үчүн киргизилип жаткан убактылуу же туруктуу өзгөрүүлөргө көзөмөлдү камсыз кылат.

386. Физикалык алыстоону, кыймыл менен байланышкан башка чектөөлөрдү камсыз кылуу шарттарында сапатты көзөмолдөө иш-чараларын жүргүзүүдө негизги көңүл далил документтерин талдоого бурулат, жол-жоболорду байкоо үчүн видеобайкоо каражаттарын колдонуу көбөйөт. Ошо сыяктуу эле, практикалык мүмкүнчүлүккө жараша сүйлөшүүлөр (телефон аркылуу, видеоконференция аркылуу) өткөрүлөт.

§3. Жарандык авиация уюмдарын тастыктамалоо

387. Жарандык авиация уюмдарын (жер үстүндө тейлөө, авиаотунду камсыз кылуу, аэродромдун, вертодромдун, аэронавигациялык тейлөөнүн жарактуулугу, окуу борбору, Аба кемесинин эксплуатанты ж.б. боюнча) тастыктамалоо Кыргыз Республикасынын Аба кодексине, жарандык авиация органынын авиациялык эрежелерине жана башка ченемдик документтерине ылайык уюм берген өтүнмөнүн негизинде жүзөгө ашырылат.

388. Жарандык авиация уюмун тастыктамалоо процесси жарандык авиация уюмуна тастыктмамлык документтерин берүүнүн, аны берүүдөн баш тартуунун, аны өткөрүп берүүнүн же кайтарып берүүнүн тартибин аныктайт.

389. Уюмдун тастыктмалоо процесси төмөнкү этаптардан турат:

1) тастыктамалык документти алууга кызыкдар юридикалык жактын/жеке адамдын өтүнмө берүүсү;

2) комиссияны түзүү жана юридикалык/жеке жакты тастыктамалоонун жүргүзүү жөнүндө жарандык авиация органынын буйругун даярдоо;

3) авиациялык коопсуздук программасын жана башка локалдык документтерди, авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу системасын талдоону, объекттерди, анын ичинде кызматтарды жана уюштуруу каражаттарын карап чыгууну кошо алганда, Жарандык авиация органы тарабынан расмий берилген өтүнмөнү баалоо;

4) жарандык авиация органынын комиссиясынын корутундусун, корутунду актысын даярдоо;

5) тастыктама берүү же берүүдөн баш тартуу.

390. Жарандык авиация уюмдары жарандык авиация органына өтүнмө беришет, анын үлгүлөрү Кыргыз Республикасынын тийиштүү авиациялык эрежелеринде жана башка документтеринде берилет. Уюмда бир нече объект болгон учурда тасыкттамалоого өтүнмө ар бир объектке өзүнчө берилет.

391. Алгачкы тастыктамалоо жүргүзүлгөн учурда өтүнмөгө авиациялык коопсуздук программасы жана башка зарыл документтер тиркелет. Жарандык авиация органынын инспекторлору авиациялык коопсуздук программасын жана башка документтерди Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук документтеринин талаптарына ылайыктуулугун изилдөөнү жана талдоону жүзөгө ашырышат.

392. Объектте инспекциялоо учурунда инспектор документтеги маалыматтар объекттеги иш жүзүндөгү маалыматтарга жана жол-жоболорго шайкеш келээрине ынануу үчүн авиациялык коопсуздук программасына же башка документке киргизилген факт жүзүндөгү маалыматтарды, анын ичинде текшерүүнү жүзөгө ашырат.

393. Эгерде жарандык авиация органы уюмду белгиленген мөөнөттөрдө тастыктамалай албаса (өзгөчө абалды/өзгөчө кырдаалды киргизүү ж.б.), анда жарандык авиация органы тарабынан объектти тастыктамалоонун кошумча мөөнөттөрү белгиленет, алар жарандык авиация органынын өзүнчө буйругу менен аныкталат.

394. Алынган өтүнмөгө ылайык жарандык авиация органы объектини тастыктамалоо боюнча буйрук чыгарат, анда Комиссиянын курамы жана иштөө мөөнөтү бекитилет. Комиссиянын курамына жарандык авиация органынын тиешелүү адистери кирет, зарыл болгон учурда Комиссиянын курамына мамлекеттик органдардын же жарандык авиация уюмдарынын зарыл адистери консультант жана эксперт катары тартылат.

395. Жарандык авиация органы өтүнмөнү алгандан кийин 30 календардык күндүн ичинде уюмга комиссиянын курамы жана объектти тастыктамалоонун мөөнөттөрү же тастыктамалоонун баш тартуу жөнүндө билдирет.

396. Жарандык авиация органы тарабынан расмий берилген өтүнмөнү баалоо төмөнкү этаптарды карайт:

1) бул документ авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук документтеринин талаптарына ылайык келерин аныктоо максатында авиациялык коопсуздук программасын (авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасын) баалоо. Авиациялык коопсуздуктун бардык жол-жоболорунун документтери да текшерилет;

2) авиациялык коопсуздук маселелери, анын ичинде персоналды тандоо, тандоо жана тастыктамалоо маселелери боюнча персоналды даярдоо системасын баалоо;

3) сапатты көзөмолдөөнүн ички иш-чараларынын системасын баалоо;

4) авиациялык коопсуздукту башкаруу системасын баалоо, анын ичинде тобокелдикти баалоо маселелери;

5) объектти жеринде текшерүү жана кароо.

Эскертүү: Кыргыз Республикасында же айрым облустарда, райондордо жана башкаларда өзгөчө кырдаал киргизилген шартта, же болбосо объектиге аудит/кароо жүргүзүү камсыз кылуу мүмкүн болбогон башка учурларда жарандык авиация уюму бардык зарыл болгон далилдөөчү документтерди (мисалы, фото, видео материалдар, буйруктардын көчүрмөлөрү ж.б.) берет.

397. Жарандык авиация органынын инспекторлору тарабынан объектти кароо жарандык авиация объектисинин абалын, анын каражаттарын, жабдууларын, кызматтарын ушул Эрежелерде баяндалган ченемдерге, эрежелерге жана жол-жоболорго, текшерилүүчү объекттин авиациялык коопсуздук программасындагы жана башка документтерге ылайык келишин баалоо максатында жүргүзүлөт.

398. Объектти жеринде карап чыгуу жол-жобосу авиациялык коопсуздук программасында камтылган объекттин маалыматтарын текшерүүнү камтыйт, эгерде жарандык авиация уюмунун ишинин түрүнө тиешелүү болсо, төмөнкүлөрдү камтыйт:

- баалануучу объектти жалпы уюштуруу (түзүмү жана штаттык саны, авиациялык коопсуздук чараларын камсыздоо жана авиациялык коопсуздук программасын аткаруу үчүн жооптуу адамды дайындоо, кызматтык нускамалар, авиациялык коопсуздук боюнча аэропорт комитети, мыйзамсыз кийлигишүү актысында объектте өзгөчө кырдаалдарды пландаштыруу ж. б.);

- өткөрмө жана объект ичиндеги режим;

- объекттердин чектөөсүз зоналары;

- аба кемелеринин коопсуздугу;

- жүргүнчүлөр жана кол жүк;

- текшерүү жана багажды сактоо;

- жүккө, почтага карата авиациялык коопсуздук чаралары;

- аэронавигациялык каражаттардын жана системалардын авиациялык коопсуздук чаралары;

- почта жана авиаташуучунун материалдары;

- борттук буюмдар;

- аэропорттук, борттук камдардын, борттук тамак-аштын жана коштоочу каражаттардын беримдери;

- учуудагы коопсуздук чаралары;

- персоналды тандоо жана даярдоо;

- тыкыр кароо жабдуулары, кайтаруунун инженердик-техникалык каражаттары, кирүүнү контролдоонун автоматташтырылган системалары;

- кризистик кырдаалдарда коопсуздукту камсыз кылуу жол-жоболору жана мыйзамсыз кийлигишүү актыларына жооп кайтарууну башкаруу;

- маанилүү маалыматтык авиация тутумдарына жана байланыш технологияларына кибер коркунучтар;

- мыйзамсыз кийлигишүү актыларына байланыштуу каршы туруу чаралары ж. б.

399. Объектте авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу системасын, текшерүү жүргүзүлүп жаткан жердеги кызматтарды, каражаттарды, ресурстарды текшерүү методикасы Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү сапатты көзөмөлдөө программасына жана жарандык авиация органы бекиткен нускамаларга ылайык жүзөгө ашырылат.

400. Комиссиянын ишинин жыйынтыгы боюнча жарандык авиация органы тарабынан корутунду акты даярдалат, ал жарандык авиация органынын жетекчиси тарабынан бекитилет. Акт жарандык авиация органынын инспекторлору тарабынан түзүлөт, мында өзүнүн ишинин профили боюнча ар бир жооптуу инспектор тастыктамалоонун жана жеринде баалоонун жүрүшүндө өзү баалаган же аныктаган актыга өзүнүн маалыматын киргизет. Акт сын-пикирлерди жана тыянактарды камтыйт. Актынын бир бөлүгү авиациялык коопсуздук боюнча купуя маалыматты камтыган сын-пикирлери менен мамлекеттик органга же жарандык авиация уюмуна тиешелүү каналдар аркылуу жиберилет.

401. Жарандык авиация уюму табылган сын-пикирлери менен актыны алгандан кийин бир айдан кечиктирбестен аларды жоюунун мөөнөттөрүн жана жооптуу адамдарды көрсөтүү менен түзөтүүчү иш-аракеттердин планын иштеп чыгат жана макулдашуу үчүн жарандык авиация органына жиберет.

402. Жарандык авиация органы өтүнмөнү ырастайт, алгачкы тастыктамалоодо авиациялык коопсуздук программасын жана башка документтерди макулдашат, эгерде тастыктамалык талаптар сакталган болсо, табыштама берүүчүгө объекттин сертификациялык документин берет.

403. Тастыктамага жарандык авиация органынын жетекчиси же анын орун басары кол коет. Объекттин тастыктамалык документин берүүнүн негизи болуп жарандык авиация органы тарабынан төмөнкүлөрдү белгилөө саналат:

1) өтүнмө берүүчү жана анын персоналы объектти талаптагыдай пайдаланууну жүзөгө ашыруу үчүн зарыл квалификацияга жана тажрыйбага ээ болуусу;

2) авиациялык коопсуздук программасында жана / же өтүнмө ээси бекиткен жана өтүнмө менен бирге берилген башка документте бардык зарыл маалыматтар камтылса;

3) объект, анын каражаттары, кызматтары жана жабдуулары ченемдик талаптарга ылайык келсе;

4) объектти эксплуатациялоо жол-жоболору авиациялык коопсуздукту камсыз кылса;

5) объектте авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун алгылыктуу системасы иштесе.

404. Тастыктамалык документте жарандык авиация объектисинин ишинин ушул түрү үчүн шарттар ырасталат.

405. Жарандык авиация чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук документтердин талаптары сакталбаган учурда жарандык авиация органы өтүнмө берүүчүгө тастыктамалык документти берүүдөн баш тартат. Мындай чечим үчүн негиз болуп документтерди талдоонун жана объектти изилдөөнүн натыйжалары саналат. Мындай негиз объектти текшерүү актысына комиссия тарабынан киргизилет.

406. Тастыктамалоо документин берүүдөн баш тартылган учурда жарандык авиация органы арыз берүүчүгө баш тартуунун себептери жөнүндө мындай чечим кабыл алынгандан кийин 14 жумушчу күндөн кечиктирбестен жазуу жүзүндө билдирет.

407. Сертификациялык документтин жарактуулук мөөнөтү тобокелдикти баалоону, объекттин абалын, авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн зарыл ресурстардын жана каражаттардын бар экендигин, объекттин авиациялык жана учуу коопсуздугу боюнча белгиленген талаптарга шайкештигин эске алуу менен жарандык авиация органы тарабынан белгиленет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

408. Объекттин тастыктамалык документин ыктыярдуу кайтарып берген учурда тастыктаманын ээси объектти пайдаланууну токтотуу пландаштырылган мөөнөткө чейин 10 календардык күндөн кечиктирбестен тастыктаманы кайтарып берүү датасы жөнүндө жазуу жүзүндөгү билдирүүнү жарандык авиация органына берет. Жарандык авиация органынын буйругу менен тастыктамалык документ жокко чыгарылат.

409. Тастыктамалоо документинин ээси аэронавигациялык маалыматтын маалымдамаларында өз ишин токтотуу жөнүндө маалыматты жарыялоо боюнча тиешелүү чараларды көрөт (зарыл болсо).

 

§ 5. Санкцияларды колдонуу

 

410. Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик документтеринин талаптары сакталбаган учурда уюмга же жеке жакка карата жарандык авиация органы тарабынан санкциялар колдонулат.

411. Санкциялар ченемдерди, эрежелерди, жол-жоболорду бузуунун оордугуна жана алардын авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу шарттарына жана аба кемесинин объектисинде же бортунда учуулардын коопсуздугуна же авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоого тийгизген таасирине жараша болот.

Санкциялар төмөнкү түрлөрдө болот:

1) мамлекеттик органга, жарандык авиация уюмуна, окуу борборуна карата тартип бузуу фактысы жана көрсөтүлгөн кемчиликтерди четтетүү боюнча чараларды көрүү жөнүндө жазма эскертүү;

2) уюмдун, окуу борборунун, аба кемесинин объектисинин же эксплуатациясынын, же болбосо конкреттүү адамдын тастыктамалык документинин колдонулушун чектөө, токтото туруу же жокко чыгаруу;

3) объекттин же жактын тастыктамалык документинин аракетин жокко чыгаруу;

4) тастыктамалык документте камтылган шарттарды өзгөртүү, мисалы, аэродромдун категориясын/минимумун төмөндөтүү;

5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык айып пул сыяктуу жаза-чарасын колдонуу.

412. Тастыктамалык документтин колдонулушун токтото туруу же жокко чыгаруу төмөнкү учурларда каралат, эгерде:

1) мамлекеттик инспекторлор тарабынан авиациялык коопсуздукту, жарандык авиация уюмунда, окуу борборунда, жарандык авиация объектисинде, аба кемесинде учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу системасы белгиленген ченемдерге, эрежелерге жана жол-жоболорго ылайык келбей тургандыгы жана авиациялык коопсуздукка, учуулардын коопсуздугуна коркунуч келтирери белгиленген болсо;

2) бул объекттин эксплуатациялык коопсуздугунун шарттарына жооп бербесе;

3) авиациялык коопсуздукка жана учуулардын коопсуздугуна таасир этүүчү коркунучтуу шарттарды четтетүү үчүн пайдаланылган каражаттар талап кылынган натыйжаларга алып келбесе;

4) мамлекеттик инспекторлор жарандык авиация органы тарабынан белгиленген эрежелерге жана жарандык авиацияны, окуу борборун уюштуруунун ички жол-жоболоруна ылайык өз милдеттерин аткаруу үчүн зарыл болгон жарандык авиация уюмунун, окуу борборунун, объектти эксплуатанттын же аба кемесинин кызматкерлеринин тажрыйбасы же квалификациясы жетишсиз экендигин белгилешсе;

5) жарандык авиацияны уюштуруу, окуу борбору, объектти же аба кемесин эксплуатациялоочу объектте же аба кемесинде кооптуу операцияларды аткаруудан качууда же авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоодо кемчиликтерди жоюу боюнча мурда макулдашылган чараларды атайылап аткарбаса тастыктаманын колдонулушун токтотуу  акыркы чара болуп саналат.

414. Жарандык авиация органынын мамлекеттик инспектору авиациялык коопсуздукка, учуулардын коопсуздугуна коркунуч келтирген негиздер болгон учурда ар кандай жарандык аба кемесинин, анын ичинде чет өлкөлүк аба кемесинин учуусун төмөнкүдөй учурларда кармоого укуктуу:

1) ушул Эрежелердин, аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасынын төмөнкүлөргө тиешелүү бөлүктөрүндөгү талаптарын аткарбоо:

- аба кемеси учуп кеткенде:

- авиациялык коопсуздук максатында аба кемесин кароодон (текшерүүдөн же тинтүүдөн) өткөрбөстөн;

- учакка отурууга келбеген жүргүнчүнүн текшерилген жүгүн алып салбастан;

- экипаж мүчөлөрүн жана алардын буюмдарын, жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, багажды, жүктү, почтаны кароо жол-жоболорун жүргүзбөстөн, ошондой эле борттук тамак-ашка, борттук камдарга жана буюмдарга карата коопсуздук максатында көзомөлдөө жол-жоболорун жүргүзбөстөн;

- аба кемесинин бортунда жүктүн/почтанын коопсуздук статусун ырастоочу документтери болбосо, ошондой эле документте жүккө, почтага карата текшерип кароо усулдары жөнүндө белгилер болбосо;

- болжолдуу диверсия болгон учурда жардыргыч түзүлүштү издөөдө жана жашыруун курал, жардыргыч заттар же башка кооптуу түзүлүштөр табылгандыгы боюнча учактарды текшерүүдө учактын мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болушу мүмкүн деген негиздүү шектенүүлөр болгондо, ошондой эле жардыргыч түзүлүш же шектүү буюм табылган учурда көрүлө турган иш-аракеттерге карата нускамалык материалдарды самолеттун бортунда жетекчиликке алуу керек болгон эрежелердин көзөмолдүк тизмеси жок болгондо;

2) жол берүүлөрдүн, тастыктамаларын, күбөлүктөрдүн, өткөрмөлөрдүн, авиациялык персоналдын күбөлүктөрүнүн жоктугу же жол берүүлөрдүн, тастыктамалардын, күбөлүктөрдүн колдонулуу мөөнөтү өтүп кеткенде жол-жоболордун аткарылышы;

3) жүргүнчү аба кемесинин бортунда жүк ташуучу аба кемесинин гана бортуна арналган жүктөрдү, почталарды ташуу;

4) аба кемесинин бортуна бөтөн адамдардын уруксатсыз кирүүсү;

5) аба кемесинин бортунда таанылбаган буюмдар табылганда, анын ичинде транзиттик аялдамаларда;

6) аба кемесин пайдалануу жана техникалык тейлөө бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелеринин талаптарын аткарбоо.

§ 6. Авиациялык коопсуздуктун ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна шайкеш келбөөнүн үч деңгээлдүү системасын колдонуу

415. Ушул Эрежелерде белгиленген бузууларды классификациялоо Кыргыз Республикасынын жарандык авиация чөйрөсүндөгү мыйзамдардын колдонулушу жайылтылган жарандык авиациянын бардык уюмдары, окуу борборлору жана жеке жактар (укуктук мамилелердин субъекттери) үчүн милдеттүү болуп саналат.

416. Аба кемелеринин, аэропорттордун (аэродромдордун, вертодромдордун), окуу борборлорунун, жер үстүндөгү, аэронавигациялык тейлөө боюнча уюмдардын эксплуатанттарынын авиациялык коопсуздук ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна ылайык келбестигин баалоо ушул Эрежелердин талаптарынын жана Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү башка ченемдик укуктук документтеринин негизинде жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлөт.

417. Авиациялык коопсуздуктун ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна шайкеш келбөөнүн үч деңгээлдүү системасы жарандык авиация органынын инспекторлору тарабынан төмөнкүлөрдү жүргүзүү учурунда колдонулат, алар:

- чет өлкөлүк аба кемесин рампалык текшерүү;

- Кыргыз Республикасында катталган аба кемелерин рампалык жана маршруттук текшерүү;

- жарандык авиация уюмдарын, окуу борборун тастыктамалоо;

- жарандык авиация уюмдарынын, окуу борборлорунун көзөмөлдөө иш-чараларын.

418. “А” деңгээли – авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун бузуу, алар токтоосуз жоюуну талап кылат, же болбосо жарандык авиация органы тарабынан жарандык авиацияны уюштуруу үчүн берилүүчү күбөлүк/сертификат, башка документ сын-пикирлер четтетилгенге чейин токтотулуп турат.

419. “А” деңгээлине төмөнкү бузуулар кирет:

1) авиациялык коопсуздук жана учуу коопсуздугу чөйрөсүндө ушул Эрежелердин, Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынын, буйруктардын, жазма буйруктардын жана авиациялык коопсуздукка коркунуч келтирген контролдоо/текшерип кароо үчүн техникалык каражаттарды өндүрүүчүлөрдүн талаптарын аткарбоо;

2) төмөнкүлөр боюнча жол берүүлөрдүн/тастыктамалардын/күбөлүктөрдүн/өткөрмөлөрдүн жоктугу же мөөнөтү өтүп кеткен жол-жоболор/тастыктамалар/күбөлүктөр/өткөрмөлөр менен жол-жоболордун аткарылышы:

- адамдардын, кол жүгүнүн, багаждын, жүктөрдүн жана башка предметтердин коопсуздук максатында текшерип кароо/өзомолдөө;

- авиациялык персоналдын билимин баалоо жана даярдоодо;

- учуучу жана кабиналык экипаждын мүчөлөрүн жана техникалык курамдын адистерин аба кемесин башкарууда;;

- кароо жабдууларын эксплуатациялоо жана техникалык тейлөөдө;

- аба кыймылын башкарууда;

- көзөмолдөгү зоналарга, кирүү мүмкүнчүлүгү чектелген корголуучу зоналарга кирүүдө;

3) аба кемесинин төмөнкүлөрсүз учуп кетүүсү:

- авиациялык коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү же тинтүү жүргүзүү;

- учакка отургузууга келбеген жүргүнчүнүн текшерилген жүгүн алып салуу;

- экипаж мүчөлөрүн жана алардын буюмдарын, жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, багажды, жүктү, почтаны кароо жол-жоболорун, ошондой эле борттук тамак-ашка, борттук камдарга жана буюмдарга карата коопсуздук максатында контролдоо жол-жоболорун өткөрбөстөн жүргүзүү;

- аба кемесинин бортунда жүктүн/почтанын коопсуздук макамын ырастоочу документтердин болушу, ошондой эле документтерде жүккө, почтага карата текшерип кароо усулдары жөнүндө белгилердин болушу;

- бортто авиациялык коопсуздукка тиешелүү тиешелүү документтердин болушу;

4) жүргүнчү аба кемесинин бортунда жүк ташуучу аба кемесинин гана бортуна арналган жүктөрдү, почталарды ташуу;

5) натыйжасында авиациялык коопсуздукка түздөн-түз коркунуч келтирүүчү кырдаал өнүгүшү мүмкүн болгон персоналдын ишти регламенттөөчү документтерди жүргүзүүсүн одоно бузуусу;

6) жарандык авиация органы менен макулдашылган авиациялык коопсуздук программасынын жоктугу;

7) өзөмолдөгү зонанын, кирүү чектелген корголуучу зонанын тосмолорунун жоктугу же тосмолорун күтүү боюнча чаралардын көрүлбөгөндүгү;

8) уюмдарда белгиленген төмөнкү чаралардын жана жол-жоболордун аткарылбагандыгы жана жоктугу :

- башка адамдардын экипаждын кабинасына уруксатсыз кирүүсүнө;

- көзөмөлдөгү зонага, чектелген жеткиликтүүлүктөгү корголуучу зонага адамдардын, транспорт каражаттарынын уруксатсыз кирүүсү;

- тыюу салынган предметтерди көзөмолдөгү зонага, чектелген жеткиликтүүлүктөгү корголуучу зоналарга алып өтүү/ташуу;

- транзиттик аялдамаларда аба кемесин таштап кетүүчү жүргүнчүлөр тарабынан курал, жардыргыч заттар жана башка коркунучтуу түзүлүштөр анын бортунда калтырылбоосун жокко чыгарган чаралар;

9) авиациялык коопсуздук максатында аба кемесин текшерүүнүн же тинтүүнүн нормаларынын жана жол-жоболорунун жоктугу же аткарылбагандыгы;

10) авиациялык коопсуздук маселелери боюнча даярдоо программасынын жоктугу же аткарылбагандыгы.

420. “В” деңгээли – авиациялык коопсуздуктун ченемдерине, эрежелерине жана жол-жоболоруна ылайык келбөө, ал кечиктирилгис ыкчам аракетти талап кылат, бирок алар табылган учурдан тартып 1 (бир) айдан ашык эмес.

421. “В” деңгээлине төмөнкү бузуулар кирет:

1) аба кемесин экипаждын мүчөлөрү авиациялык коопсуздук бөлүгүндө документтерди жүргүзүүнү бузуу менен пайдаланышы;

2) жарандык авиация уюмдары авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик документтеринин төмөнкү талаптарын аткарбаса:

- берилген, пайдаланылган өткөрүүлөрдү тариздөө, сактоо, берүү жана көзомолдөө менен байланышкан эсептик документтерди жүргүзүү боюнча;

- анкеталык маалыматтарды текшерүү, персоналды тандоо, алуу жана билимин даярдоо жана баалоо менен байланышкан персоналдын өздүк делолорун жүргүзүү, анын ичинде билимди даярдоо жана баалоо боюнча эсепке алуу барактарын жүргүзүү боюнча;

3) жарандык авиация уюмунун авиациялык коопсуздук программасынын Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук документтеринде белгиленген талаптарга ылайык келбеши, ошондой эле жарандык авиация уюмунун авиациялык коопсуздук программасын аткарбоосу;

4) жарандык авиация уюмунун түзүмүндө авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн жооптуу кызматтардын жана/же кызматкерлердин жоктугу;

5) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылууга жооптуу кызматкерде авиациялык коопсуздук боюнча квалификациясынын деңгээлин ырастаган уруксат берүүчү документтин жоктугу;

6) мыйзамсыз кийлигишүү актылары учурунда авариялык кырдаалда аракеттенүү боюнча документтештирилген жол-жоболордун/эрежелердин жоктугу;

7) экипаждын кабинага түздөн-түз жанаша жайгашкан жүргүнчүлөр салонунун зонасын байкоо, кабинадан борт коштоочулар менен байланыш жүргүзүү мүмкүнчүлүгүнүн жоктугу.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2026-жылдын 11-июнундагы № 13-21-6 буйругунун редакциясына ылайык)

422. “С” деңгээли – авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун сактабоо, алар табылган учурдан тартып 3 (үч) айдан кечиктирилбестен жоюуну талап кылат.

423. “С” деңгээлине төмөнкү бузуулар кирет:

1) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуу үчүн жооптуу жетекчилердин жана кызматкерлердин, ошондой эле персоналдын билимин, сапатын контролдоо боюнча иш-чараларды даярдоону жана баалоону жүргүзүүчү адамдардын квалификациялык талаптарга ылайык келбеши;

2) уюштуруу структурасынын жоктугу же структурада уюмдун иш жүзүндөгү абалына чагылдырылган позициялардын дал келбестиги, анын ичинде:

- кызматтардын (позициялардын)түзүмдүк схемасы;

- штаттык саны жана комплекттүүлүгү;

- кызматтык нускамалар;

- кызматкерлерди кызматка дайындоо жөнүндө буйруктар;

3) персоналдын өндүрүштүк дисциплинасы боюнча иштин жетишсиз уюштурулушу;

4) жарандык авиация органына маалыматтарды бербөө же авиациялык коопсуздук маселелери боюнча түзөтүүчү иш-чаралардын планын, отчеттуулукту берүүнүн мөөнөттөрүн бузуу;

5) авиациялык коопсуздук чараларын камсыз кылуучу кызматкерлердин форма кийиминин жоктугу;

6) авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун “А” жана “В” деңгээлдерине кирбеген бузуулар.

 

21-глава. Мыйзамсыз кийлигишүү актыларына каршы жооп берүүчү аракеттер

§ 1. Жалпы жоболор

424. Улуттук коопсуздук органдары, ички иштер органдары, жарандык авиация органы, саламаттык сактоо жана социалдык коргоо органдары, аба кемесинин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемесинин жүргүнчүлөрүнүн жана экипажынын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча тиешелүү чараларды алар өздөрүнүн учуусун уланта алганга чейин Кыргыз Республикасынын аймагында болгон мезгилде көрүшөт. Ушундай эле чаралар жарандык авиация объектисине мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон персоналга жана башка адамдарга карата да көрүлөт.

425. Кайсыл бир мамлекеттин басып алынган жана Кыргыз Республикасынын аймагына конгон аба кемесине карата, эгерде анын учуп чыгуусу адамдардын өмүрүн коргоонун зарылдыгы менен буйрук берилбесе, аба кемесин жерде кармоо боюнча чаралар көрүлөт. Мында, эгерде бул иш жүзүндө мүмкүн болсо, Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу органдары менен ушул аба кемесинин эксплуатантын каттаган мамлекеттин ошол эле органдарынын ортосунда консультациялар жүргүзүлөт.

426. Аба кемесинин бортунда мыйзамсыз акт жасалган учурда аба кемесинин экипажы мындай учурлар үчүн эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасында жана учууларды жүргүзүү боюнча колдонмодо (РПП) каралган жол-жоболорго ылайык аракеттенет. Башка мамлекеттин чегинде аба кемесинин бортунда мыйзамсыз акт жасалган учурда аба кемесинин экипажы ушул мамлекеттин талаптарын эске алуу менен көрсөтүлгөн жол-жоболорго ылайык аракеттенет.

426¹. Аба кемеси мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болушу мүмкүн экендиги жөнүндө так маалымат бар болсо аба кемесинин эксплуатанты, аэропорттун эксплуатанты, ички иштер органдары жана улуттук коопсуздук органдары тарабынан, мындай аба кемесин кайтаруу, аба кемесин тинтүү жана эгер аба кемеси учуп кеткен болсо, мындай аба кемесинин келгендиги жөнүндө тиешелүү мамлекеттин ички иштер органдарына жана аэропорттун администрациясына максималдуу түрдө тез билдирүү берүүнү караган чаралар киргизилет.

427. Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу органдары мыйзамсыз кийлигишүү актысы жасалган учурда биргелешкен жооп аракеттерин жүргүзүү максатында башка мамлекеттер менен кызматташат. Мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемесинин жүргүнчүлөрүн жана экипаж мүчөлөрүн бошотуу боюнча иш-чараларды өз аймагында өткөрүүдө зарыл болгон учурда аба кемесин эксплуатантты каттаган мамлекеттин, жасаган мамлекеттин жана ошол аба кемесин каттаган мамлекеттин тажрыйбасы жана мүмкүнчүлүктөрү пайдаланылат.

428. Мыйзамсыз кийлигишүү актысы жасалган учурда Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу органдары көзөмөлдөө чараларына жана коопсуздук эрежелерине сын көз менен баа беришет жана кемчиликтер кайрадан пайда болушуна жол бербөө үчүн аларды жоюу боюнча зарыл аракеттерди өз убагында көрүшөт.

428¹. Жарандык авиация органы мыйзамсыз кийлигишүү актылары менен байланышкан инциденттер жөнүндө жана мындай актыларга даярдык көрүү жөнүндө маалыматты конфиденциалдуу маалыматтарга тиешелүү ченемдик документтерди эске алуу менен зарылдыгына жараша тиешелүү ыйгарым укуктуу органдарга иштиктүү жана өз убагында жиберүүнүн тартибин камсыз кылат.

 

§ 2. Милдеттерди бөлүштүрүү

429. Мыйзамсыз кийлигишүү актыларына натыйжалуу каршы туруу үчүн авиациялык коопсуздук боюнча Ведомстволор аралык жана аэропорттук комитеттер мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда жооп берүүгө катышкан органдардын, уюмдардын жана жооптуу адамдардын иш-аракеттеринин деталдуу макулдашылган пландарын иштеп чыгышат жана/же кабыл алышат.

Мыйзамсыз кийлигишүү аракеттерине байланыштуу өзгөчө кырдаалдар боюнча иш-чаралардын пландары туруктуу негизде иштелип чыгат.

429¹. Мыйзамсыз кийлигишүү аракеттерине байланыштуу өзгөчө кырдаалдар планы төмөнкү аспектилерди камтыйт:

1) мыйзамсыз кийлигишүүнүн ар кандай мүмкүн болгон актыларын жана мындай актыларга байланыштуу жооп чараларын көрүүчү бардык катышуучулар үчүн так жазылган милдеттерди, нускамаларды жана жол-жоболорду, анын ичинде төмөнкүлөргө карата көрүлүүчү аракеттерди караган жоболор:

- аба кемесин мыйзамсыз басып алуу актысы же диверсия;

- аба кемесине, аэропорттук курулуштарга, анын ичинде аэропорттун периметринин жанындагы тышкы аймактардан куралдуу кол салуу же диверсия жасоо;

мындай актылардын коркунучу, мисалы, жардыргыч заттарды колдонуу коркунучу;

- аэропортто же аба кемесинин ичинде болжолдонгон жардыруучу түзүлүштөрдү же башка потенциалдуу кооптуу предметтерди изилдөө, анын ичинде мындай предметтерди жок кылуу;

- массалык тартипсиздиктерге каршы туруу/массалык маалымат каражаттары менен иштөө;

- барымтада калган кырдаал;

2) мамлекеттик деңгээлде жана аэропорттун деңгээлинде чечим кабыл алуу менен байланышкан милдеттер;

3) пландын адекваттуулугун мезгил-мезгили менен текшерүү жол-жоболору жана анын натыйжалуулугун жогорулатуу максатында кабыл алынган чечимдердин аткарылышын көзөмолдөө жол-жоболору жана оңдоо иштери менен бирге жыйынтыктарга талдоо жүргүзүү.

430. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга катышкан мамлекеттик органдар жана уюмдар персонал үчүн нускамаларды чыгарышат, байланыш системасын белгилешет, ресурстардын жана каражаттардын жетиштүү болушун камсыз кылышат жана Кыргыз Республикасында жасалып жаткан же анын кызыкчылыктарын козгогон мыйзамсыз кийлигишүү актысынын жүрүшүндө жооп аракеттерди кабыл алуу максатында персоналды даярдоону жүргүзүшөт.

431. Аба кемесине же жарандык авиациянын өзгөчө маанилүү объектине карата мыйзамсыз кийлигишүүнүн даярдалып жаткан актысы жөнүндө маалымат алганда аэропорттун авиациялык коопсуздук кызматы Кыргыз Республикасынын тийиштүү укук коргоо органдары жана мамлекеттик коопсуздук органдары менен бирдикте мындай учурларда бекитилген иш-аракеттер планына ылайык аба кемесин кайтарууну камтыган тиешелүү чараларды көрөт.

432. Аба кемелерин басып алуу жана айдап качуу актыларына каршы аракеттенүү чараларын жүзөгө ашырууда Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан министрликтер менен ведомстволордун аракеттерин координациялоо жана жетектөө боюнча ведомстволор аралык ыкчам штаб түзүлөт. Аэропорттордо ыкчам штабдын ишин камсыз кылуу үчүн атайын бөлмөлөр - байланыш каражаттары менен жабдылган командалык пункттар бөлүнөт. Ыкчам штабдын командалык пунктунун байланыш каражаттары мыйзамсыз кийлигишүүнүн объектиси болгон аба кемесинин экипажы менен байланышты, ал эми башкы командачылыктын командалык пунктунун байланыш каражаттары, андан тышкары - тиешелүү аэропорттун ыкчам штабы менен түз байланышты камсыз кылат.

433. Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда жооп иш-аракеттерине жетекчилик кылуу ведомстволор аралык штабдын жетекчисине жүктөлөт.

433¹. Ички иштер органдары, улуттук коопсуздук органдары, аэропорттордун (аэродромдордун, вертодромдордун) жетекчилери Жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүүнүн болжолдонгон же иш жүзүндөгү актыларына каршы күрөшүүгө жардам көрсөтүү максатында жарандык авиацияны тейлеген анын аэропортторунда пайдалануу үчүн туруктуу даярдыкта турган ыйгарым укуктуу жана тиешелүү даярдыгы бар персоналдын болушун камсыз кылышат.

§ 3. Алгачкы аракеттер

434. Даярдалып жаткан мыйзамсыз кийлигишүү актысы жөнүндө кандайдыр бир белгилердин жасалгандыгы же аныкталгандыгы жөнүндө маалымат алынган учурда авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу кызмат бул тууралуу улуттук коопсуздук органдарына токтоосуз билдирет жана атайын иш-аракеттер планына ылайык иш-аракет кылат.

434¹. Улуттук коопсуздук органдарынан, ички иштер органдарынан, жарандык авиация органынан, аэропортту эксплуатанттан же башка органдан же уюмдан мыйзамсыз кийлигишүүгө даярдалып жаткан акты жасалгандыгы же аныкталгандыгы жөнүндө маалымат алганда аба кемесинин эксплуатанты улуттук коопсуздук органдары менен бирдикте тинтүүнү камсыз кылат.

435. Алгачкы иш-аракеттер күтүлбөгөн кырдаал боюнча иштелип чыккан планга ылайык, бардык кызыкдар тараптарга билдирүүнү жөнөтүүнү, билдирүүнү баалоону жана бардык кызыкдар тараптардын иш-аракеттер планын аткарууну камтыйт.

436. Мындай билдирүүнү алган уюмдар окуяга так баа берүүнү камсыз кылуу үчүн мүмкүн болушунча көбүрөөк маалымат чогултууга жана билдирүүгө киргизүү үчүн жооптуу.

 

§ 4. Экипаждын аракеттери

437. Аба кемесинин командири учуу убагында мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасалган учурда бул жоопкерчилик жердеги ыйгарым укуктуу персоналга берилгенге чейин жүргүнчүлөрдүн, экипаждын, аба кемесинин жана борттогу жабдуулардын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн бардык негиздүү чараларды көрөт.

438. Учуу учурунда мыйзамсыз кийлигишүү актысы жасалган учурда аба кемесинин командири эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасын жана учууларды жүргүзүү боюнча колдонмодогу тиешелүү нускамаларды жетекчиликке алат.

439. Зарыл болгон учурда аба кемесинин командири өз демилгеси боюнча жана өз жоопкерчилигинин чегинде иш-аракеттердин жана жол-жоболордун белгиленген тартибинен четтөөгө укуктуу.

440. Мыйзамсыз кийлигишүү актысынын жүрүшүндө аба кемесинин командири экипаждын мүчөлөрүнө жана жүргүнчүлөргө карата өз ыйгарым укуктарын сактоо үчүн жана аба кемесин контролдоону сактоо үчүн бардык чараларды көрөт, мында жердеги ыйгарым укуктуу органдардан алынган көрсөтмөлөргө жана сунуштарга ылайык аракеттенет жана анын пикири боюнча бул коопсуздуктун кызыкчылыктарына жооп бере тургандыктан укук бузуучулардын талаптарын эске алат.

 

§ 5. Аэронавигациялык тейлөө көрсөтүү

441. Эгерде мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемеси Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигине кирсе жана Кыргыз Республикасынын аэропортуна конууну кааласа, тиешелүү аэропорттун аба кыймылын тейлөө органы авариялык төмөндөө мүмкүнчүлүгүн эске алуу менен учуунун коопсуздугун камсыз кылууга ар тараптуу көмөк көрсөтөт жана учууга уруксат берүүнү кошкондо, учуунун бардык этаптарын тездетүү үчүн тийиштүү аракеттерди көрөт.

442. Эгерде мыйзамсыз кийлигишүү актысына туш болгон аба кемеси Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигин кесип өтсө, тиешелүү аэропорттун аба кыймылын тейлөө органы мындай аба кемесинин учушу жөнүндө бардык зарыл маалыматтарды чогултат жана Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигинде учуунун коопсуздугун камсыз кылууга ар тараптан көмөк көрсөтөт.

443. Кыргыз Республикасынын тийиштүү аэропортунун аба кыймылын тейлөө органы бардык болгон маалыматты аталган аба кемеси жөнүндө белгилүү же болжолдонгон учуу маршруту боюнча аба кыймылын тейлөөнүн тиешелүү органдары карамагында болгон башка мамлекеттерге, ошондой эле белгилүү же болжолдонгон көздөгөн аэропорттун кызматтарына учуу каттамында да, ошондой эле көрсөтүлгөн аэропортто да коргоонун зарыл чаралары өз убагында көрүлүшү үчүн берет.

 

§ 6. Мыйзамсыз кийлигишүү актылары жөнүндө билдирүү

444. Кыргыз Республикасында мыйзамсыз кийлигишүү актысы жасалган учурда бардык зарыл маалыматтар ведомстволор аралык штабга берилет. Ведомстволор аралык штаб эң ылдам каражаттар менен мыйзамсыз кийлигишүү актысы жөнүндө төмөнкүлөргө билдирет:

1) каттоочу мамлекет жана аба кемесин эксплуатациялоочу мамлекетке;

2) жарандары каза болгон же денесинен жаракат алган мамлекетке;

3) жарандары барымтага алынган мамлекетке;

4) жарандары аба кемесинин бортунда экендиги белгилүү болгон мамлекетке;

5) Эл аралык жарандык авиация уюмуна.

445. Чечимди жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча чараларды өз убагында кабыл алуу үчүн мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемеси жөнүндө бардык маалыматтар мамлекеттердин дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнө (эгер аба кемеси эл аралык рейсти аткарса) жана болжолдонгон аэропорт багытындагы райондордо жана мыйзамсыз кийлигишүү актысына дуушар болгон аба кемесинин учуу маршруту боюнча жайгашкан аэропорттордун администрацияларына билдирилет. Учууга жана аба кемесинин бортундагы кырдаалдын өзгөрүшүнө жараша мындай маалымат мезгил-мезгили менен толукталып турат.

446. Мыйзамсыз кийлигишүү актысы жөнүндө маалыматтардын тизмеси жана андан өтүүнүн тартиби ведомстволор аралык штабдын жетекчиси тарабынан белгиленет.

447. Мындай мыйзамсыз кийлигишүү актысы токтотулгандан кийин жарандык авиация органы кыска мөөнөттө ИКАОго мыйзамсыз кийлигишүү актысынын аспектилеринин коопсуздугун камсыз кылууга байланышкан тиешелүү маалыматты жиберет.

448. Бул зарыл деп эсептелгенде, тиешелүү ыйгарым укуктуу органдар башка Макулдашуучу мамлекеттер менен мыйзамсыз кийлигишүү актысына байланыштуу жооп аракеттерине жетекчилик кылуу жөнүндө маалымат алмашат, ошол эле учурда мындай маалыматты ИКАОго жөнөтүшөт.

 

 

1-тиркеме

 

 

САНКЦИЯЛАНБАГАН АЧУУДАН КОРГОЛГОН ПАКЕТКЕ КАРАТА ТАЛАПТАР(САКП)

1. САКП төмөнкү материалдан жасалышы керек:

- тунук бекем төмөн тыгыздыктагы полиэтилен же ушуга окшош материал;

- мүмкүн болсо, утилизацияланган жана экологиялык жактан таза материалдар;

- өлчөмү жана калыңдыгы максатына ылайык аныкталат, минималдуу калыңдыгы 50 микрон.

2. САКПнын алдыңкы бетинде:

1) пакетти жабуу үчүн төмөнкүлөр керек:

- уруксатсыз ачуудан корголгон туурасы 30 мм кем эмес кызыл түстөгү тасма, туурасы 40 мм жабышчаак тасмасы менен;

- баштыкка мөөр басылгандан кийин дароо бекемдикти жана айрылуудан сактоону камсыз кылуу үчүн жогорку баштапкы жабышчаак менен басымга сезгич өзү чапталуучу лента;

- уруксатсыз ачууну аныктоо үчүн камтылган коргоо элементи же жашыруун графикалык символдор. Эгер лентаны алып салууга аракет жасалса, ага чейин катылган графикалык белги пайда болот, аны өчүрүү мүмкүн эмес. Мындай графикалык белги тоңуу температурасында же баштыктын эрүү чекитине чейин ысытылганда да көрүнүп турушу керек;

- катталган фирмалык белги же графикалык белги менен бирге басылышы мүмкүн болгон жана кошумча коргоо элементи болуп саналган лентанын бүткүл узундугу боюнча кайталануучу лентанын арткы бетиндеги жашыруун коргоо жазуусу;

2) четинде төмөнкүлөр болушу керек:

- жазылыгы 15 мм кем эмес, кырында басылган жазуусу бар каптал жана төмөнкү кыры (кош же кең тилкелүү тигиш) ;

- “Ачпагыла” деген кырлары боюнча басылган жазуу же дүкөндүн (уюмдун), аэропорттун же аба кемелеринин эксплуатантынын аталышы, же пакеттин четинен чыгып кетиши мүмкүн болгон эни 5 мм кем эмес кайталанган ар кандай жазуу же график;

- кызыл фон, бирок басып чыгаруу түсү жана шрифти орнотулбайт жана ар кандай болушу мүмкүн;

- каптал кырын эритип чаптоо ыкмалары (рельефтик сүрөт) жана тигиштин ички беттерин коргоо, Бул уруксатсыз ачуу коркунучун азайтат. Бул элемент милдеттүү эмес, бирок сунушталат. Ошондой эле, тандоо катары -бул камтылган коргоону же жашыруун графиканы колдонуу, бул четтердин ачылышын көрсөтөт;

3) жазуу үчүн төмөнкүлөр каралат:

- коргоочу тик бурчтуу алкактын ортосунда жашыл түстөгү коргоочу белги (Пантон 368). Мындай белгинин диаметри пакеттин туурасынын кеминде 33% камтышы керек;

- «Акыркы көздөгөн жерине келгенге чейин ачпагыла. Пакет ачылган учурда анын ичиндегилер конфискацияланышы мүмкүн» деген жазуусу меен пакеттин төмөнкү бөлүгүндөгү кызыл түстөгү тик бурчтуу алкак (Пантон 485С).

4) тастыктоо жана идентификациялоо үчүн төмөнкүлөрдү кароо зарыл: :

а) коргоочу тик бурчтуу алкактын жогорку сол бурчунда көрүнүктүү жерде пакеттин ичиндеги квитанция же ыктыярдуу чөнтөк үчүн орун; квитанцияда төмөнкү маалымат көрсөтүлүшү керек:

* күнү/айы/жылы форматында сатып алуу күнү;

* сатып алынган жер-эл аралык коддорду колдонуу менен мамлекет, аэропорт жана/же аба кемелерин иштетүүчү;

* рейстин номери(лери) жана мүмкүн болсо жүргүнчүнүн фамилиясы;

* сатылып алынган жана САКПга жайгаштырылган товарлардын саны жана тизмеси;

б) төмөнкү маалыматты көрсөтүү менен пакеттин келип чыгышы:

* САКП жүргүнчүгө же эл аралык авиакомпанияга берилген мамлекетти аныктоо үчүн үч тамгадан турган код (аба кемесинин бортунда сатууну камсыз кылуу үчүн), САКПнын келип чыгышын аныктоо максатында;

* ИКАОнун толук каттоо номери менен өндүрүүчүнүн аты;

* САКП чекене соода ишканаларында жана дүкөндөрдө инвентардык код жана коопсуздук коду же коопсуздук белгилери. Коопсуздук коду же элемент үчүн, жеткирүү чынжыры боюнча САКПга тийиштүү көзөмөлдү камсыз кылуу, ошондой эле тергөө учурунда алардын байкоо мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу үчүн, конкреттүү технология каралган эмес, бирок жеке номерлөө жана аныктык белгисин колдонуу керек.

САКПнын арткы бетинде белгилүү бир аэропорттордун же чекене соода ишканаларынын эмблемалары же логотиптери көрсөтүлүшү мүмкүн.

Эгерде аэропорттун аталышы көрсөтүлүшү керек болсо, анда бул САКПнын четинде же кызыл тик бурчтуу алкакта өзүнчө алкактын ичинде жасалышы керек.

3. Эгерде жеткирүүчүнүн аты-жөнү көрсөтүлүшү керек болсо, анда бул САКПнын четинде же мамлекет же даярдоочу көрсөтүлгөн алкактын жанында жасалышы керек.

4. Белгилүү САКП провайдерлери деп таанылган өндүрүүчүлөр жана жеткирүүчүлөр, алардын потенциалдуу кардары жарандык авиация органы тарабынан таанылган мыйзамдуу, белгилүү ЖАГ жеткирүүчүсү экендигин расмий тастыктоону талап кылышы керек.

 

 

2-тиркеме

 

МЫЙЗАМСЫЗ КИЙЛИГИШҮҮ АКТЫСЫ ЖӨНҮНДӨ БИЛДИРҮҮ (МКА)

Алдын ала □ Акыркы □

 эскертүү:  . алдын ала кабарлоо МКАдан кийин мүмкүн болушунча кыска мөөнөттө түзүлөт жана жарандык авиация органына жиберилет

Билдирүү берген жактын(жеке, юридикалык) аталышы:

Билдирүү берилген күн:___

[ күн/айы/жыл]