ЫЛАЙ ТАЛАА АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ

Ылай-Талаа айылдык кеңешинин Х чакырылышынын кезектеги VI сессиясы

2018-жылдын 21-ноябры №10/7

Кыргыз Республикасынын аксакалдар сотторунун ишинин Типтүүрегламентин жана аксакалдар сотунун мүчөлөрүнүнкурамынбекитүү жөнүндө

Кыргыз Республикасынын “Аксакалдар соттору жөнүндө” Мыйзамын турмушка ашыруу, аксакалдар сотторун усулдук жактан камсыздоону күчөтүү максатындагы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери жана этностор аралык мамилелер боюнча мамлекеттик агенттигинин 2018-жылдын 24-июлундагы № 01-18/88-“Кыргыз Республикасынын аксакалдар сотторунун ишинин Типтүү регламентин бекитүү жөнүндөгү” буйругун негиз кылып Ылай-Талаа айылдык Кеңеши

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1.         Ылай-Талаа айыл аймагында аксакалдар сотторунун ишинин Типтүү регламенти тиркемеге ылайык бекитилсин (тиркеме тиркелет).

2.         Айыл аймагындагы Ылай-Талаа, Сай, Шаркыратма, Жылкол жана Сары-Таш айылдарынын жалпы элдик жыйынынын 2018-жылдын 20-ноябрындагы № 11-протоколу менен кабыл алынып, сунушталган аксакалдар сотунун мүчөлорүтөмөндөгүдөйкурамда бекитилсин:

1)        Мурзалиев Бапай,

2)        Келдибеков Коңурат,

3)        ШүкүровСатыбалды,

4)        Тоотаев Теңизбай,

5)        Асанов Жамшитбек,

6)        Мисиров Саали,

7)        Аматов Раимберди,

8)        Ташмаматов Алимжан,

9)        ЖаңыбаеваГүлсүнбү,

10)      Токонов Манияз,

11)      Камбаров Орусбек

3.         Кыргыз Республикасынын аксакалдар сотторунун ишинин Типтүү регламенти Кыргыз Республикасынын Ош облусуна караштуу Кара-Кулжа районундагы Ылай-Талаа айыл өкмөтүнүн ylai-talaa-aimak.kgвеб сайтына жарыялансын.

4.         Ушул токтомду жана тиркемедеги Кыргыз Республикасынын аксакалдар сотторунун ишинин Типтүүрегламентинрасмий жарыялоо жана Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын мамлекеттик реестрине киргизүү жагы Ылай-Талаа айыл өкмөтүнө милдеттендирилсин.

5.         Бул токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө Ылай-Талаа айылдык кеңешинин мыйзамдуулук, укук тартиби, Кеңештердин иштери, депутаттык этика, коомдук уюмдардын, саясий партиялардын жана дин иштери боюнча туруктуу комиссиясына милдеттендирилсин.

6.         Токтом Кыргыз Республикасынын Ош облусуна караштуу Кара-Кулжа районундагы Ылай-Талаа айыл өкмөтүнүн ylai-talaa-aimak.kgвеб сайтына жарыяланган күндөн баштап күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын аксакалдар сотторунун ишинин

ТИПТҮҮРЕГЛАМЕНТИ

I глава. Жалпы жоболор

1.  Аксакалдар сотунун ушул регламенти Кыргыз Республикасынын «Аксакалдар соттору жөнүндө» Мыйзамына (мынданары–Мыйзам) ылайыкиштелипчыгылдыжанаКыргызРеспубликасынынайылаймактарынынжанашаарларынынаймагындатүзүлүүчүаксакалдарсотторунунишмердүүлүгүнуюштуруунужанаыйгарымукуктарынишкеашыруунунтартибин жөнгөсалат.

2.  Аксакалдар соттору - булар ыктыярдуу башталыштарда жана шайлануучулук жана өзалдынчабашкаруунегизиндетүзүлүүчү, белгиленгентартиптесот, прокурор, кылмышиштеринкарооукугунаээбашкаукуккоргоооргандарыжанаалардынкызматадамдары тарабынан Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына ылайык жөнөтүлүүчүматериалдарды, ошондойэлежарандардынортосундагыталаш-тартыштарбоюнчаиштердиМыйзамдабелгиленгенучурлардажанатартиптекароонужүзөгөашыруугачакырылганкоомдукоргандар.

3.  Аксакалдар сотторунун укуктук негизин Кыргыз РеспубликасынынКонституциясы, Кыргыз РеспубликасынынЖарандык кодекси,Кыргыз Республикасынын Үйбүлөкодекси, Кыргыз Республикасынынжер кодекси, Кыргыз РеспубликасынынЖарандык процесстик кодекси,Кыргыз РеспубликасынынЖазык кодекси, Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндөкодекси(Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндөкодекси, Кыргыз Республикасынын Жоруктар жөнүндөкодекси),Кыргыз Республикасынын «Аксакалдар соттору жөнүндө»Мыйзамытүзөт.

4.  Ушул Регламентте колдонулган терминдер.

Аксакалдар сотунун мүчөсү – Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган, элүүжашкачыккан, бүткөнжалпыортобилимгеээ, көрсөтүлгөнжердебешжылданкемэмесжашаган, соттуулугужок, айылдардын, шаарчалардынжана шаарлардын калкынын арасында урмат-сыйга жана кадыр-баркка ээ, ишкердик жана адеп-ахлактык сапаттары боюнча аксакалдар сотторунун алдына коюлган милдеттерди аткарууга жөндөмдүүадам.

Аксакалдар сотунун мүчөсүнчыгарыпсалуу - талашып-тартышкан тараптардын жакын тууганы болсо, ошондой эле соттун мүчөсүиштинжыйынтыгынакызыкдардепэсептөөгөнегизбергенбашкажагдайларболсо аксакалдар сотунун мүчөсүништи (материалдарды) кароого катышуудан четтетүү.

Аксакалдар сотунун отуруму – курамында аксакалдар сотунун бардык курамынын үчтөнэкисиненкемэмесмүчөсү, тараптаржанаишкекатышыпжатканбашкаадамдаркатышкан, олуттуулугу боюнча ишти (материалдарды) кароо боюнча отуруму.

Тарап – жабырлануучу же жоопкер.

Аксакалдар сотунун чечими –иштиолуттуулугу боюнча чечүүтууралууаксакалдарсотунунжазуужүзүндөчыгарылгантоктому.

Таасир көрсөтүүчарасы – ишти (материалдарды) кароонун жүрүшүндөкүнөөлүүлүгүаныкталганадамгакаратааксакалдарсотутарабынанчыгарылганжаза.

5.  Аксакалдар соту жылына 1 жолу – июль айында бүт курамы менен каникулга тарайт жана иштерди материалдарды кабыл албайт, карабайт.

II глава. Аксакалдар сотторун уюштуруу тартиби

6. Аксакалдар сотун шайлоо боюнча жергиликтүүжамааттынчогулушужергиликтүүжамааттынөкүлболупшайланганмүчөлөрүнүнкатышуусу менен өткөрүлөт. Өкүлчүлүктүннормасынжергиликтүүкеңешжаначогулуштундемилгечилеримененмакулдашуубоюнчажергиликтүүөзалдынчабашкаруунунаткарууорганыаныктайт.

7. Аксакалдар соттору 5тен кем эмес жана 9дан ашык эмес адамдардын курамында шайланат, ошону менен бирге алардын саны милдеттүүтүрдөтакэмесболуугатийиш.Аксакалдар сотунун мүчөлөрүжергиликтүүжамааттынөкүлчүлүктүүчогулуштарындаачыкдобушберүүмененүчжылдыкмөөнөткөшайланышат.Чогулушкакатышкандардын көпчүлүкдобушуналган талапкерлер соттун курамына шайланды деп эсептелинет.

8. Мыйзамдын 10-беренесинде көрсөтүлгөндөй, аксакалдар соттору эреже катары айылдык аймакта бир калктуу конушта - бир аксакалдар соту, болбосо бир айыл өкмөтүндө - бираксакалдарсоту, шаарлардатургундардын саны боюнча ар бир 25 миңденадамга - бираксакалдарсоту, кичирайондоружанажаңытурак-жайконуштарыбаршаарларда - тургундардынсанынакарабастанбиркичирайон (бир жаңытурак-жайконушу)- бир аксакалдар сотупринциби боюнча түзүлөт.

9. Аксакалдар сотторун шайлоо боюнча чогулуш төмөнкүдөйтартиптежүргүзүлөт:

9.1. Аксакалдар сотторун шайлоо боюнча чогулуш жарандардын демилгеси боюнча өткөрүлгөнучурда, чогулушөткөрүүдөнбиржарымаймурдадемилгечитопчогулуштуөткөрүүнүндатасын, убактысын жана ордун жергиликтүүөзалдынчабашкаруунунаткарууорганынынбашчысымененмакулдашат. Тиешелүүаймактажашаганжарандардышайлоокүнүжөнүндөкабарландыруужергиликтүүөзалдынчабашкаруунунаткарууорганы(айыл башчысы, муниципалдык аймактык башкарма) тарабынан чогулуш болордон бир ай мурда жүргүзүлөт. Аксакалдар сотун шайлоо боюнча чогулуш өтөрүтууралуукабарлоо көчөлөргө, үйлөргөжанаподөезддергекулактандыруулардыилүү, өзалдынчабашкаруунунаймактыкоргандарынын (ТОС) активи, жергиликтүүөзалдынча башкаруунун аткаруу органынын (айыл башчысы, муниципалдык аймактык башкарма) кызматкерлеринин көчөлөрдүжанаүйлөрдүкыдырыпайтуусуаркылууишкеашырылат.

Аксакалдар сотунун мүчөлүгүнөталапкерлерМыйзамдааныкталган талаптарга жооп бериши керек жана калктуу конуштун аймагын толук камтуу менен жергиликтүүөзалдынчабашкаруунунаткарууорганыаныктаганчөлкөмдүкбөлүктөрдүн (квартал, көчөжанаүйлөрдүнтобу) арбириненкөрсөтүлүшүкерек.

9.2. Жергиликтүүжамааттынөкүлболупшайланганмүчөлөрүнүн катышуусу менен өткөрүлгөнчогулушунчогулуштакатышыпжатканжергиликтүүжашоочулардыничиненжөнөкөйкөпчүлүкдобушмененшайланганчогулуштунтөрагасыжанакатчысыалыпбарат.

9.3. Аксакалдар сотун шайлоо боюнча чогулушту өткөрүүүчүнжергиликтүүжашоочулардынкеректүүсанычогулбаганучурда, чогулуштуөткөрүүушулкүнгөкарата 15 күндөнашыкэмесбелгилүүбирмөөнөткөкоторулат.

9.4. Аксакалдар сотунун мүчөлөрүншайлообоюнчачогулуштуөткөрүүүчүнжергиликтүүжашоочулардынкеректүүсаныкайраданчогулбаган учурдажергиликтүүөзалдынчабашкаруунунаткарууорганыаймактынкоомчулугунун (кварталдык же үйкомитети, аялдаржанажаштаркеңеши, ардагерлеркеңешиж.б.) өкүлдөрүмененбирдиктетиешелүүаймактынжашоочуларыныничиненаксакалдарсотунунмүчөлүгүнө талапкерди көрсөтөтжанабекитүүүчүнжергиликтүүкеңешкесунуштайт.

9.5.Жергиликтүүжамааттынчогулушундашайланышканаксакалдарсотунунмүчөлөрүнбекитүүжөнүндөжергиликтүүкеңештинтоктомунундолбоорунжергиликтүүөзалдынчабашкаруунунаткарууорганы – айыл өкмөтүжанашаардынмэриясыдаярдапжергиликтүүкеңештинкароосунакиргизет. Токтомдундолбоорушайланышканаксакалдарсотунунмүчөлөрүнчакыруумененжергиликтүүкеңештинжакынкысессиясындакаралатжанабекитилет.

9.6.Аксакалдар сотунун мүчөлөрүбекитилгенденкийин 7 календарлыккүндүничиндеалартарабынанөзкурамынанаксакалдарсотунунтөрагасыжанакатчысышайланат. Аксакалдарсотунунтөрагасынжанакатчысыншайлообоюнчааксакалдарсотунунотурумуагааксакалдарсотунункурамы толугу менен катышканда ыйгарым укуктуу деп эсептелинет.

Аксакалдар сотунун ишмердүүлүгүнанынтөрагасыжанакатчысыуюштурушат.

10. Аксакалдар сотун каттоодон өткөрүүтөмөндөгүдөйтартиптежүргүзүлөт:

10.1. Мыйзамдын 11-беренесинде жана ушул регламентте көрсөтүлгөнталаптарга ылайык шайланган аксакалдар сотунун төрагасыаксакалдарсотункаттоодонөткөрүүтууралуужергиликтүүкеңештинтөрагасыныннаамынаарызмененкайрылат.

10.2. Мыйзамдын 12-беренесинде жана өзүнүнрегламентиндекөрсөтүлгөнтартиптежергиликтүүкеңеш жаңыдантүзүлгөнаксакалдарсотунэсепкеалуукаттоосунанөткөрөт, (Кыргыз Республикасынын Жогорку соту) жергиликтүүкеңешбекиткенүлгүдөгүаксакалдарсотунунмүчөлөрүнүнкүбөлүгүн, каттоокүбөлүгүнберет.

10.3. Мурда түзүлгөнаксакалдарсотукайраданэсепке алуу каттоосунан өткөрүлбөйтжанаагакаттоокүбөлүгүберилбейт.

11. Мыйзамдын 14-беренесиндекаралган аксакалдар сотунун мүчөсүн терс жүйөөлөрбоюнча соттун курамынан чыгаруу жана чакырып алуу жөнүндөченемди ишке ашыруу төмөндөгүдөйтартиптежүргүзүлөт:

11.1. Ал чөлкөмдөнтерс жүйөөлөрбоюнча соттун курамынан чыгаруу/чакырып алуу жөнүндө маселе көтөрүлүпжаткан аксакалдар сотунун мүчөсү шайланган тиешелүүаймактагы (тиешелүүкалктууконуштагы) жергиликтүүжамааттынмүчөлөрүжергиликтүүкеңешкеанын жүктөлгөнмилдеттердиаткараалбоосун, жетатыксызжүрүм-турумун, укукбузуулардыжанааксакалдарсотунунмүчөсүнүннаамынаылайыккелбегенбашкажоруктардыжасоосун бышыктаган фактыларды жана/же документтерди беришет. Алар соттун курамынан чыгарылып жаткан мүчөнүнордунаөздөрүнүнаймагынанкөрсөтүүүчүнжаңыталапкердисунуштайалышат.

11.2. Аксакалдар сотунун мүчөсүн мөөнөтүнөнмурдакурамданчыгаруу/чакырыпалуутууралуучечимтиешелүүжергиликтүүкеңештинсессиясындакабылалынат.

11.3. Бишкек жана Ош шаардык кеңештерининсессияларыаксакалдар сотунун мүчөсүн бекитүүжанакурамданчыгаруубоюнчаөздөрүнүныйгарымукуктарынтармактык (профилдик) туруктуу комиссиясына өткөрүпберүүгөукуктуу.

11.4. Курамдан чыгарылган аксакалдар сотунун мүчөсүнүнордуна жаңымүчөнүшайлооМыйзамдын11-беренесинде, ушулрегламенттин 5-, 6,1-6,3-пункттарындакөрсөтүлгөнтартиптежүргүзүлөт.

III глава. Аксакалдар сотторунда иштерди (материалдарды) кароого даярдоонун жана кароонун тартиби

12. Аксакалдар соттору Кыргыз РеспубликасынынЖарандык кодекси, Кыргыз РеспубликасынынЖазык кодекси, Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндөкодекси(Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндөкодекси, Кыргыз Республикасынын Жоруктар жөнүндөкодекси),Кыргыз Республикасынын «Аксакалдар соттору жөнүндө»Мыйзамыменен аныкталгаништерди (материалдарды) карашат.

13. Аксакалдар сотторунда келип түшкөн иштерди (материалдарды) кабыл алуу,кароого даярдоо төмөндөгүдөйтартиптежүргүзүлөт:

13.1.Аксакалдар сотторунун кароосуна келип түшкөн бардык материалдар (иштер жана арыздар) келип түшкөн күнүзарылмаалыматтарынкөрсөтүүмененатайынжурналгакатчыжетөрага(же атайын кыска мезгилге бекитилген соттун мүчөсү) тарабынан катталат.

13.2. Аксакалдар сотунун төрагасыжанамүчөлөрүкелип түшкөнбардыкиштерди (материалдарды) кароого даярдоодо милдеттүүтүрдөушулиштикарооаксакалдарсотунункомпетенциясынакирер-кирбесин, ушулиштиаксакалдарсотунункароомүмкүнчүлүгүнжоккочыгаруучужагдайларбаржежокэкендигин, олуттуулугубоюнчаишти кароо үчүнандагыматериалдардынжетиштүүлүгүн, соттун мүчөсүнсоттункурамынанчыгаруу жөнүндөөтүнүчтүн (ходатайствонун) бар же жок экендигин аныкташат.

13.3. Аныктоонун жыйынтыгында:

13.3.1. Мыйзамдын 15-беренесинде каралган аксакалдар сотунун компетенциясына кирбей турган келип түшкөништер (материалдар) соттун кириш-чыгыш каттарды каттоо журналдарына белги коюу менен коштомо катка тиркелип артка кайтарылат;

13.3.2. аксакалдар соту ишти кароонун убакытын жана ордун дайындоо жөнүндө, чечимкабылалат.

13.4. Соттун төрагасы, ошондойэлеанынтапшыруусубоюнчасоттунмүчөсүишти (материалдарды) кароо менен байланыштуу арыздарды жана башка материалдарды текшерүүнүжүргүзөт, сотко тартылган адамды, жабырлануучуну жана талаш-тартыштын башка катышуучуларын колдо болгон материалдар менен тааныштырат, зарыл болгондо сотко тартылган адамды, жабырлануучуну, күбөлөрдүсурайтжеалардантүшүнүкалышат.

Анын жыйынтыктары боюнча текшерүүжүргүзгөнадамкорутундужазат, андаиштиннукуражагдайы, жасалганжоруктунсебептери, аксакалдар сотуна тартылган адам жөнүндөгүмаалыматтаркөрсөтүлөт.

14. Ишти (материалдарды) кароо16 жашка чейинки адамдарга байланыштуу болгондо аксакалдар соту алардын мыйзамдуу өкүлдөрүн (ата-энесин, көзөмөлчүсүн, камкорчусун, аларжокболгондо-балдарды коргоо боюнча ыйгарым укуктуу органдын кызматкерлерин), алардын мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо үчүништиолуттуукарообоюнчаотурумдунубагыжанаордутууралуукабарландырат.

15. Аксакалдар соту ишти (материалдарды) кароонун мөөнөтүн, убактысын, ордун дайындоону, сот отурумуна катыша турган адамдарды кабарлоону Мыйзамдын 16-17-беренелеринде көрсөтүлгөнтартиптеаткарат.

IV глава. Аксакалдар сотторунун иштерди (материалдарды) кароосунун тартиби

16. Аксакалдар сотунун иши отурум түрүндөөтөт.Аксакалдар сотунун отурумунда иштер (материалдар) олуттуулугу боюнча каралат.Аксакалдар сотунун отуруму зарылчылыгына жараша, материалдардын келип түшүшүнөкаратаөткөрүлөт.Аксакалдар сотунун отурумун өткөрүүнүнмезгилдүүлүгүиштердиМыйзамдакаралганмөөнөттөрдөкароонукамсызкылгандайболуугатийиш.

17. Аксакалдар сотунун отурумунда иштер коллегиалдуу – соттун төрагасынынжанамүчөлөрүнүнкатышуусумененкаралат.

Аксакалдар сотторунун курамынын так эмес сандагы үчтөнэкисикатышкандааксакалдар соту ишти кароого укуктуу. Отурумга катышып жаткан аксакалдар сотунун мүчөлөрүжупсандаболгондожанаалардындобушутеңме-тең (барабар) болгондотөраганындобушучечүүчүболот.

Соттук отурумда ишти карап жатканда пайда болгон ар кандай маселелер аксакалдар сотунун мүчөлөрүнүнкөпчүлүкдобушумененчечилет.

18. Аксакалдар сотунун катчысы сот отуруму башталганга чейин паспортун же өздүгүнтактоочубашкадокументинтекшерүүменен процесске катышуучулардын келип-келбегендигин тактайт жана төрагагакабарлайт.

19. Соттун төрагасы, ошондойэлеанынтапшыруусубоюнчасоттун бир мүчөсүаксакалдар сотунун отурумуначат,соттун курамын, карала турган ишти (материалдарды) жарыялайт.

20. Иштер (материалдар) ишке тиешелүүтараптардын, зарылчылыгыболгонучурда, мыйзамдууөкүлдөрдун сөзсүз (милдеттүү) катышуусумененкаралат.

21. Аксакалдар сотунун мүчөлөрүиштикароонункаалаганэтабындатараптардын өзаракабылалынатурганмакулдашуусункабылалуу–бүтүмгөкелүүмененжарашуумүмкүндүгүбарэкендигинтараптардын эсине салып турушат.

22. Отурумду өткөрүүдөаксакалдар сотужабырлануучунун, анан жоопкердин түшүндүрмолөрүнугат.Процесске катышып жатышкан күбөлөржанабашкаадамдарсоттунмүчөлөрүнүнталабыбоюнчаишбоюнчааныкталуугажаткан, аларгабелгилүүжагдайлартууралуумаалыматтарды билдиришет.

23. Аксакалдар сотунун мүчөлөрүкүбөлөрдүнкөрсөтмөлөрүнөнсырткарыиштегибашкадалилдердиалышатжанаталдапизилдешет.

V глава. Аксакалдар сотунун чечим чыгаруусу

24.Аксакалдар соту ишти (материалдарды) карап, чечим чыгарууда:

24.1.Ишти (материалдарды) карап бүткөндөнкийинаксакалдарсотунунмүчөлөрүиштинбардыкжагдайларынталдапчыгып, ишбоюнчачечимчыгарууүчүнотурумөтүпжатканжерденкатышуучулардысырткачыгарышатжеболбосоөздөрүбашкажаккачыгышат.

24.2. Аксакалдар сотунун чечими ишти кароого катышып жаткан соттун мүчөлөрүнүнкөпчүлүгүнүндобушумененкабылалынат. Чечимгемакулболбогонсоттунмүчөсүөзүнүнөзгөчөпикиринайтат, жазатжанаалчечимгетиркелет.

24.3. Каралган иштердин жыйынтыгы боюнча протокол жана токтом жазылат.

24.4. Аксакалдар сотунун протоколу Кыргыз Республикасынын жарандык процесстик кодексинин 229-231-беренелеринде көрсөтүлгөнталаптаргаылайыкжүргүзүлгөнүмаксаткаылайыктуу.

24.4.1. Протокол далилдик мааниге ээ болгон документ. Аксакалдар сотунун протоколунда соттун отурумунун жүрүшүндө, ошондойэле отурумдан тышкары жасалган ар бир өзалдынчапроцесстикаракеттер баяндалат. Протокол так жана кыска, кош маанилүүболбогондой, процесстеболупөткөнбардыкаракеттерди, сүйлөгөндөрдүнсөздөрүндааначагылдырып, отурумдагытериштирүүнүнжүрүшүндөболупөткөнбардыкболгонокуялардыкалтырып (аттап кетпей), жазылышы керек.

24.4.2. Протокол компьютердик, электрондук (санариптик аудио жазууну кошо алганда) жазуу, машинада басуу же кол менен жазуу аркылуу түзүлөт.

24.4.3. Аксакалдар соту протоколду толук түзүүнүкамсыз кылуу үчүнсоттунотурумундажеболбосоотурумдан тышкары айрым процесстик аракет жасалганда аудио жана видео жазууларды колдоно алат.Мындай учурларда аудио жана видео жазуулар протоколго тиркелет.

24.4.4. Протоколго сот отурумунун төрагалыккылуучусу жана катчысы кол коет. Протокол соттун мөөрүмененкүбөлөндүрүлөт.

24.5.Аксакалдар сотунун токтому чечим түрүндө, жазуужүзүндөчыгарылат. Аксакалдарсотунунчечимикиришүү, баяндоо, жүйөөжанакорутунду (резолютивдик) бөлүктөрүнөнтурат.

24.5.1.Аксакалдар сотунун чечиминин киришүүбөлүгүндөаксакалдарсотунунаты, чечимдичыгаруунунубагыжанаорду, соттун, ишкекатышканадамдардынкурамы, талаштынпредметижеукукбузуунунмазмуну, ишти аксакалдар сотунда кароого тараптардын макулдугу көрсөтүлөт.

24.5.2.Аксакалдар сотунун чечиминин баяндоо бөлүгүндөарызээсинин (доогердин) талаптары, жеболбосоукукбузуунунмаңызы, коюлганталапкакаршыпикирдинжүйөөлөрү, ишкекатышканадамдардын түшүндүрмөлөрүкөрсөтүлөт.

24.5.3.Аксакалдар сотунун чечиминин жүйөөбөлүгүндөаксакалдарсотутарабынанкаралганишбоюнчааныкталганжагдайлар, аксакалдарсотутыянакчыгаруудатаянгандалилдер, ишкекатышканадамдардынукуктарыжанамилдеттери, аксакалдар соту тигил же бул далилдерди четке какканда негиз болгон жүйөөлөр,чечимчыгаруудааксакалдарсотушилтемебергенКыргызРеспубликасынынмыйзамдарыжанбашкаченемдикукуктукактыларыкамтылат.

24.5.4.Корутунду бөлүгүкаралганишбоюнчааксакалдар соту кабыл алган тыянакты, чечимге даттануунун тартибин жана чечимди аткаруунун мөөнөтүнкамтуугатийиш.Корутундубөлүгүаныаткаруудаталашчыкпагыдайтакжанатүшүнүктүүжазылышыкерек.

24.5.6.Чечимге аны отурумда жарыялаганга чейин аксакалдар сотунун төрагасынын жана мүчөлөрүнүнколдорукоюлат.

24.5.7.Көпчүлүктүнчечимимененмакулболбогонсоттунмүчөсүбулчечимгеколкоюшужанаөзүнүнөзгөчөпикиринжазуужүзүндөбаяндашызарыл. Өзгөчөпикириштиолуттуучечүүнүнолуттулугунатаасирэтпейт, бирок ал чечимге тиркелет.

25. Мыйзамдын 28-беренесинде көрсөтүлгөндөй:

25.1. аксакалдар сотунун чечими төмөндөгүтаасиркөрсөтүүчараларынынбириндайындоомененжеансызкабылалынышымүмкүн:

а) эскертүүберүү;

б) жабырланган тараптан эл алдында кечирим суроого милдеттендирүү;

в) коомдук уяткаруу жарыялоо;

г) материалдык зыяндын ордун толтурууну күнөөлүүтарапкамилдеттендирүү;

д) акчалай жазапул салуу.

25.2. коомдук таасир көрсөтүүчараларынынжогорудабелгиленгентизмеситолукделипэсептелинетжанааксакалдар соту тарабынан кеңиричечмеленүүгөжатпайт.

25.3.Таасир көрсөтүү чаралары аксакалдар соту тарабынан сотко тартылган адамдын күнөөсүнөылайыкжанаөлчөмдүүтүрдө, ушулмаселегетиешелүүмыйзамдардагыжанаэлдиксалт-адаттардагыченемдердиэскеалууменен дайындалат.

26. Каралып жаткан иштер (материалдар) боюнча соттук өндүрүштараптардынжарашуужөнүндөгүмакулдашуга (бүтүмгө) келишине, арызээсинентосмоарызтүшкөндүгүнобайланыштууКыргызРеспубликасынынжарандыкпроцесстиккодексининченемдерине, Мыйзамга ылайык токтотулат (кыскартылат) жана ал жөнүндөаксакалдарсотунун аныктамасы чыгарылат.

27. Аксакалдар соту тарабынан жазапул салуу жөнүндочечимчыгарылгандааксакалдарсотуукукбузуучугасоттунчечимининкөчүрмөсүнжанакабылалынганформадагыжазапул квитанциясын берет.

28. Аксакалдар сотунун чечими чечимде көрсөтүлгөнмөөнөттөаткарылуугатийиш. Аксакалдарсотунункатчысычечимдердинаткарылышынакөзөмөлжүргүзүптурат.

29. Тараптар белгиленген мөөнөттөчечимдиаткарбаганучурда:

29.1. Мыйзамдын 32-беренесинде көрсөтүлгөнтартиптеаксакалдарсотумажбурлапаткартуугааткартуубаракчасынберүүжөнүндөгүарызмененрайондук (шаардык) сотко кайрылат;

29.2.мажбурлап аткартууга аткартуу баракчасын берүүжөнүндөгүарызгатөмөндөгүдокументтертиркелет:

1) аксакалдар сотунун чечиминин тиешелүүтүрдөкүбөлөндүрүлгөнкөчүрмөсү;

2) аксакалдар сотунун чечиминин аткарылбагандыгын тастыктоочу документтер;

3) аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартууга аткартуу баракчасын берүүжөнүндөгүарыздын көчүрмөсүнбашкатарапкажиберүүнүтастыктагантапшыруужөнүндөкабарламажебашкадокумент;

4) арызга кол коюучу адамдын ыйгарым укуктарын тастыктаган ишеним кат же башка документ.

29.3.райондук (шаардык) сот тарабынанаксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартууга аткартуу баракчасын берүүКыргыз Республикасынын Жарандык процессуалдык кодексинде аныкталган тартипте ишке ашырылат.

VI глава. Аксакалдар сотторунун башка органдар менен өзарамамилеси

30. Аксакалдар соту айылдык (шаардык) кеңештенкаттоодонөтүп, каттоо күбөлүгүналганданкийин 10 күничиндеөзүжайгашканрайондунаймагындагырайондук (шаардык) сотко, райондук (шаардык) ички иштер бөлүмүнөкаттоокүбөлүгүнүнкөчүрмөсүн, аксакалдарсотутууралуукыскачамаалыматтытиркепкатжиберет.

31. Райондук (шаардык) сот:

Мыйзамдын 34-беренесине ылайык:

31.1. аксакалдар соттору менен байланыш жүргүзүптурууга, аларгаусулдукжардамкөрсөтүүгөжанаокуулардыөткөрүптуруугажооптуубир судьяны буйрук менен бекитет;

31.2. аксакалдар соту айылдык (шаардык) кеңештен каттоодон өткөндөнкийинбирайдыничиндежергиликтүүмамлекеттикадминистрация, жеболбосоайылөкмөтү, мэриямененмакулдашып, райондук (шаардык) ичкииштербөлүмүнүнжетекчилеринкатыштырып, аксакалдарсотторуүчүннускамалык-усулдуксеминар-кеңешмеөткөрөт;

31.3. кварталына бир жолу аксакалдар сотунун катынын негизинде (эгер келип түшсө) өзкеңсесиндежежериндежолугушууоткөрүп, каттагымаселелербоюнчакыскачаоозеки (зарылболгонучурдажазуужүзүндөда) түшүндүрмөлөрдүберет;

31.4. аксакалдар сотунун төрагасынынотурумдакарооүчүништерди (материалдарды) изилдөөсүнүнжүрүшүндөанытоскоолдуксузкабылалышатжанаагазарылжардамдардыкөрсөтүшөт;

Мыйзамдын 32-беренесине ылайык:

31.5. аксакалдар соту кайрылган учурда аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуу боюнча зарыл көмөктөрдүкөрсөтүшөт.

32. Аксакалдар соту кварталына бир жолу:

32.1.райондук (шаардык) сотко иштерди (материалдарды) карап чечим чыгаруудагы укук колдонуунун түшүнүксүзмаселелерибоюнча;

32.2. райондук (шаардык) ички иштер бөлүмүнөсототурумдарынаукукбузганжоопкерлердиалыпкелүүнүн, сототурумундакоомдуктартиптикамсызкылуунунабалыбоюнча, соттокаралгаништер (материалдар) боюнча (мааалымат);

32.3. айыл өкмөтүнө (мэрияга) калганбардыкмаселелер, аныничиндесоттунишмердүүлүгүнматериалдык-техникалыкжактанкамсыздоонунмаселелери, соттокаралгаништер (материалдар) боюнча (маалымат);

каттарды жиберет.    

33. Аксакалдар сотуна райондук (шаардык) сот тарабынан көрсөтүлүүчүусулдукжардамтөмөндөгүмаселелердитүшүндүрүүнүкамтыйт:

1) аксакалдар сотунун иштерди (материалдарды) кароого даярдоо боюнча аракеттерин (башкача айткандакелип түшкөнарыздардытекшерүү, жабырлануучуларды, күбөлөрдүсуроо, аксакалдар сотуна тартылып жаткан адамдын өздүгүтууралуумаалыматтарж.б.у.с.);

2) аксакалдар соту тарабынан иштерди (материалдарды) кароонун тартибин, кароонун мөөнөттөрүн;

3) сот отурумунун протоколун жүргүзүүнүн(процессуалдык форма) жана иш боюнча чечим кабыл алуунун, ошондой эле аксакалдар сотунун чечимине даттануунун тартибин;

4) аксакалдар сотунун ишмердүүлүгүнүнченемдикукуктукактыларынтүшүндүрүүнүн;

5) аксакалдар соту тарабынан укук бузуулар жөнүндөиштердикароонунжанажазаберүүнүнтартибин.

34. Райондук (шаардык) ички иштер бөлүмү:

34.1. өзүнүнбуйругумененаксакалдар соттору менен иштөөгөжооптуукызматкерлерди, аныничиндемилициянынаймактык ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнбекитет;

34.2. кварталына бир жолу аксакалдар сотунун катынын негизинде (эгер келип түшсө) өзкеңсесиндежежериндежолугушууөткөрүп, каттагымаселелер боюнча кыскача оозеки (зарыл болгон учурда жазуу жүзүндөда) түшүндүрмөлөрдүберет;

34.3. Мыйзамдын 17-беренесине ылайык, аксакалдар сотунда катышуусу зарыл болгон адамдарды (укук бузуучуларды, жоопкерлерди, күбөлөрдү, зарылболгонучурларда, арызээлерин) отурумга чакырууну, зарыл болгон учурда аларды мажбурлап алып келүүнү, соттук отурумда коомдук жана укуктук тартипти камсыз кылуунумилициянын аймактык ыйгарым укуктуу өкүлүаркылуужүргүзөт.

35.Жергиликтүүөзалдынчабашкаруунунаткарууорганы (айылөкмөтү, мэрия):

1) жергиликтүүкеңешэсепкеалуучукаттоожүргүзгөндөнкийинаксакалдарсотунаанынатыжазылганмөөрберет;

2) аксакалдар сотунун мүчөлөрүншайлоожанаөзишмердүүлүгүжөнүндөотчетберүүбоюнчажергиликтүүжамааттынмүчөлөрүнүнчогулуштарын өткөрүүгөаксакалдарсотунакөмөккөрсөтөт;

3) аксакалдар сотунун ишмердүүлүгүнөтиешелүүөзүнүнчечимдерижанажергиликтүүкеңештинтоктомдорумененаксакалдарсотторунунтөрагаларынтааныштыруунужүргүзөт;

4) аксакалдар сотуна иш кагаздарын сапаттуу жүргүзүүгөжардамкөрсөтөт;

5) зарыл болгон учурда аксакалдар сотунун иш кагаздарын басып жана чыгарып берүүгөжардамберет;

6) айыл өкмөтүнүн, мэриянын (мэриянынтүзүмдүкбөлүмүнүн) буйругумененаксакалдарсотунунотурумдарынөткөрүүүчүнимаратты (имараттын ичиндеги бөлмөнү) туруктуубекитипберет (ылайыгыкелсекоомдукалдыналууборборумененбириктирсеболот);

7) аксакалдар сотунун отурумуна катышуусу зарыл болгон адамдарды, аксакалдар соту менен макулдашуу боюнча, өзүнүнкызматкерлерин, тиешелүүмекеме-ишканалардын кызматкерлерин чакырууга жана катыштырууга көмөккөрсөтөт;

8) аксакалдар сотунун ишмердүүлүгүнүнмөөнөтүаяктагандаалар караган иштер боюнча материалдарды, эсептик каттоо тууралу күбөлүгүнжанамөөрүнжана аксакалдар сотунун өтүнүчүбоюнча андан башка учурда аксакалдар сотунун документтерин кабыл алат жана сактап турат.

36.Аксакалдар соту каралган иштердин (материалдардын)статистикалык эсебин жүргүзөтжанажылсайынжылдыкстатистикалыкотчетунтиешелүүжергиликтүүкеңешкежанарайондук (шаардык) сотко жөнөтөт.

37. Аксакалдар соту жылына бир жолудан кем эмес өзишмердүүлүгүтууралуужергиликтүүжамааттынчогулуштарында, конференцияларындажеөзүнкаттоодонөткөргөнжергиликтүүкеңештинсессиясында(тиешелүү туруктуу комиссиясынын отурумунда) отчет берет.

VII глава. Аксакалдар сотунун иш кагаздарын жүргүзүү

38. Аксакалдар сотунда кабыл алынган материалдарды (иштерди) эсепке алуу, материалдар боюнча кабыл алынган чечимдер, аксакалдар сотунда иштерди (материалдарды) кароого катышуу үчүнадамдарга жиберилген кабарламалар, ж.б. маселелер боюнча журналдар жүргүзүлөт.

39. Журналдардын барактары номурланат, көктөлөтжанамөөрмененбекитилет.

40. Кабыл алынган материалдарды эсепке алуу, материалдар боюнча кабыл алынган чечимдержурналдары ички колдонуунун документтери болуп эсептелет жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралгандан башка учурларда аксакалдар сотунунтөрагасынынуруксатысызөткөрүлүпберилбейтжеколгоберилбейт.

41. Журналдарды жүргүзүүжанасактоо, аларгажазылуучумаалыматтардын өзубагындажазылышыжанаишенимдүүлүгүүчүнаксакалдар сотунун катчысы жоопкерчилик тартат.

42. Аксакалдар сотунун ишмердүүлүгүндөишкагаздарынжүргүзүүгөжалпыжетекчиликанынабалыүчүнжоопкерчиликтартуучусоттунтөрагасытарабынанишкеашырылат.

43. Журналдарды жана иштерди (материалдарды) сактоонун мөөнөтүүчжылжанабулмөөнөтөткөндөнкийиналартизим (опись) боюнчаайыл өкмөтүнө, мэрияга (муниципалдыкаймактыкбашкармалыкка) өткөрүлүпберилет.

VIIIглава. Аксакалдар сотторун материалдык-техникалык жактан камсыз кылуу

44.Аксакалдар сотторунун ишин материалдык-техникалык жактан камсыз кылуу жана аксакалдар сотторунун мүчөлөрүнакчалайсыйлоотөмөнкүкаражаттардынэсебиненжүзөгөашырылат:

1) жергиликтүүбюджеттинкаражаттарынынэсебинен;

2) аксакалдар соту салган жазапулдардан түшкөнкаражаттардынэсебинен;

3) ар кандай юридикалык жактардан жана жарандардан спонсорлук жардам иретинде түшкөн, КыргызРеспубликасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган, каражаттардын эсебинен;

4) жергиликтүүкеңеш, айыл өкмөтү, мэриятарабынантүзүлгөн (табылган) бюджеттен сырткаркы акчалай жана материалдык каражаттардын, төлөмдүкжанабашкажеңилдиктердинэсебинен.

45. Аксакалдар соту салган жазапулдардан түшкөн каражат тардын 70 пайызы аксакалдар сотунун төрагасыменен макулдашылган айыл өкмөтү, мэрия (мэриянын аймактык башкармалыгы) түзгөн сметага ылайык аксакалдар сотуна бөлүнүп берилет.

46. Аксакалдар соту кварталына бир жолу казыналыктын райондук (шаардык) бөлүмү менен атайын эсепке түшкөн жаза пулдар боюнчатекшерүү (сверка) жүргүзүптурат.

Ылай-Талаа айыл өкмөтүнүнжооптуукатчысы:                                                                                                                       С.Осмоналиев