МАСЫ АЙЫЛДЫК КЕӉЕШИ

ТОКТОМ

Масы айылдык кеңешинин ХХVII чакырылышынын кезектеги 2-сессиясы

2017-жылдын 25-январы № 6

Масы айыл аймагынын 2017-2019-жылдарга карата Өнүктүрүү стратегиясын бекитүү жөнүндө

Күн тартибиндеги маселени угуп жана талкуулап Масы айылдык Кеңешинин XXVII чакырылышынын кезектеги II сессиясы

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Масы айыл аймагынын 2017-2019-жылдарга карата Өнүктүрүү стратегиясы бекитилсин. (тиркеме тиркелет.)

2. Масы айыл аймагынын 2017-2019-жылдарга карата Өнүктүрүү стратегиясы үчүн 2017-2019-жылдарга Масы айыл өкмөтүнүн бюджетинен акча каражатын кароо Масы айыл өкмөтүнүн башчысы Ж.Эшенкуловго тапшырылсын.

3. Токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө жагы айылдык Кеңештин бюджет жана финансы боюнча туруктуу комиссиясынын төрагасы О.Алыкуловго жүктөлсүн.

2017 - жылдан тартып 2019- жылга чейинки мезгилде жергиликтүү аймактын социалдык - экономикалык инфраструктурасын өнүктүрүүнүн стратегиясы жана инвестициялык планы

Масы айылдык Кеңеши

Ноокен району

Жалал-Абад облусу

Ушул документ Масы айыл аймагынын социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүүнүн стратегиясын иштеп чыгуу боюнча жумушчу тобу тарабынан айылдык кеңештин депутаттары, айыл өкмөтүнүн башчысы,айыл өкмөтүнүн аппаратынын кызматкерлери, коомдук жана өкмөттүк эмес уюмдардын, жамааттык топтордун өкүлдөрү менен биргеликте иштелип чыгып, ар бир айылда өткөн жыйындарда талкууланып, жактырылып, Масы айылдык Кеңешинин сессиясында бекитилген.

ӨНҮГYYНYН КӨРYНYШY

1.1. Киришүү

2017-2019-жылга карата Масы айыл аймагынын социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүүнүн стратегиясы айыл аймагынын, райондун жана республикабыздын аймагында иш алып барышкан айрым өкмөттүк эмес уюмдардын, коомдук уюмдардын, жамааттык топтордун, айылдык Кеңештин, жеригиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жана коомчулуктун өкүлдөрү катышкан атайын жумушчу топ тарабынан айылыбыздын калкынын жашоо турмушун жакшыртуу боюнча топтолгон тажрыйбаларына таянып иштелип чыкты. Масы айыл аймагынын социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүүнүн стратегиясы (мында ары карай Программа же Стратегиялык план деп да аташат) аймактагы бардык 5 (беш) айылда өткөрүлгөн жалпы жыйындарда, айылдардын жана айыл өкмөттүн деңгээлинде өткөрүлгөн тегерек столдордо, жеке жарандар жана жарандык топтор, эмгек коллективдери менен уюштурулган ар кандай форматтагы жолугушууларда, кеңешмелерде кеңири талкууланып, маселелер аныкталып, приоритеттүү, артыкчылыктуу делген проблемалар тандалып алынгандан кийин жалпылаштырылып,, жергиликтүү Кеңештин депутаттарынын сынына коюлуп, сессияда жактырылып, алардын сунуштары эске алынуу менен топтоштурулду.

Программа шарты боюнча негизинен айыл чарбасы, мал чарбасы, чакан жана орто ишкердик менен алектенген Ош-Бишкек жолунун жээгинде жайгашкан айылдардагы көп улуттуу Масы айыл аймагынын кайратман калкынын турмушунун деңгээлин көтөрүүгө, жашоо шартын жакшыртууга, аң-сезимдин жогорку чектерине жеткирүүгө, маданий жана руханий жактан асыл сапаттарга ээ болууга үндөөгө, бул калыс ниеттерди ишке ашырууга калктын өзүн толук мобилизациялоо аркылуу жетишүүгө багытталган. Анткени, акылман улуу элибиздин калган даана сөз бар “ Ырыс алды ынтымак” бүгүн социалдык мобилизациялоонун зарылдыгын учурдагы экономикалык абал, жада калса өзгөрмөлүү саясий кырдаал да толук шарттады.

Стратегиялык планда натыйжалуу эмгек, кирешелүү акыбет аркылуу жеке личносттун татыктуу жашоосун камсыз кылуу максаты коюлууда. Албетте акыркы мезгилдердеги элибиздин базар экономикасына таламдашкан интеллектуалынын жогору тепкичтерге улам-улам жогорулоосу, модерндешкен рынок шарттарын кабылдоосунун акырындап калыптанышы толук түрдө калкыбыздын жашоо-тиричилигинин оңолушүна жана жакшы жашоо нугуна жетишүүсүнө алып келээри айкын болуп калды.

Масы айыл аймагынын социалдык-экономикалык инфраструктурасын өнүктүрүүнүн стратегиясын жана инвестициялык планын аймагыбыздагы регулярдуу онүгүүнү камсыз кылуунун тепкич-тепкич болуп, өргө карай жылуунун аракети катары бааласак болот. Башкача айтканда коомчулуктун этап-этабы менен өнүгүүсүнүн башаты-ушул план болуп эсептелет. Бул планды турмушка ашырууда атайын көп тармактуу иш-чаралардын матрицалары кабыл алынып, алардын аткарылышы тийиштүү структуралар аркылуу толук түрдө көзөмөлгө алганда гана максатка жетүүгө болот. Планда камтылган приоритеттүү проблемалар айылдарда өткөрүлгөн жыйындарда талкууланып жана тастыкталып, топтоштурулуп, сессияда дал ушул Программаны аткарылышын камсыз кылуу боюнча комиссиянын курамдары түзүлдү. Ал эми айылдык Кеңеш атайын токтом менен депутаттык жумушчу топтун курамын бекитти.

Көрүнүш.

Масы айыл аймагы – социалдык-экономикалык абалы мыкты, жарандык сектору өнуккөн, ынтымак-ырашкерликте жашаган, демилгечил жамааттык топтору, алтын колдуу дыйкандары жана төрт түлүк малды асылданта өстүргөн эли менен өзгөчөлөнгөн сыймыктанаарлык социалдык инфраструктурага ээ болгон, заманбаб спорттук, маданий курулуштарга эгедер болгон бак-шактуу көрктүү аймак.

АЙЫЛ кенеши жөнүндө жалПЫ МААЛЫМАТ

Географиялык абалы

Масы айыл аймагы Жалал-Абад облусунун Ноокен районунун борборунда жайгашкан. Республикабыздагы дыйканчылык анын ичинде техникалык өсүмдүктөрдү өстүрүүгө жана мал чарбасын жүргүзүүгө шарты жакшы, ыссык айыл аймактарынын бири. Айыл аймагы күн чыгыш жактан Шайдан, күн батыш жактан Ноокен, түштүк жактан Арал айыл аймактары менен чектешет Ноокен районунун борборунан 0,5 км, ал эми облустун борборунан 55 км алыстыкта жайгашкан. Айыл аймагы 5 айылдан турат. Алар : Апыртан, Богот, Кызыл-Туу, Масы, Беш-Жыгач жана айылдык кеңештин депутаттардын саны 31. Калкыбыз негизинен мал чарбачылыгы жана дыйканчылык менен эмгектенишет.

Калктын саны : 24084

Кожолук саны: 4017

Райондук борборго чейинки аралык (км) 0,5

Облустук борборго чейинки аралык (км) 55

Социалдык – демографиялык маалымдамалар:

Калктын саны ( саны 24084 адам)

Жакырчылыктын деңгээли (Yй-бYлөөлөрдYн саны)

1.3.5. Окуучулардын саны – 3596, Мектепке чейинки билим алуучу балдардын саны - 2598

1.3.6. Медициналык мекемелерге кайрылган оорулуулардын саны - 738

Масы аймагын 2017-2019-жылдарга карата өнүктүрүү багыттары.

1-багыт. Билим берүү мекемелерин жана спорт аянттарын куруу менен жаштарга билим алуусуна шарт түзүүгө жетишүү.

Көйгөйлөр жана алардын себептери.

Масы айыл аймагында жалпы чогулуштарда жаштарга билим алуусуна жана спорт менен машыгууга шарт тузуу маселеси приоритеттуу болуп аныкталды.

Кызыл-Кыштак, Апыртан, Эски-Масы айылдары райондун борборунан 6-8-км алыстыкта жайгашкан. Айылдарда мектеп жок болгондуктан алыскы айылдардагы туугандарынын уйундо жашап окушат, себеби алар мектепке жакын жашашат. Ошол эле учурда ата-эненин тарбиясынан алыс болушат. Ал эми Масы айылындагы орто метептерге келип кетуусу бир топ кыйынчылыктарды жаратат. Ички жолдору начар абалда. Жол алыс, жоо бапы келишет, коомдук транспорт каттабайт. Жаан жааган күндөрү башталгыч класстардын окуучулары жолдун ылайдыгынан, карда мектепке барбай калышат. Жамгыр жана кар жааган кундору мектепке келгиче суу болуп келишет жана мектепте кийимдери суу болуп окушуп кайра уйлоруно баргандын кесепетинен балдар жана кыздар ооруп мектепке 3-4 кун барбай калышат. Окуучулардын ден соолугуна терс таасирин тийгизет. Кыш кундору кун кыска болгондуктан эртен менен жана кечинде карангыда коркон балдар жана кыздар бир топ азаптарды тартышат. Ошондуктан бүгүнкү күндө Кызыл-Кыштак, Эски-Масы, Апыртан айылдарынын тургундары мектепке муктаж.

Масы айылында жаштар бош убактыларында спорт менен машыгууга шарттын жоктугунан, тамеки чегишет, уурулук кылышат, айылдагы терс корунушторго женил барышат. Спорт менен машыкпаган жигиттер жана кыздар медицина мекемелерине медициналык кызмат алууга коп барышат. Жаштар арасында ажырашуулар коп болуп жатат. Спорт менен машыккан балдар жана кыздардын ан-сезими жогору болот, себеби ден-соолугу жакшы, озуно окшогон жаштар менен маектешип коп маалымат алышат, сабырдуу болот, жаман жолдорго барбайт. Ата-энеси билишет балас кайсыл жерде спорт менен машыгып жатканын. Масы айылында спортту жакшы коргон, спорттук мелдештерди уюштурууга активдуу катышкан, спортту жакшы билген жаштар коп. Ошондуктан Масы айылына минифутбол аянтчасын куруу менен жаштар учун чон кам корулот. Жаштарга шарт тузуу максатында Масы айылында коомдук эс алуучу иш-чараларды откоруу учун айылдык маданият уйунун абалын жакшыртуу.

Масы айыл аймагында балдарды балдар бакчасы менен камсыздоо пайызы аз. Кызыл-Туу, Апыртан айылдарында балдар бакчалары жок. Мектепке чейинки билим берууну уюштуруу зарыл. Кызыл-Туу жана Апыртан айылдарына балдар бакчаларын куруу керек. Беш-Жыгач айылындагы балдар бакчасында имарат жетишпейт.

 Негизги себептери:

Финансынын жетишсиздиги, жергиликтүү бюджеттин алсыздыгы.

Кызыл-Кыштак айылында орто мектептин жоктугу.

Масы айылында минифутбол аянтынын жоктугу.

Масы айылдык маданият уйуно казерок куруу.

Балдар бакчаларын куруу.

Проблемаларды чечүү үчүн колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар

Иш-чаралар же долбоорлор

2-багыт. Айылдарды узгултуксуз электр энергиясы менен камсыз кылуу менен жарандардын жашоо денгээлин жогорулатууга жетишуу.

Көйгөйлөр жана алардын себептери.

Беш-Жыгач, Богот айылдарында жана жаны конуштарда калкты электр энергиясы менен узгултуксуз камсыз кылуу начар.

Себеби акыркы 25 жылдан бери жаны электр линиялары жана трансформаторлор курулган эмес. 1960-1970-жылдары курулган электр солбалары Беш-Жыгач, Богот айылдарында эскилиги жетип чирип кеткен. Жаана жааган кундору жана шамал болгон кундору адам омуруно коркунуч пайда кылат, себеби кулап кетуу коркунучу бар.Жаны конуштарда КТПынын кубатуулугу жетишпейт жана электр мамылары, зымдары жергиликтуу калк тарабынан сапатсыз, кооптуу болуп куралган. .

Негизги себептери

Финансынын жетишсиздиги, жергиликтүү бюджеттин алсыздыгы

Акыркы 40 жылдан бери электр мамылары алмаштырылган эмес.

Жаны конуштарда электр мамылары, зымдары талапка ылайык курулган эмес.

Тиешелуу органдар тарабынан жаны конуштарда трансформаторлордун орнотулбагандыгы.

Бул жаатта каражатын жоктугу, инвесторлордун келбегендиги жана ивестициянын жоктугу

Проблемаларды чечүү үчүн колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар

Иш чаралар же долбоорлор

3- багыт: Калкты ичимдик суу менен камсыз кылуу.

Көйгөйлөр жана анын себептери:

Калкты ичимдик суу менен камсыз кылуу начар.

Суу тутуктордун эскилиги жеткен. Ичимдик суунун булагы аз. Суу тутуктор чарбасынын материалдык-техникалык базасы жок. Каржылоо булактарынын жетишсиздигинен суу чарба ишканасында тийишту адистер жок.

Негизги себептер:

Каржылоо булактарынын жетишсиздиги.

Суу тутуктор чарбасынын материалдык-техникалык базасынын жоктугу.

Суу тутуктор чарбасынын укукттук документери тийиштуу денгээлде иштелип чыкан эмес.

Калктын ичимдик сууга болгон толомдорду оз убагында толобогондугу.

Суу тутукторунун жана жабдуулардын эскилиги.

Проблемаларды чечүү үчүн колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар

 Иш чаралар же долбоорлор

4-багыт. Ички каттамдардагы жолдорду ондоо.

Койгойлор жана алардын себептери:

Масы айыл аймагында ички жолдордун абалы начар.

 Масы айыл айылындагы ички каттамдардагы асфальт жолдор акыркы 30 жылдан бери ремонтолгон эмес. Кызыл-Туу, Богот, Беш –Жыгач Апыртан айылдарындагы жолдорго шагал тошолгон. Жаандан, арык сууларынан жана убакыттын отушу менен начар абалга келген. Автоуна менен каттоодо кооптуу.

Негизги себептери:

Каржылоо булактарынын жетишсиздиги.

Ички жолдордун абалы начар.

Ремонтто учун атайын техникалар жоктугу,

Ички жолдорду кароо боюнча атайын ишкана жок

 Проблемаларды чечүү үчүн колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар

Иш чаралар же долбоорлор

5-багыт. Дыйканчылык жана мал чарбачылыгындагы асыл тукумдуулукка жетишүү.

Багытка жетуу жолу ички, тышкы проблемалар (тосколдуктар), алардын себептери.

Аймакта дыйканчылыкты онуктуруго шарт жакшы, айдоого жарактуу жерлерде негизинен техникалык жана дан эгинднои остурулот. Бирок майда чарбаларга болунуп сугат суу жетишпейт, анын ичинен Апыртан зоонасы алыс жайгашкан. Ондурулгон айыл продукцияларынын баасын арзан. Калк арасында ар кандай дыйканчылыктагы модернизациядан кабар жетишсиз. Ноу-хау дээрлик колдонулбайт. Электролинияларды тартып, жаны трансформаторлорду коюп скважина аркылуу суу чыгарууга каражатар жетишпейт. Айыл чарбасында иштеген техникалар эскирип жаныланууга муктаж. Мал, кой чарбасын онуктуруу учун тоют жана жем даярдоочу цехтер, дарылоо пунктары жок. Айыл чаба продукцияларын кайра иштетуу учун инвестицияларжы тартуу зарыл.Айыл чарбасы жаны техникалар, минералдык жер семирткичтери менен камсыз болсо алынган продукциялардын арзан болушу мумкун.

Коомчулук мал чарбачылкты онуктурууго тажырыйбасы бар.Мал остуруу учун табыгый жайытар коп .Албетте проблемалар да коп. Аймакта ветаринардык сервистин иши жакшы жолго коюлбаган. Каалагандай ваканиция кампаниясы откорулот, элдин кабары жок.Андыктан, ветеринардык сервистердиниши ачык болуусуна жетишуу керек. Дегеле дыйканчылык жана мал чарбачылыкты онуктуруу учун аймакта бир канча проблемалар кездешет.

Негизги себептери:

Каналдардын абалы начар, капиталдык ремонтко муктаж,жоготуу Апыртан зонасында коп болгондуктан арыктарды бетондош керек.

Жаны уроондун сорторун жетиширип беруучу чарбалардын аздыгы.

Малдардын асыл тукумдугунун томондугу.

Дыйканчылык жана мал остурууго берилген кредиттердин толом пайызынын коптугу.

Жетиштирилген тушумдун баасынын томондугу

Мамлекеттик колдоолрдун жоктугу

Малдардын арасында ар кандай ооруулардын кенири таралышы

Ветеринария тармагындагы мыйзамдардын калка жетпй жатышы

Жайытардын алыстыгы

Дыйканчылыктагы ар кандай илдетерди дарылоодо дары-дармектердин жетишпестиги

Жер семирткичтердин аздыгы,болгонуну сапаты томондугу

Аз тушумдуулук.

Проблемаларды чечүү үчүн колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар

Иш чаралар же долбоорлор

МОНИТОРИНГ ЖАНА БАА БЕРYY ПЛАНЫ

6-багыт.Кичи жана орто бизнести онуктуруу

Багытка жетуужогу ички, тышкы проблемалар (тосколдуктар),алардын Масы айыл аймагында тегирмен, май жубаз жетишээлик, элдин муктаждыгы толук канаттандырат. Ондурулгон момо жемиштер жашылчалар кайра иштетуучу иш каналар жоктугунан арзан баада сатылып, элдин жашоо денгээлин жогорулатууга кедеги болууда. Кичи жана орто ишканалардын жетишсиздигинен негизги айылдын тургундары жумушсуздар. Жаштар арасында миграция кундон кунго осуудо.айыл чарба продукциялардын иштетуу учун, аларды пакетке даярдоочу чакан цехтер жок орто бизнести онуктурудо кредитер прцентик ставкалары жогору, май иштетучу цехтердин продукциясынын сапаты начар. Эшик терезе мебель жасоочу цехтер Масы айыл аймагында бар болгону менен жакшы жолго коюлган эмес.Курулуш материалдарына жарандардын талаптары жогору.Элдин талаптарын аткаруу учун жеке менчик секторун онуктуруу себептери бар.

Негизги себептер:

Кайра иштетуучу ишканаларды иштетучу тажрыйбалуу адистердин жетишсиздиги

Кайра иштетуу жана орто ишканаларды колдоо учун берилген кредитердин толом пайызынын жогорулугу

Коомчулуктун ичинде кайра иштетуучу ишканалар курууга жана жургузуго каражаты бар адамдардын ото аздыгы

Киреше алып келуучу ишканаларды колдоо учун донорлор тарабынан берилуучу кайтарымсыз грантардын сумасынын аздыгы

Чакан жана орто ишкерлерди колдоо боюнча нормативдик укуктук актылардын жоктугу

Проблемаларды чечүү үчүн колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар

Иш чаралар же долбоорлор

МОНИТОРИНГ ЖАНА БАА БЕРYY ПЛАНЫ

Масы айыл өкмөтүнүн башчысы: Ж.Эшенкулов

Жумушчу топтун курамы: Н.Назаров

Д.Акматова

А Кыргызбаев

Б.Ахмедов

А.Нурунбетов

А.Кожоева

Б.Райимбекова