КЫЗЫЛ-КЫШТАК АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ

Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин кезексиз IV сессиясы (алтынчы шайланган)

2017-жылдын 16-февралы №9

Кызыл-Кыштак айыл өкмөтүнүн 2017-2021-жылдарга карата социалдык-экономикалык өнүгүүнүн стратегиялык жана инвестициялык планынын долбоорун бекитүү жөнүндө

Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин (алтынчы чакырылган) кезектеги IV сессиясынын күн тартибиндеги: “Кызыл-Кыштак айыл өкмөтүнүн 2017-2021-жылдарга карата социалдык-экономикалык өнүгүүнүн стратегиялык жана инвестициялык планынын долбоорун бекитүү жөнүндөгү” маселелерин карап чыгып, талкуулап

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Кызыл-Кыштак айыл өкмөтүнүн 2017-2021-жылдарга карата социалдык-экономикалык өнүгүүнүн стратегиялык жана инвестициялык планынын долбоору бекитилсин.

2. Бул токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө жагы айылдык кеңештин социалдык маселелер боюнча туруктуу комиссиясына жүктөлсүн.

Ош областынын Кара-Суу районунун

Кызыл-Кыштак айылдык Кенешинин

сессиясында бекитилди 

____IV______ сессиясынын № ___9_ чечими

торага _______________ Д. Сатывалдиев

«___16__» ___02____________ 2017-жыл

Кыргыз Республикасы

Ош облусу

Кара-Суу району

Кызыл-Кыштак айылдык аймагы

2017 - 2021-жылдарда Кызыл-Кыштак айылдык кенешинин аймагын онуктуруунун стратегиясы жана инвестициялык планы

Жаны-Турмуш-2017- жыл.

МАЗМУНУ

1. КИРИШ СӨЗ – СТРАТЕГИЯЛЫК ПЛАН БОЮНЧА НЕГИЗГИ МААЛЫМАТ   

2. КЫЗЫЛ-КЫШТАК АЙЫЛ АЙМАГЫ ЖОНУНДО МААЛЫМАТ

3. АЙМАКТЫН КЕЛЕЧЕК ЭЛЕСИ 

4. СТРАТЕГИЯЛЫК МАКСАТТАР 

5. оНУГУУНУН АРТЫКЧЫЛЫКТУУ БАГЫТТАРЫ  

6. УЧУРДАГЫ АБАЛДЫ ТАЛДОО ЖАНА БААЛОО

7. СТРАТЕГИЯНЫ ИШКЕ АШЫРУУДА ПОТЕНЦИАЛДУУ РЕСУРСТАР 

8. СТРАТЕГИЯЛЫК МАСЕЛЕЛЕР –ИШ ЧАРАЛАРДЫ ИШТЕП ЧЫГУУ 

9. ФИНАНСЫЛЫК РЕСУРСТАРДЫ БААЛОО ЖАНА ИНВЕСТИЦИЯЛЫК ПЛАН (СТРАТЕГИЯЛЫК МАКСАТТАРГА ЖЕТҮҮ ДОЛБООРЛОРУ)

10. ИШКЕ АШЫРУУ ЖАНА МОНИТОРИНГ 

Киришуу

Кызыл-Кыштак Айылдык Аймагынын социалдык – экономикалык онугуу Стратегиясы негизги стратегиялык документ болуп саналат. Онугуунун экономикалык Стратегиялык планын тузуу, анын миссиясы жана келечекти коро билуусун аныктоо, Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына онугуунун максаттарын жана милдеттерин ишке ашырууга комоктошот. Кызыл-Кыштак айылдык аймагын онуктуруунун жаны Стратегиясы Кызыл-Кыштак айыл өкмөтү жана кенешинин депутаттары менен биргеликте жумушчу топ тарабынан иштелип чыгылды.

Эски стратегиялык план кобунчо инфраструктурага байланышкан маселелерге конул буруп келген болсо, жаныланган Стратегияда Адам потенциялын онуктурууго басым жасалды. Кызыл-Кыштак айылдык аймагынын Стратегиялык планды иштеп чыгаруу жана долбоорлорду жузого ашыруу тажрыйбасы менен жаны экономикалык онугуу Стратегиясын ийгиликтуу иш жузуно ашырат деген ишеним бар.

Стратегия коомчулуктагы бардык маселелерди чечпейт, анткени бул жалпы план эмес, Стратегия айыл аймагында шашаган калктын келечек элесине жетуудогу негизги стратегиялык багытарды аныкталды, мындай ыкма коомчулук белгилеген негизги приоритетке туздон туз салымын кошот.

Стратегияны иштеп чыгуу процесси жана методикасы

Бул Стратегия эски Стратегияны жаныртуу деп эсептелгени менен анын мазмунун жана структурасы такыр башкача. Стратегия Олкону туруктуу онуктуруунун Стратегиясынын жана Мин жылдык онугуунун максаттарына негизделуу менен иштелип чыгып, аймакты 2017-2021-жылдары онуктуруунун негизги багыттарын жана мунөзун чагылдырат. Улуттук Стратегия жалпыга маалым болгондон кийин анда сунушталган ыкма биздин Стратегияга шайкеш болуп чыкты – экономикалык онугууну колдоо менен жашоо шартты жакшыртуу. Буга кошумча, улуттук Стратегия Жергиликтүү потенциалдлын маанилуу экенин белгилейт.Ошентип, бул Стратегия Олконун туруктуу онугуу Стратегиясына толугу менен шайкеш келет,анткени ал дагы экономиканы онуктуруу маселелерин камтыйт жана Жергиликтүү экономикалык онугууну башкаруу жана колдоо учун Жергиликтүү потенциалды тузгонго оболго болот.

Кызыл-Кыштак Айылдык Аймагынын алдыга койгон стратегиялык онугуусунун негизги максаты – бардык тармактын натыйжалуу иштоосун, келечекте айылдык аймактын экономикасынын стабилдуу онугуусун, туруктуулукту камсыз кылуу.

Кызыл-Кыштак айылдык аймагынын онугуу Стратегиясын иштеп чыгуу учун айыл өкмөтүнун башчысынын атайын буйругу менен жумушчу топ тузулуп, жумушчу топко Кызыл-Кыштак айылдык аймагынын 2017-2021 - жылдарга стратегиялык онугуу планын иштеп чыгуу милдети коюлган. Аларга жардам беруу максатында атайын (экономикалык, социалдык жана экологиялиялык багытта иштеген)адистер бекитилди.

Жумушчу топтун курамына айылдык кенештин депутаттары, айыл өкмөтүнун кызматкерлери жана Жергиликтүү коомчулуктун окулдору кирген. Бул, албетте, жаны онугуу планын тузуудо ар тараптуу ой-пикирлерди камтып, ар тармактуу болоруна шарт тузулгон.

Онугуу планын иштеп чыгуу процессинде Мин жылдык онугуунун максаттары жана Олкону 2013-2017-жылдары туруктуу онуктуруунун Улуттук Стратегиясына ылайык айылдык аймак жонундо жалпы маалымат, Жергиликтүү бюджеттин анализи, тышкы чойронун анализи, жарандарды сурамжылоонун жыйынтыгы тууралуу маалыматтар жана айыл профайлдары пайдаланылды. Ал маалыматтар айыл өкмөтүнун тиешелуу адистеринен, райондук жана областтык статистикалык уюмдардан, тиешелуу маалымат булактарынан алынды.

2017-2021-жылдарга карата Кызыл-Кыштак айыл аймагынын стратегиясын иштеп чыгууда аймактын бүгүнкү күндөгү абалын, жаратылыш шарттарын, географиялык жайгашуусун жана материалдык-сырьелук базасын эске алуу менен узак мөөнөтүү, реалдуу иш чараларды иштеп чыгуу бүгүнкү күндүн негизги талаптары экендиги эске алынды.

          Ошону менен эле бирге кабыл алынган иш чараларды жузого ашыруунун механизмдерин иштеп чыгуу менен бирге аларга өз убагында жагдайга жараша түзөтүлөрдү киргизип туруу зарылдыгы каралды.

          Стратегиянын алгачкы варианты 2017-жылдын 7- февралында Кызыл-Кыштак айылдык Кенешинин сессиясында талкууланып, негизинен жактырылсын деген чечим кабыл алынган ( айылдык кенештин 2017-жылдын 7-февралындагы чечим №-----). Ошондой эле Стратегиянын жумушчу варианты Кызыл-Кыштак айылдык Кенешинин депутаттары, айылдын активистери, окмоттук эмес уюмдардын окулдору, мекеме уюмдардын жетекчилеринин, коомчулуктун катышуусу менен 2017-жылдын 16-январында “Коомдук угууда” кенири талкууланып жактырылыган, алардын сунуштары эске алынып, айрым толуктоолор жана өзгортуулор киргизилди.

КЫЗЫЛ-КЫШТАК АЙЫЛ ӨКМӨТҮ ТУУРАЛУУ МААЛЫМАТ

Административдик-территориалык болунушу

Кызыл-Кыштак айылдык аймагы Ош облусунуун Кара-Суу районунун карайт.Кызыл-Кулжа Айыл окуругу1996 –жылы июнь айында айыл окмот болуп уюштурулуган (мындан ары АО) Кызыл-Кыштак, Ишкаван, Коммунист, Кызыл-Байрак,Жаны-Турмуш, Керме-Тоо, Андижан айылдары калктуу конуштарынан туруп, алар өздорунчо официалдуу статуска ээ болуу менен статистикалык каттоодон откон. Кызыл-Кыштак айыл өкмөтү дениз денгээлинен 1150 метр бийиктикте жайгашып, райондун батыш жагында жайгашкан. Кара-Суу районунун борборунан 27км. аралыкта ал эми обулусубуздун борборунан тундук-батыш тарабында 3км.аралыкта болуп, кенсеси Жаны-Турмуш айылында жайгашкан.

Кызыл-Кыштак айыл аймагынын паспорту

Географиялык жайгашкан жери: Кызыл-Кыштак айыл аймагы Ош облусунун Кара-Суу районунун борбору Кара-Суу шаарынын туштук-батыш тарабында, Ош облусунун борбору Ош шаарынын тундук-батыш тарабында жайгашып тундук-батыш тарабы Өзбек Республикасы менен чектешкен.

II. Кызыл-Кыштак айылдык аймагынын жакынкы келечектеги корунушу

Элес. Кызыл-Кыштак айылдык аймагы - айылдардын социалдык инфраструктурасы жакшырган, ишкердуулук жана айыл чарбасы жаны технологиянын негизинде онуккон, медициналык кызмат жана жаш жеткинчектерге билим беруу шарттары жакшырган, элге кызмат корсотунун сапаты оскон, дени сак жана билимдуу жаштары коп, элдин коомдук активдуулугу жогору, ынтымак эли бар аймак.

Онугуунун негизги багыттары

1. Багыт: Социалдык объектилердин жана эл пайдалануучу инфраструктуралык объектердин абалын жакшыртуу

Багыттын максаты : Айыл аймакта социалдык объектердин жана инфраструктуранын абалын жакшыртуу менен медициналык кызмат корсотуунун мумкунчулукторун кенейтуу, аймакта мектепке чейинки жана жалпы билим беруунун натыйжалуулугуна жетишуу, спорттун онугушуно, ошондой эле айыл калкынын жашоо жыргалчылыгына шарт тузуу.

Учурдагы абал:

Билим беруу тармагы : Айыл өкмөтүндо 9 мектеп болуп, мындан 6 сы орто, 3осу негизги мектеп. Аларда 4656 окуучу билим алышат, аларга 332 мугалим билим-тарбия беришип эмгектенишет. Мектептер бугунку кундо китептер менен 75% камсыз болушкан.Белгилей кетчу нерсе бирок окуучулардын билим денгээли талапка жооп бербейт, бул айыл өкмөтүндо тузулгон комиссиянын мектептерди текшеруусундо белгилуу болду.

Саламаттыкты сактоо: Айыл өкмөтүбуздун саламаттыкты сактоо тармагында 3 уй-булоолук дарыгерлер тобу, 2 ФАП, 1 торот уйу болуп, мында стационарда – 25 жана торот уйундо 10 койка бар.Бул тармакта 20 врач жана 40 кичи медицина персоналдар элди тейлейт.

Калкты социалдык коргоо: Айыл өкмөтүндо 2013-жылы жалпы женилдик алуучулардын саны 600 адамды болуп, аларга - 753.7 мин сом ажратылып толугу менен берилди. Алар:1,2,3-гуппадагы майыптарга -216,6 мин сом, кургак учук менен ооругандарга - 77,7 мин сом, согуш ардегелерине – 7,0 мин сом, тоголок жетимдерге – 15,0 мин сом, жалгыз бой карыяларга - 52,4 мин сом жана жакыр уй-булолорого - 39,7 мин сом берилди. Аз камсыздыгы боюнча жолок пул алуучу уй-булолордун саны - 324 уй-було тузот.

Маданият тармагы: Айыл өкмөтүндо 1 айылдык маданият уйу, 1 китепкана элге кызмат корсотот.2012-жыл уй-було,тынчтык ынтымак жана кечиримдуулук жылына карата иш-чаралардын негизинде маданият кезматкерлер тарабынан даталуу кундорго майрамдык концерттик прогаммалар уюштурулуп элге тартуулашты.Кол онорчулук боюнча облустук сынака бизден катышкан кол онорчубуз Айбагышов Манас сынактын женуучусу болуп “Ардак грамота”менен сыйланды.

Мектепке чейинки билим менен камсыз кылуу

1-Багытка (Swot – анализ)

1- Багытка жетуудогу проблемалар:

Негизги проблеманын себептери:

·       Социалдык маселелерди чечууго каражаттын жетишсиздиги

·       Балдар бакчасынын жетишсиздиги

·       Мектепке чейинки билимдин томондугу

·       Миграциянын кучоосунон балдардын кароосуз калуусу

·       Соц имараттардын жана жабдуулардын эскилиги, спорт залдардын жетишсиздиги

·       Электр мамычалары коп жылдан бери алмашылбай, кооптуу абалда.

·       Айыл ичиндеги жолдордун абалы начар.

Негизги проблемадан келип чыккан кесепеттери:

·       Каражаттын жетишсиздигинен айылдын социалдык абалы начарлоодо

·       Балдар бакчасынын жетишсиздигинен мектепке чейинки билим денгээли томон

·        Мектепке чейинки билим томон болгондуктан, окуучу билим алууга кызыктар эмес

·       Жаш балдардын ан сезими бузулуп. жаман жолго кирип кетуусу

·       Соц мекемелердин эскилигинен спорт залдын жоктугунан аракечтик, кылмыштуулук кобойуудо.

·       Электр линияларынын эскилигинен айыл жеринде тез тез электр жарыгы очурулуудо

·       Айыл ичиндеги жолдордун начарлыгынан карым катнаш учун кыйындоодо.

Багыттын милдеттери:

·       Мектепке чейинки билим берууну жоогрку денгээлге алып чыгуу же болбосо балдар бакчасы жок айылдарга балдар бакчасын куруп беруу.

·       Калктын бардык катмары учун мектепке чейинки билим беруучу мекемелердин кызматын жеткиликтуу кылуу.

·       Башталгыч (1-4кл), негизги (5-9кл) жана жогорку(10-11кл) класстын окуучуларына бардык баскычтарда сапаттуу билим берууго жетишуу.

·        Спорт залдарды жана аянчаларды куруп, жаштарды спортко ундоо

·        Ар бир мектепте коопсуз, толеранттуу жана көп маданияттуу билим берүү чөйрөсүн түзүү

·        Электр мамычаларын алмаштыруу менен элге узгултуксуз электр жарыгын беруу

·        Айыл ичиндеги жолдорду капиталдык ремонттон откоруу, карым катнашты жакшыртуу. Ошондой эле элди медициналык тейлоонун сапатын жакшыртуу.

1-багыт боюнча Иш – чаралар:

Кутулучуу натыйжалар:

·       Бала бакчалардын саны кобойот;

·       Бала бакчага барып жургон балдардын саны артат;

·       Тарбиялануучуларга жакшы шарттар тузулот, санитардык- гигиеналык нормаларга толук жооп берет;

·       Жаны жумушчу орундары тузулот;

·       Мектептердин материалдык-техникалык базасын чындалат,окуучуларга кошумча билим (кесип) алууга мумкунчулук тузулот;

·       Билим сапатын жогорлатууга шарт тузулот;

·       Калктын каада-салтын, маданий мурасын сактоо, өсүп келе жаткан муунду жарандуулук жана атуулдук духунда тарбиялоого жетишилет;

·        Мектептер жаңы муундагы предметтик стандартка ылайык келет, билим сапаты жогорулайт;

·       Спорт тармагы онугуп келечектеги чемпиондор тарбияланат;

·       Электр жарыгы узгултуксуз берилип элге ынгайлуу шарттар тузулот;

2-   Багыт: Айыл чарба багытын жаны технологияны колдонуу менен онуктуруу

Багыттын максаты: Айыл чарбасында жаны технологияларды жайылтуу аркылуу айыл чарбасынын ондурумдуулугун жана ондурулгон продукциянын сапатын жогорулатуу.(жумушчу орундарын тузуу)

Учурдагы абал: Айыл округунун аймагында айыл чарба багытындагы жерлердин жалпы аянты 3036,66 га, анын ичинен калк конуштар жерлери -563 га, онор жай, транспорт жерлери 20,0 га, токой фондундагы жерлер – 20499,0 га, жайыттар – 93 мин га, суу фондундагы жерлер – 146,0 га, запастагы жерлер -91089,0 га, айыл окмотто бардыгы – 122259,00 га жер бар.

Айыл чарба багытындагы жеринин аянты

2-Багытка (Swot – анализ)

Багытка жетуудогу проблемалар

Негизги проблеманын себептери

·       Элдерге болунгон жер улушторунун дыйкандар натыйжалуу пайдаланбай жатканы

·       Айыл чарба техникаларынын жетишсиздиги

·       Жаны урондун сортторун жетиштирип беруучу чарбалардын аздыгы

·       Жаны технология менен иш алып баруучу адистердин аздыгы

·       Малдардын асыл тукумдуулугунун томондугу

·       Дыйканчылык жана мал остурууго берилген кредиттин толом пайызынын коптугу

·       Каражаттын жетишсиздиги

·       Мамлекеттик колдоолордун жоктугу

 Негизги проблемадан келип чыккан кесепеттери

·       Базар талабына ылайык продукция ишелип чыкпай жатканы

·       Айыл чарба багытындагы жерлер айдалбай калууда

·       Дыйкандар сапатуу урон менен камсыз болбой тушумдуулук азаюда

·       Жаны технология менен иш алып барылбай жатат чыгашалуу эгиндер эгилуудо.

·       Селекциялык иштердин жоктугунан малдардын пародасы начарлап жатат.

·       Логистикалык борборлолрдун жоктугу

·       Миграция кобойуудо каражаттын жетишсиздигинен

·       Айыл- чарба багыты онукпой жатат

Багыт боюнча милдеттер:

·       Жогорудагы айтылган проблеманын кесепетерин чечуу учун биринчиден Логистикалык борборлорду куруу жана дыйкандарды окутуу зарыл;

·       Заманбап лобороторияларды куру;

·       Жаны техникаларды лизинг аркылуу сатып алуу;

·        Пайызы томон кредиттерди алуу жана аны максатуу пайдалануу;

·        Дыйкандарды жаны технология менен иштоого даярдоо жана тажырыба алмашуу;

·       Кайра ишеп чыгуучу цехтердин санын кобойтуу.

Багыт боюнча иш – чаралар:

Кутулуучу натыйжалар

·       Жаны Технологиялар менен теплицалар курулуп тушумдуулук жогорулайт.

·       Жаны техникаларды колдонуу менен иштетилбей жаткан жерлер иштетилет.

·       Кооперативтерди тузуу менен экспортко жол ачылат.

·        Дыйкандардын сабаттсыздыгы жоюлуп, кирешелуулугу жогорулайт

·        Кайра иштеп чыгуу менен дыйкандар ондургон продукциясын жогорку баада сатат.

·       Мал чарбасында эт сут багытындагы малдар сапатуу жолго тушот.

·       Мал жандыктардын жугуштуу ооруулары азаят.

·       Айыл-чарбасы онугуу жолуна тушот.

3- негизги багыт: Кайра иштетуу жана чакан орто бизнести онуктуруу

Багыттын максаты: Кайра иштеп чыгуу цехтерин уюштуруу, ишкердуулукко мумкундук тузуу аркылуу чакан жана орто бизнес, онор жай ишканаларын тузуу жана онуктуруу менен жумуш орундарын кобойтуу.

Учурдагы абал: Аймакта чакан жана орто ишканалар негизинен соодада жана кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө иштешет, өндүрүш чөйрөсүндө иштегендер жокко эсе. Чакан жана орто ишкердиктин мындай өнүгүү жолу экономиканы көтөрүү фактору боло албай, ал жаратылыш, эмгек жана башка ресурстарды ыраатсыз пайдаланууга алып келуудо. Учурда ишкерлер бизнести өнүктүрүүүчүн кредиттик ресурстардын жетишсиздигине туш болууда, ошондуктан аймактагы банктардын филиалдарынын жана микрофинансалык компаниялардын санын кеңейтүү, алардын кредиттик тобокелдиктерин азайтуу, кредиттер боюнча пайыздык ставкаларды төмөндөтүү үчүн ишкерлердин финансылык маданиятын жогорулатуу чаралары көрүу негизги максат болуу керек.

3-Багытка (Swot – анализ)

Багытка жетүүдөгү проблемалар

Негизги проблеманан келип чыккан себептери:

·       Ишкердуулукту баштоо учун алгачкы капиталдын жетишсиздигинен кайра иштетуучу ишканалардын жоктугу;

·       Кайра иштеп чыгуучу цехтер болбогондуктан чыгымдар акталбай калууда;

·       Мамлекет тарабынан колдоо жок болгондуктан миграция кучоодо;

·       Кичи жана орто ишканаларга мамлекеттик толом пайыздары жогору болушу;

·       Кичи жана орто бизнести баштоо учун каражаттын жоктугу;

·       Коомчулуктун ичинде кайра иштетуучу ишканаларды курууга жана жургузууго каражаты бар адамдардын аздыгынан жумушсуздук осуудо.

Негизги проблемадан келип чыккан кесепеттери:

·       Адистердин жана каражаттын жетишсиздигинен кайра иштеп чыгуучу ишканалар тузулбой жатат. Жумуш орундары аз;

·        Дыйкандар продукциясын чийки бойдон сатып, киреше аз;

·        Миграциянын осушунон кучтуу адистер сыртка кетип калууда;

·       Кичи жана орто бизнес ишканалар курулбай, жумушсуздук осуудо;

·       Жумуш оруундары жоктугунан араккечтик, уурулук,бейбаштык кобойуудо.

Багыт боюнча милдеттер:

·       Айылдарда айыл чарба продукцияларын кайра иштетуучу чакан ишканаларды ачуу менен жумушчу орундарду тузу;

·       Айылдарда устачылык, жыгачты иштетуучу, эмерек жасоочу ишканаларды тузу;

·       Айылдарда кондитердик, нан бышыруучу цехтерди ачуу жана ар бир айылдарда тигуу жана макарон чыгаруучу жана башка ушул сяктуу цехтерди ачуу.;

·        Айылдарда курулуш материалдарын иштеп чыгаруучу ишканаларды тузу;

·       Айыл чарбасында жаны технологияларды оркундотуу;

·        Айылдарда элге кызмат корсотуучу ишканаларды тузуу, анын жогорку сапатына жетишуу.

3- Багыт боюнча иш – чаралар:

Кутулуучу натыйжалар

·       Айылда кайра иштетуучу иш каналар ачылып жумушчу орундары тузулот;

·       Дыйкандар ондургон продукцияларын жогорку баада сата алышат;

·       Окмоттун бюджетин кошумча акча каражаттары тушот;

·       Айылдын инфраструктурасы жакшырып экономикасы онугуу жолуна тушот;

·       Жаштар арасында миграция азайып аракечик, бангилик, кылмыштуулук азаят;

·       Иштебей калган ишканалар ишке тушуп иштей баштайт;

4 - Негизги багыт: Аймакта жагымдуу экологиялык чойрону тузуу.

Багыттын максаты: Айылдарды жашылдандыруу, пайдаланылбаган жерлерге бак-дарактарды олтургузуу, айыл ичин таштандылардан арылтуу, бак-дарактарды зыяндуу курт-кумурскалардан арылтуу аркылуу аймакта жагымдуу экологиялык чойрону тузуу.

Учурдагы абал: Бүгүнкү күндө калктын саны өсүп жаткан шартта табигый экосистемага катуу кысым жасалып жатат. Мына ушундай өсүп жаткан кысымдын негизинде кедейликтин жогоркудеңгээли, ресурстарды керектөөнүн өсүшү, инфраструктураны өнүктүрүү жана демографиялык өсүш жатат, ал жаратылыш ресурстарын сарамжалсыз башкаруудан, ошондой эле курчап турган чөйрөнүн булганышынан улам оорлошууда. Аылдардагы ирригация тармактарына келген агын суулар шаардан отуп келет, суу менен таштандылар агып келип жатат, ошондуктан суунун экологиялык абалы начар, Мурунку жоп жылдык бак дарактар ар турду зиянкечтерди дарылап жок кылбагандыктан кургап калууда. Экологиянын абалы начарлап жаткандыгынан ар турдуу айбандар, куштар арасында ооруулар келип чыгып жатат. Экологиянын абалы начарлашы адамдарга да өз таасирин корсотуп жатат.

Туруктуу өнүктүрүүнүи пландаштыруу экологиялык коркунучтарды жана тобокелдиктерди эсепке алуу дегенди билдирет, анткени бүгүнкү күндө климаттын өзгөрүшүнө ынгайлашуу маселеси өтө актуалдуу болуп бара жатат, ал азык-түлүк жана энергетикалык коопсуздукту начарлатууга алып барып, суу менен үзгүлтүксүз жабдууга күмөн санатып, калктын, өзгөчө кедей катмарына кошумча жүк болуу менен калктын ден соолугуна терс таасир тийгизип жатат. Курчап турган чөйрөнү коргоо жана жаратылышты сарамжалдуу пайдалануу маселелери боюнча чечимдерди кабыл алуу зарыл болуп турат.

4-Багытка (Swot – анализ)

4- Багытка жетуудогу проблемалар

Негизги себептери:

·       Элдердин маданий эстетикалык сабатынын жоктугу;

·       Таштанды таштоочу урналардын аздыгы;

·       Зыяндуу курт кумурскаларды жок кылуучу мекемелердин жоктугу;

·       Санитардык –Эпидемиялык эрежелердин сакталбашы;

·       Тиешелуу мамлекеттик органдардын көзомолдоосунун начарлыгы;

Негизги проблемадан келип чыккан кесепеттер:

·       Элдердин маданий эстетикалык сабатынын жоктугунан алана чойробуз таштандыларга толуп кетуудо;

·       Таштандылардын өз убагында тазалоо иштери жоктугунан жугуштуу оорулар кобойуудо;

·       Экологияны тазалап туруучу бак дарактары жана эгин талаалада зыяндуу курт кумурскалар зыян келтирип тушумдуулукту азайтууда;

·       Санитардык –Эпидемиялык эрежелер сакталбагандыктан жугуштуу оорулар кобойуудо.

Багыт боюнча милдеттер:

·       Аймактын экологиялык туруктуу онугуусу учун курчап турган чойрону коргоо айыл чарбасынын продуктуулугун жогорулатуу;

·       Жаны технологиялардын негизинде пайда алып келуучу иш-чараларды кенейтуу;

·       Айылана чойрону коргоо максатында калкты жана жаштарды тартуу;

·       Cанитардык жана курулуш эреже-нормаларын сактоо аркылуу таштандыларды тогуучу жана кайра иштетуучу жайларды куруу;

·       Жайыттарды туура колдонуу маданиятын тузуу;

·       Өзгочо корголуучу аянттарды кенейтуу;

·       Табигый кырсыктарды алдын алуу учун сел журуучу каналдардын санын кобойтуу;

·       Кочолорго, мекемелердин алдына бак-дарактарды тигуу.

Кутулгон натыйжалар:

·       Аймакта экологиялык туруктуулук камсыз болот;

·       Табыигый кырсыктардын алдын алууга мумкунчулук тузулот;

·       Жайыттарды туура пайдалнуу маданияты тузулот;

·       Адамдар жана курчап тургон табигат жана айбанат дуйносундо ар турду ооруулар кыскарат, табигат менен таттуу мамиледе жашоого шарт тузулот.

4- Багытка иш – чаралар

5 - Негизги багыт: Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун сапатын жакшыртуу.

Багыттын максаты: Кучтуу айылдык кенеш жана кесипкой аппарат эл менен тыгыз мамиледе болуп иш алып баруу менен айыл өкмөтүнун экономикасын которуу, элдердин ынтымакта жана жыргалчылыкта жашоосуна жетуу.

Учурдагы абал: Айылдык аймактын башкаруу органы болуп айыл өкмөтү иштейт айыл өкмөтүнун аппаратынын кызматкерлеринин саны 37 адамдан турса, анын ичмнен 25 эркек жана 12 аял, алардын ичинен 7 айыл башчы болуп эсептелет. Ал эми айылдык кенештин курамы 31 депутаттан турат. Азырынча Жергиликтүү бийлик органынын функциялары жана ыйгарым укуктары бүдөмүк, аларды жүзөгө ашыруунун реалдуу механизмдери менен толук бекемделген эмес, жогорку бийлик органдары менен карым-катнаш натыйжасы жакшы эмес бойдон калууда, айылдык аймактын ресурстары чектелүү болгондуктан, анын функцияларын жана милдеттенмелерин толук өлчөмүндө аткарууга мүмкүнчүлүк бербей келуудо. Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун кадрдык потенциалы начар бойдон калууда, муниципалдык кызматчылардын белгилүү бир бөлүгүнүн кесипкөйлүгү, компетенттүүлүгү коюлган талаптарга дал келбейт. Жергиликтүү бийлик органындары менен элдин ортосундагы карым катнаш жогрку дегээге жеткен эмес.

5-Багытка (Swot – анализ)

5-Багытка жетуудогу проблемалар:

Негизги себептери:

·       Аппарат кызматкерлери менен элдин пикир келишпестиги;

·       Улуттар аралык тушунбостук;

·       Туура эмес диний көз караштар;

·       Элдин билим денгелинин аздыгы жана кээ бир документ иштерине кенебестик мамиле кылуусу.

Негизги проблемадан келип чыккан кесепеттери:

·       Эл менен айыл окмоттун байланышы начар, ажырым чон;

·       Улуттар аралык чыр-чатактардын келип чыгуусу;

·       Жаштардын башка динге же диний эстремизимге берилип кетуусу;

·       Айрым уй булолор кенебестиктин, маалыматтын аздыгынан документтерди убагында албай коп мумкунчулуктордон артта калуусу.

Багыт боюнча милдеттер:

·       Башкаруудагы терс көрүнүштөрдөн, анын ичинде коррупциядан, кесипкөйлүктүн жана жоопкерчиликтин кемчиликтеринен, ошондой эле урук-туугандык жана жердешчиликтен арылуу;

·        Муниципалдык кызматкерлердин мыйзам колдонуу практикасын өркүндөтүү, алардын укуктук сабаттуулугун жогорулатуу;

·        Кызматкерлерди окутуу системасын өркүндөтүү боюнча чараларды коруу;

·       Жергиликтүү бийликке карата жарандардын ишеним деңгээлин жогорулатуу ошондой эле калктын көз алдында анын кадыр-баркын жакшыртуу;

·        Жарандык коом институттары менен өнөктөштүкту бекемдоо;

·       Айыл аймагынын туруктуу экономикалык жана салык базасын тузуу жана бекемдоо;

·       Муниципалдык менчикти натыйжалуу башкаруу;

·       Бюджеттик процесстин ачык айкындыгын камсыз кылуу;

·        ЖОБ органдарынын чечим кабыл алуу процесстерине (бюджеттик угуулар, СПА, Онугуу стратегиясы, жайыт, жер, экология ж.б. маанилуу маселелер боюнча коомдук угуулар) Жергиликтүү калкты катышуу маданиятын остуруу. демократиялык шайлоого жана башкарууга жетишуу (аялдардын жана жаштардын айылдык кенешке жана башка ЖОБ органдарынын кызматтарына тартуу).

5- Багытка иш – чаралар:

Кутулгон натыйжалар:

·       Жергиликтүү кеңеш коомчулук тарабынан шайланып билимдүү лидерлерден турат, алар өздөрүнүн шайлоочуларынын кызыкчылыгы үчүн иштейт жана мезгили менен ырааттуу түрдө өздөрүнүн кылган иштерин шайлоочуларга коммуникация каражаттары жана коомдук угуулар аркылуу билдирип турушат.

·        Каржы ресурстар максаттуу колдонулат, мыйзам чегинде белгиленген салыктар жана жыйындар натыйжалуу чогултулат.

·       Менчик, анын ичинде жер ресурстары, эффективдүү башкарылат, ачык конкурстун негизинде сатылып, же ижарага берилип көбүрөөк киреше алып келет.

·        Айыл өкмөттүн аппаратынын кызматкерлери абдан кесипкой жана жумушка жоопкерчиликтүү мамиле жасашат. Алар дайым жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары башка институттар же донордук мекемелер аркылуу уюштурулган окуу курстарына катышат жана билим денгеелин жогорулатат.

Жалпы Күтүлуучу натыйжалар

Стратегия узак мөөнөтүү динамикалуу өнүгүүүчүн негиз болуп саналат. Стратегияда белгиленген чараларды жүзөгө ашыруунун натыйжасында экономикалык өсүш туруктуулукка жана стабилдүүлүккө ээ болот. Кызыл-Кыштак айыл аймагынын инфраструктуррасы онугуп, социлдык маселелери чечилип, эл менен айыл өкмөтүнун карым катнашы жогорулайт.

Соңку беш жылдын ичинде экономикага туртку беруучу тармак катары айыл чарба продукцияларын кайра иштетууго өзгөчө көңүл буруулат. Ошондой эле үрөнчүлүк чарбаларын, мал чарбасын, ветеринардык кызматтарды ж.б. өнүктүрүүгө багытталган иш-чаралар аткарылат. Иш-чараларды жүзөгө ашырууда жергиликтүү фермерлердин, товар өндүрүүчүлөрдүн колдоосу зарыл, ал эми жергиликтүү бийликтердин милдети инвестициялар натыйжалуу болушу жана аймактын экономикасынын өсүшүүчүн түрткү бере тургандай иштерди жүргүзүү болуп саналат.

МОНИТОРИНГ ЖАНА БААЛОО

Стратегияны жана долбоорлорду ишке ашырууга муниципалитеттин уюштуруу кубаты абдан маанилүү, анткени көпчүлүк учурда жергиликтүү бийликтер Онугуу стратегиясын иштеп чыгып, аны ишке ашыра албай калышат. Себеп – ишке ашыруу системасынын жоктугу, ошондуктан туруктуу аппаратсыз стратегияны ишке ашыруу, мониторинг, баалоо жана жаңылантуу мүмкүн эмес.

Стратегияда каралган иш-чараларды аткарууну мооноту менен мониторингдоо жана баа беруу аны жузого ашыруунун алдыга жылышын байкоодогу натыйжалуу аспап болуп, томонку аракеттерди аткарууга мумукунчулук тузот жана ченоого жардам берет:

-сарпталган ресурстардын эсебин алуу менен пландаштырылган маселелердин орто мооноттогу аткарылуусун мунөздоочу индикаторлордун жардамы менен Иш-чараларды аткаруунун моонот аралык натыйжаларын:

-натыйжалардын индикаторлору аркылуу, коюлган максаттарга жана маселелерге жараша акыркы натыйжаларды;

-стратегиянын аткарылышын анализдоо жана баалоо алынган оперативдуу маалыматтардын негизинде пайдаланылбай калган резервди ишке киргизуу жана керектуу чараларды кабыл алуу;

- ар бир кварталдын жыйынтыгы менен 2017-2021 жылдарга айылдык аймактын онугуу Стратегиясы боюнча айылдык Кенештин тиешелуу туруктуу комиссиясына айыл өкмөтүнун онугуусу жана инвестициялык долбоорлордун аткарылышы тууралуу маалыматты берип туруу;

- ар бир тармактар жана приоритеттуу багыттар боюнча негизги корсоткучторду статистикалык отчетко киргизуу;

Аталган Стратегияны аткаруу учун Айыл өкмөтү , Жергиликтүү коомчулук, жарандык сектор, бизнес чойро менен конструктивдик өз ара аракекттенишуунун астында тыгыз жана макулдашылган турдо иш алып баруусу зарыл.

Мумкун болуучу тобокелдиктер жана коркунучтар

Стратегиянын максаттарын жана милдеттерин ийгиликтуу жузого ашырууга таасирин тийгтизген обьективдуу жана субьективдуу фактолрлор кездешет. Тообокелдиктерди томондотуу жана Стратегияны ийгиликтуу жузого ашырууга мумкунчулукторду камсыздоо учун мумкун болуучу коркунучтарды баалоо зарыл, алардын ичинен эн орчундуусу деп томондогулорду белгилесек болот:

1. Республикалык жана Жергиликтүү бюджеттин эсебинен Стратегияны жузого ашырууну каржылоо мумкунчулугунун чектнелуулугу;

2. Олкодогу социалдык жана саясий туруксуздук;

3. Айыл өкмөтүнун аппаратынын кээ бир адистеринин кайдигерлиги жана кесипкойлукторунун томондугу

4. Коомдук уюмдардын, Жергиликтүү коомчудуктун жана башкалар тарабынан колдоого алуунун жетишсиздиги, оноктоштор, донорлор менен комоктошуудо начар макулдашылгпандыгы.

Саналган коркунучтардын алдын алуу же жоюу учун аларды пайда болгондо эле зарыл арактеттерди же иш-чараларды кабыл алуу зарыл. Мониторинг жана баалоо системасы Стратегиянын милдеттерин жузого ашыруудагы кыйынчылыктарды жана тоскоолдуктарды текшерип туруга мумкунчулук берет.

Кызыл-Кыштак айыл өкмөтүнун 2017-2021-жылдардагы сациалдык-экономиканынн онуктуруунун инвестициялык планы: