Зарегистрировано Управлением юстиции Жалалабатской области 2 октября

2002 года. Регистрационный номер 8

КОК-ИРИМ АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

                                ТОКТОМ

2002-жылдын 16 сентябры № 3

                Кок-Ирим айылдык жергиликтүү жамаатынын

                     мыйзамын бекитүү жөнүндө

  "Кыргыз Республикасынын жергиликтүү оз алдынча башкарууну андан  ары

оркундотуу боюнча чаралар жөнүндөгу" Кыргыз Республикасынын  Президен-

тинин Указына ылайык иштелип чыккан Кок-Ирим айылдык жергиликтүү жама-

атынын Айыл Мыйзамынын (Уставынын) долбоорун талкуулап чыгып, Кок-Ирим

айылдык жергиликтүү жамаатынын 1-курултайы:

                           ТОКТОМ КЫЛАТ:

    1. Кок - Ирим айылдык жергиликтүү жамаатынын Айыл Мыйзамы (Уставы)

бекитилсин;

    2. Айыл Мыйзам (Устав) Жалал-Абад областтык юстиция  Башкармасынан

мамлекеттик каттодон откорулууго жонотулсун;

    3. Айыл Мыйзамдын  (Уставдын)  аткарылышына  козомолдук  жургузуу

айылдык  Кенештин  депутаттарына,  Окмотуно,  Аксакалдар  сотуна  жана

жамааттын текшеруу комиссиясына жуктолсун;

    4. Айыл Мыйзам (Устав)  массалык маалымат  каражатына  жарыяланган

кундон баштап колдонулат.

  Кок-Ирим айыл

  Окмотунун башчысы                                    Т.Р. Найманов

       Кыргыз Республикасы, Жалалабат облусу, Тогузторо районунун

           Кок-Ирим Айылдык Кенешинин  жергиликтүү жамаатынын

                            АЙЫЛ МЫЙЗАМЫ (УСТАВЫ)

     Биз  айылдык  Кенешинин  аймагында жашаган  граждандар,  арабызда

бузулгус  биримдикти, ынтымакты, коомдук  тартипти   жана  бейпилдикти,

орнотуу айыл   жергесинде   тупмуш-тиричилик   шартын жакшыртуу,ар бир

уй-булонун жана тургундун бакубат жашоосун камсыздоону коздоп, ушул оз

алдынча  башкаруу   коомдоштугунун   (айыл жамаатын) тузуу  менен  анын

коомдук   жашоосунун  ыйык  эрежелери  аныкталган  ушул  Уставды   айыл

турмушунун негизги мыйзамы катары кабыл алабыз.

     Алдыга койгон ыйык милдеттерди турмушка ашыруу максатында, биз  эн

оболу  жалпы адамзатка салттарынын  озуно камтыган  айкол  Манас  баба-

быздын томондогу жети осуятын ыйык  тутуп,  аларды бакубат  турмушубуз-

ду курууда негизги курал жана каражатыбыз катары колдонобуз.

     1. Эл журттун ажырагыс бутундугу жана бир жакадан  баш, бир женден

     кол чыгарган биримдиги;

     2. Улуттар аралык ынтымак, достук жана кызматташтык;

     3. Улуттук ар-намыс жана атуулдук ариет;

     4. Арыбас мээнет, алдынкы онор менен билим аркылуу бакубат

     доолот;

     5. Гуманизм, айколдук, кечиримдуулук;

     6. Табият менен татуу мамиледе болуу;

     7. Кыргыз мамлекетин чындоо жана аны колдонуп, аны коздун

     карегиндей сактоо.

     Устав  жергиликтүү  жамааттын укук актысы   катарында  жергиликтүү

жамааттын тигил лее бул актыларына карата жогорку  юридикалык кучко ээ.

                             1. Жалпы жоболор

     Оз   алдынча   башкаруукоомдоштугунун (мындан  аары  жамааттынын)

Негизги  Мыйзамы   болгон  айыл  мыйзамы  томонкулорду  аныктайт  жана

камтыйт:

   -оз алдынча башкарууга отуунун негизги максаттарынын,

   -оз алдынча башкаруунун принциптери,

   -оз алдынча башкаруу органдарын,

   -жамааттын мучолугуно кабыл алууну жана  андан  чыгууну  чыгаруунун

   тартибин;

   -жамааттын мучолорунун укуктарын жана милдеттерин,

   -жамааттын оз алдынча ашкаруу органдарынын функцияларын,

   «жергиликтүү маанидеги маселелерди чечууго жамааттын мучолорунун

   катышуу жолдорун.

   -оз  алдынча башкаруунун, жамааттынын экономикалык жана  финансалык

негиздерин  комуналдык(мындан ары орточулук)  менчикке  ээлик   кылуу,

аны  пайдалануунун  тартибин,

   -жамааттын  мучолорунун  журуш-турумунун  жанаи  коомдук  тартиптин

эрежелерин,   жалпыга  тиешелуу  мыйзамдуулукту,  моралдык   этиканын,

улуттук каада-салттарын асыл-адеп нормаларын,

   -оз  алдынча  башкаруу  органдары  тарабынан  жамааттын  мучолоруно

колдонулуучу сыйлык чараларын,

   •айыл  Мыйзамын бузган жамааттын мучолоруно жана озалдынча башкаруу

органдарынын курамына жаза коруу чараларын,

   •айыл Мыйзамын кабыл алуунун жана ага озгортуу, тузотуу киргизуунун

   тартиби,

   •жамааттын   турмушундагы   мамлекеттик  мыйзамдарга   карама-каршы

келбеген башка маселелерин.

        2. Жамааттын оз алдынча башкаруусун уюштуруунуп негизги

                        шарты  жана максаттары

      Жергиликтүү оз алдынча башкарууну уюштуруунун жана жургузуунун

 негизги шарты -бул жамааттын жалпы мучолорунун жергиликтүү маанидеги

                        бардык коомдук пайдалуу

маселелерди оз жоопкерчилигине алып, алардын мыйзам чегинде оз алдынча

                             чечууго жана

башкарууга жонодомдуулугу,

     Оз алдынча чечууго жана башкарууга отуу менен жамаат  томонкудогу

максаттарды коздойт:

     •мамлекеттин жана анын органдарынын кийилигишуусун талап кылбаган

жергиликтүү маанидеги бардык маселерди шартына жараша жана мамлекеттик

башкаруу  жамааттарга  зыян келтирбегендей шартта  чече  билууго  жана

турмушка ашырып турууну;

     •жергиликтүү  маанидеги  маселелерди коз карандысыз,  оз  алдынча

жана  оз  убагында чечип туруу максатында айылдык Кенештин айманындагы

каражаттарын,   социалдык   объектилерди   жана   башка    материалдык

байлыктарды мамлекеттик менчиктен ажыратып алууну, ошондой  эле  башка

мулк ээлеринин ыктыярдуу турдо берген мулк-байлыктарын откоруп алуунун

негизинде жамааттын ортолук менчик жана финасалык экономикалык базасын

тузууну;

     •айылдык  Кенештин бюджетин оз алдынча тузууго,  толуктоого  жана

анын калктын мудоосун аткарууга жумшоону;

     •жамааттын  мучолорун  оз алдынча башкаруу,  жаш  муундарды  калк

арасында  болуп  келген мыкты каада-салттар аркылуу руханй  бийиктикке

тарбялоо   иштерине  тартууга,  демократиялык  корунушторду  кенейтип,

жалпынын  коомдук  ан-сезимин, маданиятын,  саясий-социалдык,  коомдук

активдуулугун жогорлатууну;

     •жамааттын   мучолорунун   ынтымакташтыгын,   оз   эл-жер    учун

патриотгулугун, улуттук жана улуттар аралык достукту бекемдоону.

                 3. Жамааттын оз алдынча башкаруу принциптери.

     Жамааттын оз алдынча башкаруусу томндогу принциптерде жургузот:

     •жергиликтүү   маанидеги   маселелрди   чечууго   жамааттын    оз

алдынчалагы,  озун-озу камсыз кылуу, озун-озу тарбиялоосу  жана  жонго

салуусу;

     •оз алдынча башкаруу органдарынын ишмердигинин жамааттын мучолору

тарабынан козомолдонушу жана аларды эл алдындагы жоопкерчилиги;

     •жергиликтүү   жана  мамлекеттин  кызыкчылыктарын   айкалаштырып,

шайкеш  келтирип  чечуу  максатында жергиликтүү  башкаруу  органдарына

мамлекеттик айрым ыйгарым укуктарын беруу;

     •жамааттын  оз  алдынча башкаруусунун окулчулуктуу органы  болгон

айылдык  Кенештин депуттарын, анын аткаруучу-тескоочу  айыл  окмотунун

башчысын жалпы тен жана тике шайлоо укукгунун негизинде жашыруун добуш

беруу аркылуу шайлануусу;

     •жергиликтүү  оз  алдынча башкаруунун окулдук, аткаруучу-тескоочу

жана   аймактык  коомдук  оз  алдынча  башкаруу  органдарынын  ыйгарым

укуктары менен милдетгеринин так чектелиши;

     •жамааттын  жалпы кызыкчылыгы боюнча маселелерди чечуудогу  айрым

жамаат   мучолорунун   мыйзамдуу  укуктары   менен   кызыкчылыктарынын

бузулбастыгы, жамаат

мучолорунун  мыйзамдык укуктары жана кызыкчылыктарынын,  жалпы  жамаат

мучолорунун мыйзамдык укуктары жана кызыкчылыктарынан, жалпы жамааттын

кызыкчылыганан томон турбастыгы;

   •социалдык акыйкаттуулуктун сакталышы;

   •жергиликтүү    оз    алдынча   башкаруу   органдарынын    ишиндеги

маалымдуулук,  ачыктык, коомдук брикмелер, уюмдар жана калктын  кенири

катмары менен тыгыз байланышы;

   •жамааттын  мучолоррунун  чогулуштарда,  элдик  жыйындарда  айылдык

Кенеш  менен  айыл  Окмотунун  жыйналыштарында  жергиликтүү  маанидеги

маселелрди которуу жана ой-пикир эркиндиги;

   •оз  алдынча башкаруу органдарынын жергиликтүү маанидеги маселелрди

оздоруно ыйгарылган укуктарынын чегинде оз алдынча чече алуусу,  кабыл

алган чечимдерин негиздуулугу жана мыйзамдуулугу боюнча жамааттын жана

мамлкеттин алдындагы жоопкерчилиги;

   •оз  алдынча  башкаруу органдарынын оз ишмердуулугундо  мамлекеттик

мыйзамдарды конституцияны кыйшаюсуз жетекчиликке алуусу.

   •оз алдынча башкаруу органдарынын жергиликтүү маанидеги маселелерди

оздоруно ыйгарылган укуктарынын чегинде оз алдынча чече алуусу,  кабыл

алган чечимдерин негиздуулугу жана мыйзамдуулугу боюнча жамааттын жана

мамлекеттин алдындагы жоопкерчилиги:

                  4. Жамааттын оз алдынча башкаруу

                            органдары

    Жамааттын  оз алдынча башкаруусу анын томондогу органдары  аркылуу

жузого ашырылат:

•жамааттын мучолору тарабынан шайланган окулдук органы - айылдык Кенеш;

•айылдык Кенешин аткаруучу-тескоочу орган - ойыл Окмоту;

•аймактык коомдук оз алдынча башкаруу органдары;

•аксакалдар соттору, коомдук тартипти коргоо кошундары;

•жамааттын материалдык-финасалык байлыктарын пайдалануу боюнча элдик

козомол тобу;

•жамаат  туздон-туз  оз  алдынча  башкарууну  томондогу  демократиялык

жолдор аркылуу турмушка ашырат

•жергиликтүү айылдык референдумдар;

•жамааттын мучолорунун курултайлары;

•айылдык жыйындар, чогулуштар жана башка.

     Жамааттын   оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  жана  аткаруучу-

тескоочу  органдарын уюштуруунун негизги тартиби  жана  иш  аакеттери,

ошондой   эле   жергиликтүү  айылдык  референдумдар   жана   жамааттын

курултайларын откоруу эрежелери Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана

ушул Айыл Мыйзамы аркылуу жонго салынат.

     Эскертуу:  Жамааттын оз алдынча башкаруусунун окулдук, аткаруучу-

тескоочу  жана  башка  органдары Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарынын

негизинде,   оз   аймагында   ардагерлердин,   аялдардын,   жаштардын,

оспурумдордун,  коомдук  уюмдарга  жана  коомдук  тузулушторго   комок

корсотушот жана алар менен кызматташат.

               5. Жамааттын мучолору

     1. Жамаатын мучолугуно кабыл алуу ыктыярдуу турдо жургузулот.

     2. Ар бир айыл башчысы ошол айылдагы 16 жаштан жогорку атуулдарды

жамаатка  кабыл  алуу  жөнүндөгу  тизме  тузот.Тизмеге мучолукко кируу

атуулдун озу кол коет. 

       - 16  жаш курагына жеткен, Кенештин аймагында туруктуу жашаган,

арыз  менен  кайрылган ушул Айыл Мыйзамын ниети менен кабылдаган  жана

анын   талаптарын  сактаган,  анда  корсотулгон  оз   укуктарын   жана

милдетгерин  турмушка  ашырган  ар бир  тургун  жергиликтүү  жамааттын

мкчосу болуп эсептелет.

     3.   Туруктуу  жашоо  учун  башка  жерден  кочуп  келген   Кыргыз

Республикасынын граждандары жеке арыздарынын негизинде Айыл  Кенешинин

чечими менен жамааттын

мучолугуно   кабыл   алынат.  Жамаатка  мучо   болуп   кируу   жөнүндө

граждандардын   арызы  айыл  Окмоту  тарабынан   1   айлык   моонотгон

кечиктирилбестен каралууга жатат.

     4. Кенештин аймагында туруктуу жашабаган, биок ошол аймакта озуно

жеке менчик катары тиешелуу кыймылсыз мулк же ондуруштук каражаты бар,

жергиликтүү  бюджетке дайыма салыктарды жана жыйымдарды толоп  турган,

ушул   Айыл   Мыйзамын  кабылдаган  жана  анын  талаптарын   аткарууга

милдеттенген  Кыргыз Республикасынын граждандары оз жамаатынын  мучосу

боло алат.

      5. Жамааттын алдында озгочо эмгек синиргендиги учун  жергиликтүү

Кенештин чечими менен "Айылдын ардактуу" наамы Кыргыз  Республикасынын

граждандары жамаатын мучосу болуп эсептелинет.

               6. Жамааттын мучолорунун укуктары

     Жамааттын ар бир мучосу  ушул  Айылдын мыйзамына ылайык томондогу

укутарга ээ болот.

    1. Жамааттын мучосу рассасына, улутуна, динине, тилине,  жынысына,

ата-тегине,  уруусуна,  дуйно-мулктук жана  башка  абалына  карабастан

укуктуу:

•айыл  Уставында же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында чагылдырылган

укуктар   оз  алдынча  башкаруу  органдары  же  алардын  кызматкерлери

тарабынан бузулса, аларды коргоо максатында аксакалдар сотуна же башка

тиешелуу органдарга кайрылууга;

•мыйзамдын  чегинде  ондуруштук, сервистик (тейлоочулук),  соода  жана

калкка башка кызмат корсотуу багытындагы ишканаларды уюштурууга;  адал

мээнет,  ак  эмгек  менен  оз  байлыгын  артгырууга  жана  аны   жалпы

жамааттык,  ошондой  эле  оз  алдынча  башкаруу  органдары   тарабынан

ишенимдуу корголушуна;

•жамааттын мучолугунон оз ыктыяры менен чыгууга;

•айрым тузулгон кырдаалдарга байланыштуу оз алдынча башкаруу органдары

тарабынан моралдык жана материалдык колдоо алууга;

•жалпы   жамааттын  мучолору  тарабынан  табылган  же  ортолук  мулкту

материалдык,  финансалык  байлыктардын  иштелиши  боюнча  оз   алдынча

башкаруу органдарынан сурап билууго;

•Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарында жана айыл Уставында корсотулгон

башка да укуктардан пайдаланууга.

    Аталган   укуктардан   жана   ушул  айыл   Уставында   корсотулгон

артыкчылыктардан   жана   женилдиктерден   жамааттын   мучолору   гана

пайдаланышат. Жамааттын мучолорунун укугун бузууга жол берилбейт.

                  7. Жамааттын мучолорунун милдеттери

     1. Жамааттын мучолору томондогулорго милдеттуу:

•айыл Уставынын эрежелерин бекем сактоого;

•жамааттын  оз алдынча башкаруу органдары тарабынан мыйзамдын  чегинде

белгиленген  салыктардын жана жыйымдардын бардык турлорун  кечиктирбей

оз убагында толоого;

•жамааттын  турмуш-тиричилик  шартын  жакшыртууга  багьпталган  бардык

коомдук   пайдалуу   жумуштарга  (социалдык  багыттагы   обьектилерди,

жолдорду, копуролорду, ондогон арыктарды, кочолорду, санитария  боюнча

тазалоого,   корктондурууго,  жашылдандырууга  ж.   б.   максаттарында

уюштурулган  ашарларга)  катышууларга, аларды  ишке  ашыруу  боюнча  -

(бекитилген шарттарды, чектерди) нормаларды, озгочо кырдаалдарда  жана

башка  шарттарда  коомдук тартипти, граждандык коргонуунун  талаптарын

сактоо жана башка коомдук кызматтарды милдетгуу турдо аткарууга;

•жамааттын, оз алдынча башкаруу органдарынын мыйзам чегинде жана  ушул

Уставдын негизинде кабыл алган бардык чечимдерин аткарууга;

•жамааттын  ортолук  менчигин  тузууго  жана  онуктурууго  оз  салымын

кошууга, аларды сарамжалдуу пайдаланууга;

•оз  уйун,  короо-жайын таза кароого жана оз убагында  ондоп  турууга,

корктондурууго  жана жашылдандырууга, улушуно тийген  жерди,  чарбасын

мыкты пайдаланууга, жогорку тушум алууга;

•мыйзамдуулукту  бузуунун бардык корунушторуно, жамааттын  материалдык

байлыктарына    жана   депутаттыкка   кайдыгер   мамиле    кылгавдарга

келишпоочулук менен мамиле жасоого;

•курчап   турган   табиятка  (айлана-чейреге)  зомбулуксуздук   менен,

камкордук, сарамжалдуулук менен мамиле жасоого, токой, бак-дарак  жана

башка осумдукторго жана жан-жаныбарларга кыянат мамиле кылгандар менен

аёосуз   курошууго,   тарыхый,  маданий  жана  табийгый   эстеликтерди

сактоого;

•жамааттын  мучолорунун мулкун, мулктук жана мулкутук  эмес  укуктарын

урматтоого жана алардын эмгектерин баалоого;

•турак-жай имараттаоын куруу эрежелерин так сактоого;

•жамааттын мучолорунун биргелешкен пайдалануусундагы жерди, сууну жана

башка жаратылыш байлыктын ортолук менчикте сарамжалдуу пайдаланууга.

    2. Жамаат мучолорунун озгочо милдеттери жана парздары томонкучо:

•балага камкордук, аны тарбиялоо — ар бир ата-эненин милдети;

•ата-энелерине камкордук кылуу — эмгекке жарамдуу жашы жеткен ар бир

баланын милдети;

•жамааттын ар бир мучосуно гуммандуулук жана боорукердик менен  мамиле

жасоо,  жетимдерди  жана  ата-энесинин багуусунан  ажыраган  балдарды,

ошондой  эле  багар-корору жок кары-картандарды,  майыптарды,  эмгекке

жараксыздарды камкордукка алуу жана багуу жалпы калктын ыйык парзы;

•улууга  урмат,  кичууго  ызат, аялдарга  сый  корсотуу,  аракечтикке,

уурулука,  бантиликке, сойкулукка, бузукулукка, бекерпоздукка  барбоо,

жамааттын башка мучолорунун укуктарын жана эркиндигин ызаттоо, коомдук

тартипти сактоого катышуу жамааттын ар бир мучосунун милдети;

•оз  уй-булосундо  ынтымактуу, бейпил турмушту камсыз  кылуу,  кошуна-

колондор  менен  тынчтыкта  жашоо,  уй-було  мучолорунун  айрыкча  жаш

муундардын    Ата    Мекенин,   оз   айылын   суйууго,    патриотукка,

интернационализимге, альтруизмге, достукка тарбиялоо  ар  бир  уй-було

башчысынын милдети;

•ар  бир  улутгук мыйзамды жана када-салтты урматтоо,  улуттар  аралык

ынтымактыкты, биримдикти чындоо ар бир улуттун маданиятын оркундотууго

комок беруу айыпдык Кенештин аймагында жашаган ар бир улуттун окулунун

милдети;

          8. Жамааттын озун-озу башкаруудагы функциялары

  Жамаатгагы  оз алдынча башкаруунун кароосунда жергиликтүү  маанидеги

жана  айрым мамлекеттик ыйгарымдуу маселелер болушу мумкун. Жамааттагы

оз алдынча башкаруу негизинен томонку маселелерди карайт:

• Уставды кабыл алуу жана озгортуу, анын аткарылышын козомолдоо;

• коммуналдык менчикке ээлик кылуу, пайдалануу жана тескоо;

• жергиликтүү финансы маселелери;

• аймактын социалдык-экономикапык онугушу;

• жамааттын аймагында курулуштарды пландоо жана жонго салуу;

• энергия менен, ичууго жарактуу суу менен камсыздоо;

• жергиликтүү ишканаларды отун менен камсыздоо;

• жолдорду куруу жана пайдалануу;

• таштандыларды жок кылуу жана аны кайра иштетуу;

• калкты коммуникация менен тейлоо;

• маданий мекемелерди колдоо, маданий, тарыхый эстеликтерди коргоо;

• маалымат кызматын тузуу жана онуктуруу;

• массалык маалымат каражаттарынын ишине шарт тузуу;

• оюн-зоок иш-чараларын откорууго шарт тузуу;

• калкты иш менен камсыз кылуу;

• ортко каршы иш-чараларды тузуу, муниципиалдык орт очуруу кызматын

тузуу;

• жамааттын жер жана табигый байлыктарды сарамжалдуу пайдалануусу;

•  турак-жай  коммуналдык чарба жана корктондуруу иштери,  соода  жана

турмуш-тиричилик жактан тейлоону уюштуруу;

• жергиликтүү калктын саламаттыгын сактоого комок корсотуу;

•  мектепке  чейинки  мекемелерде, мектепте жана кесиптик  окуу  жайда

билим берууну оркундотуу;

• калктын озгочо асыл-нарктуу табигый, маданий, рухий салттарын сактоо

жана онуктуруу;

• жамааттын мучолорун мээнеткеч, унемчул жана жаратман (тузуучу)

багьггында тарбиялоо;

• дене тарбиясын, спортту, туризмди онуктуруу;

• коомдук тартипти сактоо, жамааттын мучолорунун коопсуздугун камсыз

кылуу;

•  жамааттын  мучолорун демократиялык асылнарктарда  тарбиялоо,  дуйно

таануу жагынан ан-сезимин, маданиятын которуу;

• жеке ишмердуулук, чакан бизнес менен иштоого шарт тузуу;

•   калкка  даректуу  социалдык  колдоону  жана  жардамга  муктаж  уй-

булолорду, атуулдарды социалдык жактан коргоону уюштуруу;

•  Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарына жана ушул айыл Уставына  каршы

келбеген башка да маселелерди чечуу.

            9. Жамааттын финасалык-экономикалык

                     негтдери

  Жамааттын   экономикалык   негиздери  жамааттын   аймагында   турган

жаратылыш ресурстары (жер, анын байлыктары, суулар, токойлор,  осумдук

жана   жаныбарлар  дуйносу),  коммуналдык  менчиктин  курамына  кирген

кыймылдуу  жана  кыймылсыз мулк, жергиликтүү  бюджеттин   каражаттары,

мамлекеттин жергиликтүү керектоолорду канааттандыруу учун жамаатка  же

жамааттагы бирикмелерге берген мамлекеттик менчик тузот.

   Аларды башкаруу мыйзамдардын негизинде жургузулот.

   Мыйзамга  ылайык жамааттын жана анын бирикмелеринин менчик укугунда

турган  мулк  оз  алдынча башкаруунун (жамааттын) коммуналдык  менчиги

болуп саналат.

   Оз  алдынча  башкарууну камсыз кылуу учун зарыл болгон бардык  мулк

коммуналдык   ишканаларга,  мекемелерге  чарба   жургузуу   укугу   же

оперативдуу башкаруу укугу менен бекитилип бери лиши мумкун.

   Коммуналдык менчикте турган мулк граждандык мыйзамдардын  негизинде

коммуналдык  ишканаларга  жана мекемелерге  чарба  жургузуу  укугу  же

оперативдуу башкаруу укугу менен бекитилип берилиши мумкун.

   Коммуналдык мулкту тескоо жана башкаруу оз алдынча башкаруу  органы

тарабынан жургузулот.

   Коммуналдык менчиктин курамына томонкулор кирет:

• оз алдынча башкаруу органдарынын мулку;

• башка менчик формасына откон жерлерден башка жамааттын аймагындагы

жерлер;

•   ишканалар,  мекемелер,  уюмдар,  турак-жай  эмес  имараттар   жана

социалдык-маданий обьекттер, ошондой эле аракетгеги мыйзамдар  аркылуу

башкарууга жана пайдаланууга алынган башка менчиктер;

•жамаатка   откорулуп  берилген  жайыттар,  ошондой  эле   жергиликтүү

маанидеги токой, суу жол чарба объектилеринин чарбалык ишмердуулугунон

тушкон кирешелер;

•жергиликтүү бюджетке тушкон салыктар, жыйымдар жана башка каражаттар;

•кредит ресурстары, дотациялар, субвенциялар жана инвестициялар;

•жаратылыш байлыктарын пайдалангандардан алынуучу акылар;

•ар турдуу кызмат корсотуулордон тушкон акылар;

•тышкы  экономикалык ишкердуулуктон, грантгардан тушкон  чегеруулордун

эсебинен жыйналган финансалык ресурстар.

   Коммуналдык менчик томонку жолдор менен тузулот:

• мамлекеттик менчик обьектилерин коммуналдык менчикке беруу аркылуу;

• жергиликтүү каражаттардын эсебинен тузуу жана сатып алуу аркылуу;

• мыйзамда тыюу салынбаган башка да жолдор менен менчикти алуу

аркылуу.

   Жамааттын  финансылык-экономикалык  негиздерин  тузгон  байлыктарды

айыл  Окмоту  тарабынан  пайдалануу  жана  сарптоо  тартиби,  бюджетти

аткаруу айылдык Кенеш тарабынан аныкталат.

   Жамааттын  материалдык  финансылык байлыктарынан  сарамжалдуу  жана

туура пайдаланышын коомдук козомолдоо айылдык Кенештин финансы, бюджет

боюнча  тармактык комиссиясы жана айылдык Кенеш тарабынан тузулуучу  9

адамдан турган элдик козомолдоо тобу тарабынан жургузулот.

   Элдик  козомол  тобуна  талапкерлер айылдык жыйындар  жана  коомдук

уюмдар   тарабынан   сунуш   кылынат.   Бул   топтун   текшеруулорунун

жыйынтыктары айылдык Кенештин аксакалдар сотунун же озгочо учурларында

тиешелуу мамлекеттик органдарынын кароосуна берилет.

            10. Жамааттын оз алдынча башкаруу органдары      тарабынан

                         колдонулуучу сыйлык чаралары

   1.  Ушул  Уставдын  талаптарын улгулуу  аткарган  коомдук  пайдалуу

эмгекке  активдуу  катышкан,  кайрымдуулук акцияларына.  домоорчулукко

такай  комоктошкон,  жамаатташтыкка ото пайдалуу  ар  кандай  кызматын

корсоткон,  озунун жана бутундой уй-булосунун журуш-турушу  боюнча  эн

жогорку  улгу  корсоткон  жамааттын мучолоруно,  оз  алдынча  башкаруу

органдарынын  кызматкерлерине  жана  башка  атуулдарга  моралдык  жана

материалдык жактан сыйлык катары томондогулор колдонулушу мумкун:

   Кыргыз   Республикасынын   мамлекеттик  сыйлыктарына   жана   ардак

наамдарына корсотуу.

   2.   Жамааттын  мучолорун  сыйлыкка  корсотуу  томондогу   тартипте

жургузулот:

  а)   жамааттын   мучолорун  сыйлыкка  корсотуу  демилгеси   айылдын,

кварталдын   (мааленин)  жашоочуларынын  жаппы  жыйындарына,   коомдук

уюмдарга,   айыл  башчыларына,  айыл  окмотунун  мучолоруно,   айылдык

Кенештин  депутаттарына таандык. Жамааттын мучелерун сыйлыкка корсотуу

тууралуу сунуштар айылдык Кенешке протокол же кайрылуу иретинде  жазуу

турундо тапшырылат.

  б)  Алкыш  жарыялоо,  баалуу белек, башка материалдык  жана  акчалай

сыйлык  менен сыйлоо мактоо баракчаларын тапшыруу, «Упгулуу  уй-було»,

«Улгулуу  уй»,  «Улгулуу  кочо», «Улгулуу  айыл»  деген  наам  ыйгаруу

тууралуу чечим айыл окмоту тарабынан жазуу турундо кайрылуулар  боюнча

кабыл алынат.

  в)  Жамааттын  Ардак тактасына жана Ардак китебине  жазуу,  «Айылдын

ардактуу   атуулу»   деген   наам   ыйгаруу,   ошондой   эле    Кыргыз

Республикасынын   мамлекеттик  сыйлыктарына  жана   ардак   наамдарына

корсотуу  жөнүндөгу  чечимдер айыл окмотунун сунунушу  боюнча  айылдык

Jemex тарабынан кабыл алынат.

   г)  Жамааттын  мучолорун  сыйлоо  боюнча  маселелер  айылдык  Кенеш

тарабынан  кабыл  алынган  атайын жободо  корсотулгон  шарттарды  жана

механизмдерди эске алып жургузулот.

         11. Жамааттын мучолорунун оз алдынча башкаруу органдарынын

         курамына корулуучу жаза чаралары.

   1.   Айыл  Уставынын  эрежелерин  сактабаган  жамааттын  мучолоруно

томондогу жаза чарапарды колдонулат:

   •оозеки же жазуу турундегу эскертуу;

   •жашаган  жерлерде откорулген чогулуштарда жана айылдык  жыйындарда

коомдук таасир керсетуу, уяткаруу;

   •оз алдынча башкаруу органдары тарабынан белгиленген тартипте Ардак

наамдардан ажыратуу;

   • белгиленген тартипте айып жазаналарын колдонуу;

   • жамааттын мучолугунон чыгарып салуу;

   •  агын  сууларды булгагандарга жана мурабга баш ийбеген инсандарга

мыйзам чегинде жазана толотуу;

   • эгинге жана чеп жайытка зыян келтиргендерге;

   •  айыл окмотунун же айыл башчыларынын уруксаты берилбеген жерлерди

оз  апдынча айдап жер кыртышын бузгандарга мыйзамдын негизинде  жазана

салынат.

   2.   Жогорудагы   корсотулгон   жоопкерчилик   чаралары   жамааттын

мучелерунун,   айыл   башчыларынын,  оз  алдынча  башкаруу   органынын

кызматкерлеринин   сунуштары  боюнча  айылдык  Кенеш,   айыл   окмоту,

аксакалдар соту тарабынан колдонулат. Кайсы жазана колдонулары айылдык

Кенеш тарабынан аныкталат.

   3.  Айыл  Уставынын  эрежелерин одоно турде бузган  же  милдеттерин

аткара  албаган жамааттын оз алдынча башкаруу органдарынын курамдарына

томондогудой жаза чаралары колдонулат:

   а)  Айыл  окмотунун  башчысы  тарабынан окмоттун  мучолоруно,  айыл

башчыларына жана жооптуу кызматкерлерине:

   • жазуу турундогу эскертуу;

   • томонку кызматка которуу;

   • айыл окмотунун мучолугунон чыгарып

   салуу; айыл башчысына эскертуу

   беруу.

   б) Айылдык Кенештин депутаттарынын учтен экисинин чечими менен:

   •  айыл окмотунун башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына же  анын

айрым мучолоруно ишеним корсотпоо;

   •аксакалдар сотунун жалпы курамына же анын айрым мучолоруно ишеним

   корсотпоо;

   •  элдик козомолдоо тобунун жалпы курамына же анын айрым мучолоруно

ишеним корсотпоо.

   4.  Айыл  башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына ишеним корсотпоо

жөнүндө  чечимдер райондук Кенештин торагасы жана райондук мамлекеттик

администрацисынын  башчысы  тарабынан жеринде  биргелешип  текшерилип,

тууралыгы аныкталгандан кийин гана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына

ылайык толугу менен чечилет.

   - агын сууларды булгагандарга жана мурабка баш  ийбеген  инсандарга

окмот тарабынан мыйзам чегинде штраф салынсын,

   - айыл окмотунун же айыл башчыларынын уруксаты берилбеген  жерлерди

оз алдынча жер катышын бузгандарга,

   - балдардын билим алууга жолтоо болгон тартип бузган   окуучулардын

ата-энелерине мыйзамдын негизинде штраф салынсын.

   - жамаатын мучосу, айыл мыйзамынын эрежелерин сактабагандыгы   учун

аксакалдар сотунун чечиминин негизинде айылдык кенештин жыйынында кара

лып, жамааттын мучолугунон чыгарылат. Жамааттын  мучосунон  чыгарылган

атуул, жамааттын  мучолоруно  ыйгарылган  укуктардан,  камкордуктардан

ажыратылат. Эгерде ошол жамааттын мучосу  коомдук  тартипти  бузуп  ар

дайым ичкилик ичип алып жамааттын мучолорунун укуктарына шек  келтирсе

туура эмес журум-туруму менен тынчтык бербесе анда мыйзам чегинде баш-

ка турак жай бербей чыгарып жиберуу жагын чечип берууну сот органдары-

на айыл окмоту сунуш киргизууго укуктуу.

                 12. Жамааттын озгочо укуктары

   1. Жамаатгаштыкта ото маанилуу болгон айрым социалдык-экономикалык,

чарбалык жана маданий маселелерди башка оз алдынча башкаруу жамааттары

менен   биргелешил  чечуу  максатында  Кыргыз  Республикасынын  мыйзам

актыларынын чегинде белгиленген тартипте ар кандай денгээлде  тузулгон

жергиликтүү    оз   алдынча   башкаруу   боюнча   бирикмелерге    жана

ассоциацияларга мучо болуп кирууго укуктуу.

  2.  Кыргыз Республикасынын мыйзамдары белгилеген тартипте жамаат чет

олколук  жана  эл  аралык оз алдынча башкаруу жамааттары  менен  алака

тузууго акылуу.

  3.    Жамааттын    жана    анын    органдарынын    ишмердуулугундогу

маалымдуулукту,  ачыктыкты  камсыз  кылуу  максатында  жамаат   озунун

жергиликтүү  бюджетинин  мумкунчулугуно карап айылдык  гезитти  мыйзам

чегинде тузууго жана пайдаланууга укуктуу.

               13. Айыл Мыйзамын (Уставын) кабыл алуу жана

                      озгортуу тартиби

   1.  Жамаатгын  Айыл  Мыйзамынын долбоорун айылдык  Кенештин  чечими

менен  тузулгон  атайын комиссия Кыргыз Республикасынын  Президентинин

бекиткен улгусунун негизинде иштеп чыгат.

   Комиссия  тарабынан  даярдалган  айыл  Уставынын  долбоору  айылдык

жыйындарда, эмгек жамааттарындагы талкуулардан улам жана жеке атуулдар

менен  коомдук  уюмдардан тушкон сунуштардын негизинде  комиссия  айыл

Уставынын  долбооруна тиешелуу кошумчаларды киргизип,  айыл  Уставынын

долбоору  юридикалык  экспертизадан откоруу  учун  облустук  областтык

адилет   Башкармалыгына  берилет.   Областтык   адилет   Башкармасынын

мыйзамдык  акталарга  карамакаршы келбейт деген  корутундусунан  кийин

айыл   Уставынын  долбоору  жамааттын  жалпы  мучолорунун  курултайына

коюлат.

   Элдик  курултайда Айыл Мыйзамынын долбоору талкууланып  кабыл  алуу

боюнча чечим чыгарат жана айылдык Кенештин сессиясына коюуусуна  сунуш

берет.

   2.  Айылдык  Кенештин  сессиясында Айыл Мыйзамдын  долбоору  токтом

менен  бекитилет. Айылдык Кенештин сессиясында бекитилген Айыл Мыйзамы

облустук  адилет  башкармасында  каттоодон  откорулот  жана  областтык

гезитте,   айыл  окмотунун  атайын  чыгарылган  бюллетенинде  жетиштуу

нускада жарыяланып, элге таркатылат.

   3. Айыл Мыйзамы мамлекеттик катоодон откон кундон тартып юридикалык

кучуно   кирет   жана   областтык  массалык  маалымат   каражаттарынан

жарлангандан кийин иш жузуно ашырууга укуктуу.

   Жергиликтүү  жамаатынын Айыл Мыйзамы айылдык  Кенештин  аймагындагы

жамааттын бардык мучолору жана оз алдынча башкаруу органдары тарабынан

кыйшаюусуз аткарылууга жатат.

  4.   Жамаатын   Айыл  Мыйзамын  аткарылышына  козомолдукту   айылдык

Кенештин депутаттары, айыл окмоту, аксакалдар Соттору жана жергиликтүү

жамааттын мучолорунун оздору жузого ашырат.

   5.  Айыл  Уставына тузотуулорду, алымча-кошумчаларды киргизуу  ушул

айыл Уставын кабыл алган тартипте жургузулот.

                         13.Жыйынтык тилек

     Урматтуу  жамааттын мучолору!

     «Ырыс  алды  ынтымак» деп ушул озубуз кабыл алган Айыл Мыйзамынын

бир  добуштан  колдоп  жана кыйшюусуз аткаралы,  «Сабырдын  тубу  сары

алтын»  - деп чекилик иштерге барбай нысап кылып, ыйманыбызды калыбына

келтирууго талбай аракеттенели, жалкоолукту жана бироого жук  артканды

таштап,  мамлекет берген укуктан толук пайдаланып, оз тагдырыбызды  оз

колубузга   алалы  деп  озубузго  тиешелуу  иштерди  жана  милдеттерди

билгичтик жана жоопкерчилик менен ишке ашыралы!