МОГОЛ АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ 

Могол айылдык Кенешинин VII-чакырылышынын кезексиз II-сессиясы

2017-жылдын 26-январы № 2

Айыл аймагынын стратегиялык өнүгүү планын жана долбоордук сунушун бекитүү жөнүндө

 Могол айылдык Кеңешинин аймагында айыл аймагынын стратегиялык өнүгүү планын жана долбоордук сунушун бекитүү жөнүндө Могол айыл өкмөтүнүн башчысы Э.Турдукуловдун маалыматын угуп жана талкуулап Могол айылдык Кеңешинин VII – чакырылышын кезексиз II-сессиясы

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Айыл аймагынын стратегиялык өнүгүү планы №1-тиркемеге ылайык бекитилсин.

2. Айыл аймагынын стратегиялык өнүгүү планында бекитилген иш-чараларды аткарууга алуу айыл өкмөтүнө милдеттендирилсин.

3. Токтомдун аткарылышын камсыз кылуу Могол айыл аймагынын башчысы Э. Турдукуловко тапшырылсын.

4. Токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө Айылдык Кенештин төрагасынын орун басары Р.Юлдашовко жүктөлсүн.

Могол айылдык Кенешинин VII-чакырылышынын

 кезексиз II-сессиясынын № 2-токтомуна

 тиркеме

2016-ЖЫЛДАН ТАРТЫП 2021 – ЖЫЛГА ЧЕЙИНКИ МЕЗГИЛДЕ ЖЕРГИЛИКТҮҮ АЙМАКТЫН

СОЦИАЛДЫК ИНФРАСТРУКТУРАСЫН

ӨНҮКТҮРҮҮНҮН СТРАТЕГИЯСЫ

ЖАНА

ИНВЕСТИЦИЯЛЫК ПЛАНЫ

Айылдык Кенеш Могол

Район Базар – Коргон

Облусу Жалал - Абад

Могол айыл өкмөтү 2017 – жыл

ӨНҮГҮҮНҮН КӨРҮНҮШҮ

1.1. КИРИШҮҮ

 Айыл аймактын тургундары негизинен мал чарбачылык, токойчулук жана чакан орто ишкердик, соода-сатык ишмердуулугу менен аракетенишип, жогорудагылар негизги кирешелеринин булактары болуп саналат. Жогоруда корсотулгон ишмердуулуктун багытынан өндүрүлгөн продукцияларын сатууда кыйынчылыктар болгондугуна байланыштуу, рентабелдүлүгү төмөндөп кеткен. Коомчулук жогорудагы багыттарда эмгектенушусу менен алектенип, айыл аймактын социалдык инфраструктурасына жана экологиялык абалына конул бурулбай комускодо каралбай калып келуудо. Айыл чарбасында таалачылыктан, токойчулуктан ондурулгон продукциялардын тушумдуулугунун томондугу, мал чарбасынын асыл-тукумдуулугунун начарлашы Жергиликтүү өзүн өзү башкаруунун толук кандуу онугуусуно терс таасирин тийгизуудо. Датацияда отурган Могол айыл аймагы комплекстүү иш жасоосу зарыл. Азыркы мезгилде айылда мектепке чейинки балдарга таалим-тарбия берүү үчүн шарт ойдогудай түзүлгөн эмес.

 Айыл чарбасында талаачылыктан жана токойчулуктан ондурулгон продукциялардын тушумдуулугун жогорулатуу, сапаттуу урон менен камсыздоо, жаны технологияларды колдонуу, мал чарбасында сандан сапатка отуу, жасалма уруктандыруу менен асыл-тукум пародоларына жетишуу. Жылдан жылга уй булолордун саны осуу менен, талап кылуу муктаждыктары артып барат.

 Жогорудагы багыттардын онугуусуно жетишуудо, бир топ алгылыктуу иш-чараларды аткаруу зарылчылыгы келип чыгат, ошону менен бирге айыл аймагында таза экологиялдык айлана чойро тузуу менен жалпы айыл аймагынын онугуусуно шарт тузулот. Коммунальдык-экономикалык инфраструктура багытын онуктуруу менен айыл аймагында кызмат корсотуучу коммунальдык иш-каналарды тузуу бугунку кундун талабы болуп жатат. Айыл аймагыдагы ички жолдордун 10%гана жол тейлоо иш-канасы тейлегендиктен, калган ички жолдордун бардыгы талапка жооп бербей кышкысын баткак, жайкысын чанып, коммунальдык кызмат корсотуу иш-каналардын жоктугуна байланыштуу, иригациялык системалардын оз моонотундо тазаланбай калышы, селдердин пайда болушуна, таштандылардын тазаланбагандыгы, атайын таштанды таштоочу жайлардын жоктугу, агын суулардын булганышы, жугуштуу оорулардын пайда болушу жалпы жарандардын ден-соолугуна, экономикалык абалына, айыл-чарбасына терс таасирин тийгизуудо. Коммунальдык кызмат корсотуу талаптагыдай оз ордуна коюлса жогорудагы корсотулгон койгойлор чечилип, айыл аймактын онугуусуно, коомчулуктун жакшы жашоосуна чон оболго тузуу менен онугууго шарт жаралат.

 Бул муктаждык эн негизги экендигин иликтоо боюнча атайын топтордон сурамжылоо иштери жургузулду:

Жаштар тобу:-Айылда жылдан жылга жаш уй булоолордун саны кобойуп, жаштар учун жумуш орду жоктугунан жаштар жумуш издеп кетуудо. Ички тышкы миграция осуудо. Таштандылар ташылып чыкпастан, ар бир кожолуктун там аркасында коп убакыт сакталышы, талапка туура келбеген ар кандай ыкмалар менен жок кылынышы санитардык-гигиеналык талаптарга жооп бербейт, жугуштуу оорулардын пайда болушуна шарт тузот. Дени сак таза коом деген ураандын артында айыл аймактын жаштары жана жалпы коомчулук иш алып барууга дайым даяр.

     Айыл аймак тургундары:- Айыл аймагында коммунальдык кызмат корсотуу ото зарыл ошондуктан бул муктаждыктын чечилишинеайыл аймак тургундары колдоого алуу менен кызыктар экендигин билдиришуудо.

Мүмкүнчүлүктөр: Экологиялык таза айлана чойрону уюштуруу жана чет элдик инвестицияларды тартуу менен коммунальдык кызмат корсотуу айыл аймагында оз максатына жетет жана аталган бир топ койгойлор, муктаждыктар чечилет, коомчулуктун жакшы жашоосуна, кичи жана орто бизнести өнүктүрүүгө шарт түзөт.

Могол айыл аймагынын жакынкы келечекткги көрүнүш

АЙЫЛДЫК КЕНЕШ ЖӨНYНДӨ ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ

Географиялык абалы

 Могол айыл аймагы райондун борборунан 45 км, облустун борборунан 75км алыстыкта жайгашып, жакынкы аэропорттон 75км, темир жолдон 77км алыстыкта турат. Могол айыл аймагы түндүк-чыгыш жагынан Кызыл-Ункур айыл аймагы менен, түштүк тарабынан Кара-Ункур дариясы менен, туштук-батыштан Талдуу-Булак менен чектешет. Могол айыл аймагына караштуу жерлердин дээрлик көпчүлүк бөлүгү кара топурактуу келип, жакынкы жайыттар бөксө тоолуу адырлардан жана токойлордон тургандыктан айыл аймак тоолуу аймака кирет..

Дениз денгээлинен 1100 метр бийиктикте жайгашкан.

1.3.2. Калктын саны 15266 үй бүлөлүк чарбанын саны 3373

Социалдык –экономикалык, демографиялык абалы жана көрсөткүчтөрү:

Административдик-территориялык бөлүнүшү

 Айыл аймак 6 административдик айылдан турат.

1. Айыл аймакта туруктуу жашаган калктын саны

2. Калкынын саны 3000 ден ашкан калктуу пункттардын жана аларда жашаган адамдардын саны:

 I. Айыл аймактын негизги көрсөткүчтөрү:

II. Калкты социалдык жактан коргоо:

III. Калктын жумуш менен камсыздалуусу

IV. Социалдык-маданий өнүгүүсү:

V.Экономикалык өсүүнү камсыздоо

1.3.3.1 Калктын саны (саны 15266 адам)

1.3.4.Жакырчылыктын денгээли (үй – бүлөлөрдүн саны)

1.3.5. окуучулардын саны 3038

     Мектепке чейин билим алуучу балдардын саны 240

1.3.6. Оорулуулардын саны – 26

1. 4. Өнүктүрүү багыты:

1.4.1 Биринчи негизги багыт: Айыл аймагындагы Коммунальдык-экономикалык инфраструктураны өнүктүрүү.

Багыттын максаттары жана иш – чаралары: Айыл аймагынын коммунальдык-экономикалык инфраструктурасын жакшыртуунун максаты, айылдардагы элдердин күнүмдүк жашоо шартын жакшыртуу. Айыл тургундарынын күнүмдүк жашоосуна керек болгон таза экологиялык айлана чөйрөнү түзүү, коммунальдык кызмат көрсөтүүнү күчөтүү, таштандылардан арылтуу, жол, таза суу, агын суу менен камсыз болууга шарт түзүү. Айылдагы таштандыларды өз мөөнөтүндө алып чыгуу, атайын таштандыларды таштоочу жайларды уюштуруп, жаны технологиялык ыкмаларды колдонуу менен таштандыларды жок кылуу жана эколгияга келтирген кесепеттерди жоюу. Иригациялык системаларды жана ички жолдорду оңдоп тазалоо менен айыл чарбасынын өнүгүшүнө шарт түзүлөт, айыл тургундарынын заманбап турмуш кечирүүсүнө ынгайлуулук жаралат.

Кыйынчылыктар (тоскоолдуктар), алардын себептери.

Могол айыл аймагында коммунальдык-экономикалык инфраструктуранын абалынын томондугунон: ички жолдордун бузулушу, иригациялык системалардын (арык, канал) толуп оз моноотундо тазаланбашы, айылдарда таштандылардын чыгарылбашы, атайын таштанды ташуучу жана коммунальдык кызмат корсотуучу техникалардын жоктугу, сел агымдарынын коп болушу, эгин талааларына сугат суусунун оз убагында керектуу олчомдо жетпей калышы, жайыттардын жана эгин талааларынын эрозияга учурашы.

Жогрудагы корсотулгон тосколдуктардын кесепеттеринен айыл аймагындагы экологиялык айлана чойронун бузулушуна алып келуудо, ички жолдордун кышкысын баткак, жайкысын чан болуп айыл тургундарынын ден-соолугуна жана экономикасына зыян келтируудо. Иригациялык системалардын бузулушунан талаачылыктан ондурулгон продукциялардын тушумдуулугунун томондошу, дыйкандар аркылуу сарпталган чыгымдар акталбай калып жатат, жалпы эле айыл чарба багытында эмгектенген жарандардын мээнеттеринин натыйжалуулугунун жоктугу кирешесинин томондоосуно алып келет жана айыл чарбасына болгон кызыгууну салкындатып, миграциянын кучошуно алып келип жатат. Айылдарда таштандылардын чыгарылбашы, атайын таштанды ташуучу жана коммунальдык кызмат корсотуучу техникалардын жоктугунан таштандылар оз убагында ташылып чыгарылбай, ар кожолуктун коросунда белгисиз моонотко сакталып турушу жагымсыз жыт беруу менен жугуштуу оорулардын пайда болушуна, кочолордун коркунун бузулушу менен жашочуларга ынгайсыздык жаралып жатат. Сел агымдарынын бат-бат болушунан ички жолдордун бузулушна, иригациялык системалардын толуп калышына жана алыштар бузулуп эгин талааларына оз убагында сугуарылысуна тосколдук жаратат.

 Проблемаларды чечуу учун колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар:

 Коммунальдык-экономикалык инфраструктура онугуу багытынын негиздуулугу: айыл аймагында коммунальдык чарбанын тузулгондугу, ошол багытта иш алып баруучу адис-кадрлардын бардыгы, техникаларды коюучу жайлардын (техникалык парк) жана техникалык кароодон откоруучу цехтердин болушу. Долбоорлор менен иштоо тажырбалуу адистер бар экендиги жана жалпы айыл аймагындагы коомчулуктун колдошу, оздук салымдардын даярдыгы.

 Тышкы мумкунчулуктор: Айыл аймагынын облустун, райондун борборуна жана жакынкы аэропорт, темир жолго каттоонун болушу, Сыртан инвестиция тартууга мумкундугу, донорлор менен байланышы, жакынкы шериктеш өлкөлөр менен болгон экономикалык карым катнаштын болгону.

 Жогорудагы айтылган койгойлорду чечуудо долбоордун мааниси чон, долбоор иш жузуно ашырылса белгиленген койгойдун кесепеттерин жоюуга шарт тузулот: Айыл чарбасындагы талаачылык жана мал чарбасынын рентабилдуулугу которулот. Ички жолдор ондолуп, таштандылар оз убагында ташылып, таза экологиялык айлана чойро тузулуп коомчулуктун жашоо денгээли которулот.

Аткарылуучу иштер, же долбоорлор.

 МОНИТОРИНГ ЖАНА БАА БЕРУУНУН ПЛАНЫ

SWOT – Жагдайга талдоо жургузуу

 9.3Экинчи негизги багыт: Айыл чарбасын өнүктүрүү.

Багыттын максаттары жана иш – чаралар: Айыл аймагы негизинен айыл чарбасына ынгайлашкандыктан, ушул багытты онуктурууго конул бурулуп, болгон мумкунчулукуторго шарт жаратуу. Ошону менен бирге токойчулукта жана мал чарбачылыгында эмгектенишип, сапаттуулугун жакшыртуу менен киреше табышат. Багытты онуктуруу максатында томонку иш чараларды аткарышыбыз керек: Токойчулукта пайдалануучу жаны агротехнологияларды колдонуу, жеке чарбаларды ирилештирип кооперативдерди уюштуруу, сапаттуу уроон менен камсыз кылуу, иригациялык системаларды ондоп калыбына келтируу, сугат сууну натыйжалуу пайдалануу, агротехникалык эрежелерди сактоо (которуштуруп айдоо), органикалык жер семирткичтерди пайдалануу. Ал эми мал чарбасында: асыл тукумдуулугун которуу, эт сут багытындагы породалык малдарды остуруу, сандан сапатка откоруу, жайыттарды жакшыртуу жана сыйымдуулугун которуу, малдардын жугуштуу ооруларын алдын алуу боюнча профилактика иштерин уюштуруу.

 Багыттын максатына жетуудо корсотулгон иш чаранын негизинде жалпы айыл аймак денгээлинде алгылыктуу жумуштарды аткарып, ийгиликтерге жетишебиз.

Кыйынчылыктар (проблемалдар) жана алардын себебтери:

Айыл аймактын тургундары талаачылык жана мал чарбачылыгына ынгайлашып иш алып барусунда, бир топ кыйынчылыктарга кабылууда: Бат-бат болгон селдердин кесепетинен иригациялык системалар иштен чыгып, суу алыштар бузулуп, эгин талааларына суу жеткируу кыйынчылыктары пайда болууда, агротехникалык эрежелердин сакталбастан жеке чарбалр ирилешпей оз алдынча иш алып баруусу, сапаттуу уроондордун жетишсиздиги, тушумдуулуктун томондошуно алып келет. Мал чарбачылыгында: породалык малдардын асыл тукумдуулугунун жоголушу, заманбап жасалма куут пунктардын жоктугу, ветеринардык профилактика иштеринин оз убагында жургузулбогондугу.

Проблемаларды чечуу учун колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар

 Айыл аймагында токойчулук боюнча уроон чарба базасынын болушу, жеке чарбаларды ирилештирип кооперативдерди тузуу мумкунчулугунун бардыгы, жаны агротехникалык жана ветеринардык ыкмаларды колдонуу боюнча окуу-семинарлардын уюштурулуусу, ошол багыттагы адистердин жана тажырыйбалуу дыйкандардын бардыгы, айылдардагы жеке ветеринардык адистердин бардыгы.Ошол эле мезгилде тышкы ресурстарды колдонуу мумкунчулукторунун болушу: Республикалык, областык, райондук денгээлде социальдык карым катнаштын болушу, инвестиция тартуу мумкунчулугу, донорлор менен болгон байланыш, маалымат алуу мумкунчулугу, жакынкы шериктеш өкөлөр менен болгон экономикалык байланыш.

 Айтылган койгойлорду чечуудо бир топ алгылыктуу жумуштарды аткаруу зарылчылыгы келип чыгат, ошону менен бирге коомчулуктун онугуусуно шарт тузулот.

 Иш – чаралар же долбоорлор.

МОНИТОРИНГ ЖАНА БАА БЕРУУНУН ПЛАНЫ

SWOT – Жагдайга талдоо жургузуу

11.4.3. Учунчу негизги багыт: Айыл аймагында орто жана чакан бизнести өнүктүрүү.

Багыттын максаттары жана иш – чаралары: Айыл аймагында орто жана чакан бизнести онуктуруу менен аймактын жашоочуларына жаны жумуш орундарын тузуп, айылдагы жаштарды жумуш менен камсыз кылуу, жашоо-тричиликтин экономикалык абалын жогорулатуу, заманбап тейлоо кызматтарын жакшыртуу, кызмат корсотуунун маданиятты остуруу, кызмат корсотуунун бардык айылга жеткиликтуулугу, орто жана чакан бизнести онуктуруу боюнча окуу-семинарларды уюштуруу. Айыл аймакта жумуш орундарын ачуу менен коомчулуктун киреше тармагы осот, миграциянын азайышына алып келет, терс корунушторду (бангичилик, аракечтик жана кылмыштуулук) жоюууга шарт тузулот жаштардын бош убактысы азайып жарандардын сергек жашоосуна оболго болот. Бул максатка жетуу учун инвестицияларды тартып, эл аралык донорлор менен тыгыз иштеп орто жана чакан бизнести онуктуруу боюнча окуу семинарларды бат бат откозуп туруу зарыл.

Кыйынчылыктар (тоскоолдуктар), алардын себептери:

 Айыл аймакта жумуш орундарынын аздыгы жашоочулардын экономикалык абалынын томондугу орто жана чакан бизнести онуктуруу боюнча консультациялык маалыматтын аздыгы, бизнестин онугушуно терс таасир берет. Салык толомдору боюнча консультациялардын жетишсиздиги, социальдык конфликтерге алып келет.

Проблемаларды чечуу учун колдо болгон жана зарыл ички жана тышкы ресурстар:

 Айыл аймагындагы жарандардын бизнес чойросуно болгон кызыгуусу, жаштардын ички жана тышкы бизнес чойросуно тартылышы, кол онорчулуктун айылдарда онугуусу, Арсланбап, Кызыл-Ункур туризимдик эс алуу аймактарына баруучу жолдун биз аркылуу отуусу, тейлоо кызматтардын бардыгы. Ал эми сырткы ресурстарыбыз: Областын, райондун, шаардын жакындыгы Автоунаалардын жетиштүүлүгү. Чет элдик инвесторлор, донорлорду тартуу жана алар менен иштоо. Жакынкы шериктеш өлкөлөр менен болгон экономикалык байланыш. Бизнес центрлерди биргелешип ачуу.

 Иш - чаралар же долбоорлор.

МОНИТОРИНГ ЖАНА БАА БЕРУУНУН ПЛАНЫ

SWOT – Жагдайга талдоо жургузуу

ИНВЕСТИЦИЯЛЫК ПЛАН

2. 1. КИРИШҮҮ

 Могол айылдык кеңешиндеги 6 айылдын социалдык коммунальдык-экономикалык инфроструктурасын көтөрүү ЖТтун негизги максаттарынын бири. Айылдарды “Айылды инвестициялоо долбоорунун 3-этабы” долбоорун ишке ашыруучу жумушчу топту жыйынтыктуу иштетүү үчүн долбоордун приоритеттүүлүгүнө элдин жашоо денгээлине жашоо шартына өзгөчө көңүл буруубуз керек. ЖТдун өз ара камсыз кылышын каржылоо булактарынын чектетүү финансы каржылоолорун туура пайдаланы. Ар бир бекитилген кичи долбоор созсүз аягына чыгып иштей башташы зарыл.

МОГОЛ АЙЫЛДЫК КЕНЕШИНИН 2017 - ЖЫЛГА КАБЫЛ АЛГАН ИНВЕСТИЦИЯЛЫК ПЛАНЫ.

Могол айыл өкмөтүнүн башчысы                                                                                                                                          Турдукулов Э.Н.

 СИПРМТ иштеп чыгуу боюнча

 жумушчу топтун жетекчиси:                                                                                                                                                    Долдоев М.А.