КР Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 5-мартындагы № 150 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

Кыргыз Республикасынын Чүй облусунун Ысык-Ата районун 2025-жылы комплекстүү социалдык-экономикалык өнүктүрүү ПРОГРАММАСЫ

1. Киришүү

2025-жылга Чүй облусунун Ысык-Ата районун комплекстүү социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы (мындан ары - Программа) Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 15-ноябрындагы № 326 "Кыргыз Республикасынын министрликтеринин жана ведомстволорунун райондук/региондук бөлүмдөрүн жана өкүлчүлүктөрүн пилоттук жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын убактылуу жетектөөсүнө өткөрүп берүү боюнча пилоттук долбоор жөнүндө" Жарлыгын ишке ашыруу максатында иштелип чыкты.

Жогоруда аталган Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы менен Кыргыз Республикасынын министрликтеринин жана ведомстволорунун райондук/региондук бөлүмдөрү жана өкүлчүлүктөрү Кыргыз Республикасынын Ош облусунун Өзгөн районунун жана Чүй облусунун Ысык-Ата районунун жергиликтүү мамлекеттик администрацияларына убактылуу жетекчиликке өткөрүлүп берилди.

Ушуга байланыштуу мамлекеттик жана тармактык программаларды ишке ашырууну камтыган Чүй облусунун Ысык-Ата районун комплекстүү социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы иштелип чыкты.

Районду комплекстүү социалдык-экономикалык өнүктүрүү тармактык пландоонун, районду социалдык-экономикалык өнүктүрүү программаларынын, айыл аймактарынын, райондук/региондук бөлүмдөрдүн, министрликтердин жана ведомстволордун өкүлчүлүктөрүнүн жана аймактык-мейкиндик пландоонун өз ара байланышын билдирет.

Тармактык программалар райондук өнүктүрүү программалары менен макулдашылат жана жергиликтүү мамлекеттик администрация тарабынан ишке ашырылат.

Программа райондун социалдык-экономикалык жана жаратылыш-ресурстук потенциалын сарамжалдуу пайдалануунун негизинде социалдык-экономикалык кырдаалды жакшыртуу үчүн, ошондой эле социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн комплекстүү программасынын иш-чараларын ишке ашырууга бөлүнгөн акча каражаттарын пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу максатында иштелип чыгат.

2025-жылга комплекстүү социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы райондун туруктуу өсүшүн ишке ашырууга, калктын жашоо деңгээлин жогорулатууга жана бизнес жана инвесторлор үчүн жагымдуу шарттарды түзүүгө багытталган.

2. Кырдаалды жалпы талдоо

Ысык-Ата районунун ландшафты жана жаратылыш шарттары

Ысык-Ата району Кыргыз Республикасынын Чүй облусунун түндүк бөлүгүндө жайгашкан. Түндүк тарабынан Казакстан Республикасы, чыгыш тарабынан Чүй району, батыш тарабынан Аламүдүн району менен чектешет жана түштүк тарабынан Ала-Тоо тоолору менен курчалган.

Райондун аянты 2179 кв.км түзөт. Ал деңиз деңгээлинен 1500 метр бийиктикте жайгашкан. Аймактын климаты континенталдык, жайы кургак, ысык жана кышы орточо суук.

Аба ырайы негизинен туруктуу жана тынч, июль айынын орточо температурасы 25№С. Күз кургак, кышка кескин өтүү менен жылуулук сакталат. Жаан-чачындын жылдык орточо көлөмү болжол менен 400 мм, тоо этектеринде 500-600 мм чейин көбөйөт.

Ысык-Ата районунун курамына 9 айыл аймагы (Узун-Кыр, Жайылма, Ак-Кудук, Жээк, Нурманбет, Кочкорбаев, Сын-Таш, Ысык-Ата, Кең-Булуң), 56 айыл кирет. Административдик борбору -Кант шаары.

Калкынын жалпы саны 160,3 миң адамды түзөт.

Калкы эң жыш жайгашкан айыл - Кең-Булуң, анда 17,5 миң адам же райондун калкынын 11,3% жашайт. Ысык-Ата районунун улуттук курамы: кыргыздар 78,1%, андан кийин орустар - 8,8%, азербайжандар - 3,07%, дунгандар - 3,5%, түрктөр - 1,7%, уйгурлар - 2,7%, башка улуттар - 2,2%.

Ысык-Ата районунун атаандаштык артыкчылыктары жана өнүгүү перспективалары

1. Географиялык жайгашуу.

Бишкек шаары борборго жакындыгы, бул инвестицияларды тартуу жана инфраструктуралык долбоорлорду ишке ашыруу үчүн мүмкүнчүлүктөрдү түзөт. Районду Кыргызстандын башка региондору жана коңшу өлкөлөр менен байланыштырган транспорттук жолдордун болушуна байланыштуу соода үчүн ыңгайлуу жер.

2. Жаратылыш ресурстары жана климат.

Туристтерди тарткан жана медициналык туризмди өнүктүрүүнү колдогон дарылоо булактарын ("Ысык-Ата" санаторийи) кошуп алганда жаратылыш ресурстарынын ар түрдүүлүгү. Мөмө-жемиштерди, жашылчаларды жана дан эгиндерин өстүрүү менен кошо айыл чарбасына ыңгайлуу түшүмдүү жер.

3. Туристтик потенциал.

Тоо кыркалары, дарыялар жана ысык булактар сыяктуу табигый кооз жерлер экологиялык жана активдүү туризмди өнүктүрүүгө шарт түзөт. Маданий-тарыхый мурастар, анын ичинде байыркы эстеликтер жана этнографиялык объекттер.

4. Айыл чарбасы.

Район айыл чарбасынын сапаттуу продукциясы менен белгилүү, бул экспортко жана жергиликтүү жумуш менен камсыз кылууга өбөлгө түзөт. Райондо мал чарбасынын өнүгүшү.

5. Эмгек ресурстары.

Бишкек шаарындагы билим берүү борборуна жакын жайгашкандыктан квалификациялуу жумушчу күчүнүн болушу.

Пилоттук жылдын ичинде районду өнүктүрүүдө экономиканын стратегиялык тармагы катары айыл чарба тармагына өзгөчө көңүл бурулат, агрардык сектордо ири инвестициялык долбоорлор ишке ашырылат, алар жаңы жумуш орундарын түзөт, айыл чарбасынын дүң продукциясынын көлөмү, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын бюджети көбөйөт.

Бул үчүн чет өлкөлүк түз инвестицияларды, эл аралык донор уюмдарды тартуу, туруктуу өсүштү камсыз кылуу боюнча ийгиликтүү долбоорлорду колдоо жана илгерилетүү үчүн бардык күч-аракеттер жумшалат.

3. Программанын максаты

Чүй облусунун Ысык-Ата районун 2025-жылга комплекстүү социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасынын максаты туруктуу экономикалык өсүшкө жана калктын социалдык бакубаттуулугун жогорулатууга көмөктөшүү, көрсөтүлгөн кызматтардын сапатын жогорулатуунун эсебинен калктын бакубаттуулугун камсыз кылуу, жагымдуу инвестициялык климатты түзүү жана натыйжалуу башкарууну камсыз кылуу болуп саналат.

Коюлган максаттарга жетишүү төмөнкүдөй артыкчылыктардын алкагында камсыз кылынат:

- экономикалык өнүктүрүү;

- социалдык жана инклюзивдик өнүктүрүү;

- мейкиндикти өнүктүрүү;

- экология жана жаратылышты коргоо.

Биринчи артыкчылык төмөнкүдөй милдеттерди ишке ашыруу аркылуу жетишилет:

- өнөр жайын өнүктүрүү;

- агроөнөр жай секторун өнүктүрүү;

- туризмди өнүктүрүү;

- инвестицияларды тартуу;

- инфраструктураны өнүктүрүү;

- ирригацияны өнүктүрүү.

Экинчи артыкчылыктуу багыт төмөнкүдөй милдеттерди ишке ашыруу аркылуу жетишилет:

- билим берүүнү өнүктүрүү;

- саламаттык сактоону өнүктүрүү;

- маданиятты жана спортту өнүктүрүү;

- социалдык коргоону өнүктүрүү.

Үчүнчү артыкчылыктуу багыт төмөнкүдөй милдеттерди ишке ашыруу аркылуу жетишилет:

- мейкиндикти пландоо;

- санариптик өнүктүрүү;

- транспорт жана байланыш;

- жер ресурстары.

Төртүнчү артыкчылыктуу багыт төмөнкүдөй милдеттерди ишке ашыруу аркылуу жетишилет:

- жаратылыш ресурстарын өздөштүрүү;

- экологиялык өнүктүрүү.

Милдеттер:

- райондун социалдык-экономикалык жана жаратылыш ресурстук потенциалын сарамжалдуу пайдалануунун негизинде социалдык-экономикалык абалды жакшыртуу;

- жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын ишин өркүндөтүү жана башкарууда түзүмдүк өзгөртүүлөрдү ишке ашыруу;

- кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын жогорулатуу аркылуу калктын бакубаттуулугун камсыз кылуу;

- ар кандай тобокелдиктерге каршы ыкчам чараларды көрүү аркылуу жагымдуу инвестициялык жана климаттык шарттарды түзүү;

- натыйжалуу башкарууну камсыз кылуу.

4. Өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары

4.1. Экономикалык өнүктүрүү тармагы

4.1.1. Өнөр жайын өнүктүрүү

2024-жылдын январь-сентябрында 22 млрд. 235,2 млн. сом суммасында өнөр жай продукциясы өндүрүлдү, физикалык көлөмдүн индекси 114,1%ды түздү.

10 айдын ичинде 13 чарбалык субъект жана 3 ишкана ачылды, ошондой эле капиталдык салымы 4376,5 млн. АКШ долларын түзгөн 323 жумуш оруну түзүлдү.

Сектордогу көйгөйлөр:

- эскирген материалдык-техникалык база: көптөгөн ишканалар заманбап стандарттарга жооп бербеген жабдууларды жана технологияларды колдонот, бул алардын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн төмөндөтөт;

- финансылык каражаттардын жетишсиздиги: чектелген финансылык мүмкүнчүлүктөр өндүрүштүк кубаттуулуктарды модернизациялоого жана жаңы технологияларды киргизүүгө жолтоо болууда;

- заманбап өндүрүш үчүн инновациялык иштеп чыгууларды киргизүү үчүн зарыл болгон адистердин жана жумушчу күчүнүн жетишсиз квалификациясы;

- ишкердик активдүүлүгүнүн төмөндөшү;

- мамлекеттик жардам долбоорлорун жазуу боюнча адистердин жетишсиздиги ж.б.

Өнөр жайды өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- кайра иштетүү өнөр жай ишканаларын өнүктүрүү (этти, сүттү, жүндү, терини жана башка айыл чарба продукциясын кайра иштетүү);

- курулуш материалдарын чыгаруу;

- жеңил өнөр жайын өнүктүрүү;

- чакан ГЭСтерди куруу;

- органикалык сапаттагы экологиялык таза айыл чарба продукциясын өндүрүү жана эл аралык рынокторго экспорттоо.

4.1.2. Агроөнөр жай сектору

Чүй облусунун Ысык-Ата районунун экономикасында айыл чарбасы негизги ролду ойнойт. Жагымдуу климаттык шарттар жана түшүмдүү жерлер агроөнөр жай комплексинин ар кандай тармактарын өнүктүрүүгө түрткү берет.

Райондун айыл чарба өндүрүшүнүн негизин дан эгиндерин өстүрүү түзөт. Чүй облусу, анын ичинде Ысык-Ата району республикада дан эгиндерин себүү аянттары боюнча алдынкы орунда турат.

Райондо асыл тукум канаттууларды өстүрүүгө адистешкен Ысык-Ата мамлекеттик канаттуулар заводу иштейт, бул канаттуулар чарбасын өнүктүрүүгө өбөлгө түзөт жана жергиликтүү фермерлерди сапаттуу канаттуулар менен камсыз кылат.

Калк негизинен дан, картошка, мөмө, жемиш жана башка өсүмдүктөрдү өстүрөт.

2024-жылдын башына карата Ысык-Ата районунда айыл чарба багытындагы айдоо жерлеринин аянты 148,815 миң га же жалпы жер аянтынын 63,3%ын, 58,448 миң га, анын ичинде 46,128 миң га сугат жерлер, 12,320 миң га кайрак жерлер түзөт.

Техникалык камсыздоо

Райондун айыл чарба техникасы: тракторлор - 1098 бирдик, анын ичинен дөңгөлөктүү тракторлор - 997 даана, соколор - 379 даана; сепкичтер - 227 даана, шпателдер - 1135 даана, тегиздөөчү (пландоочулар) - 122 даана, тоют жыйноочу комбайндар - 109 даана; тракторлорго чиркелүүчү чөп чапкычтар - 59 даана; тракторлор үчүн чөп чабуучу - 82 даана; сүйрөгүчтөр - 81 даана; трактордук чиркегичтер - 470 даана, жер семирткич чачкычтар - 48 даана; дан тазалоочу машиналар - 24 даана; кызылча жыйноочу комбайн - 24 даана, ботво жыйноочу комбайн - 9 даана, жамгырлатып сугаруучу агрегат - 41 даана, культиваторлор - 138 даана.

Райондун айыл чарба техникасы фермерлердин тышкы рыноктордо атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатууга, ошону менен калктын жана региондун иш менен камсыз болушун жана жыргалчылыгын жогорулатууга жөндөмдүү.

Район биринчи кезекте экспортко (сүт азыктары, бал жана балык) продукциянын айрым түрлөрүн өндүрүүгө адистешкен. Өндүрүлгөн продукциянын саны чакан жана орто ишканаларга жана фермерлерге ири масштабдуу жана атаандаштыкка жөндөмдүү өндүрүшкө багыт алууга, өз продукциясын конкреттүү сатып алуучуларга сатууга кепилдик берүүгө, жергиликтүү иш менен камсыз кылууга жана калктын ички миграциясын болтурбоого мүмкүндүк берет.

Айыл чарба продукциясын өндүрүү көлөмү

Эт өндүрүү. 2024-жылдын отчеттук мезгилинде райондо бардык категориядагы чарбакер субъекттер тарабынан тирүүлөй массадагы 13,149 миң тонна эт өндүрүлдү, бул өткөн жылдын тиешелүү мезгилине салыштырмалуу 3,9%га көп.

Сүт өндүрүү. Отчеттук мезгилде райондо сүт өндүрүү 60,251 миң тоннаны түздү, бул өткөн жылдын тиешелүү мезгилине салыштырмалуу 0,9%га көп.

Жумуртка өндүрүү. Отчеттук мезгилде райондо 95501,0 миң даана жумуртка өндүрүлгөн, бул өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 2,7%га көп.

КМШ өлкөлөрүнө өз продукциясын экспорттогон негизги кайра иштетүү ишканалары:

- "Белая Река" ЖЧК сүт азыктарын Россия (1203 тонна) жана Өзбекстан (7 тонна) сыяктуу өлкөлөргө экспорттойт;

- "Үмүг и Ко" ЖЧК сүт азыктарын Казакстанга (557,753 тонна), Өзбекстанга (214 тонна) жана каймак майын Казакстанга (220 тонна) жана Россияга (1140 тонна) экспорттойт;

- "Адал-Азык" ЖЧК Казакстанга (264 тонна), Россияга (513 тонна) колбаса азыктарын жана Казакстанга (2,6 тонна) ышталган канаттуулардын этин экспорттойт;

- "Равшан Экорыб" КФК балык продукциясын Россияга экспорттойт (210 тонна);

- "Тянь-Шань-Фиш" ЖЧК Россияга балык (форель) экспорттойт (127 тонна);

- "Аква Пром" ЖЧК Россияга балык (форель) экспорттойт (185 тонна);

- "А2" ЖЧК Россияга балык (форель) экспорттойт (167 тонна).

Көйгөйлөр:

- ирригациялык системаларды модернизациялоо зарылдыгы;

- айыл чарба техникасынын жоктугу;

- тукумсуз жайыттарды пайдалануу проблемалары;

- эттин сапатын аныктоочу лабораториялардын жоктугу;

- малды тоюттандыруу үчүн тоют базаларынын жоктугу.

Өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- айыл чарба техникасын 20%га көбөйтүү;

- ирригациялык системаларды модернизациялоо;

- аймакта айыл чарба продукциясын сактоо үчүн кеминде 2 кампа куруу;

- эл аралык уюмдар аркылуу "Климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашкан мал чарбасын өнүктүрүү" долбоору менен иштөө;

- продукциянын сапатын көзөмөлдөөчү 1 лабораторияны куруу;

- органикалык эт, сүт, балык, таза бал, дары чөптөр жана чычырканак, кара карагат өндүрүшүн өнүктүрүү, санын жана сапатын жогорулатуу.

4.1.3. Туризмди өнүктүрүү

Ысык-Ата району табигый жана тарыхый кооз жерлери менен олуттуу туристтик потенциалга ээ.

Район үчүн туризм социалдык көйгөйлөрдү чечүүдө, кошумча жумуш орундарын түзүүдө жана калктын, айрыкча айыл жергесинде элдин жыргалчылыгын жогорулатууда маанилүү ролду ойнойт. Азыркы учурда туризм экономикалык өнүгүүнүн артыкчылыктуу багыттарынын бири болуп саналат. Ысык-Ата району жогорку туристтик потенциалга ээ, анын аймагында уникалдуу жаратылыш ресурстары, улуттук, маданий жана тарыхый мурас объекттери топтолгон.

Салттуу түрдө аймактагы туризмдин негизги багыттары маданий-таанып билүү (80%) жана курорттук-рекреациялык (20%) болуп саналат. Региондо салттуу эмес, альтернативдүү, туристтик багыттарды өнүктүрүү региондун уникалдуу тоо рельефи менен шартталган - тоо чокулары, мөңгүлөр, үңкүрлөр, көлдөр, дарыялар альпинизмди, тоо лыжа туризмин, рафтингди өнүктүрүү үчүн мүмкүнчүлүктөрдү, жергиликтүү тоолордун укмуштуудай дарылык касиеттерин түзөт. Тоо боорунда көптөгөн алып шалбаалары жана мөмөлүү дарактар бар, бирок бул жерде кылымдар бою саякатчыларды кызыктырган нерсе - суу. Кылымдар бою Ысык-Атанын ысык булактары зыярат кылуучу жай болуп келген жана 19-кылымда айыл жергесинде бул суу 10-кылымдагы Будданын сүрөтү түшүрүлгөн чоң ташка чачылган деп айтылат. Өрөөндүн жогорку капталдары жылкылар үчүн жайыт болгон калың өсүмдүктөр менен капталган.

Акыркы жылдары райондо туристтик инфраструктураны жакшыртуу боюнча иштер жүргүзүлүүдө. Ушул жылы реконструкцияланган "Ысык-Ата" санаторийи ачылды, бул региондун туристтик потенциалын өнүктүрүүгө өзгөчө көңүл бурулуп жаткандыгын айгинелейт.

Көйгөйлөр:

- туристтик жана рекреациялык зоналардын инфраструктурасынын жетишсиз өнүккөндүгү;

- популярдуу туристтик жайларга алып баруучу жолдордун сапатынын төмөндүгү;

- туризмди өнүктүрүү боюнча маалыматтын жетишсиздиги;

- туристтерди тейлөө маданиятынын төмөн сапаты;

- заманбап мейманканалардын жоктугу;

- туристтик багыттын жоктугу.

Артыкчылыктуу багыттар:

- жергиликтүү туристтик компанияларды ачуу, туристтик-маалыматтык борборду түзүү;

- райондун бирдиктүү туристтик-маршруттук картасын түзүү;

- фестивалдарды өткөрүү, кол өнөрчүлүктү өнүктүрүү;

- кемпингдердин, глампингдердин, эс алуу жайларын көбөйтүү;

- заманбап мейманканаларды куруу;

- районду бардык аспекттерде айлана-чөйрөнүн тазалыгын сактоо багытында иш жүргүзгөн органикалык регион катары өнүктүрүү;

- этно-фестивалды өткөрүү жолу менен туристтерди тартуу;

- маданий-тарыхый, гастрономиялык (улуттук тамак-аш), медициналык (кымыз) жана ат туризмин өнүктүрүү;

- ишкерлердин потенциалын жогорулатуу үчүн атайын тренингдерди уюштуруу;

- кемпинг, глампинг, эс алуу жайларын куруу;

- кышкы лыжа базаларын жана эс алуу базаларын уюштуруу;

- кластердик өнүктүрүүнү камсыз кылууну күчөтүү;

- туризм секторун өнүктүрүү.

4.1.4. Инвестицияны тартуу

Инвестициянын жалпы көлөмү

2024-жылдын январь-сентябрында негизги капиталга инвестициялардын көлөмү 1 млрд. 919,3 млн. сомду же өткөн жылдын тиешелүү мезгилине салыштырмалуу 200,0%ды түздү.

10 айдын ичинде райондо 4376,5 млн. сом капиталдык салым менен 13 чарбалык субъект жана чакан жана орто бизнести өнүктүрүү боюнча 3 ишкана ачылды жана 323 жумуш оруну түзүлдү.

Жагымдуу инвестициялык климатты түзүү жана региондорго финансылык ресурстарды тартуу боюнча инвестициялык жигердүүлүктүн жогору болушу экономикалык өнүгүүнүн зарыл шарты болуп саналат.

Көйгөйлөр:

- калктын демографиялык абалына карата региондордогу жагымсыз инвестициялык климат;

- ири шаарларга же чет өлкөлөргө жумуш күчүнүн кетиши;

- Кыргыз Республикасынын айлана-чөйрөнү коргоо маселелерин илгерилетүүгө комплекстүү мамиленин жоктугу;

- квалификациялуу жумуш күчүнүн жетишсиздиги.

Милдеттер:

- бизнес-ассоциацияларды түзүү менен тыгыз кызматташуу;

- контролдоо жана органикалык экспорттук продукцияны камсыз кылуу;

- жеңил өнөр жайына басым жасоо;

- уруксат берүү механизмдерин өркүндөтүү, кыска мөөнөттө кароо үчүн шарттарды түзүү;

- өнөр жай зоналарын түзүү, ишкерлерди керектүү ресурстар менен камсыз кылуу ж.б.

4.1.5. Ар кандай сервистерди уюштуруу

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 15-ноябрындагы № 326 "Кыргыз Республикасынын министрликтеринин жана ведомстволорунун райондук/региондук бөлүмдөрүн жана өкүлчүлүктөрүн пилоттук жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын убактылуу жетектөөсүнө өткөрүп берүү боюнча пилоттук долбоор жөнүндө" Жарлыгын ишке ашыруу үчүн экономиканын өсүшүнө өбөлгө түзүүчү бир катар иш-чараларды жүргүзүү зарыл.

Коомдук керектөөлөрдү канааттандыруу жана социалдык, экономикалык же стратегиялык мааниге ээ болгон милдеттерди аткаруу үчүн көрсөтүлгөн кызматтардын натыйжалуулугун жана сапатын камсыз кылуу үчүн тиешелүү жабдуулары менен ар кандай кызматтарды көрсөтүү боюнча мамлекеттик ишкана түзүү зарыл. Бул ишканага заманбап технологияларды колдонууга, чыгымдарды минималдаштырууга жана калктын керектөөлөрүн жакшыраак канааттандырууга мүмкүндүк берет.

Ишке ашыруунун артыкчылыктуу багыттары:

- ар кандай кызматтарды көрсөтүү үчүн мамлекеттик ишкана ачуу жана аны тиешелүү жабдуулар менен камсыз кылуу;

- жол-эксплуатациялык компаниянын катышуусу менен асфальт-бетон заводун куруу жана ачуу;

- райондук, муниципалдык ишканаларда жана башка мамлекеттик жана муниципалдык объекттерде мамлекеттик маанидеги иштерди оперативдүү аткарууга түз келишим түзүү жолу менен түзүлүп жаткан мамлекеттик ишкананын ишин камсыз кылуу.

4.1.6. Инфраструктураны өнүктүрүү

Ысык-Ата районундагы жолдордун жалпы узундугу 543 км, анын ичинде жергиликтүү маанидеги 317,7 км, республикалык маанидеги 133,6 км жана эл аралык маанидеги жолдор 92,1 км түзөт. 2024-жылдын октябрына карата жол-эксплуатациялоо ишканалары жолду оңдоо иштерин республикалык бюджеттен 51,5 млн. сомго жана жергиликтүү бюджеттен 46,2 млн. сомго аткарышты. Ысык-Ата районунун инфраструктурасын өнүктүрүүдө автомобиль жолдоруна негизги артыкчылык берилет. Мындан тышкары, айыл жергесинде тротуарларды куруу, коопсуз балдар аянтчаларын орнотуу ж.б. көйгөйлөр бар.

Көйгөйлөр:

- жолдордун жалпы узундугунун 45%дан ашыгы капиталдык оңдоого муктаж;

- жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуучу айланма жолдордун (альтернативдүү жолдор) жоктугу;

- эски, жараксыз жолдорду курууга каражаттардын жоктугу;

- тротуарларды толук оңдоого каражаттын жоктугу;

- коопсуз балдар аянтчаларынын жоктугу;

- архитектура боюнча бирдиктүү архитектуралык жол картасынын жоктугу ж.б.

Багыттарды өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары

- жергиликтүү бюджеттин жана районду өнүктүрүү фондунун каражаттарынын эсебинен жергиликтүү жолдорду утурумдук жана капиталдык оңдоо;

- жылдык иш пландарды түзүү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана районду өнүктүрүү фондунун бюджеттеринен жолдорду оңдоого жана күтүүгө каражаттарды бөлүү.

4.1.7. Ирригацияны өнүктүрүү

Сугат суусун берүү үчүн 1059 км канал бар, анын ичинде 140 км райондук суу чарба башкармалыгынын карамагында, 919,5 км чарбалар аралык каналдарды жана суу пайдалануучулардын ассоциацияларына (СПА) жана айыл башкармалыктарына таандык каналдарды түзөт.

Отчеттук мезгилде чарбалар аралык сугат тармактарын сугат мезгилине даярдоо боюнча иштер жүргүзүлдү, анын ичинде: 300,0 миң сом суммасына 25,8 км канал оңдолду, 700,25 миң сом суммасына 95 км каналды механикалык тазалоого 72 суу өлчөгүч курулма оңдолду, 68 суу бөлүштүрүүчү объектте капиталдык оңдоо жүргүзүлдү, СПА 131,5 км канал оңдолду.

Учурда суу пайдалануучулар ассоциациясы тарабынан колдонуудагы суу объекттеринин бардыгы райондук суу чарба башкармалыгына өткөрүү иштери каралууда.

Көйгөйлөр:

- сугат суунун жетишсиздиги жана ирригациялык курулуштардын начар абалы.

Артыкчылыктуу багыттар:

- иштеп жаткан жана иштен чыккан ирригациялык системаны модернизациялоонун жана калыбына келтирүүнүн эсебинен сууну пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу;

- адистерди окутуу ж.б.

4.2. Социалдык жана инклюзивдик өнүктүрүү

4.2.1. Билим берүүнү өнүктүрүү

Бүгүнкү күндө райондо 63 билим берүү мекемеси бар. Алардын ичинен 34 жалпы билим берүү орто мектеби, 2 толук эмес орто мектеп, 4 башталгыч мектеп жана 23 мектепке чейинки билим берүү мекемеси.

Жаңы 2024-2025-окуу жылына Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги тарабынан райондун жалпы билим берүү мекемелерине 12 млн. 76 миң 400 сом бөлүнүп, оңдоо иштери жүргүзүлүүдө. Мындан тышкары билим берүү жана мектепке чейинки билим берүү мекемелери АРИС, аймактарды жана райондорду өнүктүрүү фонду, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан оңдолгон.

Көйгөйлөр:

- жаңы калктуу конуштардын кошулушун жана ички миграциянын эсебинен калктын санынын көбөйүшүн эске алуу менен районго 2 жаңы мектеп жана 2 бала бакча куруу зарыл;

- мугалимдердин жетишсиздиги;

- эскирген техникалык жабдуулар;

- жана инклюзивдик билим берүү системасын ишке ашыруу үчүн шарттардын жоктугу ж.б.

Өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- республикалык жана жергиликтүү бюджеттин катышуусу менен ведомстволор менен өз ара аракеттенүү менен райондун аймагында курулуп бүтө элек объекттерди бүткөрүү;

- техникалык жабдуулар менен камсыз кылуу;

- жаш кадрларды тандоо;

- билим берүү чөйрөсүндөгү башкаруу системасын реформалоо ж.б.

4.2.2. Саламаттык сактоо секторун өнүктүрүү

Азыркы учурда 200 орундуу 1 облустук оорукана, 27 фельдшердик-акушердик пункт жана 17 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобун камтыган жалпы дарыгердик практика борбору бар. Медициналык мекемелерде 171 врач, 429 орто медициналык кызматкер иштейт.

Квалификациялуу кадрлардын жетишсиздиги. Эмгек акынын аздыгынан медициналык кызматкерлер шаардын чет жакасында эмес, райондук жана шаардык медициналык мекемелерде, көбүнчө жеке мекемелерде иштөөнү тандайт. Жаңы саламаттык сактоо объекттерин курууга инвестицияларды тартуу саламаттык сактоо тармагындагы чыңалууну белгилүү бир деңгээлде азайтышы мүмкүн.

Көйгөйлөр:

- медициналык кызматкерлердин жетишсиздиги;

- райондун бардык саламаттык сактоо уюмдарында материалдык-техникалык базаны жаңылоонун зарылдыгы;

- акушердик жана неонаталдык жардам көрсөтүү үчүн медициналык жабдуулардын жетишсиздиги;

- көпчүлүк медициналык мекемелердин жабдуулары, өзгөчө айыл жерлериндеги жабдуулар сапаттуу жана жеткиликтүү медициналык жардамдын зарыл деңгээлин камсыз кылууга мүмкүндүк бербейт;

- Рухий Мурас жаңы конушунда, Узун-Кыр айыл аймагында билим берүү мекемелеринин жоктугу.

Тармакты өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- капиталдык оңдоонун эсебинен саламаттык сактоо чөйрөсүнүн потенциалын андан ары өнүктүрүүнүн негизинде медициналык жардамдын сапатын жогорулатуу;

- медициналык уюмдарды керектүү жабдуулар, инвентарлар менен жабдуу;

- медициналык кадрларды консолидациялоо, өзгөчө айыл жерлеринде;

- сапаттуу медициналык-профилактикалык жардам көрсөтүүгө багытталган баштапкы медициналык-санитардык жардамдын жеткиликтүүлүгүн жана натыйжалуулугун жогорулатуу;

- жергиликтүү бюджеттен, районду өнүктүрүү фондунан жана саламаттык сактоо объекттерин куруу жана оңдоо боюнча эл аралык долбоорлорду каржылоону камсыз кылуу.

4.2.3. Маданиятты жана спортту өнүктүрүү

2021-жылга карата маданий-агартуу мекемелеринин саны 49 түздү, 1 - РДК, 1 - ГДК, 1 - А.Тойтоев атындагы маданият үйү, 25 айылдык клуб мекемеси, 1 райондук китепкана, 16 айылдык китепкана, 1- А.Жумахматов атындагы ДМШ, Б.Едигеев атындагы УФА, 2 музей - А.Лайлиев атындагы жана Кең-Булуң М.Ванахун атындагы.

Азыркы учурда райондо маданий-агартуу мекемелеринин төмөнкү тармагы иштейт:

- 28 клубдук мекеме (бардыгы стационардык);

- 387 миң 743 китеп фонду менен 40 китепкана;

- 1 маданият жана эс алуу паркы;

- райондун маданият мекемелеринде жалпысынан 13 8 кызматкер эмгектенет.

Райондун маданий-агартуу мекемелеринде ар кандай ийримдер, клубдар уюштурулуп, жыл сайын бекитилген пландар боюнча иштер жүргүзүлүп турат. Ысык-Ата районунда 24 чыгармачыл топ иштейт, алардын арасында Б.Едигеев атындагы "Ысык-Ата - Арашан" кесипкөй улуттук фольклордук ансамбли бар.

Көйгөйлөр:

- маданият объекттеринин заманбап технологиялар, компьютердик технологиялар жана транспорт каражаттары менен камсыздалбагандыгы;

- кыргыз тилинде китеп фондунун жоктугу;

- маданият тармагынын жаңы имараттарын куруунун зарылдыгы;

- китепканалардын, музейлердин, клубдардын кадрдык потенциалын бекемдөө үчүн шарттардын жоктугу;

- айрым айыл жерлеринде спорттук курулмалардын олуттуу начарлашы жана дене тарбия жана саламаттык сактоо объекттеринин жоктугу.

Өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- калктын сергек жашоо образын калыптандыруу, балдарды жана өспүрүмдөрдү массалык дене тарбия жана спорттук тарбиялоо үчүн шарттарды түзүү;

- калктын, өзгөчө балдардын жана жаштардын дене тарбия жана спортко туруктуу кызыгуусун калыптандыруу;

- спорттук залдарды жана стадиондорду капиталдык оңдоонун эсебинен спорт тармагынын материалдык-техникалык базасын жакшыртуу;

- жергиликтүү жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу сергек жашоо образын пропагандалоо, аудиториянын өз алдынча дене тарбия жана спортко кызыгуусун арттыруу;

- маданий жана спорттук иш-чараларды өткөрүү;

- китеп фонддорунун биргелешкен борборун түзүү жолу менен электрондук китепканаларды түзүү;

- жаштардын руханий, адеп-ахлактык, интеллектуалдык жана физикалык потенциалын ишке ашыруу жана өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү.

4.2.4. Социалдык коргоону өнүктүрүү

2024-жылдын 1-октябрына карата мамлекет кепилдеген социалдык төлөмдөрдү (жеңилдиктерди) 2798 адам алат, анын ичинде:

- "үй-бүлөгө көмөк" 90 үй-бүлө, анын ичинде 295 бала;

- ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү жана иш тажрыйбасы жок 2498 адам (СЖ);

- 2010-жылдын апрелиндеги окуялардын кесепетинен курман болгон жана жабыр тарткан жарандардын 3 үй-бүлөсүнө.

Жөлөкпулдун ордуна ай сайын акчалай компенсацияларды алуучулардын саны 1026 адамды түзөт.

Социалдык паспорт боюнча 506 үй-бүлө, анын ичинде 2623 үй-бүлө мүчөсү жакыр деп аныкталган. Жакырчылыктын деңгээли 1,8 пайызды түздү.

Отчеттук мезгилде жергиликтүү бюджеттен 704 жаранга 3 млн. 121 миң 600 сом материалдык жардам, 312 жаранга демөөрчүлөр тарабынан 639 миң сом, ошондой эле 2 млн. 608 миң 100 сомго гуманитардык жардам көрсөтүлгөн, 35 социалдык кызматкер жалгыз жашаган жана камкордукка муктаж улгайган 210 жаранга социалдык кызмат көрсөтөт.

Көйгөйлөр:

- туристтик сезондо аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн материалдык абалын жакшыртуу максатында ишкердикти уюштуруу үчүн региондун жагымдуу климаттык мүмкүнчүлүктөрү толук көлөмдө пайдаланылбай жатат;

- ЖӨБОнун жетекчилери айрым үй-бүлөлөрдү жакырчылык категориясынан чыгаруу ж.б. үчүн өздөрүнүн мүмкүнчүлүктөрүн толук пайдаланган жок.

Өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- жакырчылыктын учурдагы деңгээлин 100%га кыскартуу;

- программанын алкагында аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдү колдоо жана чакан бизнести жүргүзүү үчүн шарттарды түзүү;

- социалдык кызматтарды көрсөтүүнүн тактыгын жогорулатуу;

- калктын социалдык аялуу категорияларынын тизмелерин квартал сайын кайра карап чыгуу;

- калктын социалдык жактан аялуу категорияларына даректүү жардам көрсөтүү боюнча (жергиликтүү бюджеттердин жана өнүктүрүү фондунун мүмкүнчүлүктөрүнүн негизинде) райондук социалдык өнүктүрүү бөлүмү менен биргеликте жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иш планын иштеп чыгуу;

- калктын аз камсыз болгон катмарын - жакырларды, балдарды жана кризистик кырдаалдагы үй-бүлөлөрдү, майыптарды, жалгыз бой жана улгайган жарандарды социалдык коргоону камсыз кылуу;

- жумушсуздарды жана аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдү коомдук акы төлөнүүчү жумуштарга тартуу;

- калкты социалдык колдоо системасын өнүктүрүү

4.3. Мейкиндиктик өнүктүрүү

4.3.1. Мейкиндиктик пландоо

Райондун жеринин жалпы аянтынын 47%ын жайыттар ээлейт.

Мындан тышкары жерлердин категориясы өзгөрүлүп, жеңил өнөр жай ишканаларын куруу, туристтик тармакты жандандыруу, айыл чарба продукциясын өндүрүү боюнча фермаларды куруу үчүн берилген. Райондун кирешесин жогорулатуу жана жумушсуздуктун алдын алуу боюнча чараларды көрүү, жайыттардын деградацияланышына жол бербөө боюнча профилактикалык чараларды жүргүзүү, сооданы жана өнөр жайды өнүктүрүү үчүн жер участокторун өзгөртүү, айылдын экономикалык зоналарын түзүү зарыл.

Өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- транспорт тармагын ишке ашыруу, социалдык инфраструктураны өнүктүрүү, районду жана айыл жерин өнүктүрүүнү пландоо боюнча чараларды көрүү;

- жаратылыш аймактарын коргоо, агроэкосистемаларга жана биотүрдүүлүккө келтирилген зыяндын алдын алуу боюнча чараларды көрүү;

- жолдорду, көпүрөлөрдү, таза суу системасын жана канализацияны пландоо, ачык аянтчаларды жана жашыл зоналарды куруу;

- айыл жериндеги өндүрүмдүү жерлерди пайдалануу жана экологиялык таза айыл чарба өндүрүшүн түзүү:

- ресурстарды натыйжалуу пайдаланууга жана айыл аймактарынын мүмкүнчүлүктөрүн эске алуу менен көп тармактуу жана көп пландуу иш менен социалдык-экономикалык өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү;

- мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, адистердин жана калктын аймактык пландоо процессинде тыгыз кызматташууга жетишүү.

4.3.2. Санариптик өнүктүрүү

Мамлекеттик органдардын ишин реформалоонун алкагында Ысык-Ата райондук мамлекеттик администрациясында, райондук мамлекеттик түзүмдүк бөлүмдөрдө, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында. "Е-кызмат" АМСинде "Колдонуучунун жеке кабинети" жана "Электрондук эмгек китепчеси" модулдарын киргизүү боюнча иштер жүргүзүлүүдө. Кадрдык курам жөнүндө борборлоштурулган маалымат базасын түзүү максатында "Е-кызмат" АМСинде персоналды башкаруунун маалыматтык системасына мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын бардык кызматкерлери киргизилди. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын "Санарип аймак" АМСин жаңылоо жолдорун ишке ашыруу каралууда.

Аз камсыз болгон үй-бүлөлөр электрондук социалдык паспортторду толтуруу жолу менен жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан "Санарип аймак" АМСине киргизилди.

4.3.3. Транспорт жана коммуникация

2024-жылдын январь - октябрында автомобилдик ташуулардын көлөмү 1627,3 миң тоннаны түздү, бул өткөн жылдын тийиштүү мезгилиндегиден 35,4 миң тоннага көп. Жүк жүгүртүү 32871,4 миң тонна-км түздү, бул өткөн жылдын тийиштүү мезгилиндеги жүк жүгүртүүдөн 10,5 миң тоннага көп. Жүргүнчүлөрдү ташуу көлөмү 17800,0 миң адамды түздү. Жүргүнчүлөрдү ташууну жүгүртүү 198948,0 миң жүргүнчү/км түздү. Облуста 4 жүргүнчү транспорттук депо иштейт.

Көйгөйлөр:

- автожолдорунун канааттандырарлык эмес абалы;

- борбор менен туташтырган ж.б. автовокзалдарды уюштуруунун ыңгайсыздыгы.

Транспорт тармагын өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- бирдиктүү маршрут системасын түзүү;

- атайын аймактар аралык ташуучунун каттамы үчүн базаны даярдоо;

- жол кыймылынын коопсуздугун орнотуу;

- автомобиль жолдорун капиталдык оңдоо ж.б.

4.3.4. Жер ресурстары

Ысык-Ата районунун аймагында 240324 га жер бар, анын ичинен айыл чарба багытындагы жерлердин аянты 149337,7 түзөт, ал эми райондун жалпы айдоо аянты 60635,7 га, анын ичинен сугат жери - 48261,7 га, кысыр аңыз 12374 га. Мамлекеттик айыл чарба фондунун жерлери 13051,9 га, анын ичинен 8656,6 га - сугат жери, 4395,3 га - кысыр аңыз жерлер.

Ысык-Ата районунда жалпы жайыт аянты 88674 га, анын ичинен жазгы жайыт - 29106 га, кышкы - 7611 га, жайкы - 31004 га. 10255 га жайкы жайыттар пайдаланылбайт. Негизинен жайыттарды пайдаланбоонун себеби - түшүм бербеген жайыттар, аска-зоолор, бадал баскан жерлер.

Көйгөйлөр:

- жайыт жерлерин бадал басуудан улам колдонууга жараксыз болууда.

Өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- жайыт жерлеринин уруктарын себүүнүн натыйжалуу методдорун колдонуу;

- Суусамыр жолдорун оңдоо ж.б.

4.4. Экологиялык коопсуздук жана айлана-чөйрөнү коргоо

4.4.1. Жаратылыш ресурстары

Ысык-Ата району - Чүй облусунун өзгөчө жаратылыш чөйрөсүнө жана бай, туруктуу жаратылыш ресурстарына ээ райондорунун бири. Андыктан региондогу жер, суу, токой, тоо сыяктуу бир катар жаратылыш ресурстары регионду экономикалык жана социалдык өнүктүрүү үчүн пайдаланылууда. Суу ресурстары айыл чарбасын өнүктүрүү үчүн гана эмес, чакан ГЭСтерди куруу үчүн пайдаланылууда. Бүгүнкү күндө региондо бир чакан ГЭС иштеп жатат, ал эми 2025-жылга дагы эки чакан ГЭС куруу пландалууда. Тоо жана токой ресурстары туризмди өнүктүрүү үчүн пайдаланылууда.

Көйгөйлөр:

- инвестициялык иштин жоктугу.

Өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары:

- "Ысык-Ата" курортунун аймагындагы жер участокторун жана тоо боорлорун туризм үчүн берүү;

- түшүм бербеген жайыттарды кен казуу жана өнөр жай курулушу үчүн берүү ж.б.

4.4.2. Экологиялык коопсуздук

Бүгүнкү күндө Ысык-Ата районунда катуу тиричилик калдыктарын чогултуу үчүн аянтчалар жетишсиз. Калктын таштандылары талаптагыдай түрдө жабдылбаган баш аламан таштанды таштоочу жайга чыгарылат. Азыркы учурда тиричилик калдыктарын көмүү санитардык ченемдерге ылайык келбейт. Таштандыларды өзүнчө чогултуу системасы (тамак-аш калдыктары, макулатура, текстиль, металл сыныктары ж.б.) толугу менен бузулган, калдыктарды кайра иштетүү дээрлик жок. Шаарларда жана шаар четинде контролдонбогон таштанды таштоочу жайлардын саны көбөйүүдө. Эгерде калк таштандыларды үймөктөргө чогултуп, өрттөп жана таштаса, таштандынын 10%ы жерге көмүлүп, кыртыштын жана абанын булганышына алып келет.

Пайдалуу кен чыккан жерлерди казуу жана кайра иштетүү, гидроэнергетикалык ресурстарды эксплуатациялоо процессинде республиканын тоолуу райондорунун айлана-чөйрөсүнө заманбап масштабдуу антропогендик таасир этүү бир катар кооптуу геологиялык процесстердин жана кубулуштардын себептеринин бири болуп калды. Аларга бийик тоолуу көлмөлөрдө сейсмикалык күчтөрдүн күчөшү, жер көчкүлөрдүн жана суу каптоолордун массалык активдешүүсү кирет.

Көйгөйлөр:

- шаарларда жана шаар четиндеги поселоктордо контролдонбогон таштанды таштоочу жайлардын саны көбөйүүдө;

- атайын таштанды таштоочу жайлардын жоктугунан ар кайсы жерлерде таштандыларды көмүү кыртыштын жана абанын булганышына алып келүүдө;

- жакын жерде таштанды сорттоочу объекттердин жоктугу ж.б.

Негизги артыкчылыктуу багыттар:

- региондун калкынын экологиялык коопсуздугун жогорулатуу;

- өнүгүү тобокелдиктерин минималдаштыруу максатында айлана-чөйрөнүн булганышын азайтуу;

- биологиялык түрдүүлүктү, аймактын табигый экосистемаларын жана жаратылыш ресурстарын сактоо;

- мамлекеттик активдердин жардамы менен айлана-чөйрөнү коргоо боюнча долбоорлорду тартуу жана ишке ашыруу ж.б.

5. Күтүлүүчү натыйжалар

2025-жылы бул Программа районду өнүктүрүүнүн стратегиялык максаттарына жетүү жана анын экономикасынын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн чыңдоо үчүн негиз түзөт.

Программанын негизги жыйынтыктары:

- региондогу инфраструктуранын жакшыртуу, калкка жана ишкерлерге жагымдуу шарттарды түзүү;

- региондогу жашоонун сапатын жана деңгээлин жогорулатуу, жумушсуздукту жана жакырчылыкты кыскартуу;

- таза суу системасы курулбаган райондордо калкты ичүүчү таза суу менен камсыз кылуу;

- орточо региондук дүң продукттун 3-5%га өсүшү;

- райондун стратегиялык артыкчылыктарына ылайык келген инфраструктуралык долбоорлорду ишке ашыруу;

- райондун инвестициялык климатын жана жагымдуулугун жакшыртуу, чет өлкөлүк инвестициянын көлөмүн көбөйтүү;

- квалификациялуу кадрларды тартуу жана таланттуу жаштарды кармап калуу үчүн шарттарды түзүү;

- башталгыч, негизги жана орто окуу жайларында билим берүүнүн камтылышын жогорулатуу;

- калкка көрсөтүлүүчү медициналык кызматтардын сапатын жогорулатуу, саламаттыгынын абалын жакшыртуу;

- балдар үчүн мектепке чейинки билим берүү уюмдарын, өзгөчө айыл жеринде камтууну 40%га көбөйтүү.

6. Жагымдуу өбөлгөлөр жана тобокелдиктер

Программаны иштеп чыгуу жана кабыл алуу үчүн өбөлгөлөр төмөнкүлөр болду:

- Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 15-ноябрындагы № 326 "Кыргыз Республикасынын министрликтеринин жана ведомстволорунун райондук/региондук бөлүмдөрүн жана өкүлчүлүктөрүн пилоттук жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын убактылуу жетектөөсүнө өткөрүп берүү боюнча пилоттук долбоор жөнүндө" Жарлыгы;

- 2026-жылга чейин Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн улуттук программасы.

Программаны ишке ашырууга терс таасирин тийгизиши мүмкүн болгон тобокелдиктерге төмөнкүлөр кирет:

- региондогу геосаясий туруксуздук;

- инвестициялык долбоорлорду иштеп чыгуунун жана ишке ашыруунун жүрүшүндө жергиликтүү бийлик органдарынын, инвесторлордун жана жергиликтүү калктын ортосундагы коммуникациянын жана координациянын жетишсиздиги;

- программаны ишке ашырууга республикалык жана жергиликтүү бюджеттерден акча каражаттарынын өз убагында бөлүнбөшү.

7. Мониторинг жүргүзүү жана баалоо

Жооптуу аткаруучулар ай сайын, отчеттук айдан кийинки айдын 15ине чейинки мөөнөттө өзүнүн компетенциясынын чегинде Планды ишке ашыруунун жүрүшү жөнүндө Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине отчет беришет.

Программаны ишке ашырууга мониторинг аны ишке ашыруу боюнча иш-чаралар планын жана программада каралган индикаторлорго жетишүүнү талдоонун негизинде жүргүзүлөт.

Мониторингдин маалыматтарынын негизинде Программанын натыйжалуулугу бааланат. Бул баалоо иш-чараларды жана долбоорлорду ишке ашыруудагы жетишкендиктерди жана кемчиликтерди талдайт. Алынган натыйжалардын негизинде альтернативдүү мүмкүндүктөрдү тандоо, ресурстарды кайра бөлүштүрүү жана коомдун күтүүлөрүн канааттандырууну жакшыртуу үчүн аларды оптималдуу пайдалануу жөнүндө чечим кабыл алынат.

Коюлган максаттарга жана милдеттерге түздөн-түз жетүүнү контролдоодон тышкары инвестициялык долбоорлордун жүрүшүн контролдоо жана баалоо жүргүзүлөт. Инвестициялык долбоорлорду ишке ашырууну контролдоонун негизги көрсөткүчтөрү болуп финансылык ресурстарды пайдалануунун көлөмү, пландаштырылган иштерди өз убагында аяктоо жана долбоорлорду ишке ашыруу саналат.

Мониторингдин жана баалоонун натыйжалары боюнча Чүй облусунун Ысык-Ата районунун жергиликтүү мамлекеттик администрациялары жана Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерциялык министрлиги Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине Программага толуктоолорду жана өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө сунуш киргизе алат.