Үй-бүлөлүк зомбулуктан сактоону жана коргоону жүзөгө ашыруу боюнча чаралар жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексинин, “Укук бузуулардын алдын алуунун негиздери жөнүндө” жана “Үй-бүлөлүк зомбулуктан сактоо жана коргоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын ченемдерин ишке ашыруу максатында, “Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө” Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 13, 17-беренелерине ылайык Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети токтом кылат:

1. Төмөнкүлөр бекитилсин:

1) Үй-бүлөлүк зомбулуктун тобокелдиктерине баалоо жүргүзүү методикасы 1-тиркемеге ылайык;

2) Убактылуу коргоо ордеринин формасы 2-тиркемеге ылайык;

3) Үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамдардын зомбулук жүрүм-турумун өзгөртүү боюнча типтүү түзөтүүчү программа 3-тиркемеге ылайык;

4) Үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамдарга карата контролдоонун электрондук байкоо жүргүзүү жана техникалык каражаттарын колдонуу тартиби 4-тиркемеге ылайык.

(КР Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 16-апрелиндеги № 253 токтомунун редакциясына ылайык)

2. Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги, Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматы:

1) ушул токтомдон келип чыгуучу чараларды көрсүн;

2) өзүнүн чечимдерин ушул токтомго ылайык келтирсин;

3) ушул токтомду ишке ашыруу маселелери боюнча калк арасында, ошондой эле мамлекеттик органдарда жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында маалымат берүү жана түшүндүрүү иштерин жүргүзсүн.

3. Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасы (макулдашуу боюнча) мамлекеттик органдар менен биргеликте Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте үй-бүлөлүк зомбулук боюнча отчетторду түзүү жана берүү маселесин иштеп чыксын.

4. Төмөнкүлөр күчүн жоготту деп таанылсын:

1) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 3-октябрындагы № 642 “Коргоо ордеринин формасын бекитүү жөнүндө” токтому;

2) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылдын 1-августундагы № 390 “Үй-бүлөлүк зомбулуктан сактоо жана коргоо тартиби жөнүндө” токтомунун 1-пунктунун төртүнчү абзацы;

3) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2020-жылдын 30-октябрындагы № 528 “Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 3-октябрындагы № 642 “Коргоо ордеринин формасын бекитүү жөнүндө” токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу” токтому.

5. Бул токтомдун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясынын Президенттин жана Министрлер Кабинетинин чечимдерин аткарууну контролдоо башкармалыгына жүктөлсүн.

6. Бул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып жети күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Эркин-Тоо мамлекетик расмий газетасынын 2025-жылдын 18-июлундагы № 53 (3709) жарыяланды

3-тиркеме

Үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамдардын зомбулук жүрүм-турумун өзгөртүү боюнча типтүү түзөтүүчү программа

1-глава. Жалпы жоболор

1. Үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамдардын зомбулук жүрүм-турумун өзгөртүү боюнча типтүү түзөтүүчү программа (мындан ары – Программа) үй-бүлөлүк зомбулук жасаган, соттун чечими боюнча программадан өтүүгө жиберилген адамдарга оңдоп-түзөө боюнча таасир этүү тартибин аныктайт жана ыйгарым укуктуу органдар тарабынан оңдоп-түзөө программасын жүргүзүүнүн бирдиктүү эрежелерин белгилейт.

2.  Программанын максаты үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамдын коопсуз жана сый жүрүм-турумунун көндүмдөрүн калыптандыруу, үй-бүлөлүк зомбулукту кайрадан жасоо тобокелдигин азайтуу болуп эсептелет.

3. Программанын милдеттери төмөнкүлөр:

– үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамды эмоцияларын башкаруу методдоруна жана конструктивдүү баарлашуу көндүмдөрүнө үйрөтүү;

– үй-бүлө мүчөлөрүнүн зомбулук жүрүм-турумдун кесепеттерин түшүнүүсү;

– үй-бүлөлүк зомбулукту жасоого байланышкан жеке жоопкерчилик жана укуктук кесепеттер жөнүндө түшүнүктү калыптандыруу;

– үй-бүлөлүк зомбулукту жасоого түрткү болгон ишенимдерди жана орногон түшүнүктөрдү оңдоп-түзөө.

4. Ушул Программада төмөнкү негизги түшүнүктөр пайдаланылат:

1) Программаны алып баруучулар – ыйгарым укуктуу органдын Программаны жүргүзүү көндүмдөрүнө үйрөтүлгөн, сабактарды өтүү, катышууну контролдоо жана натыйжаларды баалоо үчүн жооптуу кызматкерлери;

2) топтогу сабак – Программанын конструктивдүү баарлашуу көндүмдөрүн бекемдөөгө багытталган, жамаатта социалдык өз ара аракеттенүү жана колдоо көндүмдөрүн калыптандырууга муктаж болгон катышуучулар үчүн өткөрүлүүчү сабагы;

3) жыйынтыктоочу баалоо – Программадан өтүү натыйжаларын жыйынтыктоочу баалоо, анын негизинде катышуучунун жүрүм-турумунда жетишилген өзгөрүүлөр жана андан ары алдын алуу чараларынын зарылдыгы жөнүндө тыянак түзүлөт;

4) жеке сабак – Программанын катышуучунун жеке ишенимдерин жана шыктануусун деталдуу изилдөөгө багытталган, анын жеке өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен, жеке мамилени талап кылган катышуучу үчүн өткөрүлүүчү сабагы;

5) когнитивдик жүрүм-турум терапиясы (мындан ары – КЖT) – психотерапиянын агрессияга жана зомбулукка түрткү берген деструктивдик ишенимдерди жана жүрүм-турум моделдерин өзгөртүүгө багытталган методу;

6) баштапкы баалоо – Программадан ийгиликтүү өтүүгө көмөктөшүүчү же тоскоолдук кылуучу жүрүм-турум өзгөчөлүктөрүн, шыктанууну жана факторлорду аныктоо максатында Программанын катышуучусунун абалына жана муктаждыктарына алгачкы талдоо жүргүзүлүүчү процесс;

7) орто аралыктагы баалоо – программанын максаттарына жетүүнү камсыз кылуу үчүн материалды өздөштүрүү даражасын жана андан ары иште оңдоп-түзөөлөрдүн зарылдыгын аныктоого мүмкүндүк берүүчү Программанын негизги этабынын ортосунда жүргүзүлүүчү катышуучунун прогрессин баалоо;

8) ыйгарым укуктуу орган – Программадан өтүү түрүндө жаза-укуктук таасир этүүнүн мажбурлоо чарасын жана Программадан өтүү түрүндө кошумча укуктук натыйжаны аткаруучу орган;

9) Программанын катышуучусу – соттун чечими боюнча Программадан өтүүгө жиберилген, үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адам.

5. Ушул Программа КЖT методуна негизделген жана катышуучуларга зомбулук жүрүм-турумуна алып баруучу терс когнитивдик орногон түшүнүктү баамдоого жана өзгөртүүгө жардам берет, аны өз ара аракеттенүүнүн бир кыйла конструктивдүү жана негиздүү ыкмаларына алмаштырат.

6. Программа ыйгарым укуктуу органдар тарабынан бекитилген методикаларга ылайык жүргүзүлөт.

2-глава. Программадан өтүү этаптары жана узактыгы

7. Программадан өтүү төмөнкү этаптарга бөлүнөт:

1) киришүү этабында катышуучунун Программадан өтүүнүн милдеттүү шарттарына шайкештиги бааланат, катышуучу Программанын максаттары жана милдеттери менен тааныштырылат, Программанын шарттарын сактоо үчүн жоопкерчилик түшүндүрүлөт, Программадан өтүү эрежелери жана талаптары камтылган өтүү жөнүндө милдеттенмеге кол коюлат;

2) негизги этап зомбулук жүрүм-турумун оңдоп-түзөөгө багытталган жеке жана топтогу сабактарды өтүүнү камтыйт;

3) акыркы этап натыйжаларды жыйынтыктоочу баалоону даярдоону, жыйынтык чыгарууну жана Программадан өткөндүгү жөнүндө корутундуну берүүнү камтыйт.

8. Программанын узактыгы үч айды түзөт, жеке жана топтогу сабактарды камтыйт.

Сабактын узактыгы:

– жеке – 1 саат;

– топто – 2 саат.

3-глава. Программанын түзүмү жана мазмуну

9. Программа он үч сабактан турат жана сабактардын төмөнкү темаларын камтыйт:

1) киришүү этабы:

– “Программага киришүү, милдеттенмеге кол коюу, шарттарды жана жоопкерчиликти түшүндүрүү”;

2) негизги этап:

– “Атайылап күч колдонуу катары катаал мамиле жасоо”;

– “Сый мамилелердин мүнөздөмөсү”;

– “Өз ара сый мамилелерге тоскоол болуучу факторлор”;

– “Зомбулуксуз жүрүм-турум жана дене бойго зомбулукту талдоо”;

– “Эмоциялардын аныктамасы. Ачуулануу жана анын топтолушу”;

– “Ачууланууну жеңүү боюнча техникалар. Релаксация”;

– “Өзүн-өзү жөнгө салуу. Ой жүгүртүүдөгү каталар (когнитивдик бузулуу)”;

– “Зомбулуктун жана катаал мамиленин кесепеттери. Зомбулук цикли”;

– “Бийликтин жана контролдун айланмасы. Тең укуктуулук айланмасы”;

– “Катаал мамиленин балдарга тийгизген таасири”;

3) акыркы этап:

– “Сый мамиле кылуу менен баарлашуу жана коммуникация көндүмдөрү”;

– “Эмпатия жана урматтоо”;

– “Коопсуз жүрүм-турум планы”;

– “Жетишилген натыйжалардын жыйынтыгын чыгаруу жана баалоо”.

10. Программа жеке же топто өтүшү мүмкүн.

11. Топтогу катышуучулардын саны ар бир адамдын натыйжалуу катышуусун камсыз кылуу жана купуялуулук шарттарын сактоону эске алуу менен Программаны алып баруучу тарабынан аныкталат, бирок он катышуучудан ашпоого тийиш.

4-глава. Программаны өткөрүүнү уюштуруу

12. Ыйгарым укуктуу орган:

– Программаны өткөрүү үчүн жайларды уюштурат;

– Программаны алып баруучуларды тандоо эрежелерин бекитет;

– бекитилген эрежелерге ылайык кызматкерлердин ичинен алып баруучуларды тандайт;

– окутууну уюштурат жана Программаны алып баруучуларды дайындайт.

13. Программаны алып баруучу:

– ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген Үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамдар үчүн зомбулук жүрүм-турумун өзгөртүү боюнча үй-бүлөлүк зомбулук тобокелдиктерин баалоо методикасына ылайык сабактарды өтөт;

– катышуучулардын келүүсүн жана активдүүлүгүн контролдойт;

– Программадан өтүү боюнча орто аралыктагы жана жыйынтыктоочу баалоону жүргүзөт;

– Программанын катышуучуларынын жеке маалыматынын купуялуулугун камсыз кылат.

14. Программанын катышуучусу:

– Программага катышуу эрежелерин жана шарттарын сактоого, анын ичинде бардык сабактарга катышууга жана белгиленген тапшырмаларды аткарууга милдеттенет;

– зомбулук жүрүм-турумуна байланыштуу жеке ишенимдерин жана орногон түшүнүктөрүн талкуулоого жана иштөөгө ачыктыгын көрсөтөт, Программаны алып баруучу менен кызматташат;

– сабактардын жүрүшүндө талкуулануучу башка катышуучулардын жеке маалыматын ачыкка чыгарбастан, купуялуулукту сактайт.

15. Программаны өткөрүү үчүн жай төмөнкү талаптарга шайкеш келүүгө тийиш:

– бардык катышуучуларды, алып баруучуларды жана зарыл болгон жабдууларды жайгаштыруу үчүн жетиштүү кенен болууга;

– талаптагыдай желдетилүүгө, жарыктандырылууга жана жылдын бардык мезгилинде ыңгайлуу температураны кармап туруу шарттарына ээ болууга;

– катышуучулардын санына эсептелген, топтогу жана жеке сабактарды уюштуруу мүмкүнчүлүгү менен зарыл болгон эмерек жана техника менен жабдылууга;

– сабактарды өтүү учурунда чоочун адамдардын кирүүсүнө жол бербестен, процесстин купуялуулугун камсыз кылууга;

– коопсуздук ченемдерине жооп берүүгө, анын ичинде авария учурунда чыгуучу эшиктердин жана өрт өчүрүүчү баштапкы каражаттардын болушу.

16. Программа ар башка жыныстагы эки алып баруучу тарабынан өткөрүлөт. Өзгөчө учурларда (башка жыныстагы кызматкердин жоктугу, эмгек өргүүсүндө, эмгекке жарамсыздыгы боюнча өргүүдө болушу ж.б.) Программаны бир жыныстагы алып баруучулар өткөрүшү мүмкүн.

17. Программа мамлекеттик жана (же) расмий тилдерде өткөрүлөт. Программаны катышуучу билбеген тилде өткөрүүгө жол берилбейт.

5-глава. Программадан өтүүнүн милдеттүү шарттары

18. Программага катышуу милдеттүү болуп саналат жана натыйжалуу катышууну, тартиптин сакталышын жана Программанын эң жогорку натыйжалуулугун камсыз кылуучу андан өтүү шарттарын камтыйт.

19. Программадан өтүүнүн милдеттүү шарттары төмөнкүлөр болуп саналат:

1) каттоо жана баштапкы баалоо;

2) расписаниени сактоо жана милдеттүү катышуу;

3) жүрүм-турум эрежелерин, этиканы, нускамаларды жана алып баруучулардын сунуштамаларын сактоо;

4) алкоголду же баңгизатты колдонуудан улам мас абалында катышууга тыюу салуу;

5) сабактарга жана баалоого активдүү катышуу;

6) баалоо жана мониторинг жүргүзүү;

7) зомбулукту колдоого багытталган зомбулук жүрүм-турумун талкуулоого же көрсөтүүгө жол бербөө;

8) Программаны аяктоого жана андан ары контролдоого даяр болуу.

20. Катышуучунун Программадан өтүүнүн милдеттүү шарттарын сактабагандыгы андан өтүүдөн баш тартууга теңештирилет, бул аны Программадан чыгарууга жана сот чечимин аткарууну токтотууга алып келет.

21. Катышуучунун Программадан өтүүнүн милдеттүү шарттарын бузгандыгы аныкталган учурда алып баруучу тиешелүү актыны түзөт.

Катышуучу Программадан өтүү шарттарын үчтөн ашык бузганда ыйгарым укуктуу кызматкер Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексинин 72-беренесинде белгиленген тартипте чараларды көрүү үчүн тиешелүү органдарга кабарлама жиберет.

6-глава. Программанын жыйынтыктарын чыгаруу жана натыйжалуулугун баалоо

22. Программа аяктагандан кийин Программанын ар бир катышуучусун жыйынтыктоочу баалоо жүргүзүлөт. Баштапкы жана жыйынтыктоочу баалоонун формасы жана мазмуну ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилет.

23. Программадан өткөндүгү жөнүндө корутунду Программага катышууну аяктаган адам менен кийин алдын алуу иштерин уюштуруу үчүн ички иштер органына жиберилет. Корутундунун көчүрмөсү катышуучунун өздүк делосуна тиркелет.

24. Ыйгарым укуктуу орган Программанын зомбулук жүрүм-турумду өзгөртүү боюнча өз максаттарына жана милдеттерине канчалык деңгээлде жеткендигин аныктоо максатында Программанын натыйжалуулугун баалайт.

Баалоо эки ыкманы камтыйт:

– жыйынтыктоочу баалоонун тыянагында камтылган Программанын катышуучусунун орногон түшүнүктөрүндөгү жана ишенимдериндеги өзгөрүүлөрдү талдоону;

– Программанын катышуучусу тарабынан үй-бүлөлүк зомбулукту кайрадан жасоо жөнүндө маалыматтарды талдоону.