КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КУРУЛУШ ЧЕНЕМДЕРИ

Курулуштагы ченемдик документтер тутуму

ИМАРАТТАРДЫН ИЧКИ СУУ ТҮТҮГҮ ЖАНА КАНАЛИЗАЦИЯСЫ

Внутренний водопровод и канализация зданий

Internal water supply and sewerage of buildings

 КЧжЭ 2.04.01-85*

жаңыртылган редакция

(Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлигинин 2026-жылдын 4-июнундагы № 119-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

Киргизүү датасы – 2025.02.26

1 Колдонуу чөйрөсү

1.1 Бул курулуш ченемдери жаңы курулуп жаткан жана реконструкцияланып жаткан өндүрүштүк, бийиктиги 50 метрден ашпаган коомдук жана бийиктиги 75 метрден ашпаган турак жай имараттарында, көп функционалдуу имараттарды жана бир функциялык арналыштагы имараттарды кошкондо, суу менен камсыздоо жана суу агындылоочу ички тутумдарын долбоорлоо талаптарын белгилейт.

1.2 Бул курулуш ченемдери төмөнкүлөргө колдонулбайт:

- ички суу түтүк жана канализация тутумдарына, жарандык коргонуунун коргоочу курулмаларынын өрткө каршы суу менен камсыздоо тутумдарына; радиоактивдүү заттар, иондоштуруучу нурлануу булактары менен иштөө үчүн арналган курулмаларга жана жардыргыч заттар өндүрүлүүчү, сакталуучу же колдонулуучу жайларга;

- ички суу түтүк жана канализация тутумдарына талаптар технологиялык талаптар менен коюлуучу айыл чарбалык жана өндүрүштүк багыттагы имараттарга жана жайларга, ошондой эле өзгөчө кооптуу объекттерге киргизилген имараттарга жана курулмаларга;

- автоматтык суу менен өрт өчүрүү тутуму;

- ысык сууну иштетүү орнотмолору;

- өнөр жай ишканаларынын технологиялык муктаждыктары үчүн ысык суу менен камсыздоо тутумдары;

- атайын өндүрүштүк суу менен камсыздоо тутумдары (деионизацияланган суу, терең муздатуу ж. б.);

- үй ичиндеги суу кондиционер тутумдары.

2 Ченемдик шилетемелер

Бул курулуш ченемдеринде төмөнкү ченемдик документтерге шилтемелер колдонулган:

2.1 Ченемдик укуктук актылар

Кыргыз Республикасынын «Кыргыз Республикасында техникалык жөнгө салуу жөнүндө» мыйзамы;

Кыргыз Республикасынын «Коомдук саламаттык сактоо жөнүндө» мыйзамы;

Кыргыз Республикасынын «Ичүүчү суу жөнүндө» мыйзамы;

Кыргыз Республикасынын «Өрт коопсуздугу жөнүндө» мыйзамы;

Кыргыз Республикасынын «Имараттардын энергетикалык натыйжалуулугу жөнүндө» мыйзамы;

Кыргыз Республикасынын 2011-жылдын 27-июнундагы №57 «Имараттардын жана курулмалардын коопсуздугу» Техникалык регламенти;

Кыргыз Республикасынын «Айлана-чөйрөнү коргоо жөнүндө» мыйзамы;

Кыргыз Республикасынын «Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө» Техникалык регламенти;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 22-августундагы № 381 «Кыргыз Республикасында Өрт коопсуздугунун эрежелерин бекитүү жөнүндө» токтому;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2021-жылдын 20-январындагы № 19 «Ашыкча басымда иштеген жабдуу пайдаланылган кооптуу өндүрүштүк объектилердин өнөр жайлык коопсуздук эрежелерин бекитүү жөнүндө» токтому;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 14-мартындагы № 128 «Кыргыз Республикасынын жер үстүндөгү сууларын коргоо эрежесин бекитүү жөнүндө» токтому;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2024-жылдын 19-июнундагы № 320 «Борборлоштурулган ичүүчү суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу кызматтарына тарифтерди аныктоонун тартибин» бекитүү жөнүндө» токтому;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 12-январындагы № 26 «Жылуулук энергиясын жана жылуулук алып жүрүүчүнү эсепке алуу эрежелерин» бекитүү жөнүндө» токтому;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 29-апрелиндеги № 196 «Өрттү табуунун жана өчүрүүнүн автоматтык системалары менен корголууга тийиш болгон имараттардын, курулмалардын, жайлардын жана жабдуулардын тизмесин» бекитүү жөнүндө» токтому (КРӨТ № 196) ;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 11-апрелиндеги № 201 «Коомдук саламаттык сактоо жаатындагы актыларды бекитүү жөнүндө» токтому (КРӨТ № 201):

- 3-тиркеме «Санитардык-коргоо зоналары жана ишканалардын, курулмалардын жана башка объекттердин санитардык классификациясы»;

- 6-тиркеме «Жалпы билим берүү уюмдарында окутуунун шарттарына жана уюштурулушуна карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар»;

- 9-тиркеме «Коомдук тамак-аш объекттерине коюлуучу санитардык-эпидемиологиялык талаптар»

- 14-тиркеме «Жумуш орундарындагы, турак жай, коомдук имараттардагы жана турак жай курулушундагы ызы-чуу»

- 15-тиркеме «Калк жашаган жерлердин атмосфералык абасындагы булгоочу заттардын таасиринин болжолдуу коопсуз деңгээлдери» гигиеналык ченемдери;

- 16-тиркеме – «Чарбалык-ичүүчү жана маданий-тиричилик суу пайдалануучу суу объекттеринин сууларындагы химиялык заттардын жол берилген чектик концентрациялары» гигиеналык ченемдери;

- 17-тиркеме «Калк жашаган жерлердин атмосфералык абасындагы булгоо-чу заттардын жол берилген концентрациясынын чеги» гигиеналык ченемдери;

- 20-тиркеме «Чарбалык-ичүүчү жана маданий-тиричилик суу пайдалануучу суу объекттериндеги суудагы химиялык заттардын болжолдуу жол берилген деңгээлдери» гигиеналык ченемдери;

- 23-тиркеме «Калктын эс алуу жана ден соолугун чыңдоо уюмдарына коюлуучу санитардык-эпидемиологиялык талаптар»;

- 24-тиркеме «Ысык суу менен камсыздоонун коопсуздугун камсыз кылууга карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар» санитардык-эпидемиологиялык эрежелери жана ченемдери.

- 27-тиркеме «Сууну тазалоо жана сууну даярдоо үчүн пайдаланылуучу материалдардын, реагенттердин, жабдуулардын коопсуздугуна карата гигиеналык талаптар»;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 31-январындагы № 68 «Ичүүчү суу менен камсыздоо жагындагы актыларды бекитүү жөнүндө» токтому (КРӨТ № 68):

«Борборлоштурулган чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо жана ичүү багытындагы суу өткөргүч системаларына санитардык-эпидемиологиялык талаптар» 2-тиркемеси;

«Калкты борборлоштурулбаган ичүүчү суу менен камсыздоо булактарына карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар» 3-тиркемеси»;

Бишкек шаардык кеӊешинин 2009-жылдын 2-декабрындагы №119 токтому менен бекитилген «Бишкек шаарынын канализациясына өндүрүштүк агынды сууларды кабыл алуу эрежелери»;

2.2 Ченемдик-техникалык документтер

КР КЧ  12-02:2018 Курулуш өндүрүшүн уюштуруу;

КР КЧ 31-03:2024 «Көп батирлүү турак имараттар»;

КР КЧ 31-08:2024 Мектеп имараттары. Долбоорлоо ченемдери;

КР КЧ 31-04:2018 Коомдук имараттар жана курулмалар;

КР КЧ 31-10:2018 Дарылоо мекемелерине кайра профилдештирилген (ыңгайлашкан) имараттар жана курулмалар;

КР КЧ 35-01:2018 Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын муктаждыктарын эске алуу менен жашоо чөйрөсүн долбоорлоо;

КР КЧ 40-01:2023 Суу менен камсыздоо. Тышкы тарамдар жана курулмалар;

КР КЧ 40-02:2023 Саркынды сууларды чыгаруу. Тышкы тарамдар жана курулмалар;

КР КЧжЭ 23-02:2000 Курулуш климатологиясы;

КР КЧ 30-01:2020 Шаарларды жана шаар тибиндеги калктуу пункттарды пландаштыруу жана куруу;

КР КЧжЭ 41-01:2016 Жылуулук тармактары;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттигинин 2016-жылдын 20-сентябрындагы №7-нпа буйругу менен бекитилген Кыргыз Республикасында айылдык калктуу конуштардын аймактарын пландоо жана куруу боюнча эрежелер топтому;

КЧжЭ 2.01.09-91 Иштетилүүчү аймактардагы жана чөккөн топурактардагы имараттар жана курулмалар;

КЧжЭ 2.04.01-85* Имараттардын ички суу түтүгү жана канализациясы;

КЧжЭ 3.05.01-85 Ички санитардык-техникалык тутумдар;

МАКЧ 2.04-03-2005 Ызы-чуудан коргоо;

МАКЧ 3.02-04-2004 Көп батирлүү турак жай имараттары;

МАКЧ 3.02-05-2003 Калктын аз мобилдүү топтору үчүн имараттардын жана курулмалардын жеткиликтүүлүгү;

МАКЧ 4.02-03-2004 Жабдуулардын жана өткөргүч түтүктөрдүн жылуулук изоляциясы;

МАКЭ 4.01-101-2000 Долбоорлоо жана полимердик материалдарды суу менен камсыздоо жана канализация тутумунун түтүктөрүн орнотуу. Жалпы талаптар;

КЧ 2.2.4/2.1.8.566-96 Өндүрүштүк вибрация, турак жай жана коомдук имараттардын ичиндеги вибрация;

КЧ 31-108-2002 Турак жай жана коомдук имараттардын жана курулмалардын таштанды өткөргүчтөрү;

КЧ 40-103-98 Металлополимер түтүктөрүн колдонуу менен муздак жана ысык ички суу менен камсыздоо тутумунун түтүктөрүн долбоорлоо жана орнотуу;

КЧ 40-107-2003 Полипропилен түтүк ички канализация тутумдарын долбоорлоо, орнотуу жана иштетүү;

МАМСТ 12.1.003-2014 Эмгек коопсуздугунун стандарттарынын тутуму. Ызы-чуу. Жалпы коопсуздук талаптары;

МАМСТ 21.601-2011 Курулуш үчүн долбоордук документтердин тутуму. Ички суу менен камсыздоо жана канализация тутумдарынын жумушчу документтерин аткаруу эрежелери;

МАМСТ 18599-2001 Полиэтиленден басым түтүктөр. Техникалык шарттар;

МАМСТ 19185-73 Гидротехника. Негизги түшүнүктөр. Терминдер жана аныктамалар;

МАМСТ 25150-82 Канализация. Терминдер жана аныктамалар;

МАМСТ 25151-82 Суу менен камсыздоо. Терминдер жана аныктамалар;

МАМСТ 27751-2014 Курулуш конструкцияларынын жана негиздеринин ишенимдүүлүгү. Негизги жоболор;

МАМСТ ISO 4064-3-2017 3-бөлүк Муздак жана ысык суу эсептегичтери;

МАМСТ Р 51232-98 Ичүүчү суу. Уюштуруу жана сапатты контролдоо методдоруна жалпы талаптар;

МАМСТ Р 51571-2000 Компенсаторлор жана силбфондук жана металлдык тыгыздоо. Жалпы техникалык талаптар.

Э с к е р т ү ү – Кыргыз Республикасынын аймагында курулуш ченемдерин пайдалануу максатына ылайык стандартташтыруу боюнча улуттук органдын жана архитектура-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын ушул жылы жарыяланган шилтеме ченемдик документтер иш-аракетин тиешелүү маалыматтык көрсөткүчтөр боюнча текшерилсин. Эгерде шилтеме документ алмаштырылса (өзгөртүлсө), анда бул курулуш ченемдерин пайдаланууда алмаштырылган (өзгөртүлгөн) ченемдик документти жетекчиликке алуу керек. Эгерде шилтеме документ алмаштырылбастан жокко чыгарылса, анда ага шилтеме берилген Жобо ошол шилтемеге тиешеси жок бөлүгүндө колдонулат.

3 Терминдер, аныктамалар, белгилер жана өлчөө бирдиктери

3.1 Терминдер жана аныктамалар

Ушул курулуш ченемдеринде МАМСТ 19185, МАМСТ 25150, МАМСТ 25151, Кыргыз Республикасынын «Имараттардын жана курулмалардын коопсуздугу» техникалык регламенти», «Коомдук саламаттык сактоо жөнүндө» мыйзамдары, Кыргыз Республикасынын жер үстүндөгү сууларын коргоо эрежелери, Жылуулук энергиясын жана жылуулук алып жүрүүчүнү эсепке алуу эрежелери, Өрттү табуу жана өчүрүүнүн автоматтык тутумдары менен корголууга тийиш болгон имараттардын, курулмалардын, жайлардын жана жабдуулардын тизмеси, КР КЧ 31-04, боюнча терминдер жана аныктамалар, ошондой эле тийиштүү аныктамалары менен төмөнкү терминдер колдонулду.

3.1.1 сууну керектөө жана саркынды сууларды чыгаруу балансы: Суу менен камсыздоонун бардык булактарынан абонент алган суунун орточо суткалык көлөмү жөнүндө жана (же) абонент суу чыгаруунун борбордоштурулган тутумуна куюлган саркынды суулардын көлөмү жөнүндө, анын ичинде канализациялык разряддар боюнча агынды суулардын көлөмүн бөлүштүрүү жөнүндө маалыматтарды камтыган документ.

3.1.2 суу түтүгүнүн ички тутуму (ички суу түтүгү): Бир имараттын же имараттардын жана курулмалардын тобунун дубалдарынын тышкы контурунун чектериндеги сырткы тармактарга кошулууну, санитардык-техникалык приборлорго, технологиялык жабдууларга жана өрт крандарына суу берүүнү камсыз кылуучу жана калктуу конуштун же ишкананын суу түтүгүнүн тышкы тармактарынан жалпы суу ченөөчү түзүлүшкө ээ болгон өткөргүч түтүктөрдүн жана түзүлүштөрдүн тутуму.

3.1.3 саркынды сууларды чыгаруунун ички тутуму (ички канализация): Имараттын жана курулмалардын тышкы контурунун чектериндеги саркынды, жамгыр жана эриген сууларды тиешелүү багыттагы, калктуу конуштун же ишкананын саркынды сууларды чыгаруу тармагына бурууну камсыздоочу биринчи кароочу кудукка чейин чыгаруу менен чектелген өткөргүч түтүктөр жана түзүлүштөр тутуму.

3.1.4 саркынды сууларды чыгаруу: Саркынды сууларды чыгаруунун борборлоштурулган тутумун колдонуу менен агынды сууларды кабыл алуу, ташуу жана тазалоо.

3.1.5 суу менен камсыздоо: Муздак суу менен жабдуунун борборлоштурулган же борборлоштурулбаган тутумун (муздак суу менен жабдуу) пайдалануу менен абоненттерге ичүүчү же техникалык сууну даярдоо, ташуу жана берүү, же борборлоштурулган же борборлоштурулбаган ысык суу тутумун (ысык суу менен жабдуу) пайдалануу менен абоненттерге ысык суу даярдоо, ташуу жана берүү.

3.1.6 аба клапаны: Өткөргүч түтүктө жылып бараткан суюктуктун артынан бир багытта аба өткөрүүчү жана тескери багытта аба өткөрбөй турган, желдетилбеген канализация түтүгүнүн өткөрүү жөндөмдүүлүгүн жогорулатууга же санитардык прибордо же приборлордо гидрожапкычтын түзүлүшүн болтурбоого арналган түзүлүш.

3.1.7 чыгаруу (канализациялык): Имараттын дубалынын ички тарабындагы учу кеӊ түтүктөн биринчи кабыл алуучу кудукка чейин алып чыгуучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүк участогу.

3.1.8 кепилденген басым: Максималдуу суу бөлүштүрүү мезгилинде суу түтүк-канализация чарбасынын уюму тарабынан камсыз кылынуучу калктуу конуштун же ишкананын суу түтүгүнүн коммуналдык тармактарына кошуу чекитиндеги суунун басымы.

3.1.9 баланстык таандыктыктын чеги: Муздак суу менен камсыздоонун жана (же) суу берүүнүн борборлоштурулган тутумунун объекттерин, анын ичинде суу түтүк жана (же) канализация тармактарын менчик же башка мыйзамдуу негизде ээлик кылуу белгиси боюнча ээлердин ортосунда бөлүү линиясы

3.1.10 гидрожапкыч: Гидравликалык иш-аракеттин жыт чыгарбоочу түзүлүшү.

3.1.11 жеке жылуулук пункту; ЖЖП: Бир имарат же имараттардын, курулмалардын же курулмалардын тобу үчүн жылуулук керектөөчү орнотмону жылуулук тармагына кошуу, жылуулук алып жүрүүчүнүн параметрлерин өзгөртүү жана аны жылуулук жүктөмүнүн түрлөрү боюнча бөлүштүрүү үчүн түзүлүштөрдүн комплекси.

3.1.12 канализациялык желдетилген тик турма: Ички жана тышкы канализация тармагынын өткөргүч түтүктөрүндө аба алмашууну жеңилдеткен жана ал аркылуу атмосфера менен байланышуучу бөлүккө ээ тик турма.

3.1.13 канализациялык желдетилбеген тик турма: Атмосфера менен байланышы жок тик турма.

Э с к е р т ү ү – Желдетилбеген тик турмаларга төмөнкүлөр кирет: соргуч бөлүгү жок же аба клапаны менен жабдылган чогултуучу түтүк аркылуу үстүнө бириктирилген тик турма же тик турмалардын тобу.

3.1.14 суу керектөөнүн чеги (саркынды сууларды чыгаруу): Берилген (алынган) ичүүчү суунун жана кабыл алынган (чыгарылып жаткан) саркынды суулардын белгилүү бир мезгилде абонентке белгиленген чектик көлөмү.

3.1.15 басым: Суу түтүк тармагында белгилүү бир агымдагы суунун басымы, суу мамычасынын метрии

Э с к е р т ү ү – Суу мамычасынын метри (миллиметр) - техниканын жана гидравлика-нын бир катар тармактарында колдонулган тутумдан тышкаркы басым бирдиги. Суунун эң тыгыздыгы 4°С температурада 9,807 килопаскаль (кПа) бийиктиги 1 метр суу мамычасынын гидростатикалык басымына туура келет,. Кыскартуу: «суу мам.м» и «суу мам.мм».

3.1.16 номиналдык (шарттуу) басым PN: Эң көп ашыкча басым 293 К (20°С) чөйрөнүн температурасында болот, мында 293 К (20°С) температурага ылайык тандалган материалдардын жана алардын бекемдигинин мүнөздөмөлөрүнүн бекемдигине эсептөө менен негизделген, берилген өлчөмдөргө ээ болгон түтүктөрдүн, арматуралардын жана түтүк өткөргүчтүн тетиктеринин узак иштөөсүнө жол берилет.

3.1.17 ичүүчү суу: Ичүү, тамак-аш даярдоо жана калктын башка чарбалык-тиричилик муктаждыктары үчүн, ошондой эле тамак-аш продукциясын өндүрүү үчүн арналган бөтөлкөгө куюлган ичүүчү суудан башка суу.

3.1.18 өрт краны; ӨК: Ички өрткө каршы суу түтүктөрүнө (ИӨС) же ИӨС жана автоматтык өрт өчүрүү бириктирилген тутумунун түтүктөрүнө орнотулган жана өрттү бириктирүүчү башы менен жабдылган ачуучу түзүлүшү бар жабуучу клапандан, ошондой эле кол менен өрт өчүрүүчү көбүгү бар өрт шлангынан турган комплект.

3.1.19 өткөрүү жөндөмдүүлүгү: Убакыт бирдигине өткөргүч түтүктүн же санитардык-техникалык арматуранын кесилиши аркылуу суюктуктун максималдуу көлөмдүк же салмактык чыгымы.

3.1.20 жумушчу басым: Эң көп ашыкча басым, мында түтүктөрдү, арматураларды жана өткөргүч түтүктөрдүн тетиктерин эксплуатациялоонун белгиленген режими камсыз кылынат.

3.1.21 суунун эсептик чыгымы: Негизги таасир этүүчү факторлорду (керектөөчүлөрдүн саны жана түрү, санитардык-техникалык приборлордун саны жана түрү, турак жай имараттарынын батирлеринин жайгашышы, продукциянын чыгарылышынын көлөмү ж.б.) эске алуу менен суу керектөөнүн чыгымдарынын мааниси эксплуатациялоонун изилдөөлөрүнө жана практикасына негизделгендер.

3.1.22 суу агымынын эсептик чыгымы: Эксплуатациялоонун изилдөөлөрүнө жана практикасына негизделген чыгымдардын мааниси таасир этүүчү факторлорду (керектөөчүлөрдүн санын жана түрүн, санитардык-техникалык приборлордун, жабдуулардын санын жана мүнөздөмөлөрүн, кетүүчү түтүктөрдүн сыйымдуулугун ж.б.) эске алуу менен бүтүндөй же анын бир бөлүгү үчүн болжолдонот.

3.1.23 курама агызгыч (горизонталдуу) өткөргүч түтүктөр: Булганган агындыларды тик турмадан (тик турмалардан) имараттан биринчи кабыл алуучу кудукка чейин ташууга арналган өткөргүч түтүк.

3.1.24 сифон: Санитардык приборду же саркынды сууларды (өндүрүштүк агындыларды) кабыл алгычты канализация тутумуна туташтырууга мүмкүндүк берүүчү техникалык түзүлүш, анын конструкциясында гидрожапкыч же канализациялык газдардан коргоонун башка принциби, мисалы «кургак» сифон ж.б. колдонулушу мүмкүн.

3.1.25 жабдуунун, арматуранын, материалдын колдонуу мөөнөтү: Аны баштоодон же оңдоодон кийин кайра баштоодон, андан ары эксплуатациялоого жол берилгис же максатка ылайыксыз абал болгонго чейинки пайдалануунун календардык узактыгы.

3.1.26 жылуулук изоляциясы (өткөргүч түтүк): Өткөргүч түтүктөрдүн жылуулук жоготууларын азайтуу же алардын бетинде конденсациянын пайда болушуна жол бербөө үчүн жылуулук изоляциялоочу материалдар жана конструкциялар.

3.1.27 техникалык суу: Суу менен камсыздоонун борборлоштурулган же борборлоштурулбаган тутумун пайдалануу менен берилүүчү, ичүү, тамак-аш даярдоо жана калктын башка чарбалык-тиричилик муктаждыктары үчүн же тамак-аш продукциясын өндүрүү үчүн арналбаган суу.

3.2 Белгилер жана өлчөө бирдиктери

Бул курулуш ченемдеринде төмөнкү белгилер жана өлчөө бирдиктери колдонулат:

4 Жалпы жоболор

4.1 Бул курулуш ченемдери ар кандай табигый жана техногендик таасирлерде жана кубулуштарда имараттарды, тышкы чөйрөнүн жагымсыз таасирлеринде адамдын өмүрүн жана ден соолугун (анын ичинде эксплуатациялоо процессинде имараттарда жана курулмаларда жашоо жана тутумдар менен пайдалануу үчүн зарыл болгон коопсуз шарттарды) жана энергия ресурстарын натыйжалуу пайдаланууда сактоонун зарыл деңгээлин коргоо жана камсыз кылуу үчүн Кыргыз Республикасында Өрт коопсуздугунун эрежелеринин, Кыргыз Республикасынын «Өрт коопсуздугу жөнүндө», Кыргыз Республикасынын «Ичүүчү суу жөнүндө», «Айлана-чөйрөнү коргоо жөнүндө» мыйзамдары жана «Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө» жана «Имараттардын жана курулмалардын коопсуздугу» техникалык регламенттеринин комплекстүү коопсуздугун камсыз кылуу үчүн имараттардын суу түтүгүнүн жана канализациясынын ички тутумдарына талаптарды белгилейт.

Ченемдер муздак жана ысык суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу тутумдарына жайылтылат.

4.2 Канализацияланган райондордо курулуучу имараттардын бардык типтеринде суу менен камсыздоонун жана суу агындылоонун ички тутумдары каралышы керек.

Саркынды сууларды тазалоочу курулмаларга ташуучу борборлоштурулган канализация тармактарына кошулган абоненттери жок калктуу конуштардын же шаар райондорунун аймактары канализацияланбаган аймакка кирет.

Сууну керектөөнүн лимиттери жана саркынды сууларды чыгаруу жана булгоочу заттарды чыгаруунун ченемдери, саркынды суулардын курамын жана касиеттерин контролдоо Кыргыз Республикасынын жер үстүндөгү сууларын коргоо эрежелеринин жоболоруна ылайык аныкталат.

Имараттан сырткары орнотулган суу түтүгүнүн тышкы тармактарынын (анын ичинде сырткы өрт өчүрүү) жана саркынды суулардын өткөрмө түтүктөрү КР КЧ 40-01 жана КР КЧ 40-02 талаптарына жооп бериши керек.

4.3 Калктуу конуштардын жана шаардык округдардын канализацияланбаган райондорунда ичүүчү сууну кошумча тазалоонун жеке жана (же) жамааттык тутумдарын жана саркынды сууларды чыгаруу тутумдарын орнотуу, жергиликтүү (локалдык) тазалоочу курулмаларды орнотуу менен ички суу менен камсыздоо тутумдарын турак жай имараттарында, мейманканаларда, интернат үйлөрүндө, ооруканаларда, төрөт үйлөрүндө, бейтапканаларда, амбулаторияларда, диспансерлерде, санэпидстанцияларда, санаторийлерде, эс алуу үйлөрүндө, пансионаттарда, дене тарбия-ден соолукту чыңдоо уюмдарында, мектепке чейинки билим берүү уюмдарында, жалпы билим берүү уюмдарында (анын ичинде интернаттарда), кесиптик жана жогорку билим берүүчү билим берүү уюмдарында, кинотеатрларда, клубдук жана эс алуу-оюн-зоок мекемелеринде, коомдук тамактануу жайларында, спорттук курулмаларда, мончолордо жана кир жуучу жайларда кароо керек.

4.4 Калктуу конуштардын жана шаар округдарынын канализацияланбаган райондорунда 15 жана 17-тиркемелердин талаптарын сактоо менен люфт-клозеттер, даараткана кабиналары жана ажаткана (КР КЧжЭ 23-02 боюнча I-III климаттык курулуш аймактарында жайгашкан имараттар үчүн) же бийиктиги 1-2 кабаттуу бир батирлүү турак үйлөрдү биодааратканалар менен жабдууга жол берилет.

Канализацияланбаган райондордун абоненттерин суу менен камсыздоо техникалык мүмкүнчүлүк болгон учурда имараттарга суу түтүгүн киргизбестен көчөдөгү суу бөлүштүрүүчү крандарды кошуу менен абоненттик суу өлчөгүч камералар аркылуу ишке ашырылат. Люфт-клозеттердин, даараткана кабиналарынын, ажатканалардын жана биодааратканалардын ичиндегилерди утилдештирүү ыкмалары, ошондой эле абоненттик суу өлчөгүч камералардын жайгашуусу жана конструкциясы долбоордук документтер жана борбордошту-рулган ичүүчү суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу кызматта-рына тарифтерди аныктоо тартиби же Бишкек шаарынын канализациясына өндүрүштүк агынды сууларды кабыл алуу эрежелери менен аныкталат.

4.5 Түтүктөр, арматуралар, жабдуулар жана материалдар, имараттардын ички суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу тутумдарын орнотууда колдонулуучу санитардык-техникалык приборлор Турак жай имараттарында жана жайларында жашоо шарттарына коюлуучу санитардык-эпидемиологиялык талаптардын жана (СанЭжЧ 2.1.2.2801, СанЭжЧ 2.12.2645), 6-тиркеменин, Кыргыз Республикасында өрт коопсуздугунун эрежелери, «Кыргыз Республикасында техникалык жөнгө салуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамынын, Кыргыз Республикасынын «Имараттардын энергетикалык натыйжалуулугу жөнүндө», «Имараттардын жана курулмалардын коопсуздугу» Техникалык регламенти», «Коомдук саламаттык сактоо жөнүндө» мыйзамдары-нын жана ушул курулуш ченемдеринин талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

4.6 Калыбына келтирилген жана мурда колдонулган материалдарды, буюмдарды жана түтүктөрдү пайдаланууга жол берилбейт.

4.7 Чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо тутумдарында пайдалануу үчүн арналган түтүктөр, арматуралар, жабдуулар жана материалдар, түзүлүштөр жана сууну даярдоочу техникалык каражаттар 9-тиркемеге (КРӨТ № 201) ылайык келүүгө тийиш.

4.8 Чарбалык-ичүүчү муктаждыктарга берилүүчү муздак жана ысык суунун сапаты (санитардык-эпидемиологиялык көрсөткүчтөр) «Ичүүчү суу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын жана 24-тиркеменин талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

Ичүүчү суунун сапатын контролдоону уюштуруу жана методдору 24-тиркемеге ылайык же МАМСТ Р 51232 ылайык орнотулат.

4.9 Суу алгыч жайларда ысык суунун температурасы колдонулган жылуулук менен камсыздоо тутумуна карабастан, +60°С төмөн жана +75°С жогору болбоого тийиш.

4.10 Санитардык-техникалык жабдуулар мектепке чейинки жана кенже мектеп курагындагы балдардын пайдаланышын эске алуу менен долбоорлонгон мектепке чейинки билим берүү уюмдарында, жалпы билим берүү уюмдарында (кенже класстардын окуучулары үчүн), вокзалдардагы, аэропорттордогу жана башка коомдук имараттардагы эне жана бала бөлмөлөрүндө, балдардын дарылоо-профилактикалык мекемелеринде чайынмалардын жана жуунгучтардын суу бөлүштүрүүчү арматурасына берилүүчү ысык суунун температурасы +37°С ашпоого тийиш.

4.11 Технологиялык муктаждыктар үчүн температурасы 4.9 дан жогору болгон ысык суу талап кылынган коомдук тамактануу жайлары жана башка суу керектөөчүлөр үчүн жергиликтүү суу жылыткычтар каралышы керек.

4.12 Өндүрүштүк муктаждыктарга берилүүчү суунун сапаты технологиялык тапшырма менен аныкталат.

5 Ысык сууну даярдоо үчүн суунун, агындынын жана жылуулуктун болжолдуу чыгымдарын аныктоо

5.1 Имараттардын суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу тутумдары суу пайдалануучулардын эсептик санына же белгиленген санитардык-техникалык приборлордун санына ылайык келген чыгымдар менен сууну өткөрүүнү жана агын сууларды бурууну камсыз кылууга тийиш.

Жылуулук менен камсыздоонун жабык тутумуна кошулуучу ысык суу менен камсыздоо тутумун долбоорлоодо имараттын ИТП чыгуучу жериндеги ысык суунун эсептик температурасын 65°С барабар кабыл алуу керек

5.2 Суунун чыгымы (, , ), л/с, бир арматурага бекитилген санитардык түзүлүш (арматура) боюнча аныкталууга тийиш:

- өзүнчө прибор менен А тиркемесинин 1-таблицасы боюнча;

- туюк тармактын участогунда бирдей суу керектөөчүлөр үчүн ар кандай приборлор менен А тиркемесинин А. 2-таблицасы боюнча;

- суу керектөөчүлөр үчүн ар кандай приборлор менен төмөнкү формула боюнча:

,                                                         (1)

мында  – 4.4 ылайык суу керектөөчүлөрдүн ар бир тобу үчүн аныкталган санитардык-техникалык приборлордун иш-аракет ыктымалдыгы;

 – суу керектөөчүлөрдүн ар бир тобу үчүн А тиркемесинин 2-таблицасы боюнча кабыл алынуучу суунун (жалпы, ысык, муздак), л/с, санитардык-техникалык прибордун (арматуранын) чыгымы;

 – санитардык-техникалык приборлордун саны.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Шакек тармагын курууда суунун агымын жалпы тармак боюнча аныктоо жана анын бардык участоктору үчүн бирдей деп кабыл алуу керек.

2 Суу чыгымдары жана санитардык-техникалык приборлордун техникалык мүнөздөмөлөрү жөнүндө маалыматтар болбогон турак жана коомдук имараттарда:л/с, л/с.

5.3 Тармактын эсептик участогундагы суунун максималдуу эсептик чыгымы (, , ), л/с, төмөнкү формула боюнча аныкталат:

,                                                                     (2)

мында (, , ) – суунун чыгымы, л/с, 5.2 ылайык аныкталышы керек;

 – тармактын эсептөө участогундагы приборлордун жалпы санына  жана алардын иштөө ыктымалдыгына  жараша Б тиркемеси боюнча аныкталуучу коэффициент

Мында Б тиркемесинин Б.1-таблицасы 0,1 жана 200 учурларда жетекчиликке алынууга тийиш; башка маанилердежана коэффициентин   Б тиркемесинин Б.2- таблицасы боюнча каралат.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Тармактын акыркы участкаларындагы сууларды эсептөө боюнча кабыл алуу керек, бирок эң көп чыгымдалган белгиленген санитардык-техникалык приборлордун биринен суунун максималдуу секунддук чыгымынан кем эмес.

2 Өнөр жай ишканаларынын технологиялык керектөөлөрүнө сууну чыгымдоону суунун чыгымдалышынын эң чоңу катары аныктоо керек: же жумуш убактысы боюнча толук дал келбеген учурда технологиялык жабдуунун бирдигинен; же-технологиялык жабдуунун бирдигинин иштөө убактысы боюнча дал келген суунун чыгымдалышынын суммасы катары.

3 Өнөр жай ишканаларынын көмөкчү имараттары үчүн мааниси чарбалык-ичүүчү муктаждыктарга суунун чыгымдалышынын суммасы катары (2) формула боюнча жана чайынмага муктаждыктар А тиркемесинин А.1-таблицасы боюнча орнотулган чайынма торлорунун саны боюнча аныктоого жол берилет.

5.4 Тармак участокторунда санитардык-техникалык приборлордун аракет кылуу ыктымалдыгы (, , ) төмөнкү формула менен аныкталышы керек:

а) имаратта бир типтеги суу керектөөчүлөрдүн катышынын өзгөрүшүн эске албастан

 или ;                                 (3)

б) имаратта суу керектөөчүлөрдүн айырмаланган топтору болгондо

.                                                             (4)

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Имаратта санитардык-техникалык приборлордун саны жөнүндө маалыматтар жок болгон учурда маанини  эске алуу менен, (3) жана (4) формула боюнча аныкталууга тийиш.

2 Сууну эң көп керектөө мезгилдери сутканын убактысы боюнча дал келбеген суу керектөөчүлөрдүн бир нече топторунда приборлордун иштөө ыктымалдуулугун бүтүндөй система үчүн (3) жана (4) формулалар боюнча эсептөөгө жол берилет.

5.5 Ички саркынды сууларды чыгаруу тутумунун көтөргүчтөрү үчүн агындылардын максималдуу эсептик чыгымы , л/с, санитардык-техникалык приборлордун (агындыларды кабыл алгычтардын) ар кандай түрлөрүнүн гидравликалык затворлорун үзгүлтүккө учуратпаган агындылардын жалпы максималдуу эсептик чыгымдалышынын л/с суммасы жана А тиркемесинин 1-таблицасы боюнча тандалып алынган л/с максималдуу экинчи сарпталышынын  л / с суммасы катары аныкталат:

.                                                                (5)

5.6 Эсептешүү участогунда бир приборго таандык эсептешүү мезгилиндеги орточо суунун салыштырма сааттык чыгымы (, , ), л, төмөнкү формула боюнча аныкталат:

,                                                                  (6)

мында  – сууну эң көп керектеген суткасына керектөөчүнүн суунун жалпы чыгымы (А тиркемесинин А. 2-таблицасы боюнча кабыл алынат), л;

             – сууну керектөөнүн болжолдуу убактысы, сааты (сутка үчүн);

            – суу керектөөчүлөрдүн саны;

- санитардык-техникалык приборлордун саны.

Э с к е р т ү ү – Санитардык-техникалык приборлордун саны белгисиз болгон учурда приборлордун санын керектөөчүлөрдүн санына барабар деп кабыл алууга жол берилет.

5.7 Горизонталдык буруучу түтүк өткөргүчтөр үчүн максималдуу эсептик чыгым болуп чыгым эсептелет, л/с, анын мааниси түтүк өткөргүчтүн эсептешүү участогуна туташтырылган санитардык-техникалык приборлордун санына жана бул түтүк өткөргүчтүн узундугуна , жараша төмөнкү формула боюнча эсептелет:

,                                                             (7)

мында  – эсептешүү участогунда суунун жалпы максималдуу сааттык чыгымы, м;

 – 5.1- таблицада колдонулган коэффициент;

 – А тиркемесинин А.1-таблицасы боюнча кабыл алынган максималдуу сыйымдуулуктагы кошулуучу прибордон агындылардын чыгымы, л/с.

5.1- т а б л и ц а

5.1- таблицанын аягы

5.8 Санитардык-техникалык прибор менен суунун чыгымы (агымдын), л/саат, (,,) төмөнкүдөй аныкталат:

- бир типтүү суу керектөөчүлөрдө – А тиркемесинин А.2-таблицасы боюнча;

- айырмаланган суу керектөөчүлөрдө – формула боюнча:

,                                                   (8)

Э с к е р т ү ү – Санитардык-техникалык приборлордун саны жана техникалык мүнөздөмөлөрү жөнүндө маалыматтар болбогон турак жана коомдук имараттарда:

л/ч, л/ч.

5.9 Тутум үчүн санитардык-техникалык приборлорду пайдалануу ыктымалдыгы жалпысынан төмөнкү формула боюнча аныкталат:

.                                                              (9)

5.10 Суунун максималдуу сааттык чыгымы (агымы) (,,), м, төмөнкү формула боюнча аныкталат:

,                                                         (10)

мында  – долбоорлонуучу тутум тарабынан тейленүүчү приборлордун жалпы санына  жана аларды пайдалануу ыктымалдыгына жараша Б тиркемеси боюнча аныкталуучу, 4.9 ылайык эсептелүүчү коэффициент

Мында Б тиркемесинин Б.1-таблицасында 0,1 жана 200 жетекчиликке алынат, жана башка маанилерде коэффициенти Б тиркемесинин Б.2-таблицасы боюнча кабыл алынат.

Э с к е р т ү ү – Өнөр жай ишканаларынын көмөкчү имараттары үчүн маанисин эң көп сменада суу керектөөчүлөрдүн саны боюнча кабыл алынуучу жанды пайдаланууга жана чарбалык-ичүүгө муктаждыктарга суунун чыгымдарынын суммасы катары аныктоого жол берилет.

5.11  суу керектөөнүн эсептик убактысы үчүн (сутка, смена), саат, суунун ортосо сааттык чыгымы (,,), м төмөнкү формула боюнча аныкталат:

.                                                                (11)

5.12 (), кВт, берүү жана жүгүртүү түтүктөрүнүн жылуулук жоготууларын эске алуу менен ысык сууну даярдоого жылуулук чыгымы  төмөнкүдөй аныкталат:

а) орточо сааттын ичинде

;                                             (12)

б) сууну максималдуу керектөө саатынын ичинде

,                                           (13)

мында  жана  – ысык суунун орточо сааттык жана максималдуу сааттык чыгымы, м/с;

 – суу бөлүштүрүүчү жерлердеги же баланстык таандыктыктын чегиндеги ысык суунун температурасын алдын ала эсептөөлөр үчүн  65°С кабыл алууга жол берилет;

 – муздак суу менен камсыздоо системасындагы температура, маалыматтар жок болсо, 5°С кабыл алынышы керек.

Э с к е р т ү ү –  ИТПнын жайгашкан жерине, кабыл алынган ысык суу менен камсыздоонун структуралык схемасына, берүүчү жана циркуляциялык түтүктөрдүн диаметрине, изоляциянын түрүнө жараша эсептөө менен аныкталат жана 20%-60% түзүшү мүмкүн. Долбоордук документте   мааниси болжолдуу түрдө 30%40% барабар кабыл алынат.

5.13 Суунун суткалык чыгымы сугарууга кеткен суунун чыгымын эске алуу менен бардык керектөөчүлөрдүн суунун чыгымын суммалоо менен аныкталышы керек. Агындылардын суткалык чыгымын сугарууга суунун чыгымын эсепке албастан сууну керектөөгө барабар кабыл алуу керек.

5.14 Калктуу конуштарда, шаар округдарында жана ишканаларда ичүүчү сууну үнөмдөө максатында техникалык суу писсуарларга жана униташтектердин агызуучу колдонууга жол берилет. Мында ичүүчү жана ичүүчү эмес сапаттагы суу менен камсыздоо тутумдарын бириктирүү мүмкүндүгүнө жол бербеген иш-чаралар каралышы керек (мисалы, ар кандай шахталарда жана (же) түсү милдеттүү маркалоо менен же суу менен камсыздоо тутумунун түтүктөрүнүн ар кандай арналышын визуалдык аныктоого мүмкүндүк берген ар кандай башка ыкма менен).

5.15. Өзүнчө имараттын, турак үйдүн, имараттардын тобунун, МКД тобунун, курулуш долбоорлорунун сууну керектөөсүн алдын ала эсептөө үчүн тапшырыкчы менен макулдашуу боюнча сууну чыгымдоонун ирилештирилген көрсөткүчтөрүн киргизүү зарыл.

6 Муздак суу менен камсыздоо тутумдары

6.1 Имараттарда арналышына жараша муздак суу менен камсыздоонун ички тутумдары каралышы керек:

- чарбалык-ичүүчү;

- өндүрүштүк;

- өрткө каршы.

Чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо тармактарын суунун сапаты жана жумушчу басымы боюнча талаптар дал келген учурда өндүрүштүк жана өрткө каршы суу түтүктөрү менен бириктирүүгө жол берилет. Мында тутумда циркуляциясы жок (токтоп турган) участоктор болбоого тийиш.

Ичүүчү суу тутумдарында колдонуу үчүн өндүрүштүк жана өрткө каршы суу түтүк тармактарынын жабдуулары 3.5 талаптарга жооп бериши керек.

6.2 Муздак суу менен камсыздоо тутумун тандоо өрт коопсуздугун камсыздоо шарттарынан, санитардык-эпидемиологиялык ченемдердин жана эрежелердин талаптарынан, техникалык-экономикалык максатка ылайыктуулуктан, өндүрүш технологиясынын талаптарынан, ошондой эле суу менен камсыздоонун долбоорлонуп жаткан (иштеп жаткан) тышкы тутумун эске алуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

6.3 Муздак суу менен камсыздоо тутумдарын долбоорлоодо МАМСТ 12.1.003 жана МАКЧ 2.04-03 жоболоруна ылайык жайларда суунун, ызы-чуунун жана вибрациянын коромжусун азайтуу боюнча иш-чараларды кароо зарыл.

6.4 Өндүрүштүк суу менен камсыздоо тутумдары технологиялык талаптарды канааттандырып, аппаратураларды жана түтүктөрдү дат баспоого, өткөргүч түтүктөр менен аппараттардын туздарынын түшүүсүнө жана биологиялык булгануусуна алып келбөөгө тийиш.

6.5 Өндүрүштүк жана көмөкчү имараттарда суунун чыгымдалышын азайтуу үчүн сууну жүгүртүү жана кайра пайдалануу тутумдары каралышы керек.

6.6 Арналышына карабастан имараттарды жана курулмаларды муздак суу менен камсыздоонун ички тутумдарында белгиленген тартипте суунун чыгымдалышын эсепке алуучу приборлорду орнотуу милдеттүү тартипте каралышы керек.

7 Өрткө каршы суу түтүгү

7.1 Өрткө каршы суу түтүктөрү (ӨСТ) Кыргыз Республикасында Өрт коопсуздугунун эрежелеринин талаптарын эске алуу менен ушул бөлүмгө ылайык аткарылышы керек.

7.2 ӨСТ түзүлүшү төмөнкүлөргө талап кылынбайт:

- Ж тиркемесинин Ж.1 жана Ж.2-таблицаларында көрсөтүлгөндөн аз көлөмдөгү же бийиктиктеги имараттарда жана жайларда;

- жалпы билим берүү уюмдарынын имараттарында (интернат тибиндеги билим берүү мекемелеринин уктоочу корпустарынан башка мектептерде, гимназияларда, лицейлерде), анын ичинде стационардык киноаппаратура менен жабдылган акт залдары бар имараттарда;

- мектепке чейинки билим берүү уюмдарында;

- мезгилдүү аракеттеги кинотеатрлардын имараттарында ар кандай орундарга;

- мончолордо жана сауналарда;

- сууну колдонуу жарылууга, өрткө, өрттүн жайылышына алып келиши мүмкүн болгон өндүрүш имараттарында;

- өнөр жай ишканаларынын өндүрүштүк жана администрациялык-тиричилик имараттарында, жашылча-жемиштерди сактоочу жайларда жана чарбалык-ичүүчү же өндүрүштүк суу менен камсыздалбаган муздаткычтарда, алар үчүн идиштерден (резервуарлардан, көлмөлөрдөн) өрт өчүрүү каралган;

- кесек тоюттардын, пестициддердин жана минералдык жер семирткичтердин кампаларынын имараттарында;

- трансформатордук көмөкчордондордо жана электр энергетикалык жабдуулары бар бөлмөлөрдө, анын ичинде насостук станцияларда жана вентиляциялык камераларда.

Э с к е р т ү ү – В категориясындагы айыл чарба продукциясын кайра иштетүү боюнча I жана II даражадагы отко туруктуулук даражасы 5000 м³чейинки өндүрүштүк имараттарда өрткө каршы суу түтүктөрүн карабоого жол берилет.

7.3 Турак жай жана коомдук имараттар, өнөр жай ишканаларынын администрациялык-тиричилик имараттары, өндүрүштүк жана кампа имараттары үчүн өрткө каршы ички суу түтүктөрүн орнотуунун зарылдыгы, ошондой эле өрт өчүрүүгө суунун минималдуу чыгымдалышы Кыргыз Республикасындагы өрт коопсуздугунун эрежелеринин талаптарына жана ушул курулуш ченемдеринин Ж тиркемелерине ылайык аныкталышы керек.

7.4 Автоматтык өрт өчүрүү тутумдарынын түзүлүшүнүн зарылдыгы Өрттү табуунун жана өчүрүүнүн автоматтык системалары менен корголууга тийиш болгон имараттардын, курулмалардын, жайлардын жана жабдуулардын тизмесинин (КРӨ 2011-жылдын 29-апрелиндеги №196 токтому) талаптарына ылайык кабыл алынышы керек, мында өрт крандарынын, спринклердик жана дренаждык орнотмолордун бир мезгилде иштөөсүн эске алуу керек.

7.5 Ар кандай кабаттуулуктагы же ар кандай арналыштагы имараттардын бөлүктөрү үчүн ӨСТ орнотуу зарылдыгы, ошондой эле өрт өчүрүүгө суунун талап кылынган чыгымы өрт бөлүндүлөрүнө бөлүнгөн (бул пункттун 7.5.1-пунктчасын эске алуу менен) имараттардын ар бир бөлүгү үчүн өзүнчө кабыл алынышы керек, ал үчүн өрт өчүрүүгө суунун көп чыгымдалышы талап кылынат. Имаратка кирүүдө өрт өчүрүүгө суунун чыгымын сууну көбүрөөк чыгымдоо талап кылынган өрт бөлүндүсү боюнча, өрт бөлүндүлөрүнө бөлүнбөгөн имараттар үчүн имараттын жалпы көлөмү боюнча кабыл алуу керек.

Отко туруктуулук I жана II даражадагы имараттарын күйбөс материалдардан өтүү жана өрткө каршы эшиктерди орнотуу менен бириктирүүдө имараттын көлөмү ар бир имарат боюнча өзүнчө, өрткө каршы эшиктер жок болсо имараттардын жалпы көлөмү боюнча эсептелет, мында эң өрт коркунучу бар имараттардын категориясы эске алынат.

7.5.1 Өрт бөлүмдөрүн бөлүп берүү үчүн 1-типтеги өрткө каршы дубалдар жана (же) 1-типтеги жабуулар колдонулат. Эгерде 1-типтеги өрткө каршы дубалдарды негизги огунан жылдыруу каралбаса, өрт бөлүмүн бөлүп берүү үчүн чектеш кабаттардан 2-типтеги өрткө каршы жабуулар менен бөлүнгөн техникалык кабаттарды пайдаланууга жол берилет.

7.6 МАЧК 3.02-04 ылайык өрт бөлүндүлөрүнө бөлүнбөгөн, төмөнкү кабаттарына коомдук багыттагы жайлары бириктирилген турак жай имараттары үчүн өрт өчүрүүгө суунун сарпталышын кабыл алуу керек:

- турак жай кабаттары үчүн – батир аралык коридордун аянты, көлөмү, узундугу же турак жайга туура келген имараттын кабаттарынын саны боюнча;

- турак жай имараттарына курулган турак эмес кабаттар үчүн – аянты, көлөмү же бүт имараттын кабаттарынын жалпы саны боюнча.

7.7 Адамдар көп жүргөн залдарда күйүүчү жасалгалар болгон учурда ички өрт өчүрүүгө учактардын санын Ж тиркемесинин Ж.1-таблицасында көрсөтүлгөндөн бир эсе көп кабыл алуу керек.

7.8 Өндүрүштүк жана кампа имараттарында ички өрт өчүрүүгө суунун минималдуу чыгымы Ж тиркемесинин Ж.2-таблицасына ылайык кабыл алынышы керек.

Бийиктиги 50 метрден ашкан жана көлөмү 150000 метрден ашкан өндүрүштүк имараттар үчүн (өрт коркунучу боюнча категориясына карабастан) сууну чыгымдоону ар бири 5 л/с кем эмес чыгымдалуучу төрт орточо чыгуучу ӨК өрт крандарынан кабыл алуу керек.

7.9 Өрт крандарынын эркин басымы бөлмөнүн эң бийик жана эң алыскы бөлүгүндө күндүн кайсы убагы болбосун өрттү өчүрүү үчүн зарыл болгон бийиктиктеги чакан өрт учактарын алууну камсыз кылууга тийиш. Өрт агымынын компактуу бөлүгүнүн эң кичине бийиктиги жана аракет радиусу бөлмөнүн бийиктиги менен бирдей, полдон эң бийик кабат (жабуу) чекитине чейин эсептелиши керек, бирок төмөнкүдөн кем эмес:

- 6 м - өнөр жай ишканаларынын турак жай, коомдук, өндүрүштүк жана көмөкчү имараттарында бийиктиги 50 метрге чейин;

- 8 м - бийиктиги 50 метрден ашкан турак жай имараттарында;

- 16 м - өнөр жай ишканаларынын бийиктиги 50 метрден ашкан коомдук, өндүрүштүк жана көмөкчү имараттарында.

7.10 Эң төмөн жайгашкан санитардык-техникалык прибордун белгисиндеги чарбалык-өрткө каршы суу түтүк тутумундагы гидростатикалык басым (басым) суу мамычасынын 45 метринен (0,45 МПа) ашпоого тийиш.

Э с к е р т ү ү – Эгерде арматура жана өткөрүүчү түтүктөр тиешелүү басымга эсептелген болсо, жумушчу басымды 0,45 МПадан жогору жогорулатууга жол берилет.

7.11 Суу мамычасынын 45 метринен (0,45 МПа) ашкан эсептик басымда өрткө каршы суу түтүгүнүн өзүнчө тармагын куруу каралышы керек.

Эң төмөн жайгашкан өрт кранынын белгисиндеги өрткө каршы өзүнчө суу түтүк тутумундагы гидростатикалык басым (басым) суу мамычасынын 90 метринен (0,90 МПа) ашпоого тийиш.

Э с к е р т ү ү – Өрт крандарынын басымы 0,4 МПа ашык болгондо өрт краны менен бириктирүүчү баштын ортосунда диафрагмаларды же басымды жөнгө салгычтарды орнотуу каралууга тийиш. Оюктун диаметри бирдей болгон диафрагмаларды имараттын үч-төрт кабатына орнотууга жол берилет (В тиркемесинин номограммасын караңыз).

7.12 Бириктирилген чарбалык-өрткө каршы жана өндүрүштүк-өрткө каршы суу түтүктөрүнүн тутумдары сууну чарбалык-ичүүгө жана өндүрүштүк муктаждыктарга көбүрөөк сарптоодо өрт өчүрүүгө эсептелген чыгымдалышын өткөрүү үчүн текшерилүүгө тийиш, мында чайынманы пайдаланууга, полду жууганга, аймакты сугарууга кеткен суу эсепке алынбайт.

7.13 Өрт крандарынын өз алдынча өрткө каршы суу түтүк тармагында да, чарбалык-ичүүчү түтүк менен айкалышта да иштөө убактысын Кыргыз Республикасында Өрт коопсуздугунун эрежелерине ылайык – 1 саат кабыл алуу керек. ӨСТ жана автоматтык өрт өчүрүү тутумдарын бириктирүүдө өрт крандарынын иштөө убактысын автоматтык өрт өчүрүү тутумдарынын иштөө убактысына барабар кабыл алуу керек

Өрт өчүрүүдө бириктирилген чарбалык-өрткө каршы суу түтүк тутумунда суу кыймылынын ылдамдыгы 3 м/с, чачыраткыч жана дренчердик тутумдарында – 10 м/с ашпоого тийиш.

7.14 Өрт өчүрүүчү тик турмалардын жана өрт крандарынын (өзөктүн, агымдын) жайгаштырылуучу жерлерин аныктоодо төмөнкүлөрдү эске алуу зарыл:

- ӨСТ тик турмалардын же берүүлөрдүн саны, өрт шкафтарынын ортосундагы аралык сыяктуу эле, ӨК күйүп жаткан жайдын ар бир чекитин эки агым менен өчүрүү мүмкүндүгүн камсыз кылуунун эсебинен аныкталат;

- коридорунун жалпы узундугу 10 м чейин болгон турак жай имараттарында бир тик турмага эки ӨК орнотууга жол берилет;

- коридордун жалпы узундугу 10 мден ашкан турак жай имараттарында, ошондой эле өндүрүштүк жана коомдук имараттарда агымдын болжолдуу саны эки же андан көп болсо, эки өрт тик турмадан бирден агым боюнча жайдын ар бир чекити эки агым менен сугарылышы керек;

Өндүрүштүк жана коомдук имараттарда үчтөн кем эмес учактардын эсептик санында кош өрт өчүрүүчү крандарды тик турмага орнотууга жол берилет.

Э с к е р т ү ү – Техникалык кабаттарга, чердактарга жана техникалык жер кабаттарга өрт крандарын орнотуу аларда күйүп кетүүчү материалдар жана конструкциялар болгон учурда каралышы керек.

7.15 Ар бир тик турмадан берилген агымдын саны экиден ашпашы керек. Өрт өчүрүүгө суунун жалпы эсептик чыгымы боюнча өрткө каршы ички суу түтүгүнүн шакекче тармагынын диаметри, өрт резервуарларынын көлөмү (алар бар болсо) жана өрт насостук орнотмолорунун жумушчу мүнөздөмөлөрү аныкталышы керек.

Чарбалык-ичүүчү жана өрткө каршы суу түтүгүнүн бириктирилген тармагын курууда түтүк тармагын шакектөө жогору жактан жүргүзүлүшү керек, мында имараттардагы суунун алмашымдуулугун камсыз кылуу үчүн бөлүштүрүүчү, анын ичинде эки зоналуу суу менен камсыздоо үчүн да өрт коюучу жерлерди кароо сунушталат

7.16 Өрт крандары жайдын полунун деңгээлинен (1,35±0,15) м бийиктикте орнотулушу керек.

Өрт крандарын жайгаштыруу заводдо даярдалган өрт шкафтарында же эшик менен жабдылган, пломбалоого ыңгайлашкан жана желдетүү үчүн тешиктери бар оюктарда (көлөмдөрдө) каралууга тийиш.

Кабатталган өрт крандарын биринин үстүнө бирин орнотууга жол берилет, мында экинчи кран полдон 1 метрден кем эмес бийиктикте орнотулат.

Ар бир өрт краны аны менен бирдей диаметри 10, 15 же 20 м болгон өрт жеӊи жана өрт көбүгү менен жабдылууга тийиш.

7.17 Өндүрүштүк, көмөкчү жана коомдук имараттардын өрт шкафтарында эки кол менен өчүрүүчү өрт өчүргүчтөрдү жайгаштыруу мүмкүндүгү каралышы керек.

7.18 Кабаттарынын саны 50 метрден ашкан имараттын ар бир зонасынын өрткө каршы суу түтүгүнүн ички тармактары, ошондой эле ӨСТ ар бир өз алдынча зонасы өрт автомобилдеринин жеңдерин имаратка текшерүү клапанын орнотуу менен туташтыруу үчүн диаметри 80 мм болгон бириктирүүчү баштары бар жана кадимкидей жабык пломбаланган жабуучу арматурасы бар сыртка чыгарылган эки өрт түтүгү болууга тийиш. Октор боюнча түтүктөр бийиктиги имараттын пайдубал жээктеринен 1,05÷1,35 м орнотулушу керек.

7.19 Ички өрт крандары жалпы пайдалануудагы жерлерде тепкич клеткаларына мүмкүн болушунча жакын, вестибюльдерде, коридорлордо, өтмөктөрдө жана башка жеткиликтүү жылытылуучу (түтүндөн тышкары) жерлерде орнотулушу керек, мында алардын жайгашуусу адамдарды эвакуациялоого тоскоолдук кылбашы керек. Кургак түтүктөрдүн тик турмаларын балкондорго, лоджияларга, жалпы батирдеги коридорлорго салууга жол берилет.

7.20 Ар бир батирдеги чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо тармагында тутануу очогун жоюу үчүн батир ичиндеги өрт өчүрүүнүн алгачкы түзүлүшү катары пайдалануу үчүн чачыраткыч менен жабдылган шлангды кошуу үчүн диаметри 15 мм кем эмес өзүнчө кран каралышы керек. Шлангдын узундугу МАКЧ 3.02-04 боюнча батирдин каалаган жерине суу жеткирүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылышы керек.

7.21 Жылытылбаган имараттарда жайгашкан кургак түтүктөрү бар өрткө каршы тутумдарда бекиткич арматураны жылытылуучу жайларда жайгаштыруу керек.

8 Муздак суу менен камсыздоо тутумдарынын түзүлүшү

8.1 Ички муздак суу менен камсыздоо тутумдары (чарбалык-ичүүчү, өндүрүштүк, өрткө каршы) төмөнкүлөрдү камтыйт: имараттарга кирүүчүлөрдү, суу өлчөгүч түйүндөрдү, ажыратуучу тармактарды, тик турмаларды, санитардык приборлорго жана технологиялык орнотмолорго алып баруучуларды, суу бөлүштүрүүчү, чабыштыруучу, бекитүүчү жана жөнгө салуучу арматураларды. Зарыл болсо, ички суу менен камсыздоо насостук агрегаттарды, запастык жана жөнгө салуучу идиштерди камтышы керек.

8.2 Муздак суу менен камсыздоо тармактары төмөнкүлөрдү кабыл алууга тийиш:

- эгерде суу берүүдө үзгүлтүккө учураса жана өрт крандарынын саны 12ден аз болсо, туюк крандарды;

- үзгүлтүксүз суу менен камсыз кылуу үчүн шакекчелүү же айланма жолдор менен керектөөчүлөргө ар биринен бутактары бар эки туюк түтүктү.

8.3 Имараттын шакекче тармактары сырткы шакекче тармагынын ар кайсы жерлерине экиден кем эмес кириштер менен туташтырылышы керек. Суу түтүгүнүн сырткы тармагындагы кириштердин ортосунда тармактын бир жеринде авария болгондо имаратка суу жеткирүүнү камсыз кылуу үчүн өчүрүү клапандары болушу керек.

8.4 Эки же андан көп киргизүү каралышы керек:

- 12 жана андан ашык өрт өчүрүүчү крандары бар имараттар үчүн;

- батирлеринин саны 400дөн ашык турак жай имараттары, эстрадасы бар клубдар жана эс алуу-оюн-зоок мекемелери, 300дөн ашык орундуу кинотеатрлар;

- орундардын санына карабастан сахнасы бар театрлардын, клубдардын жана эс алуу-оюн-зоок мекемелери;

- башкаруу түйүндөрүнүн саны үчтөн ашык болсо, өрт өчүрүүчү автоматтык орнотмолор (спринклердик, дренчердик тутумдар) менен жабдылган имараттар;

- 200 же андан көп орундуу мончолор;

- 2 тонна жана андан ашык кир жуучу жайлар.

8.5 Эгерде ички тармактагы басымды жогорулатуу үчүн имараттын ичине насосторду орнотуу зарыл болсо, ар бир насоско ар кандай кириштен суу берүүнү камсыз кылуу үчүн насостордун алдында суу менен камсыз кылуучу түтүктөрдү бириктирүүчү түтүккө жылдырматээк орнотуу менен бириктирүү керек.

Ар бир кирүүдө өз алдынча насостук орнотмолорду орнотууда кириштерди бириктирүү талап кылынбайт.

8.6 Чарбалык-ичүүчү суу түтүгүнүн кириши менен канализациянын жана арыктардын чыгышы ортосундагы жарыкта горизонталь боюнча аралыкты кабыл алуу керек, м, кем эмес:

1,5 - 200 мм кошо алганда кириш өткөрмө түтүктүн диаметри менен;

3 - 200 мм ашык киргизүү өткөрмө түтүктүн диаметри менен.

Ар кандай арналыштагы суу түтүктөрүн биргелешип төшөөгө жол берилет.

8.7 Кириш өткөрмө түтүктөрдө түтүктөрдү вертикалдуу же горизонталдуу тегиздикте, резина шакекчеси бар жалпак фланецте (ПФРК) бурулуштарда токтоолор же кыймылсыз таянычтар каралышы керек, мында түтүктөрдү бириктирүү менен пайда болгон күч-аракеттер кабыл алынышы мүмкүн эмес. Түтүктөр вертикалдуу же горизонталдуу тегиздикте бурулганда бардык басым өткөрмө түтүктөрдө таянычтарды же туруктуу таянычтарды орнотуу каралышы керек.

8.8 Жертөлөнүн сырткы дубалдарын жана имараттын пайдубалын кесип өткөн өткөрмө түтүктөр 90° бурчта, кургак топуракта – өткөрмө түтүк менен курулуш конструкцияларынын ортосундагы 0,2 м түтүктүн айланасындагы боштук жана дубалдагы суу жана газ өткөрбөгөн (газдаштырылган райондордо) ийкемдүү материал, нымдуу топуракта сальниктерди орнотуу менен аткарылышы керек.

8.9 Турак жана коомдук имараттарда муздак суунун суу түтүгүнүн ажыратуучу тармактарын төшөөнү жашыруун жайларда, жертөлөлөрдө, техникалык кабаттарда жана «жылуу» чатырларда жүргүзүү каралышы керек. Алар жок болгон учурда, биринчи кабаттагы жашыруун каналдарда жылытуу өткөрмө түтүктөрү менен бирдикте же полдун астынан алып коймо жабуучу түзүлүш менен, ошондой эле өткөрмө түтүктөрдү ачык салууга жол берилген имараттардын конструкциялары боюнча же жалпы коридордун шыбы алдында каралат.

Тик турмаларды төшөө жана ички суу түтүктөрүн ажыратуу шахталарда, чайынма, ашканалардын дубалдары боюнча ачык, ченөө приборлоруна жана арматураларга техникалык персоналдын эркин кирүүсүн камсыз кылуучу атайын техникалык шкафтарды орнотуу менен квартира аралык коридорлордун монтаждоо коӊулдарында каралышы керек. Тик турмалардын техникалык шкафтары (бет панелдерин кошкондо) имараттардын ички суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу тутумдарынын инженердик жабдууларынын курамына кирет жана объектти куруу иштеринин көлөмүнө киргизилиши керек.

Батирлер аралык коридорлордо көп кабаттуу бөлүштүрүүчү коллекторлор жайгашкан турак имараттарда батирлерди жалпы батирдик коридордун шыбы же полдун конструкциясы аркылуу өтүүчү ажыратуучу өткөргүч түтүктөр менен муздак жана ысык суунун коллекторлоруна кошууга жол берилет. Мында батирдик өткөргүч түтүктөрдүн коллекторлорго кошулушунда бекитүүчү арматура, кайтаруучу клапандар жана суу керектөөнү эсепке алуучу приборлор каралышы керек. Коллекторлорду тик турмаларга туташтырууда бекитүүчү арматура, чыпка жана кабаттагы басым жөнгө салгыч орнотулушу керек. Коллекторлордон батирлерге бөлүштүрүүчү тармактар 7.21-пунктуна ылайык батирлүү приборлордун басымын камсыз кылууну эске алуу керек.

8.10 Өндүрүштүк имараттардын ичиндеги суу түтүк тармактарын фермалар, колонкалар, дубалдар жана жабуулар боюнча ачык төшөөгө жол берилет. Ачык төшөө мүмкүн болбогон учурда суу түтүк тармактарын жеңил тутануучу, күйүүчү же уулуу суюктуктарды жана газдарды ташуучу өткөргүч түтүктөрдөн тышкары башка өткөргүч түтүктөр менен жалпы каналдарда жайгаштырууну кароого жол берилет.

Суу түтүк тармактарын орнотуу үчүн атайын каналдар негиздеме менен жана өзгөчө учурларда гана иштелип чыгышы керек. Технологиялык жабдууларга суу жеткирүүчү өткөргүч түтүктөрдү жертөлөдөгү жайларды кошпогондо, полго же полдун астына коюуга жол берилет.

8.11 Муздак суунун суу түтүктөрүнүн тармагы ысык сууну же бууну ташуучу өткөргүч түтүктөр менен каналдарга биргелешкен салынганда жылуулук изоляциялоочу түзүлүшү бар бул өткөргүч түтүктөрдөн жогору эмес жайгаштырылышы керек.

8.12 Өрт тик турмаларын кошпогондо, каналдарда, шахталарда, тоннелдерде, жер кабаттарда, жертөлөлөрдө, техникалык кабаттарда жана «жылуу» чердактарда орнотулуучу түтүк өткөргүчтөрдү МАЧК 4.02-03 ылайык нымдуулуктун конденсациясынан жана жылуулук жоготууларынан изоляциялоо керек.

8.12.1. Техникалык кабаттар болбогондо жана техникалык коридорлорду орнотуу мүмкүн болбогондо КР КЧ 31-03түн 6-бөлүмүнүн нормаларына ылайык жылытуу, ысык жана муздак суу менен жабдуу, канализация (стояктар) системаларынын түтүк өткөргүчтөрүн транзиттик төшөөгө жол берилет.

8.13 Өткөргүч түтүктөрдүн (плинтустарда, штробдордо, шахталарда, каналдарда) жашыруун салынышын жасалгалоого жогорку талаптар коюлган жайлар жана полимер түтүктөрүнүн бардык тутумдары үчүн кароо керек. Полимердик өткөргүч түтүктөргө механикалык зыян келтирилбеген жана аларга ультрафиолет нурларынын таасири жок жерлерде санитардык-техникалык түзүлүштөргө кошулмаларды ачык төшөөгө жол берилет. Дубалдардагы бороздорду шыбак же каптоо менен жабуу керек, ал эми арматура орнотулган жерлерде эшиктери бар оюктарды камсыз кылуу керек.

8.14 Башка фитингдердин жана ушуга окшош Бириктирүүлөрдүн жардамы менен бириктирилүүчү, сайга туташтырылуучу (дубалдагы суу бөлүштүрүүчү арматураны кошуу үчүн розеткаларды кошпогондо) туташ туташтыргычтарга жетүүгө мүмкүн болбогон өткөргүчтөрдү жашыруун төшөөгө жол берилбейт.

8.15 Пайдалануу учурунда жана авариялык кырдаалдарда имараттардын жана курулмалардын тирөөч элементтеринин жана конструкцияларынын алсырашы менен байланышкан жерлерде (пайдубалдык плиталардын астына, тосуучу конструкцияларга, жабуулардын конструкцияларына) суу менен камсыздоонун ички тутумдарынын өткөргүч түтүктөрүн төшөөгө жол берилбейт.

8.16 Салынган-салынып жаткан жайларды чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо тутумун турак жай бөлүгүнөн өзүнчө долбоорлоо керек. Керектөөчүлөргө бутактарда эсепке алуу түйүндөрүн орнотуу менен жалпы ажыратуучу магистралдарды орнотууга жол берилет.

8.17 Кышкысын абанын температурасы +5°Сден жогору болгон бөлмөлөрдө жыл бою иштей турган муздак суунун суу түтүктөрү тармагын орнотуу каралышы керек. Абанын температурасы +5°Сден төмөн болгон бөлмөлөрдө өткөргүч түтүктөрдү төшөөдө түтүк өткөргүчтөрдүн тоңуп калбашы үчүн (электр жылытуу, жылытуучу спутник төшөө) чараларды көрүү керек.

8.18 Эгерде бөлмөнүн температурасын 0°С же андан төмөн кыска мөөнөткө төмөндөтүү мүмкүн болсо, ошондой эле сырткы муздак абанын таасири астында (сырткы кире бериш эшиктердин жана дарбазалардын жанында) зонага түтүктөрдү төшөөдө жылытуу спутнигин (электр жылытуу) орнотуу керек.

8.19 Муздак суу менен камсыздоо тутумдарынын конструкциялык схемалары мүмкүн болгон варианттардын бири боюнча кабыл алынышы керек:

- батирлердин санитардык түйүндөрүндө (ашканаларда, ванна бөлмөлөрүндө) суу бөлүштүрүүчү тик турмалар жайгашкан магистралдын (жертөлө, техникалык кабат) төмөнкү өткөргүчү менен;

- магистралдын жогорку өткөргүчү менен (техникалык кабат, «жылуу» чердак), батирлердин санитардык түйүндөрүндө (ашкана, ванна бөлмөсү) суу бөлүштүрүүчү менен тепкич-лифт холлунда (жалпы батир коридорунда) башкы берүүчү тик турмасы менен;

- кабаттардын коллекторлорун кошуу менен, батирлердин чегинен тышкары тепкич-лифт холлдун же жалпы батирдик коридордун конструкциялык оюктарында суу бөлүштүрүүчү тик турмаларды жайгаштыруу менен;

- батир аралык коридордун бүгүлгөн шыбынын мейкиндигинде салынган, ага бүгүлгөн шыптын мейкиндигинен өткөн батирлерге муздак суу берүү түтүктөрү кошулган, батирлердин чегинен тышкары тепкич-лифт холлдун же батир аралык коридордун конструкциялык коӊулдарында суу бөлүштүрүүчү тик турмаларды жайгаштыруу менен, аларга туюк полимер түтүктөрүн кошуу менен.

Батирден коллекторго чейинки бөлүштүрүүчү түйүндөрдү 8.21 ылайык батирлердин приборлорунун басымын камсыз кылууну эске алуу менен кабыл алуу керек.

Коридордун шыбынын астындагы тик турманын бутагына, батирдин санитардык түйүнүнүн же ашканасынын коӊулуна эсептөө приборлорун орнотуу мүмкүнчүлүгү долбоордук документтер менен аныкталат.

Муздак суу менен камсыздоо тутумдарынын жогорку чекиттеринде тик турмаларды бошотууда жана эксплуатациялоо учурунда тик турмалардын үстүнкү зонасынан абаны алууда суюлуунун пайда болушуна жол бербөө үчүн автоматтык аба клапандарын орнотуу зарыл.

Ошондой эле керектөөчүлөрдү кошуунун башка долбоордук чечимдери болушу мүмкүн.

8.20 Чарбалык-ичүүчү жана өндүрүштүк суу түтүктөрүнүн тутумдарын эсептөөдө имараттын эң бийик же андан алыс бөлүгүндө жайгашкан санитардык приборлордо жана технологиялык жабдууларда суунун зарыл болгон басымы (басымы) камсыз кылынышы керек.

8.21 Суу менен камсыздоо тутумунун зонасында эң жогорку жайгашкан санитардык прибордун белгисиндеги эркин басым 7.9-7.11-пункттардын ченемдерин эске алуу менен, суу мамычасынын 10.0 метринен (0.1 МПа) кем эмес болушу керек.

8.22 Эң төмөн жайгашкан санитардык-техникалык прибордун белгисиндеги чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо тутумундагы гидростатикалык басымды 7.10 ылайык кабыл алуу керек. Суу мамычасынын 45 метринен (0,45 МПа) ашкан эсептик басымда тутумдун статикалык, ошондой эле динамикалык иш режиминде басымды төмөндөтүүчү жөнгө салуучуларды кароо керек.

8.23 Суу түтүк түйүнүнүн гидравликалык эсеби эки кириш менен иштеген суу түтүк түйүнүнүн бирөөсүн күйгүзүү менен жүргүзүлөт.

Имаратка эки жолу киргенде, алардын ар бири эсептелген суунун чыгымын 100% өткөрүүгө эсептелиши керек. Үч же андан көп киргизүү болгон учурда ар бир киргизүү суунун эсептик чыгымынын 50% өткөргүчүнө эсептелиши керек.

8.24 Муздак суу менен камсыздоо тутумунун гидравликалык эсеби максималдуу экинчи суунун агымынын негизинде жүргүзүлүшү керек.

8.25 Ички суу түтүк тармагынын участокторунун диаметри тышкы суу менен камсыздоо тутумунда суунун кепилденген басымын максималдуу пайдалануу эсебинде белгилениши керек.

8.26 Үчтөн ашык чайынма торчолору бар өндүрүштүк ишканалардын жана коомдук имараттардын чайынмаларында муздак сууну берүүнүн коллектордук же шакекче схемасы каралышы керек. Коллектордун диаметри же шакекче өткөргүч түтүктүн диаметри чайынма торлоруна суунун жалпы агымы менен аныкталышы керек.

Көмөкчү имараттардын топтук чайынмаларында жана өндүрүш ишканаларынын жайларында чайынманы пайдалануунун узактыгы смена аяктагандан кийин 45 мүнөт кабыл алынышы керек.

8.27 Ички суу менен камсыздоо тутумундагы суунун кыймылынын ылдамдыгы жайдагы ызы-чуунун жол берилген эквиваленттүү деңгээлине жараша кабыл алынышы керек:

а) 40 дБ жогору – коомдук имараттарда жана жайларда 1,5 м/сек ашык эмес; административдик-тиричилик имараттарында жана жайларында 2 м/сек ашык эмес; өндүрүштүк имараттарда жана жайларда 3 м/сек ашык эмес;

б) 40 дБ жана андан төмөн – И тиркемеси боюнча.

8.28 Керектөөчүгө суу берүү үчүн зарыл болгон басымдын чоӊдугу , суу мамычасынын метри, төмөнкү формула боюнча аныкталат

,                        (14)

мында  - басымдуулук кылган санитардык-техникалык прибордун (өрт кранынын) туташуу чекитинен жогору жайгашуусунун геометриялык бийиктиги, суу мамычасынын метри;

– басымдуулук кылган багыттагы өткөргүч түтүктүн бардык участокторундагы басымдын жоготууларынын суммасы, суу мамычасынын метри;

 – басым кылган прибордун алдындагы басым, суу мамычасынын метри, 7.21 ылайык кабыл алынат;

 – керектелүүчү сууну (жалпы турак жай комплекси, жалпы үй, индивидуалдуу) эсепке алуу түйүндөрүндөгү басымдын коромжусунун суммасы, суу мамычасынын метри, 11.15 ылайык кабыл алынат;

 – жылуулук алмаштыргычтагы (суу жылыткычтагы) басымды жоготуу болжол менен 0,03 МПа болот (3 суу мамычасынын метри);

 – сууну чарбалык-ичүүчү муктаждыктарга жана (же) өрткө каршы сууга сарптоодо, суу түтүгүн киргизүүдө басымдын жоголушу, суу мамычасынын метри.

8.29 Муздак суу менен камсыздоо тутумунун участокторундагы басымдын жоголушу, суу мамычасынын метри түтүк материалынын текши эместигин эске алуу менен аныкталышы керек:

, (15)

мында i – суу түтүктөрүн гидравликалык эсептөө үчүн таблицалар боюнча, түтүк материалынын текши эместигин эске алуу менен эсептөө формулалары боюнча же түтүк чыгаруучу ишкананын маалыматы боюнча кабыл алынган суунун температурасы +10°С барабар болгон учурда өткөргүч түтүктүн узундугунун м бирдигинин басымдын салыштырма жоготуусу;

 – жергиликтүү каршылыктарда басымдын жоготулушун эске алган, анын маанилери кабыл алынышы керек болгон коэффициент:

0,2 – турак жай жана коомдук имараттардын бириккен чарбалык-өрткө каршы суу түтүктөрүнүн тармактарында, ошондой эле өндүрүштүк суу түтүктөрүнүн тармактарында;

0,3 – турак жай жана коомдук имараттардын чарбалык – ичүүчү суу түтүктөрүнүн тармактарында;

0,15 – өндүрүштүк өрткө каршы суу түтүктөрүнүн бириктирилген тармактарында;

0,1 – өрткө каршы суу түтүктөрүнүн тармактарында.

9 Ысык суу менен камсыздоо тутуму

9.1 Чарбалык-ичүүчү муктаждыктарга ысык сууну керектөөнүн көлөмүнө жана режимине жараша аны даярдоону имаратты жылуулук менен камсыздоонун борбордоштурулган тутуму же жергиликтүү орнотмолор менен кароо керек. Борборлоштурулган ысык суу менен камсыздоо тутумдары үчүн сууну жылытуу жана иштетүү схемасын тандоо КР КЧжЭ 41-01 ылайык каралышы керек.

Ысык сууну даярдоо үчүн энергиянын кайра жаралуучу табигый булактарында (күн, шамал, суу, геотермалдык, катуу отун жана алардын айкалыштарында комбинацияланган) иштеген жылуулук менен камсыздоонун альтернативдүү булактарын колдонууга жол берилет. Бул тутумдардын жабдуулары жана өткөргүч түтүктөрү ысык суу менен камсыздоо тутумуна суу берүү жагынан 9-тиркемеге (КРӨТ № 201) ылайык келүүгө тийиш.

Э с к е р т ү ү – Ичүүчү сапаттагы ысык сууну технологиялык муктаждыктарга берүү зарыл болгон учурда чарбалык-ичүүчү жана технологиялык муктаждыктарга ысык сууну бир эле убакта берүүгө жол берилет.

9.2 Ысык суу менен камсыздоо тутумунун өткөргүч түтүктөрүн технологиялык муктаждыктарга ысык суу берүүчү, ошондой эле керектөөчүгө анын сапатын өзгөртүү мүмкүндүгү менен берилүүчү ысык сууну даярдоочу технологиялык жабдуулар жана түзүлүштөр менен түздөн-түз байланышта болгон өткөргүч түтүктөр менен бириктирүүгө жол берилбейт.

9.3 Көп батирлүү турак үйлөрдөгү ысык суу менен камсыздоо тутумунун тик турмаларынан жылуу полдорду орнотуу бул объектти куруунун долбоордук документтеринде каралбаса жол берилбейт.

Ысык суу менен камсыздоо тутумуна төмөнкүлөрдү кошууга жол берилет:

- мектепке чейинки билим берүү уюмдарында балдардын кийимдерин кургатуу үчүн шкафтардагы жылытуучу приборлор;

+26°С÷30°С чегинде полдун үстүнкү температурасын камсыздоо менен мектепке чейинки билим берүү уюмдарында бассейн залынын полун жылытуу тутуму.

Жогоруда аталган жылытуу приборлорун жана жылытуу тутумдарын өчүрүү үчүн түзүлүштөр каралышы керек; бул тутумдардын жабдуулары жана өткөргүч түтүктөрү 3.5 жана 3.6-талаптарга жооп бериши керек.

9.4 Ысык сууну даярдоонун технологиялык схемасын тандоо жана аны тазалоонун зарылдыгы жылытуу пункттарынын долбоордук талаптарына ылайык аныкталышы керек.

9.5 ИТПны ысык суу даярдоо үчүн жабдуулар менен жайгаштырууну циркуляциялык шакектердеги басымдын жоготууларын байлоо процессин жөнө-көйлөтүү үчүн аны керектөө борборуна жакыныраак болушун кароо сунушталат.

9.6 Ысык суу менен камсыздоо тутумунда суу бөлүштүрүүчү жерлердеги ысык суунун температурасы ысык суунун жүгүртүлүшүнүн эсебинен же башка ыкмалар жана (же) аларды айкалыштыруу жолу менен 4.9 (+60°С) көрсөтүлгөндөн төмөн болбошу керек.

9.7 Убакыт менен жөнгө салынган жерлерде ысык суу менен камсыздоонун борборлоштурулган системасында жүгүртүүнү карабоого жол берилет.

9.8 Белгиленген абанын температурасын кармап туруу үчүн ванна жана чайынма бөлмөлөрүнө орнотулган сүлгү кургатуучу алар аркылуу ысык суунун туруктуу агымын камсыз кылган схема боюнча ысык суу тутумунун берүү же жүгүртүү түтүктөрүнө туташтырылышы керек. Ушул эле максатта ванна бөлмөлөрүн керектөөчүнү электр менен жабдуу тутумуна туташтырылган электрдик сүлгү кургатуучу менен жабдууга жол берилет.

9.9 Имаратты пайдалануу мезгилинде (ысык суунун тик турмасын өчүрбөстөн) сүлгү кургаткычты алмаштыруу мүмкүнчүлүгү максатында, сүлгү кургаткычты суу бөлүштүрүүчү тик турмадан чыгып турган соргучтарга туташтырууга жол берилет, алардын ортосунда түтүктөн 0,1 м кем эмес аралыкта түтүктүн диаметринен бир аз диаметрге жана туташтыргычтын артындагы туташтыруучу арматурага бекиткич арматура орнотулат. Бул учурда гидравликалык эсептөөдө суу бөлүштүрүүчү тик турманын каршылыгынын жогорулашы эске алынышы керек.

9.10 Төрт кабатка чейинки имараттарда сүлгү кургаткычтарды орнотууга жол берилет:

- ысык суу менен камсыздоо тутумунун циркуляциялык тик турмаларында;

 - ванна бөлмөлөрүнүн жылытуу тутумунда.

9.11 Суу бөлүштүрүүчү приборлорду циркуляциялык тик турмаларга жана циркуляциялык өткөргүч түтүктөргө туташтырууга жол берилбейт.

9.12 Үчтөн ашык чайынма торлору бар өндүрүштүк ишканалардын жана коомдук имараттардын чайынмаларында муздак сууну берүүнүн коллектордук же шакекче схемасы каралышы керек. Коллектордун диаметри же шакекче өткөргүч түтүктүн диаметри чайынма торлоруна суунун жалпы чыгымы менен аныкталышы керек.

Өндүрүштүк ишканалардын көмөкчү имараттарынын жана жайларынын топтук чайынмаларында чайынманы колдонуунун узактыгы смена аяктагандан кийин 45 мүнөттөн кийин кабыл алынууга тийиш.

9.13 Автономдуу ысык суу менен камсыздоо блогу бар тутумдарда сүлгү кургаткычтар бул блок иштеп турганда өчүрүлүүчү өзүнчө тик турмаларга жайгаштыруу керек.

10 Ысык суу менен камсыздоо тутумдарынын түзүлүшү

10.1 Ысык суу менен камсыздоо тутумдарын 8 жана 9-бөлүмдөргө ылайык суу менен камсыздоо тутумдарына коюлуучу талаптарды эске алуу менен долбоорлоо керек.

10.2 Турак жай жана коомдук имараттарда жер кабаттарда, жер төлөлөрдө, техникалык кабаттарда, жалпы коридорлордун шыптарынын алдында жана чердактарда ысык суунун суу түтүгүнүн магистралдык жана ажыратуучу тармактарын төшөөдө жылуулук изоляциясын кароо керек.

10.3 Ысык суу менен камсыздоо тутумунун берүүчү жана циркуляциялык өткөргүч түтүктөрү үчүн, анын ичинде суу бөлүштүрүүчү приборлорго алып келүүдөн башка тик турмаларда жылуулук изоляциясын кароо керек.

Жылуулук изоляциялоочу катмардын калыңдыгы циркуляциялык чыгымды эсептөөдө өткөргүч түтүктөр тарабынан жылуулуктун жол берилген жоготууларын камсыздоого тийиш.

Жылуулук изоляциялоочу материалдын жылуулук өткөрүмдүүлүгү 0,05 Вт/(м•°С) ашпоого тийиш, ал эми жылуулук изоляциясынын калыңдыгы 10 ммден кем эмес болууга тийиш.

10.4 Ысык суу түтүгүн долбоорлоодо өткөргүч түтүктүн бурулуштары болгон участоктордо өткөргүч түтүктүн ийкемдүүлүгүнөн улам (өзүн-өзү компенсациялоо) же 24.3 талаптарын эске алуу менен сильфон компенсаторлорун орнотуунун эсебинен өткөргүч түтүктөрдүн температуралык узартууларын компенсациялоо боюнча иш-чаралар каралышы керек.

10.5 Турак жай жана коомдук имараттарда төрт кабаттан ашык суу бөлгүштүрүүчү тик турмалар тобу (экиден алтыга чейинки тик турмалар) болсо, шакекче туташтыргычтар менен секциялык түйүндөргө бириктирүүгө жол берилет.

10.6 Ысык суу менен камсыздоо тутумдарынын долбоордук схемаларын мүмкүн болгон варианттардын бирине ылайык кабыл алуу сунушталат:

- квартиралардын ванна бөлмөлөрүндө, сантехникалык түйүндөрдө (ашканаларда) суу бөлүштүрүүчү жана циркуляциялык тик турманын жайгашуусу менен берүүчү жана циркуляциялык магистралдардын төмөнкү ажыраткычтары менен (жертөлө, техникалык кабат). Төмөнкү бөлүгүндө циркуляциялык тик турмалар секциялык түйүндөргө бириктирилет жана жалпы циркуляциялык өткөргүч түтүккө түздөн-түз же курама участоктор аркылуу туташтырылып, аларга кол менен тең салмактуулук клапандарын орнотушат;

- суу түтүктөрүн ылдый бөлүштүрүү менен (жертөлө, техникалык кабат), ванна бөлмөлөрүндө, санитардык түйүндөрүндө (ашканаларда) суу бөлүштүрүүчү тик турманы жайгаштыруу жана аларды секциялык блокко бириктирүү менен (техникалык кабат, чердак) жалпы батирлүү коридорго төшөлгөн циркуляциялык көтөргүчкө кийин кошулуу менен;

- берүүчү магистралдын жогорку өткөргүчү менен (техникалык кабат, «жылуу» чердак), тепкич-лифт холлунда (коридордо) башкы берүүчү тик турмасы, батирлердин ванна бөлмөлөрүндө, санитардык түйүндөрдүн (ашканаларынын) коӊулдарында суу бөлүштүрүүчү тик турмалары менен. Төмөнкү бөлүгүндө тик турмалар чогултуучу циркуляциялык өткөргүч түтүккө туташтырылат же секциялык түйүндөргө бириктирилет (экиден алтыга чейин тик турмалар) жана ошондой эле жалпы циркуляциялык өткөргүч түтүккө курама участоктор менен туташтырылып, аларга кол менен тең салмактуулук клапандарын орнотушат;

- батирлердин чегинен тышкары жерде тепкич-лифт холлдун же жалпы батирдик коридордун конструкциялык коӊулдарында берүүчү жана циркуляциялык суу бөлүштүрүүчү тик турманы жайгаштыруу менен, аларга батирлерге ысык суу берүүчү түтүктөр кошулган кабаттуу коллекторлорду кошуу менен. Мында батирдик бутактарга бекитүүчү клапандар, кайтаруучу клапандар жана эсепке алуу приборлору орнотулат. Тик турмадагы эсептик циркуляция циркуляциялык тик турманы бөлүштүргүч курама магистралга туташтырган жерде кол менен баланстоочу клапанды орнотуу менен камсыздалат;

- батирлердин чегинен тышкары жерде тепкич-лифт холлдун же коридордун конструкциялык коӊулдарында жайгашкан, аларга батирлерге ысык суу берүүчү өткөргүч түтүктөр кошулган жалпы батирдик коридордун этегиндеги боштукта өткөн шакекче полимер өткөргүч түтүктөрдү кошуу менен суу топтоочу жана циркуляциялык тик турмаларды жайгаштыруу менен. Полдогу циркуляция циркуляциялык тик турмага туташуу жеринде кол менен баланстоочу клапанды орнотуу менен камсыз кылынат. Өткөргүч түтүктөн батирге чейинки бутактанууда өчүрүүчү арматура, чыпка, басымды жөнгө салу жана эсепке алуу прибору орнотулушу керек. (8.21÷8.24-пункттар боюнча приборлордо эсептик жол берилген басымды камсыз кылуу шартында). Мындай схемада суу бөлүштүрүүчү жана циркуляциялык тик турмалар бири-бирине шакектелбеши керек.

Чыпканы, басым жөнгө салгычты жана эсепке алуу приборун орнотуу варианты (коридордун шыпынын астындагы шакекче өткөргүч түтүктөн же санитардык түйүндөн же батирдин ашканасынан) долбоор менен аныкталат.

Циркуляциялык өткөргүч түтүктөр чогултулуучу циркуляциялык магистралдарга жана тик турмаларга кошулган жерлерде кол менен тең салмактоочу клапандарды орнотуу каралышы керек.

Тиешелүү негиздемеде керектөөчүлөрдү кошуунун башка варианттарына жол берилет.

10.7 Суу бөлүштүрүүчү жана циркуляциялык тик турмалар батирлердин чегинен тышкары тепкич-лифт холлдун же батир аралык коридордун конструкциялык коӊулдарында жайгашкан учурда батирлердин сүлгү кургаткычтарын кошууну суу бөлүштүрүүчү тик турмага туташтырылган жана жалпы батирдин коридорунун этегиндеги мейкиндикте салынган шакекче өткөргүч түтүктөн, батирдин кире беришинде ар бир сүлгү кургаткыч үчүн бекитүүчү арматура (сүлгү кургаткыч тобу) жана батирдин сүлгү кургаткычынан арткы линиядагы кол менен тең салмактоочу клапан орнотуу менен жүргүзүүгө жол берилет. Сүлгү кургаткычтан өзүнчө чогултулган магистралга, ошондой эле коридордун шыбына төшөлгөн циркуляциялык линияларды бириктирүү бул курама линияга циркуляциялык тик турмага туташкан жерде өзүнчө баланс клапанын орнотуу менен байланышкан схема боюнча аткарылышы керек. Суу бөлүштүрүүчү жана батирлердин сүлгү кургаткычтарын туташтыруу үчүн жалпы түтүктөрдү колдонсо болот.

Суу бөлүштүрүүчү жана циркуляциялык тик турмалар мындай схемада бири-бири менен шакектелбеши керек. Мындай схема боюнча сүлгү кургаткычтарга суу берүү пайдалануу кызматы тарабынан батирди ысык суу менен камсыздоо тармагын карап чыккандан жана кабыл алгандан кийин гана ишке ашырылышы керек.

10.8 Ысык суунун эсептелген чыгымын өткөрүү үчүн жана циркуляциялык режимде (суу бөлүштүрүүчү жок болгондо) циркуляциялык суунун чыгымын өткөрүү үчүн ысык суу менен камсыздоо тутумунун гидравликалык эсеби сууну алуу режиминде жүргүзүлүүгө тийиш.

10.9 Суу бөлүштүрүү режиминде эсептешүү участкаларындагы суунун секунддук чыгымдарын аныктоо, берүүчү түтүктөрдүн диаметрлерин тандоо, тутумдагы басымдын жоготууларын жана талап кылынган басымды аныктоо жүргүзүлөт.

Тармактын эсептик участкаларында ысык суунун секунддук максималдуу чыгымы , л/с, (2) жана 4.3 формула боюнча аныкталат.

Ысык суу менен камсыздоо тутумунун участкаларында керектөөчүгө суу берүү үчүн зарыл болгон суу мамычасынын метринин жана басымдын коромжусу талап кылынган басымдын чоңдугун (14), (15) формулалар боюнча аныктоо керек.

Ысык суу менен камсыздоо тутумун эсептөөдө санитардык приборлордо суунун зарыл болгон басымы 8.21 ылайык камсыздалышы керек. Өткөргүч түтүк-төрдөгү ысык суунун кыймыл ылдамдыгы 8.27 ылайык кабыл алынышы керек.

10.10 Циркуляция режиминде циркуляциялык өткөргүч түтүктөрдүн диаметрлерин тандоо, циркуляциялык шакекчелерде басымдын жоготууларын байланыштыруу, тармактын участокторунда циркуляциялык чыгымдардын маанисин аныктоо керек.

Ысык суунун циркуляциялык чыгымы керектөөчүлөрдөгү суунун ченемдик температурасын кармап туруу үчүн тутумдун берүүчү жана циркуляциялык өткөргүч түтүктөрүнүн жылуулук жоготууларын компенсациялоого жана циркуляциялык насостордун жана ИТП жабдууларынын иштөө режимине ылайык келүүгө тийиш.

Тутумдун берүүчү жана циркуляциялык өткөргүч түтүктөрүнүн жылуулук жоготууларын компенсациялоочу суунун циркуляциялык сарпталышын аныктоо циркуляциялык өткөргүч түтүктөрдүн диаметрлерин тандоо жана циркуляциялык шакекчелердеги басымдын жоготуусу менен байланышта жүргүзүлүшү керек.

Тутумда ысык суунун циркуляциялык чыгымы , л/с, төмөнкү формула боюнча аныкталат:

,                                                    (16)

мында , ккал/саат – Л тиркемесинин маалыматтарынын негизинде кабыл алынган ысык суу менен камсыздоо тутумунун берүүчү жана циркуляциялык түтүктөрүнүн жылуулук жоготуулары;

 – суу жылыткычтан эң алыскы суу бөлүштүрүүчү чекитине чейин тутумдун берүүчү өткөргүч түтүктөрүндөгү жол берилген температура айырмасы, ысык суунун температурасы +60°С, 10°С кем эмес болушу керек;

С – суунун салыштырма жылуулугу.

Бир нече бийиктиктеги зоналар үчүн ИТПда бир жылуулук алмаштыргычы бар имаратты ысык суу менен камсыздоо тутумдары үчүн циркуляциянын жалпы чыгымы ар бир зонанын циркуляциялык чыгымынын суммасы катары аныкталышы керек.

10.11 (2) формула менен аныкталган тармактын эсептик участкаларында ысык суунун секунддук максималдуу чыгымы , л/с, Г тиркемеси боюнча байланыштуу (16) формула боюнча аныкталган  циркуляциянын чыгымын эске алуу менен туураланышы керек.

,                                                        (17)

мында – Г тиркемеси боюнча суу жылыткычтар жана ысык суу тутумунун баштапкы участоктору үчүн акыркы суу бөлүштүрүүчү тик турмага же эң алыскы приборго чейин кабыл алынган коэффициент, тармактын башка участкалары үчүн 0.

10.12 Ысык суу менен камсыздоо тутумунун ар бир шакекчесинин берүү жана циркуляциялык өткөргүч түтүктөрүндөгү басымдын жоготууларынын суммасы циркуляциялык агымдан өткөндө бир жана ар кандай тармактар үчүн тутумдун эң алыскы шакекчесиндеги басым жоготууларынын 10%дан ашыгы менен айырмаланбашы керек.

10.13 Эгерде ысык суу менен камсыздоо тармагынын циркуляциялык шакекчелериндеги басымдын жоготууларын өткөргүч түтүктөрдүн диаметрлерин туура тандоо менен салыштыруу мүмкүн болбосо, тутумдун циркуляциялык өткөргүч түтүктөрүндө кол менен баланстоочу клапандарды орнотууну, аларды ырастоо менен камсыз кылуу керек.

10.14 Жабык жылытуу тутумдарына туташтырылган ысык суу менен жабдуу тармактарында циркуляциялык шакекчелердеги басымдын жоготуусу циркуляциялык агымдын эсептелген ылдамдыгы боюнча 2÷5 (0,02÷0,05 МПа) метр суу мамычасынын болушу сунушталат.

11 Өткөргүч түтүктөр жана арматуралар

11.1 Муздак жана ысык суу менен камсыздоо, саркынды сууларды чыгаруу жана арыктар тутумун түзүүдө колдонулуучу өткөргүч түтүктөр, арматуралар, жабдуулар жана материалдар 9-тиркемеге (КРӨТ № 201 жана ушул курулуш ченемдеринин талаптарына ылайык келиши керек.

11.2 Муздак жана ысык суу менен камсыздоо тутумдары үчүн өткөргүч түтүктөрдүн жана бириктирүүчү бөлүктөрдүн материалы техникалык-экономикалык жана гидравликалык эсептөөлөрдүн, ташылуучу суунун коррозиялык агрессивдүүлүгүнүн, ошондой эле өткөргүч түтүктөрдүн ишенимдүүлүгүн, бышыктыгын жана суунун сапатына талаптарды камсыздоо шарттарынын негизинде тандалышы керек.

Суунун температурасы +20°С жана стандарттык басымда суу менен камсыздоо тутумдарынын иштөө мөөнөтү 50 жылдан кем эмес, ал эми +75°С температурада жана стандарттык басымда - 25 жылдан кем эмес болууга тийиш.

11.3 Полимер өткөргүч түтүктөрүн, ошондой эле алардын тетиктерин жана түйүндөрүн бириктиргичтер пресс-фитингдер аркылуу, пресс-фитингдердин, компрессиялык фитингдердин жардамы менен диффузиялык ширетүү менен аткарылышы керек. Ушундай жол менен бириктирилген элементтер бирдей материалдан жасалышы керек.

11.4 Цинктелген түтүктөр, түйүндөр жана тетиктерди фиксатор корпусуна кирген түтүк прокатталган оюктары бар түтүк тутумдарында колдонуу үчүн атайын иштелип чыккан жиптерде цинктелген болот бириктирүүчү бөлүктөрдү же ийилүүчү чоюндан цинктелген бөлүктөрдү колдонуу менен, капкак гайкаларда, фланецтерде (арматурага жана жабдууларга), пресс-фитингдерде же оюк бириктиргичтерде (тыгыздоочу манжети бар ажыратылуучу фиксаторлор) бириктирүү керек.

11.5 Түтүктөр ички дубалдар, тосмолор, жабуулар кесилишкен жерлерде полимер же металл түтүктөрдөн жасалган гильза каралышы керек. Гильзанынн ички диаметри төшөлүүчү түтүктүн сырткы диаметринен 5÷10 мм чоңураак болушу керек. Түтүк менен гильзанын ортосундагы боштук күйбөй турган гидрофобдук материал менен толтурулуп, түтүктүн узунунан огу боюнча жылышына мүмкүндүк берет.

Ченемделүүчү отко туруктуулугу бар тосуучу конструкцияларды өткөргүч түтүктөр менен кесип өтүүдө кесилиш түйүндөрүнүн отко туруктуулугу боюнча талаптар «Өрт коопсуздугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарына ылайык аткарылууга тийиш.

11.6 Муздак жана ысык суу менен камсыздоо тутумдарынын түтүктөрүнө жабуучу, суу бөлгүч, аралаштыруучу клапандар, текшерүүчү клапандар, басым жөнгө салгычтар, кол менен баланстоочу клапандар, автоматтык аба клапандары орнотулушу керек. Суу бөлгүч жана өчүрүүчү клапандардын конструкциясы суунун агымынын жылмакай ачылышын жана жабылышын камсыз кылышы керек. Суу бөлгүч, жөнгө салуучу жана өчүрүүчү клапандар 3.5 жана 3.6 окшош талаптарга жооп бериши керек.

11.7 Эгерде ички суу түтүк тармагында имараттын ичиндеги түтүк өткөргүчтөр менен өз ара байланышкан ченөөчү түзүлүштөрү бар бир нече кириштер болсо, суу түтүгүнүн кириштерине кайтарма клапандарды орнотууну караштыруу керек.

11.8 Ички суу түтүктөрүнүн тармактарына жабуучу арматураны орнотууну караштыруу керек:

- ар бир кириштер боюнча;

- шакекче бөлүштүрүү тармагында, анын айрым участокторун оңдоо үчүн өчүрүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу үчүн (шакекче тармагынын узундугунун 1/2 бөлүгүнөн ашпаган аралык);

- муздак суу менен камсыздоонун үзгүлтүккө учурашына жол бербеген эки тараптуу суу менен амсыздоо үчүн өнөр жайлык муздак суу тутумунун шакекче тармагында;

- өрт өчүрүүчү тик турманын негизинде;

- имараттар менен курулмалардагы берүүчү жана циркуляциялык тик турманын түбүндө;

- беш жана андан көп суу бөлүштүрүүчү чекиттерди азыктандыруучу бутактарда;

- суу түтүгүнүн магистралдык линияларынан чыккан бутактарда;

- ар бир батирдин же мейманкана номеринин тармактарында, агызуучу челеги жана жылытуучу колонкасы менен тартып келүүлөрдө, топтук чайынма жана жуунучунун тармактарында;

- секциялык түйүндөрдүн өткөргүч түтүктөрүнүн тармактарында;

- сырткы суугаруучу крандын алдында;

- зарыл болгон учурларда атайын арналыштагы приборлордо, аппараттарда жана жабдууларда.

Жапкыч арматура вертикалдуу шакекчелүү тик турмалардын түбүндө жана үстүнкү бөлүгүндө каралышы керек.

Тармактын шакекче участокторунда сууну эки багытта өткөрүүнү камсыз кылуучу арматура каралышы керек.

Орнотулган дүкөндөр, ашканалар, ресторандар жана түнкүсүн текшерүүгө мүмкүн болбогон башка жайлар аркылуу өткөн суу өткөрүүчү тик турмалардагы өчүрүүчү арматура жертөлөгө, жеркабатка же техникалык кабатка дайыма кире турган жерге орнотулушу керек.

11.9 Диаметри 50 мм жана андан ашык суу түтүк арматурасы полдон 1,6 метрден ашык бийиктикте жайгашкан учурда аны тейлөө үчүн стационардык аянтчалар же көпүрөлөр каралышы керек. Суу түтүгүнүн арматурасы жайгашкан бийиктиги 3 мге чейин жана диаметри 150 ммге чейин болсо, коопсуздук техникасынын эрежелерин сактаган шартта аны тейлөө үчүн эңкейиши 60° ашпаган көчмө мунараларды, тепкичтерди жана улоочу тепкичтерди колдонууга жол берилет.

11.10 Муздак суунун суу түтүгүнүн имараттарга киришине басымды жөнгө салгычтарды суунун санынын эсептегичин өчүрүүчү бекиткичтен кийин же жыштык-жөнгө салынуучу иштеткичи жок чарбалык-ичүүчү насостордон кийин орнотуу каралышы керек, мында жөнгө салгычтан кийин бекитүүчү арматураны орнотуу каралышы керек. Басымды жөнгө салгычтын иштешин жана жөнгө салуу мүмкүнчүлүгүн көзөмөлдөө үчүн ага чейин жана андан кийин манометрлер орнотулушу керек.

Батирге кире бериште басымды жөнгө салгычты орнотуу жөнгө салгычтын иштешин жана жөнгө салгычты жөнгө салуу мүмкүнчүлүгүн көзөмөлдөө үчүн манометрлерсиз жабуучу арматурадан кийин каралышы керек.

11.11 Суу бөлүштүрүүчү жерлерде муздак жана ысык суну өзүнчө чабыштыргычтарды орнотуу каралат.

Эгерде суу бөлүштүрүүчү муздак суу менен аралашпаса, ысык суу менен камсыздоо тутумунда чабыштыргычтарды орнотпой коюуга жол берилет.

11.12 Муздак жана ысык суу түтүктөрүндө тескери клапандарды орнотууну камсыз кылуу керек:

- топтук чабыштыргычтарда суу жеткирүүчү түтүктөрдүн участокторунда;

- суу жылыткычка туташтыруунун алдында циркуляциялык өткөргүч түтүктө.

11.13 Турак жай имараттарынын таштанды жыйноочу камераларында 3-тиркемедеги (КРӨТ) турак жай имараттарында жана жайларында жашоо шарттарына талаптарды жана ченемдерди сактоо үчүн, ошондой эле 15 жана 17-тиркемелердеги калктуу конуштардын аймактарын кармоонун санитардык эрежелери үчүн камераны жана жабдууларды санитардык тазалоо үчүн муздак жана ысык суу менен сугаруучу кранды (чабыштыргычты), чоргоосу, узундугу 2÷3 метр болгон шлангы жана ниппели менен байланыштыруучу сай тутукту орнотуу керек. Жуучу-дезинфекциялоочу суу эритмелери агып кетиши үчүн камеранын полуна имараттын фекалдык канализациясына кошулган трап жайгаштырылууга тийиш.

Ошондой эле чачыраткычты жана дренчерди, суюктук агымынын сигнализаторун суу түтүгүндөгү чачыраткычтын башына орнотуу керек

Таштанды түтүгүнүн өзөгүнүн үстүнкү бөлүгүнүн конструкциясы өзөктүн ички бетин тазалоо, жуу жана дезинфекциялоо үчүн түзүлүштү орнотууну камсыз кылышы керек. КЭ 31-108 талаптарына ылайык түзүлүштө тазалоочу түйүн, аны жылдыруучу кыймылдаткыч, суу берүүчү түйүн, дезинфекциялоочу каражатты суу менен автоматтык түрдө аралаштыруу жана өзөккө берүү үчүн түзүлүш, өзөктө автоматтык өрт өчүрүүчү түзүлүш, эшиги жана кулпусу жылчыксыз корпус болушу керек.

11.14 Муздак суу менен камсыз кылуу менен сугаруучу крандарды орнотуу камсыз кылынууга тийиш:

- булганган өндүрүштөрдүн жумушчу кийимдеринин гардеробдорунда;

- коомдук дааратканаларда;

 - беш жана андан ашык жуунуучу жайлары бар жуунуучу жайларда;

- үч же андан көп чайынма менен чайынма бөлмөлөрүндө;

- жайларда полдорду нымдуу тазалоо зарыл болгондо;

- коомдук тамактануу ишканаларынын жүктөө жана түшүрүү зоналарында;

- май бөлгүч менен жайларда.

Ысык суу менен камсыздоо тутуму менен жабдылган имараттар жана курулмалар үчүн сугат крандарына муздак жана ысык суу берүү каралышы керек.

11.15 Кабаттык коллекторлордун муздак жана ысык суу берүүчү тик турмаларга кошулушунда жана шакекче өткөргүч түтүктөргө берүүчү тик турмаларга кошулушунда бекитүүчү арматура, чыпка, басымды кабаттык жөнгө салуучу (зарыл болсо) каралууга тийиш.

11.16 Муздак жана ысык суну батирлерге, кабаттагы коллекторлорго жана шакекче өткөргүч түтүктөн батирлерге туташтырууда бекитүүчү арматура, суу керектөөнү эсепке алуучу приборлор, кайтарма клапандар каралышы керек.

11.17 Муздак жана ысык суу менен камсыздоо тутумдарынын жана циркуляциялык тик турмалардын жогорку чекиттеринде тутумду бошотууда жана пайдалануу режиминде сейрек кездешүүнүн пайда болушун, тутумду толтурууда тик турмалардан абаны чыгарууну болтурбоочу автоматтык аба клапандарын (аба жыйнагычтан жана бекитүүчү клапандан кийин) орнотуу каралууга тийиш.

Суу бөлүштүрүүчү жана циркуляциялык тик турмалардын төмөнкү чекитинде эӊкейиш арматура каралууга тийиш.

Батирдин ичинде аба чогултуучуну автоматтык аба буруучу менен чогу жайгаштырууга жол берилбейт.

11.18 Сугат үчүн сугат суунун сапатынын көрсөткүчтөрү биринчи топтон төмөн болбогон, жеке техникалык суу түтүгү аркылуу берилген сууну колдонуу керек.

Имараттын периметринин ар бир 60÷70 м үчүн бир сугаруучу кран каралышы керек, аны килемдерге (сугаруучу кран коюу үчүн жер астындагы кичинекей кудук) имараттын жанындагы же имараттын тышкы дубалдарынын коӊулдарына жайгаштыруу керек.

Ичүүчү суу менен ички суу түтүктөрүнөн сугаруу үчүн сууну берүү долбоордук шарттар боюнча гана камсыз кылынат.

КР КЧжЭ 23-02 боюнча IА, IБ жана IГ климаттык курулуш кичи райондорунда, ошондой эле өнөр жай ишканаларынын аймагында жайгашкан имараттар үчүн сугат крандарын орнотуу көрктөндүрүү деңгээлине, жашыл бак-дарактардын болушуна жана башка жергиликтүү шарттарга, ошондой эле сугаруу ыкмасына жараша каралышы керек.

11.19 Суу түтүктөрүнүн эңкейиштери 0,002ден кем эмес кабыл алынышы керек.

Суу түтүктөрүнүн ажыратуучу өткөргүч түтүктөрүн тар шарттарда, ошондой эле түтүктөрдөгү суунун ылдамдыгы м/с кем эмес болгон учурда эңкейишсиз төшөөгө жол берилет:

0,25 – болот түтүктөн;

0,1 – жез жана полимер түтүктөрүнөн.

Оңдоо иштерин жүргүзүүдө кысылган аба менен өткөргүч түтүктөрдү тазалоо үчүн компрессорду туташтыруу үчүн бул участокто түшүүчү крандын карама-каршы жайгашкан тарабынан жогору карай багытталган, көрсөтүлгөн өткөргүч түтүктөрдө сырттан жогору карай багытталган кошумча штуцерлер каралышы керек.

12 Суу чыгымын өлчөө үчүн түзүлүш

12.1 Жаңы курулуп жаткан, реконструкцияланып жана капиталдык оңдолуп жаткан муздак жана ысык суу менен камсыздоо тутумдары бар имараттар үчүн параметрлери МАМСТ ISO 4064-3 боюнча В метрологиялык классына, Бишкек шаарынын канализациясына өндүрүштүк агынды сууларды кабыл алуу эрежелерине жана ушул бөлүмдүн талаптарына ылайык келүүгө тийиш болгон суу керектөөнү өлчөөчү приборлор (муздак жана ысык суу эсептегичтери) каралышы керек.

12.2 Суу эсептегичтер тармактардын баланстык таандыктыгынын чегинде же борборлоштурулган ичүүчү суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу кызматтарына тарифтерди аныктоо тартибинин абоненттин эксплуатациялык жоопкерчилик чегинде, ошондой эле ар бир имаратка жана курулмага муздак суу түтүктөрүнүн киришине орнотулушу керек. Пайдалануу жоопкерчилигинин чегинде эмес суу өлчөөчү түйүндөрдү орнотууга борборлоштурулган ичүүчү суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу кызматтарына тарифтерди аныктоо тартибинин талаптарын аткарууда жол берилет.

Жылытуу пункттарында (борбордук же жекече) керектелүүчү ысык суунун агымын өлчөө үчүн суу жылыткычтарды муздак суу менен камсыз кылуучу түтүктөргө эсептегичтер орнотулушу керек.

Ысык жана муздак суу үчүн суу эсептегичтер МАМСТ ISO 4064-5 ылайык келүүгө тийиш.

12.3 Айрым жайларга түтүктөрдүн бутакташууларында, ошондой эле айрым санитардык приборлордун жана технологиялык жабдуулардын суу эсептегичтери долбоорлоо тапшырмасы боюнча орнотулат.

12.4 Эсептегичтердин алдына (суунун кыймылы боюнча) механикалык же магниттик-механикалык чыпкаларды орнотуу каралышы керек.

12.5 Муздак (ысык) сууну эсептегичтер жасалма жана (же) табигый жарыктандыруусу бар жана абанын температурасы +5°С кем эмес ыңгайлуу жана оңой жетүүчү жайга орнотулушу керек.

Эсептегичтер караганга жеткиликтүү болушу үчүн жайгаштырылышы керек.

Салмагы 25 кг ашкан эсептегичтер үчүн көтөрүү механизмин орнотуу үчүн эсептегичтердин үстүндө жетиштүү орун болушу керек.

12.6 Суу эсептегичтер вибрациядан корголушу керек. Эсептегичтер түтүктөрдүн жана жабуучу арматуранын таасири астында механикалык чыӊалууга дуушар болбошу керек.

12.7 Муздак жана (же) ысык суу эсептегичтерин имаратка жайгаштыруу мүмкүн болбогон учурда, эгерде эсептегичтин паспортунда суу каптоо шарттарында иштей тургандыгы көрсөтүлгөн учурда гана аларды имараттан тышкары атайын камераларга же кудуктарга орнотууга жол берилет.

12.8 Муздак жана ысык суу эсептегичтери өткөргүч түтүктөрдүн горизонталдуу участокторуна орнотулушу керек. Эгерде мындай орнотуу эсептегичтин паспортунда каралса, суу эсептегичтерди өткөргүч түтүктөрдүн вертикалдуу же жантайма участокторуна орнотууга жол берилет. Муздак жана ысык суунун батирдик эсептегичтерин өткөргүч түтүктөрдүн вертикалдуу участокторунда жайгаштырууда МАМСТ ISO 4064-3 боюнча А метрологиялык классына ылайык келген эсептегичтер колдонулат.

12.9 Муздак жана ысык суу эсептегичтерин орнотуу түйүндөрүн түтүк менен байлоону конструкциялоодо төмөнкүлөр керек:

- эсептегичтин ар бир тарабынан эсептегич орнотулган участокто сууну өчүрүүнү камсыз кылуучу бекитүүчү арматураны (шар крандары, кесилген клин менен тээктерди) орнотууну караштыруу; турак-жай имараттарындагы батирлер үчүн жана жеке турак-жай имараттары үчүн токтотуучу арматура эсептегичтерге чейин гана орнотулат (суу аккан сайын);

- эсептегичтер (батирден тышкары) менен экинчи (суунун кыймылы боюнча) бекитүүчү түзүлүштөрдүн ортосунда эсептегичтерди метрологиялык текшерүү түзүлүштөрүн кошуу үчүн арналган контролдук шар кранын (дайыма орнотулган тыгын-бүтөгүч менен) кароо керек. Ушундай эле кранды бекитүүчү түзүлүштөн кийин 0,5 м ашык эмес аралыкта кароо керек: суунун канатча эсептегичтери үчүн (50 мм диаметр чейин) контролдук крандын диаметри – 15 мм, турбина үчүн (50 мм диаметрден көп) – 25 мм;

- эсептегичтердин ар бир тарабынан узундугу приборлордун паспорттору-нун талаптарына ылайык белгиленүүчү түтүктөрдүн түз участокторун кароо.

12.10 Муздак суу эсептегичтеринин айланма линиясы (жеке турак жай имараттарын кошпогондо) төмөнкү учурларда каралышы керек:

- имаратка суу түтүгүнүн бир кириши бар;

- суу эсептегич суунун эсептик чыгымын өткөрүүгө эсептелген эмес (өрт өчүрүүгө кеткен сууну эске алуу менен).

12.11 Суу эсептегичти орнотуу түйүнүнүн бардык жабуучу түзүлүштөрү ачык абалда, ал эми айланып өтүүчү линиядагы өчүрүүчү түзүлүш жабык абалда болушу керек. Эгерде 12.16-талап аткарылбаса, суу эсептегичтин айланма линиясындагы бекитүүчү түзүлүш өрт крандарынын жанында орнотулган баскычтардан же өрткө каршы автоматика түзүлүштөрүнөн (системаларынан) башталган электр келтирги менен жабдылышы керек.

Имараттын же курулманын суу түтүк тармагында өрт өчүрүү үчүн суунун басымы жетишсиз болгон учурда айланма линияда бекитүүчү түзүлүштү ачуу өрткө каршы насосторду ишке киргизүү менен бир убакта камсыздалууга тийиш.

12.12 Ысык суу тутумдарында эсептегичтерде айланма линияларды орнотуу талап кылынбайт. Өзүнчө өрткө каршы суу менен камсыздоо системасында суу эсептегичтер орнотулбайт. Суу түтүгүн эки жолу киргизүүдө, эгерде эсептегичтердин ар бири 12.16 талаптарына жооп берсе, ар бир киришке суу эсептегичтерин айланма линиялары жок орнотууга жол берилет.

12.13 Турак жай жана коомдук имараттарга (анын ичинде батирлерге) орнотулган муздак жана ысык суу эсептегичтери маалыматтарды алыстан берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу керек.

Маалыматтарды эсептегич менен берүү мүмкүнчүлүгү (импульстун чыгышы менен, RS-485 интерфейсинин санариптик чыгышы же радиоканал боюнча чыгышы менен) долбоор менен аныкталат.

Муздак жана ысык суу эсептегичтери турак жайлардын ар бир батиринин кире беришине орнотулушу керек. Механикалык же магниттик механикалык чыпкалар үйдүн жана батирдин суу эсептегичтеринин алдына металл түтүктөрүнө орнотулушу керек. Суу эсептегичтен кийин текшерүүчү клапанды орнотуу керек.

12.14 Суу эсептегичтин шарттуу өтүүсүнүн диаметри керектөө мезгилиндеги (сутка, смена) суунун орточо сааттык чыгымына жараша тандалышы керек, ал 12.1-таблица боюнча кабыл алынган эксплуатациялык чыгымдан ашпоого жана 12.16-көрсөтмөлөргө ылайык же суу эсептегичтин паспорту боюнча текшерилүүгө тийиш.

12.1-т а б л и ц а

12.1-таблицанын аягы

2.15 Суунун максималдуу эсептик (, , ) чыгымдалышында эсептегичтердеги басымдын (басымдын) жоготууларын, суу мамычасынын метрин, л/с төмөнкү формула боюнча аныкталат:

,                                                                    (18)

мында - 12.1-таблица боюнча кабыл алынган эсептегичтин гидравликалык каршылыгы.

12.16 Шарттуу өтүү диаметри бар, 12.1-таблица боюнча болжолдуу кабыл алынган эсептегичте төмөнкүлөр текшерилиши керек:

а) суунун максималдуу (эсептик) секунддук чыгымдалышын өткөрүүгө; мында муздак суу эсептегичтериндеги басымдын жоготуусу ашпоого тийиш: суу мамычасынын 5 м (0,05 МПа) – канатча үчүн жана суу мамычасынын 2, 5 м – (0,025 МПа) бара эсептегичи үчүн;

б) ички өрт өчүрүүгө суунун эсептик чыгымын берүүнү эске алуу менен суунун максималдуу (эсептик) секунддук чыгымын өткөрүүгө; мында муздак суу эсептегичтериндеги басымдын жоготуусу ашпоого тийиш: суу мамычасынын 10 м (0,1 МПа) – канатча үчүн жана суу мамычасынын 5 м – (0,05 МПа) бара эсептегичи үчүн;

в) муздак жана ысык суунун минималдуу (эсептик) сааттык чыгымдарын өлчөө мүмкүнчүлүгүнө; мында тандалган эсептегич үчүн суунун минималдуу чыгымы (метрологиялык класска жараша прибордун паспорту боюнча) суунун минималдуу (эсептик) сааттык чыгымынан ашууга тийиш.

12.17 Эгерде тандалган эсептегич а) же б) 12.16 которуулардын шарттарына жооп бербесе, анда орнотууга сортамент боюнча эң жакын чоң диаметрдеги эсептегичти кабыл алуу керек. Эгерде тандалган суу эсептегич в) 12.16 санак шартына жооп бербесе, анда орнотууга сортамент боюнча эң жакын диаметри бар эсептегичти кабыл алуу керек.

Эгерде эсептегич бир эле учурда а), в) же б), в) которуулардын шарттарына жооп бербесе, анда төмөнкүлөрдү орнотуу керек:

комбинацияланган эсептегич (суунун агымын кошулуучу, орнотулган клапаны бар бириккен турбиналык жана канатча эсептегич);

- С классындагы метрологиялык эсептегич (МАМСТ ISO 4064-3 боюнча);

-12.16- талаптары аткарылган шартта эсептөө менен аныкталган бирдей диаметрдеги бир нече эсептегичтер (параллелдүү орнотулат).

13 Насостук орнотмолор

13.1 Муздак жана ысык суу менен камсыздоо тутумдарында басым дайыма же мезгил-мезгили менен жетишсиз болгондо, ошондой эле ысык суу менен камсыздоо тутумунда мажбурлап жүгүртүүнү кармап туруу зарыл болгондо насостук орнотмолорду орнотуу каралышы керек.

13.2 Насостук орнотмонун тиби жана анын иштөө режими иштелип чыккан варианттардын техникалык-экономикалык салыштыруусунун негизинде аныкталышы керек:

- жөнгө салуучу идиштер жок болгон учурда үзгүлтүксүз же мезгил-мезгили менен иштеген насостор;

- гидропневматикалык суу челектерин же мембраналык типтеги челектер менен бирдикте кайталап-кыска режимде иштеген суунун максималдуу сааттык чыгымдалышына барабар же андан ашкан өндүрүмдүүлүктөгү насостор;

- сактоо сыйымдуулугу менен бирдикте иштеген суунун максималдуу саатына жетпеген үзгүлтүксүз же мезгил-мезгили менен иштеген насостор.

13.3 Имараттарга сууну чарбалык-ичүүчү муктаждыктар үчүн берүүчү насостук орнотмолорду бул имараттарда, ошондой эле ИТП, бойлердик жана отканалардын жайларында ызы-чуудан жана вибрациядан коргоо боюнча талаптарды эске алуу менен (КРӨТ № 201) токтомунун 3-тиркемесиндеги санитардык-эпидемиологиялык талаптардын ченемдерине ылайык жайгаштырууга жол берилет. Бул тутумдардын насостук орнотмолору «Коомдук саламаттык сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамынын жана 14- жана 23-тиркеменин талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

13.4 Өрт насосторун жана ички өрт өчүрүү үчүн гидропневматикалык челектерди өрткө каршы материалдардан жасалган өрткө туруктуулук I жана II даражадагы имараттардын биринчи жана биринчи жер астындагы кабатынан ылдый эмес жайгаштырууга уруксат берилет. Мында өрт насостук орнотмолорунун жана гидропневматикалык челектердин жайлары жылытылууга, өрткө каршы дубалдар (тосмолор) жана жабуулар менен тосулууга жана сыртка же тепкич клеткасына чыгуучу өзүнчө эшиги болууга тийиш.

13.5 Гидропневматикалык челектери бар жайларды 50 жана андан көп адам бир убакта келиши мүмкүн болгон (көрүүчү зал, сахна, гардероб ж.б.) бөлмөлөр менен түздөн-түз (жанында, үстүндө, ылдый жагында) жайгаштырууга жол берилбейт. Гидропневматикалык челектердин техникалык кабаттарда жайгашуусуна талаптар Ашыкча басым астында иштеген жабдуулар пайдаланылуучу кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежесинде келтирилген.

13.6 Насостук орнотмолорду (өрткө каршы орнотмолордон тышкары) түздөн-түз туракбатирлердин, мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын бөлмөлөрүнүн, жалпы билим берүү уюмдарынын класстарынын, оорукана жана кеңсе жайларынын, администрациялык имараттардын жумушчу бөлмөлөрүнүн, билим берүү уюмдарынын аудиторияларынын жана башка ушул сыяктуу жайлардын үстүндө, астында жана ага чектеш жерлерде жайгаштырууга жол берилбейт.

13.7 Өрткө каршы насостук орнотмолорду электр энергиясын берүүнү токтотуу мүмкүн болгон имараттарда жайгаштырууга жол берилбейт.

13.8 Өндүрүштүк муктаждыктар үчүн насостук орнотмолорду түздөн-түз суу керектөөчү цехтерге жайгаштыруу сунушталат. Зарыл болгон учурда насостук орнотмону тосуу каралышы керек.

13.9 Чарбалык-ичүүчү жана өндүрүштүк насостук орнотмолордун өндүрүмдүүлүгүн кабыл алуу керек:

- жөнгө салуу сыйымдуулугу жок болгон учурда, суунун максималдуу секунддук чыгымынан кем эмес;

- суу басымы жогору же гидропневматикалык челектер жана кайталанган-кыска мөөнөттүү режимде иштеген насостор болгондо, суунун максималдуу бир сааттык чыгымынан кем эмес;

- суу челегин же резервуардын жөнгө салуу сыйымдуулугун максималдуу пайдаланууда 14-бөлүккө ылайык.

13.10 Имараттын бийиктиги боюнча суу менен камсыздоонун бир нече зоналарында же ар кандай талап кылынган басымы бар керектөөчүлөр болгондо чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо тутумунун суу берүүнү муздак суу менен камсыздоо тутумундагы суунун суммалык сарпталышын жана ысык сууну даярдоону эске алуу менен ар бир зона (керектөөчү) үчүн өзүнчө жогорулатуучу насостук орнотмолор менен кароо керек. Насостук станциялардын каскаддык туташуу схемаларын колдонуу сунушталбайт.

13.11 Суу менен камсыздоо тутумдары үчүн көбөйтүүчү насостук станцияда иштелип чыккан суу мамычасынын басымы тышкы суу тармагындагы минималдуу кепилденген басымды эске алуу менен аныкталышы керек

,                                          (19)

мында  – насостун огунан басымдуулук кылган санитардык-техникалык приборго чейин (өрт краны) суу берүүнүн геометриялык бийиктиги, м;

– 8, 10 жана 12-бөлүктөргө ылайык аныкталуучу муздак же ысык суунун суу түтүгүнүн тармагындагы (киргизүү түйүнүндө, эсептегичтерде, өткөргүч түтүктөрдө, арматурада) басымдуулук кылган багыты боюнча басымдуулук кылган санитардык-техникалык приборго (өрт кранына) чейинки басымдын коромжусунун суммасы, суу мамычасынын метри;

 – 8.21-ылайык кабыл алынган, прибор алдындагы басым, суу мамычасынын метрии;

 – тышкы суу түтүктөрүндө минималдуу кепилденген басым, суу мамычасынын метри.

13.12 Ысык суу менен камсыздоонун борборлоштурулган тутумдарында суу түтүгүнүн тышкы тармагында суунун басымы жетишсиз болгон учурда берүүчү түтүккө орнотулуучу циркуляциялык-көбөйтүүчү насосторду орнотуу сунушталат.

13.13 Керектөөнүн өзгөрүлмө жүктөмү менен жергиликтүү күчөтүүчү насостук орнотмого орнотулуучу жана анда башынын термелүүсү 0,1 МПа (10 суу мамычасынын метри) ашык болгон суу түтүгүнүн тышкы тармагына кошулуучу насостук агрегаттар жыштыкта жөнгө салынуучу электр келтиргисиз менен каралышы керек. Суу басымы бар же гидропневматикалык челектери бар имараттарда насостук агрегаттарды жөнгө салынуучу электр келтиргисиз орнотууга болот

13.14 Суу түтүгүнүн тышкы тармагында суунун басымы 5 суу мамычасынын метринен аз болгондо. (0,05 МПа) насостук орнотуунун алдында кабыл алуучу резервуардын түзүлүшү каралышы керек, анын сыйымдуулугун 13-бөлүккө ылайык аныктоо керек.

13.15 Насостук орнотмолорду орнотууну жана резервдик агрегаттардын санын аныктоону насостордун параллелдүү иштешин эске алуу менен КР КЧ 40-01 ылайык кабыл алуу керек. Насостук станцияларда, бир эле тармакка суу жеткирүүчү бир багыттагы насостордун тобу үчүн резервдик агрегаттардын саны кабыл алынышы керек:

- I категориядагы суу менен камсыздоонун насостук станциялаы үчүн - 2 бирдик;

- II категориядагы суу менен камсыздоо үчүн – 1 бирдик.

Насостук станцияларда өрт насостору гана орнотулганда, иштеген насостордун же агрегаттардын санына карабастан, бир резервдик өрт насосу же агрегат кабыл алынышы керек.

13.16 Насостук орнотмодогу ар бир насостун басым линиясында кайтарым клапан, жабуучу жана манометр, ал эми соруучу клапанда жабуучу жана манометр каралышы керек. Насос иштебей турганда, соруучу линияга жабуучуну орнотуунун кажети жок.

13.17 Насостук агрегаттарды виброизолациялык негиздерге орнотуу керек. Басымдык жана соруучу линиияларга виброизолациялык орнотмолорду орнотуу каралууга тийиш. Виброизолациялык негиздер жана виброизолациялык кыстырмалар төмөнкүлөргө жол берилбейт:

- ызы-чуудан коргоо талап кылынбаган өндүрүштүк имараттарды;

- өрткө каршы орнотмолордо;

-. ага жакынкы мекемеден 25 м көп аралыкта жайгашкан учурда насостук станциялардын өзүнчө турган имараттарында.

Ызы-чууларды, вибрацияларды изоляциялоо жана жылышууларды компенсациялоо каралган заводдо жасалган насостук станциялар (орнотмолор) көрсөтүлгөн иш-чараларды аткарбастан орнотулушу мүмкүн.

13.18 Өрткө каршы максаттар үчүн насостук орнотмолорду кол менен же аралыктан башкаруу менен, ал эми 50 метрден жогору имараттар, маданият үйлөрү, конференц-залдар, актовый залдар үчүн жана спринклердик жана дренчердик орнотмолору менен жабдылган, кол менен, автоматтык жана аралыктан башкаруучу имараттар каралышы керек.

Автоматтык же алыстан баштоо сигналы тутумдун суу басымын автоматтык түрдө текшергенден кийин насостук агрегаттарга келиши керек. Тутумда жетиштүү басым болгондо, насостун башталышы автоматтык түрдө насостун агрегатын иштетүүнү талап кылган басым азайганга чейин жокко чыгарылышы керек.

Өрт өчүрүүчү кранды ачуу үчүн өрткө каршы максаттар үчүн насостордун автоматтык же алыстан баштоо сигналы менен бир убакта суу түтүгүнүн киришиндеги суу өлчөгүчтүн айланма линиясындагы электрлештирилген тээкти ачуу үчүн сигнал келиши керек

13.19 Өрт насостук орнотмолорун аралыктан ишке киргизүүдө ишке киргизүүчү баскычтар өрт крандарынын шкафтарына орнотулушу керек. Өрт насостору автоматтык жана аралыктан күйгүзүлгөндө өрт постунун жайына же тейлөөчү персонал күнү-түнү турган башка жайга сигналды (жарык жана үн) бир убакта берүү зарыл.

13.20 Чарбалык-ичүүчү, өндүрүштүк жана өрткө каршы муктаждыктарга суу берүүчү насостук орнотмолор үчүн электр менен жабдуунун ишенимдүүлүгүнүн төмөнкүдөй категориясын кабыл алуу зарыл:

- биринчиси – ички өрт өчүрүүгө суу 2,5 л/сек ашык чыгымдалганда, ошондой эле ишинде тыныгууга жол берилбеген насостук орнотмолор үчүн;

- экинчиси – ички өрт өчүрүү үчүн суунун чыгымдалышы менен 2,5 л/с. Суунун жалпы агымы 5 л/сек болгон 10÷16 кабаттуу турак-жайлар үчүн, ошондой эле резервдик кубаттуулукту кол менен күйгүзүү үчүн зарыл болгон убакыттын ичинде кыска тыныгууну талап кылган насостук орнотмолор үчүн.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Жергиликтүү шарттар боюнча электр менен жабдуунун ишенимдүүлүгүнүн биринчи категориясындагы насостук орнотмолорду электр менен жабдуунун көз карандысыз эки булагынан кубаттоого мүмкүн болбогон учурда аларды 0,4 кВ чыңалуудагы ар кандай линияларга жана эки трансформатордук көмөкчордондун ар кандай трансформаторлоруна же жакынкы бир трансформатордук көмөкчордондордун трансформаторлоруна (резервди автоматтык түрдө күйгүзүүчү түзүлүш менен) кошулган шартта бир булактан азыктандырууга жол берилет.

2 Насостук орнотмолорду электр менен жабдуунун зарыл болгон ишенимдүүлүгүн камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда ичинен күйүүчү кыймылдаткычтардын иштетүүсү менен резервдик насосторду орнотууга жол берилет. Мында аларды жертөлөгө жайгаштырууга жол берилбейт.

13.21 Муздак суу менен камсыздоо тутумдарынын насостук орнотмолору кол менен, аралыктан же автоматтык башкаруу менен каралышы керек. Жогорулатуу насостук орнотмону автоматтык башкарууда төмөнкү чаралар көрүлүүгө тийиш:

- тутумдун талап кылынган басымына жараша жумушчу насосторду автоматтык түрдө баштоо жана өчүрүү;

- жумушчу насос авариялык өчүрүлгөндө резервдик насосту автоматтык түрдө күйгүзүү;

- жумушчу насостун авариялык өчүрүлүшү үчүн үн же жарык сигналын берүү.

Аралыктан жана автоматтык башкаруу диспетчердик башкаруу түйүнүнөн ишке ашырылышы керек.

Айкалышкан чарбалык-ичүүчү жана өрткө каршы суу менен камсыздоонун насостук орнотмолорун аралыктан ишке киргизүүдө ишке киргизүүчү баскычтар өрт шкафтарына же алардын жанына орнотулушу керек. ВПВ өрт насосторун автоматтык түрдө ишке киргизүүдө өрт крандарынын шкафтарына баштоо баскычтарын орнотуунун кереги жок.

13.22 Насостук орнотмолору бар жайдын аянтын аныктоодо өтмөктөрдүн туурасын м, кем эмес кабыл алуу керек:

1 – насостор/электр кыймылдаткычтарынын ортосунда;

0,7 – тереӊдетилген бөлмөлөрдө насостор/электр кыймылдаткычтары менен дубалдын ортосунда;

1 – башка бөлмөлөрдө, мында кыймылдаткыч тарабынан өтүүчү жолдун туурасы роторду демонтаждоо үчүн жетиштүү болушу керек;

1,5 – компрессорлордун же желдеткичтердин ортосунда, 1- алар менен дубалдын ортосунда;

0,7 – жабдуунун туруктуу чыгып турган бөлүктөрүнүн ортосунда;

2 – электр бөлүштүрүүчү калкандын алдында.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Жабдуулардын айланасындагы өтмөктөрдү КР КЧ 40-01 жана КР КЧ 40-02 талаптарына ылайык кабыл алуу керек.

2 Шыкагыч келтетүтүктүн диаметри 100 мм чейин болгон агрегаттар үчүн: агрегаттарды дубалга же кронштейндерге орнотууга; агрегаттардын чыгып турган бөлүктөрүнүн ортосундагы аралык 0,25 м кем эмес болгон учурда бир фундаментке эки агрегатты орнотууга, эки эселенген орнотуунун айланасында туурасы 0,7 м кем эмес өтмөктөрдү камсыз кылууга жол берилет диаметри 100 мм чейин болгон агрегаттар үчүн: агрегаттарды дубалга же кронштейндерге орнотууга; агрегаттардын чыгып турган бөлүктөрүнүн ортосундагы аралык 0,25 м кем эмес болгон учурда бир фундаментке эки агрегатты орнотууга, эки эселенген орнотуунун айланасында туурасы 0,7 м кем эмес өтмөктөрдү камсыз кылууга жол берилет.

13.23 Насостук орнотмолордун жайларында технологиялык жабдууларды, арматураларды жана түтүк өткөргүчтөрдү эксплуатациялоо үчүн көтөргүч-транспорттук жабдуулар каралышы керек.

13.24 Резервуардан суу алууда булуңдун астына насосторду жана экиден кем эмес соргуч линияларды орнотуу каралышы керек. Алардын ар биринин эсептөөсү өрткө каршы коргоону кошкондо эсептелген суунун агымынын өтүшү үчүн жүргүзүлүүгө тийиш.

Эгерде насостор резервуардагы суунун деңгээлинен жогору жайгашкан болсо, анда насосторду толтуруу үчүн түзүлүштөр каралышы керек же өзүн-өзү соргуч насостор орнотулушу керек.

Резервдик агрегаттары жок насосторду орнотууда бир соруучу линияны орнотуу каралган.

14 Камдык жана жөнгө салуучу идиштер

14.1 Камдык жана жөнгө салуучу идиштер (резервуарлар, гидропневматикалык резервуарлар, жылуулук аккумуляторлору) сууну керектөөнү жөнгө салуу үчүн жетиштүү көлөмдө камтууга тийиш.

Резервуардын тиби, анын түзүлүшүнүн максатка ылайыктуулугу жана жайгашкан жери долбоордо аныкталышы керек.

Гидропневматикалык челектер өрткө каршы суунун камын сактоо үчүн долбоорлоого тапшырма боюнча колдонууга жол берилет.

14.2 Муздак жана ысык суу менен камсыздоо тутумдарында басымсыз челек-аккумуляторлорду мончолордо, кир жуучу жайларда жана сууну кыска мөөнөткө топтолгон чыгымдары бар башка керектөөчүлөрдө суу камын түзүү үчүн кароо сунушталат.

14.3 Топтук орнотмолордо чайынма торлору он жана андан көп болгон өнөр жай ишканаларынын тиричилик имараттарында жана жайларында муздак/ысык суунун зарыл чыгымдалышын камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда басымсыз челек-аккумуляторлорду орнотуу керек. Челек-аккумулятордук түзүлүштөрдөн баш тартуу негиздүү болууга тийиш.

14.4 Ичүүчү суунун суу басымы жана гидропневматикалык челек, ошондой эле челек-аккумуляторлор тышкы жана ички коррозияга каршы корголгон металлдан жасалышы керек; ички коррозияга каршы коргоо үчүн 9-тиркемеге (КРӨТ 201) карата бирдиктүү санитардык-эпидемиологиялык жана гигиеналык талаптарды канааттандырган материалдарды колдонуу керек.

Муздак ичүүчү суу менен камсыздоо тутумдары үчүн полимердик материалдардан жасалган челек-аккумуляторлорду 9-тиркемеге (КРӨТ 201) ылайык пайдаланууга жол берилет.

14.5 Суу басымы бар челек жана челек-аккумуляторлор (басымсыз) бийиктиги 2,2 метрден кем эмес, оң температурадагы желдетилген жана жарыктандырылган бөлмөгө орнотулушу керек. Жайдын тирөөч конструкциялары күйбөй турган материалдардан жасалышы керек.

Суу басымы бар челек менен курулуш конструкцияларынын ортосундагы аралык 0,7 метрден кем болбоого тийиш; челек менен курулуш конструкцияларынын ортосунда калкып жүрүүчү клапан жайгашкан жагынан – 1 метрден кем болбоого тийиш; челек үстүнөн төшөлгөнгө чейин – 0,6 метрден кем эмес.

Челек астында түпкүч орнотулууга тийиш. Түпкүчтөн челекке чейинки аралык 0,5 метрден кем болбошу керек.

14.6 Суу басымы бар челектер жана жана челек-аккумуляторлор (басымсыз) үчүн өткөрүүчү түтүктөр каралышы керек:

- калкыма клапандар менен челекке суу берүү үчүн берүүчү түтүктөр. Ар бир калкыма клапандын астына жапкыч чоргоо же тээк орнотулууга тийиш;

- бургуч;

- челекте жол берилген максималдуу суунун деӊгээлин белгилөөгө кошулган куюштургуч;

- өткөргүч түтүктүн кошулган участкасында чоргоо же жапкыч менен куюгуч өткөргүч түтүккө жана челектин түбүнө кошулган эӊкейиш түтүк;

- түпкүчтөн суу агызуу үчүн суу агызгыч;

- кайтарым клапанды, чоргону/жапкычты орнотуу менен, ысык сууну бөлүп алууда тыныгуу учурунда аккумулятордогу челекти зарыл учурда туруктуу температураны кармап туруу үчүн циркуляциялык;

- челекти атмосфера менен бириктирүүчү желдеткич түтүк (диаметри 25 мм).

Мындан тышкары, төмөнкүлөр каралышы керек:

- ичүүчү сууну сактоо үчүн челектерде муздак сууну айлантуучу түзүлүштөр;

- насостук түзүлүштөрдү күйгүзүү жана өчүрүү үчүн челектердеги суу деңгээлинин датчиктери;

- челектин суунун деңгээлинин көрсөткүчтөрү жана алардын көрсөткүчтөрүн башкаруу пультуна өткөрүү үчүн түзүлүштөр.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Берүүчү жана агызуучу түтүктөр бирөөнө эле бириктирилиши мүмкүн. Мындай учурда челектин түбүндө берүүчү түтүктүн түйүнүндө кайтарым клапан жана жапкыч же чоргону орнотуу каралат.

2 Суу толтурулуучу челекте суунун деӊгээлинин сигнализациясы жок болгон учурда, аны насостук орнотмонун кезметчи жайынын раковинасына чыгаруу менен, челекке куюучу түтүктөн 5 см төмөн бириктирүү менен 15 мм диаметрдеги сигнал түтүгүн орнотууну зарыл.

14.7 Гидропневматикалык челектер берүүчү, буруучу жана чыгаруучу өткөрүүчү түтүктөр, ошондой эле алдын алгыч клапандар, манометр, аба камын жөнгө салу жана толуктоо үчүн деӊгээл датчиктери жана түзүлүштөрү менен жабдылууга тийиш.

14.8 Идиштин жөнгө салуу көлөмү , м төмөнкү формула боюнча аныкталат:

а) суу басымы же гидропневматикалык челектер үчүн, насостун иштеши же насостук түзүлүштөр максималдуу саат агымына барабар же андан жогору:

,                                                                    (20)

Мында п – 2 - 4 ачык челек орнотмолору үчүн кабыл алынган 1 сааттын ичинде насостук түзүлүштүн уруксат берилген саны; гидропневматикалык челек орнотмолоруүчүн - 6÷10. Аз кубаттуулуктагы орнотмолор үчүн (10 кВтка чейин) 1 саатта көбүрөөк ишке киргизүү керек.;

б) насостук орнотмонун иштеши максималдуу сааттык агымдан азыраак болгондо суу басымынын челеги же резервуар үчүн

;                                                                  (21)

в) максималдуу бир сааттык жылуулук керектөөнү камсыз кылбаган суу жылыткыч (жылуулук генератору) кубаттуулуктагы ысык суу системасындагы жылуулук челек-аккумулятору үчүн:

.                                                            (22)

 (21) жана (22) формулаларда - 13.9 ылайык аныкталган жөнгө салуучу көлөмүнүн салыштырмалуу мааниси.

Чоӊдук , , , 4-бөлүккө ылайык колдонулат.

Э с к е р т ү ү – Турак жай имараттары үчүн ысык суу менен камсыздоо тутумдарынын челек-аккумуляторлорун орнотуу зарылдыгы долбоорлоо тапшырмасы боюнча аныкталышы керек.

14.9 Жөнгө салуучу көлөмдүн салыштырмалуу чоңдугу төмөнкү формула боюнча аныкталат:

а) эң көп суу керектөөнүн (жылуулук керектөөнүн) эсептик мезгилинин ичинде (сутка, нөөмөт) ар кандай кубаттуулуктагы насостук орнотмонун (суу жылыткычтын) үзгүлтүксүз иштешинде же узак мөөнөттүү кошуу режиминде насостук орнотмонун иштешинде

;                                         (23)

б) насостук орнотмонун (суу жылыткычтын же жылуулук генераторунун) суу керектөө (жылуулук керектөө) мезгилинин бөлүгүндө бир калыпта жана үзгүлтүксүз иштешинде, анын ичинде эң көп суу керектөө (жылуулук керектөө) сааттары:

.                          (24)

Э с к е р т ү ү л ө р

1 (,,) жана маанинин ордуна (23) жана (24) формула боюнча жылуулук аккумуляторун эсептөөдө жана маанисин колдонуу керек.

2 (23) жана (24) формулалар боюнча эсептелген жана мааниси Д жана Е тиркемелерде келтирилген.

14.10 Суткасына (сменада) максималдуу суу керектөөдө сууну керектөөнүн сааттык бирдей эместигинин коэффициенти төмөнкү формула боюнча аныкталат:

.                                                                 (25)

14.11 Суткасына (сменада) максималдуу суу керектөөдө насостор тарабынан суу берүүнүн саат боюнча бирдей эместигинин коэффициенти төмөнкү формула боюнча аныкталат:

.                                                                 (26)

14.12 Ысык суу менен камсыздоо тутумун максималдуу керектөө мезгилинде, саат (сутка, смена) жылуулук керектөөнүн саат боюнча бирдей эместигинин коэффициенти төмөнкү формула боюнча аныкталат:

.                                                                    (27)

14.13 Максималдуу керектөө мезгилинде,  саатта (суткада,сменада) ысык сууну  даярдоо үчүн жылуулук берүүнүн сааттык бирдей эместигинин коэффициенти төмөнкү формула боюнча аныкталат:

,                                                               (28)

мында - суу жылыткычтын, казандын эсептелген кубаттуулугу, кВт.

14.14 Өнөр жай ишканаларынын турмуш-тиричилик жайларында орноту-луучу челек-аккумуляторлордогу суу камын алар чайынма торлордун санында кабыл алынуучу смена ичинде толтурулган убактысына жараша аныктоо керек:

0÷20 - 2 саат;

21÷30 - 3 саат;

31 жана андан көп – 4 саат.

14.15 Насосторду кол менен, аралыктан же автоматтык түрдө иштетүүдө өрткө каршы суунун кол тийгис камы ички өрт крандарынан чыккан өрттү өчүрүүнүн 10 мүнөттүк узактыгынын эсебинде кабыл алынышы керек, мында өндүрүштүк жана чарбалык-ичүү муктаждыктарына суу көбүрөөк сарпталат.

Өрт насостору кепилденген автоматтык түрдө иштетилгенде өрткө каршы кол тийгис кам каралбоого жол берилет.

14.16 Идиштердин толук сыйымдуулугу , м, төмөнкү формулалар боюнча аныкталышы керек:

а) гидропневматикалык челек үчүн

;                                                               (29)

б) суу басымынын челеги же резервуар үчүн

;                                                               (30)

в) жылуулук аккумулятору үчүн

,                                                                   (31)

мында   – суунун өрткө каршы көлөмү, м;

А – абсолюттук минималдуу басымдын максималдуу мааниге карата катышы төмөнкүдөй кабыл алынышы керек:

0,8 – тирөөч менен иштеген орнотмолор үчүн;

0,75 – 50 м чейин басымдагы орнотмолор үчүн;

0,7 – 50 м жогору басымдагы орнотмолор үчүн;

В – төмөнкүлөрдө колдонулган челектин сыйымдуулук камынын коэффициенти:

1,2÷1,3 – кайра-кыска мөөнөттүү режимде иштеген насостук орнотмолорду колдонууда;

1,1 – насостук орнотмолордун иштеши суунун максималдуу бир сааттык чыгымынан аз болгондо;

жылуулук аккумулятору үчүн В=1.

14.17 Суу басым челегинин жайгашкан бийиктиги (анын ичинде ысык суу челеги) жана гидропневматикалык челектеги минималдуу басым суу бөлүштүрүүчү арматурасынын алдында суунун зарыл болгон басымын камсыз кылууга тийиш, ал эми өрткө каршы же бириктирилген суу түтүк тутумдарында- өрткө каршы суу камы толугу менен түгөнгөнгө чейин ички өрт крандарында зарыл болгон басымды камсыз кылууга тийиш.

Э с к е р т ү ү – Борбордоштурулган ысык суу менен камсыздоо тутумдарында челек-аккумуляторлор суу камын түзүү үчүн зарыл болгон учурларды кошпогондо (мончолордо, кир жуучу жайларда, өндүрүштүк ишканалардын тиричилик имараттарынын чайындарында ж.б.) каралбашы керек.

14.18 Айланма суу менен камсыздоо тутумдарында жана сууну кайталап пайдалануу тутумдарында сууну чогултуу үчүн резервуарларды имараттын ичинде жана сыртында жайгаштырууга жол берилет. Резервуарлар КР КЧ 40-01 ылайык долбоорлонушу керек.

Резервуардын сыйымдуулугу суунун агымы жана насостордун иштөө графиги боюнча аныкталышы керек.

Насостор менен суунун келиши жана берилиши белгилүү бирдей эмес болгон учурда резервуардын жөнгө салуучу көлөмүн 14.8 ылайык эсептөөгө жол берилет.

15 Өзгөчө табигый жана климаттык шарттарда ички суу менен камсыздоо тутумдарына кошумча талаптар

15.1 Чөкмө топурактар

15.1.1 II типтеги кыртыш шарттарында имараттын ичинде суу түтүктөрүн орнотуу жана полдун астына түтүктөр (КЧжЭ 2.01.09 классификациясы боюнча) суу өткөрбөөчү каналдарда контролдук кудуктар тарапка эӊкейтилип салынышы керек. Имараттын пайдубалынын сырткы кесилишинен контролдук кудукка чейинки суу түтүгүнүн кириштериндеги суу өткөрбөй турган каналдардын узундугу 15.1-таблица боюнча чөккөн топурак катмарынын калыңдыгына жана түтүктөрдүн диаметрине жараша кабыл алынышы керек.

15.1- т а б л и ц а

15.1.2  I типтеги кыртыш шарттарында, ошондой эле II типтеги кыртыш шарттарында КЧжЭ 2.01.09 боюнча жер кыртышында имараттын бардык аянты боюнча топурактын чөгүү касиеттерин толугу менен жоюу менен суу түтүктөрүн орнотууну жана суу менен камсыздоо тутумдарын төшөөнү чөкпөгөн топурак үчүн да кароо керек.

15.1.3 Суу түтүктөрү орнотулган жерлерде фундаменттерди суу түтүгүнүн түбүнөн 0,5 метрден кем эмес көмүү керек.

15.1.4 Имараттын ички суу менен камсыздоо тутумунун түтүктөрүн текшерүү жана оңдоо үчүн ачык төшөө менен биринчи же жер төлөдөгү полдун деңгээлинен жогору коюу сунушталат.

15.1.5 Каналдарда өткөн өткөрүүчү түтүктөрдөн суунун агып кетишин контролдоо үчүн диаметри 1 м болгон контролдук кудуктарды куруу каралышы керек. Каналдын түбүнөн кудуктун түбүнө чейинки аралык 0,7 м кем эмес кабыл алынышы керек. Кудуктун дубалдары 1,5 м бийиктикке чейин жана анын түбү гидроизоляцияга ээ болушу керек.

II типтеги топурак шарттарында кудуктарды орнотууда КЧжЭ 2.01.09 боюнча кудуктардын астындагы негиздерди 1 м тереңдикте тыгыздоо керек.

Контролдук кудуктар аларда суу пайда болгондо автоматтык сигнализация менен жабдылышы керек.

15.1.6 Каналдар имараттын пайдубалына кошулган жерлерде суунун каналдан топуракка өтүү мүмкүнчүлүгүн болтурбоочу түзүлүштөрдү караштыруу зарыл, мында тирөөч конструкциялардын эркин болушун камсыз кылуу керек.

15.1.7 Суу түтүгүнүн кириштерин полдун деңгээлинен төмөн төшөлүүчү ички тармактарга кошууну суу өткөрбөй турган оюктарда кароо керек.

15.1.8 Өткөрүүчү түтүктөрдү төшөө үчүн фундаменттерде же жертөлөлөрдүн дубалдарында түтүк менен курулуш конструкцияларынын ортосунда имараттын пайдубалынын чөгүп кетүүсүнүн эсептик маанисинин 1/3 бөлүгүнө барабар, бирок 0,2 м кем эмес ажырымды камсыз кылуу үчүн оюктар каралууга тийиш. Оюктардагы боштуктар тыгыз, ийкемдүү суу жана газ өткөрбөгөн материал менен толтурулушу керек.

15.2 Сейсмикалык райондор

15.2.1 Сейсмикалуулугу 7÷9 баллга жеткен райондор үчүн суу менен камсыздоо тармактарын жана курулмаларын долбоорлоодо жер титирөөдө келип чыгышы мүмкүн болгон өрттү өчүрүү үчүн суу берүүнү, ичүүчү сууну үзгүлтүксүз берүүнү, ошондой эле өндүрүштүн кечиктирилгис муктаждыктарына суу берүүнү камсыздоо боюнча иш-чаралар каралышы керек.

Мындай иш-чараларга суу менен камсыздоо тутумдарын шакектөө, кошумча электр менен жабдуу булактары, авариялык насосторду, запастык жана жөнгө салуучу идиштерди орнотуу кирет.

15.2.2 Сейсмикалуулугу 8 жана 9 балл болгон райондордо жайгашкан өнөр жай ишканаларынын имараттары үчүн суу берүүнү токтотуу аварияга же олуттуу материалдык чыгымдарга алып келиши мүмкүн болсо, суу менен камсыздоонун эки көз карандысыз булагын пайдалануу менен эки киргизүү каралышы керек.

15.2.3 Дубалдарды жана пайдубалдарды салууда түтүктөрдү бекем бекитүүгө жол берилбейт. Түтүктөрдү дубалдар жана пайдубалдар аркылуу өткөрүү өткөргүч түтүк менен курулуш конструкцияларынын ортосунда кеминде 0,2 м көңдөй менен жүргүзүлүшү керек. Көңдөй ийкемдүү, күйбөй турган суу жана газ өткөрбөгөн материал менен толтурулушу керек. Сыйымдуу курулмалар-дын дубалдары аркылуу түтүктөрдү өткөрүү жылчыксыз түтүк өтүүчү түзүлүш менен же дубалга коюлуучу сальниктерди колдонуу менен аткарылышы керек.

15.2.4 Имараттардын пайдубалдарынын алдына түтүктөрдү болот түтүктөрдүн кутусунда салу каралууга тийиш, мында кутунун үстү менен пайдубалдын таманынын ортосундагы аралык 0,2 м кем болбоого тийиш, же пайдубалды жергиликтүү тереңдетүү керек.

15.2.5 Имараттардын ичинде өткөргүч түтүктөрдө деформациялык тигиштердин өткөргүч түтүктөрү кесилишкен жерлеринде толуктоочторду орнотуу каралышы керек.

15.2.6 Суу түтүктөрүнүн кириштеринде, өлчөөчү түзүлүштөрдүн алдында, ошондой эле өткөргүч түтүктөрдүн насосторго жана суу-басым бактарга кошулган жерлеринде өткөргүч түтүктөрдүн бурчтук жана узунунан жылышына мүмкүндүк берүүчү ийкемдүү бириктирүүлөр каралышы керек.

15.2.7 Суу түтүктөрүн, ички суу түтүк тармактарын, насостук орнотмолордун өткөргүч түтүктөрүн, сууну тазалоо жана даярдоо орнотмолорун, ошондой эле суу толтуруучу бактардын вертикалдуу өткөргүч түтүктөрүн (тик турмалар) киргизүү болоттон жасалган, цинктелген суу газ түтүктөрүнөн же полимердик түтүктөрдөн аткарылышы керек.

Бул максаттар үчүн МАМСТ 18599 боюнча классификацияга ылайык чоюн, хризотилцемент, айнек, ошондой эле жеңил жана орто типтеги полиэтилен түтүктөрүн колдонууга жол берилбейт.

15.2.8 Болот түтүктөрдү бириктирүүнү жүзөгө ашыруу боюнча ширетүү иштерин аткарууда ширетилген бириктирүүнүн түтүктүн бөлүгү менен бирдей бекемдиги камсыздалышы керек.

Кол менен газ ширетүүнү колдонууга жол берилбейт.

Сейсмикалуулугу 9 балл болгон райондордо төшөлүүчү өткөргүч түтүктөрдүн ширетилген бирикмелери ширетүүдө коштомо кошкучтар менен күчөтүлүшү керек.

15.3 Иштелип жаткан аймактар

15.3.1 Иштетилип жаткан аймактардын шартында курулуп жаткан имарат-тардагы ички суу менен камсыздоо тутумдары үчүн аларды КЧжЭ 2.01.09 ылайык жер бетинин кыртышынын деформацияларынын жана имараттардын өздөрүнүн элементтеринин таасиринен коргоо боюнча иш-чаралар каралышы керек.

15.3.2 Өткөргүч түтүктөрдү коргоо боюнча иш-чараларды дайындоо үчүн жер бетинин жылышууларынын жана деформацияларынын күтүлүүчү чоңдуктарын долбоорлонуучу имарат үчүн тоо-геологиялык негиздеменин маалыматтары боюнча кабыл алуу зарыл.

Имараттын айрым бөлүмдөрүнүн жана анын элементтеринин жылышуусунун чоңдугун геологдордун эсептөөлөрү боюнча кабыл алышат.

15.3.3 Имараттардын конструкцияларын иштетүүдөн улам орун которуштуруудан келип чыккан өткөргүч түтүктөрдөгү күч-аракетти азайтуу үчүн компенсациялоочу түзүлүштөрдү колдонуунун, бекитүү түйүндөрүн сарамжалдуу жайгаштыруунун жана тибин тандоонун, имаратка кирүүчү түтүктөрдү өткөрүүнүн эсебинен өткөргүч түтүктөрдүн ийкемдүүлүгүн көбөйтүү керек.

15.3.4 Имараттарга киргизүү үчүн суу түтүгүнүн дайындалышын, түтүктөрдүн талап кылынган бекемдигин, бириктиргичтердин компенсациялык жөндөмдүүлүгүн, ошондой эле техникалык-экономикалык эсептөөлөрдүн натыйжаларын эске алуу менен түтүктөрдүн бардык түрлөрүн колдонуу керек.

15.3.5 Өткөргүч түтүктөрдүн секциялык түйүндөрүнүн кошулуп биригүүлөрү тыгыздоочу серпилгич шакекчелерди же герметиктерди колдонуунун эсебинен ийкемдүү болууга тийиш.

15.3.6 КЧжЭ 2.01.09 I жана II топторунун иштелүүчү аймактарында курулуп жаткан имараттарга суу түтүктөрүн киргизүүдө компенсациялык түзүлүштөр каралышы керек. III жана IV топтордун иштелүүчү аймактарында курулуп жаткан имараттарга киргизүүдө узундугу 20 метрден ашкан учурда компенсациялык түзүлүштөрдү орнотуу каралышы керек.

Кошумча иштөөлөрдүн натыйжасында урчуктун пайда болушу күтүлгөн, курулуп жаткан имараттын аймагында жер астындагы кириштерди салуу каналдарда аткарылышы керек, мында түтүктүн үстү менен каналдын жабуусунун ортосундагы көңдөй урчуктун эсептик бийиктигинен кем болбоого тийиш.

15.3.7 Катуу конструктивдик схема боюнча кошумча иштөөнүн таасиринен корголгон имараттын ички суутүтүктөрүнүн өткөргүч түтүктөрү же анын айрым секциялары үчүн кошумча коргоо талап кылынбайт.

Ийкемдүү конструктивдик схема боюнча корголгон имараттарда өткөргүч түтүктөрдү имараттардын элементтерине бекитүү өткөргүч түтүктүн октук жана туурасынан (горизонталдуу, вертикалдуу) жылышын камсыз кылууга тийиш.

Мындай имараттарда өткөргүч түтүктөрдү жашыруун төшөөгө жол берилбейт.

15.3.8 Тегиздөө жолу менен домкраттар же башка түзүлүштөр менен корголгон имараттарда өткөргүч түтүктөрдүн нормалдуу иштешин камсыз кылуучу иш-чаралар каралышы керек.

Мындай имараттарда тик турмаларды магистралга туташтырган жана ажыратуучу өткөргүч түтүктөрдү тайгалак тигиштин үстүндө жайгашкан имараттын элементтерине бекиткен жерлерде коргоо чаралары катары өткөргүч түтүктөрдүн горизонталдуу жана вертикалдуу жылышуусун камсыз кылуучу толуктоочтор каралышы керек. Орун которуулардын чоңдугу имараттардын эсептик ийкемдүүлүгү жана өткөргүч түтүктүн температуралык узартуулары менен аныкталат.

15.3.9 Бир нече бөлүмдөн турган имараттар үчүн суу түтүгүн ар бир бөлүмгө киргизүү каралышы керек. Деформациялык тигиштердин өткөргүч түтүктөрү кесилишкен жерлерге толуктоочторду орнотууда бөлүмдөрдүн бирине бир киргизгичти орнотууга жол берилет. Киргизүү түзүлүштөрүнүн варианты техникалык-экономикалык көрсөткүчтөр менен аныкталат.

15.3.10 Суу түтүгүнүн квартал ичиндеги транзиттик тармактарын имараттардын техникалык жер кабаттагы жерлери же жертөлөлөрү боюнча салууда имараттардын конструкциялары менен өткөргүч түтүктөрдүн күч менен өз ара аракеттенүүсүн жокко чыгаруучу иш-чаралар каралышы керек.

Мындай өткөргүч түтүктөрдөгү толуктоочторду деформациялык тигиштердин кесилишкен жерлеринде жана транзиттик өткөргүч түтүктөрдөн ички тармактын тик турмаларына чейинки бутактанууларда жайгаштыруу зарыл. Өткөргүч түтүктөр аркылуу имараттардын кабаттарынын чегинде деформациялык тигиштерди кесип өтүүгө жол берилбейт.

15.3.11 Имараттын жер кабатында же жертөлөсүнүн ичинде өткөргүч түтүктөрдү дубалга бекитилген өз алдынча таянычтарга жана кронштейндерге коюуга жол берилет. Өткөргүч түтүктөрдү таянычтарга бекитүү түтүктөрдүн октук жана вертикалдуу жылышына жол бериши керек.

15.3.12 Жер бетине рудниктик газ бөлүп берүү мүмкүн болгон зоналардагы имараттар үчүн суу түтүгүнүн кириштерин алар боюнча газдын бул имараттардын жертөлөлөрүнө жана жер кабатка кирип кетишинен коргоону караштыруу керек.

15.3.13 Ийкемдүү толуктоочторду орнотууда алардын компенсациялоо жөндөмдүүлүгүн имараттын чектеш бөлүмдөрүнүн жылышынын эсептик чоңдугуна жана өткөргүч түтүктөрдүн температуралык узартылышына жараша аныктоо керек.

15.3.14 Имараттардын пайдубалдарынын астына түтүктөрдү төшөө болот түтүктөрдөн жасалган кутуларда каралышы керек же фундаментти жергиликтүү тереңдетүүнү аткарышы керек.

Кутулардын бекемдигин эсептөө негиздердин деформацияларынын таасиринен келип чыккан жүктөрдү эске алуу менен аткарылышы керек.

15.3.15 Дубалдардын жана имараттардын пайдубалдарынын жабылышына өткөргүч түтүктөрдү бекем бекитүүгө жол берилбейт. Дубалдар жана пайдубалдар аркылуу түтүктөрдү өткөрүү үчүн тешиктер түтүк менен курулуш конструкцияларынын ортосундагы имараттын негизинин деформацияларынын эсептик чоңдугуна барабар көңдөйдү камсыз кылууга тийиш. Пайдубалдын тешиктериндеги көңдөйлөр тыгыз ийкемдүү суу жана газ өткөрбөгөн материал менен толтурулушу керек.

15.3.16 Каналдар имараттын пайдубалына кошулган жерлерде каналдардан топуракка суунун киришин болтурбоочу түзүлүштөр каралышы керек. Мында тирөөч конструкциялардын эркин тунушун камсыз кылуу зарыл.

15.4 Көп жылдык тоң кыртыштар

15.4.1 Имаратка суу түтүктөрүн киргизүүнү долбоорлоодо имаратты куруунун жана эксплуатациялоонун натыйжасында болушу мүмкүн болгон көп жылдык тоң кыртыштардын температуралык режимин өзгөртүү мүмкүндүгүн эске алуу, ошондой эле коңшу имараттардын жана курулмалардын негиздеринин кыртыштарга жылуулук таасирин тийгизбөөнү кароо зарыл, ал өткөргүч түтүктөрдүн нормалдуу жана авариялык иштөө режиминде имараттардын жана курулмалардын жол берилбеген деформацияланышына алып келиши мүмкүн.

15.4.2 Өткөргүч түтүктөрдү салууда көп жылдык тоң кыртыштардын (чөгүү, көтөрүлүү, термокарстык чөкмөлөр, солифлюкциялар, аяздуу жаракалар) өткөргүч түтүктөрдүн конструкцияларына механикалык таасирин жокко чыгарууну же чектөөнү камсыз кылуучу чараларды көрүү керек.

15.4.3 Суу түтүктөрүн киргизүү жер үстүндө төшөө менен же желдетилген каналдарда, башка инженердик тармактарды салуу менен айкалышта каралышы керек. Имараттардын жер кабатында өткөргүч түтүктөрдү максималдуу төшөөнү колдонуу керек.

15.4.4 Салыштырмалуу арзан наркты жана эксплуатациялоонун ыңгайлуулугун эске алуу менен негиздердин кыртыштарына өткөргүч түтүктөрдүн жылуулук таасирин жокко чыгаруу талап кылынган бардык учурларда жер үстүнө кириштерди төшөө каралышы керек.

15.4.5 Өткөргүч түтүктөрдүн жер үстүнө төшөлүшүн төмөнкүлөрдө караштыруу зарыл:

а) мачталарда, эстакадаларда жана имараттардын жана курулмалардын конструкцияларында. Өткөргүч түтүктөрдү тейлөөүчүн шаймандар (тепкичтер, аянтчалар, көпүрөлөр ж.б.) төмөнкү температура, кыштын катуу шамалы жана полярдык түн шарттарында өткөргүч түтүктөрдү эксплуатациялоону эске алуу менен каралышы керек;

б) бийиктиги 1,2 метрден кем эмес имараттардын желдетилүүчү жер кабатта суу чыгаруучу лотокторду караштыруу менен.

15.4.6 Жер астындагы өткөргүч түтүктөрдү төшөөгө жер үстүндөгү жана жер үстүндөгү төшөөгө жол берилбеген учурларда гана жүргүзүү керек. Жер астындагы өткөргүч түтүктөрдү төшөө каналдарда же тоннелдерде гана жүргүзүлүшү керек.

Чөкмө көп жылдык тоң кыртыштарда төшөлүүчү өткөргүч түтүктөрдүн туруктуулугу негиздердин топурагын тоңгон абалда сактоо же эрип калышы мүмкүн болгон зонанын негиздериндеги чөкмө топурактарды чөкпөгөндөргө алмаштыруу, ошондой эле өткөргүч түтүктөрдүн эсептик жылуулук режимин сактоо менен камсыздалышы керек.

15.4.7 Тоңуп калуусу 3÷4 метрден ашкан райондордо, ошондой эле өзгөчө оор кыртыш шарттарында (сууга каныккан жана аскалык топурактар) өткөргүч түтүктөрдү төшөөгө 15.3.14÷15.3.16 баяндалган талаптарды аткаруу шартында топурактын мезгилдүү тоңуп калуу зонасында жүргүзүүгө жол берилет.

15.4.8 Жер астындагы каналдарда өткөргүч түтүктөрдү салуу ар кандай арналыштагы инженердик тармактарды биргелешип жайгаштырууда колдонулушу керек, мында каналдардын түбү негиздердин кыртышына минималдуу жылуулук таасир этүүдө сууну кетирүүнү камсыз кылуучу лоток менен аткарылышы керек.

Өткөргүч түтүктөрдүн астындагы каналдардын түбүнө суунун эркин агуусуна жана музду жок кылууга тоскоол болгон таянычтарды орнотууга жол берилбейт.

15.4.9 Жер астындагы каналдар жана тоннелдер чөкпөгөн топурактарда же жолдор аркылуу өтүүчү өткөөл трассалардын кыска участокторунда, имараттарга кирүүчү жерлерде гана каралышы керек. Суу чыгаруу жана желдетүүнүн ишенимдүүлүгүн камсыз кылган каналдын бийиктиги кадимки шарттарга салыштырмалуу 20%÷30%га көбөйтүлүшү керек.

15.4.10 Жер астындагы каналдар жана тоннелдер каналдардын жана тоннелдердин ичиндеги абанын жылдык орточо температурасынын терс маанилерин камсыз кылуучу табигый желдетүү тутуму менен жабдылышы керек.

Имараттардын инженердик жабдуу тутумдарын башкаруу түйүндөрүн биринчи кабаттарда канализацияга суунун агышы үчүн жер төлөдөгү жабууларга жана траптарга кошумча жергиликтүү жылуулук жана гидроизоляция орнотууну кароо менен жайгаштыруукерек.

Өткөргүч түтүктөр имараттардын конструкциялары аркылуу өтүүчү жерлерде, ошондой эле каналдар жана тоннелдер имараттардын пайдубалдарына жана дубалдарына кошулган жерлерде өткөргүч түтүктөрдүн, каналдардын, тоннелдердин жана имараттардын вертикалдуу жылышынын мүмкүн болгон айырмасына эсептелген жумшак кошулууларды түзүүнү кароо зарыл.

15.4.11 Имараттардын желдетилген жер астындагы чектеринде сальниктик толуктоочтордун, коё берүүчү жана аба крандарынын жабуучу жана жөнгө салуучу арматураларын өткөргүч түтүктөргө орнотууга жол берилбейт.

Бургучтардын жана түтүктөрдүн туташууларынын санын, атап айтканда ширетилген бургучтары жана башка фасондук бөлүктөрдү минималдуу чектөө керек.

15.4.12 Кудуктардын тармагына жайгаштырууда кыртыштын аяздык кеңейүүсүнүн терс таасирине каршы чаралар колдонулушу керек.

15.4.13 Суу түтүк тармактарын төшөөнүн баардык ыкмаларында өткөргүч түтүктөрдүн иштөөсүнүн эсептик жылуулук жана гидравликалык режими бузулган мезгилде нормалдуу эксплуатациялоодо сууну тоңуп калуудан сактоо боюнча иш-чараларды төмөнкүлөр менен кароо керек:

- өткөргүч түтүктөрдөгү суунун максималдуу жол берилген ылдамдыгы менен үзгүлтүксүз жылышын камсыз кылуучу схемаларды колдонуу;

- өткөргүч түтүктөрдүн жылуулук изоляциясы;

- өткөргүч түтүктөрдү жылытуу;

- тоңуп калууга каршы туруктуу жана автоматтык коргоочу атайын арматураларды колдонуу.

15.4.14 Суу кыймылынын үзгүлтүксүздүгүн төмөнкүлөрдү колдонуу менен камсыздоо керек:

- кургак резервдөөчү туташтыргычтары бар туюк суу берүү схемаларын колдонуу менен;

- сууну айланту менен схемаларды колдонуу менен;

- айрым участоктордо суунун температурасы токтогондо же коркунучтуу төмөндөтүлгөндө суу түтүктөгү сууну канализацияга канализацияга агызуучу автоматтык чыгарууларды пайдалануу менен.

15.4.15 Өткөргүч түтүктөрдү каналдарга салууда була жана (же) көбүртүлгөн материалдарын, пенобетонду, ошондой эле башка синтетикалык материалдарды кошуп колдонуу менен жылуулук изоляциясын колдонуу керек.

15.4.16 Нормалдуу жана авариялык режимдерде ылдамдыктын төмөндөшүнөн жана температуранын төмөндөшүнөн улам суу тоңуп калышы мүмкүн болгон участоктордо өткөргүч түтүктөрдү жылытуу каралышы керек.

Түтүктөрдү жылытуу үчүн жылуулук тармактарынын түтүктөрү менен жалпы жылуулук изоляциясында биргелешкен түтүктөрдү орнотуу же түтүктөрдүн бетине түз төшөлгөн өзүн-өзү жөнгө салуучу электр кабели колдонулушу керек. Кабелди бурап жайгаштырууга суу түтүк арматурасы орнотулган кириштерде жана жерлерде гана уруксат берилет. Түтүк жылытуу тутумдарын электр менен жабдуу автоматтык жылытуу башкаруу тутумун орнотуу менен жергиликтүү тармактан уюштурулушу керек.

15.4.17 Имаратка суу түтүгүнүн кириштериндеги түтүктөрдүн диаметри эсептөөгө карабастан 50 мм кем эмес кабыл алынышы керек.

Суу түтүгүнүн кириштерине арматура, колодон же полимерлерден жасалган коё берүүчү жана аба крандары орнотулуп, ийилген толуктоочтор жана бургучтар колдонулушу керек.

15.4.18 Агызуу мүмкүнчүлүгү үчүн түтүктөр 0,002ден кем эмес эңкейиште орнотулушу керек.

16 Саркынды сууларды чыгаруу тутумдары

16.1 Имараттын арналышына жана агынды сууларды чогултууга жана агызууга коюлган талаптарга жараша ички канализациянын төмөнкүдөй тутумдары каралышы керек:

- турмуш-тиричилик – санитардык алеттерден жана тиричилик техникасынан (униташтектерден, жуунгучтардан, ванналардан, чайынмалардан, кир жуугуч жана идиш жуугуч машиналардан) агынды сууларды буруу үчүн;

- өндүрүштүк – өндүрүштүк агынды сууларды буруу үчүн;

- дренаждык – эксплуатациялоонун натыйжасында шарттуу таза суу буруу зарыл болгон ар кандай жабдуулардан агынды сууларды буру үчүн, ошондой эле өрттү табуу жана өчүрүүнүн автоматтык тутумдары менен корголууга тийиш болгон имараттардын, курулмалардын, жайлардын жана жабдуулардын тизмегине ылайык сыноо учурунда же өрт өчүрүүдөн кийин төгүлгөн өрт өчүрүүчү заттарды буруу үчүн (КРӨТ №196);

- бириккен – турмуш-тиричилик жана өндүрүштүк агынды сууларды биргелешип ташуу жана тазалоо мүмкүн болгон шартта буруу үчүн;

- ички суу агызгычтар – имараттын чатырынан жамгыр жана эриген сууларды буру үчүн.

Өндүрүштүк имараттарда курамы, агрессивдүүлүгү, температурасы жана башка көрсөткүчтөрү боюнча айырмаланган агынды сууларды буруу үчүн арналган канализациянын бир нече тутумун кароого жол берилет, аларды эске алуу менен аралаштырууга жол берилбейт же максатка ылайыксыз.

16.2 Өндүрүштүк жана тиричилик канализациясынын өзүнчө тутумдары төмөнкүлөр үчүн каралууга тийиш:

- агынды суулары иштетүүнү же тазалоону талап кылган өндүрүштүк имараттар үчүн;

- жылуулук тоскучтарды орнотууда же жергиликтүү тазалоочу курулмалар болгондо мончолордун жана кир жуучу жайлардын имараттары үчүн;

- көп функционалдуу имараттар жана комплекстер, дүкөндөр, коомдук тамактануу ишканалары жана тамак-аш продукциясын кайра иштетүү боюнча ишканалар үчүн.

16.3 Турмуш-тиричилик суулары менен бирге бөлүнүүгө жана тазаланууга тийиш болгон өндүрүштүк агынды суулар калктуу конуштардын канализация тармагындагы өндүрүштүк агынды сууларды кабыл алуунун аймактык эрежелеринин талаптарына жооп берүүгө тийиш.

17 Санитардык-техникалык приборлор жана агынды сууларды кабыл алгычтар

17.1 Имараттарга түрлөрү, типтери жана саны техникалык тапшырмага жана долбоордук документтерге ылайык келген санитардык алеттер жана агынды сууларды кабыл алгычтар орнотулушу керек.

17.2 Конструкциясында гидравликалык жапкычтар (сифондор) жок өндүрүштүк агындылардын санитардык приборлору жана кабыл алгычтары тиричилик же өндүрүштүк канализацияга кошулганда канализация тармагынан бөлмөгө жыттардын жана зыяндуу газдардын киришин болтурбоочу гидравликалык жапкычтар менен жабдылышы керек.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Бир жайга орнотулуучу жуунгучтардын тобу (үчтөн көп эмес) же эки бөлүмдөн турган жуунгучтар үчүн диаметри 50 мм болгон ревизиясы бар бир жалпы сифон орнотууга жол берилет.Чайынма түпкүчтөрүнүн тобунан ревизиясы бар жалпы сифон орнотууга жол берилет.

2 Ар бир өндүрүштүк жуучужай (жуучу ванна) үчүн ар бир бөлүм үчүн диаметри 50 мм сифон менен өзүнчө кабыл алуучу куйгуч каралышы керек.

3 Аркандай жайлардын жалпы дубалынын эки тарабында жайгашкан эки жуунгучту бир сифонго бекитүүгө жол берилбейт.

17.3 Өндүрүштүк агынды сууларды кабыл алгычтардын тиби жана саны долбоордун технологиялык бөлүгү менен аныкталат.

17.4 Турак жай имараттарынын жуунучу бөлмөлөрүндө кир жуугуч машиналар үчүн муздак сууну туташтыруучу жерлерди жана агындыларды кабыл алуу үчүн сифондорду орнотууну өзүнчө кароо сунушталат.

17.5 Мектепке чейинки билим берүү уюмдарында, жалпы билим берүү уюмдарында (кенже класстардын окуучулары үчүн), бекеттердеги, аэропорттордогу жана башка коомдук имараттардагы эненин жана баланын бөлмөлөрүндө, балдардын дарылоо-алдын алуу уюмдарында санитардык-техникалык жабдуулар мектепке чейинки жана кенже мектеп жашындагы балдардын пайдаланышын эске алуу менен долбоорлонууга тийиш.

17.6 Өндүрүштүк жана коомдук имараттарда аялдардын жеке гигиена жайларында гигиеналык чайынмаларды орнотуу каралышыкерек.

17.7 Көп кабаттуу тосмолордо жайгашкан чайынмаларда, ошондой эле өнөр жай ишканаларынын жана спорттук курулмалардын тиричилик жайларында чайынма түпкүчтөрүн орнотуу сунушталат.

17.8 Траптар төмөндөгүлөрдө орнотулушу керек:

- диаметри 50 мм - чайынмаларда 1÷2 чайынмага;

- диаметри 100 мм:

- чайынмаларда 3÷4 чайынмага;

- чайынма түпкүчтөрү менен чайынмаларда–жайга 1;

- мейманканалардын, санаторийлердин, кемпингдердин, турбазалардын үч же андан көп униташтеги бар; үч же андан көп жана писсуары бар коомдук дааратканаларынын төшөлмөсүндө;

- беш же андан көп жуунгуч менен жуунуучу жайларда;

- аялдардын жеке гигиенасы жайларында;

- таштанды жыйноочу камераларда;

- өндүрүштүк жайларда төшөлмөлөрдү нымдуу тазалоо зарыл болгондо же өндүрүштүк максаттар үчүн;

- жыйноочу шаймандардын жайларында, сугат краны менен суу киргизилген учурда.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Чайынма бөлмөсүнүн лотогуна төрт чайынмадан ашпаган бир трапты орнотууга жол берилет.

2 Туракжай имараттарынын, мейманканалардын жана пансионаттардын жуунучу бөлмөлөрүндө, туракжай имараттарынын жуунучу бөлмөлөрүндө, мейманканалардын жана пансионаттардын бөлмөлөрүндө траптар чайынма түпкүчүнүн ролун аткарган учурларды кошпогондо, траптар орнотулбайт.

17.9 Чайынма бөлмөлөрүнүн төшөлмөсүнүн жантайышын лоток же трап тарапка 0,01÷0,02 кабыл алуу керек. Лотоктун туурасы кеминде 200 мм жана баштапкы тереңдиги кеминде 30 мм болушу керек.

17.10 Суу бөлгүч арматурасы менен сууну киргизүү жана агынды сууларды кабыл алгычтарды орнотуу каралган турак жана коомдук имараттардын бардык жайларында ошондой эле төмөндө жайгашкан жайларды жылчыктардан коргоо үчүн төшөлмөнү гидроизоляциялоо каралышы керек.

17.11 Санитардык приборлор таза төшөлмөнүн деңгээлинен орнотуунун бийиктиги МАКЧ 3.02-05, КЧжЭ 3.05.01, КР КЧ 31-04, КР КЧ 35-01, КР КЧ 31-08 көрсөтүлгөн өлчөмдөргө ылайык келиши керек.

18 Саркынды сууларды чыгаруу тутумдарын орнотуу

18.1 Агынды сууларды жабык өткөргүч түтүктөр аркылуу тартылуу күчү менен буруу керек.

Жагымсыз жыты болбогон жана зыяндуу газдар менен бууларды бөлбөй турган өндүрүштүк агындыларды, эгерде бул технологиялык зарылчылык менен шартталса, жалпы гидравликалык жапкычтардын түзүлүшү бар ачык лотоктор боюнча өзү агып чыгууга жол берилет.

18.2 Канализациялык тармактын участокторун 19.1 ылайык эңкейиш менен түз сызыктуу төшөө керек. Канализациялык өткөргүч түтүктөрдү салуу багытын өзгөртүү жана санитардык приборлорду кошуу бириктирүүчү (өтмө) тетиктердин жана фасондук бөлүктөрдүн жардамы менен аткарылышы керек.

Ар кандай материалдардан жасалган (ар кандай гидравликалык мүнөздөмөлөрү менен) курама буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүктө колдонууга жол берилбейт.

Курама буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүктүн жантаймасын өзгөртүүгө жол берилбейт.

18.3 Канализациялык тик турмалар узундугу боюнча түз болушу керек. Бул шартты аткаруу мүмкүн болбогон учурда, бул алеттердин гидравликалык жапкычтары үзүлүүдөн кепилдик берилген шартта астына санитардык-техникалык приборлор кошулган канализациялык тик турмаларда чегинүүлөрдү орнотууга жол берилет:

- эгерде чегинүүнүн астындагытик турманын бөлүгү желдетилбеген тик турма катары иштей алса, тик турманын желдетилбеген бөлүгүнүн максималдуу өткөрүү жөндөмдүүлүгү түтүктөрдүн диаметрине жана материалына жараша желдетилбеген тик турмалардын тиешелүү өткөрүү жөндөмдүүлүгүнүн таблицалары боюнча аныкталышы керек. Мында максималдуу эсептик чыгымды бүткүл тик турма боюнча эсептөө зарыл экенин эске алуу зарыл (тик турмадагы бардык алеттерди эске алуу менен: чегинүүгө чейин жана андан кийин), ал эми тик турманын желдетилбеген бөлүгүнүн бийиктигиболуп горизонталдык өткөргүч түтүктүн (чегинүүнүн) тик турмага өтүү чекитинен тик турманын курама буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүккө өтүү чекитине чейинки аралык эсептелет;

- эгерде чегинүүнүн астындагы тик турманын бөлүгү аба клапаны менен жабдылган желдетилбеген тик турма катары иштей алса. Мында бүткүл тик турма боюнча максималдуу эсептик чыгым КЭ 40-107 көрсөтүлгөн маанилерден ашпоого тийиш. Аба клапанын горизонталдык өткөргүч түтүктүн (чегинүүнүн) тик турмага өтүү чекитинен төмөн, санитардык-техникалык алеттерди тик турманын желдетилбеген бөлүгүнө туташтыруунун үстүнө орнотуу керек;

- эгерде чегинүүнүн ылдый жагында жайгашкан тик турманын бөлүгүн желдетүү үчүн желдетүүчү өткөргүч түтүктү орнотуу аткарылса.Бул учурда санитардык-техникалык приборлорду тик турманын желдетилбеген бөлүгүнө туташтырганга чейин тик турманын горизонталдык өткөргүч түтүккө (чегинүүгө) өтүү чекитинин үстүндө жайгашкан тик турманын төмөнкү бөлүгүн жана тик турманын горизонталдык өткөргүч түтүгүнүн (чегинүүнүн) өтүү чекитинин алдындагы тик турманын жогорку бөлүгүн желдетүүчү өткөргүч түтүк менен бириктирүү керек. Желдетүүчү өткөргүч түтүктүн диаметри тик турманын диаметри менен бирдей кабыл алынышы керек, ал эми канализациялык тик турманын чегинүүдөн төмөн өткөрүү жөндөмдүүлүгү ошол эле диаметрдеги желдетилген тик турмадай болот.

18.4 Жертөлөлөрдөгү жана техникалык жер кабаттардагы жайлардын шыбынын алдында жайгашкан агызуучу өткөргүч түтүктөрдү тик турмага туташтыруу үчүн кыйгач төрт илтиктер жана үч илтиктер каралышы керек.

Тик турма курама буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүккө өткөн учурда 90° (87,5°) бургучту колдонууга тыюу салынат. Тик турманын төмөнкү бургучун 45° боюнча эки бургучтан же 30°боюнча үч бургучтан же 22,5° боюнча төрт бургучтан кем эмес монтаждоо керек. Зарыл учурларда 22,5° боюнча 45°+30° же 45°+22,5° же 45°+2° бургучтарды колдонууга жол берилет.

Тик турмаларды горизонталдык транзиттик өткөргүч түтүктөргө 90° (87,5°) үч илтиктин жардамы менен кошууга тыюу салынат (имараттардын чатырынан тышкары).

Горизонталдык тегиздикте өзү агуучу өткөргүч түтүктөрдүн айлануу түйүндөрү экиден кем эмес фасондук бөлүктөрдөн (эки же андан көп бургуч, үч илтик жана бургуч ж.б.) аткарылышы керек.

Кабаттарынын саны 10дон көп болгон имараттар үчүн төмөнкү кабаттын санитардык приборлорунун тик турмасына кошулуусу менен буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүктөгү тик турманын өтүү чекитинин ортосундагы 1 метрден аз аралыкта бул приборлорду түздөн-түз буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүккө өз алдынча (кошумча) тик турма менен бириктирүү керек. Кошумчатик турма негизги тик турмага бир кабаттын чегинде канализациялануучу приборлорду 45° бурч менен туташтырган жерден жогору; буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүккө – жогору жактан эки фасондук бөлүктөн кем эмес (эки же андан көп бургуч, үч илтик жана бургуч ж.б.) 45° бурч менен гана жана негизги тик турманын курама буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүккө өтүү чекитинен 1,5 метрден жакын эмес бириктирилиши керек.

18.5 Чоюн жана полимер өткөргүч түтүктөрүн бириктирүү атайын өткөөл кошкучтарды колдонуу менен жүргүзүлүшү керек.

Тик турмаларды курама буруучу (горизонталдуу) өткөргүч түтүккө бириктирүү горизонталдык тегиздикте 45° бурч менен экиден кем эмес фасондук бөлүк менен (эки же андан көп бургуч, үч илтик жана бургуч ж.б.) гана аткарылышы керек.

Түз төрт илтиктерди горизонталдык жана вертикалдык тегиздикте жайгаштырууда колдонууга жол берилбейт.

18.6 Буруучу өткөргүч түтүктөрдү ваннадан бир тик турмага бир белгиде эки тараптуу бириктирүүгө кыйгач төрт илтикти колдонууда гана жол берилет.

Бир кабаттагы ар кандай батирлерде жайгашкан санитардык приборлорду бир тик турмага же өткөргүч түтүккө бириктирүүгө жол берилбейт.

18.7 Басымсыз жана басымдуу тиричилик агынды суу тутумдары үчүн түтүктөр жана бириктирүүчү бөлүктөр полимердик материалдардан, дат баспас болоттон, чоюндан, ширетилбеген бириктиргич кошкучтарда коррозияга каршы ички жана тышкы каптоо менен болоттон кабыл алынышы керек.

Болот түтүктөрдү ички жана тышкы коррозияга каршы каптоосуз колдонууга жол берилбейт.

18.8 Имараттардын ички канализация тармактарын туруктуу температурасы 55°С кем эмес жана кыска мөөнөттүү (1 мүнөттөн кем эмес) температурасы 95°С кем эмес жана эксплуатациялоонун эсептик мезгили 25 жылдан кем эмес болгон агынды сууларды ташууга эсептелген канализациялык түтүктөрдөн долбоорлоо керек.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Полипропиленден (ПП) жана полиэтиленден (ПЭ) жасалган түтүктөр үчүн басымсыз канализация тутумдарында (суюктукту жапырт сарптоодо) ташылуучу чөйрөнүн температурасын кыска мөөнөткө +100°С чейин, поливинилхлоридден (ПВХ) түтүктөрдө +65°С чейин жогорулатууга жол берилет.

2 Фасондук бөлүктөрдүн кызмат мөөнөтү түтүктөрдүн кызмат мөөнөтүнө ылайык келиши керек, мында фасондук бөлүктөрдү жана ар кандай полимердик материалдардан жасалган түтүктөрдү колдонууга жол берилбейт.

3 Бириктирүү ыкмалары (ажыратылма жана ажыратылбас), ошондой эле түтүктөрдү жана фасондук тетиктерди бириктирүү үчүн пайдаланылуучу материалдар (фланецтер, тыгыздоочу шакекчелер, чаптоочу курамдар ж.б.) канализация тутумун эксплуатациялоонун эсептик мезгилин төмөндөтпөшү керек.

Басымсыз канализация тутумдарында, мисалы ашкана тик турмаларын жана ашкана жуугучтарынын сифондорун, агынды сууларды кабыл алгычтарды жана коомдук тамактануу жайларынын өткөргүч түтүктөрүн, кир жуучу жайларды, суу даярдоочу пункттарды долбоорлоодо жана температурасы +100°С чейин болгон от каналарды, жылуулук пункттарын жана эксплуатациялоо шарттары боюнча температурасы +100°С болгон агындылар (анын ичинде авариялык) түзүлүшү мүмкүн болгон башка жайларды долбоорлоодо, ППдан жасалган түтүктөр үчүн ташылуучу чөйрөнүн температурасына +95°С чейин жол берилет.

18.9 Ички канализация тутумдарынын өткөргүч түтүктөрүнүн төшөлүшүн төмөнкүчө кароо керек:

- жашырылган-тосмо конструкциялары күйбөй турган материалдардан жасалган, тик турмаларга жеткиликтүүлүктү камсыз кылуучу бет панелден тышкары («Өрт коопсуздугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамы боюнча Г2ден төмөн эмес күйүү тобуна киргизилген материалдардан жасалган эшик түрүндө даярдалат) курулуш конструкциясында, төшөлмө алдында (жерде, жашыруун каналдарда), панелдерде, дубалдардын кобулдарында, колонналардын каптоолорунун алдында (дубалдардын, колонналардын жанындагы жанаша турган кутуларда), жамалган шыптарда, санитардык-техникалык кабиналарда, вертикалдык шахталарда, төшөлмөдөгү плинтустун артында, монтаждык коммуникациялык шахталарда, штрабдарда, каналдарда, кутучаларда жасоо менен. Тик турмалардагы ревизиялардын маңдайында жашыруун төшөөдө 0,30,4 метрден кем эмес өлчөмдөгү люктар каралышы керек;

- ачык-имараттардын жер кабаттарында, жертөлөлөрүндө (өндүрүштүк кампа жана кызматтык жайлардан тышкары), техникалык кабаттарда, инженердик тармактарды жайгаштыруу үчүн арналган жайларда, имараттардын конструкцияларына (дубалдарга, колонналарга, шыптарга, фермаларга, атайын таянычтарга) бекитүү менен; өндүрүштүк жана көмөкчү жайларда, коридорлордо, ошондой эле турак жай имараттарынын чатырларында, санитардык түйүндөрдө.

18.10 Ички канализация жана суу агымы тутумдары үчүн төмөнкү шарттар сакталышы керек:

а) имараттын төшөлмөсүнүн астындагы жерге полимердик материалдардан жасалган түтүктөр менен ички канализация тутумунун өткөргүч түтүктөрүн мүмкүн болгон жүктөмдөрдү эске алуу менен төшөөгө жол берилет;

б) тик турмалардын калкалар аркылуу өтүүчү жерлери калканын бүткүл калыңдыгына цемент эритмеси менен жабылышы керек;

в) тик турманын горизонталдык буруучу өткөргүч түтүккө чейинки участогу (бирок 5÷8 сантиметрден көп эмес) калыңдыгы 2÷3 см цемент эритмеси менен корголушу керек;

г) нормалануучу отко туруктуулугу бар тосуучу конструкцияларды өткөргүч түтүктөр менен кесип өтүүдө кесилиш түйүндөрүнүн отко туруктуулугу боюнча талаптар «Өрт коопсуздугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамынын талаптарына ылайык аткарылууга тийиш;

д) ички канализация жана суу агымы тутумдарын полимердик материалдардан жасалган түтүктөр менен өзүнчө турган жана имаратка кошо тиркелген автомобилдердин токтоочу жайлары аркылуу төшөөгө жол берилбейт.

Э с к е р т ү ү – Түтүктөргө тик турманы эритме менен жабуунун алдында калыңдыгы 30 мм күйбөй турган жылыткычтан жасалган, сыртынан гидроизоляциялык же фольга менен капталган үн өткөрбөөчү калканчты көңдөйсүз бекитүү керек.

18.11 Ички канализациянын өткөргүч түтүктөрүн төшөөгө төмөнкүлөрдө жол берилбейт:

- шыптын алдында, дубалдардын жанында, турак бөлмөлөрдүн, мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын уктоочу жайларынын, мейманканалардын, оорукана палаталарынын, дарыгердик кабинеттердин, түштөнүү залдарынын, администрациялык имараттардын жумушчу бөлмөлөрүнүн, жыйындар залдарынын, көрүү залдарынын, китепканалардын, окуу аудиторияларынын, электр калкан жана трансформатордук, автоматика башкаруу пульттарынын жана өзгөчө санитардык режимди талап кылган өндүрүштүк жайлардын дубалдарында жана төшөлмөлөрүндө;

- коомдук тамактануу ишканаларынын, ашканалардын, соода залдарынын, тамак-аш азыктары жана баалуу товарлар кампаларынын, вестибюлдердин, баалуу көркөм жасалгасы бар жайлардын, нымдын кирүүсүнө жол берилбеген өндүрүштүк мештер орнотулуучу жерлердеги өндүрүштүк жайлардын, аларга нымдуулуктун түшүүсүнөн сапаты төмөндөй турган баалуу товарлар жана материалдар өндүрүлүп жаткан жайлардын шыпынын астында.

Э с к е рт ү ү л ө р

1 Ашканалардын аймагында жайгашкан жана турак жай имараттарындагы ашканалардын санитардык-техникалык алеттерин тейлеген тик турмаларга (ашкана тик турмаларына) ашкана жуучу жайларын, идиш жуугуч машиналарды жана ушуга окшош түзүлүштөрдү гана кошууга жол берилет. Ашкана тик турмаларына санитардык түйүндөрдүн жабдууларын кошууга жол берилбейт. Ашкана тик турмалары жашыруун гана – курулуш конструкциясында, каналдарда, панелдерде, штрабдарда, дубалдардын кобулдарында, дубалдардын жанындагы такама кутуларда, вертикалдуу монтаждоо коммуникациялык шахталарда кыпчытуу менен жайгаштырылышы керек. Бул тик турмалардагы ревизиялар 17.26га ылайык каралышы керек, ашкана жуугучунун капталынан жогору эмес. Ревизиялардын маңдайына 0,30,4 метрден кем эмес өлчөмдөгү люктар каралышы керек.

2 Кирме желдетүүчү жабдуулардын жайларында суу агызуучу жана канализациялык түтүктөрдүн тик турмаларын жана өткөргүч түтүктөрүн аба соруучу зонадан сырткары жайгаштырууда аларды төшөөгө жол берилет.

3 Турмуш-тиричилик жана өндүрүштүк агынды суулардын (канализациянын) ички тутумдарынынөткөргүч түтүктөрүн желдетүү тутумдарынын аба өткөргүчү бар шахталарда, аба өткөргүчтөрдүн ичинде, ошондой эле сыртында алардан 100 мм кем аралыкта төшөөгө жол берилбейт. Турмуш-тиричилик жана өндүрүштүк канализация өткөргүч түтүктөрү менен аба өткөргүчтөрдү кесип өтүүгө жол берилбейт.

4 Кирүүчү вестибюлдердин шыпынын алдында турак жай имараттарына батирлердин жана апартаменттердин үстүндө жайгашкан санитардык-техникалык алеттерден тартып, аларды өткөргүч түтүктү кароо үчүн жеңил жетүүгө мүмкүндүк берген көктөлгөн шыптын артына, өткөргүч түтүктүтик турмага өткөнгө чейин алып баруучу өткөргүч түтүктүн бүткүл узундугу боюнча түпкүч орнотуу менен төшөөгө жол берилет. Өткөргүч түтүктөрдү төшөө 17.4 талаптарын эске алуу менен чоюн түтүксүз түтүктөн жасалышы керек.

18.12 Канализация тармагына кабыл алуучу куйгучтун үстүнөн 20 мм кем эмес агымды үзүп кошу каралышы керек:

- тамак-аш азыктарын даярдоо жана кайра иштетүү үчүн технологиялык жабдуулар;

-коомдук жана өндүрүштүк имараттарда орнотулуучу идиштерди жуу үчүн жабдуулар;

- бассейндердин коё берүүчү түтүктөрү.

Э с к е р т ү ү – Желдетүүчү жабдуулардан (аба муздаткычтардан, сугат камераларынан, сплит-тутумдарынан, суу жылыткычтардан жана ушуга окшош жабдуулардан) буруучу өткөргүч түтүктөрдү гидрозаторлордон же жайга жыттын киришине тоскоол болуучу түзүлүштөрдөн үзүп кошуу каралышы керек.

18.13 Имараттын жогорку кабаттарындагы коомдук тамактануу ишканалары жана башка орнотулган жайлар аркылуу өткөн тиричилик канализация тик турмалары ревизияларды орнотпостон коммуникациялык шахталарда орнотулушу керек.

18.14 Коомдук тамактануу ишканаларынын өндүрүштүк жана кампа жайларында, товарларды кабыл алуу, сактоо жана сатууга даярдоо үчүн жайларда жана дүкөндөрдүн көмөкчү жайларында өндүрүштүк агынды суулардын өткөргүч түтүктөрүн төшөөнү ревизия орнотпостон кутуларга жайгаштырууга жол берилет.

18.15 Бириктирилип-улай салынган жайлардын турмуш-тиричилик канализациясын чыгару уимараттын турак жай бөлүгүнүн чыгарылышынан өзүнчө каралышы керек.

Дүкөндөрдүн жана коомдук тамактануу ишканаларынын өндүрүштүк жана тиричилик агынды сууларынын тармактарынан борборлоштурулган саркынды сууну чыгаруу тутумунун бир кудугуна эки өзүнчө чыгаруу менен кошууга жол берилет.

Дренаждык канализациянын жана ички суу агызуу тармактарын жер үстүндөгү суу агызуу тармагынын бир кудугуна эки өзүнчө чыгаруу менен бириктирүүгө жол берилет.

18.16 Агынды сууларында күйүүчү жана оңой тутануучу суюктуктар (КТС) болгон жарылуу-өрт коркунучу бар өндүрүштөр үчүн тийиштүү технологиялык ченемдердин талаптарын эске алуу менен алардын ар биринде желдетүүчү тик турмалары, өз алдынча чыгаруулары жана гидро жапкычтары бар өндүрүштүк канализацияны кароо керек.

18.17 Күйүүчү суюктуктарды жана КТСны камтыган агынды сууларды ташыган канализациянын өндүрүштүк тармагын тиричилик саркынды суу чыгаруу тутумуна жана арыктарга кошууга жол берилбейт.

18.18 Сырткы канализациялык тармакка агындыларды чыгарган тиричилик жана өндүрүштүк канализациянын тармактарын желдетүүнү өткөргүч түтүктөрдүн жогорку чекиттерине жогору карай багытталган кыйгач үч илтик түтүгү аркылуу кошулган желдетилүүчү тик турмалар аркылуу кароо керек.

Канализациялык тик турманын соруучу бөлүгү имараттын чатыры же курама желдетүүчү шахтасы аркылуу вертикалдуу бийиктикке чыгарылат:

- жалпак эксплуатацияланбаган жана жантаймалуу чатырдан 0,2м;

- курама желдетүүчү шахтанын кесилишинен 0,1м;

- 18.22 талап милдеттүү түрдө аткарылганда жалпак эксплуатациялануучу чатырдан 3,0 метрден кем эмес.

Чатырдан жогору чыгарылган канализациялык тик турмалардын соруучу бөлүктөрү ачылган терезелерден жана балкондордон 4 метрден кем эмес аралыкта жайгаштырылышы керек (горизонталь боюнча).

18.18.1 Канализациялык стояктардагы вентиляцияны эсептөө КЧжЭ 2.04.01дин 18-бөлүмүнүн нормалары боюнча жүргүзүлсүн.

18.19 Жалгыз канализациялык тик турманын соруп чыгаруучу бөлүгүнүн диаметри анын жумушчу бөлүгүнүн диаметрине барабар болушу керек.

18.20 Тик турмалардын тобун бирдиктүү соруп чыгаруучу бөлүк менен бириктирүүдө анын диаметри жана курама желдетүүчү өткөргүч түтүктүн диаметри бириктирилүүчү топтон тик турманын эң чоң диаметрине барабар болуп кабыл алынышы керек. Курама желдетүүчү өткөргүчтүтүктүн участоктору конденсаттын агып кетишин камсыз кылып, бириктирилүүчү тик турмалар тарапка жантаюу менен төшөлүшү керек. Муздак чатырларда булл өткөргүч түтүктөр жылуулук изоляциясына салынышы керек. Жылуулук изоляциясынын материалдарына жана конструкцияларына талаптар МАКЧ 4.02-03 белгиленген.

18.21 Тик турманын соруп чыгаруучу бөлүгүнүн жалгамасына дефлектор (флюгарка, жөнөкөй капкак ж.б.) түрүндө каршылыктарды орнотууга жол берилбейт.

18.22 Бийиктиги 3 метрден кем эмес эксплуатацияланып жаткан чатырдын үстүндөгү соруп чыгаруучу бөлүгү кышкы мезгилде канализациялык тик турманын соруп чыгаруучу бөлүгүнүн тоңушун болтурбоо үчүн төрттөн кем эмес канализациялык тик турманы бириктириши керек. Бул шартты аткаруу мүмкүн болбосо, канализациялык тик турмалар чатырдын үстүнө коюлбашы керек. Бул учурда ар бир тик турма 19.8, 19.9 жана КЭ 40-107 ылайык эң бийик жайгашкан санитардык-техникалык алеттин же жабдуулардын бортунан жогору, үстүнкү кабаттын төшөлмөсүнүн үстүндөгү тик турманын жалгамасына орнотулган аба клапаны (абаны бир гана тарапка – тик турмага өткөрүүчү) менен аякташы керек.

Ушундай эле чечимдерди тик турмалардан чыккан канализациялык газдарды адамдар жашаган аймактан чыгаруу керек болгон бардык учурларда кабыл алуу керек.

18.23 Имараттарда желдетилбеген канализациялык тик турмаларды/тик турмалар тобун жана (же) аба клапандары бар желдетилбеген канализациялык тик турмаларды/тик турмалар тобун орнотууга жол берилет. Турак жай же коомдук имараттарда желдетилбеген тик турмалары бар ички канализациялык тутумдарды долбоорлоодо канализациянын тышкы тармагынын желдетүү режимин сактоо шарты 18.25ке ылайык аткарылышы керек, ага бул имараттардан чыгарылыштар кошулат.

18.24 Тиешелүү негиздеме болгондо үстүнө бириктирилип жаткан төрт жана андан ашык канализациялык тик турмадан турган топ үчүн соруп чыгаруучу бөлүктү жайгаштырууга жол берилет. Мында төрт тик турманын үстүнө жана соруп чыгаруучу бөлүгү жок көбүрөөк курама желдетүүчү өткөргүч түтүккө кошулуу системаны желдетпейт, бирок бириктирилген топтун ар бир желдетилбеген тик турмаларын өткөрүү жөндөмдүүлүгү ошол эле диаметрдеги желдетилүүчүтик турманын өткөрүү жөндөмдүүлүгүнө барабар.

18.25 Канализациянын тышкы тармагынын желдетүү режимин камсыз кылган соруп чыгаруучу бөлүгү бар канализациялык тик турмалардын n санын (канализациянын сырткы тармагынын эсептик участогунда аба алмашуунун берилген эселүүлүгү) төмөнкү формула боюнча аныктоо керек:

,                                                                    (32)

мында – канализация тармагындагы аба алмашуунун суткалык эселүүлүгү, = 80÷100 1/сут;

– бул объектти тейлеген тышкы канализация тармагынын эсептик (жаңы долбоорлонгон) участогунун сыйымдуулугу (иштеп жаткан тышкы тармактарга кошулганга чейин), м;

320 м/сут – диаметри 100 мм болгон бир желдетилүүчү тик турманын соруп чыгаруучу бөлүгүнөн чыккан булганган абанын эсептик чыгымы.

Э с к е р т ү ү л ө р

1 Сырткы тармактын эсептешүү участогунун сыйымдуулугу деп сырткы тармактын эсептешүү участогундагы өткөргүч түтүктөрдүн жана кудуктардын ички көлөмүн түшүнүү керек.

2 Имараттарды жана курулмаларды реконструкциялоодо желдетилүүчү канализациялык тик турмалардын бөлүгүнөн баш тартуу же аларды желдетилбеген (аба клапандары бар же жок) менен алмаштыруу реконструкциялоо объектин тейлеген тышкы тармактын желдетүү режимин камсыз кылуу ушул эскертүүнүн талаптарына ылайык келишин текшергенден кийин гана мүмкүн.

3 Объектти тейлеген тышкы тармактардын желдетүү режиминин аба алмашуусунун берилген эселүүлүгүн камсыз кылуу мүмкүн болбогондо тышкы тармакта аба алмашуунун берилген эселүүлүгүн камсыз кылуу үчүн иш-чараларды аткаруу зарыл (мисалы, тышкы тармактардын желдетилишин гана камсыз кылуучу кошумча “кургак” желдетилүүчү тик турмаларды колдонуу).

4 Бир же бир нече үй-бүлөгө турак жай имараттарын, жеке үйлөрдү, коттедждерди, таунхаустарды жана канализациясынын ички тармактары саркынды суу чыгаруунун борборлоштурулган тутумуна, ошондой эле септиктерге (өтө кичинекей аэрациялык орнотмолорго) туташтырылган ушул сыяктуу имараттарды долбоорлоодо эсептөөсүз бир чыгарылышка бирден кем эмес желдетилүүчү тик турма каралышы керек.

18.26 Тиричилик жана өндүрүштүк канализация тармактарында ревизияларды же тазалагычтарды орнотуу каралышы керек:

- тик турмаларда, аларда чегинүүлөр жок болсо – төмөнкү жана жогорку кабаттарда, ал эми чегинүүлөр болсо – ошондой эле чегинүүлөрдүн үстүндө жайгашкан жогорку кабаттарда;

- беш же андан көп кабаттуутурак жай жана коомдук имараттарда – үч кабаттан кем эмес;

- үч жана андан ашык кошулуучу алеттер болгон учурда, алардын астында тазалоо үчүн түзүлүштөр жок болсо, буруучу өткөргүч түтүктөрдүн участокторунун башында (агындылардын кыймылы боюнча);

- тармактын бурулуштарында – агындылардын багыты өзгөргөндө, эгерде өткөргүч түтүктүн участокторун башка участоктор аркылуу тазалоо мүмкүн болбосо;

- өтүүчү туннелдерде.

Шыптын астына салынган канализация тармагынын асма өткөргүч түтүктөрүнө ревизия жүргүзүүнүн ордуна, бөлмөнүн арналышына жараша төшөлмөгө люк орнотуу же ачык жайгаштыруу менен жогору турган кабатка чыгарылуучу тазалагычтарды орнотууну караштыруу сунушталат. Ревизияларды жана тазалагычтарды аларды тейлөө үчүн ыңгайлуу жерлерге орнотуу керек.