КАБЫЛАН-КӨЛ АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ 

Кабылан-Көл айылдык Кеңешинин IV чакырылышынын 31-отуруму

2018-жылдын 11-июну № 31/5

Кабылан-Көл айыл өкмөтүндөгү жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын орто мөөнөттүү 2018-2022- жылдарга карата планын бекитүү жөнүндө

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамынын 31 беренесинин 2-бөлүмүнө ылайык Кабылан-Көл айылдык Кеңешинин отуруму

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Кабылан-Көл айыл өкмөтүндөгү жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын орто мөөнөттүү 2018-2022- жылдарга карата планы бекитилсин.

2. Түзүлгөн пландын негизинде иш алып барууайыл өкмотүнүн жайыт боюнча комитетинин төрагасы С.Сактановго милдеттендирилсин.

3. Токтомдун аткарылышын көзөмөлгө алуу айылдык Кеңештин жер маселелери боюнча туруктуу комиссиясына тапшырылсын.

Кабылан-Көл айыл аймагынын

жергиликтүү кеңешинин

депутаттарынын сессиясында

201__жылдын “____” _____________

 «Бекитилген»

_______________________

МО

Кыргыз РеспубликаСЫ, ош облУсУ

алай районУ, Кабылан-кӨл айыл аймаГЫ

ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА

ЖАМААТТЫН ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ

2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА

ЖАЙЫТТАРДЫ ПАЙДАЛАНУУ ПЛАНЫ

2018-ЖЫЛГА

 Кабылан-Көл

2018ж.

МАЗМУНУ

1.  КИРИШҮҮ  2

2.  ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ  2

2.1.           Географиялык орду, климаты, айылдары жана калкы   2

2.2.           Жер ресурстары   3

2.3.           Жайыт пайдалануучулар бирикмеси (ЖПБ) жөнүндө кыскача маалымат  3

2.4.           Айыл аймагы боюнча жайыттардын кыскача мүнөздөмөсү жана инфраструктурасы   5

3.  МАЛДАРДЫН САНЫ, АЛАРДЫН ЖАЙЫТКА ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ    7

3.1.           Быйылкы жылга шарттуу малдын башы   7

3.2.           2018-2022-жылдарга карата болжолдуу шарттуу малдын башы   8

3.3.           Быйылкы жылга жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык  8

4.  БЫЙЫЛКЫ ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТ ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРДЫН КӨЛӨМҮ ЖАНА ТОЮТ БАЛАНСЫ    9

4.1.           Жайыттардагы жана мал жайылуучу участоктордогу тоюттун көлөмү  9

4.2.           Даярдалуучу тоюттун көлөмү  11

4.3.           Тоют балансы   12

5.  КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮШҮН ЭСКЕ АЛУУ МЕНЕН ЖАЙЫТТАРДЫН АБАЛЫН БААЛОО ЖАНА АЙЛАНА-ЧӨЙРӨНҮ КОРГОО, ЖПБ МУКТАЖДЫКТАРЫ    13

5.1.           Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо анализи   13

5.2.           Айлана-чөйрөнү коргоо боюнча башкаруу планы. Ошибка! Закладка не определена.

5.3.           Фокус топтордун жыйынтыктарынын негизинде ЖПБнын муктаждыктарын баалоо анализи   15

6.  2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖАМААТТЫН ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ    16

6.1.           2018 – 2022-жылдарга жайыттарды пайдалануу планы   16

6.2.           Бешжылдык иш-чаралардын планы жана бюджети   17

6.3.           Малдардын эпизотикалык абалы жана ден соолугун коргоо боюнча орто мөөнөттүү беш жылдык планы   Ошибка! Закладка не определена.

6.4.           Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы. 21

6.5.           ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы   Ошибка! Закладка не определена.

7.  ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖЫЛДЫК ПЛАНЫ    22

7.1.           Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жылдык планы   22

7.2.           Мал жайуунун жылдык календардык планы   24

7.3.           Жылдык иш-чаралар графиги (ЖКнын операциондук планы) 26

7.4.           Малдардын ден соолугун коргоо боюнча жылдык планы*  28

7.5.           Жылдык иш-чаралардын планы   35

7.6.           Жылдык бюджет  Ошибка! Закладка не определена.

7.7.           ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча жылдык планы   42

8.  ЖПБ/ЖКнын ИЧКИ ЭРЕЖЕЛЕРИ   41

9.  МАЛ ЖАЙУУ ЭРЕЖЕСИН БУЗГАНДЫК ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК  4210.   ТИРКЕМЕЛЕР   45

ШАРТТУУ КЫСКАРТУУЛАР

 КИРИШҮҮ

Кабылан-Көл айыл аймагындагы Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин (ЖПБ) Жайыт комитети тарабынан иштелип чыкканЖайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын планы (ЖБПЖП) Жайыт пайдалануучулар бирикмесинин жалпы чогулушунда жайыт пайдалануучулар, айыл өкмөтү жана башка кызыкдар тараптар, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлигинин Алай райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен 2017-2020 жылдардын мезгилине макулдашылган.

Кыргыз Республикасынын жайыттар боюнча колдонуудагы ченемдик укуктук актыларына ылайык, ЖБПЖП жергиликтүү кеңештин сессиясында да каралып чыгып, бекитилген жана Жайыт комитети менен жайыттарды башка максаттарга пайдалануу боюнча тийиштүү келишимдерди түзгөн бардык жайыт билетин алуучулар жана башка физикалык жана юридикалык жактар тарабынан аткарылышы милдеттүү түрдө талап кылынат.

Пландын биринчи бөлүгүндө Кабылан-Көл айыл аймагынын географиялык жайгашышы, табигый-климаттык шарттары, калктуу конуштары (айылдары) жана калкы, жер ресурстары жөнүндө жалпы маалымат берилген.

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу, малдардын ден соолугун коргоо жана жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну жакшыртуу жана мал чарбасын өнүктүрүү жаатындагы жергиликтүү потенциалды күчөтүү боюнча беш жылдык жана жылдык пландар ЖБПЖПнын негизги бөлүгү болуп саналат.

Документтин жыйынтыктоочу бөлүгүндө ЖБПЖПнын жүзөгө ашырылышына жана жыйынтыктарына мониторинг жүргүзүү жана баа берүү боюнча кеңири план чагылдырылган.

Негизги пландын ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген деталдуу чакан долбоордук сунуштар, айыл аймактын профайлы (паспорту), жайыт участокторунун абалына баа берүүнүн жыйынтыктары, ж.б.у.с. материалдар планга тиркелген.

Ушул ЖБПЖП келечектеги орто мөөнөттүү жана кыска мөөнөттүү көрүнүштө жалпысынан жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну, малдардын ден соолугун коргоону жана малды тоюттандырууну жакшыртуу аркылуу мал чарбачылыгын өнүктүрүүдө жергиликтүү калктын кирешелерин көбөйтүүгө багытталган.

ЖАЛПЫ МААЛЫМАТ

Географиялык орду, климаты, айылдары жана калкы

Кабылан-Көл айыл аймагынын климаты негизинен кескин континенталдуу климаттарга кирет. Июнь айындагы абанын орточо температурасы – 15,8-25,5°C, Эң суук күндөр январь айына туш келет -14,7–22,5°C ке чейин. Өтө ысык аба ырайы июль айында күтүлөт.

Кабылан-Көл А/А төрт айыл бар.

Калктын жана түтүндөрдүн саны тууралуу маалымат

1-таблица

2-таблица

Жер ресурстары

Айыл аймагындагы жайыт жерлерди кошкондо жер ресурстарынын жалпы аянты 7014 гектарды түзөт. Төмөнкү 3-таблицада айыл чарба жерлеринин категориялар боюнча аянты көрсөтүлгөн.

3-таблица

[1]

Жайыт пайдалануучулар бирикмеси (ЖПБ) жөнүндө кыскача маалымат

Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамы кабыл алынгандан кийин, Кабылан-Кол А/А аймагында жайыт пайдалануучулардын демилгеси менен жана Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына ылайык, аткаруу органы – жайыт комитети, ал эми Жайыт пайдалануучулар бирикмеси - Аймактык коомдук өз алдынча башкаруу органы катары катталган.

4-таблица

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана ЖПБнын Жайыт комитеттеринин жетекчилери жана жооптуу адамдары:

5-таблица

Айыл аймагы боюнча жайыттардынкыскача мүнөздөмөсү жанаинфраструктурасы

6-таблица

*Мал жайууга мүмкүн болгон жерлер – Буларга сугат жана кайракы айдоо жерлер, кысыр аңыздар жана көп жылдык бак-дарактар ж.б. кирет, ошондой эле түшүм жыйналгандан кийин гана жайылат (3-табицаны караңыз).

ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРГА БОЛГОН МУКТАЖДЫГЫ

Быйылкы жылга шарттуу малдын башы

2018-жылдын 1-январына карата Кабылан-Кол A/A эсептелип чыккан малдын башы 10320 ны түзгөн (7-таблица). Малдын бир нече түрү багылат, жана алардын ар бир түрүнө карата күн сайын жана ай сайын канча КЗ керектелери эсептелген. Айыл аймагында 751 кожолук жайгашкан. Алардын көпчүлүгү негизинен сүт жана эт өндүрүү үчүн бодо мал кармайт. Сүт базарда жана сүт жыйноочуларга сатылат жана оз керектоосуно пайдаланылат. Жылкыны кымыз өндүрүү жана айыл чарба жумуштарын аткаруу үчүн багышат.

2018-жылга карата малдын башы жана түрүнө жараша тоюттун керектелиши

7-таблица

2019-2022-жылдарга карата болжолдуу шарттуу малдын башы

№8 таблицада айыл чарба багытындагы малдардын өсүшү 2013-2017-жылдардагы малдын ар кандай түрү боюнча өсүү динамикасынын негизинде алынган маалыматтар. Жылкыдан башка малдын бардык категориясында өсүү тенденциясы байкалып турат. Малдын санынын өсүшү тууралуу маалымат божомолдуу болуп саналат жана 2018-жылдын планында берилген маалыматтан айырмаланышы мүмкүн

2019-2022-жылдарга карата болжолдуу шарттуу малдын башы

8-таблица

№8 таблицада айыл чарба багытындагы малдардын өсүшү 2014-2018-жылдардагы малдын ар кандай түрү боюнча өсүүдинамикасынын негизинде алынган маалыматтар.Малдын санынын өсүшү тууралуу маалымат божомолдуу болуп саналат жана 2018-жылдын планында берилген маалыматтан айырмаланышы мүмкүн.        

Быйылкы жылга жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык

2018-жылдын малдардын түрлөрү боюнча айларгакарата жайыт жана даярдалуучу тоюттарга болгон муктаждык

9-таблица

2018-жыл ичинде малдын жалпы санын тоют менен талаптагыдай камсыз кылуу үчүн 21986 тонна тоют керектелет, анын ичинен 13794 тонна жайыт тоюту жана 8192тонна даярдалуучу тоюту кирет. Адатта мал жайытка бир жыл ичинде 229 күн жайылат, ал эми короодо 136 күн кармалат.

БЫЙЫЛКЫ ЖЫЛГА КАРАТА ЖАЙЫТ ЖАНА ДАЯРДАЛУУЧУ ТОЮТТАРДЫН КӨЛӨМҮ ЖАНА ТОЮТ БАЛАНСЫ

Жайыттардагы жана мал жайылуучу участоктордогу тоюттун көлөмү

2018-жылга жайыттардын жана мал жайылуучу участоктордун мезгил боюнча түшүмдүүлүгү жана сыйымдуулугу

10-таблица

2018-жылга карата мезгилдер боюнча жайыттардын жана мал жайылуучу участоктордун түшүмдүүлүгү жана сыйымдуулугу боюнча жыйынтыкталган таблица

10.1-таблица

[2]

Даярдалуучу тоюттункөлөмү

Колго даярдалуучу тоюттардын түшүмдүүлүгү жөнүндө маалыматтын жоктугуна байланыштуу республика боюнча түшүмдүүлүктүн орточо көрсөткүчтөрү алынды.

2018 –жылга карата дардалуучу тоюттар

11-таблица

1-график

Тоют балансы

Жайыттардын түшүмдүүлүгүнө жанаколго даярдалуучу тоюттардын көлөмүнө жүргүзүлгөн анализге ылайык (11 жана 12-таблица), айыл аймакта жайыт жана даярдалуучу тоюттар жетиштүү өлчөмдө камдалган. Малды кыш мезгилинде тоют менен камсыздоо үчүн жетиштүү көлөмдөгү тоют даярдалат, анткени айдоо аянттары айыл аймактын ар бир тургунуна малды багууга жетиштүү өлчөмдөгү жер үлүшү бөлүнүп берилген.

2018-жылга каратаар бир мезгилге жараша тоют балансы

12-таблица

2-график

Кабылан-КолА/А мал жаюу системасына 15 участок же 4 мал жаюуну башкаруу зонасы (коктулар) кирет. Ар бир коктуда талаа жана шалбаа-талаа жерлери бар. Жайыттын түшүмдүүлүгү1 чарчы жайыт жеринен “Чөп чабуу” ыкмасынын негизинде аныкталат. «Кыргызгипрозем» институнан жазгы жана кышкы тоюттардынтүшүмдүүлүгү боюнча алынган маалыматтардын негизинде колдонулган жана бул маалыматтар тийиштүү жайыт участокторуна гана колдонулат. Жайытка жаюуга уруксат берилген ченемдер 60% түзөт, бирок Ленин А/А жүргүзүлгөн анализде “жарымын алуу жана жарымын калтыруу” белгилүү стандарты колдонулат.

КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮШҮН ЭСКЕ АЛУУ МЕНЕН ЖАЙЫТТАРДЫН АБАЛЫН БААЛОО ЖАНА АЙЛАНА-ЧӨЙРӨНҮ КОРГОО, ЖПБ МУКТАЖДЫКТАРЫ

Климаттын өзгөрүшүн эске алуу менен жайыттардын абалын баалоо анализи

Акыркы жылдары Каблан-Кол А/А аймагында аба ырайынын өзгөрүшү байкалууда:

2014-жылы кургакчылык болду, жай мезгили жамгырсыз өтүп, аба ырайынын температурасы абдан жогорулады. Айрым жайыт жерлериндеги чөптөр күйүп кетти, кээ бир булактар соолуп калды, мунун баары малдын азыктуулугуна терс таасирин тийгизди. Ал эми 2016-жылы жазында жана жайында жамгыр көп жаап, жайыт өсүмдүктөрүнүнүн өсүшүнө шарт түздү, бирок ошону менен катар эле малды жайкы жайыттарга өз убагында айдап чыгуу түйшүктүү болду (аба ырайынын төмөн температурасына байланыштуу жайыттарда чөптүн кеч чыгышы, нөшөрлөп жааган жамгыр, сел, ташкындап аккан дарыядан өтүүдөгү кыйынчылыктар, ж.б.).

Мындай терс көрүнүштөргө климаттын өзгөрүшү да өз таасирин тийгизип келет. Жайыттарды пайдалануу планын иштеп чыгууда климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашуу чараларын Кыргызгидромет тарабынан иштелип чыккан орто жана кыска мөөнөттүү аба ырайынын божомолун пайдаланып, карап чыгуу зарыл.

2018-жылы март айында АДИБ, ЖДнегизги 1 жайыт участогунда (Жан-Шоро участогу) мал жайытка жайылгандан кийин жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүлгөн (МБнын жыйынтыктары 3-тиркемеде берилген). Быйылкы жылы жүргүзүлгөн мониторинг жаана баалоо Жан-Шоро участогундагы жайыттар гана бир аз деградацияга учурагандыгын көрсөттү. Мунун себеби мурунку кургакчылык жылдарга жана малды ашыкча жаюуга байланыштуу. Мындай учурда климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашуу жолдорунун бири жайыттардын жүгүн 50% азайтуу болуп саналат. Башка бааланган участоктордун абалы жакшы. Жайыттардын сыйымдуулугун аныктоодо бул натыйжалар күзгү жана жайкы жайыттарда гана пайдаланылган, ал эми кышкы жана жазгы жайыттарда Кыргызгипроземдин 2010-жылга берилген маалыматтары колдонулган. Мындан ары Каблан-Кол А/А ЖК бардык участоктордо мезгил боюнча пландык мониторинг жүргүзүүгө ниеттенүүдө. Жайыттарга мониторинг жүргүзүү жана баалоо планы 4-тиркемеде берилген(Кыргыз Республикасындагы жайыттардын абалын “Кайчылаш сызыктар” ыкмасы менен баалоо боюнча колдонмо).

Мезгилдин ортосунда чөптүн оттолушун көзөмөлдөө жана жайыттарды пайдалануу максаттарынын аткарылышына ишендирүү үчүн чөптүн оттоо деңгээлин аныктоо үчүн “Негизги өсүмдүктөрдүн ыкмасы” менен жүргүзүү сунушталат. Мониторингдин натыйжаларын сактап коюу зарыл.

Фокус топтордун жыйынтыктарынын негизинде ЖПБнын муктаждыктарын баалоо анализи

Фокус топторунда жүргүзүлгөн талкуулоолордун жыйынтыгында, ЖПБнын жалпы чогулушунда жактырылган төмөнкү өнүктүрүүнүн артыкчылык багыттары аныкталган (14-таблицаны караңыз).

Өнүктүрүүнүн артыкчылык багыттары

14-таблица

2018-2022-ЖЫЛДАРГА КАРАТА ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУ БОЮНЧА ЖАМААТТЫН ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ ПЛАНЫ

2018 – 2022-жылдарга жайыттарды пайдалануу планы

Жайыттардын абалын жакшыртуу үчүн жазгы-күзгү жайыттардын түшүмдүүлүгүн жогорулатуу максатында иреттүү жайыт пайдалануу эрежелерин сактоожана малдын саны жайыттын сыйымдуулугуна туура келүүсүнөкөзөмөл кылуу пландалууда.Жайыттарды которуштуруу планы Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүүнүн (ЖАМБЖны 3-тиркемеден толук тааныша аласыздар) жыйынтыктаранын негизинде жеңилдеградацияга учураган участокторду узак мөөнөттүү же 50% эс алдыруу боюнча иш-чаралар төмөндөгү 15-таблицада көрсөтүлгөн.

2018 – 2022-жалдарга карата жайыт которуу планы

15-таблица

Бешжылдык иш-чаралардын планы жана бюджети

Бешжылдык иш-чаралардын планы

16-таблица

4.3Малчарбасын онуктуруу жана инфраструктурасын жогорулатуу.

Кабылан-Көл ЖПБ/ЖКнын беш жылга карата келечектүү пландын бюджети

17-таблица

Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча беш жылдык планы.

20-таблица

ЖАЙЫТТАРДЫ БАШКАРУУ ЖАНА ПАЙДАЛАНУУБОЮНЧАЖЫЛДЫК ПЛАНЫ

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жылдык планы

Каблан-Көл А/А жайыт пайдалануучулары көпчүлүк жайыт участокторун 2-3 мезгилдибир пайдаланышат, ал эми айрым участоктор жыл бою пайдаланылат. Айыл аймагынын тургундары жайыт жерлеринен тышкары айыл чарба жерлердин башка категорияларын дагы мал жаюу участоктору катары пайдаланышат (түшүм жыйналгандан кийинайдоо жерлер, көп жылдык бак-дарактар отургузулган, короонун жанындагы жерлер, бадал өсүмдүктөрү, ошондой эле айдалган айдоо аянттары жана башка жерлер).

Төмөнкү 22-таблицада Каблан-Көл А/А боюнча мал жаюу участоктордун аталышы жана аянты, ошондой эле мал жайылуучу участоктордун пайдалануу мезгилдери көрсөтүлгөн (анын ичинде мал жаюу үчүн пайдаланылган айыл чарба жерлеринин башка категориялары да бар).

Жайыт пайдалануунун учурдагы жана учурдан кийинки пландоо системасы

22-таблица

Эскертүү:жайыт тоюттарынын жалпы көлөмүн пландоо жана эсептөө учурунда жайыттарды Мезгил боюнча пайдалануунун жыштыгы, анын ичинде мал жаюу үчүн пайдаланылган айыл чарба жерлеринин башка категорияларыэске алынган. Натыйжада, жайыттардын Мезгил боюнча пайдалануу аянты көбөйүүдө.

Жайыттардын абалын баалоо учурунда айрым жайыт жерлерин ашыкча пайдалануу же аз пайдалануу байкалса, алардын себеби аныкталат, мисалы, сууга жетүү жолдорунун же суу ичүүчү жайлардын жоктугу.

Учурда Каблан-Кол А/Асугарылуучу айдоо аянттарында түшүм жыйналгандан кийин кеч күзгө чейин мал жайылат (жер үлүштөрү). Ушул себептүү айылдагы жайыттарга болгон жүк, кээ бир райондорду (каблан-Кол , Така) кошпогондо абдан жогору.

ЖК сунуштаган жайыт жүгүн өзгөртүү төмөнкү тартипте ишке ашырылат:

- жай мезгилиндечабандарды жүгү жогору болгон участоктордон жүгү азыраак участокторго которуу боюнча иш жургузулуудо.Мезгил боюнча жайыттарга 4297 чейин ШМБжайылат. Алыскы жайыттарды пайдаланган чабандарга жеңилдиктер берилген (чабандарты көчүрүүдө ЖПБ/ЖКнын каражаттарынын эсебинен транспорт уюштурулат).

-күз мезгилинде,жүгү аз башка участокко которуу боюнча тушундуруу иштери жүргүзүлөт. Күзгү мал жайылуучу участоктордун ресурстары аз болуп жакынкы Каблан-Кол а\а жайыттары пайдаланылат.

- кышында,кышкы тоюттун запастары жетишерлик деңгээлден даярдоо максатында башка региондордон тоют сатылып алынат.Активисттер, ЖПБ/ЖКнын мүчөлөрү жайыт пайдалануучулардын арасында жайыт пайдалануучулардын пландары, башка жайыт участокторуна Мезгил боюнча которуулар жөнүндө маалымат таратышат.

 2018-жылга карата келечектүү планда малдын тукумун жакшыртуу жана сандан асыл тукумдуулукту жакшыртууга өтүү, малдын азыктуулугун жогорулатуу жана жайыт тиешелүү түрдө пайдалануучулардын кирешелерин өстүрүү максатында жасалма уруктандыруу боюнча көчмө пунктту сатып алуу пландалган.

Мал жайуунун жылдык календардык планы

Каблан-Кол А/А мал жаюу участокторун пайдалануу планы жана мал жаюу графиги 6-тиркеменин 8-картасында көрсөтүлгөн.

Мындан тышкары, ЖК мал жаюу графигин иштеп чыккан. Бул графикте ар түрдүү участоктордо мал жаюу тартиби, болжолдуу күндөрү жана мезгили белгиленген. Мал жаюу графиги Кыргызгидрометтин аба ырайы боюнча божомолун (бир айга божомол, 3 суткага божомол жана аба ырайынын чукул өзгөрүшүн эскертүү)эске алуу менен түзүлөт. Бир айга божомол, иш учурунда, 3 күндүк божомол жанааба ырайынын чукул өзгөрүшү тууралуужайыттар боюнча берилген эскертүүлөр менен такталат.

Мал жаюу графиги мал жаюу схемасынын ажырагыс бөлүгү болу эсептелинет (22.1-таблица).

Мал жаюу графигин бир нече жыл бою колдонуу жайыттардын абалын жакшыртуу макстанда мал жаюуну пландоо жана түзөтүүлөрдү киргизүү боюнча Жайыт комитетин иштиктүү курал менен камсыздайт. Жайыт комитети тарабынан аныкталган жана жайыт пайдалануучулар менен макулдашылган жайыт участокторунда мал жаюу мөөнөтүн Айылдык кеңеш бекитет.

ЖАМБЖ (Жайыттардын абалына мониторинг жана баалоо жүргүзүү) жана жайыттардын жүгүн төмөндотүүдө малдарды которуштуруп жайгаштыргандан кийинки мал жаюунун жылдык календардык планы

                                                                                                                                                                          Таблица №22.1

Жылдык иш-чаралар графиги (ЖКнын операциондук планы)

23-таблица

Малдардын ден соолугун коргоо боюнча жылдык планы*

Эпизотиялык абалга кыскача мүнөздөмө

ВФКМИ жана ЭЭБдин веб-сайттарында жайгашкан расмий маалыматтын анализине таянсак, жаныбарлар дагы да болсо жугуштуу ылаңдардан жабыркап келишет. Алардын кесепетинен малдын азыктуулугу төмөн болуп, мал чарбачылыгына көз каранды болгон үй-бүлөлүк бюджетти толуктоодо фермердик чарбаларга жана үй чарбаларынаолуттуу экономикалык зыян келтирилүүдө. Мындай абал бир катар жугуштуу жана инвазивдик ылаңдардын козгогучтарын өрчүтүүгө шарт түзгөн региондордун табигый-климаттык шарттарынын өзгөчөлүгүнө, жаныбарларды багуу жана кармоо талаптардын бузулгандыгына байланыштуу.

Жүргүзүлгөн анализге көңүл бурсак, айрым жугуштуу ылаңдарга чалдыгуу дээрлик жок экендиги көрүнүп турат, андыктан аларга каршы алдын ала пландуу иш-чаралар Каблан – Кол айыл аймагында туура жолдо бараткандыгынан кабар берет

Малдардын ээлерин жана малдардын ден соолугун коргоо боюнча ветеринардык кызмат көрсөтүүчү ветеринардык адисти сурамжылоо, ошондой эле лабораториялык анализдин жана ушул айыл аймактагы мамлекеттик ветеринардык кызматтын отчетторун изилдөөнүн жыйынтыктары бул айыл аймактын аймагындагы мал айрым жугуштуу ылаңдар менен аз санда ылаңдап тургандыгын көрсөтүп турат. Бул ылаңдардын ичинен бодо малдын бруцеллозу жыл сайын катталып турат. Мындан тышкары, табигый очоктору бар же жаныбарларды тоюттандыруу жана багуу эрежелери бузулганда пайда болуучу бир катар жугуштуу ылаңдар да кездешет. Алардын алдын алуу үчүн белгиленген пландуу иш-чараларды өткөрүү талап кылынат. Алай районундагы Каблан-Кол айыл аймагынын малдардын ден соолугун коргоо планы ушулардын баарын эске алуу менен түзүлгөн.

Малдардын ден соолугун коргоо боюнча жылдык планы*

                 24-таблица

ПЛАН

мероприятий по охране здоровья животных в Кабылан-Колском

айыльном аймаке Алайского района на 2018 год

1. Ветеринарно-диагностические исследования

24-таблица

Примечание. При возникновения случаев аборта, объязательно исследуют кровь, смывы из половых органов или абортированный плод, этого необходимо учесть.

II. Профилактическая вакцинация против заразных болезней животных и птиц

Примечание: После истечения одного месяца после вакцинации, с целю мониторинга , проводять исследования животных. Для этого пробы кровы берут от 20 (от крупных) - 50 (от мелких) животных, методом случайной выборки и своевременно их доставляют в лабораторию.

Лечебно-профилактические обработки животных

Составил: __________ __________________ Дата: _________

Жылдык иш-чаралардын планы

 25-таблица

4.5. ЖПБнин гендердик онугуупланы

ЖК ЖПБнин карамагындагы жайыт ресурстарын туруктуу башкаруусу учун аялдар оздорунун койгойлорун чечууго багытталган жыйындарга аз катышыпжаткандыктарын эске алышкан. Андыктан ЖПБнин жалпы чогулушунда малчарбачылыгына байланышкан бардык ишчараларга аялдардын катышуусу 30 % дан кем болбошу керектиги белгиленген. Мындай чечим ЖПБне жайыттарды сактап калууга жана аны рационалдуу пайдаланууга жардам берет.

Каблан-Кол ЖПБнин 2018-жылга Инвестициялык планы

ЖПБ/ЖКнын жайыт инфраструктурасын жакшыртуу боюнча жылдык иш-чараларпланы жана бюджети

(инвестициялык план)

26-таблица

ЖПБ/ЖКнын жылдык бюджети

27-таблица

 Иштелип чыккан бюджет жайыт пайдалануучулардын жалпы чогулушунда талкууланат жана Каблан-Кол айыл аймагынын айылдык кеңеши тарабынан бекитилет. Жайыт пайдалануу акысы жалпы чогулушта жана айылдык кеңеш менен макулдашылгандан кийин жайыт пайдалануу акысынын көлөмү ар бир жайыт билеттин ээси үчүн малдын түрү боюнча аныкталат. Жайыт жерлерин пайдалануу акысы жайыт билетинде көрсөтүлөт.

А/А боюнча малдын ар бир түрүнө жайыт жерлерин пайдалануу үчүн төлөнүүчү акынын эсеби төмөндө берилген:

- Бодо мал – 50 сом,

 - Жылкы – 50 сом,

- майда мал – 10 сом

2018 –жылы жайыт пайдалануучуларга 15 жайыт билетин берүү пландалууда, анын ичинде, чабандарга – 3, ири жайыт пайдалануучу фермерлерге – 6, орто жана майда жайыт пайдалануучуларга -6 Жайыт комитети жайыт жерлерин пайдалануу үчүн акы төлөөнүн стандарттуу графигин ЖПБнын накталай акча каражаттарынын зарыл агымынын, жайыт пайдалануучулардын төлөөгө жөндөмдүүлүгүн жана административдик жөнөкөйлөтүүнүн негизинде белгилеши керек.

ЖПБ/ЖКнын ИЧКИ ЭРЕЖЕЛЕРИ

 Кабылан-Кол А/А

жергиликтүү кеңешинин сессиясында

 20___жылдын«___» ________

№____токтому менен

«Бекитилген»

М.Ө.

ЖПБ/ЖКнын ички эрежелери

Мал жайуу эрежелери

Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамына ылайык жайыт пайдалануучу төмөнкүлөрдү аткарууга милдеттүү:

Мал жайуунун алдында Жайыт комитетинен жайыт билетин алууга.

Ветеринардык палатада катталган жергиликтүү ветеринардан бардык эмдөөлөр жана вакцинациялар жүргүзүлгөндүгү тууралуу маалымкат алууга.

Малды Райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен макулдашылып жана жергиликтүү кеңештин сессиясында бекитилгенден кийин гана Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын планына ылайык жайытка жаюуга (мал жаюу планы жана графиги бул пландын негизги бөлүктөрүнүн бири болуп саналат).

Жайыт мезгили 1 апрелде башталат.

Күзгү жайыт мезгили 15 ноябрда аяктайт, климаттын шарттарына жараша 30 ноябрга чейин узартылышы мүмкүн.

Жайыт пайдалануучуларды жазгы (орто) жайыттарга которуу 1-майдан 10-майга чейин жүргүзүлүшү шарт.

Жайыт пайдалануучуларды жайкы жайыттарга которуу 25-майдан 30-майга чейин жүргүзүлүшү керек.

Ортоңку күзгү жайыттарга 1-сентябрдан баштап кайтып келсе болот, ал эми мал жайылуучу участокторго түшүм жыйналгандан кийин, 1-октябрдан баштап көчсө болот.

Айдоо аянттарына жакын жерде жайгашкан бардык жайыт пайдалануучулар 20-апрелден баштап жазгы жайыттарга которулуусу талап кылынат.

А/А, ЖКнын адистери, жеке малчы/чабандар менен биргеликте 20-апрелден баштап саан малды жаюу уюштурулат.

Жайыт пайдалануучулардын жалпы чогулушунда кабыл алынган чечимге ылайык, айыл ичинде 1 жумушчу ат, саан уйлар, 3-5 койду калтырууга уруксат берилет, калган мал жайкы жайыттарга чыгарылышы керек.

Башка учурларда бардык жайыт пайдалануучулар менен келишим түзүлөт, жана жайыт пайдалануу акысы келишимдин негизинде Кыргыз Республикасынын “Жайыттар жөнүндө” мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-жылдын 13-сентябрындагы №515 токтому менен бекитилген Жайыт ресурстарын мал жаюу менен байланышпаган башка максаттарга пайдалануу укугун берүүнүн тартиби жөнүндө типтүү жобого ылайык төлөнөт.

МАЛ ЖАЙУУ ЭРЕЖЕСИН БУЗГАНДЫК ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК

Райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыгы менен макулдашылып жана жергиликтүү кеңештин сессиясында бекитилген өлчөмдөгү жайыт пайдалануу акысын төлөөдөн баш тартылган учурда, жайыт комитети карызды жана айыпты жана жайыт пайдалануучунун укуксуз иш-аракетинин натыйжасында келип чыккан башка чыгымдарды өндүрүп алуу үчүн документтерди сотко берүүгө укугу бар.

Жайыт пайдалануу үчүн акы төлөө мөөнөтү өтүп кеткен учурда жайыт билетинде көрсөтүлгөн төлөмдүнжалпы көлөмүнөн ар бир кечиктирилген күн үчүн 0,5% өлчөмүндөгү туум алынат.

Эгерде айылда 1 аттан, саануйлардан, 3-5 койдон ашык мал калтырылса, төмөнкү чаралар колдонулат: Жалпы чогулуштун чечими жана аксакалдар сотунун чечими боюнча малдын ар бир башына 500 сом өлчөмүндө айып салынат.

Эгерде мал айдоо аянттарына жайылып кетсе, алгачкы жолу ооз эки эскертүү берилет, андан кийин:

Бодо малга биринчи жолу - 250 сом, экинчи жолу -500 сомөлчөмүндө айып салынат.

Майда малга биринчи жолу 50 сом, экинчи жолу 100 сом өлчөмүндө айып салынат, эреже бузуу үчүнчү ирет кайталанган учурда, кетирилген зыян эсептелип, иш аксакалдар сотуна же сот органдарына жөнөтүлөт.

Жазгы, жайкы жана күзгү жайыттарда мал жаюу графигин бузган жайыт пайдалануучуларга, бодо малдын ар бир башына – 250 сом, майда малга – 50 сом өлчөмүндө айып салынат жана жайытка 1 сутканын ичинде кайтып баруу жөнүндө жазуу жүзүндөгү билдирме берилет.

Жайыт пайдалануучу айып төлөөдөн баш тарткан учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартылат.

ЖБПЖПнын аткарылышына мониторинг жана баалоо жүргүзүү

Раздел 7. Мониторинг исполнения Плана управления пастбищами

     Мониторинг исполнения Плана управления пастбищами проводится на ежегодной основе Группой мониторинга на уровне АА, которая создана приказом главы Ак-СайсКаблан-Колского А/А. В состав данной группы входят члены ЖК, сотрудники АО, депутаты АК, члены сообщества из числа женщин, молодежи, уязвимого слоя населения. На годовых ежегодных собраниях членов ОПП предоставляется информация о ходе реализации данного Плана управления пастбищами и носит рекомендательный характер, а также на сессии АК для принятия решения. Соответственно, ЖК в План управления пастбищами могут вносить изменения согласно рекомендациям со стороны Группы мониторинга, а также сессии АК. Изменения могут касаться содержания, методологии и инструментов, и т.д.

     При проведении мониторинга исполнения Плана управления пастбищами используется метод «Радар» с участием таких групп как: крупные чабаны, мелкие чабаны, молодежь, женщины, бедные домохозяйства. Метод Радар предполагает опрос у выше названных групп по отдельности по следующим блокам вопросов по 5 бальной шкале оценки:

Улучшения инфраструктуры пастбища;

Улучшение кормовой базы: естественная, искусственная;

Улучшение мероприятий по охране здоровья животных;

Улучшение состояния пастбищ: управление (менеджмент), агротехнические мероприятия (подсев, удобрение, и т.д.);

Степень участия уязвимого слоя населения при управлении пастбищными ресурсами;

Повышения благосостояния – доходность населения (упитанность скота, цепочка добавленной стоимости, социально-экономические показатели –данные статистического комитета района

     Полученные результаты отслеживаются на ежегодной основе в течение срока исполнения Плана управления пастбищами. Полученные промежуточные (годовые) результаты представляются всем жителям АА в целях обеспечения прозрачности и осведомленности о деятельности ОПП Каблан-Колского АА.

     При проведении мониторинга исполнения Плана управления пастбищами могут использоваться другие методы и инструменты по мере необходимости. Мониторинг исполнения Плана управления могут проводить все заинтересованные стороны в лице членов данного сообщества, действующих и потенциальных доноров, партнеров, соответствующих государственных органов всех уровней, АРИС и т.д.

Таблица 21.

ТИРКЕМЕЛЕР