А.СУЕРКУЛОВ АТЫНДАГЫ АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ

А.Суеркулов атындагы айылдык Кеңешинин VIII чакырылышынын XVII сессиясы

2019-жылдын 07-марты №66

2019-жылдан 2023 –жылга чейинки мезгилде Торкен айыл аймагынын социалдык инфраструктурасын өнүктүрүүнүн стратегиясы жана инвестициялык планы боюнча

“Кыргыз Республикасынын өз алдынча башкарууну өнүктүрүүнүн программасы жөнүндө” 2019-жылдан 2023 –жылга чейинки мезгилде Торкен айыл аймагынын социалдык инфраструктурасын өнүктүрүүнүн стратегиясы жана инвестициялык планы боюнча маселени А. Суеркулов атындагы айылдык Кеңешинин VIII чакырылышынын XVII сессиясы карап жана талкуулап

ТОКТОМ КЫЛАТ

1. “Кыргыз Республикасынын өз алдынча башкарууну өнүктүрүүнүн программасы жөнүндө” 2019-жылдан 2023 –жылга чейинки мезгилде Торкен айыл аймагынын социалдык инфраструктурасын өнүктүрүүнүн стратегиясы жана инвестициялык планы боюнча программасы кабыл алсын.

2. Торкен айыл өкмөтүнүн аймагында 2019-жылга карата жергиликтүү бюджетке кошумча булактарды таап киргизүү жана айылдардын социалдык экономикалык жактан өсүп өнүгүүсүнө салымдарды киргизүү жагы ФЭБ башчысына жана экономист-статист кызматкери С.Мурзакуловага милдеттендирилсин.

3. Бул токтомдун аткарылышын көзөмөл жүргүзүү жагы А.Суеркулов атындагы кеңешинин Экономика, план, бюджет, чакан орто бизнести өнүктүрүү инвестиция тартуу боюнча комиссиясына тапшырылсын.

4. Бул токтом мамлекеттик тилде кабыл алынды.

5. Токтомду www. Тorken.kg веб сайтына жайгаштыруу оператор-компютерщик Т.Кебековго тапшырылсын.

6. Бул токтом www.Torken.kg сайтына жарыяланган күндѳн баштап күчүнѳ кирет.

2019-жылдан 2023- жылга чейинки мезгилде

Торкен айыл аймагынын социалдык инфраструктурасын өнүктүрүүнүн стратегиясы жана инвестициялык планы.

А.Суеркулов атындагы айылдык Кеңешинин

VIII чакырылышынын X VII сессиясынын

№ 66- токтому менен бекитилди

2019-жылдын 07-марты

МАЗМУНУ

Кириш сөз

Торкен айыл аймагынын профайлы

Айыл аймагынын приоритеттүү багыттары:

Социалдык экономикалык багыты;

Айыл чарбасы, кайра иштетүү, өнөр-жай тармактарын өнүктүрүү, ирригация багыты.

1.3. Социалдык коммуналдык инфраструктура: таза суу менен камсыз кылуу, ички жолдорду, көпүрөлөрдү , көчөлөрдү калыбына келтирүү багыты;

1.4. Электр энергия, байланыш, жана көчөлөрдү түнкү жарык менен камсыз кылуу багыты;

1.5. Калкты жумуш менен камсыз кылуу, аярлуу катмарларга жардам берүү багыты;

1.6. Мектепке чейин жана мектепте билим берүү багыты;

1.7. Жергиликтүү калктын ден соолугуна жана саламаттыгына сапаттуу кызмат кылуу;

1.8. Маданият жана спортту өнүктүрүү багыты;

1.9. Тазалык, көрктөндүрүү, экология жана туризм;

1.10. Инвестиция тартуу жана инвесторлор менен туруктуу кызматташууга жетишүү багыты.

Ресурстар

Процесстерди ишке ашыруудагы жетекчилик

SWOT – анализ

Мониторинг жасоо жана баалоо

Жыйынтык

Тиркеме№1. Торкен айыл өкмөтүндө ишке ашырылган долбоорлор боюнча маалымат 2007- 2015- жылдарга карата.

Тиркеме №2 Социалдык инфраструктурасынын колдо болгон обьектилери боюнча маалымат

Тиркеме №3. Торкен айыл аймагынын айыл өкмөтүнүн 2019-2023жылдарга карата инвестициялык план

КИРИШҮҮ

Торкен айылдык аймагынын өнүгүү стратегиясы айыл аймагыбыздын өнүгүүнүн багыты болуп эсептелет, ага жетүүнүн жолдору айылдарда түзүлүп сурамжыланган фокус топтор тарабынан аныкталган көйгөйлүү маселелерди чечүү багытында бир канча иш- чараларды аткаруу аркылуу аныкталды. Бардык аныкталган көйгөйлөр коомчулуктун ар бир мүчөлөрүн камтыган айылдарда өткөрүлгөн жыйындарда, элдин чогулуштарында талкууланып жана тастыкталып, айылдык Кенештин сессиясында бекитилди.

Стратегиялык пландаштыруу – коомчулук тарабынан жасалган аракеттердин жана чечимдердин жыйындысы, алар спецификалык стратегиялардын, б.а. миссияны аткаруу жана ага жетишүүнүн узак убактылуу максаттарын камсыз кылуу үчүн арналган деталдык, ар тараптуу, комплекстик пландарды иштеп чыгууга алып барат. Жергиликтүү калктын социалдык-экономикалык жактан өнүгүүсү жана жашоо шарты үчүн коомчулуктун бардык мүмкүнчүлүктөрүн колдонуу жана инвестиция тартуу аркылуу бардык тийешелүү шарттарды түзүп берүү менен жашоо деңгээлин жогорулатуу.

Айыл аймагынын туруктуу өнүгүүсү бул - социалдык –экономикалык өнүгүүсү, азыркы муундун жана келечектеги муундун өнүккөн абалдагы, бардык шарттары бар жашоо турмушу. Муну менен бирге курчап турган чөйрөнүн сактоо менен мыйзамдарды, үрп-адат, салттарды ыйман талаптарына ылайык коопсуз коомдук мамилени орнотуу. Ошондуктан жаңы кырдаалды баалап алдыга туруктуу өнүгүү максатында аймактагы калктын мүмкүнчүлүктөрүн ачууга багытталган программа даярдалуусу зарыл. Ошондой эле, жаңы жумушчу орундарын түзүү үчүн жеке кичи ишканаларды, айыл аймагында кызмат кылуучу муниципалдык ишканаларды ачуу, эл аралык долбоорлор менен кызматташууга мүмкүнчүлүктөр ачып берет.

1.1. Жалпы күндөлүк жагдайлар, проблемалар.

Калктын жашоосунун деңгээли түздөн – түз экономикалык жетишкендиктерге жана аныкталган кирешенин алкагындагы материалдык керектөө мүмкүнчүлүгүнүн ченемине байланыштуу.

Торкен айыл аймагында калктын басымдуу көпчүлүгү айыл чарбасына багытталган. Мал чарбасында малды багып өстүрүп, аны сатуу менен гана чектелген. Дыйканчылыкта дагы ушул көйгөй. Дыйканчылыктын түйшүгү мал чарбасына караганда көбүрөөк болгондуктан, бул багытта тобокелчилик дагы жогору. Айыл чарбасынын инфраструктурасынын начар өнүккөндүгүнөн, жерди туура эмес пайдалангандыктан, капиталдык каржылоонун аздыгынан, айылчарбасынын өндүрүмдүлүгүнүн төмөндүгүнөн, маркетингдин жана продукция сатуунун начардыгынан бул өндүрүштүн экономикага болгон таасирдүүлүгү аз болууда. Кичи жана орто кайра иштетүүчү цехтерди ачып калкты жумуш менен камсыз кыла турган дагы жана өздөрү өндүргөн чийки продукцияны кайра өндүрүп сатып кирешени көбөйтүү үстүндө иштөө менен айыл чарбасынын багытын ондоо керек.

Билим берүүнүн жана саламаттыкты сактоо системаларынын ахыбалы , республикалык дагы жергиликтүү бюджеттен дагы аз каржыланып толук кандуу иш алып барылбай келет. Мектептерди салуу, капиталдык ремонттон өткөрүү, жогорку квалификациядагы педагог адистери менен толуктоо, окуу китептери жана окуу куралдары менен камсыздоо, компьютерлер менен камсыздандыруу, ден-соолукту коргоочу жайлардын кызмат көрсөтүү сапатынын өрчүтүү, СВА жана ФАПтардын иштешин камсыз кылуу, медициналык жабдыктар менен камсыздандыруу көйгөйлөрүн чечүү, экономиканын өсүшү менен бирге айыл аймагынын калкынын жашоосун жакшыртууга мүмкүнчүлүк түзөт.

Айыл аймагында коммуналдык, ирригациялык тармакта өз алдынчалуулук, башаламан, системасыз иш жүргүзүлгөндүктөн, жергиликтүү аткаруу бийлигине көбүрөөк жумуш артып, калк тарабынан жоопкерчилик жок. Мунун себебинен таштандылар чыгарылбайт, жолдор бат, баттан бузулат, таза суу жаны конуштарга жеткирилбей жолго коюлбаган, сугат системасында каналдар жыл сайын дыйкандар тарабынан гана тазаланат, сугат иштери мурап менен дыйкандын гана ортосунда гана жүргүзүлгөндүктөн системалуу эч кандай өзгөрүү жок, суугат суусу жетишпеген бойдон калууда. Эгерде ар бир тармакта муниципалдык ишканаларды уюштуруп ишин системалаштырсак жогорудагы көйгөйлөр жолго салынмак.

1.2.Максаты

Стратегиялык максатты ишке ашыруунун башкы маселеси болуп :

Айыл аймакта негизги тармак болуп эсептелинген айыл чарбасында конкреттүү иштерди алып барыш керек.

-Мал чарбачылыгында малдарды идентификациялоо жана көзөмөлдөө системасын уюштуруу программаларын тезинен аякташ керек. Ветеринардык адистерди окутуу менен малдарды багуунун оптималдуу жолдорун малчылар арасында окутуп жайылтуу, асыл тукум малдарды, анын ичинен эт, сүт, жүн, кымыздын продукцияларын аз каражат жумшап, сапаттуу өндүрүп алуу.

-Дыйканчылыкта тоют өсүмдүктөрүнүн жана дан өсүмдүктөрүнүн жогорку түшүм бере турган сорттору, жашылча, бахча өсүмдүктөрүнүн түшүмдүү сорттору менен камсыз кылуу. Айыл чарба техникасы менен жабдуу, жер иштетүүнү жакшыртуу менен агрардык сектордун ишин кеңейтүү, же болбосо ирилештирүү. Ирригациялык жана дренаждык системаларды ишке киргизүү үчүн муниципалдык ишканаларды уюштуруу менен дыйкандар менен тыгыз байланышта иштөө, өздөштүрүлбөгөн жерлерди өздөштүрүү, ал жерлерге бак тигүү менен багбанчылыктын оптималдуу ыкмаларын колдонуу.

-Жаңы жумуш ордун камсыздандыруунун эсебинен жакырчылыктын деңгээлин жоюу, адам ресурстарын эффективдүү колдонуу. Жаны жумуш орундары ошол эле кичи жана орто ишканаларды инвестиция жолу менен тартып уюштуруу менен түзсөк болот.

-Айыл окмотунун экономикалык өнүгүшүнүн көтөрүү, туризмди өнүктүрүү.

-Кызмат көрсөтүү инновациялык усулдарын колдонуу;

-Айыл аймагы стратегиялык өнүгүү планын жана анда белгиленген иш-чараларды жүзөгө ашырууда иш аракеттерди жасайт.

-Мониторингдин жыйынтыгы менен кабыл алынган стратегиялык өнүгүү планына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө чечим кабыл алат.

-Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары - жергиликтуу калктын суроо мүдөөсүн канааттандырган сапаттуу кызмат көрсөтөт;

-Аймактын келечек өнүгүүсүн калк менен аныктап, аларды аткарууга мобилизациялайт.

-Ички жана тышкы мүмкүнчүлүктөрдү элдин кызыкчылыгына натыйжалуу пайдаланууну уюштура алат.

-Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы өнүгүү планын аткаруу боюнча жарандык коом менен биргеликте инвестиция тартууга багытталган иш жүргүзөт;

-Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы ачык айкындуулук процедураларды сактайт.

2. Торкен айыл аймагынын профайлы

Географиялык абалы

 Торкен айыл аймагы райондун борборунан 18 км, облустун борборунан 270км алыстыкта жайгашып, Бишкек-Ош жолу айыл аймактын дал ортосунан аралап өтөт. Торкен айыл аймагы түндүк жагынан Бел-Алды айыл аймагы менен, түштүк тарабынан Токтогул суу сактагычы менен, батыштан Жаны-Жол айыл аймагы менен чыгышынан Нарын дарыясы менен чектешет. Торкен айыл аймагына караштуу жерлердин дээрлик көпчүлүгү ак топурактуу келип, жакынкы жайыттардын бөксө тоолуу дыйканчылыка ылайыктуу жерлери кара топурактуу, тоолуу аймака кирет.Дениз денгээлинен 900-1300 метр бийиктикте жайгашкан.

2.1.2. Калктын саны 10788 үй бүлөлүк чарбанын саны 2121

2.1.3.Социалдык –экономикалык, демографиялык абалы жана корсоткучтору:

Административдик-территориялык бөлүнүшү,

2. Айыл аймак 3 административдик айылдан турат. 3.Айыл аймактын жалпы териториясы 92550м2, же 72679 га

4. Айыл аймакта туруктуу жашаган калктын саны

Айыл аймактын негизги көрсөткүчтөрү:

Калкты социалдык жактан коргоо:

Жакырчылыктын денгээли (үй – бүлөлөрдүн саны)

Социалдык-маданий өнүгүүсү:

Экономикалык өсүүнү камсыздоо

Бюджети.

Торкен айыл өкмөтүнүн 2018-2021-жылдарга бюджеттин киреше бөлүгүнүн болжолу.

Торкен айыл өкмөтүнүн 2018-2021-жылдарга бюджеттин чыгаша бөлүгүнүн болжолу.

Калктын ишмердигинин негизги түрү: айыл чарбасы жана малчылык .

Муниципалдык инфраструктура объекттери : 19 объект (мектептер - 4, ФАП - 1, СВА-2, АӨ имараты -1, клуб – 1, библиотека-4, бала бакча 2).

АА аймагындагы бизнес – жергиликтүү бюджеттин киреше бөлүгүнүн булагы: чакан жана орто бизнес объекттери: соода түйүндөрү - 34, май куюуучу бекет – 1, пескоблок чыгаруучу цех-3, мончо-13, пилорамма-1, тегирмен-7. Ашкана 4,1 курөш зал,1 футбол аянтча.

Коомдук уюмдар: аксакалдар соту -1 , аялдар кеңеши - 1, жаштар комитети - 1, АВП -1, СООППВ-3, мечиттин имамдары-4

АК депутаттарынын саны – 21 киши (1 аял). Төм. маселелер боюнча туруктуу комиссиялар (4 комиссия): 1) бюджет, каржылоо, инвестиция, экономика маселелери, муниципалдык менчик боюнча; 2) укук коргоо жана мыйзамдуулук , депутаттык этика, спорт жана маданият боюнча; 3) агрардык саясат, өзгөчө кырдаалдар, экология жана туризм боюнча. 4) арыз даттануулар боюнча

АӨ аппараты – 19 адам .

Артыкчылыктуу маселелерди чечүү – ЖӨБ органдарынын күнүмдүк иши.

Торкен айыл аймагында 2018-жыл ичинде аткарылган иштери боюнча

1Торкен айылында ичүүчү таза суунун трансфарматорун алмаштыруу.13,6 жергиликтүү бюджеттен жумшалды.

2. Торкен айылында дариянын жээгин бийиктетүү .жергиликтүү бюджеттен 30,0 жумшалды

3.Торкен айылында таза суунун насосун жаныртуу. 70,0 сомду түздү.

4.Торкен айылында таза суу системасын куруу 3000 м.Торкен айылында суугат арыктарын калыбына келтирүү,труба орнотуу.

5. Селден коргонуучу дамба куруу 200 даана габен

6.Жөө адам өтүүчү көпүрө куруу.

5. Кара Жыгач айылына унаа өтүүчү көпүрө куруу.

6.Ветеранардык окууларды отүү.

7.Мөмө дарактарды өстүрүү жана кыйуу боюнча окуу.

8.Индук багуу боюнча окуулар.

Баардыгы болуп 253 адам иштеп окушкан .БУУнун(Бириккен улуттар уюму) аркылуу 970920 сомдук ун жана 347580 сомдук май алышкан. Жалпы 1318500 сомду түздү..

9.Торкен айылында дыйкандарды урөөн менен камсыз кылуу.арпа үрөөн 4 т,аммафос 4 т 250,0 сомдук.

10.Торкен айылында Тынымбек көчөсүнө 5 км жерге кум шагыл төктүруп тегиздетүү. 33,6 сом жумшалды.

11.Торкен айылында осмон көчөсүнө 200 м жолго шагыл төшөп тегиздөө. 15 мин сомдук.калктын салымы менен.

12.Торкен айылында Дуйшөбай,Шаланбай көчөлөрүнө шагылш кум төшөө. 290 мин сомдук.калктын салымы менен.

13.Торкен айылында Шаланбай жана Дуйшобай көчөлөрүнө жарыктандыруу орнотулду. 300 мин сом жумшалган. Калктын салымы менен. 3 км

14.Эмилбек көчөсүнө жарыктандыруу орнотуу.5 км 80 мин сом жумшалган.калктын салымы менен.

15.Торкен айылында 20 жылдык бутуруучулөрдүн салымы менен Ош Бишкек жолуна 1 км жерге жарыктандыруу орнотулган.250 мин сомдук.

16.Торкен айылында кум шагыл алууга карер ачуу учун жол салууга 120 мин сом жумшалган калктын салымы менен.

17.Торкен айылында Сары- Булак суусун 3 км алыстыктан кол күчү менен казып келүү үчүн 35 жакыр адамдарды ун май менен камсыз кылуу,таза суу чыгаруу. 1500,0 сом калктын салымы, 294,2 сом БУУнун азык түлүк программасы менен.

18.Кара-Жыгач айылында Футбол аянтчасын куруу 1500,0 калктын салымы менен, 953,0 сом БУУ нун азык түлүк программасы менен.

19.Көтөрмө айылынын 800 м жолдун жээгине түнкү жарыктандыруу орнотуу. 20 жылдык бүтүрүүчүлөрдүн жардамы менен 135,0 (мин) сом жумшалган.

20.Торкен айылында чон суунун жээгине 100 м селден коргоонуучу дамба куруу 250,7( мин) сом БУУнун азык түлүк программасы менен 360,0 (мин) сом МЧС тин жардамы менен.

21.Торкен айылында Ашыралиев метебинин от жагуучу имаратын машыктыруучу зал кылып рекострукциялоо. 96, 7( мин )сом жергиликтүү бюджеттен 500,0 (мин )сом калктын салымы менен бүткөрүлүп ишке киргизилди.

22.Торкен айылында”Шамшыкал” балдар бакчасынын ремонту үчүн 49,2 (мин) сом

23.Кара-Жыгач айыылында “Сезим” балдар бакчасынын ремонту үчүн 135,3 (мин) сом

24.Торкен айылында дарыялардын жээгин бекемдөө үчүн 45,3 (мин) сом.

25.Көтөрмө айылында ФАПтын курулушу жергиликтүү бюджеттен 70,0 (мин) сом,Атайын фонддон 500,0 (мин) сом жумшалган.

26.Согуш ветерандары үчүн эстелик куруу 78,1(мин) сом жергиликтүү бюджеттен

27.Мектептин ремонту үчүн 82,0 (мин) сом жергиликтүү бюджеттен.

28.Көтөрмө айылында клубдун айланасын тосуу. 72,6 (мин) сом жергиликтүү бюджеттен.

29.Торкен айылынын Көкүрүк участкасына столбаларды жаныртуу. Жергиликтүү бюджеттен 170,0 (мин) сом

30.Айыл Өкмөттүн канторасына инвентарь жабдуу сатып алуу 72,0 (мин ) сом

31. Айыл ѳкмѳтүнѳ караштуу мекемлерге ѳрт коопсуздугун алдын алуу боюнча ѳрт ѳчүрүүчү баллондор менен камсыздоо

32. Торкен айылында «Бос-Тектир» каналынын реконструкциялоо үчүн ген. планын даярдоо

33.Айыл ѳкмѳтүнѳ караштуу мекемлерге ѳрт коопсуздугун алдын алуу боюнча ѳрт ѳчүрүүчү баллондор менен камсыздоо

34. Торкен айылдык маданият үйүнѳ музыкалык жабдуу

35. Торкен айылында Ашыралиев мектебинин селден алдын алуу үчүн суу жээгинин 50 метрин аз камсыз болгон үй бүлѳдѳн 20 адамды ун, май менен камсыздап , иштетип бекемдѳѳ

36. Торкен айылында насостун «Правая ветка» ондоо

37. Торкен айылында 3км кѳчѳнү кум-шагыл тѳгүп тегиздѳѳ

38. Кара-Жыгач айылында Кара-Жыгач-Чолок жолунун 17 км ин кеңейтип тазалоо

39. Чон-Арык каналын механикалык тазалоо

40. Котормо айылына берилуучу сугат суу насосунун кошумча иштери учун

2018-жыл ичинде Торкен айыл аймагына тартылган инвестициялар боюнча

М А А Л Ы М А Т

 (миӊ сом)

Торкен айыл аймагынын айыл өкмөт башчысы: Ш.Жуматаев.

 Даярдаган: У.Токоев

2018-жыл ичинде Торкен айыл аймагына тартылган инвестициялардын каржы булактары боюнча

 М А А Л Ы М А Т (миң сом)

 Торкен айыл аймагынын айыл өкмөт башчысы: Ш.Жуматаев.

 Даярдаган: У.Токоев

Торкент айыл аймагындагы ички чарбалык жолдордун, көпүрөлөрдүн, тротуарлардын, суу өткөрүүчү куурлардын жана жол белгилеринин абалын жакшыртуу боюнча 2018-жыл ичинде аткарылган иштери боюнча маалымат.

 Торкент айыл өкмөтүнүн башчысы Ш.Жуматаев.

 Даярдаган: У.Токоев

Айыл аймагынын приоритеттүү багыттары.

Торкен айыл өкмөтү тарабынан стратегиянын негизги багыттары деп төмөнкүлөр белгиленди:

Айыл чарбасын өнүктүрүү, кайра иштетүү, өнөр - жай өндүрүштү өнүктүрүү жана ирригациялык системаны калыбына келтирүү багыты;

Социалдык экономикалык багыты;

Социалдык коммуналдык инфраструктура: таза суу менен камсыз кылуу, ички жолдорду, көпүрөлөрдү , көчөлөрдү калыбына келтирүү багыты;

Электр энергия, байланыш, жана көчөлөрдү түнкү жарык менен камсыз кылуу багыты;

Гендердик иш аракеттер.

Калктын аярлуу катмарларына жардам берүү багыты.

Билим берүү багыты;

Саламаттыкты сактоо багыты;

Маданият жана спортту өнүктүрүү багыты;

 Көрктөндүрүү, экология жана туризм;

Инвестиция тартуу жана инвесторлор менен туруктуу кызматташуу багыты.

 Айыл чарбасын өнүктүрүү, кайра иштетүү, өнөр - жай өндүрүштү өнүктүрүү жана ирригациялык системаны калыбына келтирүү багыты

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү.

Дыйканчылык: Айыл өкмөттүндө негизинен дан эгиндери, картошка жана жашылча-жемиш өндүрүлөт. Өндүрүлүп жаткан айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жалпы көлөмү дыйкан чарба жана жеке чарбаларда өндүрүлөт. Айдоо аянтынын структурасын алганда, айдоо жерлеринин жеке менчикке өтүшү менен дыйкандар максималдуу пайда алыш үчүн, тоют базасын камдоо, базарда баа болуп жаткан дан эгиндеринен жүгөрүнү, картошканы, жашылча, бахча, тоют өсүмдүктөрүнүн айдоо аянттарын көбөйтүшүп, ал эми буурчак, кант кызылчасы, буудай жана техникалык өсүмдүктөр эгилбей келүүдө.

Мал чарбасы: Айыл эли мал чарбасына көп көңүл бура баштады, себеби мал чарба тармагы ынгайлуу жана мал көбөйтүүнүн шарттары бар. Мал чарбачылыгынын ичинен өзгөчө көңүлдү бодо малдардан уй, жылкы, жана кой-эчки өстүрүүгө көнүл бөлүшөт. Келечекте кой эттерин экспортко чыгаруу багытындагы иштер жүргүзүлүүдө. Ири мүйүздүү малды өстүрүү жолго коюлулп баратат. Базарда эн өтүмдүүсү ири мүйүздүү малдар. Жылкынын дагы саны өсүүдө, себеби багууга женил, тоют топтоого күч коротпойт. Ошондуктан жылдан-жылга жылкылардын саны көбөйүүдө.

Кайра иштетүү өнөр жайы: кайра иштетүүчү цехтердин жана өнөр жайдын жоктугунан өндүрүлгөн айыл чарба продукциялары иштетилбей сатууга гана кетүүдө. Кайра иштетүү цехтерин ачуу айыл өкмөтүнүн негизги иштеринин бири болуп турат. Айылдарга как кургатуучу жана сок чыгаруучу, варенье жасоочу цехтерди ачуу керек. Пескоблок чыгаруучу, темир иштетүүчү, пластик терезелерди жасоочу цехтерди жакынкы арада ачуу зарыл. Жүн тытуучу жай орнотуу керек. Айыл өкмөтүндө кичи муниципалдык ишканаларды жана мекемелерди ачуу, иштетүү жана материалдык техникалык базасын чыңдоо болуп саналат

Көйгөйлөр:

Айыл чарба багытындагы жерлерди пайдаланууда которуштуруп айдоо иштери жок. Жерлер деградацияга учурап жатат.

Сугат тармактарынын системасы эскилиги жетип бузулган, каналдар механикалык тазалоодон өтпөй илгеркиче кол менен тазалашууда.

- Дыйкан чарбалар жерди иштетүүнүн эффективдүү методдорун биле беришпейт;

Айыл чарба техникасынын айыл жергесинде жетишсиздиги;

Бюджеттин тартыштыгынан сапаттуу үрөндүк материалдарды, жер семирткичтерди, айыл чарба техникаларын сатып ала алышпай жатышат;

Ири мүйүздүү малдардын жасалма жолдор менен уруктандыруучу пунктар жетишсиздиги, асыл тукум малдардын породаларынын дээрлик жоктугу көйгөй жаратууда.

Картошканы кайрадан иштетүү (крахмал, чипсы ж.б.) цехтери жок;

Маркетинг кызматынын жана айыл чарба азык-түлүктөрүн экспортоонун начар өнүгүшү.

Кооперативдердин уюшулбагандыгы;

Өндүрүлгөн айыл чарба продуктыларын сатууда ортомчуларга арзан баада беришүүдө.

Аймакта орто жана чакан бизнес өнүкпөй, ишкерлик соода сатык менен гана чектелип калган.

Максаттар:

-Айыл чарба продукцияларынын өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу менен айыл аймагынын азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо, сапаттуу үрөнчүлүк чарбаларын жайылтуу, алардын иштешин камсыз кылуу, жеткиликтүү баада камсыз кылуу;

-Пайдаланылбай калган жерлердин аянтын азайтуу;

-сугат суу системасын, ирригация тармактарын калыбына келтирүү;

-Малдын этин иштетүү , сүт азыктарын иштетүү цехин ачуу, экспортко чыгаруу;

-Дыйкан, фермерлер тарабынан өндүрүлгөн продукцияны оптималдуу баада сатылып өткөрүлүшүнө шарттарды түзүү;

-Айыл чарба секторунда эмгек өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн техсервистерди түзүү, шаймандар менен камсыз кылуу;

-Биргелешкен кооперативдерди түзүү менен жер иштетүүдө севоборотту өнүктүрүү;

-Фермерлерди, дыйкан чарбаларын жана айыл чарба кооперативдерин жогорку түшүм бере турган дан эгиндеринин, картошканын, жашылчалардын үрөндөрү менен камсыз кылуу;

-Жер кыртышынын асылдуулугуна сугат системасынын жаңы ыкмалары аркылуу көбөйтүү;

-Тамчылатып сугаруу системасын долбоорлордун жардамы менен ишке ашыруу;

-Которуштуруп айдоо максатын көздөп, көп жылдык чөптөрдүн айдоо аянтын көбөйтүү;

-Айылдарга ветаптекаларды, малды жасалма уруктандыруучу жана мал дарылоочу борбор ачуу, мал жууттарды куруу;

-Кайра иштетүүчү цехтерди: жүн тытуучу, пескоблок жасоочу, как кургатуучу жана сок, варенье жасоочу цехтерди ачуу.

-Техника оңдоочу станцияларды ишке уюштуруу, айыл аймагына МТС ачуу.

Күтүлүүчү жыйынтык:

-Айыл чарба дүң продукциясы жыл сайын 3 % өсөт;

-Ирилешкен кооперативдердин түзүлүшү менен жумушчу иш орундары, жердин асылдуулугу, севобороттун негизинде түшүмдүүлүктү жогорулатуу агротехникалык колдонуулар менен жыл сайын өсөт;

-Мал чарбачылыгында малдын саны эмес, сапатын жогорулатып, аз чыгым менен чоң киреше алынат;

-Ирригациялык системалар ремонттон өтөт. Сугат жерлердин суу менен камсыз болуусун жогорулатуу, дыйкандардын айыл чарба продукциясын өндүрүүсүнө шарт түзүлөт;

-Дыйкан фермерлерге, малчыларга кызмат көрсөтүлөр жакшырат;

-Тамчылатып сугаруу ыкмасы менен жер аянттарын ишке берүү;

-Айыл чарба жана кайра иштетүү продукцияларын оптималдуу баада сатуу көлөмүн жогорулатуу;

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо:

Социалдык экономикалык багыт:

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү.

Торкен айыл өкмөтү болжолдуу бюджеттин киреше бөлүгү 2019-жылга 4941,0(миң ) сом менен кирип жатат.. Бул акча каражаттар негизинен жер салыгынан, огород салыгы, транспорт, ижара акы, айыл чарбалык эмес салыктар жана сатуудан түшөт, жана ушул эле каражат айыл өкмөтүнүн социалдык экономиканы чыңдоого, билим берүүгө, спорт жана мүмкүнчүлүгү чектелген, турмушу оор абалга калган үй бүлөлөргө жардам берүү, электр энергияга, муниципалдык имараттарды оңдоо иштерине жана башка иш чараларга жумшалат. Торкен айыл өкмөтүнө кошумча республикалык тендөөчү гранттан да каражат каралып дотациядан чыга элек. Акча каражаты жетишпесе дагы, көптөгөн көйгөйлөрдү чечүүнүн үстүндө иш алып барып келет.

Көйгөйлөр:

Финансы булактардын жетишсиздиги;

Айыл аймагында чоң жана кичи ишканалардын, өнөр жайлардын жоктугу:

Салык төлөөчү субьектилердин аздыгы;

Эс алуу жайлардын, пансионтаттардын жоктугу.

Дүң соода кылуучу муниципалдык базарлардын жок.

Максаттар :

-Салык төлөөчүлөрдүн салык төлөмдөрүн жыйноонун жолдорун жакшыртуу.

-Чыгымдарды кыскартуу жана финансылык тартипти сактоо.

-2019-2023-жылы айыл өкмөтү боюнча 100дөн кем эмес жумуш орундарын түзүү.

-Аймактын экономикасынын өсүү темпинин көрсөткүчтөрдөн түшүрбөй камсыздоо:

-Бюджеттин киреше бөлүгүн көбөйтүү;

-Социалдык-экономикалык көрсөткүчтөрдүн өсүү темпин камсыздоо;

-Салык төлөөчүлөрдү тактоо, кошумча каржы булактарды иштеп чыгуу, издөө;

-Жергиликтүү бюджетти туура пландаштыруу, ысырапкерчиликти азайтуу;

Күтүлүүчү жыйынтык:

-Салык төлөөчүлөрдүн базасын 10% кем эмес көбөйөт;

-Жеке ишкерлердин патент менен иштеген объектилери такталат;

-Бюджеттик чыгымдар оптималдаштырылат;

-Жумушсуз адамдардын саны жоюлат, калкты жумуш менен камсыз кылынат;

-Социалдык-экономикалык өнүгүүнүн көрсөткүчтөрү көбөйөт;

-Калкка акы алып кызмат көрсөтүүнүн иши талапка ылайык жүргүзүлөт.

1.3. Социалдык коммуналдык инфраструктура: таза суу менен камсыз кылуу, ички жолдорду жана көпүрөлөрдү калыбына келтирүү багыты;

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү.

Таза суу: Торкен айыл өкмөтүндө таза суу программасы менен 3 айылда ичүүчү сууну керектөөчүлөр коомдук бирикмеси уюшулуп, Кара-Жыгач айылында таза суу долбоору “Кызыл-Жазы-Таза-Суу” ИСКАКБсы АБРдин жардамы менен ишке ашырылган жана азыркы күндө муниципалдык мекеме катары өз алдынча иштеп жатат. Ал эми калган 2 айылда бул долбоор уюштурулуп бирок ишке аша элек. Торкен айылында азыркы күндө союздан калган эскирген таза суу системасы иштеп толук айылды камсыз кыла албай келет. Эн негизги таза суу көйгөйү бул Көтөрмө айылы. Бул айылда бир эле точкада кудукту электр насосу менен сордуруп калкка суу берилет. Көтөрмө айылы суу сактагычтын астында калган айылдан көчүп чыккан. Бул айылга райондун ичинен биринчилерден таза суу долбоорун ишке ашруу зарыл.

Ички жолдор, көчөлөр жана көпүрөлөр: Айыл өкмөтүннүн негизги милдеттеринен болуп коммуналдык инфрараструктуранын иштешин камсыз кылуу болуп саналат. Бул кызматка ички жолдорду, айылдын көчөлөрүн оңдоо, көпүрөлөрдү салуу ж.б кызматтар болуп саналат. Ички жолдор көбүнчө жайлоолорго, кыштоолорго мал көчүргөн мезгилде баруучу жолдор болуп айылдын калкынын негизги керектөөсүндөгү инфраструктура болуп эсептелинет. Жакынкы жайлоолорго көчүүдө жолдордун селден, суу ташкындан бузулган жерлери көп. Ошол эле мезгилде жайлоого кетүүчү жолдордогу көпүрөлөр дагы реонттон өткөрүүнү талап кылууда. Булардын ичинен тез бузулуп айыл элин ынгайсыз абалга келтирген ички көчөлөрдүн бузулуусу. Жаз алды менен айылда баткак, көлчүктөрдү пайда кылган көчөлөргө туш келесин. Бул адамдардын бири бири менен катташуусуна жолтоо болуп ынгайсызтыкты алып келет.

Максат.

-Көтөрмө, Торкен айылынын жаны конуштарында инвестицияны тартуу менен таза суу муниципалдык ишканаларын түзүү, таза суу менен камсыз кылуу.

-Ички жана жайлоого кетүүчү жолдордун абалын, иштешин камсыз кылуу, техникалык абалын жакшыртуу

-Борду-Кыя, Шиленкана, Кош-Тектир жолдорун механикалык жол менен тегиздөө, кечмеликтерге көпүрө салуу.

-Айыл аймагынын бардык айылдарынын ички жолдоруна кум шагыл төгүү, арыктарга, каналдарга труба орнотуу.

Күтүлүүчү жыйынтыктар:

-Айылдарда таза суу менен камсыздоо менен калктын санитардык-гигиеналык абалын жакшыртуу, калкка ынгайлуу шарт түзүлөт.

-Жайлоолорго кетүүчү жолдорду, көпүрөлөрдү ремонттоо менен малчыларга, айылдын каттамына жакшы шарт түзүлөт.

-Көчүп конуу акыларынын үнөмдөлөт.

-Жолдо жүрүү убактысынын кыскарат.

-айылдын көчөлөрүндө автомобилдин жүрүшү жакшырат, калк чан, баткактан арылат.

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо планы:

1.4.Электр энергия байланыш жана көчөлөрдү жарыктандыруу менен камсыз кылуу багыты:

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү. Торкен айыл Айыл өкмөттө байланыштын негизги филиалы ААК «Кыргызтелеком» болуп саналат. Бул ишкана жергиликтүү, шаарлар арасы жана эл аралык байланыштар, факстык, электрондук почта, телеграфтык байланыштар, интернет байланышы менен камсыз кылат.

Көйгөйлөр. Бул тармактын негизги проблемаларына төмөндөгүлөрдү киргизүүгө болот:

-Айылдардын жаңы конуштарында трансформатордун жана стандарт электр чубалгылардын жоктугу, электр кубаттуулугун жетишсиздиги.

-Көчөлөлөрдө түнкү жарыктын жоктугу.

-Айылдарда интернеттин жоктугу же болбосо ылдамдыгынын начардыгы.

Максаттар:

-Жаңы конуштарга трансформатор орнотуу, стандарттуу электр чубалгыларын коюу боюнча электр тармактары ишканалары менен иш алып баруу.

-интернет линияларын айылдарга, мекеме-ишканаларга орнотуу үчүн телеком ж.б операторлор менен иш алып баруу.    

Күтүлүүчү жыйынтыгы: Айыл тургундарын сапаттуу байланыш менен камсыз болот.

Жаңы конуштар стандарттуу электр чубалгылары, трансформатор менен толук камсыз болот. Көчөлөр жарыктандырылат, айыл коопсуз айылга айланат. интернет байланышы айылга мекеме-ишканаларга жеткирилет.

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо планы:

 1.5. Гендердик иш аракеттер.

1.аялдарды айыл жергесинде жумуш менен камсыз кылуу.

2.Зордук зомбулук жабыр тарткандарга жардам көрсөтүү.

3.Иш каналарда ,мекемелерде гендердик балансты кармоо.

4.маданият өйөн куруу.

5.Кичи футбол аянтчасын куруу.

6.Көчөлөрдү жарыктандыруу.

1.6.Калктын аярлуу катмарларына жардам берүү багыты.

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү.

Торкен айыл өкмөтүнүн стратегиянын өнүгүү планынын негизги маселелеринин бири болуп аярлуу катмарларга жардам берүү саналат. Калкынын саны - 10788 (аялдар -5541, эркектер -5290); этникалык курамы: жалан кыргыздар - 10788, башка улуттан жок.

Жетишпегендик боюнча жөлөкпул алгандар 327, улгайган жалгыз бой адамдар 25, пенсионерлер 842, соц пенсия алгандар 157, инвалиддер 325, анын ичинен инвалид балдар 82, азиз-дудуктар 58, ата мекендик согуштун ардагерлери жок, ЧАЭС 2, ооган согушунун катышуучулары 9, баатыр энелер 157, тоголок жетимдер 8, жарым жетимдер 172-

Көтөрмө айылында бала-бакча куруу.

-Торкен айылында жана Кара-Жыгач айылындагы бала бакчаларга инвентарлар менен камсыз кылуу, окуу методикалык, материалдык-техникалык базасын чындоо;

.

Көйгөйлөр:

Аярлуу катмарларда жумушсуздук маселеси орун алган, чарба иштерин жүргүзүүгө, жер иштетүүгө, күйүүчү майга каражаттардын жана мүмкүнчүлүгүнүн жетишсиздиги, сапаттуу үрөндү сатып алууга каражаттардын жоктугу, мамлекеттик жөлөк пулдардын чектөөлөрү жана жетишсиздиги; мүмкүнчүлүгү чектелген жарандардын дарыланууга дары дармектердин кымбат болушу.

Максат:

Турмуштун оор кырдаалына кабылган үй бүлөлөрдү социалдык коргоо, калктын аярлуу катмарына жардам берүү, дайыма көзөмөлгө алуу, жакындан даректүү жардам берүү.

Маселелер, тапшырмалар:

Социалдык жактан муктаж болгон аярлуу катмарларга жана мүмкүнчүлүгү чектелген жарандарга даректүү жардамдарды берүү, арзан баада сапаттуу үрөн жана күйүүчү май менен камсыз кылуу. Жумуш оруну менен камсыз кылуу, кичи ишканаларды түзүү, жумуш ордуна жеңилдетилген шарттарды түзүү. Билимин жогорулатуу үчүн атайын кесиптик окууларды уюштуруу. Айыл чарба жерлеринен акысыз ижарага берүү үчүн атайын жакшы жерлерден калтыруу.

Күтүлүүчү жыйынтыгы: Жардамга муктаж үй-бүлөлөргө жеткиликтүү, даректүү жардамдар берилет. Жашоо шарты, тиричилиги жогорулайт, билим деңгээли жогорулайт, иш оруну менен камсыз болот.

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо:

1.7 Билим берүү багыты.

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү.

 Билим берүү тармагында негизги багыттардын бири мектепке чейинки жана мектеп жашындагы балдарга билим берүү шартын түзүүнү сапаттуу уюштуруу, билим денгээлдерин контролдоо, тарбиялык жактан көнүл буруу. Билим берүү сапаты жана жетишкендигин камсыз кылуу үчүн айыл өкмөттө 4 мектеп бар: Кара-Жыгач айылында жаны типтүү 2кабаттуу мектеп салынган. Торкен айылында 2 мектеп бар. Т.Ашыралиев атындагы мектеби 1960жылдары курулган типтүү мектеп, ал эми Мамыров мектеби союз учурунда дүкөн катары пайдаланылган имаратты пайдаланышат. .Көтөрмө айылында жаны 2 кабаттуу мектеп салынган. Мындан Торкен айылындагы Мамыров мектеби кыйын абалда турат. 537 окуучу парталарда үчтөн олтуруп билим алышат. Класстар жана кабинеттер жетишпейт. Бул айылга дагы жаны 600орундуу мектеп куруу керек.

Ал эми мектепке чейинки билим берүү мекемелери Кара-Жыгач айылда бир 60орундуу жана Торкен айылында 140орундуу бир бала бакча бар. Көтөрмө айылында таптакыр бала бакча жок. Бала бакчасы бар айылда дагы балдарды бала бакчага орноштурууда орундар жетишсиз болуп келүүдө.

Көйгөй:

Атайын типтүү эмес мектептерде Мамыров жана класстар жетишсиз болуп компьютердик класстар уюштурулбаган, интернетке байланыш жок. Балдардын окууга кызыкчылыгы төмөн. Жетишпеген предметтерге мугалимдер жок. Окуу куралдары жетишсиз.Жаш мугалимдердин айыл мектептерине кызыгуусу жок. Мектептердин жылуулук системасы талапка жооп бербейт. Ата-энелер жана жалпы коомчулуктун билим алууга карата мамилесинин төмөндүгү.

Мектепке чейин билим берүүгө Көтөрмө айылында шарттар жок. Атайын имарат курулбаган. Балдар ата-энесинин колунда эле тарбияланышып, мектепке чейинки тарбия берүү жок.

Максат:

-Торкен айылына 600орундуу типтүү мектеп куруу.

-Бардык мектептерде билим берүү сапатын жогорулатуу жана жеткиликтүү билим берүү, жетишпеген предметтик мугалимдер тартуу, жетишсиз китептерди сатып берүү.

Маселелер, тапшырмалар:

Торкен айылынын Мамыров мектебине 600орунду жаны мектепти республикалык бюджеттен курууга тиешелүү документтерди, өтүнүчтөрдү жөнөтүү.

Күтүлүүчү жыйынтыгы: Билим сапаты жогорулайт, окуу шарттары түзүлөт, өзгөчө жардамга муктаж үй-бүлөдөгү балдарга жеткиликтүү билим берилет. Мектепке чейинки балдар жакшы тарбия алышып, ата-энелери жумушка кирүү шарттары түзүлөт.

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо:

1.8.Саламаттыкты сактоо багыты.

 Учурдагы абал жана өнүгүү өбөлгөсү.

Саламаттыкты сактоо тармагы калктын ден соолугун чыңдап жана өмүрүн узартууда негизги рольду ойнойт. Айыл өкмөтүндө саламаттыкты сактоо тилкесинде Торкен, Кара-Жыгач айылдарында 2 ҮДТ жана Көтөрмө айылында 1 ФАП иштейт.

Көйгөйлөр:

Үй-бүлөөлүк дарыгерлер тобунун жана ФАПтын материалдык – техникалык камсыздоонун начардыгы, медициналык жабдуулардын жетишсиздиги. Көрсөтүлгөн медициналык кызматтардын сапатынын жетишсиздиги. Оорулууга диагноз коюуга мүмкүнчүлүк жок. Медициналык аппараттар жетишсиз. Көтөрмө айылындагы ФАПтын имараты 1970-жылдары “Көчө” кинофильми тартылган мезгилде курулган имарат, жыгачтан салынып азыр авариялык абалда . Кадрлардын системалуу кайра даярдоодон өткөрүлбөгөндүгү.

Максат: Медициналык кызмат көрсөтүүнүн жеткиликтүү, майнаптуу жана сапаттуу системасын түзүү, жамааттардын, мамлекеттик бийлик органдарынын жоопкерчилигин бышыктоо, ар бир адамдын жана жалпы коомчулуктун ден-соолугун чыңдоо жолу менен айыл калкынын ден-соолук кудуретин жакшыртуу саламаттыкты сактоо, ФАПтардын иштешин камсыз кылуу, Көтөрмө айылына жаңы ФАП куруу.

Милдеттер, тапшырмалар:

Көтөрмө айылына жаңы ФАП куруу долбоорун иштелип чыгылган аягына чейин буткоруу., саламаттыкты сактоо кызматынын сапатын, мүмкүнчүлүгүн андан ары өнүктүрүүнүн негизинде курулуш иштерин жана капиталдык ремонт иштерин жүргүзүү, Калктын ден-соолуктарын коргоо жана чыңдоонун артыкчылык маселелерин чечүү. Баланын жана эненин ден-соолугун жакшыртуу, энелик жана балдар өлүмчүлүк көрсөткүчтөрүн азайтуу, Кургак учук, бруцеллез, мите жана башка жугуштуу, жүрөк-кан тамыр жана социалдык олуттуу дарттардан оорукчандыкты жана өлүмчүлүктү азайтуу боюнча иш чараларды киргизүү.

Күтүлүүчү натыйжалар: Саламаттыкты сактоодо кепилденген социалдык стандарттарды камсыздоо. Калктын денсоолугу чыңалат, жугуштуу оорулар азят, төрөттө балдардын өлүмү азаят, шарт түзүлөт.

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо:

1.9. Маданият, спорт жана жаштар саясаты өнүктүрүү багыты

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү.

 Торкен айыл өкмөтүндө калк үчүн 1 клуб, 1 маданият үйү, 3 китепкана кызмат кылууда.

Маданият министирлигинин жыл сайын өткөрүлүүчү “Мыкты айылдык, шаардык маданият үйү”, “мыкты айылдык, шаардык китепкана” кароо сынактарына катышып келишет. Китепканаларда китеп фонддору канаатандырарлык, бирок китеп сүйүүчүлөрдүн саны азайууда. Даталуу күндөрү, улуу инсандардын юбилейлерине иш чара түзүп алып иш алып барышууда.

 Айыл өкмөттө спорттун түрлөрү боюнча футбол, волейбол, боюнча мелдештер өткөрүлүп турат.            Улуттук ат оюндары, улак боюнча мелдештер өткөрүлүп келе жатат.

Мектептерге тиешелүү спорт аянтчалары бар, жаштар ошол жерде гана оюндарды өткөрүү менен чектелип калат.

Көйгөйлөр:

-Айыл аймакта жаштар учун маданий иш чаралар системалуу түрдө өткөрүлбөйт. Маданий иш чаралар үчүн тиешелүү жабдуулар жана аппаратуралар толук камсыз болгон эмес. Маданий ийримдер уюштурулуп туруктуу иштер жүргүзүлбөйт.

-Кара-Жыгач айылынын маданият үйүнүн жоктугу, музыкалык аппаратуралар менен камсыз болбогондугу;

-Торкен айылыдагы маданият үйү жок ошондуктан жаны куруу .

-Торкен, Көтөрмө, Кара-Жыгач айылдарында спорт аянтчалары жана спорт залдары жок, спорт кружоктору уюштурулбаган, атайын жабдуулар менен камсыз болбогон, кичи футбол аянтчалары жок;

-Мамыров мектебинин спорт залынын жоктугу.

- Спорт обьектилеринин жоктугу, иштебегендигинен жаш муундар спирт ичимдиктерине берилүүсү, ден соолуктун начарлоосу.

-Айыл өкмөтүндө каражаттын жетишсиздиги.

Максат:

-Кара-Жыгач айылына жаны клуб куруу .

-Торкен айылына жаны маданият үйүн куруу. .

-Жаштар менен иш алып баруу, жаштарды жакшы жактарга үндөө.

-Калктын маданиятын көтөрүү.

-Торкен, Көтөрмө, Кара-Жыгач айылдарына ден соолукту чындоочу спорт аянтчаларын, залдарды куруу үчүн каржы булактары издөө, долбоорлорду даярдоо;

-Торкен айылына мини футбол аянтчасын куруу үчүн долбоорлорду даярдоо;

Милдеттер, тапшырмалар:

Кара-Жыгач айылынын жайкы клубун капиталдык ремонттон өткөрүү. Жаштар менен иш алып баруу, жаштарды жакшы жактарга үндөө. Калктын маданиятын көтөрүү. Торкен, Көтөрмө, Кара-Жыгач айылдарына ден соолукту чындоочу спорт аянтчаларын, залдарды куруу үчүн каржы булактары издөө, долбоорлорду даярдоо. Торкен айылына мини футбол аянтчасын куруу үчүн долбоорлорду даярдоо.

Күтүлүүчү жыйынтыгы: Калктын маданияты көтөрүлүп, терс көрүнүштөрдөн арылат. Убакытты жакшы эс алуу менен өткөрүп, маданий, руханий байлыктары өсөт. Жаштарда ден соолуктун чыңдалышы, наркомания, алкоголизм жана башка жаман адаттардан оолак болушат. Жаштардын коомдук иш чараларга аралашууга шарт түзүлөт.

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо:

1.10.Көрктөндүрүү, экология жана туризм

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү:

Торкен айыл аймагы жаратылышы кооз, өнөр жай, техногендик экология бузулуусуна учурабаган, бирок туризм өнүкпөгөн аймак. Бишкек-Ош жолу аймакты аралап өтөт. А.Суеркуловдун үй музейи жолдун жээгинде жайгашып, анда музей кызматкерлери келген, кеткендерге улуу инсандын тарыхын, эмгектерин баяндап беришет.

Көйгөй:

Аймактын жаратылышы кооз, Токтогул суу сактагычы курчаган аймакта жайгашса да туризм өнүкпөгөн. Тарыхый музейлер, аймактын тарыхын даназалоочу маалымат жайлары жок.

Айылдарда көрктөндүрүү иштери иреттүү жүргүзүлбөйт. Таштанды менен иштөөчү ишканалар жок. Калк таштанды менен өздөрү алышат.

Максат:

Торкен айыл аймагында айылдарда жана Бишкек-Ош жолунун жээктеринде көрктөндүрүү иштерин иретке келтирүү, калк менен мекемелер менен иш алып баруу. Жакынкы токой чарбасы менен көркөтөндүрүү иштери боюнча келишимдерди түзүү.

Туризмди өнүктүрүү, туризм боюнча иш алып барган уюмдар менен кызматташуу.

Таштандылар менен иш алып баруучу муниципалдык ишканаларды уюштуруу.

Милдет, маселелер:

Бишкек-Ош жолунун жээктеринде көрктөндүрүү үчүн декоративдүү дарактардын көчөттөрү отургузуу. Дарактарды иретке келтирүү, калк менен мекемелер менен иш алып баруу.

Туризмди өнүктүрүү, туризм боюнча иш алып барган уюмдар менен кызматташуу.

Таштандылар менен иш алып баруучу тазалык муниципалдык ишканаларды уюштуруу жана таштандыларды жок кылуу иштерин жүргүзүү.

Күтүлүүчү жыйынтык: Декоративдүү дарактын көчөттөрү отургузулуп, көчөлөр, трасса көркүнө чыгат. Туристтердин аймака тартылышы менен жергиликтүү калк өздөрүнүн өнөрлөрүнүн көргөзө алышат. Буюмдарын сатышат. Аймак чет жерлерге даназаланат. Таштанды чыгаруучу жери аныкталат, айылдын санитардык абалы жакшырат.

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо:

1.11. Инвестиция тартуу жана инвесторлор менен туруктуу кызматташууга жетишүү

Азыркы абалы жана өнүктүрүүнүн өбөлгөлөрү.

 Айыл өкмөтү боюнча АРИС, Хельветас, ИПР, ВПООН, ООН женщины, ФАО, ИФАД, Республикалык гранттар, Өнүктүрүү фонду программалары арккылуу долбоорлорду өткөрүп, жактап, инвесторлорду тартып, иш алып барууда.

Максат: Айыл аймактын инвестиция тартуу мүмкүнчүлүктөрүн жогорулатуу

Милдет :

-Инвестиция тартуу боюнча атайын иш чараларды түзүү

-ЖӨБ органдарынын билимин инвестиция тартуу боюнча жогорулатуу.

Айыл аймактагы ар бир тармак боюнча инвестиция талап кылган мекеме-уюм, ишканалардын жана калктын көйгөйлөрүн аныктоо. Биргелешкан аракет планын аныктоо, иштеп чыгуу, инвестицияларды тартуу.

Күтүлүүчү натыйжа:

Тартылган инвестициянын көлөмү жылына 500минден 5 млн сомго өсөт;

Коомдук уюмдардын өкүлдөрү, өз ара жардамдашуу топтору, айылдык фонддор аркылуу окуу-семинарлар өткөрлөп турат. Инвестиция тартуу боюнча билими жогорулайт.

Иш чаралар:

Биргелешкен мониторинг жана баалоо:

Ресурстар

     Жергиликтүү ресурстар:  Торкен айылдык аймагында төмөнкү ресуртары бар Алар: адам ресурстары, муниципалдык менчик, жергиликтүү жаратылыш ресурстары, жер ресурстары, экономикалык ресурстар жана финансы ресурсу;

Адам ресурстары аймакта негизги потенциал болуп саналат, эң негизги ресурс катары эсептелет жана көптөгөн жетишкендиктерге жете алабыз. АӨ кызматкерлери билим алган жана сапаттуу кызмат көрсөтөт.Айылдык аймакта төмөнкү уюмдар иш алып барышат: айыл өкмөтү, айылдык кенеши, аксакалдар соту, карыялар кенеши, жаштар уюму, аялдар комитети, алар калкты жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүгө мобилизациялайт.

Жашоочу калктын ичинен 25-30% жумушка жарамдуу. .       

     Муниципалдык менчик: муниципалитеттин потенциалы болуп саналат жана жергиликтүү бюджеттин кирешесин жогорулатат. Муниципалитеттин менчигине он тогуз объект кирет, алар: айыл өкмөттүн имараты, мектептердин имараттары, СВА, ФАП, клуб, маданият үйү, китепканалар, бала бакча ж.б 19 обьект бар. Стратегияны ишке ашыруунун алкагында муниципалдык жерлерди каттоо жүргүзүлөт.

     Жергиликтүү жаратылыш ресурстары. Аймак тоо-кен байлыкка, сууга жана жайлоого бай. Малдар көпчүлүк мезгилинде табигый тоютта кармалат. Аймактын түштүк тарабында Шамшыкал туз кени жайгашкан. “Турукмен-Туз” ишканасы бул тузду өндүрүү менен айыл өкмөтүнүн бюджетине салым кошот. Курулуш материалдары катары пайдаланылган, таштар, кум, топурак жетиштүү өлчөмдө казылып алынат жана бекер пайдаланышат. Айдоо жерлери жетиштүү, сугат жана кайрак жерлер бирдей пайдаланылат. Чон-Дөбө зонасында кара топурактуу кайрак жерлер дыйканчылыка пайдаланылат.

     Экономикалык ресурстар. Мал чарбачылыгы менен дыйканчылык калктын негизги экономикалык булагы болгондуктан жайлоолор алыс эмес, дыйканчылыкта пайдаланылган жерлерге көптөгөн өсүмдүктөрдү өстүрүүгө мүмкүнчүлүктөр бар. Балык чарбасын дагы өнүктүрүүгө шарттар бар. Курулуш тармагында кызмат көрсөтүү түрлөрүн көбөйтүп каражат табуу жолдору бар.

     Финансы ресурсу. Жергиликтүү бюджет, анын ичинен жайыттан түшкөн салык, салымдар, пайдадан түшкөн салыктар, Камбар-Ата ГЭСинен түшкөн салыктар.

ПРОЦЕССТЕРДИ ИШКЕ АШЫРУУДАГЫ ЖЕТЕКЧИЛИК

Айыл Өкмөтүнүн стратегиясын ишке ашырууда көптөгөн мекеме уюмдар катышат, жетекчилик кылуу Жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органына, б.а.айыл өкмөтүнө жүктөлөт. Айылдык Кенеш алардын жасаган иштерин координациялап, мониторинг жүргүзүп жана баалап, ички жана сырткы ресурстарды тартуу керек.         Жалпы жетекчилик айыл өкмөт башчысына тийиштүү.

     Мамлекеттик органдар, жеке секторлордун структуралары жана жарандык коом жана башка мекемелер келишимдин негизинде өзүлөрүнүн күчүн Торкен айыл өкмөтүнүн өнүгүү стратегиясындагы максаттарды ишке ашыруу үчүн жумшайт. Алардын өнүгүү стратегиясына катышуусу ыктыярдуу жана укуктуу.

мамлекеттик органдар менен мамиле түзөт,

стратегияны ишке ашырууда тышкы жана ички ресурстарды мобилизация кылат,

стратегияны ишке ашыруудагы иштин жүрүшүнүн мониторингин жана аны жылдык баалоосун камсыздайт,

стратегиянын максатын жана милдеттерин калк арасында түшүндүрөт,

стратегияны ишке ашырууда өз мекемелеринин умтулуусуна контролдук кылат,

өнөктүк жана бардык кызыккан мекемелердин катышуусун камсыздайт,

Стратегияны ийгиликтүү ишке ашыруу үчүн областын аймагында жайланышкан бир нече негизги топтордун мамлекеттик бийлик органдары, жеке менчик мекемелери, жарандык коом структуралары активдүү катышуулары керек:

Баардык мамлекеттик бийлик органдарынын, министерстволордун жана мекемелердин колдоосусуз Стратегияны ишке ашыруу оордукка турат. Негизги роль жеке секторго тийешелүү. Инвестициялык проектилерди аткаруу менен алар өзүлөрүнүн үлүштөрүн кошушат. Стратегиянын аткарылышына жарандык коомдук структуралар коомдук мониторинг жана контроль жүргүзүшөт. Стратегияны ишке ашырууда чет элдик инвесторлор, донорлор кээ бир проектилерди кредит жана грант түрүндө каржылоо менен өзүлөрүнүн салымдарын кошушат.

SWOT – Жагдайга талдоо жүргүзүү

МОНИТОРИНГ ЖАСОО ЖАНА БААЛОО

Иш планды жана инвестициялык долбоорлорду регулярдуу мониторинг жана баалоо жасоо Өнүгүү стратегиясын ишке ашыруу процессин көзөмөлдөө жүргүзүүдө эффективдүү инструмент болуп саналат. Бул стратегияны ишке ашыруу процессинде өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүүгө мүмкүнчүлүк берет жана анын айыл аймактын өнүгүшүнө тийгизген таасирин баалоого жардам көрсөтөт.

     Мониторинг жана баалоо системасынын негизги инструменти болуп МжБ матрицасы эсептелет.

     Мониторинг жана баалоо системасы төмөнкүлөр үчүн:

Стратегиянын маселелерин чечип, жыйынтыгында максатына жетиш үчүн контрол жасап жана анализ жүргүзүп турууга.

Айылдык округтун стратегиясынын ишке ашышындагы баалоо системасынын таасири үчүн.

Мониторинг жана баалоо системасы төмөнкү принциптердин негизинде түзүлгөн:

Бейортом мамиледе (мамлекеттик, мамлекеттик эмес жана эл аралык уюмдардын катышуусунда),

Отчёттун туруктуулугу (маниторингтин жана баалоонун жыйынтыктары мезгил мезгили менен аркандай деңгээлде талкууланып турат),

Ачыктык коомчулук үчүн (мониторинг жана баалоо жыйынтыктары баардык кызыккандар үчүн ачык).           

ЖЫЙЫНТЫК

Торкен айыл өкмөтүндө топтолгон негизги ресурстарды эффективдүү жана натыйжалуу пайдалануу аймактын социалдык – экономикалык өсүшүнө негиз болот.

Айыл чарба жерлеринен өтө жогору дан түшүмүн, картошка, , жүгөрү, тоют, жашылча, бахча, жер жемиш алса болот. Областын бийик тоолуу аймактары, мал жаюуга колдонулат.

Мамлекеттин жашоосундагы өзгөрүүлөргө социалдык чөйрө өтө сезимталдуу болуп, өлкөдө болуп жаткан реформалардын индикатору болуп саналат. Азыркы убакта бул жерде көптөгөн тоскоолдуктар болуп, комплекстүү чечүүнү талап кылууда. Социалдык чөйрөнүн бардык секторлорунда өзгөрүүлөр болууда. Бул өзгөрүүлөр элдердин жашоо турмушунун өсүшүнө өбөлгө түзүп стратегияда белгиленгендей келечекте өзүнүн үзүрүн көрсөтмөкчү.

Тиркеме№1. Торкен айыл өкмөтүндө ишке ашырылган долбоорлор боюнча маалымат 2005- 2018- жылдарга карата.